Μια προσέγγιση στο συνθετικό του ύφος και στην ερµηνεία της µουσικής του

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μια προσέγγιση στο συνθετικό του ύφος και στην ερµηνεία της µουσικής του"

Transcript

1 Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Σχολή Κοινωνικών, Ανθρωπιστικών Επιστηµών και Τεχνών Τµήµα Μουσικής Επιστήµης και Τέχνης Μια προσέγγιση στο συνθετικό του ύφος και στην ερµηνεία της µουσικής του Πτυχιακή Εργασία της: Σοφίας ΧΑΛΚΙΑ Α.Μ. 8/10 Επιβλέποντες: Ιγκόρ Πέτριν, Επίκουρος Καθηγητής Μόνικα Ανδριανοπούλου, Μέλος του Ειδικού και Εργαστηριακού ιδακτικού Προσωπικού Θεσσαλονίκη, Σεπτέµβριος 2013

2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ.σελ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΘΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΧΟΛΗ.σελ ΤΟ «ΜΟΥΣΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ». σελ.3 2. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ & ΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥ Ι...σελ.4 3. ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙ ΗΣ σελ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙ Η ( ) σελ Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙ Η - ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ.σελ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ...σελ Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙ ΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΌ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΩΝ..σελ ΕΠΙΛΟΓΟΣ.σελ.31 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: 1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ σελ ΣΥΝΤΟΜΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΡΜΗΝΕΥΤΩΝ.σελ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ..σελ ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ...σελ.41 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.σελ.43

4 Αφιερώνω αυτή την εργασία σε όλους όσους προσφέρθηκαν µε την καρδιά τους για την περάτωση αυτής, και στην καθηγήτρια κα Ανδριανοπούλου Μόνικα. Ευχαριστώ από καρδιάς τους τέσσερεις µουσικούς πιανίστες που µου παραχώρησαν συνεντεύξεις στα πλαίσια της παρούσας εργασίας: την κυρία όµνα Ευνουχίδου, την κυρία Νέλλη Σεµιτέκολο, την κυρία Φανή Καραγιάννη και τον κύριο Γιώργο Χατζηνίκο. Καθένας προσέφερε τη δική του µοναδική προοπτική σ αυτήν την προσπάθεια προσέγγισης της µουσικής του Γιάννη Κωνσταντινίδη. Θα ήθελα εδώ να αποτίσω ιδιαίτερο φόρο τιµής στον κύριο Χατζηνίκο. Ο κύριος Χατζηνίκος αποτελεί µία κολοσσιαία µορφή στην επιστήµη της µουσικής ζωής και γενικότερα του βίου. Είναι ένας θαυµάσιος άνθρωπος, βαθύς γνώστης και λάτρης της µουσικής και αποτελεί ένα από τα µεγαλύτερα ταλέντα που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Σε αυτή του την 90ετή πορεία του στη ζωή, είχα την ευλογία να τον συναντήσω και χάρη στην αµέριστη εµπιστοσύνη που απλόχερα µου έδωσε µε σκοπό τη συνέντευξη, γνώρισα έναν υπέροχο άνθρωπο. Αποδίδω φόρο τιµής στον µεγάλο αυτό άσκαλο, γιατί χωρίς εκείνον δε θα είχε λόγο ύπαρξης η παρούσα εργασία και τον ευχαριστώ για την ανιδιοτέλεια και την ευγενική καλοσύνη που είχε, να µε υποδεχτεί στο σπίτι του και µέσα από αυτή την ανεπανάληπτη εµπειρία που είχα, να βρω τον εαυτό µου και το λόγο ύπαρξής µου στη µουσική προσφορά. Με την ευχή να την απολαύσετε!

5 1. ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ Η µεγάλη άνθηση, κατά τη διαδροµή των αιώνων, των µουσικών σχολών Ιταλίας, Γερµανίας, Γαλλίας και Αγγλίας, έφερε µε τη σειρά του αυτό που σήµερα ονοµάζουµε γενικά δυτική µουσική. «εν υπάρχει αµφιβολία, ότι ο δυτικός πολιτισµός, που έγραψε την κατ εξοχήν ιστορία της µουσικής, µε τις µεγάλες επιτεύξεις και εξελίξεις της, µας χάρισε έργα αιώνια, έργα έξω από το χρόνο και τόπο, µας χάρισε αυτό που µπορούµε να ονοµάσουµε διεθνή µουσική» (Χαµουδόπουλος 1980, σ.109). Οι Εθνικές Μουσικές Σχολές πηγάζουν ιστορικά από την αισθητική που δηµιουργήθηκε την περίοδο του Ροµαντισµού για µία εθνική και ταυτόχρονα διεθνή µουσική γλώσσα. Η αισθητική αυτή έφερε τη διαµόρφωση διαφορετικών µουσικών γλωσσών στα διάφορα κράτη της Ευρώπης. Έτσι λοιπόν, το 19 ο αιώνα δηµιουργούνται και οι πρώτες εθνικές σχολές. Η δηµιουργία εθνικών σχολών συντελείται πρωτίστως, στον κεντρικό άξονα της Ευρώπης, στις χώρες, δηλαδή, της Ιταλίας, της Γερµανίας και της Γαλλίας. «Πράγµατι, µόλις γύρω στα µέσα του περασµένου αιώνα γεννήθηκαν στον ευρωπαϊκό χώρο, από τη σύγκρουση δύο βασικών µουσικών ρευµάτων, εθνικές µουσικές σχολές. Το ένα ρεύµα έρχεται από τα βάθη των αιώνων και αντιπροσωπεύει τη µουσική αντίληψη και τέχνη, που διαµορφώθηκε από την κυριαρχία των τριών µεγάλων µουσικών σχολών και το άλλο είναι δηµιούργηµα του 19ου αιώνα και αντιπροσωπεύει την κίνηση και προσπάθεια δηµιουργίας µιας µουσικής γλώσσας, σύµφωνα µε τις µουσικές ιδιοτυπίες κι ακόµα περισσότερο, σύµφωνα µε την ιστορία, τον πνευµατικό πλούτο και τις παραδόσεις, που ενώνουν τους ανθρώπους σε ενότητες» (Χαµουδόπουλος 1980, σς.62-63). 1.1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΘΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Η πρώτη απόπειρα δηµιουργίας εθνικής σχολής στην Ελλάδα έγινε στις αρχές του 19ου αιώνα. Πρωτεργάτες αυτής της ιδεολογίας ήταν, οι Γεώργιος Λαµπελέτ, ιονύσιος Λαυράγκας, Σπυρίδων Σαµάρας, και αργότερα οι Μανόλης Καλοµοίρης, Μάριος Βάρβογλης, Πέτρος Πετρίδης, Αιµίλιος Ριάδης. Η προσπάθεια των συνθετών αυτών ήταν να συγκεράσουν τις τοπικές µουσικές παραδόσεις του ελληνικού µε τον ευρωπαϊκό χώρο. Όπως τονίζει και ο Χαµουδόπουλος (op. cit. σελ.109), «η εθνική µουσική µας γλώσσα δεν µπορούσε να είναι κάτι το ακατάληπτο στον ευρωπαϊκό χώρο. Ούτε και θα µπορούσε η Ελλάδα, να σταθεί δίπλα στις άλλες εθνικές σχολές, χωρίς τη χρησιµοποίηση της δυτικής τέχνης». 1

6 Στο σηµείο αυτό θα ήταν χρήσιµη µια αναδροµή στο παρελθόν, προκειµένου να περιγραφεί συνοπτικά η πορεία που οδήγησε µέχρι τη δηµιουργία της Νεοελληνικής Μουσικής και τη σύσταση της Εθνικής Μουσικής Σχολής. Μετά την υποδούλωση της Ελλάδος στους Ρωµαίους, όλοι οι µελετητές συγκλίνουν στην ίδια γνώµη: ότι χωρίστηκε σε δύο µεγάλα ρεύµατα. Το ένα στράφηκε προς τη ύση, όπου σιγά-σιγά προσαρµόστηκε στο χαρακτήρα του κυρίαρχου λαού, ενώ το άλλο ρεύµα εξαπλώθηκε στην Ανατολή: Μικρά Ασία, Αρµενία, Αραβία, Περσία, συνεχίζοντας την αρχαία παράδοση. ιακόσια χρόνια µετά την παντοδύναµη επικράτηση της Ρώµης, εµφανίστηκε ο Χριστιανισµός. Αυτή η θρησκεία, γρήγορα αναδείχτηκε στον υπ αριθµό ένα κίνδυνο για τη Ρωµαϊκή Αυτοκρατορία. Γι αυτό καταδιώχτηκαν οι χριστιανοί µε το σκληρότερο και βαρβαρότερο τρόπο. Ο Χριστιανισµός συνένωνε τα δύο µουσικά ρεύµατα Ανατολής και δύσης. Το 395 µ.χ. η Ρωµαϊκή Αυτοκρατορία µοιράστηκε στους δύο γιους του Μεγάλου Θεοδόσιου. Ο ένας πήρε τα διαµερίσµατα κρατίδια της δύσης µε πρωτεύουσα τη Ρώµη και ο άλλος πήρε τα διαµερίσµαταθέµατα της Ανατολής µε πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη (Παπάζογλου, 1984). Αυτός ο διχασµός, πέρα από τις όποιες άλλες ιστορικές επιπτώσεις, είχε φανερά επίπτωση και στη µουσική των ανθρώπων. Οι µεν δυτικοί (στη Ρώµη) θεωρούσαν, ότι η ελληνική µουσική ήταν κάτι ξένο προς την ιδιοσυγκρασία τους και προσάρτησαν την πολυφωνία αντ αυτής, συγχωνεύοντας σταδιακά διαφορετικά στοιχεία και προσαρµόζοντας τους αρχαίους τρόπους στους εκκλησιαστικούς τρόπους, που οδήγησαν στους σηµερινούς Μείζονα Ελάσσονα και στον Χρωµατικό. Οι δε βυζαντινοί (στην Κωνσταντινούπολη), κράτησαν τη βυζαντινή µουσική των πανάρχαιων φωνητικών µελωδιών 1000 χρόνων, που ήταν κατά βάση µονοφωνική (Παπάζογλου 1984, σ.46). Το να πούµε λοιπόν ότι η ελληνική εθνική µουσική σχολή είναι απλώς µία απόρροια του υτικού ευρωπαϊκού πολιτισµού του σήµερα, θα ήταν µάλλον ή ήττον εσφαλµένο και ανυπόστατο συµπέρασµα. Σύµφωνα µε τη Ρωµανού: «Η εθνική µουσική διαφέρει από την ευρωπαϊκή στα µουσικά συστήµατα και στα τεχνικά της γνωρίσµατα, στη σηµειογραφία ως σύλληψη και ως τύπο, στην κοινωνική λειτουργικότητα, στους θεσµούς, τα ήθη και τις υποδοµές, που στηρίζουν και περιβάλλουν τη δηµιουργία τη διακίνηση και την πρόσληψή της. Ως απόρροια των πολιτιστικών αυτών διαφορών έχουµε τα εξής δεδοµένα: α) το δυτικό πολιτισµό, β) τον ανατολικό πολιτισµό και τέλος γ) το συγκερασµό αυτών των δύο» (Ρωµανού 2006, σς.117,120). Η Ελλάδα του 19 ου αιώνα, όντας το σταυροδρόµι ανάµεσα στους δύο αυτούς πολιτισµούς, αγωνίστηκε να βρει τη δική της φωνή. 2

7 Λίγο αργότερα, κατά το πρώτο µισό του 20ού αιώνα, ο Μίνως ούνιας έγραφε: «Το πρόβληµα δηµιουργίας ελληνικής µουσικής, παρ όλες τις προσπάθειες δεκαετιών, παραµένει σοβαρό, περίπλοκο, στην ουσία του άλυτο ακόµη. εν έχει διαµορφωθεί και επιβληθεί ένα ύφος στα βασικά του γνωρίσµατα εθνικό, όπου είναι δυνατό, να ενταχθεί η µουσική µας παραγωγή αβίαστα, χωρίς να δεσµεύεται ο µουσουργός, από άλλους παράγοντες. Ίσως η εποχή (και η ευκαιρία), δηµιουργίας ελληνικής σχολής, ανάλογης µε την παλαιότερη ρωσική, τη βοηµική, την ισπανική, έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Πράγµατι, οι λεγόµενες εθνικές σχολές και ο φολκλορισµός, ανήκουν οριστικά στο παρελθόν» ( ούνιας, 1963). 1.2 ΤΟ «ΜΟΥΣΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ» Είναι σκόπιµο να κάνουµε µία παρένθεση, και για το λεγόµενο «Μουσικό Ζήτηµα», που στη διάρκεια του 19 ου αιώνα εντείνει το πρόβληµα ταυτότητας και προσδιορισµού της ελληνικής µουσικής. «Ήδη από την περίοδο του είχε εκδηλωθεί σύγκρουση µεταξύ των οπαδών της ευρωπαϊκής πολυφωνίας και των οπαδών της βυζαντινής µονοφωνικής παράδοσης» (Μπαρούτας 1992, σς.13-14). Αυτό εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο «σύγκρουσης» που χαρακτηρίζει την Ελλάδα το 19ο αιώνα και αναφέρεται στο δίληµµα Ανατολή ή ύση. Στην περιπλοκότητα αυτή συνέβαλαν αφενός οι τάσεις του εξευρωπαϊσµού της ελληνικής µουσικής, που συνδεόταν κατά κάποιον τρόπο µε µία προσπάθεια εξιδανίκευσης της ελληνικής πραγµατικότητας και αφετέρου «η προσπάθεια εισαγωγής της πολυφωνίας στην ορθόδοξη µουσική» (Ρωµανού 2006, σ.108). Οι µεγαλοαστοί στην Ελλάδα και οι ξένοι αξιωµατούχοι προέβαλλαν συνεχώς την ανάγκη αναδιαµόρφωσης των µουσικών πραγµάτων και καλλιεργούσαν την ιδέα ενός ειδυλλιακού βίου, που σχετίζεται άµεσα µε τη µουσική πραγµατικότητα. Οι πρώτες κινήσεις προς αυτήν την κατεύθυνση είχαν αρχίσει να γίνονται ήδη από την περίοδο διακυβέρνησης του βασιλιά Όθωνα (Χαµουδόπουλος, 1980). Μία άλλη παράµετρος που µπορεί να τεκµηριώνει τα παραπάνω, είναι ότι πολλοί Νεοέλληνες που είχαν γεννηθεί και ζήσει στο εξωτερικό, σε συνεργασία µε το νεοσύστατο Βασίλειο, επιθυµούσαν να προβάλουν το ελληνικό κράτος ως σύγχρονο και ευρωπαϊκό (Μπαρούτας 1992, σ.9). Όπως σηµειώνει η Ρωµανού (2006): «Το ελληνικό άλµα προς την Ευρώπη πρέπει και αυτό να κατανοηθεί ως επακόλουθο της πολιτικής των µεγάλων δυνάµεων και του ενδιαφέροντός τους να περιλάβουν στη σφαίρα επιρροής τους τις πρώην οθωµανικές περιοχές» (σ.115). Το τελευταίο είναι µία διαπίστωση, ότι πολλές φορές η ιστορία έχει αναδείξει περιπτώσεις, όπου ο πολιτισµός µιας χώρας καθορίζεται -αυτοπροσδιορίζεται- από την εκάστοτε πολιτική διπλωµατία που ακολουθείται σε συγκεκριµένους χρονικούς ορίζοντες. 3

8 2. Η ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥ Ι Όπως έγινε αντίστοιχα µε όλες τις Εθνικές Σχολές της Ευρώπης, η Ελληνική Σχολή αναζήτησε να συνδεθεί µε την ελληνική µουσική παράδοση, µε την αρχαία ελληνική, τη βυζαντινή και τη δηµοτική µουσική. Αυτή η σύνδεση δεν είχε δυτικότροπη βάση, αλλά περνά από το πνεύµα των αρχέγονων αφετηριών που πρέσβευε η ελληνική παράδοση. Αντικατέστησε τις νότες, τις µελωδίες µε πλέον σύνθετα ηχητικά µορφώµατα, τα οποία όµως µπορούν να χαρακτηριστούν ως ελληνικά, εξαιτίας της ενσυνείδητης δηµιουργίας τους. Σύµφωνα µε τον Συναδινό (1919) το χρονικό της έντεχνης νεοελληνικής µουσικής στην Ελλάδα ξεκινά κατά την περίοδο από το 1871 µέχρι το 1891 και επεκτείνεται από το 1891 µέχρι σήµερα. Έτσι, ως αδιάσπαστη ιστορική συνέχεια, η έντεχνη νεοελληνική µουσική έχει ηλικία τουλάχιστον 230 ετών. Κατά µία άλλη εκδοχή από τον Σόλωνα Μιχαηλίδη (Ρωµανού 2006, σ.10), η Μεσαιωνική εποχή για την Ελλάδα ολοκληρώνεται το Την επόµενη περίοδο, ~ καλύπτει η Λαϊκή δηµοτική µουσική, ενώ η Σύγχρονη ελληνική µουσική εκτείνεται περίπου από το 1830 ως σήµερα. Ο συνθέτης καλείται να επωµιστεί το βάρος της ευθύνης που φέρει απέναντι τόσο στο σύγχρονό του πολιτιστικό περιβάλλον, όσο και στην παράδοση. Η ιδιαίτερη έµφαση που δόθηκε στην έννοια της εθνικής ταυτότητας στο πολιτισµικό περιβάλλον των πρώτων δεκαετιών του 20 ου αιώνα στην Ελλάδα, είχε ως αποτέλεσµα την ανάπτυξη πολλαπλών σηµασιολογικών εκφάνσεων της έννοιας της «παράδοσης» (Ιντζεσίλογλου, 2000). Για να υπάρξει κατά µία έννοια ένα γεφύρωµα, µεταξύ του παρόντος και του παρελθόντος, δηµιουργεί στενούς δεσµούς µε το ευρύτερο πολιτιστικό περιβάλλον µε δύο τρόπους: α)την αντίληψη της συνύπαρξης παρελθόντος και παρόντος µέσω ενστικτώδους βιώµατος της παράδοσης στο παρόν. β)την έννοια της «ελληνικότητας» µε κεντρικό στοιχείο την παράδοση. Ο πρώτος άξονας έχει σχέση µε την έννοια της εθνικής ενότητας και το ζήτηµα της ιστορικής συνέχειας, έννοιες που αναπτύσσονται µέχρι το 1922, όταν το κύριο ζήτηµα για το ελληνικό έθνος είναι πρόβληµα ενότητας και συνέχειας. Ο δεύτερος άξονας αναφέρεται στην χρονική περίοδο µετά το 1923, δηλαδή µετά την Μικρασιατική καταστροφή, όταν το ζήτηµα µετασχηµατίζεται σε πρόβληµα διαφοράς. Η Ελλάδα οφείλει να ξεχωρίσει από τα άλλα έθνη και τούτο είναι δυνατόν να γίνει αν προβληθεί η ελληνική ιδιαιτερότητα, κάτι που οδηγεί στη δηµιουργία της έννοιας της «ελληνικότητας», που ο Ιντζεσίλογλου χαρακτηρίζει ως «ιδεολόγηµα» (Ιντζεσίλογλου 2000, σ.191). 4

9 Η δηµιουργία Εθνικής Σχολής λοιπόν βασίζεται στην έκφραση εθνικής ταυτότητας. Αυτή αποτυπώνεται στα πλαίσια της παράδοσης. «Επιδιώκουµε δηλαδή την αναζήτηση του «σύγχρονου» κατά τη µεθοδική έρευνα και ερµηνεία της ελληνικής έντεχνης παράδοσης» (Ψυχοπαίδη, σ.23). Πολλοί Έλληνες και ξένοι µουσικολόγοι, µε γνωστότερο τον Samuel Baud-Bovy, υποστηρίζουν ότι µέσα από την κοινή γλώσσα, αλλά και κοινά χαρακτηριστικά διαφαίνεται µία συνεχής εξέλιξη που ξεκινά από την αρχαία ελληνική µουσική. «Οι αρχές του δεν είναι εύκολο να ανιχνευτούν. Ο πρώτος εκδότης ελληνικών δηµοτικών τραγουδιών υποστήριξε ότι δεν υπάρχει συγκεκριµένη εποχή στην οποία µπορούµε να τοποθετήσουµε την αρχή του, αλλά ότι προήλθε εξελικτικά µε βαθµιαίες µεταβολές από την αρχαία ποίηση και ειδικότερα από την λαϊκή ποίηση των αρχαίων Ελλήνων» (Αµαριανάκης σ.343). Τα χαρακτηριστικά των επιµέρους ειδών της ελληνικής µουσικής βασίζονται ανέκαθεν στο δηµοτικό τραγούδι. Το δηµοτικό τραγούδι, όπως είχε γίνει στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, άρχισε να βρίσκει σιγά-σιγά τη θέση του στην ελεύθερη δηµιουργία, από τη στιγµή που αναγνωρίστηκε η αξία της δηµοτικής µουσικής. Η δοσµένη από τον ελληνικό της χαρακτήρα αυτοτέλεια δεν είναι µονάχα παρά η αλύτρωτη συγγένεια που έχει µε τις ρίζες της: η ψυχή ενός λαού είναι κλεισµένη στα δηµοτικά του τραγούδια, κατά τον Herder (στον Μιχαηλίδη, 1952). Σ όλες τις χώρες, όπου δηµιουργήθηκαν µουσικές σχολές, η λαϊκή µουσική προσφορά, αποτελεί µία από τις κύριες βάσεις δηµιουργίας τους. Ταυτόχρονα, αφοµοιώνονταν από τους συνθέτες και στοιχεία άλλων µουσικών παραδόσεων. Ανάλογες τάσεις αφοµοίωσης µουσικών χαρακτηριστικών άλλων περιοχών υπάρχουν και στην βυζαντινή αστική κοινωνία, καθώς και αργότερα στην Οθωµανική (Katsanevaki, 2006, Katsanevaki, 2007). Κατά τον Ξανθουδάκη (2007), «η βεβαιωµένη σήµερα- κινητικότητα της τότε βυζαντινής κοινωνίας επιδείκνυε ανάλογες τάσεις µε την αποκέντρωση και σύσφιξη των σχέσεων µε τη ύση, τάσεις που είναι ικανές να λογοδοτήσουν για τις σηµαντικές καλλιτεχνικές ανακατατάξεις» (σ.363). Έτσι λοιπόν, µαζί µε τα ξένα στοιχεία που αφοµοιώθηκαν, τα συστατικά στοιχεία που διέπουν το ελληνικό τραγούδι δε θα µπορούσαν να λείπουν από την ελληνική µουσική πραγµατικότητα. Αν και δεν έχει καθοριστεί η πηγή προέλευσης του δηµοτικού τραγουδιού, κατά τον Χαµουδόπουλο, «η αρχαία Ελλάδα, το Βυζάντιο, η Ανατολή, η Βαλκανική, η Μεσόγειος, η παραδοσιακή κληρονοµιά αρχαίων ελληνικών και βυζαντινών µουσικών τρόπων και τονικών συστηµάτων, οι χρωµατικές ανατολικές µουσικές κλίµακες, οι κλίµακες του δυτικό-ευρωπαϊκού µουσικού κλίµατος, αποτελούν τις πηγές, απ όπου δέχτηκε επιδράσεις το δηµοτικό τραγούδι. (Χαµουδόπουλος 1980, σ.110). Η δηµοτική µουσική µεταδίδεται µέσα από την προφορικότητα και την µνήµη. Είναι µονόφωνη τροπική και εκτελείται οµοφωνικά. Όπως διαπιστώνουµε, προέρχεται από τις τοπικές παραδόσεις των Βαλκανίων και τη σφαίρα της Ανατολής, σε αντίθεση µε την πολυφωνία και την κάθετη αρµονική συνήχηση της δυτικής σκέψης. 5

10 «Η εκλεπτυσµένη έκφραση µε τη χρήση των υποδιαιρέσεων των διαστηµάτων, το ανεπαίσθητο πέρασµα από τον έναν φθόγγο στον άλλον, και οι διακριτικές µετατροπίες, σε συνδυασµό µε τους πλουσιότατους ρυθµούς και την ανεξάντλητη πηγή ήχων δείχνουν µία εύρωστη παράδοση µε ανεξάντλητες δυνατότητες έκφρασης» (Αµαριανάκης 2007, σ.345). Στο παρακάτω παράδειγµα αποτυπώνεται ένα στιγµιότυπο µε βυζαντινή απόχρωση. Εδώ φαίνεται η ανατολική χροιά, µέσα από τα σηµεία έλξης, δανεισµένα από τη βυζαντινή σηµειογραφία. Επίσης, είναι φανερός ο διανθισµός κάποιων φθόγγων, εντός των οποίων γίνεται «το ανεπαίσθητο πέρασµα από τον έναν φθόγγο στον άλλον». Το θέµα αυτό χρησιµοποιεί ο Κωνσταντινίδης στη ωδεκαννησιακή Σουίτα (Αρ.1): «Το υοσµαράκι» Κάρπαθος Συλλογή Baud-Bovy αρ. 34 (Σακαλλιέρος, σ.245). 6

11 Ένα άλλο συστατικό στοιχείο των τραγουδιών είναι ο ρυθµός. Κατά τον Brailoiu (στον Baud-Bovy σ.2-3) υπάρχουν δύο κατηγορίες ρυθµών που είναι γνωστές σε πολλές τοπικές παραδόσεις στον κόσµο: ο ρυθµός των παιδικών τραγουδιών και ο σταθερός συλλαβικός δίχρονος. Στην ελληνική παράδοση, ο ένας τρόπος (ο ρυθµός στα παιδικά τραγούδια) δηµιουργείται από µία ρυθµική βάση οκτώ βασικών χρόνων πάνω στην οποία προσαρµόζεται ο αριθµός των συλλαβών του στίχου. Στην άλλη κατηγορία συναντάµε ένα σύστηµα στο οποίο οι αξίες διαδέχονται η µία την άλλη ως συµπλέγµατα δύο βασικών ειδών χρόνων: ενός βασικού χτυπήµατος και ενός άλλου που είναι διπλάσιο από το πρώτο σε διάρκεια. Αυτό το σύστηµα βασίζεται και εναρµονίζεται µε τον ρυθµό των συλλαβών του ποιητικού στίχου (Baud-Bovy σ.4), όπως φαίνεται στο παρακάτω παράδειγµα: «Το Πάθος» Κάσος Συλλογή Baud-Bovy αρ. 9 (Σακαλλιέρος, σ.256). 7

12 Ο Έλληνας συνθέτης βρίσκεται σε µία εξαιρετική προνοµιακή θέση, γιατί µπορεί να αντλήσει από δύο πηγές. Όπως γράφει ο Σόλων Μιχαηλίδης «Εµπνεόµενος, είτε άµεσα, είτε έµµεσα, από αυτές δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να εξακολουθεί την φωτεινή υπόδειξη του δελφικού µαντείου, το σωκρατικό γνώθι σαυτόν. Και γνωρίζοντας καλύτερα τον βαθύτερο εαυτό του γίνεται ειλικρινέστερος και διαυγέστερος απόστολος των εθνικών ιδεωδών και εκφραστής της εθνικής ψυχής Το ελληνικό δηµοτικό τραγούδι υπήρξε ο ζωντανός παραστάτης του Έθνους στην ιστορική του ζωή, ο καθρέφτης και η ζωντανή έκφραση των συναισθηµάτων, των σκέψεων και των ποικίλων µαρτυριών, που ο πολύτροπος και πολύπαθος ελληνικός λαός γνώρισε στη µακραίωνη ιστορία του» (Μιχαηλίδης, σ.14). Η ελληνική µουσική λοιπόν για να µπορέσει να αναγνωριστεί, προβάλλει αυτά τα χαρακτηριστικά, σε συνδυασµό µε εκείνα που ενσωµατώνει από τη ύση: «για να µπει στην ευρωπαϊκή κοινωνία, η Ελλάδα, µε την εθνική µουσική της, για να µπει στην κοινωνία, όπου και αυτή ανήκει, ήταν απαραίτητο να χτίσει το εθνικό µουσικό της οικοδόµηµα, χρησιµοποιώντας υλικά και από τις δύο σφαίρες, την ανατολική και τη δυτική» ( ούνιας, 1963 σς ). Αυτό το κατορθώνει έµπρακτα στα έργα του ο συνθέτης Γιάννης Κωνσταντινίδης. 8

13 3. ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙ ΗΣ Πριν σκιαγραφήσουµε την ταυτότητα του Γιάννη Κωνσταντινίδη, θα ήθελα να κάνουµε µια σύντοµη αναδροµή και να δούµε, πως περνάει η παραδοσιακή µουσική µας στο χώρο της έντεχνης νεοελληνικής δηµιουργίας. Η καινούρια αυτή ορµή, είναι η αυτοτέλεια της εθνικής µας µουσικής, αντίκρυ στην ποίηση. Από την ένωση «ήχου» και «στίχου», γεννήθηκε η νέα εθνική µουσική γλώσσα. Γιατί, «στίχος», είναι το δηµοτικό τραγούδι, είναι η προέκταση, η ψυχή και η φύση της Ελλάδας. Η δυτική µουσική, η έντεχνη µουσική των Ελλήνων συνθετών του 19ου αιώνα και της Επτανησιακής Σχολής, οι προσπάθειες εναρµόνισης των δηµοτικών τραγουδιών και η χρήση δηµοτικοφανών µελωδιών, συνθέτουν το σκηνικό του 19ου προς 20ου αιώνα. Όπως, γνωρίζουµε, η δυτική µουσική αρχίζει να γίνεται γνωστή στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα και οι αρχές της έντεχνης λόγιας µουσικής τοποθετούνται γύρω στα 1830 στα Επτάνησα. Η πρώτη αυτή δεκαετία, έχει ιδιαίτερη σηµασία για την έντεχνη ελληνική µουσική. Πράγµατι, µέσα σε αυτή, πραγµατοποιήθηκε το µεγάλο αποφασιστικό άνοιγµα του δρόµου, για την έκφραση των εθνικών µουσικών ιδανικών. Μην ξεχνάµε, ότι το υπόλοιπο έθνος ζούσε υποδουλωµένο. Το ιταλικό bel canto σηµαδεύει τα έργα των συνθετών της Επτανησιακής Σχολής. Η προσέγγιση στο χώρο της παραδοσιακής µουσικής γίνεται από τον Ζακυνθινό Παύλο Καρρέρ ( ). Ως αποτέλεσµα, µουσικά προηγµένες χώρες της Ευρώπης µάθαιναν ότι σε µια γωνιά της γης, πλούσια σε πνευµατικό πολιτισµό και ιστορία, µία νέα έντεχνη εθνική µουσική, διεκδικούσε τη θέση της δίπλα στις άλλες εθνικές µουσικές σχολές (Παπάζογλου, 1984). Ο Κων/δης είναι ο µοναδικός συνθέτης που αξιοποίησε αυτούσιο τµήµα της νεοελληνικής µουσικής στα δηµοτικοφανή του θέµατα. Κατά συνθήκη, µπορεί να θεωρείται εκπρόσωπος της Εθνικής Σχολής. Ωστόσο, οι απόψεις διίστανται, όπως θα φανεί και παρακάτω. Εξάλλου, αυτό δεν είναι το µοναδικό ζήτηµα στο οποίο η µουσική του µοιάζει αµφίσηµη. Ο Κωνσταντινίδης «στους µεταπολεµικούς κύκλους της σύγχρονης µουσικής, αποτελεί εξαίρεση, γιατί παρ όλο που δεν έγραψε καθόλου µουσική που να µπορεί να ονοµαστεί πρωτοποριακή ή σύγχρονη, το έργο του προβλήθηκε σε συναυλίες σύγχρονης µουσικής» (Ρωµανού, 2006 σ.260) 9

14 3.1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙ Η ( ) 1 Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης γεννήθηκε στη Σµύρνη στις 21 Αυγούστου του Γόνος εύπορης αστικής οικογένειας (µε καταγωγή από τη Ζαγορά Πηλίου),που έζησε στη Σµύρνη τα περισσότερα χρόνια της ζωής του συνθέτη, ζώντας στα δύσκολα χρόνια της Καταστροφής και του Εµφυλίου στην Ελλάδα. Η µητέρα του η Ευαγγελία Ξένου µία γυναίκα που επηρέαζε τον µικρό τότε Κωνσταντινίδη µε την παρουσία της στα πρώτα χρόνια της ζωής του µε την καλλιτεχνική της φύση, δεν ήταν µουσικός η ίδια. Ήρθε από πολύ µικρός σε επαφή µε εξωτερικά ερεθίσµατα και ακούσµατα. Ανέπτυξε τις καλλιτεχνικές ανησυχίες χάρη στο περιβάλλον του, το οικογενειακό, αλλά και το φιλικό, όµως σε µεγαλύτερη ηλικία. Το τραγούδι µία αγαπηµένη συνήθεια που την ασκούσαν τόσο η µητέρα του, όσο και οι αδερφές της που τραγουδούσαν ιταλικές καντσονέτες, συνήθως παίζοντας κιθάρα. Το τραγούδι ήταν καθηµερινή συνήθεια της εποχής και τρόπος διασκέδασης τα βράδια. Ο πατέρας του Γιώργος ή Τζώρτζης Κωνσταντινίδης ήταν έµπορος και αρκετά ευκατάστατος. Ο Γ. Κωνσταντινίδης είχε επίσης έναν αδερφό, τον Κώστα Κωνσταντινίδη, και δύο αδερφές, την Ιόλη και την Ελένη. Σηµαντική παραµένει η οµολογία του ίδιου του συνθέτη, όπως µας πληροφορεί ο Σακαλλιέρος για τη στάση που κρατούσε ο ίδιος όλα αυτά τα χρόνια απέναντι στις µνήµες, που δε λησµονήθηκαν, αντίθετα βοήθησαν να ξεπροβάλλει το πηγαίο ταλέντο του: «Τότε ήµουν 5-6 χρονών. Από τότε άρχισε να µου αρέσει το δηµοτικό τραγούδι αλλά δεν τολµούσα να το οµολογήσω, γιατί ήταν παρακατιανό είδος, δεν το λάµβαναν υπόψη τους» (Σακαλλιέρος, 2010 σ.6). Ο ίδιος έλεγε χαρακτηριστικά «θέλω να δω τί µπορεί να παίξει το πιάνο». Από αυτό που µπορούµε να εξάγουµε ως συµπέρασµα είναι ότι ο ίδιος προσπάθησε µε έναν τρόπο να συνδυάσει την λαϊκή τέχνη µε δυτικότροπα µέσα. εν είναι τυχαία λοιπόν η παραπάνω εγκάρδια εξοµολόγηση, για τη συµπάθειά του προς το δηµοτικό τραγούδι, αφού η αγαπηµένη του ασχολία ήταν να παίζει τις µελωδίες που µικρός είχε αφουγκραστεί και βιώσει σε ένα φιλήσυχο, φιλόµουσο και στοργικό οικογενειακό περιβάλλον, µε επιρροές άλλοτε της Μικρασίας κι άλλοτε της ύσης. Τα πρώτα µαθήµατα µουσικής που πήρε ήταν κυρίως στο σπίτι της οικογένειας. Νεαρός τότε άρχισε να ανακαλύπτει το ρεπερτόριο της εποχής και τον κρυµµένο πλούτο της λόγιας µουσικής διαβάζοντας περιοδικά και µελετώντας παρτιτούρες. Η πρώτη του δασκάλα ήταν η Ιώ Φατσέα, στη Σµύρνη. 1 Το κεφάλαιο για τη βιογραφία του Κων/δη βασίζεται στις παρακάτω πηγές: Κώστιος (1994), Σακαλλιέρος (2010), ούνιας (1963), Ρωµανού (2006), 10

15 Αργότερα παρακολουθεί µαθήµατα πιάνου και θεωρητικών µε τον ηµοσθένη Μιλανάκη. Ωστόσο, έκανε και κάποια µαθήµατα από ιταλούς δασκάλους, όπως ο Ντ αλέσιο και ο Πασκουαρέλλο. Ως απόρροια της συνεχούς ενασχόλησης άρχισε να ενδιαφέρεται και για την γαλλική µουσική, παίρνοντας έτσι και µία γεύση από τις όπερες του Παρισιού και του Debussy. Η συνθετική του ικανότητα ήρθε ή τουλάχιστον φάνηκε πολύ αργότερα, όταν πια είχε κατασταλάξει στο τί τον ενέπνεε και τον ικανοποιούσε αισθητικά, τί τον συγκινούσε. «Μέχρι το 1922 λοιπόν, ο Κωνσταντινίδης λαµβάνει µια βασική µουσική εκπαίδευση στο πιάνο και στη µουσική θεωρία, ακολουθώντας παράλληλα τα προσωπικά του εναύσµατα που τον ωθούν να αποφασίσει να ασχοληθεί επαγγελµατικά µε τη µουσική. Η µαθητεία του στο πιάνο του προκαλεί έναν πρώτο εσωτερικό διχασµό: αφενός αρνείται να υπαχθεί στη διαδικασία της διδασκαλίας µε µεθόδους και κοµµάτια κενά µουσικού περιεχοµένου, από δασκάλους ακατάρτιστους στην πλειοψηφία τους, και αφετέρου αναπτύσσει µια ολοένα και µεγαλύτερη επιθυµία να γνωρίσει τη δυτικοευρωπαϊκή φιλολογία» (Σακαλλιέρος, 2010 σ.12) Παραµονές της Μικρασιατικής Καταστροφής και σε ένα κλίµα νεφελώδες και γεµάτο αβεβαιότητα ο Γιάννης Κωνσταντινίδης αναχωρεί για τη ρέσδη µε µόνη του ανάγκη να επιβιώσει µε πυξίδα πάντα τη µουσική. Εκεί, για πρώτη φορά έρχεται σε επαφή µε τις συλλογές παραδοσιακών µελωδιών που καταγράφει ο Bartókστα βιβλία του Για τα παιδιά και στον Μικρόκοσµο. Ξεκινά µαθήµατα µε τον Joseph Gustav Mraczek, ενώ παράλληλα παρακολουθεί συναυλίες µεγάλων σύγχρονων µορφών και σηµαντικών ονοµάτων της µουσικής σκηνής όπως των Hindemith, Prokofiev, Wagner, Strauss και γνωρίζει το µεγαλειώδες συµφωνικό ρεπερτόριο της όψιµης γερµανικής ροµαντικής σχολής. Τον Ιανουάριο του 1923 αναχωρεί για το Βερολίνο, για να συναντήσει εκεί τον παλιό του γνώριµο και φίλο Νίκο Σκαλκώτα, που µόλις ξεκινούσε τη σταδιοδροµία του. Στο Βερολίνο συνδέεται φιλικά µε τον Ν. Σκαλκώτα, που σε αντίθεση µε αυτόν για να βγάλει τα προς το ζην παίζει πιάνο σε καµπαρέ, θέατρα, «ντάνσιγκ», και ραδιόφωνο. «Ο Κωνσταντινίδης σπούδασε το στη Γερµανία, όπου και συνδέθηκε µε το Νίκο Σκαλκώτα., έχοντας συναίσθηση ότι η ενασχόλησή του µε την ελαφρά µουσική ήταν µία υποχρεωτική πρόσκαιρη απασχόληση. (Ρωµανού, 2006 σ.224) Στο Βερολίνο έχει την ευκαιρία να συνεργαστεί µε σπουδαία ονόµατα της µουσικής ζωής της πόλης, όπως ήταν οι Paul Juon, Kurt Weil, Joseph Mraczek, Carl Ehrenberg, και µε προσωπικότητες όπως ο Stravinsky και ο Schoenberg. Οι συνέπειες της Καταστροφής στη Μικρά Ασία τον Αύγουστο του 1922 κατέστρεψαν οικονοµικά τον πατέρα του πίσω στη Σµύρνη, και ο εκπατρισµός της οικογένειας ήταν αναπόφευκτος, πράγµα που τον ανάγκασε να αναζητήσει µόνος του τρόπους βιοπορισµού. Ο Γ. Κωνσταντινίδης παρόλο που βρέθηκε αντιµέτωπος µε πολλές οικονοµικές αντιξοότητες η συνθετική του δηµιουργία ακµάζει και πραγµατώνεται µέσα στην επόµενη δεκαπενταετία. 11

16 Κατά την περίοδο του µεσοπολέµου στην Ελλάδα υπολογίζουµε ότι γράφτηκε το πρώτο του έργο τα 22 Τραγούδια και χοροί από τα ωδεκάνησα ( ). Το 1948 περίπου έχει συγκεντρώσει τις παραδοσιακές µελωδίες δηµοτικών τραγουδιών που θα αποτελέσουν τον πυρήνα για το υλικό του. Τα 44 Παιδικά κοµµάτια για πιάνο που θα εκδοθούν αργότερα µε τον τίτλο Greek Miniatures θα είναι το απόσταγµα όλης αυτής της επεξεργασίας. Ορισµένοι σκοποί προέρχονται από τη συλλογή του Samuel Baud-Bovy και άλλοι από άσµατα του Γεωργίου Παχτικού. Ακολουθούν τρεις σονατίνες (1952), οι Οκτώ ελληνικοί νησιώτικοι χοροί, µία σουίτα από οκτώ γνωστούς λαϊκούς σκοπούς και τέλος Έξι σπουδές πάνω σε λαϊκούς ρυθµούς ( ) καθώς επίσης και τα πέντε τραγούδια της προσµονής για µεσόφωνο και πιάνο (1924,1980). Κατά την περίοδο του Βερολίνου ξεκινά µία νέα εποχή για τον Κωνσταντινίδη, κατά την οποία γράφει λαϊκά τραγούδια µε ανάλαφρο χαρακτήρα, και εύληπτο νόηµα. Τα τραγούδια αυτά έχουν εµπορική αξία, και οι παραγωγές τους δεν κοστίζουν ακριβά, γι αυτό κι είναι επικερδείς. Ο κόσµος πλέον προτιµά να διασκεδάζει µε γνωστές µελωδίες και ακούσµατα που εντυπώνονται και αποµνηµονεύονται εύκολα και έχουν συνήθως ή σχεδόν πάντα ερωτικό περιεχόµενο που πολλές φορές αγγίζει τα όρια της φαρσοκωµωδίας. Ήδη από το 1927 του δίνεται η ευκαιρία να ανεβάσει µία από τις πιο επιτυχηµένες οπερέτες: Das Liebesbazillus (Το µικρόβιο του Έρωτα) στο δηµοτικό θέατρο της πόλης Στραλζούντ. Ως Costa Dorres υπογράφει µέχρι και το 1930, πλαστό όνοµα που χρησιµοποιεί, για να κρύψει την πραγµατική του ταυτότητα. Τα καµπαρέ και τα δηµοφιλή χορευτικά είδη όπως βαλς, πόλκες και τάνγκο, που ακούγονταν στα διάφορα θέατρα και στο ραδιόφωνο, αποκτούν µεγάλη δηµοτικότητα και προσελκύουν την αστική νεόπλουτη τάξη των Αθηναίων αλλά και το µέσο ακροατή. Με το ψευδώνυµο Κώστας Γιαννίδης γράφει την ελαφρά µουσική επιθεώρηση, που την κάνει για λόγους επιβίωσης και ενασχόλησής του µε το βουβό κινηµατογράφο. Η πρώτη του παράσταση έφερε τον τίτλο Αέρας Φρέσκος (1932). Μεγάλες επιτυχίες της δεκαετίας του 30 ήταν µεταξύ άλλων: Κεραµίδα (1933), Κάβουρας (1934), Απεργία (1936), Τιριτόµπα (1936), Κοκέτα (1937), Σιλουέτα (1938), Μασκότ (1939), Μαζινό (1939), Κορίτσια της παντρειάς (1939). Τα πρώτα τραγούδια του στην Αθήνα το 1931, τα λεγόµενα σουξέ της εποχής, πρωτοτραγουδήθηκαν από τους Σοφία Βέµπο, Μαίρη Λω, Μαρούδας και άλλους γνωστούς ερµηνευτές του είδους. Πολύ γνωστά έγιναν µέχρι το 1940 τα εξής τραγούδια: Ξέχασέ µε (1933), Μην περιµένεις (1935), Χτες το βράδυ ονειρεύτηκα (1938), Λίγα λουλούδια (1940), Λες και ήταν χτες (1938). 12

17 Μπορούµε να αναφέρουµε και τα αξέχαστα τραγούδια που ακούστηκαν ως µουσική επένδυση στις ακόλουθες κινηµατογραφικές ταινίες: Προσφυγοπούλα (1938), Οι Γερµανοί ξανάρχονται, Μαντάµ Σουσού (1948), Τελευταία αποστολή (1949), Το νησί των ανέµων (1954). Τέλος, άλλα δηµοφιλή τραγούδια που αγαπήθηκαν και έµειναν διαχρονικά στη µνήµη µας είναι τα Ζητώ να σε ξεχάσω, Πόσο η ζωή είναι ωραία, Σ αγαπώ, Ξύπνα αγάπη µου, Οι αλυσίδες και έξι λαϊκά τραγούδια (1962). Στις 17 Ιανουαρίου 1984, στην Αθήνα, ο Γιάννης Κωνσταντινίδης άφησε την τελευταία του πνοή. «Ο Κωνσταντινίδης ακολούθησε µε συνέπεια το παράδειγµα του Ντεµπυσσύ δηλώνοντας µουσικός κι όχι συνθέτης. ε διεκδίκησε τις δάφνες του µεγάλου µουσουργού, δε ζήλεψε το κλασικό και το αθάνατο. Υπέροχα αδιάφορος για την εξέλιξη της ιστορίας αλλά κι έχοντας πλήρη επίγνωσή της, έξω από αυτήν αλλά και µε πίστη στην τοποθέτησή του απέναντι στην τέχνη» όπως εύστοχα παρατηρεί και ο Γιώργος Λεωτσάκος (Λιάβας, ). Έζησε ως το τέλος της ζωής του µε τη µητέρα και τις αδερφές του, δουλεύοντας αθόρυβα και διακριτικά στο λιτό του δωµάτιο. Τόσο ως Κώστας Γιαννίδης (µε τις 50 οπερέτες, τις πολυάριθµες επιθεωρήσεις, τα διεθνή βραβεία ελαφρού τραγουδιού και τα αµέτρητα πανελλήνια «σουξέ»), όσο και ως Γιάννης Κωνσταντινίδης εµφανίζεται παντού και πάντοτε απόλυτος κυρίαρχος τωv εκφραστικών µέσωv που µεταχειρίστηκε. Ιδιαίτερα στις κλασικές του συνθέσεις (δυστυχώς ολιγάριθµες) µας αποκαλύπτεται έvας καλλιτέχνης σπάνιας ευαισθησίας και κατάρτισης, προικισµέvος µε αστείρευτη µελωδικότητα, µε αρµονική τελειότητα και ενορχηστρωτική σοφία. Όµως τον αληθινό Γ. Κωνσταντινίδη, ίσως να µην το γνώρισε κανείς ποτέ. Κατά βάθος η ζωή του έµεινε ένα άλυτο αίνιγµα. Χάραξε νέους δρόµους, µακριά από τις φιοριτούρες και µε ασίγαστο και ανεξάντλητο πάθος, έσβησε ήσυχα. Ο Γ. Κωνσταντινίδης ανήκει στους σεµνούς και αφανείς εργάτες της τέχνης. 13

18 3.2. Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙ Η - ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Κάνοντας µία σύντοµη αναδροµή διαπιστώνει κανείς τη σχέση που έχει ο χώρος της παραδοσιακής δηµιουργίας µε την έντεχνη νεοελληνική σχολή. Όπως παρατηρεί ο Γ. Μάντακας «η δυτική µουσική αρχίζει να γίνεται γνωστή στην Ελλάδα τον περασµένο αιώνα (19 ο ) και οι αρχές της έντεχνης νεοελληνικής δηµιουργίας τοποθετούνται γύρω στα 1830 στα Επτάνησα». Ο Παύλος Καρρέρ, ο Γεώργιος Λαµπελέτ, ο Λαυράγκας, θεωρούνται οι «Πατέρες της Ελληνικής Εθνικής Σχολής» (Καλογερόπουλος, 2001) είχαν ιταλογενή παιδεία και όπως ήταν φυσικό η µουσική των Επτανήσων εκείνη την εποχή επηρεάζει σηµαντικά ένα µεγάλο αριθµό συνθετών. Το στοιχείο που κυριαρχεί στα έργα τους δεν είναι άλλο από το ιταλικό bel canto. Αργότερα ο Λαυράγκας, Καλοµοίρης, Βάρβογλης, Ριάδης, µε τη σειρά τους ακολουθούν τις επιταγές της εποχής «διασκευάζοντας ελληνικής µελωδίες βάση των βυζαντινών µελωδιών και ρυθµών» (Μάντακας 1982, σ.110). Ο ρόλος του Κωνσταντινίδη σε αυτή την περίπτωση είναι διττός: αφενός δανείζεται από την ελληνική µουσική παράδοση τις λαϊκότροπες µελωδίες και αφετέρου αποτελεί γνήσιο παράδειγµα ενός συνθέτη που γνωρίζει καλά την τέχνη του, είναι βαθύς µύστης και γνώστης της τεχνικής που µεθοδεύει την επεξεργασία του υλικού του. εν είναι λίγες οι φορές που διαπιστώνει κανείς ακούγοντας τα έργα του Κωνσταντινίδη ότι το µέσο κατανόησης της µουσικής του γλώσσας είναι ο προφορικός λόγος. Η µελωδία, που γνέθει ποικιλοτρόπως τη συνοδεία είναι συχνά παρµένη από δηµοτικά τραγούδια, τα οποία έχουν διασωθεί χάρη στο λόγο και στη διάρκειά που αυτός έχει στο χρόνο. «Είχε τη µελωδία, την πήγαινε στην καρδιά και κατόπιν την έντυνε, όπως ένας καλός µόδιστρος. Την παραλλάσει. Μία αναίρεση ή µε ύφεση άλλαζε όλη την ατµόσφαιρα. Αν είναι µόνο η µελωδία δε φτάνει να καταλάβεις τη µεγαλειότητα της δουλειάς του. Ήταν περίφηµη» (Χατζηνίκος, συνέντευξη). Το παραδοσιακό µέλος έχει δοµή και συγκεκριµένη χρήση. Τα µελωδικά µελίσµατα υφαίνονται πάνω από έναν ισοκράτη ή ένα basso ostinato. «Ο Κων/δης σέβεται πάντα τη δηµοτική µελωδία. Το µόνο που κάνει είναι να τη διανθίζει µε µερικά ποικίλµατα, βάζοντάς τα σε ορισµένα σηµεία της. Τα ποικίλµατα αυτά δεν είναι δικές του επινοήσεις, αλλά τα δανείζεται από την πρακτική των λαϊκών εκτελεστών». Αν προβούµε σε αναγωγή αυτών των µονοφωνικών τραγουδιών αναγνωρίζει κανείς τα γνωρίσµατα εκείνα που υποδηλώνουν µία προσωπική γραφή που µεγαλουργεί µε τα πιο απλά και εύπλαστα υλικά. 14

19 Είναι εύλογο να κάνουµε µία σύντοµη ανασκόπηση στο θέµα της «τροπικότητας» των δηµοτικών τραγουδιών. Οι τρόποι (modes) µπορούν να χρησιµεύουν ως υλικό για µεταγραφή. Όπως διατείνεται ο Bartók: υπάρχουν τρεις µέθοδοι, για να χρησιµοποιήσει κανείς µία δηµοτική µελωδία σαν υλικό. Η πρώτη περίπτωση είναι να την κρατήσει αυτούσια, προσθέτοντας κάτι δικό του στην αρχή ή στο τέλος: «οι εισαγωγικές φράσεις έχουν δευτερεύουσα σηµασία, και χρησιµεύουν µόνο σα διακοσµητικό δέσιµο για το πολύτιµο πετράδι, τη δηµοτική µελωδία». Στη δεύτερη περίπτωση, η µελωδία δεν κρατιέται απαραίτητα αυτούσια, αλλά δανείζει το µελωδικό της υλικό. Τέλος, στον τρίτο τρόπο χρήσης δηµοτικής µουσικής στη σύνθεση, το µουσικό έργο «διαπνέεται από την ατµόσφαιρα της δηµοτικής», χωρίς όµως να µπορεί να εντοπιστεί µε σαφήνεια υλικό δανεισµένο από εκείνην (Σηφάκης 1997, σς.56-57). Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης αντλεί τα θέµατά του από τη δηµοτική µουσική, χρησιµοποιώντας κυρίως τους δύο πρώτους τρόπους, όπου η µελωδία είναι εύκολα αναγνωρίσιµη. Συγκεκριµένα, τα µελωδικά µοτίβα έχουν διαµορφωθεί πάνω στη δυτική τεχνοτροπία µέσα από την εναρµόνιση, η οποία «αναβαθµίζεται σε αυτόνοµη (Σακαλλιέρος, σ. 299) συνθετική διαδικασία» (Σακαλλιέρος 2010, σ.289). Στο παραπάνω παράδειγµα, (Μικρασιατική Ραψωδία), φαίνεται η πρωτότυπη αρµονικά και ρυθµικά εναρµόνιση του Κωνσταντινίδη σε µια γνωστή παραδοσιακή µελωδία. Επιχειρείται, δηλαδή ένα «µπόλιασµα της δηµοτικής µας µουσικής στην έντεχνη, µέσα από το πνεύµα των τρόπων των δηµοτικών µελωδιών» (Μάντακας 1982 σ.111). 15

20 Ποιό είναι όµως το µυστικό της τέχνης του; Γενικά θα παρατηρήσουµε ότι στα έργα του δεν υπάρχει στοιχείο υπερβολής, έξαρσης ή βερµπαλισµού. Σεµνός ακριβής και µε λεπτές αποχρώσεις αποδίδει το βαθύτερο νόηµα στις συνθέσεις και στα έργα του. Οι δύο αυτές αισθητικέςκαλλιτεχνικές επιδιώξεις (απλότητα, εσωτερική έκφραση), στην ένωσή τους, απαιτούν δηµιουργική δύναµη, έµπνευση και φαντασία, για να έχει το µουσικό δηµιούργηµα πνοή, κίνηση, ζωή. Οι συνθέσεις που αντιπροσωπεύουν το δείγµα γραφής του υποδηλώνουν τη ιδιοσυγκρασία του Γ. Κωνσταντινίδη. Η επιµονή του συνθέτη στις επαναλήψεις ή στις παραλλαγές µιας µελωδίας κεντρίζει το ενδιαφέρον του ακροατή, αλλά ταυτόχρονα προσδίδει και το ανάλογο ύφος και ηχόχρωµα. Το ιδιότυπο και µοναδικό ύφος σε ένα τονικό κέντρο «µε πιστή µεταφορά της παραδοσιακής µελωδίας» (Σακαλλιέρος 2010, σ.197). Η µελωδική γραµµή είναι δυσδιάκριτη και δεν µπορεί εύκολα να τη διακρίνει κανείς. Τα επιµέρους επιπρόσθετα στολίδια εµπλουτίζουν και συνυπάρχουν µε την ίδια ευκολία, που η µελοδήγηση δίνει µία κατεύθυνση. «Μία κατεύθυνση των ανατολικών και ελληνικών µελωδιών, µε βάση το συγκερασµένο δυτικό σύστηµα» ( ούνιας 1963, σς ). Ο συγκερασµός του τονικού µε το τροπικό σύστηµα κατασκευάζεται µέσα από τις συνηχήσεις. Ο τρόπος επεξεργασίας του υλικού γίνεται µε την αναζήτηση κάθε φορά νέων εκφραστικών µέσων στα ζητήµατα της περίτεχνης επεξεργασίας των δηµοτικών µελωδιών. Η χρήση των δηµωδών ασµάτων παραπέµπει στις αυτοσχεδιαστικές πρακτικές των παραδοσιακών µουσικών εκτελεστών, οι οποίες τείνουν να διατηρήσουν την εύθραυστη ισορροπία µεταξύ επανάληψης και παραλλαγής που σχεδόν ιδιωµατικά χαρακτηρίζει την ελληνική παραδοσιακή µουσική. Η διαφορά που εντοπίζουµε στην αρµονική επένδυση µε δηµοτικοφανή µέθοδο µε άλλες τεχνοτροπίες είναι ότι αναµιγνύει διαφορετικά στοιχεία µεταξύ τους. Ο Κων/δης κατορθώνει τεχνηέντως να προσαρµόσει και να συµβιβάσει µε έντεχνο τρόπο τα µεταξύ τους αντίθετα στοιχεία που διαµορφώνουν την τροπική αµφισηµία καθώς, «προσπαθεί να συνδυάσει τα συνθετικά πρότυπα της δυτικής µουσικής µε τη Ρωσική Εθνική και τον γαλλικό ιµπρεσιονισµό» (Σακαλλιέρος 2010, σ.371). Ωστόσο, δεν µπορούµε να παραβλέψουµε το γεγονός ότι στα έργα του Κων/δη υπάρχει µία συνέπεια. Τα ποικίλµατα, τα εκφραστικά µελίσµατα και η αισθαντικότητα της µελοδήγησης, συνθέτουν ένα κράµα µεγαλοφυΐας. Με αυτή του τη λιτότητα και τον ελληνικό έντεχνο λόγο, µε τη ροµαντική ένθερµη και µε οίστρο προσωπική του µουσική γλώσσα, καθιέρωσε τη λυρική του τέχνη, δίνοντάς την υλική υπόσταση. 16

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 01 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

«Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert

«Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert 1 «Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert Το τραγούδι αυτό θεωρείται ένα από τα αριστουργήµατα (ίσως και το πιο σπουδαίο) του Γερµανικού lied, και ανήκει στην

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ Απόστολος Σιόντας ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ Η τονικότητα ΝΤΟ µείζων Πειραµατικό Μουσικό Γυµνάσιο Παλλήνης Παλλήνη 2010 Πρόλογος Καθώς θεωρούµε ότι είναι απαραίτητη η γνώση του περιεχοµένου του µουσικού

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική αγωγή

Μουσικοκινητική αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσικοκινητική αγωγή Η μουσικότητα των ήχων και της ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Η Συμφωνία. Εκτεταμένη οργανική σύνθεση που αναπτύσσεται κατά την Κλασική εποχή (18 ος αιώνας).

Η Συμφωνία. Εκτεταμένη οργανική σύνθεση που αναπτύσσεται κατά την Κλασική εποχή (18 ος αιώνας). Ζωρζ Μπιζέ [George Bizet] (1836-1875) Γάλλος συνθέτης Συµφωνία αρ. 1, σε Ντο µείζονα Η µία και µοναδική συµφωνία του γάλλου συνθέτη του 19 ου αιώνα Ζωρζ Μπιζέ, ήταν ένα από τα πρώτα του έργα και γράφτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΡΚΕΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΡΟΪΔΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ» Ο Ηρακλειώτης τραγουδοποιός και ερμηνευτής Γιώργος Σταυρακάκης μιλά στην «Π»

«ΑΡΚΕΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΡΟΪΔΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ» Ο Ηρακλειώτης τραγουδοποιός και ερμηνευτής Γιώργος Σταυρακάκης μιλά στην «Π» «ΑΡΚΕΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΡΟΪΔΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ» Ο Ηρακλειώτης τραγουδοποιός και ερμηνευτής Γιώργος Σταυρακάκης μιλά στην «Π» [Συνέντευξη στη Σοφία Τσεντελιέρου, Εφημερίδα «Πατρίς» (20/12/2004)]

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους

Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους 1 Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους Βασική προϋπόθεση για επιτυχηµένη διεξαγωγή και συγγραφή µιας ερευνητικής εργασίας αποτελεί η δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το Βιολί Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Περίληψη Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το θέλαμε πολύ και τελικά το καταφέραμε. «Διακτινιστήκαμε» στο CERN!Μαζί μας έξι ακόμα γυμνάσια και λύκεια απ όλη την Ελλάδα.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το θέλαμε πολύ και τελικά το καταφέραμε. «Διακτινιστήκαμε» στο CERN!Μαζί μας έξι ακόμα γυμνάσια και λύκεια απ όλη την Ελλάδα. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 2 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΗΦΙΣΙΑΣ Το θέλαμε πολύ και τελικά το καταφέραμε. «Διακτινιστήκαμε» στο CERN!Μαζί μας έξι ακόμα γυμνάσια και λύκεια απ όλη την Ελλάδα. Μέχρι πριν από κάποια χρόνια αυτό θα ήταν

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Το scratch διαθέτει αρκετά μεγάλη ποικιλία έτοιμων ενσωματωμένων ηχητικών clips τα οποία θα βρείτε πολύ ενδιαφέροντα και θα σας βάλουν σε πειρασμό να πειραματιστείτε

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικές Πράξεις. Εγχειρίδιο εγκατάστασης & χρήσης

Μουσικές Πράξεις. Εγχειρίδιο εγκατάστασης & χρήσης Μουσικές Πράξεις Εγχειρίδιο εγκατάστασης & χρήσης Οι Mουσικές Πράξεις είναι ένα μουσικό εκπαιδευτικό λογισμικό που σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε με τη φιλοδοξία να αποτελέσει: Ένα σημαντικό βοήθημα για

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ Μήνυμα Μιχάλη Χατζημιχαήλ για τον εθελοντισμό Όταν ένας συνάνθρωπος μας ή μια ομάδα ανθρώπων γύρω μας χρειάζεται βοήθεια κι εμείς αρνηθούμε, τότε οι λέξεις αλληλεγγύη, ανιδιοτέλεια,

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ-ΟΣΤΙΝΑΤΟ (2) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: Α ΑΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ΣΤΟΧΟΙ: ΑΚΡΟΑΣΗΣ: Επίπεδο 1ο Επίπεδο 2ο Επίπεδο 3ο Επίπεδο 4ο Επίπεδο 5ο Ακούσουν το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Οι εντυπώσεις μας από την επίσκεψη της SAPT Hellas

Οι εντυπώσεις μας από την επίσκεψη της SAPT Hellas Την Πέμπτη 26/3/15 η SAPT Hellas επισκέφτηκε το σχολείο μας. Η Sapt είναι μια μη κερδοσκοπική οργάνωση η οποία μαζεύει αδέσποτα σκυλιά και τα φροντίζει. H φιλοζωική ομάδα του σχολείου μας, που οργάνωσε

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη μουσική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία 3. ΝΟΤΕΣ. 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός

Εισαγωγή στη μουσική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία 3. ΝΟΤΕΣ. 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Εισαγωγή στη μουσική 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός 2 Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ:

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΣΚΟΠΟΣ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ΣΤΟΧΟΙ:ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΕΝΟΡΧΗΣΤΡΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Α1 Κατανόηση προφορικού λόγου Διάρκεια: 25 λεπτά (25 μονάδες) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Ο Δημήτρης και ο φίλος του ο Πέτρος αυτό το σαββατοκύριακο θα πάνε εκδρομή στο βουνό. Θα ακούσετε δύο (2) φορές το Δημήτρη

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ»

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» 9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» Πολλές φορές ο μόνος τρόπος για να αφηγηθείς τη δική σου ιστορία είναι μέσα από τις ιστορίες των άλλων. Ίσως ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις για το

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ Ενότητα 5 - Πάμε για επανάληψη Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ 1. Συμπληρώστε τα κενά με λέξεις από το πλαίσιο: βιβλιοθήκη, φιλοσοφία, εγκυκλοπαίδεια, παιδίατρος, φωτογραφία, αθλητισμό, Ελλάδα, σχολείο, φίλο, κινηματογράφο,

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και ΣΕΛ.210 οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και τρεις εκπαιδευτικοί από το Γυμνάσιο Ξηροκαμπίου Λακωνίας. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. (Χειροκροτήματα απ όλες τις πτέρυγες

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κοντσέρτο για Βιολί σε Μι ελάσσονα, έργο 64

Κοντσέρτο για Βιολί σε Μι ελάσσονα, έργο 64 Φέλιξ Μέντελσον (1809-1847) Κοντσέρτο για Βιολί σε Μι ελάσσονα, έργο 64 Η ορχηστρική μουσική του πρώιμου ρομαντικού συνθέτη Φέλιξ Μέντελσον περιλαμβάνει πέντε συμφωνίες, τις συναυλιακές εισαγωγές Όνειρο

Διαβάστε περισσότερα

409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη)

409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη) 409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη) Σκοπός Το Τμήμα προσφέρει προγράμματα εφαρμοσμένων μουσικών σπουδών στα πρότυπα των Ανωτάτων Μουσικών Ακαδημιών (Musikhochschule) και παρέχει

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα