ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ"

Transcript

1

2 Στην Ελλάδα, πάνω από άτομα έχουν κάποιο σύνδρομο θαλασσαιμίας. Αν και οι ασθενείς έχουν ποικίλα κοινά προβλήματα υγείας, ζουν με την ασθένειά τους με τελείως διαφορετικούς τρόπους. Οι θαλασσαιμίες διαφέρουν σε τύπο, σοβαρότητα, θεραπευτικές ανάγκες, και αποτελεσματικότητα της αποσιδήρωσης. Γι αυτό, κάθε ασθενής θα πρέπει να ενημερωθεί για την πιο σημαντική πτυχή της ασθένειάς τους βάση της δικής του/της ιδιαίτερη κατάσταση, έτσι ώστε να μπορέσει να μάθει να διαχειρίζεται τα προβλήματα, είτε μεγάλα ή μικρά, της καθημερινότητας του/της. Στην πραγματικότητα, γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι η καλή «συμμόρφωση» του ασθενούς στη θεραπεία (δηλαδή η ακρίβεια με την οποία ο κάθε ασθενής εφαρμόζει το δικό του θεραπευτικό πρόγραμμα του) είναι ο πιο σημαντικός τρόπος για να βελτιωθεί η κλινική του κατάσταση και να πάει όλο και πιο κοντά σε μια τελική θεραπεία! Το ίδρυμα Fondazione Giambrone πάντα πίστευε στο στόχο αυτό και έχει δεσμευτεί για την εξεύρεση μιας θεραπείας για τη θαλασσαιμία. Και σήμερα είμαστε όλο και πιο κοντά στην επίτευξη αυτού του στόχου. Σήμερα, μετά την επιτυχία της μεταμόσχευσης του μυελού των οστών ή των κυττάρων που προέρχονται από ομφαλοπλακουντιακό αίμα, η γονιδιακή θεραπεία μας προσφέρει μία ακόμη μεγαλύτερη ελπίδα ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και στις περιπτώσεις στις οποίες μεταμόσχευση δεν μπορεί να εφαρμοστεί ή δεν συνιστάται. Αλλά τι μπορούμε να κάνουμε μέχρι τότε; Ο οργανισμός θα πρέπει να διατηρείται στην καλύτερη δυνατή κατάσταση, και πρέπει να αποφεύγονται οι επιπλοκές και η εξέλιξη της νόσου. Χρησιμοποιώντας τις διαθέσιμες θεραπείες, σύμφωνα με τις προσωπικές ανάγκες του κάθε ασθενή, με κριτήρια που αφορούν το κάθε άτομο ξεχωριστά, εξαιρετικά αποτελέσματα μπορούν να επιτευχθούν. Ο θεράπων γιατρός και οι υπηρεσίες υγείας γενικά, αλλά και ο ίδιος ο ασθενής συμπράττουν, ο καθένας με τη δική του συμβολή, στην επίτευξη των στόχων αυτών. Η συνέχιση της θεραπείας, το θεραπευτικό πρόγραμμα, και «χειραφέτηση» του ασθενούς (δηλαδή η ικανότητα του ασθενούς να επηρεάσει τις ιατρικές αποφάσεις που λαμβάνονται εξ ονόματος του) όλα παίζουν σημαντικό ρόλο. Αυτά βασίζονται στη γνώση και την κατανόηση, τη διαφάνεια των σημερινών πληροφοριών, και τη διαθεσιμότητα των εργαλείων για να είναι σε θέση να ερμηνεύουν και να εφαρμόζουν τα αποτελέσματα από την ιατρική έρευνα με έναν τρόπο κριτικό και επιστημονικά ορθό. Το έργο DEEP (αξιολόγησης της δεφεριπρόνης στην Παιδιατρική ηλικία), συμβάλλει σε αυτά τα αποτελέσματα. Σκοπός του είναι να δώσει στα παιδιά την πρόσβαση σε μια νέα μορφή της δεφεριπρόνης σε σιρόπι.

3 ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Το έργο, που αναπτύχθηκε από το ίδρυμα Gianni Benzi Foundation, έχει ως στόχο να παρέχει στους ασθενείς άμεση πρόσβαση στη γνώση και την κατανόηση των πολυάριθμων προβλημάτων που σχετίζονται με τη θεραπεία και τη θεραπεία της θαλασσαιμίας. Αυτό το έργο δεν προτίθεται να παρέχει γενικές πληροφορίες που είναι ήδη διαθέσιμες σε άλλες εκδόσεις και από άλλες πηγές (συμπεριλαμβανομένου του διαδικτύου), αλλά και να δώσει λεπτομερείς πληροφορίες και απαντήσεις στα πιο συνήθη ερωτήματα των ασθενών. Οι πληροφορίες που παρέχονται θα προσπαθήσουν να εξαλείψουν τις προκαταλήψεις και τις κοινές παρανοήσεις σχετικά με την ασθένεια, και είναι πάντα βασισμένες σε επιστημονικά στοιχεία που μπορούν να αναγνωριστούν και να ελέγχθούν. Ελπίζουμε ότι αυτό το έργο θα βοηθήσει κάθε ασθενή θαλασσαιμίας στο: - Να έχουν μια, πιο εις βάθος γνώση, των πτυχών της ασθένειας τους, που τους απασχολούν πιο έντονα, - Να μάθουν πώς και πού μπορούν να βρουν απαντήσεις στις απορίες τους, - Να είναι σε θέση να συζητήσουν την ασθένειά τους και τη θεραπεία τους με τους γιατρούς τους και επαγγελματίες υγείας με τεκμηριωμένο τρόπο. Έχουμε επιλέξει μερικά από αυτά τα ερωτήματα σχετικά με ζητήματα που συχνά συναντώνται στην καθημερινή κλινική πράξη. Έχουμε μιλήσει με τους γιατρούς, τους γονείς και τους εμπειρογνώμονες στον τομέα αυτό, και έχουμε προσπαθήσει να παρέχουμε ακριβείς αλλά απλές απαντήσεις με βάση όλες τις διαθέσιμες γνώσεις που υπάρχουν σήμερα.

4 ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΟΤΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ; ΛΑΘΟΣ. Τα σύνδρομα της θαλασσαιμίας διαφέρουν πολύ μεταξύ τους, τόσο στον τύπο του γενετικού ελαττώματος που υπάρχει στα ερυθρά αιμοσφαίρια όσο και, πάνω από όλα, στις κλινικές εκδηλώσεις και τη σοβαρότητα τους. 4 Όταν η διάγνωση μιας ήπιας μορφής καθίσταται σημαντική: η περίπτωση της δ θαλασσαιμίας. Από αιματολογική οπτική γωνία, η δ-θαλασσαιμία είναι μια ακίνδυνη κατάσταση, δεδομένου ότι αφορά την αιμοσφαιρίνη Α2 (που αποτελείται από δ-αλυσίδες), που αντιπροσωπεύει το 2-3% της κανονικής αιμοσφαιρίνης του ενήλικου. Η διάγνωση της δ-θαλασσαιμίας είναι, ωστόσο, πολύ σημαντική, επειδή μπορεί να συγκαλύψει την διάγνωση του υγιούς φορέα β-μεσογειακής αναιμίας. Σε αυτή την τελευταία κατάσταση αυξάνεται η Hb A2. Ωστόσο, εάν είναι μαζί με β-μεσογειακή αναιμία υπάρχει επίσης μια μετάλλαξη που προκύπτει από την παρουσία της δ-θαλασσαιμίας, η τιμή της Hb A2 θα μειωθεί σε φυσιολογικά επίπεδα, καθιστώντας τη διάγνωση της β-μεσογειακής αναιμίας δύσκολη. Αυτό είναι σημαντικό για τη γενετική συμβουλευτική, επειδή ένα παιδί, γεννημένο από γονείς οι οποίοι είναι και οι δύο φορείς β-θαλασσαιμίας, έχει πιθανότητα 1 στις 4 να κληρονομήσει τη μείζονα θαλασσαιμία, αλλά αν η HbA2 είναι σε φυσιολογικά επίπεδα, ο κίνδυνος αυτός δεν θα αναγνωριστεί. Τα σύνδρομα θαλασσαιμίας είναι μια ομάδα κληρονομικών γενετικών ασθενειών που μεταδίδονται από τους γονείς στα παιδιά μέσα από τα γονίδιά τους. Οι ασθένειες αυτές δεν μεταδίδονται μέσω του αίματος, του αέρα ή του νερού, ή μέσω φυσικής ή σεξουαλικής επαφής. Στα σύνδρομα θαλασσαιμίας, η κανονική παραγωγή της αιμοσφαιρίνης καταστέλλεται μερικώς ή πλήρως, λόγω ενός ελαττώματος στη σύνθεση μίας ή περισσοτέρων αλυσίδων σφαιρίνης, που αποτελούν τις δομικές μονάδες της αιμοσφαιρίνης. Υπάρχουν διαφορετικές αλυσίδες σφαιρίνης: α, β, γ ή δ. Μερικές φορές, το ελάττωμα περιλαμβάνει περισσότερες από μία αλυσίδα ταυτόχρονα, όπως στην περίπτωση της δβ θαλασσαιμίας. β-θαλασσαιμία. Η β-θαλασσαιμία οφείλεται σε μεταβολές στο γονίδιο για την β αλυσίδα. Οι ακόλουθες περιπτώσεις μπορούν να παρατηρηθούν: - Μετατροπές και των δύο αντιγράφων των γονιδίων (και του μητρικού και του πατρικού), με μια σχεδόν πλήρης απουσία της β αλυσίδας στην μείζονα θαλασσαιμία ή ασθένεια Cooley. Αυτό οδηγεί σε περιπτώσεις σοβαρής αναιμίας που οφείλεται στη πρόωρη καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων στο μυελό των οστών. Εάν αυτή η αναιμία μείνει χωρίς θεραπεία, σκελετικές αλλαγές λαμβάνουν χώρα επειδή ο μυελός των οστών, όπου παράγονται τα ερυθρά αιμοσφαίρια, αυξάνεται σε όγκο για να προσπαθήσει να αντισταθμίσει την αναιμία. Τα

5 ερυθρά αιμοσφαίρια που παράγονται είναι φτωχά σε αιμοσφαιρίνη και καταστρέφονται γρήγορα προκαλώντας επίσης αύξηση του μεγέθους της σπλήνας (σπληνομεγαλία). Αν δεν αντιμετωπιστεί, η μείζονα θαλασσαιμία μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο πριν ο ασθενής φτάσει 20 ετών: - Μικρές ή / και σιωπηλές μεταλλάξεις του γονιδίου των αλυσιδών της β σφαιρίνης σε ομοζυγώτες ή διπλή ετερόζυγη κατάσταση, οδηγούν σε ενδιάμεση θαλασσαιμία, η λιγότερο σοβαρή μορφή θαλασσαιμίας, που εκδηλώνεται με μια εξαιρετικά μεγάλη ποικιλία. Τυπικά συμπτώματα είναι η αναιμία, η αύξηση του μεγέθους της σπλήνα και πέτρες στη χολή. - Η μεταβολή της αντιγραφής ενός γονιδίου (ετεροζυγώτες) της β αλυσίδας σφαιρίνης οδηγεί σε ελάσσων β θαλασσαιμία που δεν προκαλεί συμπτώματα ή έχει πολύ ήπια συμπτώματα (ήπια μικροκυτταρική αναιμία). Οι άνθρωποι με αυτόν τον τύπο αλλοίωσης είναι συνήθως υγιείς φορείς της ασθένειας. α-θαλασσαιμία. Οι α-θαλασσαιμίες είναι κληρονομικές διαταραχές που χαρακτηρίζονται από μειωμένη ή καταστελμένη παραγωγή αλυσίδων α σφαιρίνης. Υπάρχουν τέσσερις ανθρώπινα γονίδια α σφαιρίνης. Αυτά βρίσκονται στις ακόλουθες μορφές: - Οι τροποποιήσεις και των τεσσάρων γονιδίων για τις αλυσίδες α σφαιρίνης οδηγεί στη σοβαρή κατάσταση του εμβρυϊκού ύδρωπα. Αυτό είναι θανατηφόρο για το έμβρυο ή το νεογέννητο βρέφος αμέσως μετά τη γέννηση. Ωστόσο, η άμεση έναρξη μεταγγίσεων αίματος θα επιτρέψει στο νεογέννητο παιδί που επιβιώσει να έχει μια πορεία νόσου παρόμοια με εκείνη των ασθενών με β-μεσογειακή αναιμία: - Στη λεγόμενη ασθένεια αιμοσφαιρίνης Η, υπάρχει μεταβολή που αφορά 3 από τα 4 γονίδια για τις α-αλυσίδες σφαιρίνης και παρουσιάζει μικροκυτταρική αναιμία (χαμηλά επίπεδα αιμοσφαιρίνης και μικρά ερυθροκύτταρα), κάτι που συχνά συνδέεται με αυξημένο μέγεθος σπλήνα ( σπληνομεγαλία ). Η νόσος εμφανίζεται συνήθως κατά την παιδική ηλικία ή στις αρχές της ενηλικίωσης, - Επίσης, στην περίπτωση της α-θαλασσαιμίας, μία μετάλλαξη που περιλαμβάνει μόνο ένα γονίδιο ή μόνο δύο από τα τέσσερα α-γονίδια έχει ως αποτέλεσμα τη ελλάσσων θαλασσαιμία (αντίστοιχα τύπου 2 ή τύπου 1), οι λεγόμενες «σιωπηλές» μορφές, χωρίς καθόλου συμπτώματα. 5

6 ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΤΑΓΓΙΣΗ ΑΙΜΑΤΟΣ ΑΚΟΜΗ Η ΠΡΩΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑ; ΣΩΣΤΟ. Η κατάλληλη θεραπεία με μεταγγίσεις και το υψηλό επίπεδο ασφάλειαςτων προϊόντων αίματος είναι σημαντικοί παράγοντες της θεραπείας των ασθενών με θαλασσαιμία. Είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε πότε είναι η καλύτερη στιγμή για μετάγγιση, τη συχνότητα, την ποσότητα του αίματος που πρέπει να μεταγγιστεί και ποιοι είναι οι αντίστοιχοι κίνδυνοι. 6 Κατευθυντήριες γραμμές για την επιλογή της ποσότητας του αίματος που πρέπει να μεταγγιστεί. Για να αυξηθεί το επίπεδο της αιμοσφαιρίνης (Hb) κατά 4 g/dl σε έναν ασθενή που ζυγίζει 40 Kg και λήψη αίματος με αιματοκρίτη 60% απαιτούνται 560 ml. Ο υπολογισμός αυτός προϋποθέτει έναν όγκο αίματος περί τα 70 ml / Kg σωματικού βάρους. 1 g/dl 2 g/dl Αιματοκρίτης Μονάδας Μεταγγιζόμενου Αίματος 4.2 ml/ kg 8.4 ml/ kg 3.5 ml/ kg 7.0 ml/ kg 2.8 ml/ kg 5.6 ml/ kg 2.6 ml/ kg 5.2 ml/ kg Πότε; Η θεραπεία μεταγγίσεων πρέπει να ξεκινήσει μόνο όταν η διάγνωση της μείζονας θαλασσαιμίας έχει επιβεβαιωθεί μέσω εργαστηριακών και γενετικών ελέγχων για τον καθορισμό του τύπου της μετάλλαξης. Οι έγκαιρες μεταγγίσεις έχουν μειώσει σημαντικά και μερικές φορές εξαλείψει τα κλινικά χαρακτηριστικά που υπήρχαν στο παρελθόν και που χαρακτηρίζονται από αλλοιώσεις προσώπου, καθυστέρηση ανάπτυξης, κατάγματα οστών και σημαντικές εξωμυελικές αιμοποιητικές εστίες (παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων σε θέσεις διαφορετικές από το μυελό των οστών). Συχνότητα και Ποσότητα g/dl ml/ ml/ ml/ ml/ kg kg kg kg Η ποσότητα του αίματος και η συχνότητα των μεταγγίσεων εξαρτάται από την την ηλικία g/dl ml/ ml/ ml/ ml/ και την κλινική κατάσταση του ασθενούς, μαζί kg kg kg kg με τα επίπεδα της αιμοσφαιρίνης που πρέπει Στόχος Αύξησης Αιμοσφαιρίνης να επιτευχθούν. Τα υπάρχοντα σχήματα μετάγγισης έχουν ως στόχο να διατηρήσουν τα επίπεδα της προ - μεταγγίσεων αιμοσφαιρίνης μεταξύ 9 g / dl και 10,5 g / dl και να εξασφαλίσουν ότι η μετα-μεταγγίσεων αιμοσφαιρίνη δεν υπερβαίνει τα g / dl. Αυτό το σχήμα μετάγγισης επιτρέπει την κανονική ανάπτυξη, εγγυάται την φυσιολογική σωματική δραστηριότητα, καταστέλλει επαρκώς τη δραστηριότητα του μυελού των οστών και μειώνει τη συσσώρευση σιδήρου από με-

7 ταγγίσεις (υπερφόρτωση σιδήρου). Τα ειδικά γραφήματα και οι τύποι που είναι διαθέσιμα επιτρέπουν στους κλινικούς ιατρούς να υπολογίσουν την ποσότητα του αίματος που πρέπει να μεταγγίζεται: αυτή δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα ml / kg, ενώ στους καρδιοπαθείς ασθενείς δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 5 ml / kg. Αλλά ποιοι είναι οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τις μεταγγίσεις; Οι μεταγγίσεις μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες παρενέργειες που μπορεί να έχουν σημαντική επίπτωση, επειδή μπορεί να επιδεινωθούν και να προκαλέσουν μερικές από τις πιο σοβαρές «επιπλοκές» της θαλασσαιμίας, όπως, για παράδειγμα, ηπατοπάθεια. Λοιμώξεις Οι λοιμώξεις σε σύνδρομα θαλασσαιμίας μπορεί να προκληθούν από μεταγγίσεις αίματος, από αλλαγές στους μηχανισμούς της ανοσοποιητικής ανταπόκρισης που προκαλείται από υπερσπληνισμό, αναιμία, υπερφόρτωση σιδήρου και την αποσιδήρωση. Οι πιο συχνές και σοβαρές ιογενείς λοιμώξεις είναι η ηπατίτιδα Β, η ηπατίτιδα C, ο κυτταρομεγαλοϊός, ο ιός της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV) και ο παρβοϊός Β19. Αυτά μπορεί να προκαλέσουν μια μεγάλη ποικιλία από παθολογίες όπως το λοιμώδης ερύθημα ή «πέμπτη νόσος» στα παιδιά, απλαστικές κρίσεις και μυοκαρδίτιδα. Οι βακτηριακοί παράγοντες περιλαμβάνουν την Yersinia enterocolitica, η λοιμογόνος δύναμη της οποίας αυξάνεται λόγω της υπερφόρτωσης του σιδήρου, ακριβώς όπως και με άλλα βακτηρίδια όπως Klebsiella spp, Escherichia coli, Streptoccocus pneumonia, Pseudomonas Aeruginosa και Listeria monocytogenes. Ιός της ηπατίτιδας Β (HBV): σε ασθενείς με θαλασσαιμία σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες αυτός είναι μια σημαντική αιτία χρόνιας ηπατίτιδας και ηπατοκαρκινώνατος (σοβαρές επιπλοκές της χρόνιας λοίμωξης). Η πιο συνηθισμένη μορφή είναι η οξεία ηπατίτιδα με μία περίοδο επώασης 4-20 εβδομάδες. Στις Δυτικές χώρες, οι περισσότεροι ασθενείς που είναι φορείς του ιού HBV είναι ηλικιωμένοι και μολύνθηκαν πριν από την εισαγωγή των ειδικών ιολογικών δοκιμών σε αιμοδότες. Παρ όλα αυτά, στις αναπτυσσόμενες χώρες, ασθενείς όλων των ηλικιών συνεχίσουν να μολύνονται από HBV. Η μόνη θεραπεία που διατίθενται για την οξεία ηπατίτιδα Β είναι η υποστηρικτική θεραπεία, ενώ οι ασθενείς με χρόνια ηπατίτιδα Β μπορεί να θεραπευ- 7

8 Πρόληψη της ηπατίτιδας Β Τα προγράμματα εμβολιασμού και ο έλεγχος των αιμοδοτών, μαζί με άλλα μέτρα δημόσιας υγείας έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση της λοίμωξης στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, τη Βόρεια Αμερική και σε άλλα μέρη του κόσμου. Ωστόσο, η ηπατίτιδα Β είναι ακόμα ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες. τούν με πεγκυλιωμένη ιντερφερόνη, νουκλεοτίδια και αναστολείς της ανάστροφης μεταγραφής (NRTIs) όπως η λαμιβουδίνη, αδεφοβίρη, εντεκαβίρη και tenofovir. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι η HBV μεταδίδεται κάθετα από τη μητέρα στο παιδί. Αυτό σημαίνει ότι εάν η μητέρα είναι φορέας, εμβόλιο και ειδική αντι-hbv ανοσοσφαιρίνη πρέπει να χορηγείται στο νεογέννητο βρέφος εντός 12 ωρών από τη γέννηση. Αυτό μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης της μόλυνσης πάνω από 90%. Η καλύτερη προληπτική στρατηγική για την ηπατίτιδα Β είναι πάντοτε ο προφυλακτικός εμβολιασμός. Ηπατίτιδας C (HCV): μέχρι στιγμής, κανένα εμβόλιο δεν έχει αναπτυχθεί για αυτόν τον ιό. Η ενεργή λοίμωξη μπορεί να διαγνωσθεί από την παρουσία HCV-RNA στο αίμα. Η HCV μόλυνση είναι μία από τις κύριες αιτίες σοβαρής ηπατικής ασθένειας. Η κλινική πορεία είναι εξαιρετικά μεταβλητή και καθοριστικοί παράγοντες είναι η σοβαρότητα, η χρόνια φύση της ασθένειας και η ανταπόκριση στη θεραπεία, καθώς επίσης και η ηλικία, η ανοσολογική κατάσταση, η ιδιαιτερότητα του ιού και άλλες συνυπάρχουσες νοσηρότητες. Η θεραπεία βασίζεται στη χρήση πεγκυλιωμένης ιντερφερόνης και ριμπαβιρίνης (θεραπεία που έχει επίσης εγκριθεί για παιδιατρική χρήση) - περίπου % των ασθενών ανταποκρίνονται στη θεραπεία. Σε ασθενείς που αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν στη θεραπεία («μη-ανταποκρινόμενοι»), άλλες θεραπευτικές επιλογές δεν έχουν ακόμα καθοριστεί με σαφήνεια και εξακολουθούν να θεωρούνται πειραματικές. Κίρρωση: η εμφάνιση σε άτομα με HCV είναι εξαιρετικά ποικίλη. Η κίρρωση του ήπατος χωρίζεται σε τρία στάδια, σύμφωνα με τη κατάταξη Child Pugh. Η βαθμολογία (ή τα σημεία του συστήματος) που χρησιμοποιούνται ευρέως για να αξιολογηθεί η βαρύτητα και η πρόγνωση της ηπατικής νόσου, είναι: Στάδιο Α: απουσία ασκίτη 8 χολερυθρίνη < 1.5 mg % λευκωματίνη > 3,5 g % βαθμός 0 εγκεφαλοπάθεια.

9 Στάδιο B: θεραπεύσιμος ασκίτη χολερυθρίνη 1,5-2,3 mg % λευκωματίνη 2,8-3,5 g % βαθμού 1-2 εγκεφαλοπάθεια. Στάδιο C: ανίατος ασκίτη χολερυθρίνη > 2,3 mg % λευκωματίνη < 2,8 g % βαθμού 3-4 εγκεφαλοπάθεια. Ο ηπατοκυτταρικός καρκίνος (HCC): μπορεί να αναπτυχθεί σε 1-5 % των ατόμων που έχουν μολυνθεί με HCV για τουλάχιστον 20 χρόνια, και είναι πιο πιθανό να παρουσιαστεί μετά την ανάπτυξη κίρρωσης, με μια αύξηση 1-4 % ετησίως. Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση του ηπατοκυτταρικού καρκίνου είναι πιο αποτελεσματικές από προσπάθεια θεραπείας του. Αυτό σημαίνει ότι οι ασθενείς με κίρρωση πρέπει να ελέγχονται κάθε έξι μήνες με ηπατική υπερηχογραφία και α-φετοπρωτεΐνη (ένας δείκτης του ηπατικού όγκου που προκύπτει από την αυξημένη αναγέννηση των ηπατικών κυττάρων) για να προσδιοριστεί ο καρκίνος όσο το δυνατόν νωρίτερα. Πώς μπορείτε να προστατεύσετε τον εαυτό σας; Προκειμένου να αποφευχθούν οι κίνδυνοι που συνδέονται με τις μεταγγίσεις αίματος, είναι απαραίτητο πάντα να πηγαίνετε σε καλά οργανωμένα και ειδικά κέντρα μετάγγισης και να αποφεύγεται η μετάγγιση έκτακτης ανάγκης. Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η πλειοψηφία των κέντρων σε όλο τον κόσμο πληρούν διεθνή κριτήρια ασφάλειας, κάτι που απαιτείται από το νόμο, αλλά ορισμένοι ασθενείς είχαν λάβει μεταγγίσεις αίματος κατά τη διάρκεια ετών στις οποίες δεν υπήρχε κατάλληλη επιτήρηση. Τα θέματα αυτά απαιτούν μια προσεκτική παρακολούθηση των πιθανών αρνητικών επιπτώσεων από τη μετάγγιση. 9

10 ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΜΟΛΥΝΣΕΙΣ Η ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΕΠΙΠΛΟΚΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΩΝ; ΛΑΘΟΣ. Η υπερφόρτωση σιδήρου είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που σχετίζονται με τη μετάγγιση του αίματος. Ο σίδηρος που περιέχεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια που μεταγγίζονται ελευθερώνεται και αν δεν αφαιρεθεί μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ακόμη και σε ζωτικά όργανα. Υπερφόρτωση Σιδήρου Σε φυσιολογικές συνθήκες, ο σίδηρος που εισάγεται με τη μετάγγιση παραμένει «ασφαλής», επειδή είναι συνδεδεμένο με ένα μόριο, όπως η τρανσφερίνη. Αλλά σε συνθήκες υπερφόρτωσης σιδήρου, η τρανσφερίνη δεν μπορεί να δεσμεύσει όλο το σίδηρο και έτσι «ελεύθερος» και «μη-συνδεδεμένος με τρανσφερίνη» σίδηρος σχηματίζεται (NTBI). Αυτός είναι τοξικός και μπορεί να βλάψει τους ιστούς οργάνων και ειδικότερα το ήπαρ, το σπλήνα, το μυοκάρδιο και τους ενδοκρινείς αδένες, με πολυάριθμες κλινικές συνέπειες, κάποιες σοβαρές, που μπορεί να αυξήσουν τη νοσηρότητα και Τι είναι οι ελεύθερες ρίζες; τη θνησιμότητα των ασθενών. Οι ελεύθερες ρίζες είναι χημικές δομές που είναι εξαιρετικά αντιδραστικές και έχουν την τάση να προκαλούν ιδιαίτερες ζημιές σε τρία συστατικά των κυττάρων: τα λιπίδια, οι πρωτεΐνες και τα νουκλεϊκά οξέα. Η τοξικότητα του μη-δεσμευμένου σιδήρου οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι διευκολύνει την παραγωγή των ελεύθερων ριζών που βλάπτουν κυτταρικές δομές (όπως το μιτοχόνδριο, τα λυσοσώματα και τις κυτταρικές μεμβράνες). Ακόμη και αν ο οργανισμός έχει μια σειρά από μηχανισμούς άμυνας έναντι των ζημιών από τις ελεύθερες ρίζες, οι μηχανισμοί αυτοί δεν είναι σε θέση να λειτουργήσουν ικανοποιητικά σε ασθενείς με μεγάλες εναποθέσεις σιδήρου. Εν κατακλείδι, επειδή οι άνθρωποι δεν έχουν ένα μηχανισμό για να εξαλειφθεί το πλεόνασμα σιδήρου, σε περιπτώσεις υπερφόρτωσης σιδήρου είναι απαραίτητο να χρησιμοποιούν φάρμακα για την αφαίρεση του σιδήρου, δηλαδή θεραπεία αποσιδήρωσης. 10 Αυτό σημαίνει ότι η θεραπεία αποσιδήρωσης είναι εξίσου σημαντική όπως και η θεραπεία με μεταγγίσεις σε ασθενείς με μεσογειακή αναιμία.

11 Η ΥΠΕΡΦΟΡΤΩΣΗ ΣΙΔΗΡΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΣΤΟ ΗΠΑΡ; ΛΑΘΟΣ. Η θεραπεία μετάγγισης, η κύρια αιτία της υπερφόρτωσης σιδήρου στη μείζονα θαλασσαιμία, φέρνει μαζί της μια αύξηση του φορτίου του σιδήρου σε διάφορα όργανα και ιστούς του σώματος. Η συσσώρευση σιδήρου μπορεί να περιλαμβάνει όλα τα όργανα και μπορεί να διανέμεται σε όλο τον οργανισμο, όπως «οι βούλες της λεοπάρδαλης» (δηλαδή όχι ομοιόμορφα), και έτσι ειδικά διαγνωστικά εργαλεία πρέπει να είναι χρησιμοποιούνται προσεκτικά για να την εντοπίσουν και να επιτρέψουν τον έλεγχο της. Η σοβαρότητα της κλινικής κατάστασης θα εξαρτηθεί από το βαθμό της υπερφόρτωσης του σιδήρου, τη διάρκειά της και τα όργανα εναπόθεσης. Τα όργανα που εμπλέκονται πιο συχνά είναι το συκώτι, η καρδιά και οι ενδοκρινείς αδένες. Ήπαρ: η υπερφόρτωση σιδήρου στο ήπαρ συνήθως παρουσιάζεται με ήπια έως μέτρια ηπατομεγαλία. Το Υπερφόρτωση σιδήρου από μετάγγιση κύριο κλινικό χαρακτηριστικό υπερβολικών Αν δεν αντιμετωπιστεί αυτή γίνεται εναποθέσεων σιδήρου στο ήπαρ είναι η ίνωση που μπορεί να εξελιχθεί σε κίρρωση. Σε ζωής, συνήθως λόγω των καρδιακών θανατηφόρα στη δεύτερη δεκαετία της προβλημάτων που προκύπτουν από ασθενείς που υποβάλλονται σε τακτικές μεταγγίσεις, πυλαία ίνωση μπορεί να παρουσι- αυτή. αστεί εντός 2 ετών από την πρώτη μετάγγιση, ενώ η κίρρωση του ήπατος μπορεί να αναπτυχθεί εντός των πρώτων 10 χρόνων της ζωής, αν η περίσσεια σιδήρου δεν έχει αντιμετωπισθεί. Καρδιά: αν η υπερφόρτωση σιδήρου δεν αντιμετωπιστεί μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές που μπορεί να επηρεάσουν την επιβίωση των ασθενών. Η μυοκαρδιοπάθεια από υπερφόρτωση σιδήρου χαρακτηρίζεται από διαστολική δυσλειτουργία με καλή συστολική λειτουργία στα πρώτα της στάδια. Η εναπόθεση σιδήρου στο μυοκάρδιο συνοδεύεται από υπερτροφία και διάταση με εκφυλιστικά φαινόμενα και, σπανιότερα, με ίνωση. 11

12 Σε γενικές γραμμές, συμπτωματική καρδιοπάθεια αναπτύσσεται 10 χρόνια μετά την έναρξη των μεταγγίσεων. Σε μεταγενέστερα στάδια, προοδευτική καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί να αναπτυχθεί με σοβαρά ελλείματα συστολικής λειτουργίας και διάταση της κοιλίας. Η καρδιακή λειτουργία μπορεί να επιδεινωθεί από παροδική μυοκαρδίτιδα και πνευμονική υπέρταση. Ενδοκρινή όργανα: με την πάροδο του χρόνου, η υπερφόρτωση σιδήρου μπορεί να προκαλέσει μεταβολές στην ενδοκρινική λειτουργία. Οι πιο κοινές αλλαγές είναι: Σπάνιες περιπτώσεις βλαβών, τυπικά του ελαστικού ψευδοξανθώματος (PXE) σε ασθενείς με θαλασσαιμία Δεν έχει βρεθεί συσχέτιση με τη σοβαρότητα της αιματολογικής κατάστασης, τα επίπεδα αιμοσφαιρίνης, τον αριθμό των μεταγγίσεων, το βαθμός αιμοσιδήρωσης και την αποσιδήρωση με τη δεφεροξαμίνη. Ακόμα λίγα είναι γνωστά για την επιδημιολογία, την αιτιοπαθογένεια και την φυσική πορεία των μεταβολών που οφείλονται σε PXE στη θαλασσαιμία. Η παρουσία αυτών των βλαβών απαιτεί προληπτικές στρατηγικές κατά των επιπλοκών που μπορούν να συνεπάγονται. Το PXE χτυπά πολλά όργανα και συστήματα με αποτιτανώσεις σε όλα τα όργανα. - Καθυστέρηση της ανάπτυξης, λόγω της έλλειψης αυξητικής ορμόνης (GH), με μείωση ή πλήρης απουσία της παραγωγής αυτής της ορμόνης από την υπόφυση (ή της υπόφυσης του αδένα). Το έλλειμμα στην παραγωγή της αυξητικής ορμόνης οδηγεί σε μικρό ανάστημα και επιβραδύνει την ωρίμανση των οστών. Η ανάπτυξη είναι κανονική έως 9-10 ετών και στη συνέχεια επιβραδύνεται. Η διάγνωση απαιτεί τακτική και προσεκτική μέτρηση του ρυθμού αύξησης του ύψους, που εκφράζεται σε cm / έτος ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. - Υποθυρεοειδισμός, μειωμένη ικανότητα του θυρεοειδούς αδένα να παράγει το ποσό των θυρεοειδικών ορμονών που απαιτούνται από το οργανισμό. Σε περιπτώσεις υποθυρεοειδισμού, μπορεί να παρατηρηθεί καθυστέρηση ανάπτυξης, μείωση της σωματικής δραστηριότητας, ξηρό δέρμα και σε ορισμένες περιπτώσεις, καρδιακή ανεπάρκεια. Παρουσιάζεται συνήθως στην δεύτερη δεκαετία της ζωής και είναι σπάνια σε ασθενείς που θεραπεύονται κατάλληλα. Αλλαγές στη λειτουργία του θυρεοειδή μπορούν να αντιστραφούν σε ένα πρώιμο στάδιο μέσω της εντατικής αποσιδήρωσης και με την καλή «συμμόρφωση» στη θεραπεία αποσιδήρωσης Υποπαραθυρεοειδισμός, η μειωμένη παραγωγή της παραθορμόνης, που προκαλεί υπασβεστιαιμία, συνήθως παρουσιάζεται μετά την ηλικία των 16 ετών.

13 - Διαταραχές στην ανοχή γλυκόζης και σακχαρώδου διαβήτη, που περιλαμβάνουν μια ομάδα μεταβολικών διαταραχών, που χαρακτηρίζονται από επίμονη αστάθεια των επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα, που κυμαίνονται από υπεργλυκαιμία (υπερβολικές ποσότητες της γλυκόζης στο αίματος), και πιο συχνά, σε υπογλυκαιμία (χαμηλά αρτηριακά επίπεδα σακχάρου). Αυτά μπορεί να είναι η συνέπεια της καταστροφής των παγκρεατικών β κυττάρων λόγω της υπερφόρτωσης σιδήρου. - Καθυστερημένη εφηβεία / υπογοναδισμός, είναι η πιο συχνή επιπλοκή της υπερφόρτωσης σιδήρου. Καθυστερημένη εφηβεία ορίζεται ως η πλήρης απουσία της εφηβικής ανάπτυξης σε ηλικία 13 ετών στις γυναίκες και στα 14 έτη στους άνδρες. Υπογοναδισμός ορίζεται στους άνδρες ως η απουσία της αύξησης του όγκου των όρχεων και στις γυναίκες ως η απουσία της ανάπτυξης των μαστών σε ηλικία 16 ετών. Η θεραπεία εξαρτάται από την ηλικία, την έκταση της υπερφόρτωσης σιδήρου, της βλάβης στον άξονα του υποθαλάμουυπόφυσης-γονάδων, το βαθμό της χρόνιας ηπατικής νόσου και την παρουσία οποιονδήποτε ψυχολογικών προβλημάτων. - Οστεοπενία / οστεοπόρωση, είναι μεταβολικά νοσήματα του σκελετού που χαρακτηρίζονται από μειωμένη οστική μάζα και αλλαγές στη σκελετική μικροαρχιτεκτονική. Η πιο κοινή εκδήλωση είναι πόνος στα οστά και στη σπονδυλική στήλη. Πολλοί ασθενείς μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με τη μέτρηση οστικής πυκνότητας. Γενικές οδηγίες αντιμετώπισης περιλαμβάνουν χορήγηση φαρμάκων, σωστό τρόπο ζωής, τη σωματική άσκηση και δίαιτα. 13

14 ΑΛΗΘΕΥΕΙ ΟΤΙ Η ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗ- ΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΣΙΔΗΡΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ; ΣΩΣΤΟ. Η συνεχής παρακολούθηση είναι απαραίτητη για τη σωστή διόρθωση της υπερφόρτωσης σιδήρου έτσι ώστε να τεθούν αποτελεσματικά προγράμματα αποσιδήρωσης, επαρκή για τις συγκεκριμένες ανάγκες του κάθε ασθενή. Φερριτίνη και υπερφόρτωση στο ήπαρ Η φερριτίνη ορού έχει παράλληλη πορεία με τον ενδοηπατικό σίδηρο και είναι επίσης μια βολική και εύκολη μέθοδος για χρήση στην κλινική πράξη. Η ακριβής εκτίμηση της σωματικής υπερφόρτωσης σιδήρου είναι απαραίτητη όχι μόνο για τη διάγνωση της συσσώρευσης του ίδιου του σιδήρου αλλά και για τον αποτελεσματικό χειρισμό της θεραπείας. Διενεργούνται ορολογικές εξετάσεις καθώς και εξετάσεις με τη βοήθεια οργάνων. Η πιο κοινή κλινική ορολογική εξέταση για να εκτιμήσουμε τα επίπεδα σιδήρου στον οργανισμό είναι ο έλεγχος των επιπέδων φερριτίνης. Αυτό μπορεί να γίνει με μια γρήγορη εξέταση διαλογής για την υπερφόρτωση σιδήρου που είναι αρκετά ακριβής και μη επεμβατική. Παράλληλα με αυτά τα προφανή πλεονεκτήματα, πρέπει να σκεφτούμε επίσης ότι: 1) τα επίπεδα φερριτίνης δεν είναι πάντα αξιόπιστα επειδή τα αποτελέσματα μπορεί να επηρεάζονται από μια ποικιλία παραγόντων, όπως λοίμωξη, αύξηση της θερμοκρασίας σώματος και ηπατικές βλάβες. 2) αυξημένα ή μειωμένα επίπεδα φερριτίνης δεν αντιστοιχούν στις ίδιες αυξήσεις ή μειώσεις του σιδήρου που συσσωρεύεται στους ιστούς του σώματος. Υπάχει, βεβαίως, καλή συσχέτιση με τον ηπατικό σίδηρο αλλά όχι με τον καρδιακό σίδηρο. 14 Υπάρχει μεγάλη ποικιλία οργανομετρικών εξετάσεων που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της υπερφόρτωσης σιδήρου και των επιπτώσεων στις λειτουργείες. Επειδή το μεγαλύτερο μέρος της περίσσειας σιδήρου αποθηκεύεται στο ήπαρ, οι πιο συνηθισμένες μέθοδοι μετρούν επίπεδα ηπατικού σιδήρου (ΕΗΣ) και αυτά μεταφράζονται ως ακριβείς τιμές της συγκέντρωσης σε όλο τον οργανισμό.

15 Οι μέθοδοι αυτές περιλαμβάνουν: Μαγνητικός Συντονισμός στη θαλασσαιμία - Βιοψία ήπατος (που συνίσταται σε λήψη δείγματος από ένα μικρό τμήμα του ήπατος), θεωρούνταν μέχρι τα τελευταία χρόνια ως η μόνη αξιόπιστη μέθοδος για τη μέτρηση του ενδοηπατικού σιδήρου και για τον υπολογισμό της συνολικής ποσότητας σιδήρου στον οργανισμό. Πρόφατα, η βιοψία έχει σταδιακά αντικατασταθεί από μεθόδους μη επεμβατικές και πιο στενά σχετιζόμενες με τα αποθέματα καρδιακού σιδήρου, όπως η ηπατική βιομαγνητική φασματομετρία με Συσκευή Υπεραγώγιμης Κβαντικής Συμβολής (Superconducting QUantum Interference Device-SQUID) και η Μαγνητική Τομογραφία (magnetic resonance imaging-mri).για ασθενείς με είτε διαγνωσμένη ή ισχυρή υποψία υπερφόρτωσης σιδήρου, η βιοψία ήπατος παραμένει η πιο ακριβής, ευαίσθητη και ειδική μέθοδος για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων σιδήρου στο ήπαρ. Σήμερα, η βιοψία ήπατος διενεργείται υπό άρτιες τεχνικές συνθήκες, παραμένει, ωστόσο, μια επεμβατική, επώδυνη και όχι ακίνδυνη διαδικασία, παρά το ότι ευτυχώς οι κίνδυνοι είναι σπάνιοι. Προκαταρκτικές μελέτες δείχνουν ιδιαίτερα υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα και για χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων σιδήρου. - Η Συσκευή Υπεραγώγιμης Κβαντικής Συμβολής (Superconducting Quantum Interference Device-βιομαγνητόμετρο SQUID) είναι ένα όργανο που μπορεί να μετρήσει ακόμα και πολύ μικρές μεταβολές της μαγνητικής ροής, όπως αυτές που προκαλούνται από το σίδηρο που είναι αποθηκευμένος στον οργανισμό με τη μορφή της φερριτίνης. Μια πιο διαδεδομένη χρήση της συσκευής αυτής έχει περιοριστεί από το υψηλό της κόστος και από την ατελή αντιστοιχία με «πρότυπα» αποτελέσματα που λαμβάνονται από βιοψία ήπατος. Επίσης, το βιομαγνητόμετρο SQUID δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη μέτρηση του καρδιακού σιδήρου. - Η Μαγνητική Τομογραφία (Magnetic Resonance Imaging-MRI) είναι μια μη επεμβατική τεχνική που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στην εκτίμηση της συγκέντρωσης και της κατανομής του σιδήρου σε όλο τον οργανισμό. Αποτέλεσμα των πολυάριθμων δημοσιευμένων μελετών που επιβεβαιώνουν την εγκυρότητα και την αναπαραγωγιμότητά της, είναι να εξελίσσεται η μαγνητική τομογραφία στην πιο συνηθισμένη τεχνική που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο του σιδήρου στο ήπαρ, του καρδιακού σιδήρου καθώς των συγκεντρώσεων σιδήρου σε άλλα όργανα όπως το πάγκρεας και η υπόφυση. 15

16 ΕIΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΌΤΙ Η ΠΑΡΑΚΟ- ΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΗΠΑΤΙΚΟΥ ΣΙΔΗ- ΡΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΡΚΕΤΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΈΛΕΓ- ΧΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ; ΛΑΘΟΣ. Δεδομένου της ανομοιογενούς κατανομής του σιδήρου στον οργανισμό, δεν είναι αρκετό να γνωρίζουμε τα επίπεδα σιδήρου στο ήπαρ. Χρειάζεται, επίσης, να εφαρμόζουμε έλεγχο ειδικό για κάθε όργανο. Για να μπορεί να διενεργηθεί οργανο-ειδική παρακολούθηση, η Μαγνητική Τομογραφία (ΜΤ) αποδεικνύεται μια αποτελεσματική και αξιόπιστη μέθοδος και η χρήση της γίνεται ταχέως πιο διαδεδομένη. Η Μαγνητική Τομογραφία (ΜΤ) σε παιδιατρικούς ασθενείς Η ΜΤ μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε παιδιατρικούς ασθενείς επειδή έχει τα πλεονεκτήματα της υψηλής διαγνωστικής ανάλυσης και της μη επεμβατικότητας. Σε αντίθεση με άλλες ακτινολογικές μεθόδους (υπολογιστική τομογραφία ή CT scan, συμβατικές ακτινολογικές μεθόδους, μεθόδους πυρηνικής ιατρικής κτλ.) ο ασθενής δεν εκτίθεται σε ακτίνες-χ. Ωστόσο, ο ασθενής πρέπει να παραμείνει τελείως ακίνητος για ληφθεί καλή απεικόνιση. Αυτό σημαίνει ότι σε μικρά παιδιά και μωρά πρέπει να δίνονται φάρμακα για να τους προκαλέσουν υπνηλία ενώ λαμβάνεται η ΜΤ, και η συνεχής παρακολούθηση κατά τη διάρκεια της εξέτασης είναι ουσιώδης. Για την εκτίμηση των συγκεντρώσεων ηπατικού σιδήρου (liver iron concentration,lic) χρησιμοποιώντας ΜΤ, έχει πρόσφατα περιγραφεί μια μέθοδος που ονομάζεται τεχνική Ferriscan. Έχει καταγραφεί τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Αμερική και έχει δείξει ικανοποιητική ευαισθησία και ειδικότητα, μετρώντας LIC της τάξης των 15 mg/g σε ξηρό ηπατικό ιστό. Ένα ιδιαίτερo πλεονέκτημα αυτής της τεχνικής είναι η δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί, μετά από μια σύντομη περίοδο εκπαίδευσης, σε οποιοδήποτε κέντρο που έχει διαθέσιμο έναν επαρκώς ενημερωμένο εξοπλισμό ΜΤ. Επίσης, η εκτίμηση των επιπέδων σιδήρου του μυοκαρδίου με ΜΤ έχει γίνει όλο και πιο προσιτή μέσω Τ2* ελέγχου. Η T2* τιμή λαμβάνεται από εικόνες που προκύπτουν από ένα καθιερωμένο μηχάνημα ΜΤ. Η υπερφόρτωση του σιδήρου προκαλεί μεταβολές στις μαγνητικές ιδιότητες των ιστών του σώματος που μειώνουν τις τιμές T2*. Οι τιμές T2* στο σωματικό ιστό μειώνονται καθώς αυξάνονται οι συγκεντρώσεις σιδήρου. 16 Μείωση μικρότερη από 20 μιλιδευτερολέπτα στις μυοκαρδιακές Τ2* τιμες (που σηματοδοτεί την αύξηση σιδήρου του μυοκαρδίου) σχετίζεται με μεγαλύτερη ελάττωση στη λειτουργία στη λειτουργία της

17 αριστερής κοιλίας. Η δυνατότητα εκτίμησης των καρδιακών επιπέδων σιδήρου αντιπροσωπεύει ακόμα έναν τρόπο για τη διαστρωμάτωση κινδύνου παρέχοντας καινούριες, διαγνωστικά χρήσιμες ευκαιρίες. Ωστόσο, οι παράγοντες που αφορούν στον κίνδυνο ανάπτυξης καρδιακής ανεπάρκειας σε συνθήκες μυοκαρδιακής υπερφόρτωσης σιδήρου είναι σύνθετοι και δεν είναι μόνο άμεσα σχετιζόμενοι με τη μέτρηση των τιμών Τ2*. 17

18 ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ, ΜΠΟΡΕΙ Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΠΟΥ ΣΥΣΣΩ- ΡΕΥΘΗΚΕ ΣΤΟΥΣ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥΣ ΙΣ- ΤΟΥΣ ΝΑ ΕΛΑΤΤΩΘΕΙ ΜΟΝΟΣ ΤΟΥ; ΛΑΘΟΣ. Για να μειωθούν οι υπέρμετρες συγκεντρώσεις σιδήρου πρέπει να εφαρμοσθεί θεραπεία αποσιδήρωσης με τη χρήση χηλικών παραγόντων. Οι στόχοι της θεραπείας αποσιδήρωσης είναι η διατήρηση ασφαλών επιπέδων σωματικού σιδήρου και η παροχή συνεχούς 24ωρης προστασίας από τις τοξικές επιπτώσεις του σιδήρου. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, το ανθρώπινο σώμα δεν διαθέτει ενεργούς μηχανισμούς απομάκρυνσης της περίσσειας σιδήρου. Επομένως, η υπερφόρτωση με σίδηρο αποτελεί αναπόφευκτη συνέπεια της χρόνιας μεταγγισιοθεραπείας. Προκειμένου να αποβληθεί η περίσσεια σιδήρου από τον οργανισμό, χρησιμοποιούνται φάρμακα που μπορούν να συνδέονται με το μέταλλο που βρίσκεται στον οργανισμό δημιουργώντας μια «χηλική ένωση», οδηγώντας έτσι στην απώλεια της τοξικής επίδρασης του μετάλλου και προκαλώντας την απέκκρισή του. Απομάκρυνση σιδήρου από τον οργανισμό: θεραπεία αποσιδήρωσης με χηλικούς παράγοντες Ο βασικός στόχος της θεραπείας αποσιδήρωσης είναι η διατήρηση των επιπέδων σωματικού σιδήρου πιο χαμηλά από τα τοξικά επίπεδα. Η διάρκεια της θεραπείας είναι πιο σημαντική από τη δόση, καταδεικνύοντας ότι είναι ουσιώδες να μεγιστοποιείται η διάρκεια της έκθεσης στη θεραπεία αποσιδήρωσης. 18 Ωστόσο, μόνο ένα μικρό μέρος του συσσωρευμένου σιδήρου είναι διαθέσιμο για δημιουργία χηλικής ένωσης, και επομένως η απομάκρυνσή του είναι αργή και αφορά μόνο μικρές ποσότητες. Στην πραγματικότητα, ένας ασθενής με υπερφόρτωση σιδήρου χρειάζεται μήνες ή χρόνια για να ελαττώσει τις συγκεντρώσεις σωματικού σιδήρου σε ασφαλή επίπεδα ακόμη και με την πιο εντατική θεραπεία. Σύμφωνα με την τρέχουσα πρακτική, η αποσιδήρωση ξεκινά μετά τις πρώτες μεταγγίσεις ή όταν τα επίπεδα φερριτίνης φτάσουν περίπου στα 1,000 mg/dl. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, είναι αναγκαία η παρακολούθηση διάφορων ζωτικών παραμέτρων προκειμένου να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα της θεραπείας και οποιαδήποτε έναρξη παρενεργειών. Οι πιο σημαντικές από τις παραμέτρους αυτές είναι η φερριτίνη ορού, η ηπατική λειτουργία, η νεφρική λειτουργία, μια οφθαλμολογική και μια ακουολογική εξέταση, καθώς και εξετάσεις που μετρούν την αύξηση και ανάπτυξη στα παιδιά.

19 ΕΙΝΑΙ ΌΛΕΣ ΟΙ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΑΠΟΣΙΔΗΡΩΣΗΣ ΙΔΙΕΣ; ΛΑΘΟΣ. Η επιλογή ανάμεσα σε διαφορετικούς χηλικούς παράγοντες, σε μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό, και οι νέες τεχνικές για μια ακριβή και μη επεμβατική παρακολούθηση των επιπέδων σιδήρου στον οργανισμό επιτρέπουν την εφαρμογή εξατομικευμένης θεραπείας για κάθε ασθενή. Η θεραπεία αποσιδήρωσης μπορεί να τροποιηθεί ανάλογα με τον τύπο, την ποσότητα του συσσωρευμένου σιδήρου, τις τυχόν επιπλοκές που μπορεί να απαντώνται, και την ποιότητα ζωής. Σήμερα, τρία φάρμακα είναι διαθέσιμα για θεραπεία αποσιδήρωσης: Δεφεροξαμίνη (Desferal ) Η Δεφεροξαμίνη ένα σιδηροφόρο μόριο (μεταφορέας σιδήρου) ικανό να απομακρύνει το σίδηρο από τη φερριτίνη, το σίδηρο που βρίσκεται στο ήπαρ και σε άλλα όργανα, περιλαμβανομένης και της καρδιάς. Ο σίδηρος αποβάλλεται από τα ούρα και τα κόπρανα. Πώς εγκαθιστούμε τη δόση της δεφεροξαμίνης Τα επίπεδα φερριτίνης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον υπολογισμό της ιδανικής δόσης δεφεροξαμίνης για κάθε ασθενή, χρησιμοποιώντας την παρακάτω εξίσωση: «Θεραπευτικός δείκτης (ΘΔ) = μέση ημερήσια δόση (mg/kg)/φερριτίνη ορού Ο στόχος της αποσιδήρωσης είναη η διατήρηση του Θεραπευτικού Δείκτη κάτω από 0,025. Το φάρμακο πρέπει να χορηγείται σε επαρκείς δόσεις ώστε να ελέγχει αποτελεσματικά τα επίπεδα ηπατικού και συνολικού σωματικού σιδήρου. Δεδομένου του μεγάλου μεγέθους του μορίου, η καθιερωμένη συνιστώμενη μέθοδος είναι υποδόρια έγχυση για 8-12 ώρες ενός διαλύματος 10% δεφεροξαμίνης, για τουλάχιστον 5 νύχτες την εβδομάδα, χρησιμοποιώντας μια αντλία έγχυσης. Η διαδικασία αποσιδήρωσης σταματά αμέσως μετά το τέλος της έγχυσης του φαρμάκου. Αν χορηγείται σταθερά και σε επαρκείς δόσεις, η θεραπεία με δεφεροξαμίνη έχει εξαιρετική επίδραση στην επιβίωση και σε επιπλοκές που σχετίζονται με την υπερφόρτωση σιδήρου στην καρδιά και σε άλλα όργανα. Επιπλέον, η τακτική θεραπεία βελτιώνει την επιβίωση των ασθενών και, αν ξεκινήσει πριν την ηλικία των 10 ετών, μειώνει την επίπτωση του υπογοναδισμού και άλλων ενδοκρινικών διαταραχών. Το βασικό μειονέκτημα της μεθόδου αποτελεί η παρεντερική χορήγηση. 19

20 Δεφεριπρόνη Από την εισαγωγή της στην κλινική πράξη, αρκετές μελέτες απέδειξαν ότι η επίπτωση των καρδιακών νοσημάτων που προκαλούνται από τον σίδηρο έχει σταδιακά ελαττωθεί, με μια βασική πτυχή που αφορά στην ηλικία έναρξης της θεραπείας. Δεφεριπρόνη (Ferriprox ) Η Δεφεριπρόνη αποτέλεσε τον πρώτο από του στόματος χηλικό παράγοντα του σιδήρου που εγκρίθηκε για κλινική χρήση, ικανός να σχηματίζει χηλικά σύμπλοκα με τον σίδηρο που είναι συνδεδεμένος με την τρανσφερρίνη, τη φερριτίνη και την αιμοσιδηρίνη, καθώς και τον ελεύθερο σίδηρο. Πρόκειται για ένα μικρό μόριο που απορροφάται μετά από από του στόματος χορήγηση (σε μορφή ταμπλέτας ή σαν σιρόπι, λαμβανόμενο 3 φορές την ημέρα) και το οποίο μεταβολίζεται ταχέως στο ήπαρ μέσω γλυκουρονοποίησης ένος εκ των θέσεων πρόσδεσης του σιδήρου. Το φάρμακο απομακρύνει τον σίδηρο σχεδόν αποκλειστικά μέσω των ούρων. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ), η δεφεριπρόνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δεύτερης γραμμής θεραπεία σε ασθενείς που δεν μπορούν να λάβουν δεφεροξαμίνη. Ο ΕΟΦ έχει, μάλιστα, αναγνωρίσει επίσης ότι η δεφεριπρόνη είναι πιο αποτελεσματική από την δεφεροξαμίνη στην απομάκρυνση του καρδιακού σιδήρου και η χρήση της έχει ελαττώσει την καρδιογενούς αιτιολογίας θνητότητα. Αυτή η πληροφορία έχει συμπεριληφθεί στα έγγραφα που εκδίδονται από τον ΕΟΦ καθώς και στο φυλλάδιο οδηγιών ώστε να είναι διαθέσιμη στους ασθενείς. Η χρήση της δεφεριπρόνης στην κλινική πράξη έχει εδραιωθεί με την πάροδο των ετών, επιβεβαιώνοντας το ευνοϊκό προφίλ κινδύνου/οφέλους του χηλικού αυτού παράγοντα. Δεφερασιρόξη (Exjade ) Η Δεφερασιρόξη είναι ένας χηλικός παράγοντας που αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια για από του στόματος χρήση. Χρησιμοποιούμενη μία φορά την ημέρα, εγγυάται χηλική δραστηριότητα και αποτελέσματα όχι υποδεέστερα αυτών που επιτυγχάνονται με την δεφεροξαμίνη. Επίσης, αντιπροσωπεύει μια εναλλακτική που προσφέρει μέγιστη άνεση όταν η θεραπεία πρέπει να ξεκινήσει νωρίς κατά την παιδική ηλικία. 20 Η δυνατότητα εξατομίκευσης της θεραπείας για κάθε ασθενή με βάση τους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν και το επίπεδο του μεταγγιζόμενου σιδήρου αποτελεί μια καινοτόμο πτυχή της δεφερα-

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ:ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ.ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ:ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ.ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ:ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ.ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΘΕΜΑ:ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΠΑΡΟΥΤΑ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ 2008 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της μεσογειακής αναιμίας

Θεραπεία της μεσογειακής αναιμίας Θεραπεία της μεσογειακής αναιμίας Ομότ. Καθηγητής Παιδιατρικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Χρήστος Καπάμης Αθηνών 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ θεραπεία της μεσογειακής αναιμίας βασίζεται κυρίως στην παθογένεια της και

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Δείκτες βλάβης ηπατοκυττάρων Δείκτες χολόστασης Δείκτες ηπατικής δυσλειτουργίας ΔΕΙΚΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β Συχνές Ερωτήσεις Tι είναι ηπατίτιδα; Το ήπαρ (συκώτι) είναι ένα ζωτικό όργανο που βρίσκεται στο δεξιό άνω τμήμα της κοιλιακής χώρας. Έχει πολλές λειτουργίες και διαδραματίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Τι είναι κοινό και τι όχι κατά την κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του ήπατος στο σκύλο και στη γάτα Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Η γάτα δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ενημέρωση των γονέων για την έγκαιρη διάγνωση των εγγενών διαταραχών στα βρέφη Αγαπητοί γονείς, το παιδί σας πρόκειται σύντομα να γεννηθεί ή μόλις έχει γεννηθεί.

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για το αίμα σας

Γνωρίζετε για το αίμα σας Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ Τι πρέπει να ξέρει ο υποψήφιος εθελοντής αιμοδότης: - Κάθε υγιής άνδρας ή γυναίκα 18 62 ετών, μπορεί να δίνει άφοβα αίμα 3 4 φορές το χρόνο. - Ο όγκος αίματος που προσφέρει ο

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Τί είναι εμβόλια; Ο Εμβολιασμός είναι ένας τρόπος προστασίας από σοβαρές μεταδοτικές ασθένειες. Το «αμυντικό» σύστημα του ανθρώπου που έχει εμβολιαστεί, μπορεί τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα C. Συχνές Ερωτήσεις

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα C. Συχνές Ερωτήσεις Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα C Συχνές Ερωτήσεις Tι είναι ηπατίτιδα; Το ήπαρ (συκώτι) είναι ένα ζωτικό όργανο που βρίσκεται στο δεξιό άνω τμήμα της κοιλιακής χώρας. Έχει πολλές λειτουργίες και διαδραματίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ηπατίτιδας

Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ηπατίτιδας Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ηπατίτιδας Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ηπατίτιδας εορτάζεται κάθε χρόνο στις 28 Ιουλίου και καθιερώθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας με σκοπό την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ-ΜΑΡΤΙΟΣ 2015 Αλ. Κουράκλη-Συμεωνίδου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΝΑΙΜΙΑ Βαρύτητα αναιμίας Μικρή (Ηb >10 gr/dl)

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα?

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα? HPV O HPV (Human papilloma virus) ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων είναι ιός που βασίζεται στο DNA και μολύνει το δέρμα και τις βλεννογόνες μεμβράνες ανθρώπων και ορισμένων ζώων. Μέχρι στιγμής έχουν αναγνωριστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ;

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με την ευγενική χορηγία της Roche

Διαβάστε περισσότερα

στα θέματα αιμοδοσίας μεταγγισιοθεραπείας δημόσιας υγείας και επιδημιολογίας καθώςκαιστουςτομείςτηςεπικοινωνίας συμβουλευτικής, στατιστικής ανάλυσης

στα θέματα αιμοδοσίας μεταγγισιοθεραπείας δημόσιας υγείας και επιδημιολογίας καθώςκαιστουςτομείςτηςεπικοινωνίας συμβουλευτικής, στατιστικής ανάλυσης Γεώργιος Μαρτίνης στα θέματα αιμοδοσίας μεταγγισιοθεραπείας δημόσιας υγείας και επιδημιολογίας καθώςκαιστουςτομείςτηςεπικοινωνίας συμβουλευτικής, στατιστικής ανάλυσης εκπαίδευσης και οργάνωσης Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

www.c-afora.gr Η Ηπατίτιδα C μας αφορά όλους!

www.c-afora.gr Η Ηπατίτιδα C μας αφορά όλους! www.c-afora.gr Η Ηπατίτιδα C μας αφορά όλους! www.c-afora.gr Η ηπατίτιδα C είναι μία ιογενής λοίμωξη που μεταδίδεται αιματογεν ασθενών που προσβάλλονται δεν κατορθώνουν να αποβάλλουν τον αναπτύξει κίρρωση

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου!

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Η πρόληψη σώζει ζωές. Δηλαδή η συνέπειά σου απέναντί στον εαυτό σου. Και πως μεταφράζεται αυτό;

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία

Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Αρθρίτιδα Η αρθρίτιδα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ι. Βλαχογιαννάκος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ BACTROBAN αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1g αλοιφής περιέχει 20mg mupirocin. Για τον πλήρη κατάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

6ο Διαβητολογικό. Συνέδριο. 20 έως 22 Νοεμβρίου 2009. Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη. Κάνουμε το σωστό; Πάτρα.

6ο Διαβητολογικό. Συνέδριο. 20 έως 22 Νοεμβρίου 2009. Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη. Κάνουμε το σωστό; Πάτρα. Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο 6ο Διαβητολογικό Συνέδριο Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη Κάνουμε το σωστό; Ενα διαχρονικό δίλημμα

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Γιάννης Βασαλάκης Chief Uwr Ζωής & Υγείας Interamerican Τάσος Γαρυφαλλάκης Uwr Ζωής & Υγείας Αξίωμα Συνήθη ερωτήματα- προβληματισμοί Είναι παθολογικό το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω ΠΝΑ; Για να πληροφορηθώ. ôçò

Μήπως έχω ΠΝΑ; Για να πληροφορηθώ. ôçò Μήπως έχω ΠΝΑ; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò PNH_Broshure.indd 1 Σπάνιος ναι... Μόνος όχι PNH_Broshure.indd 2 Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο,

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Νικολακοπούλου Κωνσταντίνα Κάτσα Ελένη-Μαρία Δάσκου Μαρία. β-θαλασσαιμία

Νικολακοπούλου Κωνσταντίνα Κάτσα Ελένη-Μαρία Δάσκου Μαρία. β-θαλασσαιμία Νικολακοπούλου Κωνσταντίνα Κάτσα Ελένη-Μαρία Δάσκου Μαρία β-θαλασσαιμία Θάλασσα + αίμα = θαλασσαιμία Εισαγωγή Η πιο κοινή γενετική νόσος που κληρονομείται Mενδελικά ~ 1 : 100.000 παγκοσμίως ~ 1 : 10.000

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΖΗΤΗΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα