ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓIA THN KΛINIKH ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ. Διεθνής Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ THΣ. 2η ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓIA THN KΛINIKH ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ. Διεθνής Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ THΣ. www.thalassaemia.org.cy. 2η ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ"

Transcript

1 Η Ομοσπονδία διατηρεί επίσημες σχέσεις με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) και έχει αναπτύξει ένα εκτενές δίκτυο συνεργασίας με επιστήμονες και ιατρούς από 60 και πλέον χώρες. Συνεργάζεται επίσης με εθνικές και διεθνείς υγειονομικές αρχές, φαρμακευτικές εταιρείες και άλλες ασθενοκεντρικές οργανώσεις. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της ΔΟΘ είναι μία από τις σπουδαιότερες και πιο επιτυχημένες δραστηριότητές μας. Περιλαμβάνει την οργάνωση τοπικών, εθνικών, περιφερειακών και διεθνών εργαστηρίων, συνεδρίων και σεμιναρίων και τη σύνταξη, δημοσίευση, μετάφραση και δωρεάν διανομή φυλλαδίων, περιοδικών και βιβλίων που απευθύνονται σε επαγγελματίες υγείας και πάσχοντες/γονείς πασχόντων σε περισσότερες από 60 χώρες. ISBN: ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ ΟΔΗΓΟΣ Η Διεθνής Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας (ΔΟΘ) ιδρύθηκε το Αποστολή της είναι η προαγωγή εθνικών προγραμμάτων ελέγχου τα οποία αποσκοπούν στην αποτελεσματική πρόληψη και στην κατάλληλη κλινική αντιμετώπιση της θαλασσαιμίας σε κάθε χώρα που πλήττεται από τη νόσο στον κόσμο. Η ΔΟΘ συγκροτείται από 98 εθνικές ενώσεις για τη θαλασσαιμία από 60 χώρες, οι οποίες εκπροσωπούν εκατοντάδες χιλιάδες πάσχοντες διεθνώς. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓIA THN KΛINIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ THΣ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ 2η ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ Διεθνής Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

2

3 ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓIA THN KΛINIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ THΣ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ 2 η ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΚΔΟΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Maria-Domenica Cappellini, MD Alan Cohen, MD Androulla Eleftheriou, Ph.D. Antonio Piga, MD Ali Taher, MD ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΕΚΔΟΣΗΣ Aνδρούλλα Eλευθερίου, Ph.D., MBA Mιχάλης Aγκαστινιώτης, MD, DCH

4 ISBN: Με την επιφύλαξη όλων των δικαιωμάτων. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή του παρόντος βιβλίου εν όλω ή εν μέρει, η αποθήκευση σε σύστημα ανάκτησης ή η μετάδοση σε οποιαδήποτε μορφή ή με οποιοδήποτε μέσο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοαντιγραφικό, μικροφίλμ, μαγνητόφωνο ή άλλως, χωρίς τη γραπτή άδεια της ΔΟΘ. Εκτυπώθηκε στη Λευκωσία, Kύπρος στην αγγλική γλώσσα 2008 Team up Creations Ltd Όθωνος 14, 1016 Λευκωσία - Κύπρος Eκτυπώθηκε στην Aθήνα, Eλλάδα στην ελληνική γλώσσα 2010 K. Πλέτσας-Z. Kάρδαρη O.E. Xαριλάου Tρικούπη 107, Aθήνα Eπιμέλεια ελληνικής έκδοσης: Συντακτική Oμάδα του Eλληνικού περιοδικού για την Θαλασσαιμία και Δρεπανοκυτταρική Nόσο «KINHΣH Eθελοντών» ΕΚΔΟΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ 2

5 Διεθνής Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας Η Διεθνής Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας (ΔΟΘ) ιδρύθηκε το Αποστολή της είναι η προαγωγή εθνικών προγραμμάτων ελέγχου τα οποία αποσκοπούν στην αποτελεσματική πρόληψη και στην κατάλληλη κλινική αντιμετώπιση της θαλασσαιμίας σε κάθε χώρα που πλήττεται από τη νόσο στον κόσμο. Η ΔΟΘ συγκροτείται από 98 εθνικές ενώσεις για τη θαλασσαιμία από 60 χώρες, οι οποίες εκπροσωπούν εκατοντάδες χιλιάδες πάσχοντες διεθνώς. Η Ομοσπονδία διατηρεί επίσημες σχέσεις με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) και έχει αναπτύξει ένα εκτενές δίκτυο συνεργασίας με επιστήμονες και ιατρούς από 60 και πλέον χώρες. Συνεργάζεται επίσης με εθνικές και διεθνείς υγειονομικές αρχές, φαρμακευτικές εταιρείες και άλλες ασθενοκεντρικές οργανώσεις. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της ΔΟΘ είναι μία από τις σπουδαιότερες και πιο επιτυχημένες δραστηριότητές μας. Περιλαμβάνει την οργάνωση τοπικών, εθνικών, περιφερειακών και διεθνών εργαστηρίων, συνεδρίων και σεμιναρίων και τη σύνταξη, δημοσίευση, μετάφραση και δωρεάν διανομή φυλλαδίων, περιοδικών και βιβλίων που απευθύνονται σε επαγγελματίες υγείας και πάσχοντες/γονείς πασχόντων σε περισσότερες από 60 χώρες. ΑΠΟΣΤΟΛΗ: «ΙΣΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΕ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑ» ΣΥΝΘΗΜΑ: «Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΜΑΣ» ΑΠΟΦΑΣΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΥΓΕΙΑΣ (WHO): αριθ. EB118.R1 (29 Μαΐου 2006) «ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΠΑΘΕΙΕΣ 3

6 Αφιέρωση Αυτό το βιβλίο είναι αφιερωμένο στον Aντώνη, στον Hλία, στον Γιώργο, στον Ahmad, στη Γιοβάννα, στο Νίκο, στον Meigui, στη Sumitra, στη Χριστίνα, στον Minh-Quan, στον Hamid, στη Pranee, στον Eduard, στον Karim και σε όλους τους ασθενείς με θαλασσαιμία που δεν βρίσκονται πλέον ανάμεσά μας και των οποίων η θέληση για ζωή ενέπνευσε επιστήμονες και γιατρούς σε όλο τον κόσμο ώστε να καταβάλλουν σκληρή προσπάθεια για να καλυτερεύσουν τη θεραπεία και την ποιότητα περίθαλψης των θαλασσαιμικών. Ευελπιστούμε ότι το βιβλίο αυτό δεν θα αποτελέσει μόνο ένα εγχειρίδιο για την πρόοδο της κλινικής αντιμετώπισης της νόσου, αλλά και ένα εργαλείο για την καλύτερη επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ όλων εκείνων, πασχόντων, γονέων, επαγγελματιών υγείας και άλλων, που πασχίζουν για τον ίδιο στόχο, δηλαδή τον αποτελεσματικό έλεγχο της θαλασσαιμίας και την εξασφάλιση ίσων δυνατοτήτων πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας για κάθε θαλασσαιμικό. 4

7 Πρόλογος Ο αγώνας κατά της θαλασσαιμίας μπήκε σε μια νέα και συναρπαστική εποχή, με μείζονα επιτεύγματα που βελτιώνουν θεαματικά τη φροντίδα των πασχόντων. Στην πρώτη γραμμή αυτού του αγώνα, η Διεθνής Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας (ΔΟΘ) παραμένει πιστή στον σκοπό της: την εξασφάλιση ίσων δυνατοτήτων πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας για κάθε θαλασσαιμικό. Το βιβλίο αυτό εξυπηρετεί τον σκοπό αυτό. Η δεύτερη αναθεωρημένη έκδοση του Θεραπευτικού Οδηγού της Θαλασσαιμίας γράφτηκε σε συνεργασία με επιστήμονες με διεθνή αναγνώριση στην αντιμετώπιση των αιμοσφαιρινοπαθειών. Προσφέρει στους ιατρούς σαφή και ολοκληρωμένη καθοδήγηση για την παροχή της καλύτερης δυνατής φροντίδας στους πάσχοντες, βάσει επιστημονικών στοιχείων, κλινικών μελετών και παρατηρήσεων. Τα παρεχόμενα στοιχεία συγκεντρώθηκαν επιμελώς από ειδικούς, οι οποίοι έχουν πλήρη επίγνωση των διαφορετικών συνθηκών κάτω από τις οποίες το ιατρικό προσωπικό καταβάλλει προσπάθειες για τη θεραπεία των θαλασσαιμικών πασχόντων. Έτσι, περιέχει πλήρεις κατευθύνσεις για τη φροντίδα που δικαιούται κάθε θαλασσαιμικός, από τις επαρκείς ποσότητες ασφαλούς αίματος και την αποσιδήρωση, μέχρι την αναλυτική αξιολόγηση νέων επιτευγμάτων στον τομέα της αποσιδήρωσης, στις λοιπές θεραπευτικές επιλογές και την πολυπόθητη οριστική ίαση μέσω μεταμόσχευσης βλαστικών κυττάρων και γονιδιακής θεραπείας. Με την υποστήριξη οργανώσεων, ειδικών επιστημόνων και προσωπικού υγείας, πασχόντων, οικογενειών και φίλων, η ΔΟΘ εκπονεί τρεις κατηγορίες προγραμμάτων, καθεμία από τις οποίες συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων και της αποστολής της. Τα προγράμματα της ΔΟΘ προάγουν και υποστηρίζουν: Την ευαισθητοποίηση για τη θαλασσαιμία, την πρόληψή της και την ιατρική και άλλης μορφής φροντίδας Την έρευνα που αποσκοπεί στη συνεχή βελτίωση της ιατρικής φροντίδας και στην εξεύρεση μιας οριστικής θεραπείας για τη θαλασσαιμία και Τη διάδοση γνώσεων, εμπειρίας και τεχνογνωσίας από χώρες που έχουν εφαρμόσει επιτυχή προγράμματα ελέγχου σε χώρες όπου αυτό είναι αναγκαίο. Οι δραστηριότητες της ΔΟΘ στα πλαίσια των ανωτέρω συμπεριλαμβάνουν: 1. Τη δημιουργία νέων και την προώθηση υφιστάμενων εθνικών οργανώσεων πασχόντων 2. Την ανάπτυξη ενός δικτύου συνεργασίας εθνικών και διεθνών οργανώσεων πασχόντων για τη θαλασσαιμία και άλλες νόσους ιατρικών και επιστημονικών κοινοτήτων που δραστηριοποιούνται στο πεδίο ερευνητικών ιδρυμάτων και ιατρικών κέντρων αναφοράς οργανώσεων για την υγεία γενικά και φαρμακευτικών εταιρειών 3. Τον συντονισμό ή τη συμμετοχή σε διεθνή, περιφερειακά και διεθνή προγράμματα που συνεισφέρουν στην πρόοδο σε παγκόσμια κλίμακα στους εξής τομείς: Επιδημιολογία Ιατρική και άλλη φροντίδα Κοινωνική ένταξη και ποιότητα ζωής 5

8 Ενημέρωση των υπευθύνων χάραξης πολιτικών, επαγγελματιών υγείας, πασχόντων και γονέων και της κοινότητας ευρύτερα για τη νόσο, την πρόληψη και τη θεραπεία Κατοχύρωση των δικαιωμάτων κάθε πάσχοντα για ίσες δυνατότητες πρόσβασης σε ποιοτική ιατρική φροντίδα και Ασφάλεια και διαθεσιμότητα αίματος 4. Τη δημιουργία προγραμμάτων συνεχούς επιμόρφωσης επαγγελματιών υγείας, πασχόντων και γονέων και της κοινότητας, όπως: Διοργάνωση τοπικών, εθνικών, περιφερειακών ευρωπαϊκών και διεθνών εργαστηρίων, συνεδρίων, σεμιναρίων και συναντήσεων Κατάρτιση, δημοσίευση, μετάφραση και δωρεάν διανομή εκπαιδευτικού και πληροφοριακού υλικού Η πρόσφατη έναρξη του πρώτου διαδικτυακού μεταπτυχιακού (e-msc) στις Αιμοσφαιρινοπάθειες, που οργανώνεται από το University College London (UCL) και συγχρηματοδοτείται από τη ΔΟΘ, είναι μόνο ένα παράδειγμα του πεδίου εφαρμογής και των φιλοδοξιών του εκπαιδευτικού προγράμματος της ΔΟΘ. Τα επιτεύγματα της ΔΟΘ είναι αποτέλεσμα εθελοντικής, αφοσιωμένης εργασίας επιστημόνων και ιατρών από όλο τον κόσμο. Χωρίς αυτούς, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Ομοσπονδίας, ένα από τα πιο σπουδαία μέσα διάδοσης γνώσεων και εμπειριών, δεν θα είχε γνωρίσει την επιτυχία που απολαμβάνει σήμερα. Οι συγγραφείς και άλλοι συνεργάτες που έκαναν πραγματικότητα αυτό το βιβλίο χαίρουν ειδικής αναγνώρισης για το έργο τους. Η πρώτη έκδοση χρησιμοποιήθηκε για πολλά έτη ως σύγγραμμα αναφοράς για την αντιμετώπιση της θαλασσαιμίας. Είμαστε πεπεισμένοι ότι και η δεύτερη έκδοση θα στηρίξει εξίσου, αν όχι σε μεγαλύτερο βαθμό, τις προσπάθειες για τη μετάδοση των υφιστάμενων γνώσεων και των επιτευγμάτων των τελευταίων ετών στο πεδίο της κλινικής αντιμετώπισης της θαλασσαιμίας. Οφείλουμε να ευχαριστήσουμε ιδιαίτερα τους ειδικούς Φαίδωνα Φέσσα, Xρήστο Kαττάμη, Δημήτρη Λουκόπουλο, Mιχάλη Aγκαστινιώτη, Antonio Cao, Vilma Gabutti, Renzo Galanello, Giuseppe Masera, Bernadette Modell, Annuziata di Palma, Calogero Vullo και Beatrix Wonke, οι οποίο άνοιξαν τον δρόμο τα πρώτα, δύσκολα χρόνια, όταν οι γνώσεις μας για το θέμα ήταν πολύ περιορισμένες. Είναι μερικοί από εκείνους που πρωτοστάτησαν στην προαγωγή της θεραπευτικής αντιμετώπισης της νόσου και έθεσαν τα πρότυπα φροντίδας που δικαιούται κάθε ασθενής ανεξαιρέτως. Η πρώτη έκδοση του Θεραπευτικού Οδηγού της Θαλασσαιμίας, η οποία κυκλοφόρησε το 2000, ήταν μοναδική στο είδος της. Ήρθε σε μια στιγμή που ειδικοί, πάσχοντες και γονείς τη χρειάζονταν πραγματικά, εν όψει της ραγδαίας προόδου στη θεραπεία της θαλασσαιμίας. Η νέα, πλήρως ενημερωμένη, δεύτερη έκδοση αντιπροσωπεύει μια έγκαιρη ανταπόκριση σε πολλές άλλες εξελίξεις που έχουν γίνει από τότε. Στο πλαίσιο αυτών των ταχέων ιατρικών εξελίξεων που επιτεύχθηκαν μετά το 2000 στο πεδίο της θαλασσαιμίας, η ΔΟΘ κυκλοφόρησε μια νέα, δεύτερη έκδοση του Θεραπευτικού Οδηγού τον Δεκέμβριο του Και αυτή η έκδοση είναι ένα πολύτιμο εργαλείο για το προσωπικό που φροντίζει θαλασσαιμικούς πάσχοντες. 6

9 Ένα έτος μόλις μετά τη δημοσίευση και τη διανομή της σε όλο τον κόσμο, η έκδοση εξαντλήθηκε. Έτσι, η ΔΟΘ σε συνεργασία με τους κύριους συγγραφείς και συντάκτες του βιβλίου κυκλοφόρησε αυτή τη δεύτερη, αναθεωρημένη έκδοση τον Δεκέμβριο του Οι κρατικές αρχές, οι εθνικές υγειονομικές αρχές, τα κέντρα θαλασσαιμίας και οι επαγγελματίες υγείας στο πεδίο ενθαρρύνονται να ακολουθήσουν τις συστάσεις των ειδικών που παρουσιάζονται σε αυτό το βιβλίο. Ταυτόχρονα, είναι πολύ σημαντικό να δοθεί προσοχή και στην πρόληψη της νόσου. Αν και δεν συμπεριλαμβάνεται στα θέματα του βιβλίου, η πρόληψη της θαλασσαιμίας είναι πάντα ένας κρίσιμος στόχος για τη ΔΟΘ. Εάν δεν αποτρέψουμε ή ελαχιστοποιήσουμε τις νέες γεννήσεις παιδιών με τη νόσο, ακόμη και τα καλύτερα σύγχρονα προγράμματα θεραπείας τελικά θα αποτύχουν, μη μπορώντας να ανταποκριθούμε σε έναν αυξανόμενο αριθμό πασχόντων. Για τον λόγο αυτό, η ανάπτυξη εθνικών προγραμμάτων πρόληψης βρίσκεται στο κέντρο των δραστηριοτήτων της ΔΟΘ. Η ΔΟΘ, βάσει της μακροχρόνιας εμπειρίας της, μπορεί να προσφέρει αξιόλογη υποστήριξη σε κάθε χώρα, συμπεριλαμβανομένων λεπτομερών συμβουλών για υποδομές και πρωτοβουλίες τέτοιων προγραμμάτων. Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΟΘ, θα ήθελα και πάλι να εκφράσω τη βαθύτατη ευγνωμοσύνη μου στους ειδικούς που αφιέρωσαν χρόνο και κόπο για την έκδοση αυτής της δεύτερης, αναθεωρημένης έκδοσης του Θεραπευτικού Οδηγού της Θαλασσαιμίας. Τέλος, θα ήθελα να εκφράσω την ειλικρινή μου ευγνωμοσύνη στο Τμήμα Γενετικής Μη Μεταδιδόμενων Νόσων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), με το οποίο η ΔΟΘ συνεργάζεται επισήμως από το 1996, για την πολύπλευρη και πολύτιμη υποστήριξη και καθοδήγηση που προσφέρει στην αποστολή μας. Πάνος Εγγλέζος Πρόεδρος ΔΟΘ 7

10 Γενικά περί θαλασσαιμίας Οι αιμοσφαιρινοπάθειες είναι μια κατηγορία κληρονομικών, γενετικών νοσημάτων, στα οποία εντάσσονται κυρίως η δρεπανοκυτταρική νόσος και οι θαλασσαιμίες που ευθύνονται για σημαντικό ποσοστό γεννήσεων ατόμων με γενετικά νοσήματα. Η θαλασσαιμία είναι μια ετερογενής ομάδα γενετικών νοσημάτων στα οποία η παραγωγή φυσιολογικής αιμοσφαιρίνης είναι μερικώς ή τελείως κατεσταλμένη λόγω ελαττωματικής σύνθεσης μίας ή περισσοτέρων αλύσων σφαιρίνης. Ανάλογα με τις αλύσους που εμφανίζουν ελαττωματική σύνθεση έχουν περιγραφεί διάφοροι τύποι θαλασσαιμίας. Οι συνήθεις τύποι με σοβαρή κλινική σημασία είναι η μείζων β, η δβ και η α-θαλασσαιμία. Στο παρελθόν, πιστεύαμε ότι οι αιμοσφαιρινοπάθειες εντοπίζονται και περιορίζονται σε χώρες όπου ενδημούσε ή ενδημεί η ελονοσία. Στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας, πάνω από 70% των βρεφών γεννιούνται με δρεπανοκυτταρικές διαταραχές κάθε έτος, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό κατανέμεται ποικιλοτρόπως (από χαμηλό έως υψηλό) σε άλλες περιοχές του κόσμου. Η θαλασσαιμία απαντάται σε υψηλή συχνότητα στις Μεσογειακές χώρες, στη Μέση Ανατολή, στη Νότια και Ανατολική Ασία, στο Νότιο Ειρηνικό και στη Νότια Κίνα. Το αναφερόμενο ποσοστό των φορέων κυμαίνεται από 2 έως 25%. Αν και δεν υπάρχουν επαρκή αξιόπιστα δεδομένα για πολλές περιοχές του κόσμου, πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι το 7% περίπου του παγκόσμιου πληθυσμού είναι φορέας μιας αιμοσφαιρινοπάθειας και ότι παιδιά γεννιούνται κάθε έτος με σοβαρή μείζονα μορφή της νόσου (World Bank 2006, έκθεση που παρουσιάστηκε σε κοινό συνέδριο WHO-March of Dime 2006). Είναι πλέον γνωστό ότι οι αιμοσφαιρινοπάθειες δεν περιορίζονται σε μια συγκεκριμένη περιοχή, παρατηρούνται ευρέως ανά την υφήλιο και συνιστούν ένα παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας. Οι αιμοσφαιρινοπάθειες έχουν εξαπλωθεί μέσω της μετανάστευσης πληθυσμών από ενδημικές περιοχές σε χώρες όπου ο επιπολασμός τους στους αυτόχθονες πληθυσμούς ήταν εξαιρετικά χαμηλός. Στις χώρες αυτές συμπεριλαμβάνονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Νότιος Αφρική, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία. Στις χώρες αυτές υπήρξε ένα μεταναστευτικό κύμα πριν από έναν αιώνα και οι μεγάλες εθνικές μειονοτικές ομάδες εισέρχονται πλέον στην τέταρτη ή ακόμη και πέμπτη γενιά. Πιο πρόσφατες μεταναστεύσεις από εξαιρετικά ενδημικές χώρες έλαβαν χώρα στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη, όπου ο επιπολασμός των αιμοσφαιρινοπαθειών στον αυτόχθονα πληθυσμό ήταν επίσης πολύ χαμηλός, π.χ. στη Γερμανία, στο Βέλγιο, στην Ολλανδία και, τελευταία, στη Σκανδιναβία. Οι αλλαγές αυτές προκαλούν ανησυχία στους επαγγελματίες υγείας και στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικών σε αυτές τις περιοχές, όσον αφορά την παροχή ίσων δυνατοτήτων πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των αιμοσφαιρινοπαθειών. Σε ορισμένες περιοχές, όπως η Σκανδιναβία, όπου παρατηρείται αυτή τη στιγμή μεγάλης κλίμακας μετανάστευση, το ποσοστό γεννήσεων σε «ομάδες υψηλού κινδύνου» προγιγνώσκει τη μελλοντική γενετική σύνθεση του πληθυσμού, όπως συνέβη και σε κάποιες άλλες από τις προαναφερόμενες χώρες στις οποίες η μετανάστευση πληθυσμών από χώρες με ενδημικότητα της νόσου έλαβε χώρα πολύ νωρίτερα. Είναι σαφές ότι ο επιπολασμός των φορέων θα συνεχίσει να αυξάνεται στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη, ακόμη και αν παύσει η μετανάστευση, λόγω των γεννήσεων και των μεικτών γάμων. Οι αιμοσφαιρινο- 8

11 πάθειες είναι πιθανό ότι θα καταστούν η κυριότερη υπολειπόμενη διαταραχή στην περιοχή, δημιουργώντας ένα σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας. Η πρωτύτερη ταξινόμηση των ενδημικών και μη χωρών για τις αιμοσφαιρινοπάθειες δεν είναι πλέον έγκυρη. Για τον έλεγχο των διαταραχών αυτών σε αυτές τις χώρες απαιτείται σημαντική εργασία, χρηματική ενίσχυση και, αναμφίβολα, πολιτική δέσμευση. Η βασικότερη δυσκολία έγκειται στο ότι οι πληθυσμοί σε αυτές τις χώρες δεν είναι ομοιογενείς, όπως ήταν στις μεσογειακές χώρες, όπου εφαρμόστηκαν με επιτυχία τα πρώτα προγράμματα ελέγχου, π.χ. στην Eλλάδα, Kύπρο και Iταλία. Xώρες, που μέχρι σήμερα αποτελούν τις μόνες σε παγκόσμιο επίπεδο, με ολοκληρωμένα εθνικά προγράμματα και στρατηγικές ελέγχου-πρόληψης και κλινικής αντιμετώπισης. Κάποιες χώρες της Ευρώπης, π.χ. το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία, έχουν ήδη αποκτήσει σημαντική πείρα και γνώσεις αναφορικά με τους πλέον οικονομικούς και πρακτικούς τρόπους παρέμβασης. Η αναγνώριση του προβλήματος στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη προβληματίζει και προσελκύει το ενδιαφέρον των υπευθύνων χάραξης εθνικών και κοινοτικών πολιτικών. Συμπληρώνοντας το έργο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), ο οποίος προωθεί ανέκαθεν προγράμματα ελέγχου των αιμοσφαιρινοπαθειών, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη λάβει σημαντικά μέτρα για την αντιμετώπιση σπάνιων νόσων. Αντίθετα από θιγόμενες χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου, οι χώρες αυτές διαθέτουν μια εύρωστη υποδομή και συστήματα υγείας και τους απαραίτητους πόρους και ποιοτικές υπηρεσίες υγείας. Οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να ασχοληθούν με τις εθνικές μειονότητες, οι οποίες είναι διασκορπισμένες γεωγραφικά και να ευαισθητοποιήσουν τους επαγγελματίες υγείας και τους πάσχοντες/γονείς, προκειμένου να προαχθούν αποτελεσματικά προγράμματα ελέγχου. Οι πρόσφατες βελτιώσεις στους πόρους και στις δομές υγειονομικής περίθαλψης στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία, συνέβαλαν σε μια βαθύτερη κατανόηση της σπουδαιότητας ανάπτυξης και υλοποίησης συστημάτων ελέγχου για τις αιμοσφαιρινοπάθειες του αυτόχθονος πληθυσμού, ο οποίος σε κάποιες περιοχές εμφανίζει πολύ υψηλά ποσοστά φορέων. Σε χώρες της Νότιας Ευρώπης, όπως η Πορτογαλία και η Ισπανία, ο επιπολασμός αιμοσφαιρινοπαθειών στον αυτόχθονα πληθυσμό είναι χαμηλότερος. Οι χώρες αυτές ανταποκρίνονται ωστόσο αποτελεσματικά στις απαιτήσεις για τη δημόσια υγεία και υιοθετούν ανάλογες πολιτικές. Οι ευρωπαϊκές χώρες χαμηλού επιπολασμού στις οποίες οι αιμοσφαιρινοπάθειες δεν έχουν ακόμη παρεισφρήσει σε σημαντικό βαθμό μέσω της μετανάστευσης είναι η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Τσεχία. Και αυτές οι χώρες όμως, όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία, μπορεί να αποτελέσουν στο μέλλον χώρες υποδοχής μεταναστών. Η Αλβανία είναι ένα ξεχωριστό παράδειγμα. Έχει υψηλότερο επιπολασμό αιμοσφαιρινοπαθειών από τις υπόλοιπες βαλκανικές χώρες στον αυτόχθονα πληθυσμό, ενώ οι φορείς και οι πάσχοντες είναι ευρέως κατανεμημένοι σε όλη τη χώρα. Αν και οι απαραίτητες υπηρεσίες παραμένουν υποαναπτυγμένες, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος τα τελευταία έτη, κυρίως στον τομέα της κλινικής αντιμετώπισης. Δυστυχώς, τα στοιχεία για την επιδημιολογία και την κατάσταση των προγραμμάτων ελέγχου στη Ρωσία είναι περιορισμένα. Σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα στην άλλη πλευρά του κόσμου, όπου οι αιμοσφαιρινοπά- 9

12 θειες έχουν υψηλότερο επιπολασμό στον αυτόχθονα πληθυσμό, το 50-80% των παιδιών με δρεπανοκυτταρική νόσο και ένας μεγάλος αριθμός παιδιών με β-θαλασσαιμία πεθαίνουν κάθε έτος χωρίς διάγνωση ή με εσφαλμένη διάγνωση, χωρίς να έχουν λάβει καμία ή κάτω του βέλτιστου θεραπεία. Υπάρχει επιτακτική ανάγκη για τη γεφύρωση αυτού του μεγάλου χάσματος, ώστε κάθε πάσχων σε κάθε γωνιά του κόσμου να έχει ίσες δυνατότητες πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας. Ένας αποτελεσματικός τρόπος για να γίνει αυτό είναι η διεθνής συνεργασία για τις αιμοσφαιρινοπάθειες, που θα επιτρέψει σε όλες τις χώρες να ωφεληθούν από τις εμπειρίες τους. Οι υγειονομικές αρχές πρέπει να αναγνωρίσουν τις αιμοσφαιρινοπάθειες ως μια σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία, μια απειλή για την οποία χρειάζεται η χάραξη και εφαρμογή εθνικών πολιτικών θεραπείας και πρόληψης. Τα μέσα που απαιτούνται για την υποστήριξη αυτών των πολιτικών είναι, μεταξύ άλλων: Πρότυπα και οδηγίες για εργαστηριακές υπηρεσίες Εθνικές οδηγίες για την αντιμετώπιση της θαλασσαιμίας Επιδημιολογικά στοιχεία και επιτήρηση Υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος για επαγγελματίες υγείας, πάσχοντες, γονείς και την κοινότητα Είναι προφανές ότι όλες οι χώρες θα ωφεληθούν από την ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών. Οι δυσκολίες που υπάρχουν για την ανάπτυξη υπηρεσιών για τις αιμοσφαιρινοπάθειες αφορούν και πολλές άλλες κληρονομικές διαταραχές. Οι επαγγελματίες και οι ομάδες υποστήριξης θα ωφεληθούν από τη δημιουργία συνεργασιών με συναφείς ομάδες που εκπροσωπούν άλλες διαταραχές. Ελπίζουμε ότι αυτό το βιβλίο θα προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες σε όλους τους ιατρούς που εμπλέκονται στη φροντίδα θαλασσαιμικών πασχόντων. Περιέχει επικαιροποιημένα στοιχεία για νέες προσεγγίσεις θεραπείας που είναι πιο αποτελεσματικές, ασφαλείς και λιγότερο κοπιώδεις. Περιέχει επίσης μια ανασκόπηση της προόδου που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα προς μια οριστική ίαση της θαλασσαιμίας, μέσω της γονιδιακής θεραπείας και της μεταμόσχευσης βλαστικών κυττάρων. Μέχρι να βρεθεί η οριστική θεραπεία για τη θαλασσαιμία, είναι υποχρέωση των εθνικών υγειονομικών αρχών και των επαγγελματιών υγείας παγκοσμίως να προσφέρουν την πλέον ολοκληρωμένη και σύγχρονη φροντίδα και είναι δικαίωμα των πασχόντων να λαμβάνουν μια τέτοια φροντίδα. Ο παρών Οδηγός, καρπός της ομοφωνίας των συγγραφέων σχετικά με την πλέον αποτελεσματική αντιμετώπιση της μείζονος β-θαλασσαιμίας, θα αποδειχθεί ένα απαραίτητο εργαλείο για τους επαγγελματίες υγείας στο πεδίο αυτό. Ανδρούλλα Ελευθερίου, B.Sc, M.Sc, Ph.D., Dipl.MBA Εκτελεστικός Διευθυντής ΔΟΘ Συντονιστής Συντάκτης 10

13 ΕΚΔΟΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Maria-Domenica Cappellini, MD Καθηγήτρια, Κέντρο Συγγενών Αναιμιών, Νοσοκομείο Maggiore, Πολυκλινική IRCCS, Πανεπιστήμιο του Μιλάνο, Ιταλία Alan Cohen, MD Καθηγητής Παιδιατρικής, Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, Ιατρική Σχολή, Η.Π.Α. Androulla Eleftheriou, Ph.D. Πρώην Διευθύντρια του Εργαστηρίου Αναφοράς Ιογενών Παθήσεων, Υπουργείο Υγείας Κύπρου, Εκτελεστική Διευθύντρια Διεθνής Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας Antonio Piga, MD Καθηγητής, Τμήμα Παιδιατρικής και Εφηβικής Παιδιατρικής, Πανεπιστήμιο του Τορίνο, Ιταλία John Porter, MD Καθηγητής, Τμήμα Αιματολογίας, University College, Λονδίνο, Η.Β Ali Taher, MD - Καθηγητής Αιματολογίας & Ογκολογίας, Τμήμα Παθολογίας, Ιατρικό Κέντρο Αμερικανικού Πανεπιστημίου της Βηρυτού, Βηρυτός, Λίβανος ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Αθανάσιος Αίσωπος, MD Καθηγητής Καρδιολογίας, Α Παθολογική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών Γενικό Νοσοκομείο Λαϊκό, Αθήνα, Ελλάδα Emanuel Angelucci, MD Καθηγητής Αιματολογίας, Μονάδα Αιματολογίας Ογκολογικού Νοσοκομείου Armando Businco, Cagliari, Ιταλία Μιχαήλ Αντωνίου, Ph.D. Τμήμα Ιατρικής & Μοριακής Γενετικής, Ιατρική Σχολή GKT, Guy s Hospital, Λονδίνο, Η.Β. Ratna Chatterjee, MD Επιμελητής/Λέκτορας Αναπαραγωγικής Υγείας, University College London, Λονδίνο, Η.Β Δημήτριος Φαρμάκης, MD Α Παθολογική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών Γενικό Νοσοκομείο Λαϊκό, Αθήνα, Ελλάδα. Susan Perrine, MD Διευθύντρια Μονάδας Ερευνών Αιμοσφαιρινοπαθειών/Θαλασσαιμίας, Καθηγήτρια Παιδιατρικής Τμήμα Φαρμακολογίας και Πειραματικών Θεραπειών, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου της Βοστώνης, Βοστώνη, Μασαχουσέτη, Η.Π.Α. Vicenzo De Sanctis, MD- Καθηγητής Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας, Τμήμα Παιδιατρικής Νοσοκομείου S. Anna, Ferrara, Ιταλία Malcolm John Walker, MD Ειδικός (Consultant) Καρδιολόγος Ινστιτούτο Hatter, Cecil Fleming House, Νοσοκομείο University College London, Λονδίνο, Η.Β. ΣΥΝΤΟΝΙΣΤEΣ ΕΚΔΟΣΗΣ Ανδρούλλα Ελευθερίου, B.Sc, M.Sc, Ph.D., Dipl.MBA Mιχάλης Aγκαστινιώτης, MD, DCH ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Κωνσταντίνα Πολίτη, MD Aμ. Επίκουρoς Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Aθηνών, Eπιστημονική Σύμβουλος KE.EΛ.Π.NO., Yπεύθυνη ΣKAE, Πρόεδρος Eπιτροπής Aιμοδοσίας του EKEA, Eλλάδα Ala Sharara, MD Καθηγητής, Διευθυντής Μονάδας Γαστρεντερολογίας- Μονάδα Ενδοσκοπίας Ιατρικού Κέντρου του Αμερικανικού Πανεπιστημίου της Βηρυτού, Βηρυτός, Λίβανος Νίκος Σκορδής, MD Σύμβουλος Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας, Παιδιατρική Κλινική, Κέντρο Θαλασσαιμίας, Νοσοκομείο Μακάριος ΙΙΙ, Υπουργείο Υγείας Κύπρου, Λευκωσία, Κύπρος Έρση Βοσκαρίδου, MD Διευθύντρια Μονάδας Θαλασσαιμίας και Συνεργαζόμενου Κέντρου WHO, Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Λαϊκό, Ελλάδα ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η Διεθνής Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας επιθυμεί να εκφράσει τις ευχαριστίες της στον Δρ Ματθαίο Δημητριάδη Συντονιστή Προγραμμάτων, Διεθνής Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας, για την πολύτιμη συνεισφορά του στην ολοκλήρωση του έργου. 11

14 Περιεχόμενα Πρόλογος 8 Εισαγωγή 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 22 Γενετική βάση και παθοφυσιολογία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 28 Θεραπεία της β-θαλασσαιμίας με μεταγγίσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 41 Υπερσιδήρωση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 72 Ενδοκρινικές επιπλοκές στην μείζονα Θαλασσαιμία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 78 Γονιμότητα και κύηση στη β-θαλασσαιμία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 87 Διάγνωση και αντιμετώπιση οστεοπόρωσης στη β-θαλασσαιμία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 91 Αντιμετώπιση καρδιολογικών επιπλοκών στην μείζονα Θαλασσαιμία ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το ήπαρ στη Θαλασσαιμία ΚΕΦΑΛΑΙΟ Λοιμώξεις στην μείζονα Θαλασσαιμία ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σπληνεκτομή στη β-θαλασσαιμία ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ενδιάμεση Θαλασσαιμία και HbE 12

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εναλλακτικές προσεγγίσεις στη θεραπεία της Θαλασσαιμίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γονιδιακή θεραπεία: παρούσα φάση και μελλοντικές προοπτικές ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ψυχολογική υποστήριξη Θαλασσαιμικών πασχόντων ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γενικά μέτρα για την υγεία και τον τρόπο ζωής στη Θαλασσαιμία ΚΕΦΑΛΑΙΟ Οργάνωση και προγραμματισμός σε Kέντρο Θαλασσαιμίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ Διαγνωστικά διλήμματα στη Θαλασσαιμία Βιβλιογραφία 178 Διαγράμματα ανάπτυξης

16 Για την Ελληνική έκδοση του βιβλίου αυτού, το Συμβούλιο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Θαλασσαιμίας (ΔΟΘ) εκφράζει, στους ακόλουθους επιστημονικούς συνεργάτες του, τις ιδιαίτερες ευχαριστίες του για την πολυτιμότατη συμβολή τους στη διόρθωση της Ελληνικής γλώσσας και την καλύτερη απόδοση των κειμένων του βιβλίου: Αθανάσιο Αίσωπο, Καθηγητή Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. Διευθυντή Α Παθολογικής Κλινικής, Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών. Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα: Ο Αθανάσιος Αίσωπος, Καθηγητής Παθολογίας της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών και Διευθυντής της Α Παθολογικής Κλινικής στο Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών κινείται στο χώρο της παθολογίας 35 έτη. Έλαβε το τίτλο ειδικότητας της Παθολογίας και της Καρδιολογίας μετά από εκπαίδευση στην Α Παθολογική Κλινική του Πανεπιστημίου της Αθήνας και μετεκπαιδεύτηκε στην καρδιολογία στο St Lukes, Houston,Texas. Στο πλαίσιο των ειδικών γνώσεων του (Παθολογίας-Αιματολογίας-Καρδιολογίας) ανάπτυξε πρωτοποριακό εξωτερικό ιατρείο καρδιολογικής παρακολούθησης των ασθενών με αιμοσφαιρινοπάθειες, συμπληρώνοντας ένα σημαντικό κενό στη κρατική οργάνωση των Μονάδων για ασθενείς με αιμοσφαιρινοπάθειες όπου το κύριο πρόβλημα και αιτία θανάτου είναι οι επιπλοκές από τη καρδιά. Η μακρά εμπειρία του τον κατέστησε σύμβουλο καρδιολόγο τμημάτων και Μονάδων Μεσογειακής Αναιμίας σε πανελλαδικό αλλά και διεθνές επίπεδο. Ένας σημαντικός αριθμός εργασιών συνοδεύει το αξιόλογο κλινικό έργο. Οι μελέτες του έχουν δημοσιευθεί σε αξιόλογα διεθνή περιοδικά. Αναφέρονται σε σημαντικό αριθμό παρατηρήσεων για τις αιμοσφαιρινοπάθειες έχοντας ως βάση την παθοφυσιολογία της νόσου και έχουν οδηγήσει σε σημαντικές τροποποιήσεις στη αντιμετώπιση των ασθενών αυτών. Είναι τακτικά προσκεκλημένος ομιλητής και μέλος της Οργανωτικής και Επιστημονικής Επιτροπής σε διεθνή συνέδρια θαλασσαιμίας και είναι μέλος της διεθνούς επιτροπής για την εφαρμογή της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον προσδιορισμό και την κλινική αξιολόγηση του ιστικού σιδήρου. Αντώνιο Καττάμη, Επίκουρο Καθηγητή Παιδιατρικής Αιματολογίας-Ογκολογίας, Διευθυντή της Mονάδας θαλασσαιμίας της A Παιδιατρικής Kλινικής του Πανεπιστημίου Aθηνών, στο Nοσοκομείο Παίδων Aγία Σοφία Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα: Ο Αντώνης Καττάμης ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το Ειδικεύτηκε στην Παιδιατρική στο University of Texas at San Antonio ( ) και στην Παιδιατρική Αιματολογία-Ογκολογία στο Children s Hospital of Philadelphia, University of Pennsylvania ( ). Εκλέχθηκε Λέκτορας Παιδιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών το 1998 και Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Αιματολογίας-Ογκολογίας το Από το 2010, είναι Διευθυντής της Μονάδας Θαλασσαιμίας της Α Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Νοσοκομείο Παίδων Η Αγία Σοφία. Διατελεί γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας-Ογκολογίας για το διάστημα και μέλος της διεθνούς ομάδας καταγραφής των σοβαρών ουδετεροπενιών (Severe Chronic Neutropenia International Registry). Το ερευνητικό και συγγραφικό του έργο εστιάζεται στο μεταβολισμό του σιδήρου, την αντιμετώπιση των αιμοσφαιρινοπαθειών και στις κυτταροπενίες. 14

17 Μαρία Τσιρώνη, Παθολόγο, Επίκουρο Καθηγήτρια Παθολογίας Τμήματος Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου: Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα: Η Μαρία Τσιρώνη ολοκλήρωσε τις σπουδές της στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Μετά την εκπαίδευσή της στην Α Παθολογική Κλινική του Λαϊκού Νοσοκομείου Αθηνών έλαβε τον τίτλο ειδικότητας στην Παθολογία και ολοκλήρωσε τη διδακτορική διατριβή της μελετώντας την καρδιακή λειτουργία στη μικροδρεπανοκυτταρική αναιμία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εργάστηκε για 10 έτη ως Επιμελήτρια Παθολόγος στο Ε.Σ.Υ, δημιουργώντας τη Μονάδα Μεσογειακής Αναιμίας του Γενικού Νοσοκομείου Σπάρτης. Η ενασχόλησή της με τις αιμοσφαιρινοπάθειες αποτυπώνεται πέραν του κλινικού, στο συγγραφικό και ερευνητικό της έργο. Από το 2009, κατέχει με εκλογή τη θέση της Επίκουρου Καθηγήτριας Παθολογίας στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. 15

18 Επίσης, το Συμβούλιο της ΔΟΘ εκφράζει τις θερμές του ευχαριστίες, για τους χαιρετισμούς που απέστειλαν τρεις Έλληνες διακεκριμμένοι Kαθηγητές, με πολύχρονη και πολύπλευρη προσφορά, τόσο σε εθνικό όσο και παγκόσμιο επίπεδο, στο χώρο των αιμοσφαιρινοπαθειών, Kαθηγητές Χρήστο Καττάμη, Δημήτριο Λουκόπουλο και Αθανάσιο Αίσωπο. ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ από τον Kαθηγητή Χρήστο Καττάμη Η μελέτη και εφαρμογή αποτελεσματικών προγραμμάτων πρόληψης και θεραπείας των μεσογειακών συνδρόμων (ΜΣ) αποτελεί βασικό στόχο των δραστηριοτήτων της Διεθνούς Ομοσπονδίας Θαλασσαιμίας (ΔΟΘ).Η συνεχής εκπαίδευση και ενημέρωση του ιατρικού και παραϊατρικού προσωπικού, που ασχολείται με την αντιμετώπιση των ασθενών και την στήριξη των οικογενειών τους, κατέχει πρωτεύουσα θέση. Αξιόλογο εργαλείο της εκπαιδευτικής δραστηριότητας απετέλεσε η έκδοση του «Θεραπευτικού Οδηγού Αντιμετώπισης της Θαλασσαιμίας» το 2000.Την συγγραφή του αρχικού αγγλόφωνου βιβλίου επιμελήθηκε ομάδα αξιόλογων επιστημόνων, διεθνώς αναγνωρισμένων για τη συμβολή τους στη μελέτη και παρακολούθηση πασχόντων με μεσογειακή αναιμία (ΜΑ). Με μικρές τροποποιήσεις στη σύνθεση της η ομάδα επιμελήθηκε και τη συγγραφή και έκδοση του αναθεωρημένου Θεραπευτικού Οδηγού το Η έκδοση σε βραχύ χρονικό διάστημα του αναθεωρημένου Θεραπευτικού Οδηγού, επεβλήθη από την ευρεία απήχηση της αρχικής έκδοσης κυρίως όμως από τις ραγδαίες και σημαντικές εξελίξεις στη παρακολούθηση και θεραπεία της νόσου και των επιπλοκών της. Την αξιοπιστία και πληρότητα του Θεραπευτικού Οδηγού Αντιμετώπισης Θαλασσαιμίας εγγυάται η επιτροπή έκδοσης που επιμελήθηκε τη συγγραφή. Η εξαμελής επιτροπή απαρτίζεται από αξιόλογους επιστήμονες με διεθνή αναγνώριση και πολυετή εμπειρία στη έρευνα, την κλινική παρακολούθηση και θεραπεία των πασχόντων με Μεσογειακή Αναιμία. Στη συγγραφική της προσπάθεια η επιτροπή επικουρήθηκε από πολυμελή ομάδα συνεργατών εξειδικευμένων στη μελέτη και αντιμετώπιση ειδικών προβλημάτων και επιπλοκών της νόσου και της θεραπείας.με τη σύνθεση αυτή οι εκδότες πέτυχαν να δώσουν ένα ολοκληρωμένο και απόλυτα ενημερωμένο έργο, που καλύπτει όλες τις πτυχές της θεραπευτικής αντιμετώπισης της ΜΑ και των συγγενών συνδρόμων. Αντίθετα με τα συνήθη κείμενα των κατευθυντηρίων οδηγιών θεραπείας που οι διεθνείς επιστημονικές Ενώσεις και Οργανισμοί Υγείας κυκλοφορούν, ο αρχικός και ο Αναθεωρημένος Θεραπευτικός Οδηγός της ΔΟΘ, αναλύει διεξοδικά κάθε εξειδικευμένο θέμα και ερμηνεύει και αποσαφηνίζει τις θεωρητικές βάσεις της προτεινόμενης θεραπευτικής αγωγής. Με το τρόπο αυτό βοηθείται η κατανόηση της παθοφυσιολογίας της θεραπευτικής πρότασης και η δυνατότητα τροποποίησης και εξατομίκευσης της αγωγής ανάλογα με τον πάσχοντα και τις υπάρχουσες θεραπευτικές και νοσηλευτικές δυνατότητες. 16

19 Ο Θεραπευτικός Οδηγός της ΔΟΘ είναι χρήσιμος όχι μόνον σε όσους ασχολούνται με τη ΜΑ αλλά και σε όσους παρακολουθούν άλλα χρόνια νοσήματα πού χρειάζονται μεταγγίσεις. Οι πληροφορίες του κεφαλαίου των μεταγγίσεων είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για όλους τους μεταγγισιοθαραπευτές, γιατρούς και νοσηλευτές. Η αυστηρή εφαρμογή των οδηγιών πρόληψης και θεραπείας των επιπλοκών των μεταγγίσεων έχουν ελαχιστοποιήσει και μηδενίσει πολλές και σοβαρές επιπλοκές. Η ΔΟΘ στην εκπαιδευτική προσπάθεια για σύγχρονη και πλήρη ενημέρωση του μεγαλύτερου δυνατού ποσοστού του επιστημονικού προσωπικού που ασχολείται με την αντιμετώπιση της ΜΑ, μετέφρασε τον Θεραπευτικού Οδηγού σε έξη γλώσσες,χωρών με μεγάλη συχνότητα ΜΑ και σημαντικό αριθμό πασχόντων. Οι μεταφράσεις στοχεύουν στη πρόσβαση στο σύνολο του επιστημονικού προσωπικού της χώρας. Η ελληνική μετάφραση του Αναθεωρημένου Θεραπευτικού Οδηγού, στοχεύει στη ενημέρωση του ελληνόφωνου επιστημονικού προσωπικού κυρίως στην Ελλάδα και Κύπρο. Μολονότι η ελληνική ιατρική βιβλιογραφία είναι πλούσια στα θέματα της ΜΑ, η συγκέντρωση και αποτύπωση των πληροφοριών σε πρότυπο οδηγό θεραπευτικής καθοδήγησης καθιστά το βιβλίο αναγκαίο και χρήσιμο σε όλους και ιδιαίτερα στις μονάδες μεταγγίσεων των ΜΣ. Η ΔΟΘ είναι άξια συγχαρητηρίων για το αξιόλογο συνολικό της έργο και ιδιαίτερα για την ελληνική έκδοση του Αναθεωρημένου Θεραπευτικού Οδηγού Αντιμετώπισης της Θαλασσαιμίας, Είμαι βέβαιος ότι και αυτή η έκδοση θα έχει ευρεία και ευμενή αποδοχή από τους Έλληνες θεραπευτές και ασθενείς. Εύχομαι σύντομα η ριζική θεραπεία και η ολική εκρίζωση της νόσου στις ελληνόφωνες χώρες να σηματοδοτήσει την νέα και τελική αναθεώρηση του Θεραπευτικού Οδηγού Μεσογειακών Συνδρόμων. Χρήστος Καττάμης Ομότιμος Καθηγητής Παιδιατρικής, Πανεπιστημίου Αθηνών 17

20 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ από τον Kαθηγητή Δημήτριο Λουκόπουλο Κατά γενική ομολογία που βεβαιώνεται και από πολλές σύγχρονες επιστημονικές δημοσιεύσεις, η ζωή των πασχόντων από θαλασσαιμία έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Οι πάσχοντες μας τώρα υποστηρίζονται με αίμα σε τακτά χρονικά διαστήματα, οι μεταγγίσεις είναι ασφαλέστερες γιατί το αίμα ελέγχεται με προκαθορισμένα αυστηρά πρωτόκολλα, η διάγνωση, παρακολούθηση και θεραπεία των πιθανών ενδοκρινικών προβλημάτων είναι ικανοποιητική, και η αποσιδήρωση γίνεται συστηματικά με απόλυτο έλεγχο της απόδοσης. Ακόμη, οι πάσχοντες καλύπτονται επαρκώς από κάθε επικίνδυνη λοίμωξη, ιδιαίτερα μετά την σπληνεκτομή, υποστηρίζονται ψυχολογικά όταν αυτό είναι αναγκαίο, και γενικά ζούν περισσότερο άνετα και αποδοτικά από ό,τι στο παρελθόν. Τέλος, στο πλαίσιο αυτό η επιβίωσή τους, άλλοτε πολύ περιορισμένη εξ αιτίας των πολλών επιπλοκών, έχει τώρα αυξηθεί σημαντικά, σε σημείο που ένας ασθενής με Μεσογειακή Αναιμία που μεταγγίζεται σωστά και δεν παραλείπει καθόλου την θεραπεία αποσιδήρωσης να έχει προσδόκιμο επιβίωσης που δεν διαφέρει καθόλου από αυτό των συναθρώπων του που δεν έχουν Θαλασσαιμία. Η θαυμάσια αυτή πρόοδος είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων. Οι πάσχοντες προοδευτικά συνειδητοποίησαν ότι μόνον η σταθερή προσκόλληση στην θεραπεία που τους υπεδείκνυαν οι γιατροί τους θα μπορούσε να αποδώσει τα καλύτερα αποτελέσματα. Η εθελοντική αιμοδοσία, ακόμη και με ομάδες επιλεγμένων αιμοδοτών για κάθε ασθενή, έγινε κανόνας στα εξελιγμένα και καθιερώνεται σταδιακά στα εξελισσόμενα κράτη. Οι νέες τεχνικές επέτρεψαν την ασφαλή πρόληψη κάθε μεταδιδόμενης με το αίμα λοίμωξης. Η επιστήμη προχώρησε στην ανακάλυψη, την επαρκή δοκιμή και την εισαγωγή νέων τεχνικών για την καλύτερη παρακολούθηση, ανεκάλυψε πολλά φάρμακα για την καλύτερη αποσιδήρωση των ασθενών. Τέλος, οι γιατροί και νοσηλευτές κατάλαβαν ότι ο καιρός των αυτοσχεδιασμών είχε περάσει και ότι τώρα έπρεπε να φροντίσουν τους ασθενείς τους με βάση προτυπωμένα πρωτόκολλα και ελεγμένες οδηγίες. Ανασκοπώντας τα παραπάνω γίνεται φανερό, ότι η ολιστική αντιμετώπιση των πασχόντων με θαλασσαιμία σήμερα είναι υποχρεωτικά έργο μιάς ομάδας γιατρών και παραϊατρικού προσωπικού με διάφορες ειδικότητες και όχι ενός σοφού γιατρού της παλιάς εποχής. Πρόκειται για μια συλλογική προσπάθεια που επιβάλλει καλή γνώση των επιμέρους θεμάτων από τους αντίστοιχους ειδικούς γιατρούς, επιλογή των καλύτερων προσπελάσεων, όπως αυτές διαμορφώνονται από την εμπειρία και τις κατάλληλα ελεγχόμενες κλινικές μελέτες στα μεγάλα Κέντρα, πρόθυμη αποδοχή της εμπειρίας των ειδικών από αυτούς που δεν την έχουν, και αναλογική συμμετοχή της κάθε ειδικότητας στην γενική προσέγγιση. Οι ενέργειες αυτές μπορούν να καλυφθούν μόνον όταν είναι διατυπωμένες γραπτά και επιτρέπουν τον έλεγχο τους μία προς μία για κάθε ασθενή. Διαφορετικά, κινδυνεύουν ή να εκτελεσθούν με υπερβολές ή να αμεληθούν. Η πολυπαραγοντική αυτή αντιμετώπιση της Θαλασσαιμίας δεν είναι διαφορετική από αυτήν που σήμερα ισχύει για πολλά άλλα χρόνια νοσήματα. Σε όλα αυτά, είναι κανόνας οι επιβαλλόμενες ενέργειες να καταγράφονται μία προς μία και να τηρούνται με προσοχή ώστε τίποτε να μην παραλείπεται. Ο καιρός του παντογνώστη γιατρού έχει περάσει. Σήμερα κάθε προσπάθεια είναι ομαδική. 18

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓIA THN KΛINIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ THΣ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓIA THN KΛINIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ THΣ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓIA THN KΛINIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ THΣ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ 2η ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙ Α ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓIA THN KΛINIKH ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ THΣ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Νικολακοπούλου Κωνσταντίνα Κάτσα Ελένη-Μαρία Δάσκου Μαρία. β-θαλασσαιμία

Νικολακοπούλου Κωνσταντίνα Κάτσα Ελένη-Μαρία Δάσκου Μαρία. β-θαλασσαιμία Νικολακοπούλου Κωνσταντίνα Κάτσα Ελένη-Μαρία Δάσκου Μαρία β-θαλασσαιμία Θάλασσα + αίμα = θαλασσαιμία Εισαγωγή Η πιο κοινή γενετική νόσος που κληρονομείται Mενδελικά ~ 1 : 100.000 παγκοσμίως ~ 1 : 10.000

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΔΩΡΙΖΑ ΖΑΜΠΕΤΑ Επιμελήτρια Β Αιματολογικού Εργαστηρίου Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Οι αιμοσφαιρινοπάθειες αποτελούν τις πιο κοινές μονογονιδιακές ασθένειες παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ:ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ.ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ:ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ.ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ:ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ.ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΘΕΜΑ:ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΠΑΡΟΥΤΑ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ 2008 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές στην αλληλουχία των νουκλεοτιδίων που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ZENTIVA ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ. Στόχος μας είναι να γίνουμε ο πολύτιμος εταίρος σας στα γενόσημα φάρμακα

Η ZENTIVA ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ. Στόχος μας είναι να γίνουμε ο πολύτιμος εταίρος σας στα γενόσημα φάρμακα Η ZENTIVA ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ Στόχος μας είναι να γίνουμε ο πολύτιμος εταίρος σας στα γενόσημα φάρμακα Ηνωμένο Βασίλειο Γαλλία Πορτογαλία Πολωνία Δημοκρατία της Τσεχίας Γερμανία Εσθονία Λετονία Λιθουανία Σλοβακία

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνω για τη Δρεπανοκυτταρική Αναιμία- Αιμοσφαιρίνη S (HbS)

Μαθαίνω για τη Δρεπανοκυτταρική Αναιμία- Αιμοσφαιρίνη S (HbS) κυτταρική Μαθαίνω για τη Δρεπανοκυτταρική Αναιμία- Αιμοσφαιρίνη S (HbS) ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΕΘΝΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ Γ.Τ.Π. 138/2013-5.000 Εκδόθηκε από το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

www.epignosi.edu.gr ΘΕΜΑ Α

www.epignosi.edu.gr ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στην κόλλα σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α. 1. β 2. β 3. γ 4. β Β. Ζύμωση: Διαδικασία ανάπτυξης μικροοργανισμών σε υγρό θρεπτικό υλικό κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες Υβριδοποίηση:

Διαβάστε περισσότερα

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Εισαγωγή Σύστημα RhD : - αναγνωρίστηκε το 1939 - το πιο σημαντικό κλινικά σύστημα μετά το ΑΒΟ - προκαλεί αιμολυτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θαλασσαιμικά σύνδρομα: Γονίδια αλύσων, Δομή αιμοσφαιρίνης, Μεταλλάξεις. Θεραπεία

Θαλασσαιμικά σύνδρομα: Γονίδια αλύσων, Δομή αιμοσφαιρίνης, Μεταλλάξεις. Θεραπεία Θαλασσαιμικά σύνδρομα: Γονίδια αλύσων, Δομή αιμοσφαιρίνης, Μεταλλάξεις Θεραπεία Α.Αθανασιάδου 21.2.2012 Εκπαιδευτικοί Στόχοι: Να γνωρίζετε 1.ποιά γονίδια κωδικοποιούν τις αιμοσφαιρινικές αλύσους ( γενετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης χρησιμοποιούνται:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης χρησιμοποιούνται: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/03/12 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της Ποιότητας και Περιστολή της Δαπάνης Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας Χειρόγραφος Ιατρικός

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών 1. Εισαγωγή Οι εξελίξεις και οι δεσμεύσεις στο θέμα της Ασφάλειας των Ασθενών έχουν αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 6 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ

ΚΕΦ. 6 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ ΚΕΦ. 6 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Μπορούν τα γονίδια που ελέγχουν τη σύνθεση της α-αλυσίδας της αιμοσφαιρίνης να χαρακτηριστούν ως πολλαπλά αλληλόμορφα; Τα γονίδια που ελέγχουν την α-αλυσίδα της αιμοσφαιρίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o ΘΕΜΑ 1 o Γ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Γιατί τα βακτήρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν «εργοστάσια παραγωγής ανθρώπινων πρωτεϊνών»; Β. Σε ένα βακτήριο εισάγεται με τη μέθοδο του ανασυνδυασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Δημήτρης Κοτρόπουλος ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. γ Α4. δ Α5. δ ΘΕΜΑ B B1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1. στ 2. ζ 3. ε 4. α 5. δ 6. β 7. γ Β2.

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β Β1 Κατά σειρά τα βήματα που οδηγούν στην κατασκευή του καρυότυπου είναι τα ακόλουθα: 4 2 1 6 3 5 Β2 α DNA πολυμεράσες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΕΛ. ΦΡΥΣΙΡΑ Επ. Καθηγήτρια Κλινικής Γενετικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙ ΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ.ε. ΚΑΝΑΒΑΚΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον τρόπο κληρονομικής μεταβίβασης της νόσου και της πιθανότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 17/02/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Κλιμακτηρίου και Εμμηνόπαυσης, που θα πραγματοποιηθεί στις 4 και 5 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας»

Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας» 1 Panel II: «Πλεονεκτήματα και οφέλη για τα νοσοκομεία από την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας» Συντονιστής: κ. Αιμίλιος Νεγκής, δημοσιογράφος, Pharma & Health Business,Virus.com.gr Ομιλητές: Δρ. Μιλτιάδης

Διαβάστε περισσότερα

08:30-16:00 ηλώσεις συµµετοχής

08:30-16:00 ηλώσεις συµµετοχής ΙΕΘΝΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑΙΜΙΑΣ 15ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΠΑΣΧΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΓΟΝΙΩΝ 20-23 Οκτωβρίου 2013 ιεθνές Συνεδριακό Κέντρο Αµπού Ντάµπι Αµπού Ντάµπι, ΗΑΕ 20 Οκτωβρίου 2013, Κυριακή - ΗΜΕΡΑ 1 08:30-16:00

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ ΦΥΛΟΣΥΝ ΕΤΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλητές - Συντονιστές

Οµιλητές - Συντονιστές Οµιλητές - Συντονιστές Βλαχάκη Ε. Λέκτορας Αιµατολογίας, ΜΜΑ Ενηλίκων Β Παθολογική κλινική, ΑΠΘ, Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης Γραφάκος Στ. Παιδίατρος-Αιµατολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής Παν/µίου

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Φ. ΚΑΛΥΒΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Παιδίατρος- Ιατρός Δημόσιας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Χ α ι ρ ε τ ι σ μ ό ς Π ρ ο έ δ ρ ο υ

Χ α ι ρ ε τ ι σ μ ό ς Π ρ ο έ δ ρ ο υ Χ α ι ρ ε τ ι σ μ ό ς Π ρ ο έ δ ρ ο υ Αγαπητές και Aγαπητοί Συνάδελφοι, Τις τελευταίες δεκαετίες η συνεχής εξέλιξη των ηλεκτρονικών υπολογιστικών συστημάτων είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία και ευρύτατη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη των αιμοσφαιρινοπαθειών

Πρόληψη των αιμοσφαιρινοπαθειών Πρόληψη των αιμοσφαιρινοπαθειών Δημήτρης Λουκόπουλος Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών 1 υχαριστώ τους οργανωτές για την πρόσκληση τους να μιλήσω για τη μεσογειακή αναιμία, ένα σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή

Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή Ελληνική Εταιρεία Καρδιαγγειακής Υγείας Hellenic Society of Cardiovascular Health Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή Ένα Σεμινάριο για τη Χρήση των Νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΘΗΤΕΙΑ:

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΘΗΤΕΙΑ: 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Τεντολούρης Νικόλαος ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 05/07/1962 ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: Αρματολικό Δήμου Πύλης Τρικάλων ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: Λακωνίας 33 Αμπελόκηποι Αθήνα ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 18/11/2014

Δελτίο Τύπου 18/11/2014 Δελτίο Τύπου 18/11/2014 Ο ΟΑΕΔ / EURES και η BBi Communication ανταποκρίνονται στις ανάγκες της Φινλανδίας για απασχόληση στον τομέα της δημόσιας υγείας και περίθαλψης - Έλληνες γιατροί και νοσηλευτές

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδη ιαβήτη Πρόλαβε το διαβήτη σου και αν έχεις ήδη αντιµετώπισέ τον σωστά

Σακχαρώδη ιαβήτη Πρόλαβε το διαβήτη σου και αν έχεις ήδη αντιµετώπισέ τον σωστά Πανελλήνιο Πρόγραµµα Eνηµέρωσης για ιατρούς, επαγγελµατίες υγείας και κοινό στο πλαίσιο του Προγράµµατος «ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ 2020» της Ευρωπαϊκής Ένωσης Εθνικό Κέντρο Έρευνας, Πρόληψης & Θεραπείας του Σακχαρώδη

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος Ουροποιητικού

Καρκίνος Ουροποιητικού Διοργάνωση: Επιστημονική Ημερίδα με θέμα: Καρκίνος Ουροποιητικού Χορηγούνται 3 Μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CΜE-CPD) Ορθοπαιδικό Κέντρο Έρευνας & Εκπαίδευσης Π.Ν. Σουκάκος Τρίτη 20 Μαϊου 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Μελιδώνης Ανδρέας. Αντιπρόεδρος: Λέπουρας Αντώνιος

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Μελιδώνης Ανδρέας. Αντιπρόεδρος: Λέπουρας Αντώνιος Α ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος: Μελιδώνης Ανδρέας Αντιπρόεδρος: Λέπουρας Αντώνιος Γεν. Γραμματέας: Ράπτης Αθανάσιος Ταμίας: Λιάτης Σταύρος Μέλη: Δημοσθενόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 4/6/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 4/6/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Αθήνα, 4/6/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδα Β ).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Kόστος για τον ασθενή και το σύστημα υγείας από τη Γεωργία Παυλάκου Αντωνίου Πνευμονολόγο 2007: 300

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Σάββατο 07 Μάρ 2009 Τα επόμενα χρόνια θα δούμε μεγάλες αλλαγές στις φαρμακευτικές εταιρείες. Παραδοσιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 2

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 2 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 2 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. 1 β, 2 α, 3 δ, 4 δ, 5 γ Β. 1 Λ, 2 Σ, 3 Λ, 4 Λ, 5 Λ ΘΕΜΑ 2 Ο Α. 1) α- θαλασσαιμία Σελ 93 σχολικού βιβλίου: ʽʽΤα γονίδια

Διαβάστε περισσότερα

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες,

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, διέπεται από τις αρχές του προτύπου Beveridge. «το κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Η Δ/νση Ποιότητας & Αποδοτικότητας του Υπουργείου Υγείας, στο πλαίσιο υλοποίησης της πράξης

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Distance Education Unit

Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Distance Education Unit Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Distance Education Unit Δημόσια Υγεία (18 ΜΗΝΕΣ, ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚO) Περιγραφή Στόχος του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών Δημόσια Υγεία είναι να δώσει στους φοιτητές την ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/01/2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Αλλαγές στην ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη

Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη Δωρεά Ομφαλικού Αίματος Τι είναι το ομφαλoπλακουντιακό αίμα; «Ομφαλοπλακουντιακό» ονομάζουμε το αίμα που μπορεί να ληφθεί από τον ομφάλιο λώρο και

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών νοσημάτων:

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών νοσημάτων: Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης 1 ο ΕΑΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ 23-26 Μαΐου 2013 Ξενοδοχείο Αlexander the Great, Κρυοπηγή, Κασσάνδρα Χαλκιδικής Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ... 02 ΕΠΙΤΡΟΠΗ... 03 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ... 04 ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ - ΟΜΙΛΗΤΕΣ... ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ... 02 ΕΠΙΤΡΟΠΗ... 03 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ... 04 ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ - ΟΜΙΛΗΤΕΣ... ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ... ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ... 02 ΕΠΙΤΡΟΠΗ... 03 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ... 04 ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ - ΟΜΙΛΗΤΕΣ... ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ... 06 08 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ... 09 01 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Aγαπητοί Συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΘΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ALZHEIMER Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

301 Ιατρικής Ιωαννίνων

301 Ιατρικής Ιωαννίνων 301 Ιατρικής Ιωαννίνων Σκοπός Αποστολή του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να ασχολούνται με την εφαρμογή μεθόδων για την πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία των ασθενειών του ανθρώπου. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ Τι πρέπει να ξέρει ο υποψήφιος εθελοντής αιμοδότης: - Κάθε υγιής άνδρας ή γυναίκα 18 62 ετών, μπορεί να δίνει άφοβα αίμα 3 4 φορές το χρόνο. - Ο όγκος αίματος που προσφέρει ο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ο µέγιστος αριθµός διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοδοσία: χορήγηση αίματος παραγώγων με μετάγγιση και η όλη οργάνωση που ασχολείται με τη λήψη, έλεγχο, συντήρηση και διάθεση αίματος Ως

Αιμοδοσία: χορήγηση αίματος παραγώγων με μετάγγιση και η όλη οργάνωση που ασχολείται με τη λήψη, έλεγχο, συντήρηση και διάθεση αίματος Ως Αιμοδοσία: χορήγηση αίματος παραγώγων με μετάγγιση και η όλη οργάνωση που ασχολείται με τη λήψη, έλεγχο, συντήρηση και διάθεση αίματος Ως επιστημονικός τομέας ιδιαίτερος κλάδος της αιματολογίας με εκρηκτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Χώρος: Αμφιθέατρο Γ.Π. Νοσοκομείο Θεσ/νίκης ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Ώρα: 14:00-15:30 ΕΤΑΙΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟ ΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα Κοινή στρατηγική αντιμετώπισης των μυοσκελετικών παθήσεων από ρευματολόγους και ορθοπαιδικούς

πρόγραμμα Κοινή στρατηγική αντιμετώπισης των μυοσκελετικών παθήσεων από ρευματολόγους και ορθοπαιδικούς Κοινή στρατηγική αντιμετώπισης των μυοσκελετικών παθήσεων από ρευματολόγους και ορθοπαιδικούς Αμφιθέατρο ΙΑΣΩ Λ. Κηφισίας 37-39, 15123 Μαρούσι, t. 210 6184000, f. 210 6184158 30.11-1.12.2012 πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Σάββατο, 24 Οκτώβριος 2009 18:30 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 18 Αύγουστος 2010 10:35

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Σάββατο, 24 Οκτώβριος 2009 18:30 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 18 Αύγουστος 2010 10:35 Στις 19 και 20 Σεπτεμβρίου, πραγματοποιήθηκε επιστημονική εκδήλωση στο συνεδριακό χώρο του ξενοδοχείου Domes of Elounda με θέμα ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων 4 Ιουνίου 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων ΘΕΜΑ Α Α.1δ Α.2 γ Α.3 β Α.4 γ Α.5 β ΘΕΜΑ Β B.1 4 2 1 6 3 5 B.2 α. DNAπολυμεράση β. πριμόσωμα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για το αίμα σας

Γνωρίζετε για το αίμα σας Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

be well. ΜΙΑ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ.

be well. ΜΙΑ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. be well. ΜΙΑ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΤΗΡΟΥΜΕ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ. 1 Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΔΙΑΡΚΗΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ Δεν τη φυλάμε στην αίθουσα συνεδριάσεων, σε ένα γραφείο ή σε μια κλινική. Ούτε καν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 24 Οκτ. 2011 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 24 Οκτ. 2011 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 24 Οκτ. 2011 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΤΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΟΕΚ ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ. 24-25 Μαϊου 2008, Χόρινχεμ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΤΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΟΕΚ ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ. 24-25 Μαϊου 2008, Χόρινχεμ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΤΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΟΕΚ ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ 24-25 Μαϊου 2008, Χόρινχεμ Αξιότιμε κύριε πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι, Θέλω κατ αρχάς να σας ευχαριστήσω θερμά για την ευγενική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Β Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ. DNA δεσμάση δ. DNA ελκάση ε. RNA πολυμεράση Β3. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 98: «Η διάγνωση των

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Π.Ε.Β. 20-21/3/2004

3 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Π.Ε.Β. 20-21/3/2004 3 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Π.Ε.Β. 20-21/3/2004 ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Εκπαίδευση και Επαγγελματικά Ζητούμενα στην Παροχή Υπηρεσιών Υγείας Πανελλήνια Ένωση Κλινικών Εμβρυολόγων Χάρης Ε. Καζλαρής Δρ. Βιοχημικός

Διαβάστε περισσότερα

Επομένως είναι πολύ σημαντικό για εμάς να αποκτήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτή τη νόσο.

Επομένως είναι πολύ σημαντικό για εμάς να αποκτήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτή τη νόσο. Έντυπο πληροφόρησης και συγκατάθεσης ασθενών για συμμετοχή στη μελέτη μητρώου της Αυτοσωματικής Υπολειπόμενης Πολυκυστικής Νόσου Νεφρών (Autosomal Recessive Polycystic Kidney Disease, ARPKD) Mελέτη ARegPKD

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ)

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Όπως είναι πλέον γνωστό ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (WHO),εδώ και µερικά χρόνια έχει αφιερώσει µια ηµέρα του χρόνου στο πρόβληµα της Οστεοπόρωσης. Το ιεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδη ιαβήτη Πρόλαβε το διαβήτη σου και αν έχεις ήδη αντιµετώπισέ τον σωστά

Σακχαρώδη ιαβήτη Πρόλαβε το διαβήτη σου και αν έχεις ήδη αντιµετώπισέ τον σωστά Πανελλήνιο Πρόγραµµα Eνηµέρωσης για ιατρούς, επαγγελµατίες υγείας και κοινό στο πλαίσιο του Προγράµµατος «ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ 2020» της Ευρωπαϊκής Ένωσης Εθνικό Κέντρο Έρευνας, Πρόληψης & Θεραπείας του Σακχαρώδη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί Συνάδελφοι και Φίλοι, Η Εταιρεία μας διοργανώνει κάθε δύο χρόνια διήμερο Συνέδριο με θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΠΑΘΕΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΖΩΗ ΡΕΠΑΠΙΝΟΥ - ΝΕΡΑΝΤΖΟΥΛΑΚΗ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ - ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ - ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα