ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟ MARKETING ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟ MARKETING ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟ MARKETING ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΑΣΘΕΝΩΝ- ΠΕΛΑΤΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΩΝ» ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΣ ΠΑΤΡΑ

2 Θα ήθελα να ευχαριστήσω την Δρ. Καραγιάννη Δέσποινα για την καθοδήγηση της καθ όλη την διάρκεια των μεταπτυχιακών σπουδών μου. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο του φαρμακευτικού τμήματος, κύριο Κορδοπάτη Παύλο, καθώς και τους υπόλοιπους καθηγητές που μου έδωσαν την δυνατότητα να κάνω το μεταπτυχιακό πάνω στο φαρμακευτικό marketing. Απευθύνω τις θερμότερες ευχαριστίες μου στην Καθηγήτρια μου, την κυρία Μαγκαφά Βασιλική, με την οποία ήλθα πιο κοντά κατά την φοίτηση μου στο Φαρμακευτικό Τμήμα, για τις πολύτιμες συμβουλές της και την συνολική βοήθεια της. Τέλος, δεν θα μπορούσα να μην αναφερθώ στην κυρία Γεωργή Χριστίνα, η οποία μου αφιέρωσε αρκετό από τον πολύτιμο χρόνο της και με κατεύθυνε κατά την συγγραφή της εργασίας αυτής. 2

3 ...Αφιερώνεται στους αφανείς ήρωες της καθημερινότητας... 3

4 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ...6 Εισαγωγή...7 Σημαντικότητα της έρευνας...8 Τι συμβαίνει σήμερα;...9 Ποιά είναι τα καθήκοντα του φαρμακοποιού;...10 Ποιός είναι όμως ο ρόλος του φαρμακοποιού και πως μπορεί να εξελιχθεί;...11 Η ιστορία της ενσυναίσθησης...14 Ετυμολογία...14 Ιστορική αναφορά...14 Υπάρχει ακριβής ορισμός για το τι είναι ενσυναίσθηση;...15 Ποιός είναι ο κοινός παρανομαστής όλων των ορισμών;...16 Η φύση της ενσυναίσθησης...16 Ποιό είναι το σύμβολο της ενσυναίσθησης;...17 Ποιά η διαφορά μεταξύ ενσυναίσθησης και συμπάθειας;...18 Η ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ...19 Ο τραυματισμένος θεραπευτής...19 Μπορεί η ενσυναίσθηση να διδαχθεί;...20 Ποιά τα εμπόδια για την επίδειξη ενσυναίσθησης;...21 Ακρόαση (Listening)...22 Ενσυναισθητική ακρόαση (Empathetic listening)...23 Πως εφαρμόζεται στην πράξη;...23 Η παράφραση και η αντανάκλαση των συναισθημάτων...24 Ποιά τα πλεονεκτήματα της ενσυναισθητικής ακρόασης;...25 Τι πρέπει να αποφεύγεται κατά την ακρόαση;...25 Πως πρέπει να αντιμετωπίσει ο φαρμακοποιός τον ασθενή για να ακουστεί;...27 Η αποτελεσματική χρήση των ερωτήσεων...28 Η σημασία της απόστασης μεταξύ πελάτη και φαρμακοποιού...29 Η γλώσσα του σώματος...29 Η σημασία της εμφάνισης...30 Ποιά τα οφέλη της αποτελεσματικής επικοινωνίας;...30 Ποιά τα εμπόδια για αποτελεσματική επικοινωνία;

5 Η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΣΤΗ ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΑΣΘΕΝΗ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΥ...34 Τι είναι όμως εμπιστοσύνη;...35 Ποιός είναι ο λόγος που εξετάζεται η εμπιστοσύνη και ποιά η σημασία της;...36 Πώς δημιουργείται η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ των παρόχων της υγείας και των ασθενων;...37 ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ-ΑΣΘΕΝΩΝ...38 Τι είναι;...38 Η σημασία της ικανοποίησης των πελατών-ασθενών...38 Ο ρόλος των δημογραφικών και κοινωνιολογικών χαρακτηριστικών των πελατών στην ικανοποίηση τους...40 Παράγοντες που αφορούν τον επαγγελματία της υγείας και σχετίζονται με την ικανοποίηση...41 Σκοπός της έρευνας...43 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...44 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ...46 Δημογραφικά στοιχεία...46 Γενικές ερωτήσεις...51 Χαρακτήρας Φαρμακοποιού...56 Σχολιασμός χαρακτήρα φαρμακοποιού...69 Ερωτήσεις που αφορούν στην ενσυναίσθηση και στην εμπιστοσύνη του φαρμακοποιού...70 Σχολιασμός των ερωτήσεων για την ενσυναίσθηση και την εμπιστοσύνη...96 Ερωτήσεις που αφορούν στην ικανοποίηση των πελατών...98 Σχολιασμός των αποτελεσμάτων για την ικανοποίηση των πελατών Συνολική ικανοποίηση των πελατών Σχολιασμός των αποτελεσμάτων για την συνολική ικανοποίηση των πελατών ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Προτάσεις για μελλοντική έρευνα Βιβλιογραφία ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η σχέση μεταξύ των επιστημόνων της υγείας και των ασθενών-πελατών αυτών διαρκώς εξελίσσεται και έχει συγκεντρώσει το ενδιαφέρον της διεθνούς βιβλιογραφίας. Οι ασθενείς είναι αυτοί που καθορίζουν την επιτυχία ή αποτυχία του συστήματος της υγείας. Για το λόγο αυτό γίνονται προσπάθειες ώστε να ανιχνευτούν οι πεποιθήσεις τους όχι μόνο για τις υπηρεσίες που τους προσφέρονται αλλά και για τους παρόχους των υπηρεσιών αυτών. Στόχος της εργασίας αυτής της ήταν να μελετήσει την σχέση μεταξύ των ασθενώνπελατών και του φαρμακοποιού στο σύγχρονο φαρμακείο. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζεται κυρίως η ενσυναίσθηση του φαρμακοποιού και κατόπιν η επικοινωνία με τον φαρμακοποιό και η εμπιστοσύνη σε αυτόν. Επίσης διερευνάται η ικανοποίηση των ασθενών-πελατών. Για την διεξαγωγή της παρούσας έρευνας διαμοιράστηκε ανώνυμο ερωτηματολόγιο το οποίο συμπληρώθηκε από 113 άτομα. Οι συμμετέχοντες κάλυπταν όλες τις ηλικίες και έγινε προσπάθεια να βρίσκονται σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι γενικά ο Έλληνας φαρμακοποιός διαθέτει ενσυναίσθηση και την εφαρμόζει στην καθημερινότητα του για την αποτελεσματική επικοινωνία με τους πελάτες του. Ακόμα βρέθηκε ότι η εμπιστοσύνη στον φαρμακοποιό είναι υψηλή. Οι ασθενείς-πελάτες εμφανίζονται ιδιαίτερα ικανοποιημένοι γενικά όσον αφορά τις συναλλαγές τους στο φαρμακείο. 6

7 Εισαγωγή Η ικανοποίηση των πελατών είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Πέραν της διαφύλαξης του μέγιστου κοινωνικού αγαθού, της υγείας, που αποτελεί τη βάση κάθε κοινωνικής εκδήλωσης που υπηρετεί τον άνθρωπο, η ικανοποιήση των πελατών έχει πολλαπλά οικονομικά, ψυχολογικά και κοινωνικά οφέλη. Αποτελεί το ποσοστό ευχαρίστησης των αγοραστών από την προσφερόμενη παροχή υπηρεσιών και την συναλλαγή με τον προμηθευτή, σύμφωνα πάντα με τις ανάγκες, τις επιθυμίες και την ενημέρωση αυτών για κάποιο ιατρικό ζήτημα. 1 Με το πέρας των χρόνων η αποτελεσματικότητα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης μετράται ολοένα και περισσότερο με οικονομικά και κλινικά κριτήρια. Η άποψη των ασθενών σχετικά με την αποτίμηση των υπηρεσιών που τους παρέχονται πλεόν διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο και έχει γίνει αντικείμενο ξεχωριστής μελέτης με εντυπωσιακή εξέλιξη τις τελευταίες δεκαετίες. Σε αυτό συνετέλεσε το κοινωνιολογικό ενδιαφέρον για τις διαπροσωπικές σχέσεις που έθιξε την σχέση μεταξύ προμηθευτών και αγοραστών και την βοήθησε να αναδειχθεί τονίζοντας την σημασία της οπτικής γωνίας των δεύτερων. 2 Είναι έμφυτη η ανάγκη σε κάθε άνθρωπο να τον καταλάβουν και να ενδιαφερθούν για αυτόν. Η ανάγκη αυτή λοιπόν, αποτελεί την θεμελιώδη βάση για κάθε διαπροσωπική σχέση και στον τομέα της υγείας τον ακρογωνιαίο λίθο της θεραπείας. Στην καθημερινότητα τους, οι επιστήμονες της υγείας έρχονται αντιμέτωποι με μια διπλή πρόκληση: Να ανταποκριθούν τόσο στις βιοϊατρικές όσο και στις ψυχοκοινωνικές ανάγκες των ασθενών τους. Οι ασθενείς συχνά αισθάνονται φόβο, εκνευρισμό και ανασφάλεια εξαιτίας της αβεβαιότητας για την κατάσταση της υγείας τους και ψάχνουν απαντήσεις και επιβεβαίωση. Επιπλέον περιμένουν παράλληλα με την σωστή διάγνωση και θεραπεία της κατάστασης τους, ειλικρινές ενδιαφέρον και φιλική αντιμετώπιση. Παραδοσιακά, οι έρευνες που γίνονταν επικεντρώνονταν στις αντιλήψεις των ασθενών για την σχέση τους με τον επιστήμονα υγείας. Τα τελευταία χρόνια ωστόσο οι ερευνητές έχουν στρέψει το ενδιαφέρον τους στην επιρροή των φορέων της υγείας πάνω στην σχέση τους με τους ασθενείς και το θεραπευτικό αποτέλεσμα που έτσι προκύπτει. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει πολλές προσπάθειες να καθοριστεί ποιοτικά και να μετρηθεί ποσοτικά αυτό που χαρακτηρίζουμε ως ενσυναίσθηση. Η έρευνα ξεκίνησε απο τον χώρο της ψυχολογίας όσον αφορά την ιατρική επιστήμη και είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ανάπτυξη μιας υγιούς και αρμονικής σχέσης μεταξύ ασθενών και θεραπευτών. 3 Παρόλο που άπαντες συμφωνούν ότι η ενσυναίσθηση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ικανοποίηση των ασθενών-πελατών, υπάρχουν πολλές πτυχές της σχέσης αυτής που δεν έχουν φωτιστεί ακόμα και χρήζουν περαιτέρω μελέτης. 1 Η διεθνής βιβλιογραφία μέχρι 7

8 σήμερα έχει ασχοληθεί σε μεγάλο βαθμό με την ενσυναίσθηση στη σχέση ιατρού-ασθενή όμως λίγα εως ελάχιστα έχουν γραφτεί για την αξία της ενσυναίσθησης μεταξύ φαρμακοποιού και ασθενή. Σημαντικότητα της έρευνας Με δεδομένο πως μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει κάποια σχετική έρευνα στην Ελλάδα και είναι ελάχιστες αυτές που έχουν πραγματοποιηθεί σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία, η παρούσα έρευνα επιδιώκει να αποδώσει την εικόνα του Έλληνα φαρμακοποιού τον 21 ο αιώνα μέσα από τα μάτια των πελατών του, σύμφωνα με τις δικές τους ανάγκες, απαιτήσεις και επιθυμίες. Τα αποτελέσματα που προκύπτουν μπορούν να βοηθήσουν τους άμεσα ενδιαφερόμενους, που δεν είναι άλλοι από τους ίδιους τους φαρμακοποιούς, να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με τους πελάτες, να κατανοήσουν καλύτερα τις ανάγκες τους, να βρούν περισσότερα σημεία επικοινωνίας ώστε ανεβάζοντας το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών να αυξήσουν το κύρος τους, την απόδοση των φαρμακείων τους και τελικά τα κέρδη τους. Όμως στις μέρες μας δεν αρκούν μόνο τα παραπάνω. Ζούμε σε μία κοινωνία που αλλάζει και αναπτύσσεται με ταχύτατους ρυθμούς. Ο φαρμακοποιός καθημερινά έρχεται αντιμέτωπος με πολλές προκλήσεις και προβλήματα. Η τεχνολογική πρόοδος, οι οικονομικές ανακατατάξεις και η κοινωνική ρευστότητα, επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ασκούν οι φαρμακοποιοί την επιστήμη τους και σαφώς αλλάζουν τις υποχρεώσεις που έχουν είτε ως επιστήμονες είτε ως συνειδητοποιημένοι ενεργοί πολίτες απέναντι στο κοινωνικό σύνολο. Ο φαρμακοποιός επιβάλλεται πλέον να προσφέρει τις γνώσεις και την αδιαμφισβήτητη εμπειρία του σε θέματα υγείας, στην υπηρεσία του πολίτη. Έχει τη δυνατότητα και την υποχρέωση να προσφέρει λύσεις, εναλλακτικές προτάσεις, εκπαίδευση καθώς και καθοδήγηση. Οι επιστήμονες της υγείας (ιατροί, φαρμακοποιοί και τα λοιπα) δεν έρχονται απλά αντιμέτωποι μόνο με την ασθένεια. Βρίσκονται σε συνεχή αγώνα απέναντι στην μη κατάρρευση της κοινωνίας και των θεσμών της, δεδομένου ότι συμβάλλουν στην διαφύλαξη του σπουδαιότερου αγαθού που φυσικά δεν είναι άλλο από την υγεία. Ο φαρμακοποιός, προκειμένου να επιτύχει στο καθήκον του, πρέπει να είναι άρτια προετοιμασμένος και εκπαιδευμένος, να κατέχει το αντικείμενο του και να διακατέχεται από υψηλή αντίληψη για το έργο του και τις υποχρεώσεις του απέναντι στην κοινωνία. 4 8

9 Τι συμβαίνει σήμερα; Ο κόσμος αλλάζει, οι κοινωνικές συνθήκες αλλάζουν, το περιβάλλον αλλάζει. Εμφανίζονται νέες ασθένειες και νέα προβλήματα σχετικά με την υγεία. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής δημιουργεί νέες ασθένειες, το ίδιο και οι περιβαλλοντικές αλλαγές. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε: Η καθιστική ζωή σε συνδυασμό με τη σύγχρονη διατροφή που είναι πλούσια σε λίπη, δημιούργησαν έξαρση και κατακόρυφη αύξηση των καρδιαγγειακών νοσημάτων (πρώτος παράγοντας θανάτου στις δυτικές ανεπτυγμένες χώρες), του διαβήτη, της υπέρτασης. Η έκθεση σε νέες ουσίες και χημικούς παράγοντες (μόλυνση της διατροφικής αλυσίδας με φυτοφάρμακα, του νερού, το κάπνισμα), και η έκθεση στις βλαβερές ηλιακές ακτίνες αύξησε τα περιστατικά καρκίνου και αλλεργιών. Η αύξηση των ορίων ηλικίας στις δυτικές χώρες αύξησε επίσης τα ποσοστά εμφάνισης ασθενειών που σχετίζονται με την τρίτη ηλικία (ψυχοσύνδρομα όπως η νόσος Alzheimer). Η απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων έφερε νέα σεξουαλικά νοσήματα (AIDS, κονδυλώματα). Η ανάπτυξη των μεταφορών και η καθιέρωση του αυτοκινήτου ως καταναλωτικού αγαθού έφερε και την τεράστια αύξηση των τροχαίων ατυχημάτων και των τραυμάτων. Η παγκοσμιοποίηση και η μετακίνηση των πληθυσμών (προσφυγές, τουρίστες, οικονομικοί μετανάστες), έφερε στο προσκήνιο ξεχασμένες ασθένειες.(παραδείγματος χάριν φυματίωση) Η απειλή τρομοκρατικών ενεργειών με τη χρήση βιολογικών ή χημικών όπλων έφερε στο προσκήνιο την επίδραση τέτοιων δηλητηριωδών ουσιών στον άνθρωπο. 4 9

10 Η τεχνολογική πρόοδος και η ιλιγγιώδης ταχύτητα με την οποία το διαδίκτυο κατακτά τον κόσμο πέρα από το γεγονός ότι έχει προσδώσει πολλαπλά οφέλη και έχει κάνει την ζωή μας ευκολότερη και γρηγορότερη, εντούτοις ευθύνεται για σωρεία προβλημάτων και μελανών χρωμάτων στην παλέτα της ζωής μας. Πλαστά φάρμακα, φάρμακα άγνωστης προέλευσης και σύνθεσης, παραπλανητικές οδηγίες και υπερβολικές υποσχέσεις εξαπατούν χιλιάδες ανθρώπους κάθε μερα. Επίσης είναι πλέον κοινό μυστικό ότι μεγάλες ποσότητες αναβολικών διακινούνται μέσω γυμναστηρίων, μέσω εταιρειών στο internet. 4 Ναρκωτικά. 200 εκατ. άνθρωποι, σχεδόν το 5% του ενήλικου παγκόσμιου πληθυσμού, κάνουν σήμερα χρήση παράνομων ναρκωτικών ουσιών Ευρωπαίοι πεθαίνουν κάθε χρόνο από υπερβολική δόση ναρκωτικών ουσιών. Δυστυχώς τα νούμερα χρόνο με τον χρόνο αυξάνουν για αυτήν την μάστιγα της εποχής μας. 5 Τα αυξημένα προβλήματα στην σημερινή κοινωνία, η αποξένωση, οι ρωγμές στην δομή της οικογένειας, τα οικονομικά προβλήματα, η έλλειψη αυτοσεβασμού έχουν οδηγήσει στην έξαρση της κατάθλιψης. Ποιά είναι τα καθήκοντα του φαρμακοποιού; Τα καθήκοντα του φαρμακοποιού περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων: εργαστηριακή επεξεργασία, παραγωγή καινούργιων φαρμάκων και ιατροφαρμακευτικών υλικών, έλεγχος της ποιότητας και δράσης των φαρμάκων, προετοιμασία φαρμάκων τα οποία δεν παραλαμβάνει σε συσκευασμένη μορφή, διάθεση φαρμάκων βάσει ιατρικής συνταγής ή φαρμάκων τα οποία διατίθενται στο κοινό ελεύθερα, ενημέρωση των πελατών του για τον τρόπο λήψης του φαρμάκου και για τις δραστικές του ουσίες, καθοδήγηση των εργασιών των βοηθών του στο εργαστήριο, ενημέρωση για την κατάσταση των αποθηκευμένων φαρμάκων και συμπλήρωση των ποσοτήτων που είναι αναγκαίες για την λειτουργία του φαρμακείου, συμβουλές για θέματα λήψης φαρμάκων, για τη χρήση διαφόρων ιατρικών βοηθημάτων και γενικά της φαρμακοθεραπείας, τήρηση αρχείων των συνταγών που έχει εκτελέσει καθώς και των τοξικών παρασκευασμάτων που διαθέτει, εμπορική ή συμβουλευτική δραστηριότητα σε φαρμακευτικές επιχειρήσεις, πώληση καλλυντικών και ειδών υγιεινής. 6 10

11 Ποιός είναι όμως ο ρόλος του φαρμακοποιού και πως μπορεί να εξελιχθεί; Ο ρόλος του φαρμακοποιού όσο περνούν τα χρόνια αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Οι αυξανόμενες απαιτήσεις δημιουργούν μεγαλύτερες υποχρεώσεις όπου ο φαρμακοποιός καλείται να ανταποκριθεί. Πιο συγκεκριμένα ο φαρμακοποιός: Πρώτα από όλα οφείλει να ενημερώσει και να τονίσει στην κοινωνία αυτό που έχει ξεχάσει το σημερινό σύστημα υγείας. Ότι δηλαδή η πρόληψη είναι αυτό που πρέπει να επιδιώκουμε και όχι η θεραπεία όπως συμβαίνει σήμερα. Εκατομμύρια ζωές θα είχαν σωθεί αν αυτό εφαρμοζόταν στην πράξη. Έχει υποχρέωση να ευαισθητοποιήσει το κοινωνικό σύνολο αλλά και την πολιτεία απέναντι σε φαινόμενα όπως είναι τα πλαστά φάρμακα και η χρήση αναβολικών και να απαιτήσει αυστηρότερους ελέγχους, αυστηρότερο νομοθετικό πλαίσιο που θα διέπει τη διακίνηση τέτοιων προϊόντων, και ασφαλώς να βρίσκεται σε συνεχή επαγρύπνηση. Ακόμα οφείλει να ενημερώσει όλους τους ενδιαφερόμενους και κυρίως να πιέσει τους αρμόδιους να αποκτήσουν υπεύθυνη στάση στο πρόβλημα. 4 Είναι ο επιστήμονας υγείας που γνωρίζει όσο κανένας άλλος το μέγεθος του προβλήματος των ναρκωτικών και της τοξικοεξάρτησης, λόγω της επιστημονικής του κατάρτισης αλλά κυρίως λόγω της εμπειρίας του στο φαρμακείο. Είναι ίσως ο μοναδικός επιστήμονας υγείας που γνωρίζει τον λεγόμενο «κρυμμένο πληθυσμό» ναρκομανών της περιοχής του αλλά και τον τρόπο συμπεριφοράς και δράσης του. Πολλοί είναι εκείνοι οι ναρκομανείς που επισκέπτονται καθημερινά το φαρμακείο μας για να ζητήσουν σύριγγες ινσουλίνης ενώ πολλοί είναι και εκείνοι που με πλαστές συνταγές προσπαθούν να πάρουν κάποιο υπνωτικό φάρμακο. Ο φαρμακοποιός μέσα από την εμπειρία του έχει μάθει να αναγνωρίζει και να συμπεριφέρεται ανάλογα. Είναι γεγονός όμως ότι μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει μια συλλογική προσπάθεια βοήθειας αυτών των ατόμων μέσα από τον φαρμακευτικό κλάδο. Είναι βέβαια αρκετά δύσκολο, ακόμα και για κάποιον εξειδικευμένο να μιλήσει για απεξάρτηση σε κάποιο άτομο τη στιγμή που φτάνει στο φαρμακείο να ζητήσει σύριγγα, τη στιγμή δηλαδή που το μόνο που έχει στο μυαλό του είναι η εξασφάλιση της δόσης του. Όμως στο τομέα της ενημέρωσης και της καθοδήγησης σε οικογενειακό επίπεδο ο φαρμακοποιός μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο. Ο φαρμακοποιός οφείλει να είναι ενημερωμένος πάνω στο πρόβλημα και να παρέχει πληροφορίες σε γονείς και ενδιαφερόμενους. Είναι στιγμή, καθώς τα φαρμακεία αποτελούν «συμβουλευτικούς σταθμούς» σε διάφορα θέματα υγείας ο φαρμακοποιός να συμβάλλει όσο μπορεί για την άμβλυνση του προβλήματος. 7 11

12 Σε ακριτικά νησιά, χωριά και αλλά μέρη όπου δεν υπάρχει κανένα άλλο διαθέσιμο κέντρο παροχής υπηρεσιών υγείας, ο φαρμακοποιός είναι από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις προσφοράς προς το κοινωνικό σύνολο. Το φαρμακείο στο χωριό, ή στο νησί της άγονης γραμμής, αποτελεί τη μοναδική όαση ελπίδας και ασφάλειας για τους κατοίκους αυτών των περιοχών. Τα φαρμακεία αυτά οφείλει η πολιτεία να τα επιδοτήσει καθώς επίσης και να ενθαρρύνει και άλλους συναδέλφους φαρμακοποιούς να δοκιμάσουν την τύχη τους σε τέτοια μέρη. Ακόμα τα φαρμακεία αυτά κρατούν τους κατοίκους στην περιοχής τους, και παρέχουν ανεκτίμητες εθνικές υπηρεσίες. Συμμετέχει σε εθελοντικές μη κυβερνητικές οργανώσεις (Φαρμακοποιοί του κόσμου) ή σε κοινωνικές δράσεις (Κοινωνικό φαρμακείο) ενώ χρήσιμη είναι και η προσφορά φαρμάκων σε περιπτώσεις πολέμων ή ανθρωπιστικών κρίσεων. Επιβάλλεται να απαλλαχθεί από τις γραφειοκρατικές υποχρεώσεις που του θέτουν η πολιτεία και τα ασφαλιστικά ταμεία και να επικεντρωθεί αποκλειστικά στον ασθενή και την φαρμακευτική του αγωγή. Απαραίτητη είναι η καταγραφή των παρενεργειών, η δημιουργία φακέλου για τον ασθενή, καθώς και η στενότερη συνεργασία με τον ιατρό. Απαιτείται να συνεργαστεί με εντιμότητα και ειλικρίνεια με τα ασφαλιστικά ταμεία. Να γίνονται αυστηρότεροι έλεγχοι στα φαρμακεία, να υπάρξει αυστηρή τιμωρία των παραβατών φαρμακοποιών αλλά και αυστηρή τήρηση των υποχρεώσεων των ασφαλιστικών ταμείων προς τα φαρμακεία. Ακόμα συνεργασία στην τήρηση αρχείων κατανάλωσης φαρμάκων, στην εξεύρεση και χρήση φθηνών φαρμάκων, συνεργασία στη κατάρτιση της λίστας φαρμάκων που δεν θα δικαιολογούνται προς εξόφληση. Πρέπει επίσης να γίνει επιδότηση από τα ασφαλιστικά ταμεία ή απο άλλο φορέα για την λειτουργία φαρμακείων σε απόμακρα και δύσβατα μέρη. Ο φαρμακοποιός οφείλει να στηρίξει το ασφαλιστικό σύστημα με όλες του τις δυνάμεις. Αν και εργάζεται ως ιδιώτης οφείλει να στηρίξει το δημόσιο χαρακτήρα του συστήματος υγείας. Οφείλει να συμπράξει με τα πανεπιστημιακά ιδρύματα. Χρήσιμη αναμένεται να είναι η δημιουργία βοτανικών κήπων. Ακόμα μπορούν να γίνουν συνεργασίες πάνω σε θέματα σωστής χρήσης φαρμάκων, καταγραφής παρενεργειών και επιμόρφωσης των φαρμακοποιών. Αυτό που χαρακτηρίζεται δηλαδή ως δια βίου εκπαίδευση. 12

13 Πρέπει να έχει καλύτερη συνεργασία με τις φαρμακευτικές εταιρείες έτσι ώστε επιτέλους να βρεθούν και άλλα σημεία επαφής και συνεργασίας και όχι μόνο σε ότι έχει να κάνει με την παροχή εκπτώσεων ή δώρων. Να εκλείψει η δυσπιστία που υπάρχει μεταξύ φαρμακοποιών και εταιρειών και να προωθηθεί η επιστημονική συνεργασία, η επιμόρφωση, η μετεκπαίδευση και οτιδήποτε άλλο μπορεί να βοηθήσει το κοινωνικό σύνολο. Πρέπει να αποφασίσει να ασχοληθεί πιο ενεργά με τα κοινά για καλύτερη συνεργασία του ΠΦΣ με τους τοπικούς συλλόγους, μεγαλύτερη διαφάνεια και ευρύτερη συμμετοχή αυτού στα κοινωνικά δρώμενα και στις πολιτικές εξελίξεις που αφορούν το χώρο της υγείας. Επιτέλους να συνεργαστεί στενότερα με άλλους επιστήμονες. Ιατρούς, νοσηλευτές, χημικούς, γεωπόνους, αισθητικούς. Τέλος μπορεί να συμμετάσχει πιο ουσιαστικά σε δράσεις που έχουν να κάνουν με την προστασία του περιβάλλοντος (ανακύκλωση φαρμάκων για παράδειγμα). Ο φαρμακοποιός μπορεί να βοηθήσει σε πολλούς τομείς. Η ευρύτητα των παρεμβάσεων που μπορεί να κάνει είτε στο χώρο της υγείας, είτε σε θέματα κοινωνικού ενδιαφέροντος, μπορεί να τον αναδείξει σε εξέχον και αναντικατάστατο μέλος της κοινωνίας μας. Απαιτείται μεγαλύτερη όμως και εκ μέρους των φαρμακοποιών, συνειδητοποίηση των δυνατοτήτων και ευθυνών που έχουν και ευρύτερη αντίληψη περί του ρόλου τους. Ο φαρμακοποιός μπορεί να παίξει βασικός στο γήπεδο της κοινωνίας και να μην μένει απλά καθηλωμένος στον πάγκο (του φαρμακείου). 4 13

14 Η ιστορία της ενσυναίσθησης Ετυμολογία Η ενσυναίσθηση αποτελεί την ελληνική απόδοση της αγγλικής έννοιας «empathy». Σημασιολογικά έχει αντίθετη σημασία από την ελληνική λέξη εμπάθεια η οποία σημαίνει "άσχημα συναισθήματα απέναντι σε κάποιον" και έχουν μόνο ετυμολογική συγγένεια. 8 Ως λέξη είναι σύνθετη και προέρχεται από το ελληνικό έν (in) + πάθος (feeling). Ο όρος υιοθετήθηκε το 1858 από τον γερμανό φιλόσοφο Rudolfe Lotze ( ) ο οποίος δημιούργησε την γερμανική λέξη Einfόhlung (feeling into), από την οποία η αγγλική λέξη πήρε την τελική μορφή της. 9 Ιστορική αναφορά Η μελέτη της έννοιας της ενσυναίσθησης έχει μακρά και πλούσια ιστορία στο χώρο των κοινωνικών επιστημών. 10 Το 1873 ο Robert Vischer ( ), ένας γερμανός ιστορικός της τέχνης και φιλόσοφος, ανέφερε για πρώτη φορά τη λέξη Einfόhlung στο έργο του «On the Optical Sense of Form: A Contribution to Aesthetics, 1873», ώστε να περιγράψει το κατά πόσο αντιλαμβάνεται ο παρατηρητής τα συναισθήματα που του δημιουργούνται μέσα απο τα έργα της τέχνης. Το 1897 ο Theodor Lipps ( ) γερμανός ψυχολόγος και φιλόσοφος, μεταφέρει τον όρο Einfόhlung στην ψυχολογία σε μια προσπάθεια να περιγράψει το πως οι άνθρωποι κατανούν την διανοητική ικανότητα των συνανθρώπων τους. Κατόπιν γράφει την «Αισθητική» που αποτελεί την πιο εκτεταμένη ανάλυση της ενσυναίσθησης μέχρι εκείνη την εποχή. Το 1905 o Freud ( ) εμπνευσμένος από τον Lipps γράφει το «Jokes and their Relation to the Unconscious». Σε αυτό περιγράφει την πεποίθηση του ότι Einfόhlung είναι η διαδικασία εκείνη η οποία μας επιτρέπει να καταλάβουμε τους άλλους βάζοντας τον εαυτόν μας στη θέση τους. Το 1909 ο Άγγλος Edward Titchener ( ) επινόησε την λέξη empathy μεταφράζοντας τον γερμανικό όρο Einfόhlung, ενώ το 1918 ο Αμερικανός ψυχολόγος Elmer E. Southard ( ) χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τον όρο empathy μιλώντας για την σχέση ασθενή-ιατρού

15 Υπάρχει ακριβής ορισμός για το τι είναι ενσυναίσθηση; Μπορεί η ενσυναίσθηση να χρησιμοποιείται ευρέως στον τομέα της υγείας και να παίζει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο των θεραπευτικών σχέσεων, όμως επικρατεί σύγχυση απόψεων σχετικά με τον ακριβή προσδιορισμό της ως έννοιας. Λόγω των πολλών λοιπόν διαφορετικών ορισμών που έχουν διατυπωθεί μέχρι σήμερα κάποιοι υποστήριξαν ότι ίσως να μην υπάρχει στην πραγματικότητα η συγκεκριμένη έννοια και πρότειναν την αφαίρεση της από τους όρους της ψυχολογίας από όπου και ξεκίνησε σε συνδυασμό με την αντικατάσταση της από μια λιγότερο αμφιλεγόμενη λέξη. 12 Παρά τις ενστάσεις πολλοί θεωρητικοί έχουν προσπαθήσει να αποδώσουν τον ορισμό της ενσυναίσθησης. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε: Alder (1931): Η ικανότητα να μπορούμε να βλέπουμε με τα μάτια του άλλου και να ακούμε με τα αυτιά του. G.Mead (1934): Η ικανότητα να παίρνει κανείς το ρόλο ενός άλλου και να υιοθετεί εναλλακτικές προοπτικές σχετικά με τον εαυτό του. Goutu (1951): Ενσυναίσθηση είναι η διαδικασία κατά την οποία το άτομο για μια στιγμή προσποιείται στον εαυτό του ότι είναι κάποιος άλλος, ώστε να μπορεί να διεισδύσει στην πιθανή συμπεριφορά του άλλου σε μια δεδομένη κατάσταση. Freud (1921/1955): Η ενσυναίσθηση παίζει το σημαντικότερο ρόλο στην κατανόηση του τι είναι εκ φύσεως ξένο στο Εγώ μας. 13 Rogers (1959): Η δυνατότητα να αντιλαμβάνεται κανείς το εσωτερικό πλαίσιο αναφοράς κάποιου άλλου με ακρίβεια, με τα συναισθηματικά στοιχεία και νοήματα που ενυπάρχουν σε αυτό, σαν να ήταν εκείνος ο άλλος άνθρωπος, χωρίς όμως να ξεχάσει ποτέ τον όρο «σαν». 14 Bachrach (1976): Η ενσυναίσθηση μοιάζει με την ουσία αυτού στο οποίο οι πελατοκεντρικοί θεραπευτές αναφέρθηκαν ως «το αν υιοθετείς το πλαίσιο αναφοράς του πελάτη» ή αυτού στο οποίο οι ψυχαναλυτές αναφέρθηκαν ως «εφήμερες, ελεγχόμενες ταυτίσεις». 13 Alvin Goldman (1993): Η ικανότητα να μπορεί κάποιος νοερά να μπαίνει στην θέση του άλλου ώστε να καταλάβει τα αισθήματα και τα συναισθήματα του. 15 Hoffman (2000): Πρόκειται για μια συναισθηματική αντίδραση που προορίζεται για κάποιον άλλο και όχι για τον εαυτόν μας. 16 Ryback (2001): Ευαίσθητη αλλά και ισχυρή επιλογή να επιτραπούν νοερές εικόνες και/ή αισθήσεις των εμπειριών τις οποίες μοιράζεται ο πελάτης να αναδυθούν μέσα από τον θεραπευτή

16 Ποιός είναι ο κοινός παρανομαστής όλων των ορισμών; Το κοινό γνώρισμα σε όλους τους ορισμούς που έχουν δωθεί για την ενσυναίσθηση είναι η ικανότητα να καταλάβει κανείς τις πεποιθήσεις, τις εμπειρίες και τα συναισθήματα κάπου άλλου που εκ πρώτης άποψης δεν τον αγγίζουν και δεν τον αφορουν. Αυτό δεν συνεπάγεται αρνητικά συναισθήματα όπως στεναχώρια, λύπηση ή οίκτος αλλά το να βιώνεις ένα γεγονός ή μία κατάσταση με τους όρους που το βιώνει το άλλο πρόσωπο. 17 Η φύση της ενσυναίσθησης Οι θεωρητικοί και οι ερευνητές αναγνωρίζουν δύο κύριες πτυχές της ενσυναίσθησης: τη «γνωστική» και την «συναισθηματική». Κάποιοι δίνουν έμφαση στις γνωστικές πτυχές, άλλοι στις συναισθηματικές πτυχές ενώ κάποιοι άλλοι και στις δύο. Σε ένα δεύτερο επίπεδο έχουν αναγνωριστεί άλλες δύο διαστάσεις της ενσυναίσθησης, το «επικοινωνιακό στοιχείο» και η «ενσυναισθητική κατανόηση». Η «γνωστική» ή «διάσταση κατανόησης» αναφέρεται στην νοητική κατανόηση της εμπειρίας του. Δηλαδή το άτομο σε αυτή την περίπτωση βλέπει και εκτιμά από την σκοπιά του άλλου. Η «συναισθηματική» ή «βιωματική» διάσταση αναφέρεται στο άμεσο βίωμα των συναισθημάτων του άλλου. Με αυτή την έννοια, ένα άτομο συμμερίζεται τη συναισθηματική κατάσταση ή εμπειρία ενός άλλου. Η «επικοινωνιακή» διάσταση της ενσυναίσθησης αφορά τη μεταβίβαση, με ακρίβεια και ευαισθησία, στον άλλο της κατανόησης του συναισθηματικού του κόσμου ή τη δεξιότητα του θεραπευτή να απαντά ακριβώς και επαρκώς στα μηνύματα του πελάτη. Επίσης ο θεραπευτής για να εκφράσει αισθήματα ενσυναίσθησης και κατανόησης ώστε να δημιουργήσει μια καλή θεραπευτική σχέση με τον πελάτη, μπορεί να ρυθμίσει κατάλληλα τη μη λεκτική του συμπεριφορά. Η τέταρτη και τελευταία διάσταση είναι η «ενσυναισθητική κατανόηση». Διδάσκεται ως συμβουλευτική δεξιότητα και θεωρείται αξιόπιστος δείκτης της αποτελεσματικότητας του συμβούλου

17 Ποιό είναι το σύμβολο της ενσυναίσθησης; Με το σύνθημα «Ένα σύμβολο για το σήμερα», αναπαριστάται σε μια εικόνα όσα προσπαθούν τόσα χρόνια τώρα να περιγράψουν οι ειδικοί. Οι κάτοχοι των δικαιωμάτων του συμβόλου μάλιστα, προτρέπουν τον κόσμο να το χρησιμοποιήσει και να το διαδώσει. Αυτο είναι το εξής: Σχήμα 1. Το σύμβολο της ενσυναίσθησης. «Είναι πολύ δύσκολο να μισήσεις κάποιον που καταλαβαίνεις» και «Για να υπάρχει ειρήνη, αγάπη και αρμονία στην γη, πρώτα από όλα επιβάλλεται να έχουμε ενσυναίσθηση ο ένας για τον άλλον» γράφουν οι δημιουργοί. Στο σύμβολο όπως φαίνεται υπάρχουν δύο ίδια μέρη τα οποία έρχονται σε επαφη. Παρατηρούμε ότι οι μαύρες γραμμές είναι σαν ρίζες που καθεμία εκκινεί από το ένα μέρος και καταλήγει στο άλλο. Είναι σαν ένας άνθρωπος να συνδέεται εις βάθος με καποιον άλλο ώστε να μάθει επακριβώς τις σκέψεις, τους προβληματισμούς, τις εμπειρίες, τα συναισθήματα του και το αντίστροφο. 18,19 17

18 Ποιά η διαφορά μεταξύ ενσυναίσθησης και συμπάθειας; Συνήθης είναι η ταύτιση της έννοιας «συμπάθεια» με αυτήν της ενσυναίσθησης. Ο Ehmann (1971) παρατηρεί ότι η έννοια της συμπάθειας περικλείει στοιχεία όπως οίκτο, συλλήπηση και/ή συμφωνία τα οποία δεν χαρακτηρίζουν την ενσυναίσθηση. Ο Katz (1963) υποστηρίζει ότι στη συμπάθεια η προσοχή του ατόμου στρέφεται στα δικά του συναισθήματα και στην υποτιθέμενη ομοιότητα τους με εκείνα του άλλου χωρίς να χάνει την προσωπική του ταυτότητα, ενώ στην ενσυναίσθηση η προσοχή του ατόμου στρέφεται στα συναισθήματα του άλλου χάνοντας προσωρινά τον εαυτό του. Οι Bohart και Greenberg (1997) παρατηρούν ότι η συμπάθεια μπορεί να παρασύρει τον θεραπευτή. Να τον κάνει να χάσει την αντικειμενικότητα του και να προσπαθήσει να σώσει τον πελάτη αντί να τον βοηθήσει να σώσει ο ίδιος τον εαυτό του. 13 Ο Fairbairn (2002) περιέγραψε τη διαφορά μεταξύ συμπάθειας και ενσυναίσθησης ως εξής: Οπως η ικανότητα να αισθάνεται κανείς συμπάθεια, έτσι και η ικανότητα της συναισθηματικής ταύτισης είναι ένδειξη ανθρωπιάς και γι αυτό συχνά οι δύο έννοιες συγχέονται. Η συμπάθεια είναι μια συναισθηματική αντίδραση, άμεση και μη ελεγχόμενη, η οποία κατακλύζει το άτομο όταν αυτό φαντάζεται τον εαυτό του στη θέση στην οποία βρίσκεται κάποιος άλλος. Για το λόγο αυτό, μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή της παροχής φροντίδας ή να αμβλύνει ηθικές δράσεις. Η ενσυναίσθηση, από την άλλη πλευρά, αποτελεί μια ικανότητα που μαθαίνεται ή μια στάση ζωής, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην προσπάθεια να έρθει κανείς σε επαφή, να επικοινωνήσει και να κατανοήσει τους άλλους, αναφορικά με καταστάσεις τις οποίες βιώνει το άτομο καθώς και τις εμπειρίες ή τα συναισθήματα που έχει. Ένα άτομο μπορεί να θεωρείται ότι έχει περισσότερο ή λιγότερο αναπτυγμένη ενσυναίσθηση και να έχει την τάση να χρησιμοποιεί την ικανότητά του αυτή ανάλογα, για παράδειγμα, με το αν αισθάνεται ευθύνη έναντι των άλλων ατόμων. Η ενσυναίσθηση μπορεί να εκφραστεί με όρους χαράς, λύπης, ενθουσιασμού, μιζέριας, σύγχυσης και πόνου. Πρόκειται για μια προσπάθεια να κατανοεί κανείς, να βιώνει, να αισθάνεται πράγματα με τον ίδιο τρόπο που το κατορθώνει ένα άλλο άτομο. Είναι απίθανο βέβαια κάποιος που έχει αναπτυγμένη την ικανότητα της ενσυναίσθησης να γνωρίζει τι ακριβώς αισθάνεται ένα άλλο άτομο. Ωστόσο, είναι σημαντικό ο επιστήμονας της υγείας να προσπαθεί να φαντάζεται τι βιώνουν οι ασθενείς

19 Η ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «Ο τραυματισμένος θεραπευτής» Για την επίδειξη ενσυναίσθησης κατά την συναλλαγή του με τους ασθενείς ο επαγγελματίας της υγείας είναι ιδιαίτερα σημαντικό να μπορεί να κατανοήσει πλήρως τις εμπειρίες των θεραπευομένων. Για να το πετύχει αυτό πρέπει ο ίδιος να φανταστεί τον εαυτό του στη θέση του πελάτη του και συχνά το πετυχαίνει σκεπτόμενος χαρακτηριστικά γεγονότα που σημάδεψαν την πορεία της δικής του ζωής. Τα προσωπικά βιώματα αποτελούν χρήσιμο εργαλείο για την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης. Ο όρος «τραυματισμένος θεραπευτής» χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το πως οι προσωπικές εμπειρίες κάποιες φορές οδηγούν στην επιθυμία να βοηθήσουμε κάποιους άλλους να αμβλύνουν τον πόνο τους. Το αρχέτυπο εντοπίζεται στην αρχαία ελληνική μυθολογία και στην ιστορία του κένταυρου Χείρωνα. 3 Ο Χείρωνας, γιός του Θεού Κρόνου και της Φιλύρας, ήταν ο πιο σοφός μεταξύ των κενταύρων και γνώριζε την τέχνη των ιαματικών βοτάνων, ενώ επιδιδόταν και στο κυνήγι και τη μουσική. Στη μάχη εναντίον των κενταύρων, ο Ηρακλής, προκειμένου να υπερασπιστεί τον φίλο του Φόλο πλήγωσε κατά λάθος με δηλητηριασμένο βέλος στο πόδι τον γέρο σοφό. Αποσύρθηκε στη σπηλιά του και προσπάθησε να επουλώσει την πληγή με θεραπευτικά βότανα. Τα βέλη όμως του ήρωα ήταν ποτισμένα με το δηλητήριο της Λερναίας Ύδρας και έτσι ο Χείρωνας υπέφερε. 20.Ο τραυματισμός επέφερε χρόνιο πόνο στον Χείρωνα ο οποίος εξαιτίας της κατάστασης του θέλησε να θεραπεύσει και να απαλλάξει άλλους από όσα υπέφεραν. Έτσι έκανε την υπέρβαση αφού από μια άσχημη κατάσταση για αυτόν κατάφερε να καταλήξει στην προσφορά των υπηρεσιών του και των γνώσεων του για την διασφάλιση της υγείας ενός ευρύτερου συνόλου. Ανάμεσα στους μαθητές του Χείρωνα ήταν και ο Ασκληπιός στον οποίο δίδαξε τις θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων. Πολλές φορές ο όρος «αντιμεταβίβαση» χρησιμοποιείται μαζί με τον όρο «τραυματισμένος θεραπευτής». Ο ψυχίατρος Carl Jung περιέγραψε μια κατάσταση κατα την οποία ο θεραπευτής ασυνείδητα μεταδίδει συναισθήματα στον ασθενή. Τότε είναι που οι πληγές τους ασθενούς ενεργοποιούν τις πληγές του θεραπευτή. Αυτό όμως έχει σαν αποτέλεσμα να θολώσει η κρίση του επιστήμονα και να καταστραφεί τελείως το πλάνο για την θεραπεία του ασθενούς. Όπως γίνεται αντιληπτό απαιτείται μεγάλη προσοχή από κάθε επαγγελματία της υγείας όταν πρόκειται να εφαρμόσει και να χρησιμοποιήσει προσωπικές του εμπειρίες στην κλινική πράξη. Τα προσωπικά βιώματα λοιπόν μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμα για την εκτίμηση της κατάστασης του ασθενούς μόνο όταν χρησιμοποιούνται ενσυνείδητα και αντικειμενικά. 3 19

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 3.2 Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων Να επιδεικνύουν τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας Να επιδεικνύουν ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Γνώρισμα της προσωπικότητας ή ασκήσιμη συμπεριφορά; ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΑ ΚΑΝΑΛΙΑ Κινήσεις μέσα στον χώρο Κινήσεις των χεριών και του σώματος Οι κινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Gerards Papadakis Soccer Academy

Gerards Papadakis Soccer Academy Παιδί Τεχνική Στόχος Gerards Papadakis Soccer Academy ΤΙ ΕΊΝΑΙ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΕ ΤΙ ΩΦΕΛΕΙ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ Τεχνική είναι η ικανότητα του παίκτη να μπορεί να ελέγχει την μπάλα και το σώμα του κάτω από την

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ - Καθορισμός του πλαισίου μετάβασης στο περιβάλλον του cloud computing - Αναγνώριση ευκαιριών και ανάλυση κερδών/κόστους από την

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ γνώση + ικανότητα επικοινωνίας χρήσιμη & απαραίτητη αποτελεσματικότητα στον επαγγελματικό χώρο αποτελεσματικότητα στις ανθρώπινες σχέσεις Περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ αξιοποιούμε τα βιώματά μας, με το μυαλό. το σώμα. την καρδιά μας και θεωρίες και πρακτικές από Συμβουλευτική-

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Μουσικοθεραπεία Ντόρα Ψαλτοπούλου Μουσικοθεραπεύτρια MA-CMT Master of Arts, New York University να τσιγγάνικο ρητό λέει ότι «όποιος πόνο έχει, μιλιά δεν έχει». Κι ένας Κινέζος ποιητής θα πει ότι «χτυπάμε

Διαβάστε περισσότερα

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή Εργαστήρι για την επαγγελματική ζωή Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή 4 0 Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ν

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΚΑΖΑΚΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ, ΠΕ09 ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΚΑΖΑΚΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ, ΠΕ09 ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων 2 3 Η επικοινωνία συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη ζωή των ανθρώπων. Επικοινωνία Επικοινωνία Η αποτελεσματικότητα ομάδων και επιχειρήσεων στηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές επικοινωνίας. Λεκτική Μη λεκτική (γλώσσα του σώματος) Άγγιγμα

Μορφές επικοινωνίας. Λεκτική Μη λεκτική (γλώσσα του σώματος) Άγγιγμα ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Η διεργασία της ανταλλαγής ή μεταφοράς στους άλλους σκέψεων και αισθημάτων. Η πράξη του να δίνει και να παίρνει κάποιος πληροφορίες Η διεργασία μεταβίβασης πληροφοριών Μορφές επικοινωνίας Λεκτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ενίσχυση της αυτο-εκτίμησης και της αυτοπεποίθησης. Κιζιρίδου Γεωργία, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Α.Π.Θ.,

Η ενίσχυση της αυτο-εκτίμησης και της αυτοπεποίθησης. Κιζιρίδου Γεωργία, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Α.Π.Θ., Η ενίσχυση της αυτο-εκτίμησης και Κιζιρίδου Γεωργία, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Α.Π.Θ., georgiakiz@yahoo.gr, 6973387265 Αυτοεκτίμηση Αντίληψη της προσωπικής ικανότητας Ενδόμυχη πεποίθηση του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Ο σωστός τρόπος διερεύνησης ασφαλιστικών αναγκών

Ο σωστός τρόπος διερεύνησης ασφαλιστικών αναγκών Από τη στιγμή που αρχίζει η συνέντευξη της προσέγγισης ο ασφαλιστής της SENATUS θα πρέπει να αρχίσει να συλλέγει πληροφορίες για τον υποψήφιο πελάτη. Οι πληροφορίες αυτές, θα πρέπει να έχουν σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη

Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη Μελίτα Λαζαράτου MSc Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς και ευημερίας ζώων melitalazaratou@gmail.com sumvionometazoa.wordpress.com Γιατί να ασχοληθούμε

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.;

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.; 4/22/2016 template from www.brainybetty.com copyright 2006 2 Θέματα για Συζήτηση. Όροι και Ορολογία Συμμόρφωση Προσκόλληση Συνεργατική Θεραπεία - Αυτοδιαχείριση Παράγοντες που επιδρούν Πως εκτιμάται η

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης

Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης Ορισμοί Ο διδάσκων δεν αρκεί να κάνει μάθημα, αλλά και να διασφαλίζει ότι πετυχαίνει το επιθυμητό αποτέλεσμα της μάθησης Η εκτίμηση της μάθησης αναφέρεται στην ανατροφοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Σεντελέ Αικατερίνη, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αξιολόγησα τους μαθητές μου θεωρώντας την αξιολόγηση σαν μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Η ιατρική ορίζει ως χρόνια ασθένεια την ασθένεια που είναι μακρόχρονη ή με συχνά επεισόδια. Παλαιότερα, η διάγνωση μιας σημαντικής

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Ο δρόμος από τη βιολογία στη ψυχολογία

Ο δρόμος από τη βιολογία στη ψυχολογία Ο δρόμος από τη βιολογία στη ψυχολογία Ανακοίνωση της οροθετικότητας: Ο ρόλος του γιατρού Νίκος Τσόγκας Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος ΜΕΛ-ΝΕΕΣ Παρά την παντελή έλλειψη εκπαίδευσης, γνώσης, εμπειρίας κατά τα

Διαβάστε περισσότερα

Η Σημασία της Επικοινωνίας

Η Σημασία της Επικοινωνίας Η Σημασία της Επικοινωνίας Εκπαιδευτή Εκπαιδευόμενου των: Ανθσγου (Ι) Ντίντη Βασιλείου και Ανθσγου (Ι)Μουσταφέρη Μιλτιάδη Επιμέλεια: Επγος (ΜΑ) Νεκ. Καρανίκας Για την ασφαλή και αποτελεσματική διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool UNIVERSITY OF PATRAS Laboratory on Sociology and Education - SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool Σας παρακαλούμε να σημειώσετε, σε ποιο βαθμό σας ταιριάζει προσωπικά η καθεμιά από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. Η μεταβίβαση μηνύματος από άνθρωπο σε άνθρωπο. για σωστή επικοινωνία απαιτείται η γνώση της συμπεριφοράς του Άλλου.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. Η μεταβίβαση μηνύματος από άνθρωπο σε άνθρωπο. για σωστή επικοινωνία απαιτείται η γνώση της συμπεριφοράς του Άλλου. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Η μεταβίβαση μηνύματος από άνθρωπο σε άνθρωπο για σωστή επικοινωνία απαιτείται η γνώση της συμπεριφοράς του Άλλου. Οι 4 κύριοι τρόποι επικοινωνίας Η ακοή Η ομιλία Η γραφή Η ανάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών

Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας Τομέας Κοινωνιολογίας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας 17/10/2009 Π.Μ.Σ. Δ.Υ. & Δ.Υ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Κύρια σημεία για Αξιολόγηση Διαιτητών και συζήτηση μετά την ολοκλήρωση αγώνος. Μερικές συμβουλές για Παρατηρητές Διαιτησίας

Κύρια σημεία για Αξιολόγηση Διαιτητών και συζήτηση μετά την ολοκλήρωση αγώνος. Μερικές συμβουλές για Παρατηρητές Διαιτησίας Κύρια σημεία για Αξιολόγηση Διαιτητών και συζήτηση μετά την ολοκλήρωση αγώνος Μερικές συμβουλές για Παρατηρητές Διαιτησίας ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΩΝ. ΑΝΤΩΝΟΥΛΗΣ BY JAIME ANDREU FIVB MAGAZINE Συμβουλή 1:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

«Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα».

«Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα». «Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα». ΣΩΤΗΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 1 ης ΠΕΡΙΦ.

Διαβάστε περισσότερα

Κελεπούρης Ζήσης Γενικός ιατρός Επιμελητής Β ΚΥΚ

Κελεπούρης Ζήσης Γενικός ιατρός Επιμελητής Β ΚΥΚ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΌΤΗΤΑ Κελεπούρης Ζήσης Γενικός ιατρός Επιμελητής Β ΚΥΚ Ένα από τα δύσκολα καθήκοντα του γιατρού είναι και η αναγγελία δυσάρεστων ειδήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Άνοια στην Τρίτη ηλικία:

Άνοια στην Τρίτη ηλικία: Άνοια στην Τρίτη ηλικία: οι επιπτώσεις της νόσουστηνκαθημερινότητα της οικογένειας και οι τρόποι παρέμβασης για μια λειτουργική επικοινωνία Γκαρίπη Χριστιάνα / Κλινική ψυχολόγος Τι είναι άνοια; Μία ετερογενής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα!

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα! Ημερομηνία 14/02/2017 Μέσο Συντάκτης Link www.mothersblog.gr Κατερίνα Ηλιάκη http://www.mothersblog.gr/synenteyxeis/item/43377-o-ksexoristos-kosmos-tondidymon--i-eyi-stathatou-mila-sto-mothersblog--gia-to-proto-tis-syggrafikoegxeirima

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών

Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών Δρ Γεώργιος Γιαννακόπουλος Ψυχίατρος παιδιών και εφήβων Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών Εταιρεία Εκπαίδευσης και Ψυχοθεραπείας Αθήνα 2013 0 Copyright 2013 Γεώργιος Γιαννακόπουλος ISBN:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Κώστας Ρ. Σολδάτος Ομότ. Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Διευθυντής Μ.Φ.Ψ.Υ. Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου Διάλεξη 14.10.2015 (Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ Καταρχάς, βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο μιας συνάντησης είναι να έχουμε εξακριβώσει και πιστοποιήσει ότι μιλάμε με τον υπεύθυνο που λαμβάνει μια απόφαση συνεργασίας ή επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας»

Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας» Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας» Υγεία είναι «η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας

Διαβάστε περισσότερα

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Απρίλιος 2013 Χαρακτηριστικά που ζητούν οι εργοδότες αναπηρία Πως θα όριζες τη λέξη προσόν ή τη λέξη δεξιότητα ; Και τι εννοούν οι εργοδότες

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT 3 Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αγγλική Γλώσσα Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ Διακήρυξη της Πράγας: Προτρέποντας τις Κυβερνήσεις για την ανακούφιση του «υποφέρειν» και την αναγνώριση της Ανακουφιστικής Φροντίδας ως ανθρώπινο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΘΕΛΩ ΝΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΩ.

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΘΕΛΩ ΝΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΩ. ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΘΕΛΩ ΝΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΩ. Εισαγωγή Είμαστε μαθήτριες της Α τάξεως του Γενικού Λυκείου Βουλιαγμένης και ονομαζόμαστε Σοφία Παντελικίζη και Όλγα Καβουρίνου. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ ΑΘΗΝΑ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 Εισαγωγικό Σημείωμα Η Ελληνική Εταιρία Διοικήσεως Επιχειρήσεων (ΕΕΔΕ) είναι μη κερδοσκοπικό Σωματείο, που ως σκοπό έχει τη «διάδοση των αρχών και της σωστής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Promoting prosocial skills through games. Σχεδιάζοντας παιγνίδια για την καλλιέργεια της προκοινωνικότητας

Promoting prosocial skills through games. Σχεδιάζοντας παιγνίδια για την καλλιέργεια της προκοινωνικότητας Promoting prosocial skills through games Σχεδιάζοντας παιγνίδια για την καλλιέργεια της προκοινωνικότητας Τι είναι η προκοινωνικότητα; Μια πράξη είναι προκοινωνική όταν επικεντρώνεται στο κοινό καλό, στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο Νοσηλευτής πρόσωπο κλειδί στη σωστή ενηµέρωση και ψυχολογική υποστήριξη του ασθενούς κατά την είσοδο στο αιµοδυναµικό εργαστήριο

Ο Νοσηλευτής πρόσωπο κλειδί στη σωστή ενηµέρωση και ψυχολογική υποστήριξη του ασθενούς κατά την είσοδο στο αιµοδυναµικό εργαστήριο Ο Νοσηλευτής πρόσωπο κλειδί στη σωστή ενηµέρωση και ψυχολογική υποστήριξη του ασθενούς κατά την είσοδο στο αιµοδυναµικό εργαστήριο Πλακούτση Σοφία Νοσηλεύτρια Αιµοδυναµικού Εργαστηρίου Π.Γ.Ν.Ι. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Ηγετικές Ικανότητες. Στάλω Λέστα

Ηγετικές Ικανότητες. Στάλω Λέστα Στάλω Λέστα stalo.lesta@gmail.com 96511011 Μερικά στατιστικά στοιχεία Οι γυναίκες αποτελούν μόνο το: 8,9 % των μελών διοικητικών συμβουλίων των μεγάλων εταιρειών στην Κύπρο (Largest publically listed companies)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ

ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Η σύγχρονη αγορά εργασίας Η αγορά εργασίας μεταβάλλεται και διευρύνεται Η εργασία οργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. "Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί;" Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί; Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ "Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί;" Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια Εισαγωγική Παρουσίαση από την υπεύθυνη καθηγήτρια. Με το παραπάνω θέμα ασχολήθηκαν κατά

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθενή με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζήκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτής

Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθενή με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζήκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτής Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθεν με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτς ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΗ ΚΑΙ Φόβος Άγχος Σοκ Δυσπιστία Θυμός Άρνηση Ενοχ Απόγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα