ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ/ΑΝΤΙ-ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΙ Α Ν Ο ΙΧ Τ Ε Σ Φ Λ ΕΒΕΣ Τ Η Σ Λ Α Τ ΙΝ ΙΚ Η Σ ΑΜ ΕΡΙ ΚΗ Σ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ/ΑΝΤΙ-ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΙ Α Ν Ο ΙΧ Τ Ε Σ Φ Λ ΕΒΕΣ Τ Η Σ Λ Α Τ ΙΝ ΙΚ Η Σ ΑΜ ΕΡΙ ΚΗ Σ"

Transcript

1

2

3

4 ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ/ΑΝΤΙ-ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΙ Α Ν Ο ΙΧ Τ Ε Σ Φ Λ ΕΒΕΣ Τ Η Σ Λ Α Τ ΙΝ ΙΚ Η Σ ΑΜ ΕΡΙ ΚΗ Σ

5 Μετάφραση:Φ(1)ντας Κσνδύλης Μακέτα εξωφύλλου: Τατιάνα Βολανάκη Στοιχειοθεσία: Εκδόσεις ΘΕΩΡΙΑ, Ζ. Πηγής 17 Εκτύπωση: Τάσος Νοητάκης, Χαρ. Τρικοΰπη 107 Βιβλιοδεσία: θ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ-Π. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ Ο.Ε., Τσιμισκή 26 Γαλλικός τίτλος: Les veines ouvertes de Γ Amérique Latine Copyright 1981, για την Ελληνική γλλσσα: ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑ:Ζ. Πηγής 17,Τηλ Κωδικός αριθμός: 10/29

6 ΕΝΤΟΥΑΡΝΤΟ ΓΚΑΛΕΑΝΟ ΟΙ ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΦΛΕΒΕΣ ΤΗΣ ΛΑΤΙΝΙΚΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ Μετάφραση Φ Ω Ν Τ Α Κ Ο Ν Δ Υ Λ Η ΘΚΩΡΙΛ ΑΘΗΝΑ 1982

7

8 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Η Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Ε I Ν ' ΕΝΑ Τ Α Ξ ΙΔ Ι ΠΟΥ Μ ΕΤΡΑ Π ΙΟ Π Ο Λ Λ Ο Υ Σ Ν Α Υ Α Γ Ο Υ Σ Π ΑΡΑ Θ Α Λ Α Σ Σ Ο Π Ο Ρ Ο Υ Σ

9

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΩΡΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΤΑ ΕΓΓΛΕΖΙΚΑ ΠΟΛΕΜΙΚΑ ΠΛΟΙΑ ΧΑΙΡΕΤΟΥΣΑΝ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΑΠ ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ Στα 1823, ο Τζορτζ Κάννινγκ, εγκέφαλος της βρετανικής Αυτοκρατορίας, πανηγύριζε τους παγκόσμιους θριάμβουςτης. Ο Γάλλος επιτετραμμένος υποχρεώθηκε να υπομείνει την ταπείνωση της παρακάτω πρόποσης: "Σ' εσάς, η δόξα του θριάμβου, που συνοδεύεται από φρίκη και καταστροφή. Σ εμάς, το άδοξο εμπόριο της βιομηχανίας και της διαρκώς αυξανόμενης ευμάρειας... Ο καιρός της ιπποσύνης ανήκει στο παρελθόν. Τον έχει διαδεχθεί η εποχή των οικονομολόγων και των λογιστών." Το Λονδίνο ζούσε την έναρξη μιας μακροχρόνιας γιορτής. Ο Ναπολέοντας είχε ηττηθεί οριστικά πριν από μερικά χρόνια και ξανοιγόταν στον κόσμο η εποχή της Fax Britannica. Στη λατινική Αμερική, η ανεξαρτησία είχε στεριώσει για πάντα την εξουσία των γαιοκτημόνων και, μέσα στα λιμάνια, την εξουσία των εμπόρων που είχαν πλουτίσει απ' την καταστροφή στις γεννώμενες χώρες. Οι πρώην ισπανικές αποικίες, καθώς κι αυτές της Βραζιλίας, ήταν πλούσιες αγορές για τα εγγλέζικα υφάσματα και την ευρωστία της στερλίνας. Ο Κάννινγκ δε γελιόταν όταν, στα 1824, έγραφε: "Το ζήτημα τέλειωσε. Η λατινική Αμερική είναι ελεύθερη. Κι αν δε χειριστούμε πολύ άσχημα τα πράγματα, αγγλική."(ΐ) Η ατμομηχανή, ο μηχανικός αργαλειός και η τελειοποίηση των νηματουργείων και υφαντήριων κάνουν να ωριμάσει κατά τρόπο ιλιγγιώδη η βιομηχανική επανάσταση στην Αγγλία. Τα εργοστάσια και οι τράπεζες αυξάνονταν και πληθύνονταν. Οι κινητήρες εσωτερικής καύσης είχαν εκσυγχρο- 1. William W. Kaugmann, La política británica y la independencia de la América Latina ( ), Καράκας, 1963.

11 νίσει τη ναυσιπλοΐα και τα μεγάλα πλοία όργωναν τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, διεθνοποιώντας την εγγλέζικη βιομηχανική επέκταση. Η βρετανική οικονομία πλήρωνε με βαμβακερά τα δέρματα του Ρίο ντε λα Πλάτα, το γκουάνο και το νίτρο του Περού, το χαλκό της Χιλής, τη ζάχαρη της Κούβας, τον καφέ της Βραζιλίας. Οι βιομηχανικές εξαγωγές, οι ναυλώσεις, οι ασφάλειες, οι τόκοι των δανείων και τα κέρδη των επενδύσεων θα τροφοδοτούσαν, σ' όλη τη διάρκεια του XIX αιώνα, την εύρωστη ευμάρεια της Αγγλίας. Πράγματι, πριν από τους πολέμους της ανεξαρτησίας, οι Άγγλοι είχαν ήδη τον έλεγχο ενός μεγάλου τμήματος του νόμιμου εμπορίου ανάμεσα στην Ισπανία και τις αποικίες-της και είχαν πλημμυρίσει τις ακτές της λατινικής Αμερικής κάνοντας συστηματικό λαθρεμπόριο. Το δουλεμπόριο πρόσφερε μιαν αποτελεσματική κάλυψη για το παράνομο εμπόριο ακόμα και αν, εντέλει, η προφύλαξη αποδειχνόταν ανώφελη, δεδομένου ότι τα τελωνεία βεβαίωναν μέσα σ' ολόκληρη τη λατινική Αμερική ότι η πλειονότητα των προϊόντων δεν προερχόταν απ την Ισπανία. Στην πράξη, το ισπανικό μονοπώλιο δεν είχε υπάρξει ποτέ: "...η αποικία είχε κιόλας χαθεί για τη μητρόπολη, πολύ πριν απ' το 1810, και η επανάσταση δεν αντιπροσώπευσε παρά την πολιτική αναγνώριση μιας πραγματικότητας." <ΐ) Τα βρετανικά στρατεύματα είχαν κατακτήσει το Τρινιδάδ, της Καραιβικής, χάνοντας ένα μόνο πολεμιστή, αλλά ο αρχηγός της αποστολής, Σερ Ραλφ Αμπερκρόμπυ, είχε πειστεί πως δε θα ήταν εύκολες άλλες στρατιωτικές κατακτήσεις της λατινικής Αμερικής. Λίγο μετά, οι εγγλέζικες εισβολές, που είχαν στόχο το Ρίο ντε λα Πλάτα, απότυχαν. Η ήττα ενίσχυσε τη γνώμη του Σερ Ραλφ για την αναποτελεσματικότητα των ένοπλων επιχειρήσεων και για την ιστορική ευκαιρία του ρόλου των διπλωματών, των εμπόρων και των τραπεζιτών: μια νέα φιλελεύθερη τάξη στις ισπανικές αποικίες θα πρόσφερε στη Μεγάλη Βρετανία την ευκαιρία να"κσπαρώ - σεγ τα εννέα δέκατα του εμπορίου της λατινικής Αμερικής. (2) Ο πυρετός της ανεξαρτησίας κόχλαζε στα Ισπανοί. Manfnd Kossok, El virreinato del Rio de la Plata.Su estructura económico-social, Μχονένος Aipeç, H. S. Fems, Gran Bretaña y Argentina en el sig lo X IX, Μχονένος Άιρβς,

12 αμερικάνικα εδάφη. Από το 1810 κι έπειτα, το Λονδίνο ε φάρμοσε μιαν ευέλικτη και διπρόσωπη πολιτική, που οι διακυμάνσεις-της υπάκουαν στην αναγκαιότητα να ευνοηθεί το αγγλικό εμπόριο, να εμποδιστεί η λατινική Αμερική να πέσει στα χέρια είτε των βορειο-αμερικάνων είτε των Γάλλων, και να προλάβει μια πιθανή μετάδοση του μιάσματος του ιακωβινισμού στιςχώρες που γεννιώνταν στην ελευθερία. Όταν συγκροτήθηκε η επαναστατική χούντα στο Μπουένος Άιρες, στις 25 του Μάη 1810, τη χαιρέτησαν κανονιοβολισμοί προερχόμενοι απ τα βρετανικά πολεμικά που ή ταν αγκυροβολημένα στα νερά του ποταμού. Ο καπετάνιος του M utine έβγαλε ένα φλογερό λόγο εξ ονόματος της Αυτής Μαγαλειότητας: η χαρά πλημμύριζε τις καρδιές των Βρετανών. Χρειάστηκαν λιγότερες από τρεις μέρες στο Μπουένος Άιρες για να καταργήσει ορισμένες απαγορεύσεις που εμπόδιζαν το εμπόριο με τους ξένους. Δώδεκα μέρες αργότερα, οι δασμοί που επιβάρυναν τις πωλήσεις δέρματος και ξυγκιού στο εξωτερικό περιορίστηκαν απ το 50% στο 7,5%. Μέσα σε έξι εβδομάδες, αίρεται η απαγόρευση ε ξαγωγής χρυσού και ασημιού, για να μπορούν απρόσκοπτα να εισρέουν στο Λονδίνο. Το Σεπτέμβρη του 1811, μια τριανδρία αντικατέστησε τη χούντα : οι δασμοί στις εισαγωγές και τις εξαγωγές μειώθηκαν και πάλι και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καταργήθηκαν. Στα 1813, ημερομηνία όπου η Συνέλευση ανακηρύχθηκε ανώτατη αρχή, οι ξένοι εμπορευόμενοι απέκτησαν το δικαίωμα να πουλάνε τα εμπορεύματάτους χωρίς να περνούν από τον έλεγχο των ντόπιων εμπόρων: "Το εμπόριο είχε γίνει πραγματικά ελεύθερο." ( ι ) Στα 1812, κιόλας, μερικοί βρετανοί έμποροι είχαν διαμηνύσει στο Φόρεϊν 'Οφις: "Κατορθώσαμε... ν αντικαταστήσουμε επιτυχώς τα γερμανικά και γαλλικά υφάσματα" Είχαν αντικαταστήσει όμως και την παραγωγή των αργεντινών υφαντουργών, που τους είχαν στραγγαλίσει οι ελεύθερες α νταλλαγές. Το ίδιο είχε γίνει, με διάφορες παραλλαγές, και σ' άλλες περιοχές της λατινικής Αμερικής. Από το Γιόρκσα'ιρ κι απ το Λάνκασαϊρ, απ τη Σιβιό κι από τη χώρα των Γάλλων έφταναν συνέχεια βαμβακερά και μάλλινα είδη, δερμάτινα, σιδερένια, ξύλινα και αντικείμενα από πορσελάνη. Τα υφάσματα του Μάντσεστερ, τα σιδηρικά ί.η. S. Ferns, on. η. 11

13 του Σέφιλντ, ta κεραμικά του Γουόρσεστερ και ίου Στάφορνισαίρ πλημμύρισαν τις λατινοαμερικάνικες αγορές. Οι ελεύθερες ανταλλαγές πλούτιζαν τα λιμάνια που ζούσαν απ' τις εξαγωγές και εξακόντιζαν στα ύψη τη στάθμη σπατάλης μιας ολιγαρχίας άπληστης ν' απολαύσει την πολυτέλεια που πρόσφερε ο κόσμος, αλλά κατάστρεφαν τις δημιουργούμενες ντόπιες βιομηχανίες κι έβαζαν φραγμό στην εξάπλωση της εσωτερικής αγοράς. Οι ντόπιες βιομηχανίες, αβέβαιες και κατώτατης τεχνικής στάθμης, είχαν ξεπηδήσει στον α ποικιακό κόσμο παρά τις απαγορεύσεις της μητρόπολης. Είχαν γνωρίσει μια κάποια άνθηση τις παραμονές της ανεξαρτησίας, ως συνέπεια της χαλάρωσης των καταπιεστικών δεσμών της Ισπανίας και των δυσκολιών ανεφοδιασμού που δημιούργησε ο πόλεμος στην Ευρώπη. Στις αρχές του XIX αιώνα, τα εργαστήρια βρίσκονταν στο δρόμο της ανάστασης, μετά απ' τις εγκληματικές επιπτώσεις της διάταξης που υιοθέτησε ο βασιλιάς στα 1778, επιτρέποντας τις ελεύθερες ανταλλαγές ανάμεσα στα λιμάνια της Ισπανίας και της Αμερικής. Μια χιονοστιβάδα ξένων εμπορευμάτων είχε συντρίψει τα υφαντουργεία και την αποικιακή παραγωγή μεταλλικών και ειδών κεραμικής, κι οι βιοτέχνες δεν είχαν στη διάθεσή-τους αρκετό χρόνο για ν' αποκατασταθούν: η ανεξαρτησία άνοιξε διάπλατα τις πόρτες του ελεύθερου ανταγωνισμού της ήδη προχωρημένης βιομηχανίας της Ευρώπης. Οι διακυμάνσεις που ακολούθησαν στην τελωνειακή πολιτική των κυβερνήσεων της ανεξαρτησίας, προκάλεσαν νεκρούς και διαδοχικές εξεγέρσεις στις ντόπιες βιομηχανίες, δίχως καμιά πιθανή προοπτική ανάπτυξης. ΟΙ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΟΚΤΟΝΙΑΣ Στις αρχές του XIX αιώνα, ο Αλέξανδρος ντε Χούμπολντ εκτίμησε σε επτά με οκτώ περίπου εκατομμύρια πέζος τη βιομηχανική παραγωγή του Μεξικού, της οποίας το μεγαλύτερο μέρος το αποτελούσαν υφάσματα. Τα ειδικευμένα εργαστήρια έφτιαχναν σεντόνια, βαμβακερά και στόφες. Πάνω από διακόσιοι αργαλειοί απασχολούσαν στο Κουερετάρο χίλιους πεντακόσιους εργάτες και χίλιοι διακόσιοι υφα 12

14 ντουργοί κατεργάζονταν το μπαμπάκι στην Πουέμπλα. (ΐ) Στο Περού, τα ακατέργαστα νήματα της αποικίας δεν έφτασαν ποτέ την τελειότητα των ντόπιων νημάτων, που προϋπήρξαν πολύ πριν απ την άφιξη του Πιθάρρο, "μα η οικονομική-τους αξία, αντίθετα, υπήρξε πολύ μεγάλη." (2) Η βιομηχανία στηριζόταν στην κατσναγκαστική δουλειά των Ινδιάνων, που αιχμαλωτίζονταν μέσα στα εργαστήρια πολύ πριν απ' τα ξημερώματα κι ώς αργά τη νύχτα. Η ανεξαρτησία αφάνισε την πρόσκαιρη ανάπτυξη που είχε επιτευχθεί με τον τρόπο αυτό. Στο Αγιακούτσο, στην Κακαμόρσα, στην Τάρμα, οι δουλειές περίσσευαν. Ολάκερο το χωριό Πακαϊκάζα, χαμένο πια σήμερα, "σχημάτιζε μια μοναδική και απέραντη εγκατάσταση αργαλειών, που χρησιμοποιούσαν πάνω από χίλιους εργάτες", λέει ο Εμίλιο Ρομέρο στη μελέτη-του. Η Παουκαρκόλλα, που τροφοδοτούσε με μάλλινες κουβέρτες μια πολύ μεγάλη έκταση, κοντεύει να εξαφανιστεί "και δεν υπάρχει πια εκεί κάτω μήτε μια φάμπρικα." (3) Στη Χιλή, που υπήρξε μια απ τις πιο απομακρυσμένες ισπανικές κτήσεις, η απομόνωση ευνόησε την α νάπτυξη μιας γεννώμενης βιομηχανικής δραστηριότητας, απ' τις αρχές κιόλας της αποικιακής ζωής. Υπήρχαν νηματουργεία, υφαντήρια, βυρσοδεψεία Τα σχοινιά της Χιλής εξόπλιζαν όλα τα πλοία των Νότιων Θαλασσών. Έφτιαχναν μεταλλικά αντικείμενα, αποστακτήρες μέχρι κανόνια, περνώντας απ' τα κοσμήματα, τα κομψά επιτραπέζια σκεύη και τα ρολό για. Κατασκεύαζαν πλοιάρια και οχήματα. (4) Στη Βραζιλία, τα μεταλλουργικά προϊόντα καθώς και τα υφασμάτινα είδη, που πραγματοποιούσαν τα πρώτα, αρκετά δειλά-τους βήματα απ' το XVIII αιώνα κιόλας, καταρρακώθηκαν κι αυτά από τις ξένες εισαγωγές. Οι δύο τούτες βιομηχανικές δραστηριότητες είχαν κατορθώσει να αναπτυχθούν κατά τρόπο αξιοθαύμαστο, παρά τα εμπόδια που όρθωνε η αποικιακή συνθήκη με τη Λισαβόνα αλλά, απ' το 1807 κι 1. Alexander de Humboldt, Essai politiq u e sur le royaume de la Nouvelle-Espagne. 2. Emilio Romero, Historia económ ica del Peru, Μπονένος Άιρες, Emilio Romero, on. η. 4. Hermán Ramírez Necochea. A ntecedentes económicos de la independencia de Chile, Σανηάγο της Χιλής,

15 έπειτα, η πορτογαλική μοναρχία, που εγκαθιδρύθηκε στο Ρίο ντε Τζανέιρο, δεν ήταν πια τίποτ άλλο από ένα παιχνίδι στα βρετανικά χέρια, κι η εξουσία στο Λονδίνο είχε μιαν άλλη δύναμη. "Ήσπου ν ανοίξουν τα λιμάνια, οι ανεπάρκειες του πορτογαλικού εμπορίου είχαν λειτουργήσει ως φραγμός που προστάτευε τη μικρή ντόπια βιομηχανία, γράφει ο Κάιο Πράδο ο Νεώτερος. Μια φτωχή, βέβαια, βιομηχανία, με βιοτεχνικές δομές, μα επαρκής για να ικανοποιήσει ένα μέρος της εσωτερικής κατανάλωσης. Η μικρή τούτη βιομηχανία έμελλε να υποκύψει στον ελεύθερο ξένο ανταγωνισμό, ακόμη και για τα πιο ασήμαντα προϊόντα." (ΐ) Η Βολιβία ήταν το σπουδαιότερο κέντρο υφασμάτων του αντιβασιλείου του Ρίο ντε λα Πλάτα. Στην Κοτσαμπάυπο σύμφωνα με τη μαρτυρία του έφορου Φρανσίσκο v t l Βιεντμα, οκτακόσιες χιλιάδες άνθρωποι, σ όλη τη διάρκεια του αιώνα, είχαν επιδοθεί στην κατασκευή βαμβακερών και λινών υφασμάτων. Κι ακόμη, στο Opoúpo και τη Λα Πας, είχαν εγκατασταθεί βιομηχανίες οι οποίες, μαζί μ αυτές της Κοτσαμπάμπα, τροφοδοτούσαν με κουβέρτες, με πόντσο και φανέλλες τον πληθυσμό, τους στρατιώτες και τις φρουρές των συνόρων. Τα Μόχος, τα Τσικίτος και τα Γκουαράγιος προέρχονταν από το φίνο λινό και βαμβακερό ύφασμα κι η αγορά πλημμύριζε από ψάθινα καπέλα, μάλλινα ρούχα και πούρα. "Όλες αυτές οι βιομηχανίες εξαφανίστηκαν μπροστά στον ξένο ανταγωνισμό..." ανέφερε, χωρίς μεγάλη πικρία, ένας τόμος αφιερωμένος στη Βολιβία, με την ευκαιρία της πρώτης εκατονταετηρίδας της ανεξαρτησίας-της. (2) Η αργεντίνικη ακτή ήταν η πλέον καθυστερημένη και α ραιοκατοικημένη περιοχή της χώρας, ώς τη στιγμή που η ανεξαρτησία μετατόπισε προς το Μπουένος Άιρες το κέντρο βάρους της οικονομικής και πολιτικής ζωής, και τούτο σε βάρος και ζημιά των επαρχιών του Νότου. Στις αρχές του XIX αιώνα, μόνο το ένα δέκατο του πληθυσμού κατοικούσε στο Μπουένος Άιρες, το Σάντα Φε ή το Έντρε Ρίος.<3) 1. Caio Prado Júnior, Historia económ ica del Brasil, Μπουένος 'Αιρες, The University Society. Bolivia en el prim er centenario de su independencia. Λα Πας, Luis C. Alen Lassano, Imperialismo y comercio libre, Μπουένος Άιρες,

16 Μια ντόπια βιομηχανία αναπτύχθηκε σιγά σιγά, και με υποτυπώδη μέσα, στις περιοχές του Κέντρου και του Βορρά, ενώ δεν υπήρχε κατά μήκος της ακτής, σύμφωνα με την αναφορά του πληρεξούσιου Larramendi, στα 1795, "καμία τέχνη, μήτε χειροτεχνία." Στο Τουκουμάν και στο Σαντιάγο ντελ Εστέρο, που αποτελούν σήμερα εστίες υπανάπτυξης, άνθιζαν κάποτε υφαντουργεία που κατασκεύαζαν πόντσο τριών ειδών, εργαστήρια που έβγαζαν δίτροχες άμαξες, δέρματα και σόλες. Στόφες μεγάλης ποικιλίας είδαν το φως στην Καταμάρκα, φίνα σεντόνια καθώς και μαύρη βαμβακερή φανέλλα για τα ράσα των παπάδων. Η Κόρντομπα έβγαζε κάθε χρόνο πάνω από εξήντα χιλιάδες πόντσο, είκοσι χιλιάδες κουβέρτες και σαράντα χιλιάδες πήχεις φανέλλας, κάλτσες και δερμάτινα είδη, λουριά και τάπητες. Τα σπουδαιότερα βυρσοδεψεία και σαγματοποιεία βρίσκονταν στην Κοριέντες. Οι πολυθρόνες της Σάλτα φημίζονταν για την κομψότητά-τους. Η Μεντόσα έβγαζε δυο με τρία εκατομμύρια λίτρα κρασί το χρόνο, που δεν είχε τίποτε να ζηλέψει απ' τα κρασιά της Ανδαλουσίας και το Σαν Χουάν απόσταζε τρακόσιες πενήντα χιλιάδες λίτρα. Η Μεντόσα και το Σαν Χουάν σχημάτιζαν "το στόμιο του εμπορίου" ανάμεσα στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό, στη Νότια Αμερική. ( 1) Οι εμπορικοί πράκτορες του Μάντσεστερ, της Γλασκόβης και του Λίβερπουλ αλώνισαν την Αργεντινή και αντέγραψαν τα πόντσο του Σαντιάγο και της Κόρντομπα, τα δερμάτινα είδη της Κοριέντες και τους ξύλινους αναβολείς "που συνηθίζονταν στη χώρα." Τα αργεντίνικα πόντσο άξιζαν επτά πέσος. Τα πόντσοτου Γιόρκσα'ιρ άξιζαν τρία. Η πιο ανεπτυγμένη υφαντουργία του κόσμου σάρωνε τα ντόπια υφαντήρια και το ίδιο φαινόμενο επαναλαμβανόταν και με τα εργαστήρια που έφτιαχναν μπότες, σπιρούνια, σχάρες, χαλινάρια, ακόμη και καρφιά. Η εξαθλίωση ερήμωσε τις εσωτερικές επαρχίες της Αργεντινής, που ξεσηκώθηκαν αμέσως ε νάντια στη δικτατορία του λιμανιού του Μπουένος Άιρες. Οι κυριότεροι έμποροι (Εσκαλάντα, Μπελγκράνο, Πουεύρεντόν, Βιεϋτες, Λας Χέρας, Σερβίνιο) είχαν αρπάξει την εξου- 1. M ro Santos Martinez, Las industrias durante el virreinato ( ), Μπουένος 'Αιρες,

17 σία αττ'την Ισπανία (1) και ίο εμπόριο τους έδινε τη δυνατότητα ν'αγοράζουν μετάξια και αγγλικά μαχαίρια, λεπτή τσόχα του Λουβιέ, δαντέλες της Φλάνδρας, ελβετικά σπαθιά, ολλανδέζικη ρακή, ζαμπόν της Βεστφαλίας και πούρα του Αμβούργου. Από την άλλη, η Αργεντινή έκανε εξαγωγή σε δέρματα, ξύγκι, κόκκαλα, κρέας παστό, και οι κτηνοτρόφοι της επαρχίας του Μπουένος Άιρες επεξέτειναν τις αγορέςτους χάρη στις ελεύθερες ανταλλαγές. Ο Άγγλος πρόξενος στη Λα Πλάτα, ο Γούντμπαϊν Πάρις, περιέγραφε ως εξής, στα 1837, ένα ρωμαλέο γκάουτσο της πάμπα: "Πάρτε ό,τι φοράει πάνω-του και κοιτάξτε-το ένα ένα. Αν εξαιρέσουμε τα δερμάτινα αντικείμενα, τί τάχα δεν είναι εγγλέζικο πάνωτου; Αν η γυναίκα-του φοράει φούστα, είναι βέβαιο εννενηνταεννιά τα εκατό ότι φτιάχτηκε στο Μάντσεστερ. Ο τέντζερης ή η χύτρα που χρησιμοποιεί στην κουζίνα-της, το πιάτο από φαγιάντσα που χρησιμοποιεί για να τρώει, το μαχαίριτου, τα σπηρούνια-του, οι αναβολείς του αλόγου-του, το πόντσο που φοράει, όλα τούτα προέρχονται απ'την Αγγλία" (2) Η Αργεντινή δεχόταν την Αγγλία ώς την άκρη των πεζοδρομίων-της. Ο Τζέημς Γουότσον Γουέμπ, πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ρίο ντε Τζανέιρο, ανάφερε, την ίδια πάνω κάτω εποχή: "Μέσα σε όλες τις ασιέντες της Βραζιλίας, τ'αφεντικά και οι σκλάβοι-τους ντύνονται με τα προϊόντα της ελεύθερης εργασίας και τα εννέα δέκατα των προϊόντων αυτών είναι αγγλικά. Η Αγγλία παρέχει το κεφάλαιο που είναι αναγκαίο για την εσωτερική πρόοδο της Βραζιλίας και κατασκευάζει όλα τα συνηθισμένα σκεύη, από την τσάπα ίσαμε όλα σχεδόν τα είδη πολυτελείας, απ την καρφίτσα ώς το ακριβότερο φόρεμα. Τα εγγλέζικα κεραμικά, τα αντικείμενα από εγγλέζικο γυαλί, εγγλέζικο σίδερο και εγγλέζικο ξύλο είναι τόσο συνηθισμένα όσο και τα μάλλινα ή βαμβακερά υφάσματα. Η Μεγάλη Βρετανία προσφέρει στη Βραζιλία τα ατμόπλοιάτης και τα ιστιοφόρα-της, λιθοστρώνει τους δρόμους-της και τους νοικοκυρεύει, φωτίζει με γκαζόλαμπες τις πόλειςτης, κατασκευάζει τις σιδηροδρομικές γραμμές-της, εκμε- 1. Ricardo Levene, εισαγωγή στο D ocum entos para la historia argentina, 1919, στο Obras Completas, Μπουένος Άιρες, Woodbine Parish. Buenos Aires y las provincias del R io de la Plata, Μπουένος Άιρες, 19S8. 16

18 ταλλεύεται τα μεταλλεία-της, είναι ο τραπεζίτης-της κι ε- γκαθιατά τα τηλεγραφικά-της σύρματα, μεταφέρει το ταχυδρομείο-της, κατασκευάζει τα έπιπλα, τους κινητήρες, τα βαγόνια που έχει ανάγκη..." (ΐ) Η ευφορία των ελεύθερων εισαγωγών έκανε τους εμπόρους των λιμανιών να παραφρονούν: την ίδια εποχή, η Βραζιλία δεχόταν και φέρετρα, συναρμολογημένα κιόλας και έτοιμα να φιλοξενήσουν τους μακαρίτες, σέλες, κρυστάλλινα πολύφωτα, κατσαρόλες, α κόμη και παγοπέδιλα που ήταν αμφίβολη και μάλλον απίθανη η χρησιμοποίησή-τους πάνω στις φλεγόμενες ακτές των τροπικών. Επίσης, εισήγαγε και πορτοφόλια σε μια εποχή όπου δεν υπήρχαν χαρτονομίσματα στη Βραζιλία, και μια ανεξήγητη ποσότητα μαθηματικών οργάνων. (2) Η εμπορική και ναυτιλιακή σύμβαση, που υπογράφτηκε στα 1810, επέβαλε στην εισαγωγή των αγγλικών προϊόντων μικρότερη ταρίψα απ 'αυτήν που εφαρμοζόταν στα πορτογαλικά προϊόντα, και το κείμενό-της είχε μεταφραστεί τόσο αστραπιαία απ'τα αγγλικά ώστε η λέξη policy, λόγου χάρη, που σημαίνει πολιτική, έγινε στα πορτογαλικά police, που σημαίνει αστυνομία. (3) Οι Άγγλοι απολάμβαναν στη Βραζιλία μιαν ειδική δικαστική μεταχείριση που τους απάλλασε από τη δικαιοσύνη της χώρας: η Βραζιλία ήταν "ένα ανεπίσημο μέλος της οικονομικής αυτοκρατορίας της Μεγάλης Βρετανίας." (4) Στα μέσα του αιώνα, ένας σουηδός ταξιδιώτης έφτασε στο Βαλπαράιζο και υπήρξε μάρτυρας της επιδεικτικής σπατάλης που προκαλούσε στη Χιλή η ελευθερία του εμπορίου: "Ο μοναδικός τρόπος για ν'ανέλθεις κοινωνικά, έγραφε, είναι να υπακούς στις επιταγές των περιοδικών μόδας του Παρισιού, στο φράκο και σ όλα τα σχετικά αξεσουάρ... Η γυναίκα αγοράζει ένα κομψό καπέλο που την κάνει να αισθάνεται σαν βέρα παριζιάνα, ενώ ο σύζυγος σημαιοστολίζεται με μια πελώρια και άχαρη γραβάτα κι αισθάνεται πως βρί- 1. Paulo Schilling Brasil para extranjeros. Μοντββϊδβο, Alan Κ. Manchester, British Preem inence in Brasil: its Rise and Decline, Τσάχερ Χιλ, Βόρεια Καρολίνα, Celso Furtado, Formación económ ica del Brasil, Μεξικό-Μπουένος Άιρες, J. F. Normano, Evolusáo económica do Brasil, ΣαοΠάσνλο,

19 σκεται στα ύψη του ευρωπαϊκού πολιτισμού." (1 ) Τρεις τέσσερις αγγλικοί οίκοι είχαν βάλει στο χέρι την αγορά του χιλιανού χαλκού και καθόριζαν τις τιμές ανάλογα με τα συμφέροντα των χυτηρίων του Σουένση, του Λίβερπουλ και του Κάρντιφ. Ο γενικός πρόξενος της Αγγλίας πληροφορούσε την κυβέρνησή-του, στα 1838, " για την καταπληκτική ανάπτυξη" των πωλήσεων χαλκού, που γινόταν εξαγωγή "κυριότατα, αν όχι στο σύνολό-του, απ τα βρετανικά καράβια, ή για λογαριασμό των Βρετανών." (2) Οι Άγγλοι έμποροι μονοπωλούσαν την αγορά στο Σαντιάγο και το Βαλπαράιζο, και η Χιλή ήταν η δεύτερη σε σημασία λατινοαμερικάνικη αγορά για τα βρετανικά προϊόντα. Τα μεγάλα λιμάνια της λατινικής Αμερικής, διαμετακομιστικά κέντρα του πλούτου που χάριζε το έδαφος και το υπέδαφος και προοριζόταν για τα μακρινά κέντρα κυριαρχίας, γίνονταν όλο και πιο ισχυρά ως όργανα κατάκτησης και εξουσίας απέναντι στις ίδιες-τους τις χώρες. Ήσαν αγωγοί, απ'όπου περνούσαν και διασπαθίζονταν τα εθνικά εισοδήματα. Τα λιμάνια και οι πρωτεύουσες ήθελαν να μοιάζουν με το Παρίσι ή το Λονδίνο και πίσω-τους απλωνόταν η έρημος. 1. Gustavo Beyhant, Ratees contem poráneas de America latina, Μχονένος Άιρες, Hernán Ramírez Necochea, Historia del im perialism o en Chile. Σαντιάγο της Χιλής, 1960.

20 ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ: Η ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΤΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΥΚΑΣ A - ΛΑΜΑΝ. Η εξάττλωση των λατινοαμερικανικών αγορών επιτάχυνε τη συσσώρευση κεφαλαίων μέσα στα φυτώρια της βρετανικής βιομηχανίας. 0 Ατλαντικός ήταν από πολύ παλιά ο άξονας του παγκόσμιου εμπορίου και οι Άγγλοι είχαν μάθει να επωφελούνται απ την κατάσταση του νησιού-τους κι απ τ'αναρίθμητα λιμάνια-του, στο μεσοδρόμι μεταξύ Βαλτικής και Μεσογείου, κι είχαν στραφεί προς τις ακτές της Αμερικής. Η Αγγλία οργάνωνε ένα παγκόσμιο σύστημα και μεταβαλλότσν σε γιγάντιο εργοστάσιο, προμηθευτή ολάκερου του πλανήτη: οι πρώτες ύλες κατέφθαναν από τις τέσσερις ά κρες του κόσμου, και τις τέσσερις άκρες του κόσμου πλημμύριζαν τα επεξεργασμένα βιομηχανικά είδη. Είχε την υψηλότερη στάθμη εμπορικής εξειδίκευσης, είχε στη διάθεσήτης το παγκόσμιο μονοπώλιο των ασφαλειών και των ναυλώσεων και κυριαρχούσε στη διεθνή αγορά του χρυσού. Ο Φρήντριχ Λιστ, πατέρας της γερμανικής τελωνειακής Ένωσης, είχε δηλώσει ότι οι ελεύθερες ανταλλαγές ήταν το κύριο προϊόν εξαγωγής της Μεγάλης Βρετανίας, (ΐ) Τίποτε δεν έκανε πιο έξαλλους τους Άγγλους από το καθεστώς τελωνειακής προστασίας των ντόπιων προϊόντων, και του διναν μερικές φορές να καταλάβει, με το αίμα και τη φωτιά, όπως στον πόλεμο του Όπιου με την Κίνα. Μολοντούτο, ο ελεύθερος ανταγωνισμός έγινε για την Αγγλία η εξ αποκαλύψεως αλήθεια μόνον απ'τη στιγμή που βεβαιώθηκε πως ήταν η πιο δυνατή, κι αφού είχε ήδη αναπτύξει την υφαντουργία-της μέσα στην ασφάλεια της πιο αυστηρής προστατευτικής νομοθεσίας της Ευρώπης. Στη δύσκολη αρχή, τότε που η βρετανική βιομηχανία δεν ήταν ακόμη ανταγωνιστική, ο Άγγλος πολίτης που τον έπιαναν να βγάζει στο ε ξωτερικό ακατέργαστο μαλλί, καταδικαζόταν να χάσει το δεξί-του χέρι και, αν το ξαναέκανε, τον κρεμούσαν. Απαγορευόταν να θάψουν κάποιον αν προηγουμένως ο παπάς της 1. Ο Γερμανός αυτός οικονομολόγος, «ον γεννήθηκε στα 1789, διέδωσε στις ΗΠΑ και στη χώρα-τον το δόγμα της τελωνειακής προστασίας και της βιομηχανικής ανάπτυξης. Αντοκτόνησε στα 1846, μα οι ιδέεςτου επιβλήθηκαν σης δύο χώρες. 19

21 ενορίας δε βεβαίωνε πως ο νεκρός δούλευε σε κάποια εθνική βιομηχανία. (1) "Όλα τα καταστροφικά φαινόμενα που προκαλεί ο ελεύθερος ανταγωνισμός στο εσωτερικό μιας χώρας, διαπίστωσε ο Μαρξ, αναπαράγονται σε γιγάντιες αναλογίες στην παγκόσμια αγορά."(2) Η είσοδος της λατινικής Αμερικής στη βρετανική τροχιά, απ' όπου δε θα έβγαινε παρά μόνο για να ενσωματωθεί στο βορειο-αμερικάνικο σύστημα, πραγματοποιήθηκε στο εσωτερικό αυτού του γενικού πλαίσιου, και η ε ξάρτηση των νέων ανεξάρτητων χωρών εδραιώθηκε μέσα σ' αυτό το σύστημα. Η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, η ελεύθερη κυκλοφορία του χρήματος για τις πληρωμές και η μεταφορά των κεφαλαίων είχαν δραματικές συνέπειες. Στο Μεξικό, ο Βισέντε Γκουερέρο ανέβηκε στην εξουσία στα 1829, "παρακινημένος απ' την απόγνωση των τεχνιτών, μια απόγνωση που την εμφύσησε ο μέγας δημαγωγός Λορέντζο ντε Ζαβάλα, ο οποίος εξαπέλυσε ένα πεινασμένο κι α πελπισμένο πλήθος (3) πάνω στα ξέχειλα μ' εμπορεύματα εγγλέζικα μαγαζιά του Παριάν." Ο Γ κουερέρο έμεινε ελάχιστα στην εξουσία και κατέρευσε εν μέσω της αδιαφορίας των εργατών επειδή δεν ήξερε, μήτε μπόρεσε, να θέσει κάποιο φραγμό στις εισαγωγές ευρωπαϊκών εμπορευμάτων, "των οποίων η αφθονία, λέει o Chávez Orozco, έκανε τις μάζες των άνεργων τεχνιτών της πόλης να ριγούν, αυτές ακριβώς τις μάζες οι οποίες, πριν απ' την ανεξαρτησία και κυρί- 1. Claudio Veliz, "La mesa de tres patas axo Desarrollo económ ico, τόμ. 3, νούμερα 1 και 2, Σαντιάγο της Χιλής, Σεπτέμβρης Καθόλου περίεργο δεν είναι το γεγονός ότι, όσοι επιδίδονται στις ελεύθερες ανταλλαγές είναι ανίκανοι να καταλάβουν πώς μια χώρα μπορεί να πλουτίσει σε βάρος μιας άλλης, όπως ακριβώς είναι ανίκανοι να καταλάβουν οι κύριοι αυτοί πώς μια τάξη, στο εσωτερικό της χώρας, μπορεί να πλουτίζει σε ζημία μιας άλλης. (Καρλ Μαρξ, Λόγο ς πάνω σ τις ελεύ θερες ανταλλα γές, οτο Α θλιότητα της φ ιλ οσοφ ία ς, Μόσχα). 3. Luis Chávez Orozco, La industria de transformación mexicana ( ), στην εθνική Τράπεζα του εξωτερικού εμπορίου, Coleccion de documentos para la historia del comercio exterior de Mexico, τόμος Vil, Μεξικό,

22 ως στις πολεμικές περιόδους της Ευρώπης, ζούσαν με κάποιο άνεση." Η μεξικάνικη βιομηχανία ήτανε στερημένη από κεφάλαια, από επαρκή εργατική δύναμη και σύγχρονη τεχνική. Δε διέθετε ούτε αποτελεσματική οργάνωση, ούτε δρόμους επικοινωνίας, ούτε μέσα μεταφοράς για να φτάσει στις αγορές και στις πηγές εφοδιασμού. "Τα μόνα πράγματα που ίσως δεν της έλειψαν, λέει ο Αλόνσο Αγκουίλαρ, ή ταν οι επεμβάσεις, οι περιορισμοί και τα εμπόδια κάθε λογής." (1) Παρόλα αυτά, όπως θα παρατηρήσει ο Χούμπολντ, η βιομηχανία αφυπνιζόταν τις στιγμές όπου λίμναζε το εξωτερικό εμπόριο, όταν διακόπτονταν ή γίνονταν δύσκολες οι θαλάσσιες επικοινωνίες, κι είχαν αρχίσει να κατασκευάζουν χάλυβα και να χρησιμοποιούν το σίδερο και τον υδράργυρο. 0 φιλελευθερισμός που έφερε η ανεξαρτησία πρόσθετε απλώς κι άλλα μαργαριτάρια στο βρετανικό Στέμμα και παρέλυσε τα υφαντουργικά και μεταλλουργικά κέντρα του Μεξικού, της Πουέμπλα και της Γκουανταλαχάρα. Ο Λούκας Αλαμάν, συντηρητικός πολιτικός άντρας μεγάλης αξίας, κατάλαβε έγκαιρα πως οι ιδέες του Άνταμ Σμιθ περιείχαν δηλητήριο για την εθνική οικονομία και ευνόησε, ως υπουργός, τη δημιουργία μιας εθνικής τράπεζας, την τράπεζα επενδύσεων, για να ενθαρρύνει την εκβιομηχάνιση. Ένας δασμός στα βαμβακερά που έρχονταν απ' το εξωτερικό θα εξασφάλιζε στη χώρα τους αναγκαίους πόρους για την αγορά απ το εξωτερικό μηχανών και τεχνικών μέσων που είχε ανάγκη το Μεξικό για να καλύψει τη ζήτησή του σε εθνικά βαμβακερά υφάσματα. Η χώρα διέθετε πρώτη ύ λη, μια οικονομικότερη απ το κάρβουνο υδραυλική ενέργεια και μπόρεσε να καταρτίσει γρήγορα ειδικευμένους εργάτες. Η Τράπεζα είδε το φώς στα 1830, και λίγο μετά κατέφθασαν απ' τα καλύτερα ευρωπαϊκά εργοστάσια οι πιο σύγχρονες μηχανές για το γνέσιμο και την ύφανση του μπαμπακιού. Επιπλέον, το Κράτος προσέλαβε ξένους ειδικούς. Στα 1844, τα μεγάλα υφαντουργεία της Πουέμπλα κατασκεύασαν ένα εκατομμύριο τετρακόσιες χιλιάδες κοψίματα βαμβακερό. Η νέα βιομηχανική ικανότητα της χώρας ξεπερνούσε την εσωτερική ζήτηση. Η καταναλωτική αγορά του "βασιλείου της ανισότητας", που την αποτελούσαν στην I. Alonso Aguilar Monteverde, Dialéctica de la economía m exi cana, Μεξικό,

23 πλειοψηφία-της πεινασμένοι Ινδιάνοι, δεν μπορούσε ν' ακολουθήσει την ιλιγγιώδη αυτή κατασκευαστική ανάπτυξη. Η προσπάθεια να συντριβούν οι δομές που κληροδότησε η α ποικιοκρατία προσέκρουαν σ αυτό το τείχος. Μολοντούτο, η βιομηχανία ήταν σε τέτοιο σημείο εκσυγχρονισμένη ώστε τα υφαντουργεία της βόρειας Αμερικής μετρούσαν κατά μέσο όρο, ώς τα 1840, λιγότερα αδράχτια απ τις φάμπρικες του Μεξικού, (ΐ) Δέκα χρόνια αργότερα, η αναλογία είχε άρδην ανατραπεί. Η πολιτική αστάθεια, οι πιέσεις των Άγγλων και Γάλλων εμπόρων και των ισχυρών συνεταίρων-τους στο εσωτερικό της χώρας, η συρρίκνωση της εθνικής αγοράς, που στραγγαλίστηκε προκαταβολικά απ την οικονομία των ορυχείων και των λατιφούντιων, έβαλαν τέλος σ' αυτό το επιτυχημένο πείραμα. Πριν απ το 1850, η πρόοδος της μεξικάνικης υφασματο-βιομηχανίας είχε κιόλας σταματήσει. Οι δημιουργοί της Τράπεζας επενδύσεων είχαν επεκτείνει την ακτίνα δράσης-τους και, όταν έπαψε να υπάρχει, οι πιστώσεις απλώνονταν κι αγκάλιαζαν τα υφαντουργεία μαλλιού, τις βιομηχανίες ταπήτων και την παραγωγή σίδερου και χαρτιού. Ο Εστεμπάν ντε Αντουνιάνο, μάλιστα, έβλεπε την ανάγκη να δημιουργήσει το Μεξικό -το γρηγορότερο δυνατό- μια εθνική βιομηχανία μηχανημάτων "για ν αντιταχθεί στον ευρωπαϊκό εγωισμό." Η μεγάλη αρετή του κύκλου εκβιομηχάνισης των Λούκας Άλαμαν και Εστεμπάν ντε Αντουνιάνο έγκειται στο γεγονός ότι και οι δυο αποκατέστησαν την απόλυτη συμφωνία "ανάμεσα στην πολιτική και την οικονομική ανεξαρτησία και εκθείασαν ως μοναδικό αμυντικό σύστημα ενάντια στις επιθετικές δυνάμεις μια ενεργητική ώθηση της βιομηχανικής οικονομίας" (2) Ο ίδιος ο Αλαμάν έγινε βιομήχανος, έφτιαξε στο Μεξικό το σπουδαιότερο υφαντουργείο της εποχής (ονομαζόταν Κοκολαπάν και υπάρχει πάντα) και συνάσπισε τους βιομήχανους σε ομάδα πίεσης απέναντι στις διαδοχικές κυβερνήσεις που υποστήριζαν της ελεύθερες ανταλλαγές. (3) 1. Jan Baiant, E studio sobre la productividad de la industria algodonera mexicana en (Lucas Atamán y la Revolución industrial en M exico) στο Banco Nacional de Comercio Exterior, on. n. 2. Luis Chdvez Orozco, όπ. π. 3. Στον III τόμο της συλλογής, που ήδη αναφέραμΐ, από ντοκουμέντα 22

24 Ο Αλαμάν, όμως, συντηρητικός και καθολικός, δεν κατόρθωσε να θέσει το αγροτικό ζήτημα, επειδή ο ίδιος ένιωθε ιδεολογικά δεμένος στην παλιά τάξη και δεν προαισθάνθηκε ότι η βιομηχανική ανάπτυξη ήταν καταδικασμένη προκαταβολικά να μείνει μια ουτοπία αν δεν είχε βάσεις να στηριχτεί σ' αυτή τη χώρα των απέραντων λατιφούντιων και της γενικής εξαθλίωσης. ΟΙ ΑΝΥΠΟΤΑΚΤΕΣ ΛΟΓΧΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΙΣΟΣ ΠΟΥ ΔΙΑΤΗΡΗΘΗΚΕ ΣΤΟΝ ΧΟΥΑΝ ΜΑΝΟΥΕΛ ΝΤΕ ΡΟΣΑΣ Το προστατευτικό καθεστώς ενάντια στις ελεύθερες α νταλλαγές, η χώρα ενάντια στο λιμάνι: αυτή υπήρξε η αντίθεση που έβραζε στην καρδιά των εμφύλιων πολέμων της Αργεντινής τον τελευταίο αιώνα. Το Μπουένος Άιρες, που, το X V II αιώνα, δεν ήταν παρά μια πολίχνη με τετρακόσια σπίτια, κυρίευσε ολάκερο το έθνος από την επανάσταση κι έπειτα του Μάη και της ανεξαρτησίας. Ήταν το μοναδικό λιμάνι κι όλα τα προϊόντα που έμπαιναν ή έβγαιναν από τη χώρα έπρεπε να περάσουν κάτω απ' τα καυδιανά-του δίκρανα. Οι παραμορφώσεις που επέβαλε η ηγεμονία του Μπουέτης εθνικής Τράπεζας εξωτερικού εμπορίου, αναφέρονται διάφορες προστατευτικές διακηρύξεις που δημοσιεύονται στο El Sígl o X IX, τέλη του 1850: "Το Μεξικό, τώρα που πέρασε πια η κατάχτηση του πολιτισμού της Ισπανίας, με τους τρεις αιώνες-του στρατιωτικής κυριαρχίας, μπήκε σε μια καινούργια εποχή, που μπορεί να διατηρήσει την ονομασία της κατάχτησης, επιστημονικής όμως και εμπορικής... Δύναμή-της είναι τα εμπορικά πλοία. Δόγμα-της, η απόλυτη οικονομική ελευθερία. Αμοιβαιότητα, είναι ο βασικός κανόνας-της που καθοδηγεί τις σχέσεις-της με τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες... "Στείλτε στην Ευρώπη, μας λένε, όσα μπορείτε κατασκευασμένα προϊόντα (με εξαίρεση αυτά που εμείς απαγορεύουμε), και σε αντάλλαγμα αφήστεμας να σας εφοδιάσουμε με όλα τα δικά-μας, ακόμα κι αν αυτό καταστρέψει τις δικές-σας παραγωγές... Ας ασπ αστού με τα δόγματα που (οι κύριοι αυτοί της άλλης πλευράς του ωκεανού και του Ρίο Μπράβο) εκθειάζουν στους άλλους χωρίς να τα τηρούν οι ίδιοι και ο θησαυρόςμας θα μεγαλώσει λίγο, αν θέλετε... χωρίς να ενθαρρύνει, είναι αλήθεια, τη δουλειά του μεξικανικού λαού, αλλ' αυτή των Άγγλων, και των Γάλλων, των Ελβετών και των βορειο-αμερικάνων. 23

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5 Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας....5 Page 1Τ Το κυνήγι της φώκιας Λεξιλόγιο Καταλαβαίνεις τις λέξεις; 1. Ολοκληρώνομαι

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε στα τέλη του 18 ου αιώνα από την Μ.Βρετανία.

Διαβάστε περισσότερα

Α, ι* 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑ ΣΕΙΣ. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ. Η δημιουργία των εθνικών κρατών 3"\ \ \! -.Χ. Διασυνδέσεις.

Α, ι* 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑ ΣΕΙΣ. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ. Η δημιουργία των εθνικών κρατών 3\ \ \! -.Χ. Διασυνδέσεις. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ Η δημιουργία των εθνικών κρατών Να ένας χάρτης της Ευρώπης στις αρχές του 19ου αιώνα Όπως διαπιστώνεις, τα σύνορα των χωρών ήταν πολύ διαφορετικά από τα σημερινά Οι περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

εγχειρίδιο κανόνων & σεναρίων Πριν ξεκινήσετε το πρώτο σας παιχνίδι, πρέπει να αφαιρέσετε τα κομμάτια από τα χαρτονένια πλαίσια.

εγχειρίδιο κανόνων & σεναρίων Πριν ξεκινήσετε το πρώτο σας παιχνίδι, πρέπει να αφαιρέσετε τα κομμάτια από τα χαρτονένια πλαίσια. Τα άγνωστα νησιά του Κατάν απλώνονται μπροστά σας. Μερικά μακριά στον ορίζοντα, κάποια άλλα χαμένα στην πυκνή ομίχλη. Άλλα σχεδιασμένα στους χάρτες, κι άλλα γνωστά μόνο από μύθους και ιστορίες. Κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ.

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Η Ιαπωνία είναι µια από τις ισχυρότερες βιοµηχανικές χώρες και µαζί µε άλλες αποτελούν σήµερα µια ισχυρή βιοµηχανική και εµπορική ζώνη που ανταγωνίζονται τις Η.Π.Α και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση Ε. ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 Η βιοµηχανική επανάσταση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και ΣΕΛ.210 οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και τρεις εκπαιδευτικοί από το Γυμνάσιο Ξηροκαμπίου Λακωνίας. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. (Χειροκροτήματα απ όλες τις πτέρυγες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ: Η Ευρώπη και οι εξωευρωπαϊκοί λαοί. Ερωτήσεις ανάπτυξης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ: Η Ευρώπη και οι εξωευρωπαϊκοί λαοί. Ερωτήσεις ανάπτυξης ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ: Η Ευρώπη και οι εξωευρωπαϊκοί λαοί Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Να παρουσιάσετε την εικόνα που πρόβαλαν για τον Νέο Κόσµο οι Ουµανιστές της ύσης και να εξετάσετε τη σχέση που είχε µε την πραγµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr JEANETTE WINTER ΙΚΜΠΑΛ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ JEANETTE WINTER ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ Βραβείο ΜΑΛΑΛΑ ΓΙΟΥΣΑΦΖΑΪ ΝΟΜΠΕΛ ΕΙΡΗΝΗΣ ISBN 978-960-569-305-3 Κωδ. μηχ/σης 12.263 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ 2011 Γ Ε Ν Ι Κ Ο Λ Υ Κ Ε Ι Ο Λ Ε Χ Α Ι Ν Ω Ν Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου Θέμα Α1 Να σημειώσετε στο τέλος κάθε πρότασης Σ (Σωστό) αν θεωρείτε ότι η πρόταση είναι σωστή ή Λ(Λάθος) αν

Διαβάστε περισσότερα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΑΡΑΜΥΘΙ Κέλλυ Παντελίδη Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα εξωφύλλου:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου Antoine de Saint-Exupéry Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου 1 13 Ο τέταρτος πλανήτης ήταν αυτός του επιχειρηματία. Αυτός ο άνθρωπος ήταν τόσο πολύ απασχολημένος που δεν σήκωσε

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΟ10 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

-Τσούνης Βασίλης -Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος -Σαΐνι Σιμράν -Χρυσάνθη Ροδάτου -Χρήστος Ζέρβας

-Τσούνης Βασίλης -Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος -Σαΐνι Σιμράν -Χρυσάνθη Ροδάτου -Χρήστος Ζέρβας -Τσούνης Βασίλης -Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος -Σαΐνι Σιμράν -Χρυσάνθη Ροδάτου -Χρήστος Ζέρβας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟ ΑΛΑΤΙ, ΠΗΓΗ ΖΩΗς ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Η ιστορία του ανθρώπου, τουλάχιστον από την δέκατη χιλιετία π.χ

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαζόμενος - Εργοδότης

Εργαζόμενος - Εργοδότης Οικονομική δραστηριότητα στην Αρχαία Ελλάδα Εργαζόμενος - Εργοδότης Καταναλωτή Επενδυτές Εργαστήρι 1 Η Πρώτη του Μάη δεν είναι αργία είναι απεργία Εικόνες από την απεργία στο Σικάγο 1886 8ώρες δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Μπουν τού υποσχόταν πως δε θα τα πήγαινε να δουλέψουν στις λιμνοθάλασσες του νότου ή στα ανθρακωρυχεία

Μπουν τού υποσχόταν πως δε θα τα πήγαινε να δουλέψουν στις λιμνοθάλασσες του νότου ή στα ανθρακωρυχεία Χουάνγκ-Σιάο Απόψε η Σελήνη λάμπει απόκοσμα στον φθινοπωρινό ουρανό. Οι ανάγλυφοι όγκοι του γρανιτένιου βουνού απέναντι μοιάζουν πελώριοι δράκοι, ακίνητοι μα απειλητικοί. Οι πρώτες πραγματικά ψυχρές ριπές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟ Η ΣΠΑΣΜΕΝΗ ΤΖΑΜΑΡΙΑ

ΠΡΩΤΟ Η ΣΠΑΣΜΕΝΗ ΤΖΑΜΑΡΙΑ ΠΡΩΤΟ Η ΣΠΑΣΜΕΝΗ ΤΖΑΜΑΡΙΑ Μήπως ήσασταν παρόντες τότε που ο Ιάκωβος Καλόπουλος, νοικοκύρης καλός, άστραψε και βρόντηξε με τον ακαμάτη τον γιο του που στα καλά καθούμενα του σπασε μια τζαμαρία; Αν ήσασταν

Διαβάστε περισσότερα

1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη

1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη Περιεχόμενα Ευχαριστίες... 15 Εισαγωγή... 17 1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη... 23 2 Η Ματιά του Πιλότου... 33 3 Η επίγνωση της κατάστασης... 43 4 Η δύναμη του σχεδιασμού... 59 5 Στο απόγειο της τεχνολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες αεροπόροι-πιλότοι και εξερευνήτριες. 1. Aεροπόροι-πιλότοι. COCHRAN, JACQUELINE ("Jackie") (Κόχραν, Ζακλίν (Τζάκυ))

Γυναίκες αεροπόροι-πιλότοι και εξερευνήτριες. 1. Aεροπόροι-πιλότοι. COCHRAN, JACQUELINE (Jackie) (Κόχραν, Ζακλίν (Τζάκυ)) Γυναίκες αεροπόροι-πιλότοι και εξερευνήτριες Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ 1. Aεροπόροι-πιλότοι COCHRAN, JACQUELINE ("Jackie") (Κόχραν, Ζακλίν (Τζάκυ)) ΗΠΑ πιλότος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο 1 Kεφάλαιο E ANA H TIKA EMATA Πρώτο 2 IΣTOPIA Γ ΓYMNAΣIOY Επαναληπτικά θέµατα Α. Να χαρακτηρίσετε τις ακόλουθες προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες σηµειώνοντας Χ στο αντίστοιχο τετραγωνάκι. Ενότητα 1 Σ

Διαβάστε περισσότερα

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Μια φορά η δασκάλα του Τοτού του είπε να γράψει 3 προτάσεις. Όταν πήγε σπίτι του ρωτάει τη μαμά του που έκανε δουλειές: - Μαμά πες μου μια πρόταση. - Άσε με τώρα, δεν μπορώ. Ο Τοτός τη γράφει. Μετά πηγαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική και βιομηχανική παραγωγή. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Β Γυμνασίου Αγροτική παραγωγή: Ελλάδα Νορβηγία Γεωγραφία

Αγροτική και βιομηχανική παραγωγή. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Β Γυμνασίου Αγροτική παραγωγή: Ελλάδα Νορβηγία Γεωγραφία Αγροτική και βιομηχανική παραγωγή Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Β Γυμνασίου Αγροτική παραγωγή: Ελλάδα Νορβηγία Γεωγραφία Περιγραφή Η Ελλάδα και η Νορβηγία είναι δύο ευρωπαϊκές χώρες. Η πρώτη είναι μέλος

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΩΡΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΟΣΑ ΣΤΟ 19 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: THE COMEBACK? GREECE: HOW RESILIENT? ΠΕΜΠΤΗ 14 ΜΑΪΟΥ 2015

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ)

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένα μακρινό χωριό σε μια χώρα πανέμορφη. Τα σπίτια του ήταν μικρά και παραμυθένια.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ δια χειρός Dr. Ε. Φραγκεδάκη ISBN: 978-960-93-3811-0 SAPPHO SOFT Dr. Ε. Φραγκεδάκη ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 109 5. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες

ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες ἔστω info [at] esto.gr www.esto.gr/contact i n f o [at] e s t o. g r η Χούντα δεν ανατράπηκε ποτέ και από κανέναν, η Χούντα απλά παρέδωσε την εξουσία ορκίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ἔστω Πολιτικές (α)συνέχειες Δεν θέλω Θ(ου) www.esto.gr Ριζοσπαστικός συνωστισμός Μετανοείτε! www.esto.gr Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Ή ανασα ή σιωπή

ἔστω Πολιτικές (α)συνέχειες Δεν θέλω Θ(ου) www.esto.gr Ριζοσπαστικός συνωστισμός Μετανοείτε! www.esto.gr Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Ή ανασα ή σιωπή Δεν θέλω Θ(ου) Ένας είναι ο εχθρός, ο αντικατοπτρισμός. Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Την Τσίτα την είδαμε, ο Ταρζάν μας λείπει. Ριζοσπαστικός συνωστισμός Παρίση(ς) - Μόσχα. Τώρα και στο Αργοστόλι. Μετανοείτε!

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ 2015 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

1 η ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ 2015 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 1 η ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ 2015 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 2 1. Ο Άρης έφαγε 5 μιας σοκολάτας και ο Φίλιππος έφαγε 1 10 σοκολάτας περισσότερο από τον Άρη. Τι μέρος της σοκολάτας έμεινε;

Διαβάστε περισσότερα