ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ-ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Κ. ΖΟΥΜΠΟΣ ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΙΚΩΝ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Κ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΥΛΑΣ ΙΑΤΡΟΣ-ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΑΤΡΑ 2004

2 ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 1. Νικόλαος Κ. Ζούμπος, Επιβλέπων Καθηγητής 2. Αλίκη Καλλινίκου-Μανιάτη, Καθηγήτρια Τμήματος Ιατρικής, Πανεπιστημίου Πατρών 3. Παναγιώτα Ματσουκά, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήματος Ιατρικής, Πανεπιστημίου Πατρών ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 1. Νικόλαος Κ. Ζούμπος, Καθηγητής Παθολογίας-Αιματολογίας Τμήματος Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών 2. Αλίκη Καλλινίκου-Μανιάτη, Καθηγήτρια Τμήματος Ιατρικής, Πανεπιστημίου Πατρών 3. Παναγιώτα Ματσουκά, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παθολογίας- Αιματολογίας Τμήματος Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών 4. Απόστολος Βαγενάκης, Καθηγητής Παθολογίας Τμήματος Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών 5. Κων/νος Τσαταλάς, Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας- Αιματολογίας Τμήματος Ιατρικής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης 6. Μαρίνα Καρακάντζα, Επίκουρη Καθηγήτρια Αιματολογίας Τμήματος Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών 7. Ανάργυρος Συμεωνίδης, Λέκτορας Αιματολογίας Τμήματος Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών 2

3 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ Η απλαστική αναιμία είναι ένα σπάνιο νόσημα του μυελού των οστών με αδιευκρίνιστα ακόμη στη βιβλιογραφία αρκετά σημεία της αιτιολογίας, των μηχανισμών πρόκλησης αλλά και της θεραπευτικής αντιμετώπισής του. Πριν από αρκετά χρόνια, ο Καθηγητής μου κ. Ν. Ζούμπος, μου πρότεινε ως θέμα της διδακτορικής μου διατριβής, ένα θέμα σχετικό με το σπάνιο αλλά τόσο γοητευτικό αυτό νόσημα. Οι αρχικές μου επιφυλάξεις μετατράπηκαν γρήγορα σε ενθουσιασμό καθώς η μελέτη της σχετικής με το συγκεκριμένο νόσημα βιβλιογραφίας και η πειραματική μου ενασχόληση μ αυτό, προχωρούσε. Η μακρόχρονη προσπάθεια σε συνδυασμό με τη σχετική δυσκολία στην ανεύρεση προς μελέτη ικανού αριθμού ασθενών καθιστούν την εκπόνηση της συγκεκριμένης διατριβής σαν μέγιστη για μένα ικανοποίηση μα και εφαλτήριο για περισσότερη και πιο αποτελεσματική ερευνητική προσπάθεια. Πολλοί άνθρωποι στάθηκαν πολύτιμοι συμπαραστάτες στην προσπάθεια μου, τους οποίους και θερμά ευχαριστώ με την ευκαιρία αυτή. Καταρχήν, τον σεβαστό μου καθηγητή κ. Νικόλαο Ζούμπο, για την αμέριστη αγάπη, εκτίμηση και συμπαράσταση, με την οποία με περιβάλλει από την πρώτη μέρα που γνωριστήκαμε. Μου δόθηκε επανειλημμένα η ευκαιρία να νιώσω το αμέριστο ενδιαφέρον και την στοργική του φροντίδα για μένα και την οικογένειά μου. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλα τα μέλη της τριμελούς συμβουλευτικής αλλά και της επταμελούς εξεταστικής επιτροπής. Ιδιαίτερα θα ήθελα να αναφερθώ στην Αναπληρώτρια Καθηγήτρια κ. Παναγιώτα Ματσουκά, για την πολύτιμη βοήθεια και συμπαράσταση όλα αυτά τα χρόνια και στην καλή φίλη και εξαιρετική συνάδελφο Επίκουρη Καθηγήτρια κ. Μαρίνα Καρακάντζα, που με την άοκνη και πολύτιμη βοήθειά της συνέβαλλε τα μέγιστα στην ολοκλήρωση της εργασίας μου. Ένας εξαιρετικός φίλος και ανεκτίμητος συνεργάτης σε κάθε βήμα της προσπάθειάς μου ήταν ο κ. Γιώργος Θεοδώρου, τον οποίο θερμά ευχαριστώ 3

4 και στον οποίο εύχομαι κάθε προσωπική ευτυχία και επαγγελματική καταξίωση. Πολλές ευχαριστίες ανήκουν στην φίλη κ. Δώρα Κακαγιάννη για την πολύτιμη βοήθειά της καθώς επίσης και σε όλους τους συναδέλφους ιατρούςαιματολόγους του Τμήματός μας και στους εργαζόμενους και υποψήφιους διδάκτορες-ερευνητές του Ειδικού Αιματολογικού Εργαστηρίου για την βοήθειά τους στην κατάρτισή μου στο εργαστήριο αλλά και για την ηθική τους συμπαράσταση. Τέλος, αμέτρητες ευχαριστίες οφείλω στη λατρευτή μου σύζυγο Τασούλα, για την κατανόησή της στις ατέλειωτες ώρες απουσίας μου, για την συμπαράστασή της σε κάθε δυσκολία και για όλα τα όμορφα γεγονότα που έχουμε μοιραστεί και θα συνεχίσουμε να μοιραζόμαστε στην κοινή μας πορεία. 4

5 5 Στην Τασούλα και στα παιδιά μας

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ.σελ. 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ Ορισμοί-Ιστορικά στοιχεία Επιδημιολογικά δεδομένα Αιτιολογία 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΑΡΧΕΓΟΝΩΝ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ Φυσιολογικά αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα Ορισμοί Ρύθμιση Πειραματικά μοντέλα μελέτης αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων Επιλογή των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων με βάση το φαινότυπό τους Αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα στην απλαστική αναιμία Λειτουργική εκτίμηση των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων στην απλαστική αναιμία Φαινοτυπικός προσδιορισμός των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων σε ασθενείς με ΑΑ Εκτίμηση της ικανότητας επαναπληθυσμοποίησης των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων στην ΑΑ Γονιδιακή έκφραση των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων (stem cells) στην απλαστική αναιμία..22 6

7 2.2 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ (ΣΤΡΩΜΑ) Εισαγωγή Διαταραχές του στρώματος σε ασθενείς με ΑΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ Εισαγωγή Ανοσοφαινοτυπικά χαρακτηριστικά των Τ και ΝΚ κυττάρων μυελού και περιφερικού αίματος σε ασθενείς με ΑΑ CD4 και CD8 λεμφοκύτταρα Υποπληθυσμοί ενεργοποιημένων Τ λεμφοκυττάρων Μελέτη κλωνικότητας του Τ κυτταρικού υποδοχέα NK κύτταρα Παραγωγή μυελοκατασταλτικών κυτταροκινών Αντιδραστικότητα των Τ λεμφοκυττάρων εναντίον των προγονικών αιμοποιητικών κυττάρων Συσχέτιση συγκεκριμμένων αλληλίων με επιρρέπεια σε ΑΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟΠΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΜΥΕΛΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ Απόπτωση Εισαγωγή Χαρακτηριστικά αποπτωτικών κυττάρων Ελεγχος-γονιδιακή ρύθμιση της απόπτωσης Αποπτωτικά μονοπάτια Ο ρόλος της απόπτωσης στην ανοσολογική ρύθμιση Μέθοδοι ανίχνευσης αποπτωτικών κυττάρων Απόπτωση στο αιματολογικό σύστημα Έκφραση του Fas στα φυσιολογικά προγονικά αιμοποιητικά κύτταρα

8 Η απόπτωση σε ασθενείς με απλαστική αναιμία Η απόπτωση στα προγονικά αιμοποιητικά κύτταρα μυελού των οστών σε ασθενείς με ΑΑ Έκφραση του Fas στα προγονικά αιμοποιητικά κύτταρα μυελού των οστών σε ασθενείς με ΑΑ Τροποποίηση της απόπτωσης με θεραπευτικούς χειρισμούς.54 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΤΥΠΟΥ-1 ΚΑΙ ΤΥΠΟΥ-2 ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ Τα κύτταρα του ανοσολογικού συστήματος Τύπου 1 και τύπου 2 ανοσολογική αντίδραση Τύπου 1 κύτταρα και κυτταροκίνες Τύπου 2 κύτταρα και κυτταροκίνες Thp και Th Thr και Tr1..63 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ Κυτταρομετρία ροής Βασικές αρχές λειτουργίας Εφαρμογές Ανίχνευση ενδοκυτταροπλασματικών αντιγόνων...67 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ 68 Β. ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 71 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ 5.1 Ασθενείς και φυσιολογικοί μάρτυρες Διαγνωστικά κριτήρια.73 8

9 5.1.2 Ασθενείς και φυσιολογικοί μάρτυρες για τη μελέτη του ανοσοφαινοτύπου επιφανείας περιφερικού αίματος και των τύπου-1 και τύπου-2 ανοσολογικών αντιδράσεων των λεμφοκυττάρων του περιφερικού αίματος Ασθενείς και φυσιολογικοί μάρτυρες για τη μελέτη των μυελικών κυττάρων (ανοσοφαινοτυπική μελέτη, μελέτη απόπτωσης) Μορφολογική μελέτη επιχρισμάτων περιφερικού αίματος και μυελού των οστών Μέθοδος προσδιορισμού ανοσοφαινοτύπου επιφανείας Μέθοδος προσδιορισμού ανοσοφαινοτύπου επιφανείας κυττάρων περιφερικού αίματος Μέθοδος προσδιορισμού ανοσοφαινοτύπου επιφανείας κυττάρων μυελού των οστών Μέθοδος προσδιορισμού ενδοκυττάριων κυτταροκινών Κυτταρικές καλλιέργειες Διαδικασία σήμανσης επιφάνειας και κυτταροπλάσματος Ανάλυση σε κυτταρομετρητή ροής Προσδιορισμός της απόπτωσης μυελικών κυττάρων ασθενών με ΑΑ με τη μέθοδο της Annexin V Εισαγωγικά Υλικά αντιδραστήρια Εκτέλεση Στατιστική ανάλυση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Μελέτη λεμφοκυτταρικών υποπληθυσμών περιφερικού αίματος Απόλυτες τιμές και ποσοστά των λεμφοκυτταρικών υποπληθυσμών σε ασθενείς με απλαστική αναιμία Δείκτες ενεργοποίησης Τ λεμφοκυτταρικών υποπληθυσμών Ανοσοφαινοτυπική μελέτη κυττάρων μυελού των οστών..91 9

10 6.3 Ενδοκυτταροπλασματική παραγωγή των τύπου-1 και τύπου-2 κυτταροκινών στα CD4+ και CD8+ Τ κύτταρα ασθενών με ΑΑ Ενδοκυτταροπλασματική παραγωγή τύπου-1 και τύπου-2 κυτταροκινών χωρίς in vitro διέγερση Ενδοκυτταροπλασματική παραγωγή τύπου-1 και τύπου-2 κυτταροκινών μετά από in vitro διέγερση Ισορροπία των κυττάρων που παράγουν κυτταροκίνες Τύπου-1/Τύπου Αποτελέσματα ανίχνευσης των τύπου 1 και τύπου 2 ενδοκυτταροπλασματικών κυτταροκινών στα CD4+ και CD8+ Τ κύτταρα σε σχέση με την ύπαρξη κλωνικής διαταραρχής Καρυοτυπική ανάλυση Αποτελέσματα ενδοκυτταροπλασματικών κυτταροκινών Ισορροπία του λόγου των τύπου 1/τύπου 2κυτταροκινών Αποτελέσματα ανίχνευσης της απόπτωσης των μυελικών κυττάρων σε ασθενείς με απλαστική αναιμία Έκφραση του αντιγόνου Fas (CD95) στα μυελικά κύτταρα ασθενών με απλαστική αναιμία Ποσοστά απόπτωσης με τη μέθοδο της Annexin V/PI σε μυελικά κύτταρα ασθενών με απλαστική αναιμία Συσχέτιση ανάμεσα στο ποσοστό των CD4+ και CD8+ λεμφοκυττάρων που παράγουν IFNγ και του λόγου IFNγ/IL-4 με το ποσοστό των Annexin-V (+) μονοπυρήνων και CD34+ κυττάρων του μυελού των ασθενών με ΑΑ. 112 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΣΥΖΗΤΗΣΗ

11 ΠΕΡΙΛΗΨΗ SUMMARY 125 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

12 Α. ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 12

13 Α. ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ 1.1 Ορισμοί-Ιστορικά στοιχεία O Paul Erlich (1888), περιέγραψε πρώτος, την περίπτωση μιας νεαρής γυναίκας, που πέθανε από μια νόσο που συνοδευόταν από πυρετό, εξέλκωση των ούλων, μητρορραγίες, έντονη αναιμία και λευκοπενία. Στη νεκροτομή βρέθηκε λιπώδης μυελός με ελάχιστα κυτταρικά στοιχεία. Ήταν η πρώτη περιγραφή μιας νόσου, την οποία ο Chauffard (1904) ονόμασε απλαστική αναιμία. Σήμερα, ως απλαστική αναιμία ή μυελική απλασία, ονομάζεται στη βιβλιογραφία ένα σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από πανκυτταροπενία του περιφερικού αίματος και από μείωση ή εξαφάνιση των κυτταρικών στοιχείων στον μυελό, που οφείλεται σε ποσοτική ή ποιοτική διαταραχή των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, χωρίς την παρουσία στον μυελό κακοήθους νόσου ή ίνωσης. Στην κλασσική απλαστική αναιμία δεν συμπεριλαμβάνεται η μυελοκαταστολή από ακτινοβολία ή χημειοθεραπεία, αν και υψηλές δόσεις π.χ. βουσουλφάνης μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα βαριά μυελική απλασία. Η απλαστική αναιμία επίσης θα πρέπει να διακρίνεται από τις πανκυτταροπενίες λόγω δυσερυθροποίησης (π.χ. μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα). 1.2 Επιδημιολογικά δεδομένα Η απλαστική αναιμία είναι σπάνια νόσος, προσβάλλει κυρίως νέους άνδρες και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και των δύο φύλων. Η ετήσια συχνότητα της νόσου κυμαίνεται από 2-25 περιπτώσεις ανά εκατομμύριο κατοίκων, με ευρεία διακύμανση στις διάφορες γεωγραφικές περιοχές και σχετίζεται κυρίως με την οικονομική ανάπτυξη, τις ιδιαίτερες ασχολίες και συνήθειες και την επίπτωση ορισμένων λοιμώξεων. Στο % των 13

14 περιπτώσεων η ΑΑ χαρακτηρίζεται ως ιδιοπαθής. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις οφείλεται κυρίως σε τοξικά (φάρμακα, ακτινοβολία) ή λοιμώδη (ηπατίτιδα, φλαβοϊοί, EBV, CMV) αίτια ενώ σπανιότερα εμφανίζεται κατά την εγκυμοσύνη. Στα παιδιά, σε ένα ικανό ποσοστό, ανευρίσκεται κάποια υποκείμενη γενετική διαταραχή (αναιμία Fanconi κλπ). Η διεθνής ομάδα μελέτης της απλαστικής αναιμίας καθόρισε τη συχνότητα της νόσου στην Ευρώπη και στο Ισραήλ σε περίπου 2 περιπτώσεις ανά εκατομμύριο κατοίκων κατά τη δεκαετία του 1980, ενώ η νόσος είναι συχνότερη στην Άπω Ανατολή σε σχέση με τις αναπτυγμένες Δυτικές χώρες ( π.χ. η νόσος είναι 4 φορές πιο συχνή στην Ιαπωνία σε σχέση με την Ευρώπη). Η γεωγραφική κατανομή εμφάνισης της νόσου σχετίζεται επίσης και με διαφορές τόσο στο φύλο όσο και στην ηλικία των πασχόντων. Η εξήγηση των διαφορών, μεταξύ ηλικίας και φύλου εμφάνισης, μπορεί να οφείλεται στις διαφορετικές ασχολίες των διαφόρων ομάδων ατόμων, ενώ η γεωγραφική διακύμανση πιθανόν να σχετίζεται με παράγοντες του περιβάλλοντος, με φυλετικούς παράγοντες ή με τη χρήση διαφόρων «παραδοσιακών» φαρμάκων. Στις περιοχές που η συχνότητα της νόσου είναι αυξημένη, φαίνεται ότι οι περιπτώσεις είναι ηπιότερες σε βαρύτητα και εμφανίζουν καλύτερη πρόγνωση, σε σχέση με την πορεία και τη βαρύτητα της νόσου στις αναπτυγμένες Δυτικές χώρες. 1.3 Αιτιολογία Ανάλογα με τις διάφορες στατιστικές και τα κριτήρια για την ενοχοποίηση του υπεύθυνου παράγοντα, στο % των επίκτητων απλαστικών αναιμιών δεν ανευρίσκεται κάποιο γνωστό αίτιο και οι απλαστικές αναιμίες χαρακτηρίζονται ως ιδιοπαθείς. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις τα αίτια είναι κυρίως τοξικά ή λοιμώδη. Α) Τοξικά αίτια -φάρμακα Η απλαστική αναιμία σε μεγάλο ποσοστό που κυμαίνεται στις διάφορες χώρες από 30-80%, φαίνεται να είναι τοξικής αιτιολογίας. Με την εμφάνιση της απλαστικής αναιμίας σχετίζονται αρκετά φάρμακα ή ουσίες όπως η 14

15 χλωραμφενικόλη, το βενζόλιο, τα κυτταροστατικά φάρμακα και η ιοντίζουσα ακτινοβολία. Η δράση των φαρμάκων σχετίζεται με τη δόση τους και η βαρύτητα της απλαστικής αναιμίας εμφανίζει ατομική διακύμανση, ενώ συχνά η τοξική δράση στο μυελό αποκαθίσταται σε άλλο άλλοτε χρονικό διάστημα μετά τη διακοπή τους. Ενοχοποιούνται επίσης διάφορα εντομοκτόνα, αντιεπιληπτικά, αντιβιοτικά, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα που η δράση τους στο μυελό δεν είναι συνήθως δοσοεξαρτώμενη. Κάθε μέρα αναφέρονται στη βιβλιογραφία καινούργιες ουσίες που ενοχοποιούνται για την πρόκληση περιπτώσεων απλαστικής αναιμίας. Β) Ακτινοβολία Η εμφάνιση απλαστικής αναιμίας αποτελεί την κυριότερη τοξική δράση της έντονης ακτινοβόλησης (π.χ μετά πυρηνικά ατυχήματα), ενώ αντίθετα για την εμφάνιση απλαστικής αναιμίας δεν έχει αποδειχθεί πως ευθύνεται η έκθεση σε μικρές δόσεις ακτινοβολίας (π.χ. επαγγελματική). Γ) Λοιμώξεις από ιούς Αν και κατά τη διάρκεια των ιογενών λοιμώξεων είναι συχνή η εμφάνιση παροδικής καταστολής του μυελού (ιδίως της κοκκιώδους και της μεγακαρυοκυτταρικής σειράς), εντούτοις οι απλαστικές αναιμίες λοιμώδους αρχής φαίνεται να είναι σπάνιες. Αρκετοί ιοί μπορεί να είναι άμεσα ή έμμεσα κυτταροτοξικοί (μέσω ανοσολογικής απάντησης) για τα μυελικά κύτταρα. Ο ιός μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα είτε άμεση προσβολή και καταστροφή των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων είτε έμμεση βλάβη μέσω των διεγερμένων Τ λεμφοκυττάρων και των παραγόμενων κυτταροκινών, με αποτέλεσμα αδυναμία πολλαπλασιασμού και διαφοροποίησής τους. Ο παρβοϊός Β19 συνδέται με την εμφάνιση αμιγούς απλασίας της ερυθράς σειράς αλλά σπάνια ευθύνεται για την εμφάνιση απλαστικής αναιμίας. Η απλαστική αναιμία μετά από ηπατίτιδα είναι η πιο συχνή και καλά περιγραφείσα επιπλοκή της λοίμωξης από τους ιούς αυτής της ομάδας. Ο ακριβής τύπος του ιού που προκαλεί την απλαστική αναιμία δεν έχει διευκρινισθεί (non-a, non-b, non-c). Ο ακριβής μηχανισμός πρόκλησης της απλαστικής αναιμίας μετά από ηπατίτιδα δεν είναι πλήρως γνωστός και ενοχοποιούνται η άμεση προσβολή 15

16 των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων από τον ιό, η προσβολή του μικροπεριβάλλοντος του μυελού, η εμφάνιση κάποιας αυτοάνοσης διαταραχής ως απάντηση στην ιογενή λοίμωξη (βλάβη των Τ λεμφοκυττάρων, αύξηση των κατασταλτικών Τ λεμφοκυττάρων και κυτταροτοξική απάντηση στη λοίμωξη από τον ιό), η διαταραχή της φυσιολογικής ανάπτυξης του μυελού ή και η αναστολή της ανάπτυξης των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων λόγω της υπερπαραγωγής ιντερφερόνης γ ή άλλων κυτταροκινών. Το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να έχουν και άλλες ιογενείς λοιμώξεις (π.χ. ιός Epstein-Barr). Δ) Άλλες λοιμώξεις Σπάνια, απλαστική αναιμία μπορεί να συνοδεύσει τη φυματίωση, τη σαλμονέλλωση, τη βρουκέλλωση, την ιστοπλάσμωση κ.α. Ε) Εγκυμοσύνη Ο συνδυασμός ήπιας ή βαριάς απλαστικής αναιμίας με εγκυμοσύνη είναι αρκετά σπάνιος. Πιστεύεται πως ορμονικοί, ανοσολογικοί ή και λοιμώδεις μηχανισμοί πιθανά ευθύνονται για την εμφάνισή της. ΣΤ) Κληρονομικές απλαστικές αναιμίες Το 25% των περιπτώσεων απλαστικής αναιμίας στα παιδιά φαίνεται να έχουν κάποια υποκείμενη γενετική διαταραχή, ενώ στους ενήλικες αυτό αποτελεί το 10% των περιπτώσεων. Ο πιο χαρακτηριστικός τύπος είναι η αναιμία Fanconi, μια νόσος που μεταβιβάζεται με τον αυτοσωματικό υπολειπόμενο χαρακτήρα. Η νόσος χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση μιας ή περισσοτέρων διαμαρτιών διάπλασης, συχνά ψυχοκινητική καθυστέρηση, εμφάνιση καφέ κηλίδων ή διάχυτης μελανοδερμίας. Το πιο χαρακτηριστικό και ενδιαφέρον εύρημα της νόσου είναι η ύπαρξη διαφόρων χρωμοσωμικών διαταραχών, όπως η αύξηση των ρήξεων και η δημιουργία αναδιατάξεων στα χρωμοσώματα. 16

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ Η φυσιολογική αιμοποίηση λαμβάνει χώρα στο μυελό των οστών και είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης μεταξύ των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων (stem cells) και του μικροπεριβάλλοντος του μυελού. Το μικροπεριβάλλον αποτελείται από κύτταρα του στρώματος όπως ινοβλάστες, μακροφάγα, ενδοθηλιακά κύτταρα και λιποκύτταρα και από τα προϊόντα τους που είναι οι διάφορες λεμφοκίνες καθώς και την εξωκυττάρια θεμέλια ουσία. Τα παραπάνω κύτταρα ρυθμίζουν την αιμοποίηση τόσο άμεσα όσο και έμμεσα είτε με την επίδραση αυξητικών παραγόντων στα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα είτε μέσω αναστολής τους με την μεσολάβηση κατασταλτικών, αρνητικά δρώντων παραγόντων. Στην απλαστική αναιμία οι πιθανοί παθογενετικοί μηχανισμοί αφορούν: α) στην σημαντική μείωση ή απουσία των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, β) στο παθολογικό μικροπεριβάλλον του μυελού, γ) στην καταστολή της φυσιολογικής αιμοποίησης από κύτταρα του ανοσολογικού συστήματος (μακροφάγα, λεμφοκύτταρα, δενδριτικά κα) ή δ) σε συνδυασμό των ανωτέρω. Κλινικά και εργαστηριακά δεδομένα προτείνουν ότι το ανοσολογικό σύστημα και ειδικά τα T λεμφοκύτταρα έχουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της ΑA (Young et al, 1997a; Young et al, 2000). Υψηλά ποσοστά υφέσεων σε κλινικές μελέτες μετά θεραπεία με συνδυασμό ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, όπως η αντιλεμφοκυτταρική (ALG) ή αντιθυμοκυτταρική (ATG) σφαιρίνη και κυκλοσπορίνη, έχουν ισχυρά προτείνει τον σημαντικό ρόλο του ανοσολογικού συστήματος στην παθοφυσιολογία της απλαστικής αναιμίας (Marsh et al, 1995; Rosenfeld et al, 1995; Bacigalupo et al, 1995; Young et al, 1995). Οι ακριβείς μηχανισμοί που εμπλέκονται στην παθογένεια της AA δεν είναι ακόμη πλήρως διευκρινισμένοι. 17

18 2.1 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΑΡΧΕΓΟΝΩΝ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ (STEM CELLS) 2.1.1ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΑΡΧΕΓΟΝΑ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Ορισμοί Η ανάγκη συνεχούς αντικατάστασης των ώριμων κυττάρων του αίματος απαιτεί την παραγωγή καθημερινά περίπου νέων κυττάρων σε έναν φυσιολογικό ενήλικα και ακόμη βέβαια περισσότερο σε stress αιμοποίησης. Είναι γνωστό πως όλα αυτά τα κύτταρα προέρχονται από ένα κοινό πρόγονο, που είναι γνωστό ως πολυδύναμο αρχέγονο αιμοποιητικό κύτταρο (pluripotential stem cell). Τα συνήθη αποδεκτά χαρακτηριστικά των stem cells είναι: α) η μεγάλη ικανότητα πολλαπλασιασμού (proliferation), β) η ικανότητα τους για διαφοροποίηση (differentiation) ώστε να δημιουργήσουν ώριμα κύτταρα όλων των λεμφοποιητικών σειρών και γ) η ικανότητά τους για αυτοανανέωση (self-renewal), δηλαδή η ικανότητά τους να παράγουν νέα stem cells (Metcalf et al 1988; Lajtha et al 1983) Ρύθμιση Τα stem cells αποτελούν ένα πολύ μικρό ποσοστό ( %) του συνόλου των κυττάρων του μυελού. Τουλάχιστον 95% των αιμοποιητικών κυττάρων είναι μορφολογικά αναγνωρίσιμα κύτταρα. Τα υπόλοιπα, με μη ειδικά μορφολογικά χαρακτηριστικά, απαιτούν φαινοτυπικό και λειτουργικό χαρακτηρισμό και περιλαμβάνουν όχι μόνο τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα (stem cells), αλλά και τους άμεσους απογόνους τους, τα προγονικά κύτταρα (progenitor cells), τα οποία αρχικά χαρακτηρίσθηκαν από την ικανότητά τους να πολλαπλασιάζονται in vitro σαν απάντηση σε αυξητικούς παράγοντες (colony-stimulating factors, CSF) (Metcalf et al 1988). Τα περισσότερα από τα πολυδύναμα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα βρίσκονται σε φάση ηρεμίας (G0). Σε περίπτωση εξάντλησης του διαμερίσματος, τα αρχέγονα κύτταρα έχουν την ικανότητα, υπό την επίδραση 18

19 τοπικών παραγόντων, να εισέλθουν σε κυτταρικό κύκλο και έτσι να πολλαπλασιαστούν. Σε περιπτώσεις μεγάλης καταστροφής και όταν το διαμέρισμα μειωθεί κάτω από το 10% του φυσιολογικού, υπό φυσιολογικές συνθήκες εμφανίζεται μια παροδική αναστολή της διαφοροποίησης, μέχρις ότου το διαμέρισμα ανασυσταθεί με τους μηχανισμούς αυτοανανέωσης. Στην περίπτωση της ΑΑ, είναι ενδιαφέρον να υποθέσουμε ότι σε μερικές περιπτώσεις οι «προστατευτικοί μηχανισμοί» που θα έπρεπε να προστατέψουν τα αρχέγονα κύτταρα από εξάντληση είναι ελαττωματικοί. Έτσι, τα πολυδύναμα κύτταρα δεν αντιλαμβάνονται πιθανώς το αρχικό ερέθισμα και συνεχίζουν τη διαφοροποίηση, με αποτέλεσμα μείωση του αριθμού τους μέχρι εξαφάνισης. Καθώς τα αρχέγονα κύτταρα αλληλεπιδρούν με το στρώμα του μυελού, είναι γενικά αποδεκτό ότι αυτά τα στρωματικά κύτταρα παράγουν έναν μεγάλο αριθμό ρυθμιστικών κυτταροκινών, που περιλαμβάνουν διεγερτικά της αιμοποίησης μόρια, όπως η ιντερλευκίνη 1 (IL-1), ο αυξητικός παράγοντας των μακροφάγων (M-CSF), ο αυξητικός παράγοντας των κοκκιοκυττάρωνμακροφάγων (GM-CSF), ο αυξητικός παράγοντας των κοκκιοκυττάρων (G- CSF), η ιντερλευκίνη 6 (IL-6) και ο stem cell factor (SCF), καθώς και ανασταλτικές κυτταροκίνες όπως transforming growth factor b (TGF b) και macrophage-inflammatory protein 1a (MIP 1a) (Lord et al 1997). Εντούτοις, δεν είναι γνωστό αν αυτά τα μόρια έχουν κάποιο ρόλο στην διαφοροποίηση των stem cells. Μερικά φαίνεται πως πράγματι παίζουν κάποιο ρόλο, τουλάχιστον in vitro, στην επιβίωση και τον πολλαπλασιασμό τους (Fairbairn et al 1993). Καθώς ο αιμοποιητικός ιστός είναι ένα συνεχές σύνολο από διαφοροποιούμενα και πολλαπλασιαζόμενα κύτταρα, τα όρια ανάμεσα στους πρώιμους κυτταρικούς πληθυσμούς δεν είναι καλά αποσαφηνισμένα. Εντούτοις, είναι γενικά παραδεκτό ότι ή δέσμευση (commitment), δηλαδή η απόφαση να εισέλθει ένα κύτταρο σε μια συγκεκριμένη σειρά διαφοροποίησης, η οποία φαίνεται να μη είναι αναστρέψιμη, διακρίνει τα αρχέγονα από τα προγονικά κύτταρα. Λίγα είναι γνωστά σχετικά με τη διαδικασία δέσμευσης 19

20 και προς το παρόν δεν είναι σαφές αν η διαδικασία αυτή είναι ένα εσωτερικό γεγονός του κυττάρου ή είναι μια απάντηση σε εξωτερικά ερεθίσματα του περιβάλλοντος (Jimener et al 1992; Ogawa et al 1993). Αυτές οι υποθέσεις είναι σημαντικές στην κατανόηση της ΑΑ, καθώς τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα τα οποία πρέπει να παράσχουν ώριμα λειτουργικά κύτταρα για ολόκληρη τη ζωή, πρέπει να προστατευτούν από τις απαιτήσεις για ώριμα κύτταρα ως απάντηση σε φυσιολογικές ή παθολογικές ανάγκες. Η γρήγορη απάντηση του αιμοποιητικού ιστού ικανοποιείται από πιο ώριμα, δεσμευμένα προς διαφοροποίηση πρόδρομα κύτταρα όπως για παράδειγμα τα BFU-E κύτταρα (burst-forming unit; erythroid) ως απάντηση στην υποξία ή την απώλεια αίματος ή τα granulocyte/macrophage colony-forming κύτταρα (GM- CFC) ως απάντηση σε λοίμωξη. Αυτά τα κύτταρα καθώς και ισοδύναμοι κυτταρικοί πληθυσμοί άλλων σειρών, ελέγχονται από αυξητικούς παράγοντες (growth factors) Πειραματικά μοντέλα μελέτης των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων Ενώ οι καλλιέργειες ανιχνεύουν κυρίως τα προγονικά κύτταρα, πειράματα μεταμόσχευσης προσδιορίζουν τα stem cells από τη λειτουργία τους π.χ την ικανότητά τους να επαναπληθυσμοποιούν μόνιμα τον αιμοποιητικό ιστό. Σήμερα, τα πιο πρώιμα ανθρώπινα κύτταρα που μπορούν να καλλιεργηθούν in vitro είναι τα κύτταρα έναρξης των καλλιεργειών μακράς διάρκειας (long-term culture-initiating cells, LTC-IC). Τα κύτταρα αυτά έχουν χαρακτηριστικά stem cell, αλλά δεν είναι ακόμη γνωστό κατά πόσο σχετίζονται με τα ανθρώπινα stem cells. Αρκετά μοντέλα ζώων έχουν αναπτυχθεί για μελέτες μεταμόσχευσης. Ακτινοβοληθέντα με ημιθανατηφόρα δόση ακτινοβολίας μη παχύσαρκα διαβητικά (nonobese diabetic, NOD/SCID) ποντίκια, με σοβαρή συνδυασμένη ανοσοανεπάρκεια, χρησιμοποιήθηκαν για να ελεγχθεί η εγκατάσταση και το δυναμικό επαναπληθυσμοποίησης ανθρώπινων stem-cells. Τεχνικές περιορισμένης αραίωσης (limiting dilution) δείχνουν ότι η συχνότητα ενός κυττάρου ικανού για επαναπληθυσμοποίση 20

21 NOD/SCID ποντικού είναι 1 στα 10 6 μονοπύρηνα ομφαλίου λώρου, ενώ το 1 στα 3x μονοπύρηνα κύτταρα ήταν LTC-IC. Καθαρά, τα ανθρώπινα κύτταρα ικανά για επαναπληθυσμοποίηση (human repopulating cells) όπως εκτιμώνται με το μοντέλο NOD/SCID, φαίνεται να είναι πιο αρχέγονα από τα ανθρώπινα LTC-IC (Pettengelet al 1994). Από την άλλη μεριά, ποντίκια ακτινοβοληθέντα με δυνητικά θανατηφόρα δόση ακτινοβολίας, μπορεί να διασωθούν με 5x10 4 ως 10 5 μυελικά κύτταρα (Lord et al 1997). Δεν είναι ξεκάθαρο αν οι μεγάλοι αριθμοί ανθρώπινων κυττάρων που απαιτούνται για τη διάσωση ακτινοβοληθέντων ποντικών οφείλεται στο ότι υπάρχουν λιγότερα stem cells στους ανθρώπους από ότι στα ποντίκια. Οι κλωνογόνες in vitro μέθοδοι ανιχνεύουν κυρίως προγονικά κύτταρα, τα οποία είναι πιο ώριμα από τα stem cells Επιλογή των αρχέγονων κυττάρων με βάση το φαινότυπο Υπάρχουν διαφορές των πιο πρώιμων κυττάρων από τα πιο ώριμα προγονικά κύτταρα. Τα πρώτα έχουν συγκεκριμένους μεμβρανικούς δείκτες και επίσης χαρακτηρίζονται από χαμηλή μεταβολική δραστηριότητα. Το δεύτερο χαρακτηριστικό επιτρέπει στα πρώιμα κύτταρα να διαχωρισθούν με αρνητική επιλογή, χρησιμοποιώντας χρωστικές όπως η rhodamine-123 η οποία συγκεντρώνεται σε ενεργά μιτοχόνδρια ή χρωστικές νουκλεϊκών οξέων όπως Hoechst (Spangrude et al 1994; Ratajczak and Gerwitz 1995). Ένας από τους πιο χρήσιμους μεμβρανικούς δείκτες για την επιλογή των αρχέγονων κυττάρων είναι το αντιγόνο CD34. Aυτό το χαρακτηριστικό έχει χρησιμοποιηθεί σε έναν αριθμό διαφορετικών τρόπων θετικής επιλογής (de Wynter et al 1995). Εντούτοις, τα κύτταρα που είναι CD34+ περιλαμβάνουν έναν ευρύ πληθυσμό, που περιλαμβανει stem cells, προγονικά κύτταρα και πιο διαφοροποιημένα αιμοποιητικά κύτταρα. Στην πραγματικότητα, μόνο 0.1-1% των CD34+ κυττάρων έχουν τον πιο αρχέγονο φαινότυπο, ενώ περίπου 10-30% είναι προγονικά κύτταρα και τα υπόλοιπα είναι πιο διαφοροποιημένα κύτταρα. 21

22 2.1.2 ΑΡΧΕΓΟΝΑ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS) ΣΤΗΝ ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ Λειτουργική εκτίμηση των προγονικών αιμοποιητικών κυττάρων στην AA Βιβλιογραφικά δεδομένα δείχνουν ότι στην απλαστική αναιμία στον άνθρωπο, υπάρχει σημαντική μείωση ή και πλήρης εξαφάνιση στο αίμα και στο μυελό των προγονικών κυττάρων της κοκκιώδους, της ερυθράς και της μεγακαρυοκυτταρικής σειράς. Κλινική απόδειξη του ποσοτικού ελλείμματος και της μείωσης της δεξαμενής των αρχέγονων κυττάρων αποτελεί η αποκατάσταση και φυσιολογική λειτουργία και των τριών κυτταρικών σειρών μετά επιτυχή αλλογενή μεταμόσχευση μυελού και η αποκατάσταση της απλασίας στο 50% περίπου με ομοιογονιδιακή μεταμόσχευση χωρίς προηγούμενη χορήγηση ανοσοκαταστολής. Η πλήρης απουσία των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων είναι μάλλον απίθανη, αφού σε αρκετές περιπτώσεις εμφανίζεται αιματολογική ανταπόκριση με τη χορήγηση ανοσοκατασταλτικής αγωγής. Τούτο δείχνει ότι πιθανότατα υπάρχει ένας πληθυσμός αρχέγονων κυττάρων που μπορεί να διεγερθεί και που έχει την ικανότητα να αποκαταστήσει την φυσιολογική αιμοποίηση. Χωρίς αμφιβολία υπάρχει βέβαια πολύ μεγάλη ελάττωση των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, όπως φαίνεται από την σημαντική μείωση τόσο των CD34+ κυττάρων όσο και των δεσμευμένων κυττάρων για τις διάφορες μυελικές σειρές τόσο στο αίμα όσο και στο μυελό των αρρώστων. Αρχικές εργασίες από τα τέλη της δεκαετίας του 70, με καλλλιέργειες ολικών μονοπύρηνων κυττάρων μυελού με διάφορα καλλιεργητικά μέσα σαν πηγή διέγερσης, έδειξαν μείωση ή απουσία των όψιμων και πρώιμων αποικιών σε ασθενείς με ΑA (Barret et al 1979; Kern et al 1977; Dexter et al, 1977; Hara et al 1980). Παρόλο που υπήρχε ποικιλία στον αριθμό των αποικιών ανάμεσα σε διάφορους ασθενείς, δεν υπήρχε συσχέτιση ανάμεσα στην δραστηριότητα της νόσου όσον αφορά τον αριθμό των ουδετερόφιλων του περιφερικού αίματος και στα πρόδρομα κύτταρα μυελού της μυελικής σειράς. Ο αριθμός 22

23 των αποικιών περιφερικού αίματος ήταν τουλάχιστον 10 φορές λιγότερος από τις αποικίες του μυελού και συχνά ήταν μη ανιχνεύσιμος. Πιο πρόσφατες μελέτες χρησιμοποιώντας καθαρά CD34+ αιμοποιητικά κύτταρα και ανασυνδυασμένους αιμοποιητικούς αυξητικούς παράγοντες σε κλωνογόνες καλλιέργειες επιβεβαίωσαν τους μειωμένους αριθμούς όλων των προγονικών κυττάρων του μυελού (Marsh et al 1991; Maciejewski et al 1994a, 1996, 2000; Schrezenmeier et al, 1994; Scopes et al 1996). Το σύστημα καλλιεργειών μακράς διάρκειας (LTBMC) έχει χρησιμοποιηθεί από διάφορες ομάδες για να εκτιμηθούν τα πιο πρώιμα στάδια της αιμοποίησης και η ικανότητά τους να σχηματίσουν φυσιολογικό στρώμα, που είναι η in vitro εκπροσώπηση του μυελικού μικροπεριβάλλοντος. Όλες οι μελέτες σε ασθενείς με AA έχουν δείξει σημαντική ανεπάρκεια στην αιμοποίηση, που εκδηλώνεται με σοβαρή μείωση των προγονικών αιμοποιητικών κυττάρων μέσα στο σύστημα (Bacigalupo et al 1992; Gibson and Gordon-Smith 1990; Holnberg et al 1994; Marsh et al 1990, 1996). Παρόμοια αποτελέσματα φάνηκαν τόσο σε ασθενείς χωρίς θεραπεία, είτε με σοβαρή είτε μη σοβαρή νόσο, όσο και σε ασθενείς που έχουν θεραπευθεί και απάντησαν αιματολογικά σε ανοσοκατασταλτική θεραπεία (Marsh et al 1990). Ο σχηματισμός του στρώματος είναι φυσιολογικός στους περισσότερους ασθενείς με AA (Gibson and Gordon-Smith 1990; Marsh et al 1991), παρόλο που μια μελέτη έδειξε αδυναμία σχηματισμού στρώματος σε σχεδόν μισούς ασθενείς, και αυτό συνδεόταν με μεγαλύτερη διάρκεια νόσου (Holmberg et al 1994). Η βλάβη στην αιμοποίηση που φαίνεται στις LTBMC μπορεί να αντανακλά είτε αποτυχία του διαμερίσματος των stem cells με ανεπάρκεια των αρχέγονων κυττάρων για ικανότητα επαναπληθυσμοποίησης του μυελού, ή δυσλειτουργικό μικροπεριβάλλον. Διασταυρούμενα (cross-over) πειράματα LTBMC επιτρέπουν ξεχωριστό έλεγχο των δύο διαμερισμάτων. Χρησιμοποιώντας μονοπύρηνα κύτταρα από ασθενείς με ΑΑ, μια ομάδα έδειξε ελαττωματική δημιουργία των CFU-GM όταν τα κύτταρα τοποθετούνταν σε φυσιολογικά ακτινοβολημένα LTBMC στρώματα. Αντίθετα, φυσιολογική λειτουργία του στρώματος σε ασθενείς με ΑΑ φάνηκε με φυσιολογικούς 23

ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα

ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα Αθανασία Μουζάκη, Καθηγήτρια Εργαστηριακής Αιματολογίας-Αιμοδοσίας, Αιματολογικό Τμήμα, Παθολογική Κλινική, Τμήμα Ιατρικής, Παν/ο Πατρών Τα είδη της ITP είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Βασικές αρχές Η µεταµόσχευση αρχέγονων αιµοποιητικών κυττάρων αποτελεί σηµαντική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αιματολόγος, Επιμελήτρια Β Αιματολογικό Τμήμα Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ΜΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Ποιες είναι οι διαφορές μιας πρωτογενούς από μια δευτερογενή χυμική ανοσολογική απόκριση; Περιγράψετε τους μηχανισμούς ενεργοποίησης στις δυο περιπτώσεις. ΘΕΜΑ 2 (1 μονάδα) Περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήµατα προς απάντηση

Ερωτήµατα προς απάντηση Κεφ. 9. Ανοσιακή ανοχή και αυτοανοσία: Η διάκριση εαυτού-ξένου και οι διαταραχές της Ερωτήµατα προς απάντηση Πως διατηρεί το ανοσοποιητικό σύστηµα τηµη απαντητικότητα σε εαυτά αντιγόνα (=ανοχή); Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Εισαγωγή στην Ανοσολογία ρ. Γιώργος Κρασιάς Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου Τµήµα Μοριακής Ιολογίας Τι είναι το Ανοσοποιητικό Σύστηµα (ΑΣ)? Το ΑΣ (Immune System) είναι ένα σύστηµα άµυνας του

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία. Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης

Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία. Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης Αρχική κλινική προσέγγιση Συμπτωματικός ή μη συμπτωματικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός»

Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός» ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΜΑΚ ΜΕ ΜΙΚΤΗ ΑΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΑΒΟ Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός» ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ (ΜΑΚ) Αποδεκτή θεραπεία για ασθενείς µε: συγγενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ. Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου»

ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ. Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» Η αξιοποίηση του εύρους των δυνατοτήτων της κυτταρομετρίας ροής στην Ανοσολογία προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΞΥΣΜΙΚΗ ΝΥΚΤΕΡΙΝΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΥΡΙΑ (PNH) Αχιλλέας Θ. Καραμούτσιος Μονάδα Μοριακής Βιολογίας, Αιματολογικό Εργαστήριο ΠΓΝ Ιωαννίνων

ΠΑΡΟΞΥΣΜΙΚΗ ΝΥΚΤΕΡΙΝΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΥΡΙΑ (PNH) Αχιλλέας Θ. Καραμούτσιος Μονάδα Μοριακής Βιολογίας, Αιματολογικό Εργαστήριο ΠΓΝ Ιωαννίνων ΠΑΡΟΞΥΣΜΙΚΗ ΝΥΚΤΕΡΙΝΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΥΡΙΑ (PNH) Αχιλλέας Θ. Καραμούτσιος Μονάδα Μοριακής Βιολογίας, Αιματολογικό Εργαστήριο ΠΓΝ Ιωαννίνων Ιωάννινα, Σεπτέμβριος 2013 PNH Σπάνια διαταραχή του αρχέγονου αιμοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Οι β-θαλασσαιμίες αποτελούν μία ετερογενή ομάδα κληρονομικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από μειωμένη σύνθεση των β-αλυσίδων της αιμοσφαιρ

Εισαγωγή. Οι β-θαλασσαιμίες αποτελούν μία ετερογενή ομάδα κληρονομικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από μειωμένη σύνθεση των β-αλυσίδων της αιμοσφαιρ 03 εδbοτχ 155 Εισαγωγή. Οι β-θαλασσαιμίες αποτελούν μία ετερογενή ομάδα κληρονομικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από μειωμένη σύνθεση των β-αλυσίδων της αιμοσφαιρίνης. Στην ομόζυγη κατάσταση προκαλούν

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ FLOW CYTOMETRY

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ FLOW CYTOMETRY ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ FLOW CYTOMETRY ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ Γενικά χαρακτηριστικά Απεικόνιση των κυτταρικών πληθυσμών με βάση: το μέγεθος την κοκκίωση το φθορισμό ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ Υδροδυναμική ροή Πρόσθιος

Διαβάστε περισσότερα

Αίμα - Μυελική Αιμοποίηση. Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Παν. Θεσσαλίας

Αίμα - Μυελική Αιμοποίηση. Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Παν. Θεσσαλίας Αίμα - Μυελική Αιμοποίηση Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Παν. Θεσσαλίας 4.10.2016 1 Η ανταλλαγή ύλης μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού περιβάλλοντος του σώματος

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

13. Ηωσινόφιλο κύτταρο στα επιχρίσματα περιφερικού αίματος και μυελού των οστών

13. Ηωσινόφιλο κύτταρο στα επιχρίσματα περιφερικού αίματος και μυελού των οστών 13. Ηωσινόφιλο κύτταρο στα επιχρίσματα περιφερικού αίματος και μυελού των οστών Γ.Χρ. Μελέτης 1, Α. Σαραντόπουλος 1, Σ. Μασουρίδη 1, Ε. Βαριάμη 1, Ε. Τέρπος 2 Τα ηωσινόφιλα παράγονται όπως όλα τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 Μελέτη τοπ ρόλοπ της ιντεγκρινοσπνδεόμενης κινάσης στην πνεπμονική ίνσση, Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς. Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων

ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς. Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΟΣΟΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: Ενεργοποίηση των Τ κυττάρων από τους µικροοργανισµούς Οι φάσεις των Τ κυτταρικών απαντήσεων Αναγνώριση του αντιγόνου και συνδιέγερση Αναγνώριση πεπτιδίων συνδεδεµένων µε το

Διαβάστε περισσότερα

Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH

Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH Υπερφλεγμονώδες σύνδρομο Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Είδαμε ότι οι ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ είναι 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ Φωτεινή Μάλλη 1, Ειρήνη Γερογιάννη 1 Καλλιόπη Αγγέλου 1, Βίκυ Μολλάκη 2, Φωτεινή Μπαρδάκα 1, Κωνσταντίνος Ι. Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά Ανοσολογικό σύστηµα Βασικό σύστηµα του οργανισµού Λειτουργικές µονάδες του ανοσολογικού συστήµατος Οργανωµένος λεµφικός

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ 1 ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Έκδοση του IΔPYMAΤΟΣ EΛΛHNIKHΣ AIMATOΛOΓIKHΣ ETAIPEIAΣ

ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ 1 ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Έκδοση του IΔPYMAΤΟΣ EΛΛHNIKHΣ AIMATOΛOΓIKHΣ ETAIPEIAΣ ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ 1 ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Έκδοση του IΔPYMAΤΟΣ EΛΛHNIKHΣ AIMATOΛOΓIKHΣ ETAIPEIAΣ Οκτώβριος 2016 ΑΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ 1 Πρόλογος Το Ίδρυμα της Ελληνικής Αιματολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία Φεβρουάριος-Μάρτιος 2015

Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία Φεβρουάριος-Μάρτιος 2015 ΑΙΜΟΠΟΙΗΣΗ-ΕΡΥΘΡΟΠΟΙΗΣΗ Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία Φεβρουάριος-Μάρτιος 2015 Ορισμός της Αιμοποίησης Αιμοποίηση καλείται το σύνολο των διεργασιών που επιτελούνται κατά την συνεχή

Διαβάστε περισσότερα

Γενική αίµατος. Καταµέτρηση των έµµορφων στοιχείων του αίµατος

Γενική αίµατος. Καταµέτρηση των έµµορφων στοιχείων του αίµατος Γενική αίµατος Αθανασία Μουζάκη, Καθηγήτρια Εργαστηριακής Αιµατολογίας-Αιµοδοσίας, Εργαστήριο Αιµατολογίας, Αιµατολογικό Τµήµα, Παθολογική Κλινική, Τµήµα Ιατρικής, Παν/ο Πατρών Γενική αίµατος Καταµέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

Αιμολυτικές Αναιμίες- Κληρονομικές και Επίκτητες. Ελενα Σολωμού Επικ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπ.

Αιμολυτικές Αναιμίες- Κληρονομικές και Επίκτητες. Ελενα Σολωμού Επικ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπ. Αιμολυτικές Αναιμίες- Κληρονομικές και Επίκτητες Ελενα Σολωμού Επικ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπ. Πατρών Aίτια Αιμόλυσης Εξωαγγειακή Αιμόλυση Ενδογενή Αίτια: Διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΥΣ, ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ Πρόδρομος Χυτίρογλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Τμήματος Ιατρικής Α.Π.Θ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΗΠΑΤΟΣ Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 19 Ιουνίου 2008 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Στα σκουπίδια πετιούνται κάθε χρόνο δεκάδες χιλιάδες Ομφαλικά Μοσχεύματα (βλαστοκυτταρα), τα οποία δίνουν ανεκτίμητη βοήθεια και λύση στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ... ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ...10 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS ΑΜΕΣΗ COOMBS Θεμελιώδες γνώρισμα του κάθε οργανισμού είναι ότι αναγνωρίζει τα κύτταρα των άλλων οργανισμών ως ξένα Αντιδρά με σκοπό την καταστροφή ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα κωδικός μαθήματος: ETY-335 Χειμερινό εξάμηνο 2014 / 2015 Μαρία Χατζηνικολαΐδου mchatzin@materials.uoc.gr Έμφυτο και προσαρμοστικό ανοσοποιητικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΜΑΡΓΑΡΙΤΟΠΟΥΛΟΣ 1,2, ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΠΡΟΚΛΟΥ 1,2, ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ 2, ΙΣΜΗΝΙ ΛΑΣΗΘΙΩΤΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή Αποκατάσταση μετά την Μεταμόσχευση Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων

Ανοσιακή Αποκατάσταση μετά την Μεταμόσχευση Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Ανοσιακή Αποκατάσταση μετά την Μεταμόσχευση Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Μαριάννα Τζανουδάκη Τμήμα Ανοσολογίας & Ιστοσυμβατότητας ΓΝ Παίδων Αθηνών «Η ΑγίαΣοφία» ΜΑΚ Βασική θεραπευτική επιλογή σε πολλές

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Κατερίνα Τυλιγάδα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Τροποποίηση του ανοσοποιητικού συστήµατος Ανοσοτροποιητές Ανοσοκατασταλτικά Ανοσοδιεγερτικά Ανοσοκατασταλτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Απαντήσεις του κριτηρίου αξιολόγησης στη βιολογία γενικής παιδείας 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε τον αριθμό καθεμίας από τις ημιτελείς προτάσεις 1 έως και 5, και δίπλα σε αυτόν το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Linking Pes*cide Exposure with Pediatric Leukemia: Poten*al Underlying Mechanisms

Linking Pes*cide Exposure with Pediatric Leukemia: Poten*al Underlying Mechanisms Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Τμήμα Ιατρικής Λευχαιμίες Linking Pes*cide Exposure with Pediatric Leukemia: Poten*al Underlying Mechanisms Ιωάννης- Μάριος Ρόκας Χρήστος Σταφυλίδης Λευχαιμία παιδιών Το συχνότερο

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2013 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

IOΓΕΝΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΣ Βαλεντίνη Τζιούφα-Ασημακοπούλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής ΑΠΘ

IOΓΕΝΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΣ Βαλεντίνη Τζιούφα-Ασημακοπούλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής ΑΠΘ IOΓΕΝΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΣ Βαλεντίνη Τζιούφα-Ασημακοπούλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής ΑΠΘ Μάρτιος 2015 Οξεία ιογενής ηπατίτιδα Αίτια Ιός της ηπατίτιδας Α (Hepatitis A Virus-HAV) Iός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ Η ύπαρξη του όγκου κινητοποιεί ανοσιακή απάντηση που περιλαμβάνει όλους τους ανοσοδραστικούς μηχανισμούς. Aυτόματη υποστροφή του καρκίνου είναι εξαιρετικά σπάνια Oι ανοσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Ο φυσιολογικός μυελός των οστών. Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. "Ο Ευαγγελισμός"

Ο φυσιολογικός μυελός των οστών. Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. Ο Ευαγγελισμός Ο φυσιολογικός μυελός των οστών Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. "Ο Ευαγγελισμός" μυελός των οστών πολύπλοκος όλες οι κυτταρικές σειρές από αρχέγονο αδιαφοροποίητο κύτταρο μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY Μαμάρα Α. (1), Καλαλά Φ. (1), Λιαδάκη Κ. (1), Παπαδούλης Ν. (2), Μανδαλά Ε. (3), Παπαδάκης Ε. (4), Γιαννακούλας N. (5), Παλασοπούλου M. (5), Λαφιωνιάτης Σ. (6), Κιουμή A. (4), Κοραντζής I. (4), Καρτάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Οι αποικοδομητές είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Νόρα Βύνιου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αιματολογίας ΜΥΕΛΟΫΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

Νόρα Βύνιου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αιματολογίας ΜΥΕΛΟΫΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Νόρα Βύνιου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αιματολογίας ΜΥΕΛΟΫΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ Μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα (MΥΝ) Χρόνια Μυελογενής Λευχαιμία (ΧΜΛ), BCR-ABL1 + Χρόνια Ουδετεροφιλική Λευχαιμία (ΧΟΛ)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. 10. Ανοσοαπαντήσεις κατά όγκων και µοσχευµάτων. Ανοσία κατά µη λοιµωδών κυττάρων: µετασχηµατισµένων ή ξένων

Κεφ. 10. Ανοσοαπαντήσεις κατά όγκων και µοσχευµάτων. Ανοσία κατά µη λοιµωδών κυττάρων: µετασχηµατισµένων ή ξένων Κεφ. 10. Ανοσοαπαντήσεις κατά όγκων και µοσχευµάτων Ανοσία κατά µη λοιµωδών κυττάρων: µετασχηµατισµένων ή ξένων I. Ανοσοαπαντήσεις κατά όγκων Τα αντιγόνα των όγκων Ανοσιακοί µηχανισµοί της απόρριψης του

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΗΜΕΡΑ

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ Η μεσογειακή αναιμία ή θαλασσαιμία είναι κληρονομική αυτοσωμική υπολειπόμενη νόσος η οποία εντοπίζεται κυρίως στην περιοχή της Μεσογείου Θάλασσας. Στη Μεσογειακή αναιμία η γονιδιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΑΛΛΟΓΕΝΩΝ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ (ΜΑΚ) ΜΕ ΜΕΙΖΟΝΑ

ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΑΛΛΟΓΕΝΩΝ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ (ΜΑΚ) ΜΕ ΜΕΙΖΟΝΑ ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΑΛΛΟΓΕΝΩΝ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ (ΜΑΚ) ΜΕ ΜΕΙΖΟΝΑ ΑΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΑΒΟ Εισαγωγή ABO-histo blood group incompatibility in hematopoietic stem cell and solid organ transplantation

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕς ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕς ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕς ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕς ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 17-03-2017 ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ Κληρονομικές διαταραχές πρωτογενούς αιμόστασης Νόσος von Willebrand

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ.

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΙΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ: ΕΡΙΦΥΛΗ ΚΥΡΙΑΖΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι Β Προβλήματα Φαινότυπος Β(Α): ασθενής αντίδραση με αντι-α, έντονη αντίδραση με αντι-β, και ο ορός αντιδρά με ερυθρά Α₁. Ο αντιορός Α περιέχει τον κλώνο ΜΗΟ4? Επίκτητος Β φαινότυπος: έντονη αντίδραση με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΙΔΟΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗΣ Οικογενή υπερχοληστερολαιμία Αυτοσωμική επικρατής κληρονομικότητα Σχετίζεται με αυξημένο

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεά Κυττάρων Αίματος και Μυελού των Οστών Ενότητα #1: Εθελοντική Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων και Μυελού των Οστών

Δωρεά Κυττάρων Αίματος και Μυελού των Οστών Ενότητα #1: Εθελοντική Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων και Μυελού των Οστών Δωρεά Κυττάρων Αίματος και Μυελού των Οστών Ενότητα #1: Εθελοντική Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων και Μυελού των Οστών Αλέξανδρος Σπυριδωνίδης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

6. ΡΑΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ: Εξάλειψη των ενδοκυττάριων µικροοργανισµών

6. ΡΑΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ: Εξάλειψη των ενδοκυττάριων µικροοργανισµών 6. ΡΑΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ: Εξάλειψη των ενδοκυττάριων µικροοργανισµών Οι δύο τύποι της κυτταρικής ανοσίας Η µετανάστευση των δραστικών Τ κυττάρων στις εστίες της λοίµωξης (εντόπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Ανοσολογία - Ρευματολογία Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος Α. Δρόσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, Κ. Αντωνάτου, Χ. Κουτσιανάς, Γ. Γεωργιόπουλος, Δ. Βασιλόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

όλοι αναπνευστική οδός στομάχι στόμα

όλοι αναπνευστική οδός στομάχι στόμα κεράτινη στιβάδα περιέχει σμήγμα λιπαρά οξέα Μηχανισμοί που παρεμποδίζουν την είσοδο Δέρμα περιέχει ιδρώτας φυσιολογική μικροχλωρίδα λυσοζύμη γαλακτικό οξύ μικροοργανισμών Βλεννογόνοι όλοι αναπνευστική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Επίκτητη Ανοσία I. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ.

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Επίκτητη Ανοσία I. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Εισαγωγή στην Ανοσολογία Επίκτητη Ανοσία I Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 14/10/2016 Φυσιολογία Συστημάτων Ακαδημαϊκό Ετος 2016-2017 Γενικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία ΙI Κυτταροτοξικά Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ Εργαστήριο Γεν. Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Α.Π.Θ. 5o ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΦΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Διδάσκοντες: Αγγελική Χέβα Παθολογοανατόμος, ΠΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ZAΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ZAΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ZAΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ KEΦΑΛΑΙΟ 1ο 1. Οι παρακάτω καμπύλες αναφέρονται σε συγκεντρώσεις αντισωμάτων σε τρια

Διαβάστε περισσότερα

Βλαστοκύτταρα κλειδί στη θεραπεία ασθενειών.

Βλαστοκύτταρα κλειδί στη θεραπεία ασθενειών. Βλαστοκύτταρα κλειδί στη θεραπεία ασθενειών. Η πρώτη και ασφαλής πηγή λήψης βλαστοκυττάρων στη ζωή του ανθρώπου είναι το ομφαλοπλακουντιακό αίμα το οποίο παραμένει στον πλακούντα μετά τη γέννηση. Το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA )

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ DIRA 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια του ανταγωνιστή του υποδοχέα της IL-1

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN. Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία 2015

ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN. Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία 2015 ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία 2015 ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN Επιδημιολογία - Αιτιοπαθογένεια Δικόρυφη καμπύλη εμφάνισης κορυφές: 15-40 έτη, >60 έτη : = Μικρή υπεροχή (1.5-2.0/1)

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2013: Μυελοδυσπλαστικά Σύνδρομα

Ενότητα 2013: Μυελοδυσπλαστικά Σύνδρομα Κλινικοεργαστηριακή Εκπαίδευση στην Αιματολογία Ενότητα 2013: Μυελοδυσπλαστικά Σύνδρομα 27-28 Σεπτεμβρίου 2013 Διοργάνωση Ίδρυμα Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας και Αιματολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Εργαστήριο Υγειοφυσικής & Περιβαλλοντικής Υγείας, ΙΠΤ-Α, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Μανωλά Καλλιόπη, Ph.D Ερευνήτρια Γ Κυτταρογενετική Κλάδος της Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Αιµοποίηση-Ερυθροποίηση. Έλενα Σολωμού Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας

Αιµοποίηση-Ερυθροποίηση. Έλενα Σολωμού Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Αιµοποίηση-Ερυθροποίηση Έλενα Σολωμού Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ορισµός της Αιµοποίησης Αιµοποίηση καλείται το σύνολο των διεργασιών που επιτελούνται κατά την συνεχή αναπαραγωγή των κυττάρων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Β ΟΞΕΙΑ ΛΕΜΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ (B ΟΛΛ) ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ (MRD)

Β ΟΞΕΙΑ ΛΕΜΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ (B ΟΛΛ) ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ (MRD) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ - Γ ΜΕΡΟΣ «Η ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΤΡΙΑ ΡΟΗΣ ΣΤΗΝ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ» Β ΟΞΕΙΑ ΛΕΜΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ (B ΟΛΛ) ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ (MRD) ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Βλαστικά κύτταρα περιλαμβάνει κυτταρα με διαφορετικές ιδιότητες:

Ο όρος Βλαστικά κύτταρα περιλαμβάνει κυτταρα με διαφορετικές ιδιότητες: Ο όρος Βλαστικά κύτταρα περιλαμβάνει κυτταρα με διαφορετικές ιδιότητες: Πολυδύναμα - Pluripotent Εμβρυονικά Βλαστικά κύτταρα - Embryonic Stem Cells Ολιγοδύναμα - Multipotent Βλαστικά κύτταρα (ώριμων/εμβρυικών)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών

Θέματα Πανελλαδικών Θέματα Πανελλαδικών 2000-2015 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 8 Περιεχόμενα Περιεχόμενα 1 Κεφάλαιο 1 ο Το γενετικό υλικό Θέμα 1 ο 2 Θέμα 2 ο 8 Θέμα 3 ο 12 Θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Η πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση ενεργοποιείται κατά την πρώτη επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

Η πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση ενεργοποιείται κατά την πρώτη επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια: Εικόνα 1.24: α) Σύνδεση αντισώματος - αντιγόνου, β) συμπληρωματικότητα αντισώματος - αντιγόνου, γ) ένα αντίσωμα συνδέεται με περισσότερα από ένα αντιγόνα. Στάδια ανοσοβιολογικής απόκρισης Η αντίδραση του

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη

Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη Δωρεά Ομφαλικού Αίματος Τι είναι το ομφαλoπλακουντιακό αίμα; «Ομφαλοπλακουντιακό» ονομάζουμε το αίμα που μπορεί να ληφθεί από τον ομφάλιο λώρο και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων

Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων Πολυπαραγοντικά γενετικά νοσήματα: -ασαφείς γενετικές και περιβαλλοντικές παράμετροι αλλά μια περιβαλλοντική συνιστώσα μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων του; α. τη θέση τους στο ανθρώπινο σώμα β. την γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση

να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων του; α. τη θέση τους στο ανθρώπινο σώμα β. την γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Ερωτήσεις κατανόησης της θεωρίας του 1 ο κεφαλαίου (συνέχεια) 1. Από τι εξαρτάται η επιβίωση του ανθρώπου και ποιοι εξωτερικοί παράγοντες θα μπορούσαν να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων

Διαβάστε περισσότερα