ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΙΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ. Σημειώσεις Μαθητή ΠΛΗΡΟΥΟΡΙΚΗ Α ΓΤΜΝΑΙΟΤ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΙΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ. Σημειώσεις Μαθητή ΠΛΗΡΟΥΟΡΙΚΗ Α ΓΤΜΝΑΙΟΤ"

Transcript

1 ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΙΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ Σημειώσεις Μαθητή ΠΛΗΡΟΥΟΡΙΚΗ Α ΓΤΜΝΑΙΟΤ Α Έκδοση Ιοφνιος 2011

2 εκεηώζεηο Μαζεηή Πιεξνθνξηθή θαη Δπηζηήκε Ηιεθηξνληθώλ Τπνινγηζηώλ Α Γπκλαζίνπ πγγξαθή Νη θαζεγεηέο Ξιεξνθνξηθήο θαη Δπηζηήκεο Ζιεθηξνληθψλ πνινγηζηψλ πνπ αλαθέξνληαη ζηελ αξρή ηεο θάζε ελφηεηαο κε ηελ θαζνδήγεζε θαη ζπκβνιή ησλ αθφινπζσλ Ππκβνχισλ Θαζεγεηψλ Ξιεξνθνξηθήο θαη Δπηζηήκεο Ζιεθηξνληθψλ πνινγηζηψλ: Πσθξάηεο Κπισλάο Λίθνο Εάγγνπινο Αιέμαλδξνο Ξαπαιπζάλδξνπ (ΒΓ) Ήβε Γξεγνξίνπ (ΒΓ) Κηράιεο Γηνλπζίνπ Καξία Λενθιένπο Ησάλλεο Ησάλλνπ Μέληνο Μελνθψληνο Ηιεθηξνληθή ζειίδσζε: Πσθξάηεο Κπισλάο Θαζεγεηήο Ξιεξνθνξηθήο θαη Δπηζηήκεο Ζιεθηξνληθψλ πνινγηζηψλ Δπνπηεία: Κάξηνο Κηιηηάδνπ Κηράιεο Ρνξηνχξεο Δπηζεσξεηέο Ξιεξνθνξηθήο θαη Δπηζηήκεο Ζιεθηξνληθψλ πνινγηζηψλ Γισζζηθή Δπηκέιεηα: Καξηάλλα Σξηζηφθηα Ξαιάηνπ Ιεηηνπξγφο.Α.Ξ. Δμώθπιιν: Κηράιεο Θενραξίδεο Ιεηηνπξγφο.Α.Ξ πληνληζκόο: Σξίζηνο Ξαξπνχλαο Ππληνληζηήο.Α.Ξ. Α Έθδνζε 2011 ΞΝΟΓΔΗΝ ΞΑΗΓΔΗΑΠ ΘΑΗ ΞΝΙΗΡΗΠΚΝ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΝ ΗΛΠΡΗΡΝΡΝ ΘΞΟΝ ΞΖΟΔΠΗΑ ΑΛΑΞΡΜΖΠ ΞΟΝΓΟΑΚΚΑΡΥΛ ISBN:

3 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ENOTHTA Α1 Βαζηθέο Έλλνηεο ηεο Πιεξνθνξηθήο θαη ηεο Δπηζηήκεο Ηιεθηξνληθώλ Τπνινγηζηώλ... 9 Α1.1 Δηζαγσγή ζηηο Βαζηθέο Έλλνηεο ηεο Πιεξνθνξηθήο θαη Δπηζηήκεο Η/Τ Ρη είλαη ν Ζιεθηξνληθφο πνινγηζηήο ; Ξιεξνθνξίεο Βαζηθέο Ιεηηνπξγίεο ηνπ πνινγηζηή Γεδνκέλα (Data) θαη Ξιεξνθνξίεο (Information) Ζ επεμεξγαζία Ρη νλνκάδνπκε Ξξφγξακκα Ξαξαδείγκαηα Ξξνγξακκάησλ Ξνχ ρξεζηκνπνηνχληαη νη Ζιεθηξνληθνί πνινγηζηέο Ξιεξνθνξηθή (Informatics) Βαζηθέο Έλλνηεο ENOTHTA Α2 Σν Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθώλ Τπνινγηζηώλ Α2.1 Γεληέο Τπνινγηζηώλ Γεληέο πνινγηζηψλ Ξξψηε Γεληά (Γεθαεηίεο 40-50) Γεχηεξε Γεληά (Γεθαεηίεο 50-60) Ρξίηε Γεληά (Γεθαεηία 60+) Ρέηαξηε Γεληά 1970 Πήκεξα Ξέκπηε Γεληά 1990 Πήκεξα Βαζηθέο Έλλνηεο Α2.2 Καηεγνξίεο Ηιεθηξνληθώλ Τπνινγηζηώλ Θαηεγνξίεο Ζιεθηξνληθψλ πνινγηζηψλ Βαζηθέο Έλλνηεο Α2.3 Μνλάδεο θαη Πεξηθεξεηαθά ηνπ Τπνινγηζηή ιηθφ θαη Ινγηζκηθφ Θχξηεο θαη Ξεξηθεξεηαθέο Κνλάδεο ηνπ πνινγηζηή Ξεξηθεξεηαθέο Κνλάδεο Δηζφδνπ Ξεξηθεξεηαθέο Κνλάδεο Δμφδνπ Ξεξηθεξεηαθέο Κνλάδεο Απνζήθεπζεο (Βνεζεηηθή Κλήκε) Γηαρσξηζκφο Ξεξηθεξεηαθψλ Ππζθεπψλ ζε Κνλάδεο Δηζφδνπ, Δμφδνπ θαη Απνζήθεπζεο. 32 Βαζηθέο Έλλνηεο

4 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ENOTHTA Α3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α3.1 Σν Λεηηνπξγηθό ύζηεκα Δηζαγσγή Ρν ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα θαη ν ξφινο ηνπ Νη ππεξεζίεο πνπ παξέρεη ην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα ζην ρξήζηε Γηαηί ππάξρνπλ πνιιά δηαθνξεηηθά ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα Βαζηθέο Έλλνηεο Α3.2 Καηεγνξίεο Λνγηζκηθνύ Δηζαγσγή Ινγηζκηθφ ζπζηήκαηνο (System Software) Ινγηζκηθφ Δθαξκνγψλ (Application Software) Πρέζε Ιεηηνπξγηθνχ Ππζηήκαηνο κε ην Ινγηζκηθφ Δθαξκνγψλ Ξαξαδείγκαηα Ινγηζκηθνχ Δθαξκνγψλ Βαζηθέο Έλλνηεο Α3.3 Γξαθηθά Πεξηβάιινληα Δπηθνηλσλίαο θαη Γηαρείξηζε Παξαζύξσλ Γξαθηθφ Ξεξηβάιινλ Δπηθνηλσλίαο (Graphical User Interface) Σξήζε ηνπ Ξνληηθηνχ (Mouse) Ρα δηάθνξα κέξε ελφο Ξαξαζχξνπ (Window) Οπζκίζεηο Θέζεο θαη Κεγέζνπο Ξαξαζχξνπ Άιιεο Βαζηθέο Γηαδηθαζίεο πνπ Σξεηάδνληαη ζε έλα ΓΞΔ Βαζηθέο Έλλνηεο πφκλεκα Α3.4 Αξρεία θαη Φάθεινη Δηζαγσγή Ρη είλαη Αξρείν (File) Νλφκαηα Αξρείσλ (Filenames) Φάθεινη (Folders) θαη πνθάθεινη (Subfolders) Ζ Έλλνηα ηεο Γηαδξνκήο (Path) Βαζηθέο Έλλνηεο Α3.5 Γηαρείξηζε Αξρείσλ θαη Φάθεισλ Βαζηθέο Ξεξηθεξεηαθέο Κνλάδεο απνζήθεπζεο θαη θάθεινη ζε έλα ΓΞΔ Ξψο βιέπνπκε ηα αξρεία θαη θαθέινπο ζε κηα κνλάδα απνζήθεπζεο Ξψο βιέπνπκε ηα πεξηερφκελα ελφο θαθέινπ κε δηάθνξεο Ξξνβνιέο (Views) Γεκηνπξγία λένπ θαθέινπ (New Folder) Αιιαγή νλφκαηνο θαθέινπ/αξρείνπ (Rename) Γηαγξαθή θαθέινπ/αξρείνπ (Delete) Αληηγξαθή θαθέινπ/αξρείνπ (Copy - Paste) Κεηαθίλεζε θαθέινπ/αξρείνπ (Cut Paste) Γηαγξαθή/ Αληηγξαθή/Κεηαθίλεζε πνιιψλ αξρείσλ ηαπηφρξνλα Ξψο Σξεζηκνπνηνχκε ηνλ Θάδν Αλαθχθισζεο (Recycle Bin) πφκλεκα

5 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ENOTHTA Α4 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ A4.2 Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α4.1 Γηαρείξηζε Δθαξκνγώλ Δπεμεξγαζίαο Κεηκέλνπ Δπεμεξγαζηήο Θεηκέλνπ (Microsoft Word) Ρη κπνξνχκε λα θάλνπκε κε έλα πξφγξακκα επεμεξγαζίαο θεηκέλνπ Μεθίλεκα ηνπ επεμεξγαζηή θεηκέλνπ Δηζαγσγή λένπ αξρείνπ (New Blank Document) Άλνηγκα εγγξάθνπ (Open) Κεηαθίλεζε κεηαμχ αλνηθηψλ εγγξάθσλ Θνπκπηά πξνβνιήο ηνπ θεηκέλνπ (Views) Αιιαγή ηεο κεγέζπλζεο ζειίδαο (Zoom) Δκθάληζε / απφθξπςε γξακκψλ εξγαιείσλ (Toolbars) Δκθάληζε / Απφθξπςε Σάξαθα (Ruler) Απνζήθεπζε εγγξάθνπ Θιείζηκν αξρείνπ (Close Document) Έμνδνο απφ ηνλ επεμεξγαζηή θεηκέλνπ (Exit) πφκλεκα Α4.2 Δηζαγσγή, Δπηινγή, Δπεμεξγαζία θαη Δθηύπσζε Kεηκέλνπ Δηζαγσγή θεηκέλνπ κε ηε ρξήζε πιεθηξνινγίνπ Δπηινγή ραξαθηήξα, ιέμεο, γξακκήο, πξφηαζεο, παξαγξάθνπ ή νιφθιεξνπ θεηκέλνπ Δπεμεξγαζία θεηκέλνπ ζε έλα έγγξαθν κε ηελ πξνζζήθε ή δηαγξαθή λέσλ ραξαθηήξσλ θαη ιέμεσλ Κεηαθίλεζε κέζα ζην έγγξαθν Δθηχπσζε θεηκέλνπ ζε πξνεπηιεγκέλν εθηππσηή πφκλεκα Α4.3 Βαζηθή Μνξθνπνίεζε Κεηκέλνπ Δηζαγσγή Ξψο κνξθνπνηνχκε ραξαθηήξεο Ξψο αληηγξάθνπκε ηε κνξθνπνίεζε πφκλεκα Α4.4 Δπηπξόζζεηνη Σξόπνη Μνξθνπνίεζεο Κεηκέλνπ Δηζαγσγή Ξψο ελαιιάζζνπκε ραξαθηήξα Ξψο εθαξκφδνπκε ζηπι θεηκέλνπ πφκλεκα Α4.5 Βαζηθή Μνξθνπνίεζε Παξαγξάθσλ Πηνίρηζε (Alignment) Γηάζηεκα κεηαμχ γξακκψλ κηαο παξαγξάθνπ-γηάζηηρν (Line Spacing) Γηάζηεκα κεηαμχ παξαγξάθσλ Ξεξίγξακκα (Border)

6 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 5 Πθίαζε (Shading) Θνπθθίδεο θαη Αξίζκεζε (Bullets and Numbering) πφκλεκα Α4.6 Μνξθνπνίεζε Παξαγξάθσλ κε Δζνρέο θαη ηεινζέηεο Δζνρέο (Indents) Πηεινζέηεο (Tabs) πφκλεκα Α4.7 Βαζηθή Μνξθνπνίεζε ειίδσλ Ξεξηζψξηα (Margins) Ξξνζαλαηνιηζκφο-Γηάηαμε (Orientation) Αξηζκνί ζειίδαο (Page Number) πφκλεκα Α4.8 Μνξθνπνίεζε ειίδσλ κε Δπηπξόζζεηα ηνηρεία Θεθαιίδα θαη πνζέιηδν (Header & Footer) Ξεξίγξακκα (Border) ζε νιφθιεξε ηε ζειίδα δαηνγξάθεκα (Watermark) πφκλεκα Α4.9 Γεκηνπξγία Πίλαθα Ξίλαθαο (Table) Σαξαθηεξηζηηθά ελφο πίλαθα Γεκηνπξγία πίλαθα (Insert Table) πφκλεκα Α4.10 Δηζαγσγή θαη Δπεμεξγαζία Γεδνκέλσλ ζε Πίλαθα Κεηαθίλεζε ηνπ δξνκέα κέζα ζηνλ πίλαθα Δηζαγσγή δεδνκέλσλ κέζα ζε έλα πίλαθα Δπεμεξγαζία ηνπ πεξηερνκέλνπ ελφο θειηνχ Γηαγξαθή ησλ πεξηερνκέλσλ ησλ θειηψλ ελφο πίλαθα πφκλεκα Α4.11 Γηαρείξηζε Πηλάθσλ ε Έλα Έγγξαθν Βαζηθέο εληνιέο πηλάθσλ πφκλεκα Α4.12 Μνξθνπνίεζε Πηλάθσλ Βαζηθέο εληνιέο κνξθνπνίεζεο πηλάθσλ Ξεξίγξακκα (Border) ζε πίλαθα Πθίαζε (Shading) ζε πίλαθα Ππγρψλεπζε θειηψλ (Merge Cells) Γηαίξεζε θειηψλ (Split Cells) Απηφκαηε κνξθνπνίεζε πίλαθα (Table Style) πφκλεκα

7 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α4.13 Γηαρείξηζε Γξαθηθώλ ε Έγγξαθν Δηζαγσγή Ξψο εηζάγνπκε εηθφλα απφ αξρείν Ξψο εηζάγνπκε γξαθηθφ αληηθείκελν Ξψο αιιάδνπκε ην Κέγεζνο εηθφλαο Ξψο αιιάδνπκε ην ζηπι αλαδίπισζεο (Wrapping style) πφκλεκα Α4.3 Δπεμεξγαζία Δηθόλαο Α4.14 Γεκηνπξγία θαη Δπεμεξγαζία Δηθόλαο Ξψο αλνίγνπκε έλα αξρείν εηθφλαο Ξψο ζρεκαηίζνπκε βαζηθά ζρήκαηα ζηνλ επεμεξγαζηή εηθφλαο Ξψο εηζαγάγνπκε δηακνξθσκέλν θείκελν ζηνλ επεμεξγαζηή εηθφλαο πφκλεκα Α4.15 Μνξθνπνίεζε Δηθόλαο Γεκηνπξγία θαηλνχξγησλ ρξσκάησλ (Add to custom color) Αιιαγή κεγέζνπο εηθφλαο (Image Stretch / Skew) Ξεξηζηξνθή εηθφλαο (Image Flip / Rotate) Αλαζηξνθή εηθφλαο (Image Flip / Rotate) Δθαξκνγή Θακπχιεο Γξακκήο (Curve) Δθαξκνγή αληηγξαθήο ρξψκαηνο (Pick Color) Α4.16 Απνζήθεπζε Γηαθόξσλ Σύπσλ Αξρείσλ Δηθόλαο Δηζαγσγή Ξνην ηχπν αξρείνπ πξέπεη λα ρξεζηκνπνηήζσ; Ρχπνη αξρείσλ Απνζήθεπζε εηθφλαο κε δηαθνξεηηθφ ηχπν ENOTHTA Α5 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν Α5.1 Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α5.1 Βαζηθέο Έλλνηεο Γηθηύσλ θαη Γηαδηθηύνπ Γίθηπα Γηαδίθηπν Βαζηθέο Έλλνηεο Α5.2 Δληνπηζκόο, Αλάθηεζε θαη Απνζήθεπζε Πιεξνθνξηώλ από ην Γηαδίθηπν Κεραλέο Αλαδήηεζεο Αιιαγή αξρηθήο ηζηνζειίδαο / ηζηνζειίδαο έλαξμεο: Θαηαρψξηζε ηζηνζειίδαο ζηα Αγαπεκέλα (Favorites): Απνζήθεπζε ηζηνζειίδαο: Ιήςε αξρείσλ θεηκέλνπ, εηθφλαο, ήρνπ, βίληεν, ινγηζκηθνχ απφ ηζηνζειίδα θαη απνζήθεπζή ηνπ ζε ζπγθεθξηκέλε ζέζε κνλάδαο δίζθνπ: Βαζηθέο Έλλνηεο Α5.3 Κίλδπλνη θαη Αλάπηπμε Γεμηνηήησλ γηα ηελ Αληηκεηώπηζήο Σνπο

8 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1 Ηνί θαη Θίλδπλνη απφ ηε ρξήζε ηνπ δηαδηθηχνπ Δζηζκφο ζην δηαδίθηπν Ξαξαβίαζε πλεπκαηηθψλ δηθαησκάησλ Ξξφζβαζε ζε αθαηάιιειν πεξηερφκελν Ξαξαπιεξνθφξεζε ζην Γηαδίθηπν πνθινπή Ξξνζσπηθψλ Γεδνκέλσλ (Phishing) Βαζηθέο Έλλνηεο Α5.2 Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α5.4 Βαζηθέο Έλλνηεο Ηιεθηξνληθνύ Σαρπδξνκείνπ Ζιεθηξνληθφ Ραρπδξνκείν ( ) Γεκηνπξγία Γηεχζπλζεο Ζιεθηξνληθνχ Ραρπδξνκείνπ Βαζηθέο Έλλνηεο Α5.5 Γηαρείξηζε Ηιεθηξνληθνύ Σαρπδξνκείνπ Δηζαγσγή ζην Ζιεθηξνληθφ Ραρπδξνκείν κέζσ ηνπ Ξαγθφζκηνπ Ηζηνχ (Webmail) Ιήςε Κελπκάησλ Γεκηνπξγία θαη Απνζηνιή Κελπκάησλ Γηαγξαθή Κελπκάησλ Απάληεζε ζηνλ Απνζηνιέα (Reply) & Απάληεζε ζε ινπο (Reply all) Ξξνψζεζε Κελχκαηνο (Forward) Δπηζχλαςε (Attach) αξρείνπ ζε κήλπκα Θνηλνπνίεζε (Cc) & Θξπθή Θνηλνπνίεζε (bcc) κελχκαηνο Άλνηγκα θαη Απνζήθεπζε Δπηζπλαπηφκελσλ Αξρείσλ Ξξφζζεζε & Αθαίξεζε ειεθηξνληθψλ δηεπζχλζεσλ απφ ηε ιίζηα δηεπζχλζεσλ Βαζηθέο Έλλνηεο Α5.6 Κίλδπλνη από ηε Υξήζε Ηιεθηξνληθνύ Σαρπδξνκείνπ Θίλδπλνη πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηε ρξήζε ηνπ Ζιεθηξνληθνχ Ραρπδξνκείνπ Ξεξηγξαθή θηλδχλσλ θαη ηξφπσλ αληηκεηψπηζήο ηνπο Βαζηθέο Έλλνηεο ENOTHTA Α6 Βάζεηο Γεδνκέλσλ θαη Αλάιπζε πζηεκάησλ Α6.1 Δηζαγσγή ηε πγρώλεπζε Αιιεινγξαθίαο Ππγρψλεπζε αιιεινγξαθίαο Ρν θχξην Έγγξαθν πεξηέρεη: Ρη Ξεξηέρεη ην Αξρείν Γεδνκέλσλ (πεγή) Ξεδίν θαη Δγγξαθή Ππγρσλεπκέλν έγγξαθν Βαζηθέο Έλλνηεο Α6.2 Δθηέιεζε πγρώλεπζεο Αιιεινγξαθίαο Ππγρψλεπζε Αιιεινγξαθίαο (Mail Merge):

9 Α.1 Βαζηθέο Έλλνηεο ηεο Πιεξνθνξηθήο θαη ηεο Δπηζηήκεο ησλ Η/Τ ENOTHTA A1 Βαζηθέο Έλλνηεο ηεο Πιεξνθνξηθήο θαη ηεο Δπηζηήκεο Ηιεθηξνληθώλ Τπνινγηζηώλ Γηα ηελ πξνεηνηκαζία θαη ζπγγξαθή ηνπ πιηθνχ απηήο ηεο ελφηεηαο εξγάζηεθαλ νη αθφινπζνη Θαζεγεηέο Ξιεξνθνξηθήο θαη Δπηζηήκεο Ζιεθηξνληθψλ πνινγηζηψλ: Γεσξγίνπ Γεσξγία Γξεγνξίνπ Ήβε (Πχκβνπινο) Θππξηαλνχ Σξίζηνο Κπισλάο Πσθξάηεο (Πχκβνπινο) Λενθιένπο Καξία (Πχκβνπινο) Ξαλαγίδεο Κηράιεο Ξαπαπαχινπ Καξία Ξαπαρξηζηνδνχινπ Σξπζηάιια Ππκεσλίδεο Γεκήηξεο Σαηδεινΐδνπ Καξία Σξπζνζηφκνπ Ρνχιια 9

10

11 Α.1 Βαζηθέο Έλλνηεο ηεο Πιεξνθνξηθήο θαη ηεο Δπηζηήκεο ησλ Η/Τ Α1.Μ1-Μ2 A1.1 Δηζαγσγή ζηηο Βαζηθέο Έλλνηεο ηεο Πιεξνθνξηθήο θαη Δπηζηήκεο Η/Τ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Ρη είλαη ν Ζιεθηξνληθφο πνινγηζηήο Λα αλαθέξνπκε θαη λα εμεγνχκε ηηο βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ελφο ππνινγηζηή θαη λα κπνξνχκε λα ηηο μερσξίδνπκε ζε παξαδείγκαηα. Ρη είλαη ην πξφγξακκα Ξαξαδείγκαηα πξνγξακκάησλ Λα εμεγνχκε ηηο έλλνηεο «δεδνκέλα» θαη «πιεξνθνξίεο» θαη λα ηηο μερσξίδνπκε ζε παξαδείγκαηα. Ξνχ ρξεζηκνπνηνχληαη νη Ζιεθηξνληθνί πνινγηζηέο Λα εμεγνχκε ηη είλαη ε πιεξνθνξηθή θαη λα αληηιακβαλφκαζηε ηε ζρέζε κεηαμχ Ζιεθηξνληθνχ πνινγηζηή θαη Ξιεξνθνξηθήο. 1 Ση είλαη ν Ηιεθηξνληθόο Τπνινγηζηήο ; Δίλαη κηα κεραλή πνπ έρεη ηε δπλαηφηεηα λα επεμεξγάδεηαη, απνζεθεύεη θαη κεηαδίδεη πιεξνθνξίεο κε κεγάιε αθξίβεηα θαη ηαρχηεηα, ζχκθσλα κε ηηο εληνιέο (νδεγίεο) πνπ ηεο δίλεη ν άλζξσπνο κέζα απφ έλα πξόγξακκα. Κπνξνχκε λα παξαιιειίζνπκε ηε ιεηηνπξγία ηνπ ππνινγηζηή κε ηε ιεηηνπξγία άιισλ κεραλψλ, φπσο γηα παξάδεηγκα ηε κεραλή ηνπ θηκά, φπνπ βάδνπκε θξέαο, ην αιέζεη (επεμεξγάδεηαη) θαη βγάδεη θηκά. Έλαο δίζθνο κε ηξχπεο έρεη ην ξφιν ηνπ πξνγξάκκαηνο. Βάδνληαο δίζθν κε κεγάιεο ηξχπεο, έρνπκε ρνληξφ θηκά, ελψ αιιάδνληαο ηνλ κε δίζθν κε κηθξέο ηξχπεο έρνπκε ςηιφ θηκά. 2 Πιεξνθνξίεο Πε φινπο ηνπο ηνκείο ηεο δσήο ηνπ ζχγρξνλνπ αλζξψπνπ, ε απνζήθεπζε, επεμεξγαζία θαη κεηάδνζε πιεξνθνξηψλ έρεη κεγάιε ζεκαζία, γη απηφ θαη ζπλερψο παξνπζηάδνληαη εθαξκνγέο ησλ ειεθηξνληθψλ ππνινγηζηψλ ζε νινέλα θαη πεξηζζφηεξνπο ηνκείο ηεο αλζξψπηλεο δξαζηεξηφηεηαο. Γηα λα αληηιεθζνχκε φκσο πφζν δηαδνκέλε είλαη ε ρξήζε πιεξνθνξηψλ, αιιά θαη ηη ελλννχκε κε ηνλ φξν πιεξνθνξία, αο δνχκε κεξηθά παξαδείγκαηα πιεξνθνξηψλ: ια ηα είδε ηνπ γξαπηνχ ιφγνπ (επηγξαθέο, δηεγήκαηα, πνηήκαηα, βηβιία, πεξηνδηθά, εθεκεξίδεο, θ.ιπ.) απνηεινχλ ηξφπν θαηαγξαθήο (απνζήθεπζεο) πιεξνθνξηψλ γηα λα κπνξνχλ νη άλζξσπνη λα ηηο ρξεζηκνπνηνχλ φηαλ ηηο ρξεηάδνληαη Ν αξηζκφο ινγαξηαζκνχ θαη ην ρξεκαηηθφ πνζφ πνπ έρεη έλαο πειάηεο ζηελ ηξάπεδα είλαη πιεξνθνξία (δελ ππάξρεη ζηελ ηξάπεδα έλα θνπηί πνπ λα γξάθεη απ έμσ ηνλ αξηζκφ πειάηε θαη κέζα λα έρεη ρξήκαηα, αιιά νη ζπγθεθξηκέλνη αξηζκνί, σο πιεξνθνξία) Φσηνγξαθίεο ή βίληεν απφ έλα ηαμίδη καο (πεξηέρνπλ πιεξνθνξίεο γηα ηνπο ρψξνπο πνπ επηζθεθζήθακε, αμηνζέαηα πνπ είδακε, ηνλ θαηξφ, ηε δηάζεζή καο) Ρα απνηειέζκαηα ελφο πεηξάκαηνο Δηθφλα 1 Έλαο Ζιεθηξνληθφο ππνινγηζηήο Ξφζα ρηιηφκεηξα έρεη δηαλχζεη ην απηνθίλεην ηεο νηθνγέλεηαο καο απφ ηε κέξα πνπ θαηαζθεπάζηεθε Ζ ηηκή θαη ε πνζφηεηα ηνπ θάζε πξντφληνο πνπ ππάξρεη ζηα ξάθηα κίαο ππεξαγνξάο 11

12 Α.1 Βαζηθέο Έλλνηεο ηεο Πιεξνθνξηθήο θαη ηεο Δπηζηήκεο ησλ Η/Τ Α1.Μ1-Μ2 12 Ξνηνπο αξηζκνχο θαιέζακε απφ ην θηλεηφ καο ηειέθσλν ηνλ ηειεπηαίν κήλα θαη πφζε δηάξθεηα είρε ην θάζε ηειεθψλεκα πνπ θάλακε. 3 Βαζηθέο Λεηηνπξγίεο ηνπ Τπνινγηζηή Νη βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ηνπ ππνινγηζηή, φπσο θαίλνληαη ζην ζρεδηάγξακκα ηεο Δηθφλαο 2, είλαη νη αθφινπζεο: είζνδνο δεδνκέλσλ (ηα δεδνκέλα είλαη «αθαηέξγαζηεο» πιεξνθνξίεο) επεμεξγαζία δεδνκέλσλ (κε βάζε ηηο νδεγίεο πνπ πεξηιακβάλνληαη ζην πξφγξακκα) έμνδνο πιεξνθνξηψλ απνζήθεπζε πιεξνθνξηψλ (γηα επεμεξγαζία αξγφηεξα) 4 Γεδνκέλα (Data) θαη Πιεξνθνξίεο (Information) Δίλαη ζπγγεληθέο έλλνηεο πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ επεμεξγαζία. Γεληθά κε ηνλ φξν δεδνκέλα ελλννχκε ηα ζηνηρεία πνπ πξέπεη λα εηζαρζνχλ γηα λα κπνξεί λα πξαγκαηνπνηεζεί ε επεμεξγαζία, ελψ κε ηνλ φξν πιεξνθνξίεο ηα απνηειέζκαηα πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηελ επεμεξγαζία ησλ δεδνκέλσλ. 5 Η επεμεξγαζία Γεληθά ε επεμεξγαζία είλαη ε δηαδηθαζία ηεο κεηαηξνπήο ησλ δεδνκέλσλ ζε πιεξνθνξίεο. Κεηαζρεκαηίδεη, δειαδή, ηα δεδνκέλα κε ηξφπν πνπ λα πξνθχπηεη θάπνηα επηπξφζζεηε γλψζε. Κηα βαζηθή δηαθνξά ηνπ Ζιεθηξνληθνχ πνινγηζηή απφ άιιεο κεραλέο πνπ έρεη θαηαζθεπάζεη ν άλζξσπνο είλαη ε δπλαηφηεηα λα επηιέγνπκε ηη είδνπο επεμεξγαζία ζέινπκε λα γίλεηαη θάζε θνξά. Απηφ ην πεηπραίλνπκε επηιέγνληαο απφ κηα ζπιινγή δηαθνξεηηθψλ πξνγξακκάησλ πνην ζα είλαη ην πξφγξακκα πνπ ζα αθνινπζεί ν ππνινγηζηήο θάζε θνξά. Αο θνηηάμνπκε κεξηθά παξαδείγκαηα: Ξαξάδεηγκα 1 ν : Γηα λα ππνινγίζνπκε ην ζπλνιηθφ ρξφλν νκηιίαο ζην θηλεηφ καο ηειέθσλν θαηά ηνλ ηειεπηαίν κήλα, ζα πξέπεη λα πξνζζέζνπκε ηνπο ρξφλνπο νκηιίαο ηνπ θάζε ηειεθσλήκαηνο πνπ θάλακε. Γεδνκέλα: Νη ρξφλνη νκηιίαο ησλ ηειεθσλεκάησλ πνπ θάλακε Ξιεξνθνξίεο: Ν ζπλνιηθφο ρξφλνο νκηιίαο Δπεμεξγαζία: Ξξνζζέηνπκε καδί ηνπο ρξφλνπο νκηιίαο ησλ ηειεθσλεκάησλ πνπ θάλακε. Ξαξάδεηγκα 2 ν : ΔΙΟΓΟ Γεδνκέλα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΠΔΞΔΡΓΑΙΑ ΑΠΟΘΗΚΔΤΗ ΔΞΟΓΟ Πιεξνθνξίεο Δηθφλα 2 Βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ελφο Ζιεθηξνληθνχ πνινγηζηή Κηα ππεξαγνξά ρξεηάδεηαη λα ππνινγίδεη ζην ηέινο θάζε εξγάζηκεο εκέξαο ηελ πνζφηεηα ηνπ θάζε πξντφληνο πνπ έρεη απνκείλεη γηα λα απνθαζίδεη ν ππεχζπλνο πνηα πξντφληα ρξεηάδεηαη λα παξαγγείιεη. Έρεη απνζεθεπκέλεο ηηο πνζφηεηεο ζηελ αξρή ηεο εκέξαο θαη δέρεηαη κε ηε ζεηξά ηηο πνζφηεηεο πνπ αγφξαζε ν θάζε πειάηεο, φπσο θαίλνληαη ζηελ απφδεημή ηνπ. Γεδνκέλα: Ρν φλνκα θαη ε πνζφηεηα ηνπ θάζε πξντφληνο πνπ αγφξαζε ν θάζε πειάηεο θάζε θνξά.

13 Α.1 Βαζηθέο Έλλνηεο ηεο Πιεξνθνξηθήο θαη ηεο Δπηζηήκεο ησλ Η/Τ Α1.Μ1-Μ2 Ξιεξνθνξίεο: Ρν φλνκα θαη ε πνζφηεηα ηνπ θάζε πξντφληνο πνπ έρεη απνκείλεη. Δπεμεξγαζία: Γηα ην θάζε πξντφλ ππνινγίδνπκε ζπλνιηθά πφζε πνζφηεηα αγφξαζαλ νη πειάηεο, ηελ αθαηξνχκε απφ ηελ αξρηθή πνζφηεηα θαη ηελ εκθαλίδνπκε καδί κε ην φλνκα ηνπ πξντφληνο. Ξαξάδεηγκα 3 ν : Έρνπκε ην νλνκαηεπψλπκν θαη ηνλ αξηζκφ ηειεθψλνπ θάζε ζπλδξνκεηή κηαο εηαηξείαο ζηαζεξήο ηειεθσλίαο θαη ζέινπκε λα εκθαλίζνπκε ηα πην πάλσ κε αιθαβεηηθή ζεηξά κε βάζε ην επψλπκν θαη ην φλνκα ησλ ζπλδξνκεηψλ. Γεδνκέλα: Ν θαηάινγνο κε ηα νλνκαηεπψλπκα θαη ηνπο αξηζκνχο ηειεθψλνπ ησλ ζπλδξνκεηψλ. Ξιεξνθνξίεο: Ν θαηάινγνο κε ηα νλνκαηεπψλπκα θαη ηνπο αξηζκνχο ηειεθψλνπ ησλ ζπλδξνκεηψλ ηαμηλνκεκέλα ζε αιθαβεηηθή ζεηξά. Δπεμεξγαζία: Έλαο ηξφπνο γηα λα έρνπκε ην επηζπκεηφ απνηέιεζκα είλαη ν αθφινπζνο: Ν ππνινγηζηήο παίξλεη ηνλ θαηάινγν κε ηα ζηνηρεία ησλ ζπλδξνκεηψλ θαη ηα απνζεθεχεη πξνζσξηλά. Πηε ζπλέρεηα εληνπίδεη ην νλνκαηεπψλπκν πνπ αιθαβεηηθά είλαη πξψην ζηε ζεηξά, ην εκθαλίδεη ζηελ έμνδν, ην αθαηξεί απφ ηνλ θαηάινγν θαη επαλαιακβάλεη ηε δηαδηθαζία απηή κέρξη λα κελ έρνπλ κείλεη νλφκαηα ζηνλ θαηάινγν. Ξαξάδεηγκα 4 ν : Πην θέληξν γηα πιεξνθνξίεο ηειεθσληθνχ θαηαιφγνπ είλαη θαηαρσξεκέλα ην νλνκαηεπψλπκν θαη ν αξηζκφο ηειεθψλνπ γηα θάζε άηνκν πνπ έρεη ηειέθσλν. ηαλ δνζεί ην νλνκαηεπψλπκν εκθαλίδεηαη ν αληίζηνηρνο αξηζκφο ηειεθψλνπ. Γεδνκέλα: Ρν νλνκαηεπψλπκν ηνπ αηφκνπ πνπ ζέινπκε ην ηειέθσλφ ηνπ. Ξιεξνθνξίεο: Ν αξηζκφο ηειεθψλνπ ηνπ αηφκνπ απηνχ. Δπεμεξγαζία: Ν ππνινγηζηήο ζπγθξίλεη ην νλνκαηεπψλπκν πνπ δφζεθε ζηε είζνδν σο δεδνκέλν κε θάζε νλνκαηεπψλπκν πνπ ππάξρεη ζηνλ θαηαρσξεκέλν θαηάινγν, κέρξη λα βξεη έλα νλνκαηεπψλπκν πνπ λα είλαη ην ίδην θαη εκθαλίδεη ην ηειέθσλν ηνπ αηφκνπ απηνχ ζηε έμνδν. πσο παξαηεξνχκε ζηα πξνεγνχκελα παξαδείγκαηα, επεμεξγαζία δελ απνηειεί κφλν θάπνην ππνινγηζκφ θαη ηα δεδνκέλα θαη νη πιεξνθνξίεο δελ είλαη ππνρξεσηηθά αξηζκνί, αιιά κπνξνχλ λα είλαη ιέμεηο θείκελα, εηθφλεο, θ.ιπ. Ζ δηαδηθαζία είζνδνο-επεμεξγαζία-έμνδνο πνπ πεξηγξάςακε είλαη ν ηξφπνο πνπ ιεηηνπξγνχλ φια ζηνλ ππνινγηζηή, αιιά δελ είλαη πάληνηε εχθνιν λα ην αληηιεθζνχκε. ηαλ γηα παξάδεηγκα γξάθνπκε θείκελν απφ ην πιεθηξνιφγην θαη απηφ εκθαλίδεηαη ζηελ νζφλε ζηελ πξαγκαηηθφηεηα γίλεηαη κηα αξθεηά ζχλζεηε επεμεξγαζία: Κε δεδνκέλα ηα πιήθηξα πνπ παηήζακε, ε επεμεξγαζία ειέγρεη ηε γιψζζα ζηελ νπνία γξάθνπκε θαη επηιέγεη ηελ εηθφλα ηνπ γξάκκαηνο πνπ αληηζηνηρεί θαη ηελ ηνπνζεηεί ζηελ θαηάιιειε ζέζε ζηελ νζφλε καο. Αληίζηνηρα, ην πνληίθη απνζηέιιεη δεδνκέλα πνπ αληηζηνηρνχλ ζηελ θίλεζή ηνπ θαη ζηα θνπκπηά πνπ είλαη παηεκέλα. Δίλαη ε επεμεξγαζία πνπ ππνινγίδεη πνπ πξέπεη λα εκθαληζηεί ν δείρηεο ζηελ νζφλε. 13

14 Α.1 Βαζηθέο Έλλνηεο ηεο Πιεξνθνξηθήο θαη ηεο Δπηζηήκεο ησλ Η/Τ Α1.Μ1-Μ2 6 Ση νλνκάδνπκε Πξόγξακκα Δίλαη κηα ζεηξά από εληνιέο (νδεγίεο), πνπ ζπληνλίδνπλ ηε ιεηηνπξγία ηνπ ππνινγηζηή γηα ηελ εθηέιεζε κηαο ζπγθεθξηκέλεο εξγαζίαο. Ζ επεμεξγαζία πνπ αλαθέξακε πην πάλσ πξαγκαηνπνηείηαη κε ηνλ ππνινγηζηή λα παίξλεη κία κία ηηο εληνιέο απφ ην πξφγξακκα θαη λα ηηο εθηειεί, πάληνηε κε ηε ζεηξά, κε ηνλ ίδην ηξφπν θάζε θνξά. Ζ ζεκαληηθή αιιαγή πνπ επέθεξε ε ρξήζε ηνπ Ζιεθηξνληθνχ πνινγηζηή ζηελ θαζεκεξηλή καο δσή είλαη φηη θάζε εξγαζία ή δξαζηεξηφηεηα πνπ ζρεηίδεηαη κε επεμεξγαζία πιεξνθνξηψλ κπνξεί λα πξαγκαηνπνηεζεί απφ ηνλ ππνινγηζηή, θηάλεη λα κπνξεί λα ηελ πεξηγξάςεη θάπνηνο σο κηα ζεηξά απφ ζπγθεθξηκέλεο νδεγίεο, ψζηε λα δεκηνπξγεζεί έλα θαηάιιειν πξφγξακκα. Απφ ηε ζηηγκή πνπ ππάξρεη ην πξφγξακκα, ν ππνινγηζηήο κπνξεί λα πξαγκαηνπνηήζεη ηελ εξγαζία απηή κε κεγάιε ηαρχηεηα θαη αθξίβεηα. 7 Παξαδείγκαηα Πξνγξακκάησλ Δηθφλα 3 Ξξφγξακκα Πρεδίαζεο Ρν ηη πξνγξάκκαηα ζα πξέπεη λα έρνπκε ζηνλ ειεθηξνληθφ καο ππνινγηζηή εμαξηάηαη απφ ην ηη εξγαζίεο ζέινπκε λα θάλνπκε κε απηφλ. Πηνλ Ζιεθηξνληθφ καο ππνινγηζηή ππάξρνπλ εγθαηαζηεκέλα πξνγξάκκαηα πνπ κπνξνχλ λα ρξεζηκνπνηεζνχλ γηα ηελ εθηέιεζε δηαθφξσλ εξγαζηψλ, φπσο θαίλνληαη ζηνλ πην θάησ πίλαθα: Δξγαζία Δπεμεξγαζία εηθφλσλ πνινγηζκνί Γξαθή θαη επεμεξγαζίαο θεηκέλνπ Δπεμεξγαζία αξηζκεηηθψλ δεδνκέλσλ Γεκηνπξγία παξνπζηάζεσλ Αλαδήηεζε πιεξνθνξηψλ απφ ην Γηαδίθηπν Αλαπαξαγσγή Κνπζηθήο θαη Βίληεν Παξαδείγκαηα πξνγξάκκαηνο Paint, Photoshop, Gimp Windows calculator Microsoft Word, OpenOffice Writer Microsoft Excel, OpenOffice Calc Microsoft Powerpoint, OpenOffice Impress Microsoft Internet Explorer, Mozilla Firefox Media Player, VLC Player, RealPlayer, Power DVD Δπίζεο κπνξνχκε λα ηνπνζεηήζνπκε θαη άιια πξνγξάκκαηα αλ απηά πνπ έρνπκε δελ κπνξνχλ λα θάλνπλ ηηο εξγαζίεο πνπ ζέινπκε. πάξρνπλ ρηιηάδεο πξνγξάκκαηα απφ ηα νπνία κπνξνχκε λα επηιέμνπκε, φπσο γηα παξάδεηγκα ην Windows Movie Maker ή ην Core Video Studio γηα επεμεξγαζία βίληεν, ην AutoCAD γηα δεκηνπξγία αξρηηεθηνληθψλ ζρεδίσλ, ην Skype γηα επηθνηλσλία κε θίινπο θαη ζπγγελείο θαη πνιιά άιια. 14

15 Α.1 Βαζηθέο Έλλνηεο ηεο Πιεξνθνξηθήο θαη ηεο Δπηζηήκεο ησλ Η/Τ Α1.Μ1-Μ2 8 Πνύ ρξεζηκνπνηνύληαη νη Ηιεθηξνληθνί Τπνινγηζηέο Δπεηδή ζρεδφλ ζε φιεο ηηο δξαζηεξηφηεηεο ηνπ αλζξψπνπ ρξεηάδεηαη ε επεμεξγαζία θαη ε απνζήθεπζε πιεξνθνξηψλ, ν ειεθηξνληθφο ππνινγηζηήο (πνπ απνηειεί ην θχξην εξγαιείν πνπ ρξεζηκνπνηεί ν άλζξσπνο γηα ην ζθνπφ απηφ) βξίζθεη φιν θαη πεξηζζφηεξεο εθαξκνγέο. Πην ζπίηη καο ρξεζηκνπνηνχκε ηνλ ππνινγηζηή γηα λα βξίζθνπκε πιεξνθνξίεο απφ ην Γηαδίθηπν, γηα λα επηθνηλσλνχκε κε θίινπο, λα αθνχκε κνπζηθή, λα βιέπνπκε ηαηλίεο, λα παίδνπκε παηγλίδηα, αιιά επίζεο γηα λα επεμεξγαδφκαζηε έγγξαθα (θείκελν), θσηνγξαθίεο, θ.ά. Ν ππνινγηζηήο είλαη θπξίσο κέζν επηθνηλσλίαο θαη ςπραγσγίαο. Πην ρψξν εξγαζίαο, εθηφο απφ εξγαιείν επηθνηλσλίαο, ν ππνινγηζηήο ρξεζηκνπνηείηαη θπξίσο γηα ηελ επεμεξγαζία θαη απνζήθεπζε πιεξνθνξηψλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ηηο ζπγθεθξηκέλεο δξαζηεξηφηεηεο θαη ρξεζηκνπνηνχλ εμεηδηθεπκέλα πξνγξάκκαηα. Πηηο ηξάπεδεο νη ππνινγηζηέο ρξεζηκνπνηνχληαη γηα ηελ επεμεξγαζία θαη απνζήθεπζε πιεξνθνξηψλ πνπ έρνπλ ζρέζε κε ηνπο πειάηεο θαη ηνπο ινγαξηαζκνχο ηνπο (πφζα ρξήκαηα έρνπλ ζην ινγαξηαζκφ ηνπο, πνηα δάλεηα έρνπλ, πφζα ρξήκαηα έρνπλ θαηαζέζεη ζηηο πηζησηηθέο ηνπο θάξηεο θ.ιπ.). Απηά ηα επεμεξγάδεηαη εηδηθφ πξφγξακκα (ή πξνγξάκκαηα) εηδηθά θηηαγκέλα γηα ηξάπεδεο. Ρα δηάθνξα θπβεξλεηηθά ηκήκαηα έρνπλ αληίζηνηρα εμεηδηθεπκέλα πξνγξάκκαηα, αλάινγα κε ηηο ππεξεζίεο πνπ πξνζθέξνπλ. Γηα παξάδεηγκα ην πνπξγείν εζσηεξηθψλ ρξεζηκνπνηεί ππνινγηζηέο θαη εμεηδηθεπκέλν πξφγξακκα γηα λα απνζεθεχεη ηα πξνζσπηθά ζηνηρεία ησλ πνιηηψλ (νλνκαηεπψλπκν, αξηζκφ δειηίνπ ηαπηφηεηαο, δηεχζπλζε, θσηνγξαθία, θ.ιπ.), ψζηε λα κπνξεί κε επθνιία λα εθδίδεη δειηία ηαπηφηεηαο, δηαβαηήξηα, θ.ιπ. Ρν Ρκήκα Νδηθψλ Κεηαθνξψλ έρεη θαηαγξακκέλεο πιεξνθνξίεο γηα ηα νρήκαηα πνπ θπθινθνξνχλ ζηνπο δξφκνπο θαη εθδίδεη άδεηεο θπθινθνξίαο. Πηα λνζνθνκεία, νη ππνινγηζηέο ρξεζηκεχνπλ γηα λα απνζεθεχνπλ πιεξνθνξίεο γηα ηνλ θάζε αζζελή (ηελ νκάδα αίκαηφο ηνπ, πηζαλέο αιιεξγίεο, ην ηαηξηθφ ηζηνξηθφ ηνπ, θ.ά.), ψζηε λα βνεζά ηνπο γηαηξνχο ζηε λνζειεία ηνπ. Ξνιιά ζχγρξνλα ηαηξηθά κεραλήκαηα πεξηέρνπλ ππνινγηζηέο. Γηα παξάδεηγκα νη εηθφλεο πνπ δεκηνπξγεί έλαο αμνληθφο ηνκνγξάθνο πξνέξρνληαη απφ πνιχπινθε επεμεξγαζία δεδνκέλσλ πνπ ζπιιέγεη ν ηνκνγξάθνο απφ ηνλ αζζελή. πνινγηζηέο κε θαηάιιεια πξνγξάκκαηα βνεζνχλ ζηε ιεηηνπξγία ελφο θαηαζηήκαηνο ή κηαο ππεξαγνξάο. Ρν πξφγξακκα «απνζήθεο» εηζάγεη θαη απνζεθεχεη πιεξνθνξίεο γηα ηα πξντφληα, ηελ ηηκή θαη ηελ πνζφηεηα ζηελ απνζήθε, εθδίδεη ηελ απφδεημε ζηνλ πειάηε θαη ελεκεξψλεη ηνλ ππεχζπλν γηα πξντφληα πνπ έρνπλ εμαληιεζεί. Ρν πξφγξακκα «δηαρείξηζεο πξνζσπηθνχ» απνζεθεχεη πιεξνθνξίεο γηα ηνπο ππαιιήινπο, ην κηζζφ ηνπο, ηηο ψξεο εξγαζίαο ηνπο, ππνινγίδεη ην κηζζφ ηνπ θαζελφο ζην ηέινο ηνπ κήλα θαη εθδίδεη επηηαγέο θαη θαηαζηάζεηο πιεξσκψλ. Δμεηδηθεπκέλνη ππνινγηζηέο θαη πξνγξάκκαηα ρξεζηκνπνηνχληαη επίζεο γηα ηελ θαηαγξαθή ηεο ηξνραίαο θίλεζεο, ξπζκίδνπλ ηα θαλάξηα θαη θαηαγξάθνπλ παξαβάζεηο ζε θψηα ηξνραίαο. Ρέινο, δε ζα πξέπεη λα μερλνχκε ηνπο ππνινγηζηέο πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη ζηα ζρνιεία. Ρν πξφγξακκα δηαρείξηζεο ηνπ ζρνιείνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ εγγξαθή ησλ καζεηψλ απφ ηε γξακκαηεία ηνπ ζρνιείνπ, ηελ θαηαγξαθή ησλ απνπζηψλ, ηεο βαζκνινγίαο, ηελ εθηχπσζε ελδεηθηηθψλ θ.ά. Πηα ζρνιεία φκσο νη ππνινγηζηέο ρξεζηκνπνηνχληαη θπξίσο σο εξγαιεία γηα 15

16 Α.1 Βαζηθέο Έλλνηεο ηεο Πιεξνθνξηθήο θαη ηεο Δπηζηήκεο ησλ Η/Τ Α1.Μ1-Μ2 κάζεζε. Κε θαηάιιεια πξνγξάκκαηα γηα δηάθνξα καζήκαηα νη καζεηέο θαη νη εθπαηδεπηηθνί έρνπλ ζηα ρέξηα ηνπο εχρξεζηα εξγαιεία πνπ βνεζνχλ ζηε κάζεζε. 9 Πιεξνθνξηθή (Informatics) Ξιεξνθνξηθή είλαη ε επηζηήκε πνπ αζρνιείηαη κε ηε ζπιινγή, απνζήθεπζε, επεμεξγαζία θαη κεηάδνζε πιεξνθνξηψλ. Δπεηδή ν ππνινγηζηήο είλαη ε κεραλή πνπ ζπιιέγεη, απνζεθεχεη, επεμεξγάδεηαη θαη κεηαδίδεη πιεξνθνξίεο, ε Ξιεξνθνξηθή είλαη πνιχ ζηελά ζπλδεδεκέλε κε ηνλ ππνινγηζηή. Υο επηζηήκε φκσο, δελ πεξηνξίδεηαη κφλν ζε ζέκαηα πνπ αθνξνχλ ηνπο ππνινγηζηέο, αιιά δηεξεπλά φινπο ηνπο ηξφπνπο ζπιινγήο, απνζήθεπζεο, επεμεξγαζίαο θαη κεηάδνζεο πιεξνθνξηψλ, κέζα απφ ηνπο νπνίνπο κπνξεί λα πξνθχςνπλ νη κεραλέο πνπ ζα αληηθαηαζηήζνπλ ην ζεκεξηλφ ππνινγηζηή. Βαζηθέο Έλλνηεο Ηιεθηξνληθόο Τπνινγηζηήο: Βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ηνπ Τπνινγηζηή: Γεδνκέλα (Data): Πιεξνθνξίεο (Information): Πξόγξακκα (Programme): Πιεξνθνξηθή (Informatics): Δίλαη κηα κεραλή πνπ έρεη ηε δπλαηφηεηα λα επεμεξγάδεηαη, απνζεθεύεη θαη κεηαδίδεη πιεξνθνξίεο κε κεγάιε αθξίβεηα θαη ηαρχηεηα, ζχκθσλα κε ηηο εληνιέο (νδεγίεο) πνπ ηεο δίλεη ν άλζξσπνο κέζα απφ έλα πξόγξακκα. (1) είζνδνο δεδνκέλσλ, (2) επεμεξγαζία δεδνκέλσλ, (3) απνζήθεπζε πιεξνθνξηψλ (4) έμνδνο πιεξνθνξηψλ. Αθαηέξγαζηα ζηνηρεία πνπ εηζάγνληαη γηα επεμεξγαζία ζηνλ ππνινγηζηή. Πηνηρεία πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηελ επεμεξγαζία θαη είηε απνζεθεχνληαη, είηε νδεγνχληαη ζηελ έμνδν ηνπ ππνινγηζηή. Κηα ζεηξά απφ εληνιέο (νδεγίεο), πνπ ζπληνλίδνπλ ηε ιεηηνπξγία ηνπ ππνινγηζηή γηα ηελ εθηέιεζε κηαο ζπγθεθξηκέλεο εξγαζίαο. Δίλαη ε επηζηήκε πνπ αζρνιείηαη κε ηε ζπιινγή, απνζήθεπζε, επεμεξγαζία θαη κεηάδνζε πιεξνθνξηψλ. Πεγέο 1. Βνπηεξάο Γ., Θνληδάξε Δ., Θνχηξαο Κ., Πθψξνο Λ., (2003) Ξιεξνθνξηθή Γπκλαζίνπ, ζει. 3 5, ΝΔΓΒ. 2. Αξάπνγινπ Α., Καβφγινπ Σ., Νηθνλνκάθνο Ζ., Φχηξνο Θ., (2006) Ξιεξνθνξηθή Α', Β', Γ' Γπκλαζίνπ, ζει , ΝΔΓΒ. 16

17 Α.2 Σν Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθώλ Τπνινγηζηώλ ENOTHTA A2 Σν Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθώλ Τπνινγηζηώλ Γηα ηελ πξνεηνηκαζία θαη ζπγγξαθή ηνπ πιηθνχ απηήο ηεο ελφηεηαο εξγάζηεθαλ νη αθφινπζνη Θαζεγεηέο Ξιεξνθνξηθήο θαη Δπηζηήκεο Ζιεθηξνληθψλ πνινγηζηψλ: Αλησλίνπ Θσλζηαληίλνο Απμεληίνπ Πνθνχιεο Γεσξγίνπ Γεσξγία Γξεγνξίνπ Ήβε (Πχκβνπινο) Δπζπκηάδνπ Διέλε Θενδψξνπ Απγνπζηίλνο Ηάζνλνο Διέλε Θαδέιε Πνθία Θαξαγηψξγεο Γεκήηξεο Θαζηνπξή Δπγελία Θαηζνχιε Αζελά Θπξηάθνπ Κειίλνο Θσλζηαληίλνπ Ξαληειίηζα Ιηκληψηεο Θεφθηινο Κηραήι Έιελα Κηραήι Ξάηξνθινο Κπισλάο Πσθξάηεο (Πχκβνπινο) Λενθιένπο Καξία (Πχκβνπινο) Λεφθπηνο Ληθνιάνπ Λενθχηνπ Ππχξνο Ληθφιανπ Γεψξγηνο Ξαπαδνπνχινπ Διέλε Ξαξπφηηαο Αλδξέαο Ξξνδξφκνπ Θσλζηαληίλνο Φνπζθσηνχ Ησάλλα Σξηζηνδνχινπ Γεκήηξεο Σξίζηνπ Σξίζηνο 17

18

19 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ1 A2.1 Γεληέο Τπνινγηζηώλ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα θαηνλνκάδνπκε ηνπο πην ζεκαληηθνχο ζηαζκνχο ζηελ εμέιημε ησλ ππνινγηζηψλ (γεληέο ππνινγηζηψλ) Λα αλαθέξνπκε ηελ ηερλνινγία πνπ ραξαθηεξίδεη ηελ θάζε γεληά ππνινγηζηψλ Λα αμηνινγνχκε ηε ζεκαζία θαη ηηο επηπηψζεηο ηεο ηερλνινγίαο ζηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο θάζε γεληάο Λα εμεγνχκε πσο απηά ηα ραξαθηεξηζηηθά επεξέαζαλ ηελ εμέιημε ησλ ππνινγηζηψλ 1 Γεληέο Τπνινγηζηώλ Απφ ηα αξραία ρξφληα νη άλζξσπνη θαηαζθεχαδαλ δηάθνξεο κεραλέο γηα λα επεμεξγάδνληαη πιεξνθνξίεο, φπσο ν άβαθαο (2200 π.σ.) θαη ν κεραληζκφο ησλ Αληηθπζήξσλ (80 κ.σ.). Αξγφηεξα έρνπκε ηε κεραλή ηνπ Ξαζθάι (Pascal) ην 1645 θαη ηηο πξνζπάζεηεο ηνπ Κπάκπαηδ (Babbage) ην 1822 γηα δεκηνπξγία κεραληθψλ ππνινγηζηψλ (βαζίδνληαλ ζε νδνλησηνχο ηξνρνχο). Πεκαληηθφο ζηαζκφο ζηελ εμέιημε ησλ ππνινγηζηψλ απνηέιεζε ε ρξήζε ηνπ ειεθηξηθνχ ξεχκαηνο θαη ε θαηαζθεπή ειεθηξνληθψλ εμαξηεκάησλ ιίγν πξηλ ηα κέζα ηνπ 20νχ αηψλα. Θαηά ηε δηάξθεηα ηνπ Β Ξαγθνζκίνπ Ξνιέκνπ δεκηνπξγήζεθαλ κεραλέο πνπ απνθξππηνγξαθνχζαλ ηα θσδηθνπνηεκέλα κελχκαηα ηνπ ερζξνχ, πνπ εμειίρζεθαλ ζε ππνινγηζηέο, ησλ νπνίσλ ε επεμεξγαζία θαζνξηδφηαλ απφ έλα πξφγξακκα (ραξαθηεξηζηηθφ πνπ θπξηαξρεί κέρξη ζήκεξα). Πηαζκνί ζηελ εμέιημε ησλ ππνινγηζηψλ ήηαλ νη αιιαγέο ζηελ ηερλνινγία πνπ ρξεζηκνπνηνχζαλ θαη έηζη δηαρσξίδνπκε ηέζζεξεηο γεληέο ππνινγηζηψλ (θαη κία πέκπηε πνπ βξίζθεηαη ζε Δηθφλα 4 Ρερλνινγία Ξξψηεο Γεληάο: Ιπρλίεο Θελνχ εμέιημε). 2 Πξώηε Γεληά (Γεθαεηίεο 40-50) Δκθαλίδνληαη νη πξψηνη απηνκαηνπνηεκέλνη (πξνγξακκαηηζκέλνη) ππνινγηζηέο. Νη ππνινγηζηέο απηνί ήηαλ θαηαζθεπαζκέλνη απφ ιπρλίεο θελνχ (κνηάδνπλ ιίγν κε ιακπηήξεο) νη νπνίεο ιεηηνπξγνχζαλ σο δηαθφπηεο πνπ αλνηγφθιεηλαλ ζπλερψο γηα λα επεμεξγάδνληαη ηηο πιεξνθνξίεο. Σξεηάδνληαλ αξθεηέο ρηιηάδεο ηέηνηεο ιπρλίεο ζπλδεδεκέλεο κε θαιψδηα θαη έηζη νη ππνινγηζηέο πξψηεο γελεάο είραλ ηεξάζηην κέγεζνο θαη κεγάιε θαηαλάισζε ξεχκαηνο (ειεθηξηθήο ελέξγεηαο). Ρν θφζηνο θαηαζθεπήο ηνπο ήηαλ πνιχ κεγάιν (νη ιπρλίεο ήηαλ Δηθφλα 5 Καθξηά θαιψδηα ζε Ζ/ Ξξψηεο Γεληάο Δηθφλα 6 Ν πνινγηζηήο ENIAC (Ξξψηε Γεληά) 19

20 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ1 αθξηβέο θαη ε ζπλαξκνιφγεζε/ζχλδεζε κε θαιψδηα απαηηνχζε πξνζεθηηθή δνπιεηά απφ πνιινχο ηερληθνχο). Ρέινο, νη ιπρλίεο θαίνληαλ/ραινχζαλ ζπρλά, κε απνηέιεζκα λα έρνπλ ρακειή αμηνπηζηία, ελψ ε ηαρχηεηα ιεηηνπξγίαο ησλ ιπρληψλ ήηαλ πεξηνξηζκέλε. Ν πην γλσζηφο ππνινγηζηήο απηήο ηεο επνρήο ήηαλ ν ENIAC. Ρερλνινγία, ραξαθηεξηζηηθά θαη παξαδείγκαηα/εθαξκνγέο Ξξψηεο Γεληάο Υξνληθή Πεξίνδνο: Σερλνινγία: Μέγεζνο: Δλέξγεηα: Ιπρλίεο Θελνχ Ρεξάζηηνη (κέρξη θαη 100 m κήθνο), πνιχ καθξηά θαιψδηα Κεγάιε θαηαλάισζε ξεχκαηνο (αληίζηνηρε κε πνιιέο εθαηνληάδεο ζεκεξηλψλ ππνινγηζηψλ) Κόζηνο: Ξνιχ ςειφ (πάλσ απφ $500,000) Σαρύηεηα: Αμηνπηζηία: Παξαδείγκαηα: Ξνιχ ρακειή (κεξηθέο ρηιηάδεο εληνιέο αλά δεπηεξφιεπην) Ξνιχ ρακειή ENIAC, EDVAC, UNIVAC 3 Γεύηεξε Γεληά (Γεθαεηίεο 50-60) H αλαθάιπςε/θαηαζθεπή ηνπ ηξαλδίζηνξ (transistor), ελφο κηθξνχ ειεθηξνληθνχ δηαθφπηε (switch) κε ρακειφ θφζηνο θαη κεγάιε δηάξθεηα δσήο, ζεκαδεχεη ηε δεχηεξε γεληά ππνινγηζηψλ. Κε ην ηξαλδίζηνξ, ην κέγεζνο ησλ ππνινγηζηψλ θαη ε θαηαλάισζε ειεθηξηθήο ελέξγεηαο κεηψλνληαη αηζζεηά, ελψ απμάλνληαη ε ηαρχηεηα, ε αμηνπηζηία θαη νη δπλαηφηεηεο επεμεξγαζίαο δεδνκέλσλ. Ρν θφζηνο επίζεο κεηψλεηαη, ελψ ε αληηθαηάζηαζε ησλ ιπρληψλ κε ηε λέα ηερλνινγία (ηξαλδίζηνξ) απμάλεη ζεκαληηθά ηελ αμηνπηζηία (ηα ηξαλδίζηνξ έρνπλ κεγάιε αληνρή θαη δηάξθεηα δσήο). Ζ Γηεζλήο Δηαηξεία Κεραλψλ Δπηρεηξήζεσλ (IBM International Business Machine Corporation) θαηαζθεχαζε ηνλ IBM 1401, έλαλ απφ ηνπο πξψηνπο ππνινγηζηέο ηεο γεληάο απηήο. Ρερλνινγία, ραξαθηεξηζηηθά θαη παξαδείγκαηα/εθαξκνγέο Γεχηεξεο Γεληάο Υξνληθή Πεξίνδνο: Μέγεζνο: Δλέξγεηα: Αηζζεηή κείσζε ζην κέγεζνο, ζε ζρέζε κε ηελ πξψηε γεληά (κεξηθέο δεθάδεο κέηξα κήθνο) Ξνιχ ρακειφηεξε θαηαλάισζε ξεχκαηνο (αληίζηνηρε κε ζεκεξηλψλ ππνινγηζηψλ) Κόζηνο: Ξνιχ ςειφ (πάλσ απφ $500,000) Σαρύηεηα: Αμηνπηζηία: Παξαδείγκαηα: Ξνιχ πην γξήγνξνη ζε ζρέζε κε ηελ πξψηε γεληά (πεξίπνπ ρηιηάδεο εληνιέο ην δεπηεξφιεπην) Πεκαληηθή βειηίσζε ΗΒΚ 7090, ΡΣ-0 Δηθφλα 7 Ρξαλδίζηνξο: Ρερλνινγία Γεχηεξεο Γεληάο Δηθφλα 8 πνινγηζηήο ΗΒΚ 7090 (Γεχηεξε Γεληά) Δηθφλα 9 πνινγηζηήο ΡΣ-0 (Γεχηεξε Γεληά) 20

21 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ1 4 Σξίηε Γεληά (Γεθαεηία 60+) Ζ ηξίηε γεληά ππνινγηζηψλ ζεκαδεχηεθε απφ ηελ επηλφεζε θαη θαηαζθεπή ηνπ νινθιεξσκέλνπ θπθιψκαηνο (δειαδή ηελ θαηαζθεπή πνιιψλ ηξαλδίζηνξ, ζπλδεδεκέλσλ κεηαμχ ηνπο ψζηε λα επηηεινχλ θάπνηα ζπγθεθξηκέλε ιεηηνπξγία ζε έλα εληαίν εμάξηεκα). Νη δηαζηάζεηο θαη ην θφζηνο ησλ ππνινγηζηψλ κεηψλνληαη αθφκα πεξηζζφηεξν, ε ζπλαξκνιφγεζε ηνπο είλαη επθνιφηεξε, ελψ απνθηνχλ αθφκα κεγαιχηεξε ηαρχηεηα. Πεκαληηθνί ππνινγηζηέο ηεο ηξίηεο γεληάο είλαη νη ππνινγηζηέο ησλ εηαηξεηψλ IBM θαη DEC (IBM S/360 θαη DEC PDP-8). Ρερλνινγία, ραξαθηεξηζηηθά θαη παξαδείγκαηα/εθαξκνγέο Ρξίηεο Γεληάο Υξνληθή Πεξίνδνο: Σερλνινγία: Μέγεζνο: Νινθιεξσκέλν Θχθισκα (Integrated Circuit, IC) Αθφκε κηθξφηεξν (κεξηθά κέηξα) Δλέξγεηα: Αθφκα ιηγφηεξε θαηαλάισζε ειεθηξηθήο ελέξγεηαο (πεξίπνπ δεθαπιάζηα ησλ ζεκεξηλψλ ππνινγηζηψλ) Κόζηνο: Σαρύηεηα: Παξαδείγκαηα: Αθφκα κεγαιχηεξε κείσζε, αιιά αξθεηά ςειφ (μεθηλνχζαλ απφ $10,000 πεξίπνπ) Αθφκα πην γξήγνξνη (πεξίπνπ 1,000,000 εληνιέο ην δεπηεξφιεπην) IBM S/360, DEC PDP-8 Δηθφλα 10 Νινθιεξσκέλν Θχθισκα: Ρερλνινγία Γεχηεξεο Γεληάο Δηθφλα 11 Ν πνινγηζηήο IBM 360 (Ρξίηε Γεληά) Δηθφλα 12 Ν πνινγηζηήο ηεο DEC PDP-8 (Ρξίηε Γεληά) 5 Σέηαξηε Γεληά 1970 ήκεξα Ζ ηέηαξηε γεληά (δεθαεηία 70 θαη κεηά) ραξαθηεξίδεηαη απφ ηελ επηλφεζε θαη θαηαζθεπή ηνπ κηθξνεπεμεξγαζηή (microprocessor), φπνπ ην πην ζχλζεην κέξνο ελφο ππνινγηζηή, ε κνλάδα επεμεξγαζίαο, πινπνηείηαη ζε έλα κφλν νινθιεξσκέλν θχθισκα πνπ πεξηιακβάλεη εθαηνκκχξηα κηθξνζθνπηθά ηξαλδίζηνξ ζπλδεδεκέλα κεηαμχ ηνπο. Σαξαθηεξηζηηθφ Δηθφλα 13 Κηθξνεπεμεξγαζηήο (Microprocessor): Ρερλνινγία Ρέηαξηεο Γεληάο απηήο ηεο επνρήο είλαη ε ηερλνινγία θπθισκάησλ VLSI Νινθιήξσζε Ξνιχ Κεγάιεο Θιίκαθαο (Very Large Scale Integration). Ζ δπλαηφηεηα λα έρνπκε νινθιεξσκέλα θπθιψκαηα κε πνιιά ηξαλδίζηνξ, επηηξέπεη ζηνπο θαηαζθεπαζηέο λα δεκηνπξγήζνπλ έλα ππνινγηζηή κε κεξηθά κφλν έηνηκα νινθιεξσκέλα θπθιψκαηα, έηζη πνπ λα θαηαιακβάλεη πνιχ κηθξφ ρψξν, 21

22 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ1 ελψ παξάιιεια λα ραξαθηεξίδεηαη απφ κεγάιεο ηαρχηεηεο. Απηφ έρεη ζαλ απνηέιεζκα ηελ δξακαηηθή κείσζε ηνπ κεγέζνπο θαη ηνπ θφζηνπο ησλ Ζ/. Παλ επαθφινπζν, αλαπηχζζνληαη νη πξψηνη κηθξνί ππνινγηζηέο γηα πξνζσπηθή ρξήζε, γλσζηνί ζαλ Ξξνζσπηθνί πνινγηζηέο (Personal Computers, PCs). Ρερλνινγία, ραξαθηεξηζηηθά θαη παξαδείγκαηα/εθαξκνγέο Ρέηαξηεο Γεληάο Υξνληθή Πεξίνδνο: Πήκεξα Σερλνινγία: Κηθξνεπεμεξγαζηήο (Microprocessor) θαη VLSI Μέγεζνο: Γξακαηηθή κείσζε (θάησ απφ 1 κέηξν) Δλέξγεηα: Ξνιχ κηθξή θαηαλάισζε ξεχκαηνο Κόζηνο: Γξακαηηθή κείσζε (πεξίπνπ $1000) Σαρύηεηα: Αθφκα πην γξήγνξνη (πεξίπνπ 1,000,000,000 εληνιέο αλά δεπηεξφιεπην) Αμηνπηζηία Παξαδείγκαηα: Ξνιχ αμηφπηζηνη IBM PC, Apple imac Δηθφλα 14 Νινθιεξσκέλν θχθισκα VSLI (Ρερλνινγία Ρέηαξηεο Γεληάο): Κε κηθξφ αξηζκφ ηέηνησλ θπθισκάησλ κπνξνχκε ζήκεξα λα θηηάμνπκε έλαλ ππνινγηζηή Δηθφλα 15 Ξξνζσπηθνί πνινγηζηέο (Ρέηαξηε Γεληά) 6 Πέκπηε Γεληά 1990 ήκεξα Ρε δεθαεηία ηνπ 1990, νη ππνινγηζηέο έγηλαλ αξθεηά γξήγνξνη θαη παξνπζηάζηεθε ε επθαηξία εμεξεχλεζεο ηεο αλάπηπμεο ζπζηεκάησλ ηερλεηήο λνεκνζχλεο (artificial intelligence) θαη ηελ εμέιημε ηεο ξνκπνηηθήο κε ζηφρν ηελ θαηαζθεπή κεραλψλ πνπ λα «ζθέθηνληαη» ή θαη λα κνηάδνπλ κε ηνλ άλζξσπν, νδεγψληαο καο ζηελ πέκπηε γεληά ππνινγηζηψλ. Έηζη θαηαζθεπάζηεθαλ ππνινγηζηέο πνπ λα αλαγλσξίδνπλ ηελ αλζξψπηλε θσλή θαη λα ηε κεηαηξέπνπλ ζε θείκελν, λα ρξεζηκνπνηνχλ θάκεξεο γηα λα εληνπίδνπλ θαη αλαγλσξίδνπλ αληηθείκελα. Ξαξάιιεια, δεκηνπξγήζεθαλ θαη ηα πξψηα αλζξσπφκνξθα ξνκπφη. Ξνιιά έρνπλ λα γίλνπλ αθφκε κέρξη λα επηηχρνπκε λα έρνπκε έλαλ ππνινγηζηή πνπ λα καζαίλεη, λα ζπιινγίδεηαη θαη λα παίξλεη απφ κφλνο ηνπ απνθάζεηο, φπσο ν άλζξσπνο. Ραπηφρξνλα, ππήξμαλ εμειίμεηο θαη πξνο άιιεο θαηεπζχλζεηο. Ζ επέθηαζε ηνπ Γηαδηθηχνπ κεηέηξεςε ηνλ ππνινγηζηή απφ εξγαιείν ππνινγηζκνχ ζε εξγαιείν επηθνηλσλίαο. Ξαξνπζηάζηεθε έηζη ε αλάγθε γηα θνξεηέο ζπζθεπέο κε ραξαθηεξηζηηθά ππνινγηζηή. Έηζη εκθαλίζηεθαλ νη θνξεηνί Δηθφλα 16 Ρν αλζξσπνεηδέο ξνκπφη ASIMO πνπ θαηαζθεχαζε ε εηαηξεία Honda: Ξξνζπάζεηα ζπλδπαζκνχ ηερλεηήο λνεκνζχλεο θαη ξνκπνηηθήο 22

23 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ1 ππνινγηζηέο (laptop), νη κηθξνί ππεξθνξεηνί (netbook), νη ππνινγηζηέο ρεηξφο (handheld computers) ή πξνζσπηθνί ςεθηαθνί βνεζνί (Personal Digital Assistant, PDA) θ.ά. Λέεο πξνθιήζεηο παξνπζηάζηεθαλ γηα ηνπο επηζηήκνλεο ηεο Ξιεξνθνξηθήο, φπσο εμεχξεζε ηξφπσλ εμνηθνλφκεζεο ξεχκαηνο (αθνχ νη ζπζθεπέο απηέο ιεηηνπξγνχλ κε κπαηαξία) ε επηλφεζε άιισλ ηχπσλ νζφλεο θαηάιιεισλ γηα ρξήζε ζε εμσηεξηθνχο ρψξνπο, αιιά θαη ε εμεχξεζε ηξφπσλ απνζήθεπζεο ηνπ κεγάινπ φγθνπ πιεξνθνξηψλ πνπ δεκηνπξγείηαη απφ ηνπο ρξήζηεο ππνινγηζηψλ. Νκάδεο επηζηεκφλσλ εξεπλνχλ ηξφπνπο δεκηνπξγίαο κηθξνζθνπηθψλ ππνινγηζηψλ κε ρηιηάδεο κνλάδεο επεμεξγαζίαο, νη νπνίνη λα ιεηηνπξγνχλ παξάιιεια. Άιινη επηζηήκνλεο κειεηνχλ ηε δεκηνπξγία δηαθνξεηηθψλ ηχπσλ ππνινγηζηψλ πνπ αληί λα βαζίδνληαη ζην ηξαλδίζηνξ ζα βαζίδνληαη ζε άιιεο αξρέο ηεο θπζηθήο, φπσο ηελ θβαληνκεραληθή (quantum computer) ή ηεο βηνινγίαο (DNA computer), πνπ ζα επεμεξγάδνληαη παξάιιεια ηεξάζηηεο πνζφηεηεο δεδνκέλσλ. Ππλερψο νη επηζηήκνλεο πεηπραίλνπλ κηθξά βήκαηα πξνφδνπ πξνο δηάθνξεο θαηεπζχλζεηο. Θάπνην απφ απηά ζα νδεγήζεη ζε κηα επαλαζηαηηθή αιιαγή ζηνπο ππνινγηζηέο πνπ ζα θαζνξίζεη ηελ ηερλνινγία πνπ ζα ραξαθηεξίζεη ηελ πέκπηε γεληά. Βαζηθέο Έλλνηεο Γεληέο Τπνινγηζηώλ/ εκαληηθνί ηαζκνί Δμέιημεο Τπνινγηζηώλ: Σερλνινγίεο ππνινγηζηώλ: Υαξαθηεξηζηηθά ππνινγηζηώλ θάζε γεληάο: Κε βάζε ηελ ηερλνινγία θαη ηηο επηπηψζεηο ηεο ζηα ραξαθηεξηζηηθά ησλ ππνινγηζηψλ: Πξώηε, Γεύηεξε, Σξίηε, Σέηαξηε θαη Πέκπηε Γεληά. πνπ είραλ δξακαηηθή επίπησζε ζηελ εμέιημή ηνπο: Λπρλίεο Κελνύ Ξξψηε γεληά, Γεθαεηίεο , Σξαλδίζηνξ (Transistor) Γεχηεξε γεληά, Γεθαεηίεο Οινθιεξσκέλα Κπθιώκαηα (ICs) Ρξίηε γεληά, Γεθαεηία Μηθξνεπεμεξγαζηήο (Microprocessor), VLSI Ρέηαξηε γεληά, Γεθαεηία 1970 θαη κεηά Σερλεηή Ννεκνζύλε, Ρνκπνηηθή Ξέκπηε γεληά, Γεθαεηία 1990 θαη κεηά, αιιά δελ μέξνπκε αθφκε πνπ ζα νδεγήζνπλ νη εμειίμεηο ζηνλ θιάδν ηεο πιεξνθνξηθήο Ππγθξίλνπκε ηνπο ππνινγηζηέο ηεο θάζε γεληάο κε βάζε ην κέγεζνο, ηελ ηαρύηεηα, ην θόζηνο θαη ηελ αμηνπηζηία. Γεληθά ην κέγεζνο θαη ην θφζηνο κεηψλνληαη ελψ ε ηαρχηεηα θαη ε αμηνπηζηία απμάλνληαη απφ ηε κηα γεληά ζηελ άιιε. Πεγέο 1. Αδάκ Γ., Καβφγινπ Σ., Αλαζηάζηνο Ρ., Θσλζηαληίλνο Λ.,(2002), Ξιεξνθνξηθή Γπκλαζίνπ, ζει , πνπξγείν Δζληθήο Ξαηδείαο θαη Θξεζθεπκάησλ, ΝΔΓΒ Αζήλα, Έθδ. Β. 2. Βνπηεξάο Γ., Θνληδάξε Δ., Θνχηξαο Κ., Πθψξνο Λ., (2003) Ξιεξνθνξηθή Γπκλαζίνπ, ζει , ΝΔΓΒ. 3. Αξάπνγινπ Α., Καβφγινπ Σ., Νηθνλνκάθνο Ζ., Φχηξνο Θ., (2006) Ξιεξνθνξηθή Α', Β', Γ' Γπκλαζίνπ, ζει , ΝΔΓΒ. 4. Γηαδίθηπν: 23

24 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ1 Βηθηπαηδεία. Αλαδεηήζηε: Ηζηνξία ησλ ππνινγηζηψλ Webopedia. (Ή απιά αλαδεηήζηε «computer generations» ζην Oracle ThinckQuest. (Δπηιέμεηε "History") Techi Warehouse. Πρεηηθά βίληεν ζην (computer timeline, computer generations, computer history, θ.ι.π.) 24

25 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ2 A2.2 Καηεγνξίεο Ηιεθηξνληθώλ Τπνινγηζηώλ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Ρηο θαηεγνξίεο ησλ ειεθηξνληθψλ ππνινγηζηψλ θαη ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο θάζε κηαο. Λα επηιέγνπκε πνηάο θαηεγνξίαο ππνινγηζηήο είλαη ν πην θαηάιιεινο ζε παξαδείγκαηα. 1 Καηεγνξίεο Ηιεθηξνληθώλ Τπνινγηζηώλ Ζ εμέιημε ησλ ππνινγηζηψλ νδήγεζε ζηελ θαηαζθεπή φιν θαη κηθξφηεξσλ, αιιά γξεγνξφηεξσλ θαη θζελφηεξσλ ππνινγηζηψλ. Γηαθνξεηηθέο φκσο είλαη νη αλάγθεο ελφο καζεηή, ελφο κεγάινπ νξγαληζκνχ θαη κηαο νκάδαο επηζηεκφλσλ. Έηζη ζήκεξα ππάξρνπλ δηάθνξα είδε ππνινγηζηψλ κε δηαθνξεηηθέο πξνδηαγξαθέο/ραξαθηεξηζηηθά ψζηε λα εμππεξεηνχλ ηηο αλάγθεο ησλ δηαθφξσλ θαηεγνξηψλ ρξεζηψλ πνπ ππάξρνπλ, πνπ ηαμηλνκνχληαη ζε θαηεγνξίεο. Νη Ζιεθηξνληθνί πνινγηζηέο θάζε θαηεγνξίαο δηαθέξνπλ, φρη κφλν ζην κέγεζνο θαη ζηελ ηηκή αιιά θαη ζηνλ ηξφπν θαη ζηελ ηαρχηεηα κε ηελ νπνία επεμεξγάδνληαη ηα δεδνκέλα, ζην πιήζνο ησλ πιεξνθνξηψλ πνπ κπνξνχλ λα απνζεθεχνπλ, ηνλ αξηζκφ ησλ ρξεζηψλ πνπ κπνξνχλ λα εμππεξεηνχλ ηαπηφρξνλα, ηελ αμηνπηζηία ηνπο, θ.ιπ. Νη ηξεηο θχξηεο θαηεγνξίεο είλαη νη πην θάησ: 1.1 πεξππνινγηζηέο (Supercomputers) πεξππνινγηζηήο είλαη έλαο ππνινγηζηήο πνπ είλαη θαηαζθεπαζκέλνο γηα λα εθηειεί πνιχπινθνπο ππνινγηζκνχο ζε ηεξάζηηεο πνζφηεηεο δεδνκέλσλ ζε κηθξφ ρξνληθφ δηάζηεκα. Δθηειεί δειαδή ηξνκεξά κεγάιν αξηζκφ εληνιψλ αλά δεπηεξφιεπην, ψζηε λα κπνξεί λα επηιχεη πνιχπινθα πξνβιήκαηα ζε ειάρηζην ρξφλν. Δηθφλα 17 Ν πεξππνινγηζηήο Cray-2 Γηα παξάδεηγκα, ε πξφβιεςε ηνπ απξηαλνχ θαηξνχ απαηηεί ηελ επίιπζε πνιχπινθσλ εμηζψζεσλ ρξεζηκνπνηψληαο ηελ ηεξάζηηα πνζφηεηα δεδνκέλσλ πνπ ζπγθεληξψλεηαη απφ ρηιηάδεο κεηεσξνινγηθνχο ζηαζκνχο. Πε έλα «απιφ» ππνινγηζηή ε επεμεξγαζία κπνξεί λα δηαξθέζεη αξθεηέο ψξεο ή θαη κέξεο, δειαδή ε πξφβιεςε γηα αχξην ζα ήηαλ έηνηκε κεζαχξην! Πε έλαλ ππεξππνινγηζηή ε πξφβιεςε ζα ήηαλ έηνηκε ζε κεξηθέο ψξεο. Νη ζεκεξηλνί ππεξππνινγηζηέο πεξηέρνπλ ζπλήζσο ρηιηάδεο κνλάδεο επεμεξγαζίαο πνπ επεμεξγάδνληαη δεδνκέλα ηαπηφρξνλα. Ρνπο ζπλαληνχκε ζπλήζσο ζε εξεπλεηηθά θαη δηαζηεκηθά θέληξα, παλεπηζηήκηα, δηεζλή θέληξα πξφγλσζεο θαηξνχ θαη γεληθά φπνπ ρξεηάδεηαη πνιχπινθε επεμεξγαζία κεγάινπ φγθνπ δεδνκέλσλ. Ρν θφζηνο ελφο ππεξππνινγηζηή αλέξρεηαη ζε εθαηνκκχξηα επξψ. 1.2 Κεγάινη πνινγηζηέο (Mainframes) Νη Κεγάινη πνινγηζηέο νλνκάζηεθαλ έηζη δηφηη θαηά ηηο δεθαεηίεο 1960 θαη 1970 ήηαλ πνιχ κεγάινη ηφζν ζε κέγεζνο φζν θαη ζε ππνινγηζηηθή ηθαλφηεηα. Πήκεξα έλαο Κεγάινο ππνινγηζηήο έρεη πνιχ κηθξφηεξν κέγεζνο, αιιά είλαη θηηαγκέλνο γηα λα εμππεξεηεί ηαπηφρξνλα εθαηνληάδεο ρξήζηεο πνπ ζπλδένληαη καδί ηνπ, ζπλήζσο ρξεζηκνπνηψληαο ην πιεθηξνιφγην θαη ηελ νζφλε ηνπ πξνζσπηθνχ ππνινγηζηή ηνπο γηα είζνδν δεδνκέλσλ θαη έμνδν πιεξνθνξηψλ. Ζ Δηθφλα 18 Κεγάινο πνινγηζηήο 25

26 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ2 επεμεξγαζία θαη ε απνζήθεπζε γίλεηαη ζην Κεγάιν ππνινγηζηή. Νη Κεγάινη ππνινγηζηέο απνζεθεχνπλ πιεξνθνξίεο γηα κεγάιν ρξνληθφ δηάζηεκα (γηα αξθεηά ρξφληα) θαη είλαη θαηαζθεπαζκέλνη, έηζη ψζηε λα κε ζβήλνπλ πνηέ. Έρνπλ κεγάιεο θαη γξήγνξεο κνλάδεο απνζήθεπζεο θαη είλαη πνιχ αμηφπηζηνη. Δάλ έλα εμάξηεκά ηνπο πάζεη βιάβε, κπνξεί λα αληηθαηαζηαζεί ελψ ν ππνινγηζηήο εμαθνινπζεί λα ιεηηνπξγεί. Ρν θφζηνο ελφο Κεγάινπ ππνινγηζηή αλέξρεηαη ζε πνιιέο ρηιηάδεο επξψ. Βξίζθνπλ εθαξκνγέο φπνπ απαηηείηαη ε επεμεξγαζία θαη απνζήθεπζε δεδνκέλσλ πνπ ζα ρξεζηκνπνηνχληαη ηαπηφρξνλα απφ πνιινχο ρξήζηεο. Ρνπο ζπλαληνχκε θπξίσο ζηα θεληξηθά γξαθεία ηξαπεδψλ, θπβεξλεηηθψλ ππεξεζηψλ θαη κεγάισλ εηαηξεηψλ, γηα καδηθή επεμεξγαζία ζπλαιιαγψλ θαη δεδνκέλσλ, ζηαηηζηηθέο έξεπλεο, ζρεδηαζκφ θαη δηαρείξηζε πφξσλ θ.ιπ. 1.3 Ξξνζσπηθνί πνινγηζηέο (Personal Computers) Ν Ξξνζσπηθφο πνινγηζηήο είλαη έλαο ειεθηξνληθφο ππνινγηζηήο κε απηφλνκε κνλάδα επεμεξγαζίαο πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζπλήζσο απφ έλα ρξήζηε θάζε ζηηγκή. Ρν θφζηνο ελφο Ξξνζσπηθνχ πνινγηζηή είλαη αλάινγν κε ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ. πάξρνπλ αξθεηέο ππνθαηεγνξίεο Ξξνζσπηθψλ πνινγηζηψλ φπσο: Δπηηξαπέδηνη πνινγηζηέο (Desktops) Νη Δπηηξαπέδηνη πνινγηζηέο έρνπλ ζρεδηαζηεί γηα ρξήζε ζε γξαθείν ή ζε ηξαπέδη, φπνπ είλαη κφληκα εγθαηεζηεκέλνη. Ππλήζσο είλαη κεγαιχηεξνη ζε κέγεζνο θαη πην ηζρπξνί απφ ηνπο άιινπο ηχπνπο πξνζσπηθψλ ειεθηξνληθψλ ππνινγηζηψλ. Απνηεινχληαη απφ αλεμάξηεηα θνκκάηηα ζπλδεδεκέλα κεηαμχ ηνπο: ηε κνλάδα ζπζηήκαηνο («πχξγνο»), πνπ είλαη ππεχζπλε γηα ηελ επεμεξγαζία θαη ηελ απνζήθεπζε, πάλσ ζηελ νπνία ζπλδένληαη ε νζφλε, ην πνληίθη θαη ην πιεθηξνιφγην. Δηθφλα 19 Δπηηξαπέδηνο πνινγηζηήο Φνξεηνί πνινγηζηέο (notebooks ή laptops) Νη Φνξεηνί πνινγηζηέο είλαη ππνινγηζηέο κηθξνχ βάξνπο πνπ κπνξνχλ λα ιεηηνπξγνχλ κε κπαηαξίεο, ψζηε λα κεηαθέξνληαη εχθνια νπνπδήπνηε. Πε αληίζεζε κε ηνπο Δπηηξαπέδηνπο πνινγηζηέο, νη Φνξεηνί πνινγηζηέο ζπλδπάδνπλ ηελ θεληξηθή κνλάδα επεμεξγαζίαο, ηελ νζφλε θαη ην πιεθηξνιφγην ζε κία κφλν ζπζθεπή. Ζ νζφλε δηπιψλεη πξνο ηα θάησ, πάλσ ζην πιεθηξνιφγην φηαλ δε ρξεζηκνπνηείηαη. Γεληθά νη θνξεηνί ππνινγηζηέο έρνπλ κηθξφηεξεο δπλαηφηεηεο απφ ηνπο επηηξαπέδηνπο, θπξίσο γηα λα είλαη πην εχθνινη ζηε κεηαθνξά θαη γηα λα εμνηθνλνκνχλ ελέξγεηα (λα δηαξθεί πεξηζζφηεξε ψξα ε κπαηαξία ηνπο) πνινγηζηέο Σεηξφο/παιάκεο (Palmtops) Νη πνινγηζηέο Σεηξφο, ιέγνληαη επίζεο θαη πξνζσπηθνί ςεθηαθνί βνεζνί (PDA), ιεηηνπξγνχλ κε κπαηαξία θαη είλαη ηφζν κηθξνί ψζηε λα κπνξείηε λα ηνπο κεηαθέξεηε ζρεδφλ παληνχ. Αλ θαη δελ είλαη ηφζν ηζρπξνί φζν νη Δπηηξαπέδηνη ή νη Φνξεηνί ππνινγηζηέο, νη πνινγηζηέο Σεηξφο είλαη πνιχ εχθνινη ζηε κεηαθνξά θαη ζήκεξα έρνπλ ζπλδπαζηεί κε Δηθφλα 20 Φνξεηφο πνινγηζηήο Δηθφλα 21 πνινγηζηήο Σεηξφο ιεηηνπξγίεο θηλεηνχ ηειεθψλνπ (smartphones) θαη ζπλδένληαη αζχξκαηα ζην Γηαδίθηπν. Αληί γηα πιεθηξνιφγην θαη πνληίθη, νη πνινγηζηέο Σεηξφο δηαζέηνπλ νζφλεο αθήο θαη ηα δεδνκέλα εηζάγνληαη κε ην δάθηπιν ή κε εηδηθή γξαθίδα/ζηπιφ. 26

27 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ2 1.4 Άιιεο Θαηεγνξίεο πνινγηζηψλ Δμεηδηθεπκέλεο θαηεγνξίεο βαζηζκέλεο ζηελ ηερλνινγία ησλ πξνζσπηθψλ ππνινγηζηψλ Ζ ηερλνινγία ησλ πξνζσπηθψλ ππνινγηζηψλ επεηδή έρεη ρακειφ θφζηνο ζπρλά απνηειεί βάζε γηα ηε δεκηνπξγία άιισλ «έμππλσλ» ιχζεσλ. Νη ππεξθνξεηνί ππνινγηζηέο (netbooks) θαη νη ππνινγηζηέο ηχπνπ ηακπιέηαο (tablet computers) κπνξνχλ λα θαηαηαγνχλ θάπνπ κεηαμχ Δηθφλα 22 Ξαξάδεηγκα ππνινγηζηή ηχπνπ netbook ησλ θνξεηψλ ππνινγηζηψλ θαη ησλ ππνινγηζηψλ ρεηξφο σο πξνο ην κέγεζνο θαη ηηο δπλαηφηεηέο ηνπο. Αληίζηνηρα έρνπλ θαηαζθεπαζηεί ππνινγηζηέο πνπ θαηαηάζζνληαη κεηαμχ ηνπ Ξξνζσπηθνχ θαη ηνπ Κεγάινπ ππνινγηζηή (ηερλνινγία παξφκνηα κε ηνλ πξνζσπηθφ ππνινγηζηή, αιιά κε αμηνπηζηία παξφκνηα κε ηνλ Κεγάιν ππνινγηζηή). Απηνί ζπλήζσο πξνζθέξνπλ θάπνηα ζπγθεθξηκέλε ππεξεζία (service) θαη νλνκάδνληαη δηαθνκηζηέο ή εμππεξεηεηέο (servers). Ρέινο, έρνπλ γίλεη πξνζπάζεηεο γηα ρξήζε κεγάισλ νκάδσλ απφ πξνζσπηθνχο ππνινγηζηέο ζπλδεδεκέλνπο κεηαμχ ηνπο (ζπζηάδεο ππνινγηζηψλ, computer clusters), ψζηε ζπλνιηθά λα απνζεθεχνπλ θαη λα επεμεξγάδνληαη κεγάιεο πνζφηεηεο δεδνκέλσλ, δειαδή λα κνηάδνπλ είηε κε Κεγάινπο ππνινγηζηέο, είηε κε πεξππνινγηζηέο. Σαξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα εθαξκνγήο απηήο ηεο ηδέαο είλαη ε κεραλή αλαδήηεζεο Google. Δηθφλα 23 Ξαξάδεηγκα ππνινγηζηή ηχπνπ ηακπιέηαο Δλζσκαησκέλνη πνινγηζηέο (Embedded computers) Έηζη νλνκάδνληαη νη ππνινγηζηέο πνπ βξίζθνληαη κέζα ζε άιιεο ζπζθεπέο, φπνπ εθηεινχλ ζπγθεθξηκέλεο ιεηηνπξγίεο. Πήκεξα, νη Δηθφλα 24 Ξαξάδεηγκα δηαθνκηζηή ππνινγηζηέο έρνπλ γίλεη κέξνο ηεο δσήο καο θαη φιν θαη πεξηζζφηεξεο ζπζθεπέο πεξηέρνπλ ππνινγηζηέο, π.ρ. ςεθηαθέο βηληενθάκεξεο, ηακεηαθέο κεραλέο, ζχζηεκα πινήγεζεο απηνθηλήηνπ (GPS), απηνκαηηζκνί ζπηηηνχ, ηαηξηθά κεραλήκαηα θ.ά. Δηθφλα 25 Ρακεηαθή Κεραλή Δηθφλα 26 Πχζηεκα Ξινήγεζεο Απηνθηλήηνπ Δηθφλα 27 Απηνκαηηζκνί Ππηηηνχ Δηθφλα 28 Ηαηξηθά Κεραλήκαηα 27

28 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ2 Τπεξππνινγηζηήο (Supercomputer): Μεγάινο Τπνινγηζηήο (Mainframe): Πξνζσπηθόο Τπνινγηζηήο (Personal Computer): Άιιεο θαηεγνξίεο Τπνινγηζηώλ: Βαζηθέο Έλλνηεο Απνηειείηαη ζπλήζσο απφ ρηιηάδεο κνλάδεο επεμεξγαζίαο θαη έρεη ηε δπλαηφηεηα λα εθηειεί ηξνκεξά κεγάιν αξηζκφ εληνιψλ αλά δεπηεξφιεπην, αιιά έρεη ηεξάζηην θφζηνο. Σξεζηκνπνηείηαη φπνπ ρξεηάδεηαη λα εθηειεζηνχλ πνιχπινθνη ππνινγηζκνί κε ηεξάζηηεο πνζφηεηεο δεδνκέλσλ ζε κηθξφ ρξνληθφ δηάζηεκα (πξφβιεςε θαηξνχ, επίιπζε επηζηεκνληθψλ πξνβιεκάησλ θ.ά.). Ξνιχ αμηφπηζηνο ππνινγηζηήο κε κεγάιεο θαη γξήγνξεο κνλάδεο απνζήθεπζεο πνπ κπνξεί λα εμππεξεηεί ηαπηφρξνλα εθαηνληάδεο ρξήζηεο. Απνζεθεχεη πιεξνθνξίεο γηα κεγάιν ρξνληθφ δηάζηεκα θαη ην θφζηνο ηνπ είλαη αξθεηά ςειφ. Σξεζηκνπνηείηαη γηα θεληξηθή επεμεξγαζία θαη απνζήθεπζε πιεξνθνξηψλ απφ πνιινχο ρξήζηεο (ηξάπεδεο, θπβεξλεηηθέο ππεξεζίεο, θ.ά.). Ζιεθηξνληθφο ππνινγηζηήο θαηαζθεπαζκέλνο γηα ρξήζε απφ έλα ρξήζηε θάζε ζηηγκή. Ρν θφζηνο ηνπ είλαη αλάινγν κε ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ. πάξρνπλ αξθεηέο ππνθαηεγνξίεο, φπσο Δπηηξαπέδηνο (Desktop), Φνξεηόο (Laptop), Τπνινγηζηήο Υεηξόο (Palmtop) θ.ά. πάξρνπλ ππνινγηζηέο πνπ εληάζζνληαη κεηαμχ απηψλ ησλ θαηεγνξηψλ, φπσο ν ππνθνξεηφο (netbook), ηχπνπ ηακπιέηαο (tablet) θαη δηαθνκηζηήο (server) ζπζηάδεο ππνινγηζηψλ (computer clusters), θαζψο θαη ππνινγηζηέο ελζσκαησκέλνη ζε άιιεο ζπζθεπέο (embedded computers). Πεγέο 1. Αξάπνγινπ Α., Καβφγινπ Σ., Νηθνλνκάθνο Ζ., Φχηξνο Θ., (2006) Ξιεξνθνξηθή Α', Β', Γ' Γπκλαζίνπ, ζει , ΝΔΓΒ. 2. Βνπηεξάο Γ., Θνληδάξε Δ., Θνχηξαο Κ., Πθψξνο Λ., (2003) Ξιεξνθνξηθή Γπκλαζίνπ, ζει , ΝΔΓΒ 3. Microsoft (2011): Δηζαγσγή ζηνπο Ζιεθηξνληθνχο πνινγηζηέο, 4. Wikipedia: (ππάξρνπλ επίζεο άξζξα γηα θάζε θαηεγνξία ππνινγηζηψλ) 28

29 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ3 A2.3 Μνλάδεο θαη Πεξηθεξεηαθά ηνπ Τπνινγηζηή Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα εμεγνχκε ηη ελλννχκε κε ηνλ φξν πιηθφ ηνπ ππνινγηζηή θαη ηη κε ηνλ φξν ινγηζκηθφ Λα αλαθέξνπκε ην φλνκα θαη ην ξφιν ησλ θχξησλ κνλάδσλ ηνπ ππνινγηζηή (Θεληξηθή Κνλάδα Δπεμεξγαζίαο ΘΚΔ, Θχξηα Κλήκε RAM, Κνλάδα Δηζφδνπ/Δμφδνπ I/O Unit) Λα αλαθέξνπκε ην φλνκα θαη ηε ρξήζε ησλ θχξησλ πεξηθεξεηαθψλ ζπζθεπψλ ηνπ ππνινγηζηή Λα δηαρσξίδνπκε ηηο πεξηθεξεηαθέο ζπζθεπέο ζε ζπζθεπέο εηζφδνπ θαη εμφδνπ Λα αλαθέξνπκε ην φλνκα θαη ηε ρξήζε ησλ βαζηθψλ πεξηθεξεηαθψλ κνλάδσλ απνζήθεπζεο Λα ζπζρεηίδνπκε ηηο κνλάδεο κε ηνλ ηξφπν ιεηηνπξγίαο ηνπ ππνινγηζηή (είζνδνο-επεμεξγαζίααπνζήθεπζε-έμνδνο) 1 Τιηθό θαη Λνγηζκηθό Έλαο ππνινγηζηήο απνηειείηαη απφ δηάθνξα ηκήκαηα, εμαξηήκαηα θαη ζπζθεπέο ζπλδεδεκέλα κεηαμχ ηνπο, ηα νπνία κπνξνχκε λα δνχκε θαη λα αγγίμνπκε. Απηά νλνκάδνληαη Τιηθό (Hardware) ηνπ ππνινγηζηή. Γηα λα ζπληνλίζεη ηηο ιεηηνπξγίεο ηνπ ν ππνινγηζηήο ψζηε λα επηηειεί ηε δνπιεηά πνπ εκείο ζέινπκε, ρξεηάδεηαη λα αθνινπζήζεη ηηο νδεγίεο πνπ ηνπ δίλνπκε κέζα απφ έλα πξφγξακκα. Ρα δηάθνξα πξνγξάκκαηα πνπ ππάξρνπλ ζηνλ ππνινγηζηή ηα νλνκάδνπκε Λνγηζκηθό (Software). Πε αληίζεζε κε ην ιηθφ ηνπ ππνινγηζηή, ηo Ινγηζκηθφ είλαη άπιν, δειαδή δελ κπνξνχκε ην αγγίμνπκε. Δηθφλα 29 Ρν ιηθφ κνηάδεη κε ην ζψκα ηνπ αλζξψπνπ, ην Ινγηζκηθφ κε ηε ζθέςε, απηά πνπ έκαζε λα θάλεη Πηελ Δηθφλα 29 πην πάλσ παξνκνηάδεηαη ην αλζξψπηλν ζψκα κε ην ιηθφ ηνπ ππνινγηζηή θαη απηά πνπ έκαζε λα θάλεη, νη ζθέςεηο ηνπ, κε ην Ινγηζκηθφ (πξνγξάκκαηα) ηνπ ππνινγηζηή. Έηζη, φπσο φηαλ μππλήζνπκε ην πξσί αθνινπζνχκε κηα δηαδηθαζία πνπ κάζακε (πιχζηκν, βνχξηζηζκα δνληηψλ, ληχζηκν, πξφγεπκα, θ.ιπ.), ε νπνία ζπληνλίδεη ηα δηάθνξα κέξε ηνπ ζψκαηνο καο γηα λα αθνινπζεζεί ε ζσζηή ζεηξά, έηζη θαη ν ππνινγηζηήο αθνινπζεί ηηο εληνιέο απφ έλα πξφγξακκα (Ινγηζκηθφ), ην νπνίν ζπληνλίδεη ηα δηάθνξα κέξε ηνπ (ιηθφ) γηα λα γίλεη κηα εξγαζία κε ην ζσζηφ ηξφπν. Κε ηε δηαθνξά, βέβαηα, φηη ν άλζξσπνο απνθαζίδεη απφ κφλνο ηνπ πνηα δηαδηθαζία ρξεηάδεηαη θάζε θνξά, ελψ ζηελ πεξίπησζε ηνπ ππνινγηζηή ν ρξήζηεο πξέπεη λα απνθαζίζεη πνην πξφγξακκα πξέπεη λα εθηειεζηεί. 29

30 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ3 2 Κύξηεο θαη Πεξηθεξεηαθέο Μνλάδεο ηνπ Τπνινγηζηή Νη βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ηνπ ειεθηξνληθνχ ππνινγηζηή, φπσο ηηο έρνπκε ήδε εμεγήζεη θαίλνληαη ζηελ Δηθφλα 30. Κε εμαίξεζε ην πξφγξακκα, ε είζνδνο, επεμεξγαζία, έμνδνο θαη απνζήθεπζε πξαγκαηνπνηνχληαη απφ δηάθνξα κέξε/εμαξηήκαηα ηνπ ιηθνχ ηνπ ππνινγηζηή. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΟΓΟ Γεδνκέλα ΔΠΔΞΔΡΓΑΙΑ ΔΞΟΓΟ Πιεξνθνξίεο ΑΠΟΘΗΚΔΤΗ Δηθφλα 30 Βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ελφο Ζιεθηξνληθνχ πνινγηζηή Ρα κέξε/εμαξηήκαηα απηά ηα δηαρσξίδνπκε ζε θχξηεο κνλάδεο, πνπ πεξηιακβάλνπλ θπξίσο ηελ επεμεξγαζία θαη ζε πεξηθεξεηαθέο κνλάδεο, πνπ πεξηιακβάλνπλ θπξίσο ηελ είζνδν, έμνδν θαη απνζήθεπζε. Νη θχξηεο κνλάδεο είλαη νη αθφινπζεο: 2.1 Ζ Θεληξηθή Κνλάδα Δπεμεξγαζίαο, KME (Central processing Unit, CPU) Δίλαη ην εμάξηεκα πνπ είλαη ππεύζπλν γηα ηελ επεμεξγαζία ησλ δεδνκέλσλ εθηειώληαο ηηο εληνιέο από ην πξόγξακκα. Σηνπο ζεκεξηλνύο ππνινγηζηέο (Τέηαξηεο γεληάο) ην ζπλαληνύκε θαη κε ην όλνκα κηθξνεπεμεξγαζηήο (microprocessor). 2.2 Ζ Θεληξηθή (Θχξηα) Κλήκε (RAM) Απνηειείηαη από κεξηθά νινθιεξσκέλα θπθιώκαηα VLSI ζηελά ζπλδεδεκέλα κε ηελ ΚΜΕ. Φξεζηκνπνηείηαη γηα ηε γρήγορη αποθήκευση πιεξνθνξηώλ θαηά ηελ εθηέιεζε ελόο πξνγξάκκαηνο. Οη πιεξνθνξίεο ηεο απνζεθεύνληαη προσωρινά θαη ράλνληαη κόιηο ζηακαηήζεη λα ηξνθνδνηείηαη κε ξεύκα ν ππνινγηζηήο. Δηθφλα 31 Θχξηα Κλήκε RAM 2.3 Ζ Κνλάδα Δηζφδνπ/Δμφδνπ (I/O Unit) Απνηειείηαη από κεξηθά νινθιεξσκέλα θπθιώκαηα VLSI. Φξεζηκνπνηείηαη γηα ηε ζύλδεζε ησλ πεξηθεξεηαθώλ κνλάδσλ (ζπζθεπώλ) θαη ηελ επηθνηλσλία ηνπο κε ηελ ΚΜΕ. 2.4 Νη Ξεξηθεξεηαθέο Κνλάδεο ή Ξεξηθεξεηαθέο Ππζθεπέο Είλαη δηάθνξα εμαξηήκαηα ή ζπζθεπέο πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη γηα είζνδν δεδνκέλσλ, έμνδν θαη απνζήθεπζε πιεξνθνξηώλ. Ολνκάδνληαη έηζη δηόηη ζπλήζσο ζπλδένληαη εμσηεξηθά (πεξηθεξεηαθά) ζηνλ ππνινγηζηή κε θαιώδηα. Γεληθά δηαρσξίδνληαη αλάινγα κε ην ξφιν ηνπο ζε Κνλάδεο εηζφδνπ, εμφδνπ ή απνζήθεπζεο. 30

31 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ3 3 Πεξηθεξεηαθέο Μνλάδεο Δηζόδνπ Σπζθεπέο νη νπνίεο ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηελ είζνδν δεδνκέλσλ ζηνλ ππνινγηζηή. Πληκηρολόγιο (Keyboard) Πονηίκι (Mouse) Σαρωηής (Scanner) Μικρόθωνο (Microphone) Βινηεοκάμερα (Web Camera) Η πην ζπλεζηζκέλε ζπζθεπή γηα λα εηζάγνπκε θείκελν ζηνλ ππνινγηζηή. Τα πιήθηξα πνπ παηνύκε κεηαθέξνληαη σο δεδνκέλα ζηνλ ππνινγηζηή. Εύθνινο ηξόπνο εηζόδνπ «εληνιώλ». Τα δεδνκέλα πνπ απνζηέιιεη ην πνληίθη είλαη ε θαηεύζπλζε ηεο θίλεζήο ηνπ θαη πνηα πιήθηξα παηήζακε. Απηά κεηά από επεμεξγαζία κεηαηξέπνληαη ζηηο εληνιέο πνπ ζέινπκε λα δώζνπκε ζηνλ ππνινγηζηή. κεηαηξέπεη ηππσκέλεο θσηνγξαθίεο, εηθόλεο θαη θείκελα ζε ειεθηξνληθή κνξθή (δεδνκέλα) πνπ εηζάγνληαη ζηνλ ππνινγηζηή γηα επεμεξγαζία κε θαηάιιειν πξόγξακκα. Κεηαηξέπεη ηελ έληαζε ηεο θσλήο καο ζε δεδνκέλα πνπ εηζάγνληαη ζηνλ ππνινγηζηή γηα επεμεξγαζία. Σε ζπγθεθξηκέλεο ρξνληθέο ζηηγκέο κεηαηξέπεη ηελ εηθόλα πνπ έρεη κπξνζηά ηεο ζε δεδνκέλα θαη ηα απνζηέιιεη ζηνλ ππνινγηζηή γηα επεμεξγαζία. 4 Πεξηθεξεηαθέο Μνλάδεο Δμόδνπ Ππζθεπέο νη νπνίεο ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηελ έμνδν/παξνπζίαζε ησλ πιεξνθνξηψλ απφ ηνλ πνινγηζηή. Οθόνη (Monitor) Η πην ζπλεζηζκέλε ζπζθεπή γηα πξνζσξηλή παξνπζίαζε απνηειεζκάησλ (πιεξνθνξηώλ) από ηελ επεμεξγαζία πνπ γίλεηαη ζηνλ ππνινγηζηή. Εκησπωηής (Printer) Μόληκε παξνπζίαζε (εθηύπσζε ζε ραξηί) απνηειεζκάησλ (πιεξνθνξηώλ) από ηελ επεμεξγαζία πνπ γίλεηαη ζηνλ ππνινγηζηή. Ητεία (Speakers) Κεηαηξέπνπλ πιεξνθνξίεο πνπ αληηζηνηρνχλ ζε ήρνπο (π.ρ. ην απνηέιεζκα ελφο πξνγξάκκαηνο πνπ αλαπαξάγεη κνπζηθή απφ έλα CD) ζηελ θαηάιιειε έληαζε ήρνπ. 31

32 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ3 5 Πεξηθεξεηαθέο Μνλάδεο Απνζήθεπζεο (Βνεζεηηθή Μλήκε) Σπζθεπέο νη νπνίεο ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηελ απνζήθεπζε πιεξνθνξηώλ νη νπνίεο δηαηεξνχληαη κόληκα θαη έηζη κπνξνχκε λα έρνπκε πξφζβαζε ζε απηέο φπνηε ζέινπκε. Νη πεξηζζφηεξεο απφ απηέο καο δίλνπλ ηε δπλαηφηεηα λα αιιάμνπκε ή λα αθαηξέζνπκε πιεξνθνξίεο πνπ απνζεθεχζακε (πάληνηε κέζσ ελφο θαηάιιεινπ πξνγξάκκαηνο). Σκληρός Δίζκος (Monitor) Διζκέηα ή Εύκαμπηος Δίζκος (Floppy Disk) Ψηθιακοί Οπηικοί Dίζκοι (Optical Discs, CD, DVD) Μνήμη (USB Drive) 32 Φλας Flash Η θύξηα πεξηθεξεηαθή κνλάδα απνζήθεπζεο ηνπ ππνινγηζηή. Είλαη κόληκα ζπλδεδεκέλε ζην εζσηεξηθό ηνπ ππνινγηζηή θαη έρεη κεγάιε ρσξεηηθόηεηα πιεξνθνξηώλ. Τα ηειεπηαία ρξόληα έρνπλ εκθαληζηεί θαη εμσηεξηθνί ζθιεξνί δίζθνη πνπ κεηαθέξνληαη από ηνλ έλα ππνινγηζηή ζηνλ άιιν. Γηα ρξόληα απνηεινύζε ην θύξην θνξεηό κέζν απνζήθεπζεο. Έρεη πνιύ κηθξή ρσξεηηθόηεηα πιεξνθνξηώλ θαη ζηηο πεξηζζόηεξεο πεξηπηώζεηο έρεη αληηθαηαζηαζεί από ηε κλήκε Φιαο. Φνξεηέο πεξηθεξεηαθέο κνλάδεο απνζήθεπζεο. Σήκεξα ζπλήζσο ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηε δηαλνκή πιεξνθνξηώλ θαη άιινπ πιηθνύ ιόγσ ηνπ ρακεινύ ηνπο θόζηνπο. Φξεζηκνπνηνύληαη επίζεο σο κέζα γηα ηε δεκηνπξγία αληηγξάθνπ ζεκαληηθώλ πιεξνθνξηώλ γηα δηαθύιαμή ηνπο ζε πεξίπησζε θαηαζηξνθήο, θινπήο, θ.ιπ. Κηθξά ζε κέγεζνο θνξεηά απνζεθεπηηθά κέζα κε ζρεηηθά κεγάιε ρσξεηηθφηεηα. Έρνπλ αληηθαηαζηήζεη ηηο δηζθέηεο. Σημείωση: Οη δηζθέηεο θαη νη ςεθηαθνί δίζθνη ηύπνπ CD θαη DVD ρξεηάδνληαη εηδηθέο πεξηθεξεηαθέο ζπζθεπέο πνπ νλνκάδνληαη Οδηγοί (Drives) γηα λα κπνξέζνπκε λα δηαβάζνπκε ή λα γξάςνπκε δεδνκέλα ζε απηέο (Οδεγόο Δηζθέηαο Floppy Disk Drive, Οδεγόο CD/DVD CD/DVD Drive). 6 Γηαρσξηζκόο Πεξηθεξεηαθώλ πζθεπώλ ζε Μνλάδεο Δηζόδνπ, Δμόδνπ θαη Απνζήθεπζεο Ππλερψο παξνπζηάδνληαη ζην εκπφξην λέεο πεξηθεξεηαθέο κνλάδεο. Γηα λα κπνξέζνπκε λα δηαθξίλνπκε εάλ κηα κνλάδα είλαη εηζφδνπ, εμφδνπ ή απνζήθεπζεο ζα πξέπεη λα αληηιεθζνχκε γεληθά ηε ιεηηνπξγία ηεο: Δάλ κεηαθέξεη απφ ην πεξηβάιινλ πξνο ηνλ ππνινγηζηή, ηφηε είλαη κνλάδα εηζφδνπ. Δάλ κεηαθέξεη απφ ηνλ ππνινγηζηή πξνο ην πεξηβάιινλ, ηφηε είλαη κνλάδα εμφδνπ. Δάλ κπνξνχκε λα αλαθαιέζνπκε απφ απηφλ πιεξνθνξίεο πνπ ηηο πεξηέρεη ρσξίο λα επηδξά κε ην πεξηβάιινλ, ηφηε είλαη κνλάδα απνζήθεπζεο. Δίλαη επίζεο πηζαλφ λα ζπλαληήζνπκε θάπνηα ζπζθεπή ε νπνία απνζηέιιεη αιιά θαη δέρεηαη πιεξνθνξίεο. Σε απηέο ηηο πεξηπηώζεηο ε ζπζθεπή κπνξεί λα ραξαθηεξηζηεί σο κνλάδα εηζόδνπ-εμόδνπ θαη απνηειεί ζπλδπαζκό απινύζηεξσλ κνλάδσλ εηζόδνπ θαη εμόδνπ ηηο

33 Α.2 Τιηθό / Αξρηηεθηνληθή Ηιεθηξνληθνύ Τπνινγηζηή Α.2.Μ3 νπνίεο κπνξνύκε λα εληνπίζνπκε. π.ρ. κηα νζόλε αθήο ζπλδπάδεη κηα νζόλε (κνλάδα εμόδνπ) κε κηα κεκβξάλε επαίζζεηε ζηελ αθή (κνλάδα εηζόδνπ) κπξνζηά από ηελ νζόλε. Βαζηθέο Έλλνηεο Τιηθό (Hardware): Λνγηζκηθό (Software): Κεληξηθή Μνλάδα Δπεμεξγαζίαο, KME (Central Processing Unit, CPU): Κεληξηθή (Κύξηα) Μλήκε (RAM): Μνλάδα Δηζόδνπ/Δμόδνπ (I/O Unit): Πεξηθεξεηαθέο Μνλάδεο ή Πεξηθεξεηαθέο πζθεπέο: Πεξηθεξεηαθέο Μνλάδεο Δηζόδνπ: Πεξηθεξεηαθέο Μνλάδεο Δμόδνπ: Πεξηθεξεηαθέο Μνλάδεο Απνζήθεπζεο: Ρα εμαξηήκαηα θαη νη ζπζθεπέο ηνπ ππνινγηζηή (απηά πνπ κπνξνχκε λα δνχκε θαη λα αγγίμνπκε). Ρα δηάθνξα πξνγξάκκαηα πνπ ππάξρνπλ ζηνλ ππνινγηζηή (άπια, δελ κπνξνχκε λα ηα αγγίμνπκε). Ρν εμάξηεκα πνπ είλαη ππεχζπλν γηα ηελ επεμεξγαζία ησλ δεδνκέλσλ, ν κηθξνεπεμεξγαζηήο (microprocessor). Νινθιεξσκέλα θπθιψκαηα VLSI ζηελά ζπλδεδεκέλα κε ηελ ΘΚΔ γηα γξήγνξε, αιιά πξνζσξηλή απνζήθεπζε πιεξνθνξηψλ θαηά ηελ εθηέιεζε ελφο πξνγξάκκαηνο. Νινθιεξσκέλα θπθιψκαηα VLSI γηα ηε ζχλδεζε ησλ πεξηθεξεηαθψλ κνλάδσλ (ζπζθεπψλ) κε ηελ ΘΚΔ. Γηάθνξα εμαξηήκαηα ή ζπζθεπέο πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη γηα είζνδν δεδνκέλσλ, έμνδν θαη απνζήθεπζε πιεξνθνξηψλ. Γηαρσξίδνληαη αλάινγα κε ην ξφιν ηνπο ζε Κνλάδεο εηζφδνπ, εμφδνπ ή απνζήθεπζεο. Ππζθεπέο νη νπνίεο ρξεζηκνπνηνχληαη γηα ηελ είζνδν δεδνκέλσλ ζηνλ ππνινγηζηή, π.ρ. Ξιεθηξνιφγην (Keyboard), Ξνληίθη (Mouse), Παξσηήο (Scanner), Κηθξφθσλν (Microphone), Βηληενθάκεξα (Web Camera). Ππζθεπέο νη νπνίεο ρξεζηκνπνηνχληαη γηα ηελ έμνδν/παξνπζίαζε ησλ πιεξνθνξηψλ απφ ηνλ πνινγηζηή, π.ρ. Νζφλε (Monitor), Δθηππσηήο (Printer), Ζρεία (Speakers). Ππζθεπέο νη νπνίεο ρξεζηκνπνηνχληαη γηα ηε κόληκε απνζήθεπζε πιεξνθνξηψλ ψζηε λα κπνξνχκε λα έρνπκε πξφζβαζε ζε απηέο φπνηε ζέινπκε, π.ρ. Πθιεξφο Γίζθνο (Monitor), Γηζθέηα (Floppy Disk), Τεθηαθνί Νπηηθνί Γίζθνη (Optical Discs, CD, DVD), Κλήκε Φιαο (USB Flash Drive). Πεγέο 1. Αξάπνγινπ Α., Καβφγινπ Σ., Νηθνλνκάθνο Ζ., Φχηξνο Θ., (2006) Ξιεξνθνξηθή Α', Β', Γ' Γπκλαζίνπ, ζει , ΝΔΓΒ 33

34

35 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα ENOTHTA A3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Γηα ηελ πξνεηνηκαζία θαη ζπγγξαθή ηνπ πιηθνχ απηήο ηεο ελφηεηαο εξγάζηεθαλ νη αθφινπζνη Θαζεγεηέο Ξιεξνθνξηθήο θαη Δπηζηήκεο Ζιεθηξνληθψλ πνινγηζηψλ: Αβξαάκ Σεηκάξεο Γεσξγηάδνπ Καξία Γεσξγίνπ Αληψλεο Γξεγνξίνπ Ήβε (Πχκβνπινο) Διεπζεξίνπ Αλησλία Θενδψξνπ Ζιίαο Θενράξνπο Ξφια Θαδή Θαηεξίλα Θαιιηηέρλε Αζηέξσ Θάξνπια Ιήδα Θσλζηαληίλνπ Κάξηνο Ιηβαλφο Ληθφιαο Κνπκηδή Καξηάλλα Κπισλάο Πσθξάηεο (Πχκβνπινο) Λενθιένπο Καξία (Πχκβνπινο) Λενθχηνπ Οέλα Λενθχηνπ Σξίζηνο Α. Ξαπαγεσξγίνπ Καξία Ξαπακηραήι Γηψξγνο Ξαηζαιίδεο Αληψλεο Ξξνδξφκνπ Θσλζηαληίλνο Ξξσηνπαπά Καξία Πσηηθνπνχινπ Διέλε Φνπζθσηνχ Ησάλλα 35

36

37 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ1 A3.1 Σν Λεηηνπξγηθό ύζηεκα Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα νξίδνπκε ηη είλαη έλα ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα θαη γηαηί ρξεηάδεηαη Λα αλαθέξνπκε νλφκαηα ιεηηνπξγηθψλ ζπζηεκάησλ Λα αλαθέξνπκε ηηο βαζηθέο ιεηηνπξγίεο/ππεξεζίεο πνπ παξέρεη έλα ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα ζην ρξήζηε θαη λα αλαγλσξίδνπκε πφηε ηηο ρξεζηκνπνηνχκε Λα αλαθέξνπκε ηνπο δχν ηξφπνπο πνπ κπνξεί ν ρξήζηεο λα επηθνηλσλεί κε ην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα θαη ηα θχξηα πιενλεθηήκαηα θαη κεηνλεθηήκαηα ηνπ θαζελφο 1 Δηζαγσγή πσο ήδε έρνπκε κάζεη, έλα ππνινγηζηηθφ ζχζηεκα απνηειείηαη απφ ην πιηθφ ηνπ ππνινγηζηή (δειαδή ηηο ζπζθεπέο θαη εμαξηήκαηα πνπ απνηεινχλ ηνλ ππνινγηζηή) καδί κε ην ινγηζκηθφ (δειαδή ηα πξνγξάκκαηα κε ηα νπνία ν ρξήζηεο θαζνξίδεη πνηα επεμεξγαζία ζα θάλεη ν ππνινγηζηήο). Γηα λα κπνξέζεη φκσο ν ρξήζηεο λα επηιέμεη πνην πξφγξακκα ζέιεη λα ελεξγνπνηήζεη, ζα πξέπεη λα ππάξρεη θάπνηνο κεραληζκφο πνπ αθνχ πάξεη ηελ εληνιή ηνπ, λα εληνπίζεη θαη λα ελεξγνπνηήζεη ην ζπγθεθξηκέλν πξφγξακκα. Γειαδή, ζα πξέπεη λα ππάξρεη έλα εμεηδηθεπκέλν πξφγξακκα πνπ δνπιεηά ηνπ είλαη λα δέρεηαη εληνιέο απφ ην ρξήζηε θαη λα ελεξγνπνηεί άιια πξνγξάκκαηα. Ρν εμεηδηθεπκέλν απηφ πξφγξακκα νλνκάδεηαη ιεηηνπξγηθό ζύζηεκα. πσο ζα δνχκε ζηε ζπλέρεηα, ην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα είλαη πνιχπινθν ινγηζκηθφ θαη εθηφο απφ ηελ ελεξγνπνίεζε πξνγξακκάησλ παξέρεη θαη άιιεο ππεξεζίεο ζην ρξήζηε. 2 Σν ιεηηνπξγηθό ζύζηεκα θαη ν ξόινο ηνπ Ρν ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα είλαη ινγηζκηθφ ην νπνίν απαξαίηεηα ππάξρεη ζε θάζε ππνινγηζηή δηφηη ζπληνλίδεη ηε ιεηηνπξγία ηνπ θαη παξέρεη ζην ρξήζηε ηηο πην θάησ βαζηθέο ππεξεζίεο: ηε δπλαηφηεηα λα αιιειεπηδξά κε ηνλ ππνινγηζηή, παξέρνληαο ηνπ έλα πεξηβάιινλ επηθνηλσλίαο, ηε δπλαηφηεηα ειέγρνπ πξνγξακκάησλ (ελεξγνπνίεζεο θαη απελεξγνπνίεζεο) θαη έλα ζύζηεκα αξρεηνζέηεζεο, πνπ λα επηηξέπεη ζην ρξήζηε λα νξγαλψλεη θαη λα απνζεθεχεη αξρεία. Γηα λα παξέρεη απηέο ηηο ππεξεζίεο, ην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα πξέπεη λα ειέγρεη θαη λα ζπληνλίδεη φιεο ηηο ζπζθεπέο (πιηθφ) θαη ηα πξνγξάκκαηα (ινγηζκηθφ) πνπ ππάξρνπλ ζηνλ ππνινγηζηή, ψζηε λα ιεηηνπξγνχλ αξκνληθά. Γηα λα θαηαιάβνπκε θαιχηεξα ην ξφιν ηνπ ιεηηνπξγηθνχ ζπζηήκαηνο αο παξνκνηάζνπκε ηνλ ππνινγηζηή κε κηα νξρήζηξα. Αλ ππνζέζνπκε φηη νη κνπζηθνί καδί κε ηα κνπζηθά ηνπο φξγαλα αληηπξνζσπεχνπλ ην πιηθφ κέξνο θαη νη παξηηηνχξεο κε ηηο κνπζηθέο λφηεο ην ινγηζκηθφ εθαξκνγψλ, ηφηε ην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα είλαη ν καέζηξνο ηεο νξρήζηξαο. Νη κνπζηθνί αθνινπζψληαο ηηο νδεγίεο ηεο παξηηηνχξαο ηνπο θαη κε ηελ θαζνδήγεζε ηνπ καέζηξνπ ελαξκνλίδνληαη γηα λα δεκηνπξγήζνπλ εληαίν ήρν. Έηζη θαη ηα δηάθνξα κέξε ηνπ ππνινγηζηή αθνινπζνχλ ηηο νδεγίεο απφ ηα πξνγξάκκαηα θαη Δηθφλα 32 Ρν Ιεηηνπξγηθφ Πχζηεκα είλαη ν καέζηξνο ηεο νξρήζηξαο 37

38 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ1 ην Ιεηηνπξγηθφ Πχζηεκα ζπληνλίδεη ηε ιεηηνπξγία ηνπο. Αθνχ ην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα ειέγρεη θαη ζπληνλίδεη ην πιηθφ, ηα ππφινηπα πξνγξάκκαηα (εθαξκνγέο) φηαλ ρξεηάδεηαη λα ρξεζηκνπνηήζνπλ θάπνηα ζπζθεπή (π.ρ. έλαλ εθηππσηή), απεπζχλνληαη ζην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα πνπ αλαιακβάλεη ηελ επηθνηλσλία κε ηε ζπζθεπή εθ κέξνπο ηνπο. Απηφ απινπζηεχεη ηνλ ηξφπν πνπ ιεηηνπξγνχλ νη εθαξκνγέο θαη ηηο θάλεη πην εχρξεζηεο. Ξαξάιιεια φκσο ην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα ζα πξέπεη λα κπνξεί λα ειέγρεη πνιιψλ εηδψλ ζπζθεπέο (π.ρ. πνιινχο δηαθνξεηηθνχο ηχπνπο εθηππσηψλ, νζνλψλ, πιεθηξνινγίσλ θ.ιπ.). Γη απηφ έλα ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα απνηειείηαη ζπλήζσο απφ κηα κεγάιε ζπιινγή ινγηζκηθνχ (πξνγξακκάησλ). 3 Οη ππεξεζίεο πνπ παξέρεη ην ιεηηνπξγηθό ζύζηεκα ζην ρξήζηε Δηθφλα 33 Ρν Ιεηηνπξγηθφ Πχζηεκα κεζνιαβεί κεηαμχ εθαξκνγψλ θαη πιηθνχ 3.1 Έλα πεξηβάιινλ επηθνηλσλίαο Ξαξέρεη δειαδή ζην ρξήζηε ηε δπλαηφηεηα λα δίλεη εληνιέο ζην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα γηα δηάθνξεο ιεηηνπξγίεο πνπ επηζπκεί, π.ρ. Δλεξγνπνίεζε ην πξφγξακκα δσγξαθηθήο (paint) Άλνημε ην θάθειν My Documents Γεκηνχξγεζε έλα αξρείν κε ην φλνκα hello.txt ζην θάθειν My Documents Γηάγξαςε ην θάθειν κε φλνκα mypictures πνπ βξίζθεηαη ζηελ επηθάλεηα εξγαζίαο Απελεξγνπνίεζε ην πξφγξακκα firefox πνπ είλαη ήδε ελεξγνπνηεκέλν Πε κνληέξλα ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα, ην πεξηβάιινλ επηθνηλσλίαο πεξηιακβάλεη γξαθηθέο αλαπαξαζηάζεηο γηα ηα αξρεία, ηνπο θαθέινπο, θ.ιπ., σο εηθνλίδηα ζηελ νζφλε. Νη εληνιέο δίλνληαη ρξεζηκνπνηψληαο ζπλήζσο ην πνληίθη (π.ρ. επηινγή εηθνληδίνπ, δηπιφ πάηεκα. Δπηινγή εληνιήο απφ κελνχ, θ.ιπ.). Γη απηφ νλνκάδνληαη Γξαθηθά Πεξηβάιινληα Δπηθνηλσλίαο (Graphical User Interface). Ρα πξψηα ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα δελ είραλ γξαθηθφ πεξηβάιινλ επηθνηλσλίαο, θαη ν ρξήζηεο πιεθηξνινγνχζε ηηο εληνιέο ζην πιεθηξνιφγην. Ρν πεξηβάιινλ απηφ νλνκάδεηαη πεξηβάιινλ γξακκήο εληνιώλ (command line interface). Δηθφλα 34 Πε έλα Γξαθηθφ Ξεξηβάιινλ Δπηθνηλσλίαο (ΓΞΔ), ρξεζηκνπνηνχληαη εηθνλίδηα, παξάζπξα θαη κελνχ. Νη εληνιέο δίλνληαη θπξίσο κε ην πνληίθη. Πε ζρέζε κε ην γξαθηθφ πεξηβάιινλ επηθνηλσλίαο, πνπ είλαη πνιχ εχθνιν ζηελ εθκάζεζε θαη ρξήζε, ην πεξηβάιινλ γξακκήο εληνιψλ είλαη γεληθφηεξα πην δχζθνιν, αθνχ ν ρξήζηεο πξέπεη λα ζπκάηαη Δηθφλα 35 Πε έλα Ξεξηβάιινλ Γξακκήο Δληνιψλ, ρξεζηκνπνηείηαη ην πιεθηξνιφγην γηα λα δίλνληαη εληνιέο. Δδψ θαίλεηαη ε εληνιή dir θαη ην απνηέιεζκά ηεο. 38

39 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ1 ηα νλφκαηα ησλ εληνιψλ γηα λα ηα πιεθηξνινγήζεη (φηαλ ππάξμεη νξζνγξαθηθφ ιάζνο ε εληνιή ζα πξέπεη λα πιεθηξνινγεζεί μαλά). Ξαξά ηα πιενλεθηήκαηα ηνπ γξαθηθνχ πεξηβάιινληνο επηθνηλσλίαο, ζηα κνληέξλα ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα εμαθνινπζεί λα πεξηιακβάλεηαη θαη πεξηβάιινλ γξακκήο εληνιψλ, θπξίσο γηα ζθνπνχο ξχζκηζεο ηνπ ππνινγηζηή. Έλαο έκπεηξνο δηαρεηξηζηήο κπνξεί λα εηζάγεη γξεγνξφηεξα δηάθνξεο ζχλζεηεο εληνιέο κε ην πιεθηξνιφγην παξά κε ην πνληίθη. Γηα ηνπο πεξηζζφηεξνπο φκσο απφ εκάο ην γξαθηθφ πεξηβάιινλ επηθνηλσλίαο είλαη γεληθά θαιχηεξε επηινγή. 3.2 Γπλαηφηεηα ειέγρνπ πξνγξακκάησλ Κηα απφ ηηο βαζηθφηεξεο ππεξεζίεο ηνπ ιεηηνπξγηθνχ ζπζηήκαηνο είλαη ε δπλαηφηεηα πνπ καο παξέρεη ψζηε λα ελεξγνπνηνχκε θαη λα απελεξγνπνηνχκε πξνγξάκκαηα, είηε επηιέγνληάο ηα απφ θάπνην κελνχ, είηε κε δηπιφ πάηεκα ηνπ εηθνληδίνπ πνπ αληηπξνζσπεχεη έλα πξφγξακκα. Δπίζεο, καο επηηξέπεη λα εγθαηαζηήζνπκε πξνγξάκκαηα ζηνλ ππνινγηζηή καο. Ζ εγθαηάζηαζε πεξηιακβάλεη ηελ αληηγξαθή ησλ αξρείσλ πνπ απνηεινχλ ην πξφγξακκα ζηνλ θαηάιιειν θάθειν ηνπ ζπζηήκαηνο θαη δηάθνξεο άιιεο ξπζκίζεηο. Ππρλά ην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα πξνζπαζεί λα «καληέςεη» ηη επηζπκνχκε λα θάλνπκε. Γηα παξάδεηγκα, εάλ παηήζνπκε δχν θνξέο ζε έλα αξρείν πνπ αλαπαξηζηά έλα έγγξαθν, ην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα ζα εληνπίζεη ην θαηάιιειν πξφγξακκα (ινγηζκηθφ εθαξκνγψλ), ζα ην ελεξγνπνηήζεη θαη ζα ηνπ δψζεη εληνιή λα αλνίμεη ην ζπγθεθξηκέλν αξρείν. 3.3 Ρν ζχζηεκα αξρεηνζέηεζεο Ρν ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα είλαη ππεχζπλν γηα ηελ απνζήθεπζε ησλ αξρείσλ καο ζηηο κνλάδεο απνζήθεπζεο θαη καο παξέρεη ηε δπλαηφηεηα λα νξγαλψλνπκε απηά ηα αξρεία ζε θαθέινπο θαη ππνθαθέινπο. Καο παξέρεη επίζεο ηε δπλαηφηεηα λα αλαδεηήζνπκε έλα αξρείν εάλ μεράζνπκε πνχ ην έρνπκε ηνπνζεηήζεη. Ζ δπλαηφηεηα λα επαλαθέξνπκε αξρεία απφ ηνλ θάδν αλαθχθισζεο είλαη επίζεο κηα ρξήζηκε ππεξεζία ηνπ ιεηηνπξγηθνχ ζπζηήκαηνο. 4 Γηαηί ππάξρνπλ πνιιά δηαθνξεηηθά ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα Έλα ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα δελ είλαη θαηάιιειν γηα φια ηα είδε ππνινγηζηψλ. Νη πξνζσπηθνί ππνινγηζηέο ζπλήζσο ρξεηάδνληαη επέιηθηα ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα πνπ λα ππνζηεξίδνπλ πνιιά είδε πεξηθεξεηαθψλ ζπζθεπψλ θαη λα είλαη εχρξεζηα. Πηνπο κεγάινπο ππνινγηζηέο ε αμηνπηζηία ηνπ ιεηηνπξγηθνχ ζπζηήκαηνο έρεη κεγάιε ζεκαζία, ελψ ζηηο κηθξέο θνξεηέο ζπζθεπέο, φπσο ηα θηλεηά ηειέθσλα επηθξαηνχλ εμεηδηθεπκέλα ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα πνπ ηαηξηάδνπλ κε ηηο πεξηνξηζκέλεο δπλαηφηεηεο απηψλ ησλ ζπζθεπψλ. Ξαξαδείγκαηα ιεηηνπξγηθψλ ζπζηεκάησλ είλαη: Windows XP, Windows Vista, Windows 7, Linux Ubuntu, Linux Fedora θαη Mac OS X, πνπ ηα ζπλαληνχκε γεληθά ζε πξνζσπηθνχο ππνινγηζηέο UNIX, Aix θαη Solaris, πνπ ηα ζπλαληνχκε ζπλήζσο ζε κεγάινπο ππνινγηζηέο Android, ios4, Windows Phone 7, Mobile Mac OS X, BlackBerry OS6 θαη Symbian, πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη θπξίσο Δηθφλα 36 Ξαξαδείγκαηα Ιεηηνπξγηθψλ Ππζηεκάησλ 39

40 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ1 ζε κηθξέο θνξεηέο ζπζθεπέο. Θάπνηα Ιεηηνπξγηθά Ππζηήκαηα δελ απαηηνχλ άδεηα ρξήζεο θαη πξνζθέξνληαη δσξεάλ φπσο είλαη νη εθδφζεηο ηνπ Linux. Ρν Android επίζεο βαζίδεηαη ζην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα Linux. Βαζηθέο Έλλνηεο Λεηηνπξγηθό ύζηεκα: Δίλαη ινγηζκηθφ (ζπιινγή απφ πξνγξάκκαηα) πνπ απαξαίηεηα ππάξρεη ζε θάζε ππνινγηζηή θαη ην νπνίν ζπληνλίδεη ηε ιεηηνπξγία ηνπ ππνινγηζηή θαη παξέρεη ζην ρξήζηε ηε δπλαηφηεηα λα αιιειεπηδξά κε ηνλ ππνινγηζηή, λα ειέγρεη ηε ιεηηνπξγία ησλ άιισλ πξνγξακκάησλ θαη λα ρξεζηκνπνηεί έλα ζύζηεκα αξρεηνζέηεζεο. Πεξηβάιινλ Δπηθνηλσλίαο: Θαζνξίδεη ηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν ν ρξήζηεο επηθνηλσλεί κε ην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα. πάξρνπλ δχν είδε, Γξαθηθφ Ξεξηβάιινλ Δπηθνηλσλίαο θαη Ξεξηβάιινλ Γξακκήο Δληνιψλ. Γξαθηθό Πεξηβάιινλ Δπηθνηλσλίαο: Πεξηβάιινλ Γξακκήο Δληνιώλ: ύζηεκα Αξρεηνζέηεζεο: Παξαδείγκαηα Λεηηνπξγηθώλ πζηεκάησλ: Δχρξεζην πεξηβάιινλ επηθνηλσλίαο πνπ ρξεζηκνπνηεί γξαθηθέο αλαπαξαζηάζεηο φπσο εηθνλίδηα θαη παξάζπξα θαη ν ρξήζηεο δίλεη εληνιέο θπξίσο κε ην πνληίθη ή ηηο επηιέγεη απφ κελνχ. Ξεξηβάιινλ επηθνηλσλίαο πνπ δε ρξεζηκνπνηεί γξαθηθέο αλαπαξαζηάζεηο θαη ν ρξήζηεο πιεθηξνινγεί ηηο εληνιέο. Ζ νξγάλσζε ησλ κνλάδσλ απνζήθεπζεο ζε θαθέινπο, ππνθαθέινπο θαη αξρεία απφ ην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα θαη ε δηαρείξηζε ηνπο (δεκηνπξγία, κεηνλνκαζία, αθαίξεζε, θ.ιπ.) Windows XP/Vista/7, Linux Ubuntu/Fedora, Mac OS X, UNIX, AΗΣ, Solaris, Android, Windows Phone 7, Mobile Mac OS X, BlackBerry OS6, Symbian. Πεγέο 1. Αξάπνγινπ Α., Καβφγινπ Σ., Νηθνλνκάθνο Ζ., Φχηξνο Θ., (2006) Ξιεξνθνξηθή Α', Β', Γ' Γπκλαζίνπ, ζει , ΝΔΓΒ Compare Best SmartPhones,http://cell-phones.toptenreviews.com/smartphones/ 3. Βηθηπαίδεηα, (αλαδήηεζε ηνπ άξζξνπ: Ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα) 40

41 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ2 A3.2 Καηεγνξίεο Λνγηζκηθνύ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα αλαθέξνπκε ηηο βαζηθέο θαηεγνξίεο ηνπ Ινγηζκηθνχ (Ινγηζκηθφ Ππζηήκαηνο, Ινγηζκηθφ Δθαξκνγψλ). Λα πεξηγξάθνπκε ηε ζρέζε Ιεηηνπξγηθνχ Ππζηήκαηνο θαη Ινγηζκηθνχ Δθαξκνγψλ. Λα δίλνπκε παξαδείγκαηα Ινγηζκηθνχ Δθαξκνγψλ. Λα θαηαηάζζνπκε θάπνην ινγηζκηθφ ζηελ αλάινγε θαηεγνξία. 1 Δηζαγσγή πσο ήδε γλσξίδνπκε, κε ηνλ φξν Ινγηζκηθφ ελλννχκε ηα πξνγξάκκαηα πνπ ππάξρνπλ ζηνλ ππνινγηζηή καο. Έρνπκε ήδε ρξεζηκνπνηήζεη θάπνηα απφ απηά ηα πξνγξάκκαηα. Γεληθά ην Ινγηζκηθφ ρσξίδεηαη ζε δχν θαηεγνξίεο, ζε Λνγηζκηθό πζηήκαηνο θαη ζε Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ. Πηε ζπλέρεηα, ζα δνχκε ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο θάζε θαηεγνξίαο θαη παξαδείγκαηα. Λογισμικό Συστήματος Λογισμικό Λογισμικό Εφαρμογών Δηθφλα 37 Νη δχν θαηεγνξίεο ινγηζκηθνχ 2 Λνγηζκηθό ζπζηήκαηνο (System Software) Κε ηνλ φξν απηφ πεξηγξάθνπκε ην Ινγηζκηθφ, δειαδή ηα πξνγξάκκαηα, πνπ δελ επηηεινχλ θάπνηα ζπγθεθξηκέλε εξγαζία πνπ βαζίδεηαη ζε θάπνηα αλάγθε ηνπ ρξήζηε, αιιά ζθνπφ έρνπλ ηνλ έιεγρν ηνπ ππνινγηζηή θαη παξέρνπλ δηάθνξεο γεληθέο ππεξεζίεο ζην ρξήζηε θαη ζε άιια πξνγξάκκαηα. Πην ινγηζκηθφ ζπζηήκαηνο πεξηιακβάλνληαη θπξίσο ηα αθφινπζα: Ρν Ιεηηνπξγηθφ Πχζηεκα (Windows, Linux, Mac OS, θ.ιπ.) Νδεγνί ζπζθεπψλ (device drivers) πνπ εγθαηαζηήζακε (ινγηζκηθφ πνπ καο δίλνπλ ζπλήζσο νη θαηαζθεπαζηέο ησλ ζπζθεπψλ θαη πνπ ελζσκαηψλεηαη ζην ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα, ψζηε λα επηηξέπεη ζε άιια πξνγξάκκαηα λα ρξεζηκνπνηνχλ ηηο ζπζθεπέο) Γηάθνξα βνεζεηηθά πξνγξάκκαηα (π.ρ. εξγαιεία πνπ ειέγρνπλ θαη δηνξζψλνπλ πξνβιήκαηα ζηηο Ξεξηθεξεηαθέο Κνλάδεο Απνζήθεπζεο) Ξξνγξάκκαηα πνπ ππνζηεξίδνπλ ηελ εθηέιεζε άιισλ πξνγξακκάησλ. 3 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ (Application Software) Κε ηνλ φξν απηφ πεξηγξάθνπκε ην Ινγηζκηθφ, δειαδή ηα πξνγξάκκαηα πνπ εθηεινχλ θάπνηα ζπγθεθξηκέλε εξγαζία πνπ βαζίδεηαη ζε θάπνηα αλάγθε ηνπ ρξήζηε, π.ρ. «λα γξάθεη επηζηνιέο», «λα αθνχεη κνπζηθή», «λα θάλεη κνληάδ ζε θσηνγξαθίεο». 4 ρέζε Λεηηνπξγηθνύ πζηήκαηνο κε ην Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ Ρν Ιεηηνπξγηθφ Πχζηεκα είλαη ην θχξην κέξνο ηνπ Ινγηζκηθνχ Ππζηήκαηνο θαη ειέγρεη θαη ζπληνλίδεη ην πιηθφ. ηαλ θάπνην πξφγξακκα πνπ αλήθεη ζηελ θαηεγνξία ηνπ Ινγηζκηθνχ Δθαξκνγψλ ρξεηάδεηαη λα ρξεζηκνπνηήζεη θάπνηα ζπζθεπή (π.ρ. έλαλ εθηππσηή), απεπζχλνληαη ζην Ιεηηνπξγηθφ Πχζηεκα, πνπ αλαιακβάλεη ηελ επηθνηλσλία κε ηε ζπζθεπή εθ κέξνπο ηνπ. Απηφ απινπζηεχεη ηνλ Δηθφλα 38 Ρν Ιεηηνπξγηθφ Πχζηεκα κεζνιαβεί κεηαμχ εθαξκνγψλ θαη πιηθνχ 41

42 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ2 ηξφπν πνπ ιεηηνπξγνχλ νη εθαξκνγέο θαη ηηο θάλεη πην εχρξεζηεο. Ρν θάζε πξφγξακκα Ινγηζκηθνχ Δθαξκνγψλ είλαη γεληθά θηηαγκέλν γηα λα «ζπλεξγάδεηαη» κε έλα ζπγθεθξηκέλν Ιεηηνπξγηθφ Πχζηεκα. Γη απηφ θαη θάπνηα πξνγξάκκαηα πνπ έρνπκε δε ιεηηνπξγνχλ ζε έλαλ ππνινγηζηή κε άιιν ιεηηνπξγηθφ ζχζηεκα. Πε ηέηνηα πεξίπησζε ρξεηάδεηαη λα εγθαηαζηήζνπκε άιιν, αληίζηνηρν ινγηζκηθφ πνπ λα θάλεη ηελ ίδηα δνπιεηά. Νη θαηαζθεπαζηέο ινγηζκηθνχ γλσξίδνπλ απηφ ην πξφβιεκα θαη ζπλήζσο εηνηκάδνπλ δηαθνξεηηθέο «εθδφζεηο» ελφο πξνγξάκκαηνο γηα δηαθνξεηηθά ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα, ψζηε εκείο λα επηιέγνπκε απηήλ πνπ ηαηξηάδεη κε ην Ιεηηνπξγηθφ Πχζηεκα πνπ έρνπκε εγθαηεζηεκέλν. 5 Παξαδείγκαηα Λνγηζκηθνύ Δθαξκνγώλ Ν θαηάινγνο ηνπ ινγηζκηθνχ εθαξκνγψλ πνπ ππάξρεη είλαη αηειείσηνο, θαζψο ζπλερψο δεκηνπξγνχληαη λέα, γηα λα θαιχςνπλ θάπνηα λέα αλάγθε ησλ ρξεζηψλ, αιιά θαη γλσζηέο αλάγθεο κε δηαθνξεηηθφ ηξφπν. Ν πην θάησ πίλαθαο παξνπζηάδεη κεξηθά κφλν παξαδείγκαηα. Λα επεμεξγάδεηαη θείκελν Αλάγθε ηνπ ρξήζηε Λα επεμεξγάδεηαη αξηζκνχο θαη λα δεκηνπξγεί γξαθηθέο παξαζηάζεηο Λα δεκηνπξγεί ειεθηξνληθέο παξνπζηάζεηο Λα δσγξαθίδεη θαη επεμεξγάδεηαη εηθφλεο Λα θάλεη κνληάδ ζε θσηνγξαθίεο Παξαδείγκαηα Λνγηζκηθνύ Microsoft Word Open Office Writer Microsoft Excel Open Office Calc Microsoft PowerPoint Open Office Impress Microsoft paint Open Office Draw Adobe Photoshop Gnu GIMP Microsoft Internet Explorer Λα βιέπεη ζειίδεο ζην Γηαδίθηπν Mozilla Firefox Opera Safari Λα ζηέιλεη θαη ιακβάλεη κελχκαηα ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ Λα επηθνηλσλεί άκεζα κε άιινπο ρξήζηεο Λα βιέπεη ηαηλίεο θαη λα αθνχεη κνπζηθή Microsoft Outlook Mozilla Thunderbird MSN Messenger GNU Pidgin Windows Media Player 42

43 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ2 VLC Media Player Λα εξεπλά θαη λα καζαίλεη (Δγθπθινπαίδεηεο) Λα παίδεη παηγλίδηα (Γηαζθέδαζε) Microsoft Encarta Britannica Age of Empires II Sim City Ρν ινγηζκηθφ εθαξκνγψλ κπνξνχκε λα ην αγνξάζνπκε απφ θαηαζηήκαηα ππνινγηζηψλ ή λα ην θαηεβάζνπκε απφ ην Γηαδίθηπν (αθνχ πιεξψζνπκε). πάξρεη θαη ινγηζκηθφ πνπ πξνζθέξεηαη δσξεάλ απφ ηνλ δεκηνπξγφ ηνπ (π.ρ. Open Office, Gimp). Θα πξέπεη λα είκαζηε πξνζεθηηθνί δηφηη ππάξρεη πεηξαηηθό ινγηζκηθό. Απηφ είλαη ινγηζκηθφ ην νπνίν θαλνληθά πξέπεη λα ην αγνξάζνπκε, αιιά θάπνηνο ην αληέγξαςε θαη ην πξνθέξεη είηε δσξεάλ, είηε πνιχ θηελά. Δθηφο ηνπ φηη είλαη παξάλνκν, πηζαλφ λα είλαη επηθίλδπλν γηα ηνλ ππνινγηζηή καο. Δδψ πξέπεη λα αλαθεξζεί φηη ππάξρνπλ θαη εμεηδηθεπκέλα πξνγξάκκαηα πνπ ρξεζηκνπνηνχλ ζπγθεθξηκέλνη νξγαληζκνί, π.ρ. ην πξφγξακκα πνπ δεκηνπξγεί ην σξνιφγην πξφγξακκα ηνπ ζρνιείνπ, έλα πξφγξακκα απνζήθεο ελφο θαηαζηήκαηνο, πνπ αλήθνπλ επίζεο ζηελ θαηεγνξία ηνπ Ινγηζκηθνχ Δθαξκνγψλ. Βαζηθέο Έλλνηεο Λνγηζκηθό πζηήκαηνο (System Software): Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ (Application Software): Πεηξαηηθό Λνγηζκηθό: Παξαδείγκαηα Λνγηζκηθνύ Δθαξκνγώλ: Δίλαη πξνγξάκκαηα (Ινγηζκηθφ) πνπ δελ επηηεινχλ θάπνηα ζπγθεθξηκέλε εξγαζία πνπ λα βαζίδεηαη ζε θάπνηα αλάγθε ηνπ ρξήζηε, αιιά ειέγρνπλ ηνλ ππνινγηζηή θαη παξέρνπλ δηάθνξεο γεληθέο ππεξεζίεο ζην ρξήζηε θαη ζε άιια πξνγξάκκαηα. Ρν θχξην κέξνο ηνπ Ινγηζκηθνχ Ππζηήκαηνο είλαη ην Ιεηηνπξγηθφ Πχζηεκα. Δίλαη πξνγξάκκαηα (Ινγηζκηθφ) πνπ εθηεινχλ θάπνηα ζπγθεθξηκέλε εξγαζία πνπ βαζίδεηαη ζε θάπνηα αλάγθε ηνπ ρξήζηε. Βαζίδνληαη ζε ππεξεζίεο πνπ ηνπο παξέρεη ην Ιεηηνπξγηθφ Πχζηεκα. Δίλαη πξνγξάκκαηα ηα νπνία θαλνληθά πξέπεη λα αγνξάζνπκε, αιιά θάπνηνο ηα αληέγξαςε θαη ηα πξνθέξεη παξάλνκα είηε δσξεάλ, είηε πνιχ θηελά. Ξηζαλφ λα είλαη επηθίλδπλα γηα ηνλ ππνινγηζηή καο. Microsoft (Word, Excel, PowerPoint, Paint), Open Office (Writer, Calc, Impress, Draw), Adobe Photoshop, Gnu GIMP, Microsoft Internet Explorer, Mozilla Firefox, Opera, Safari, Microsoft Outlook, Mozilla Thunderbird, MSN Messenger, GNU Pidgin, Windows Media Player, VLC Media Player. 43

44 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ2 Πεγέο 4. Αξάπνγινπ Α., Καβφγινπ Σ., Νηθνλνκάθνο Ζ., Φχηξνο Θ., (2006) Ξιεξνθνξηθή Α', Β', Γ' Γπκλαζίνπ, ζει , ΝΔΓΒ. 5. Βηθηπαίδεηα, (αλαδήηεζε ησλ άξζξσλ: Ιεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα, Ινγηζκηθφ εθαξκνγψλ) 44

45 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ3 A3.3 Γξαθηθά Πεξηβάιινληα Δπηθνηλσλίαο θαη Γηαρείξηζε Παξαζύξσλ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα αλαθέξνπκε ηα θχξηα ραξαθηεξηζηηθά ελφο Γξαθηθνχ Ξεξηβάιινληνο Δπηθνηλσλίαο Λα εμεγνχκε ηε ρξήζε ησλ θνπκπηψλ ηνπ πνληηθηνχ θαη λα ρεηξηδφκαζηε ην πνληίθη Λα επηιέγνπκε θαη λα μεθηλνχκε έλα πξφγξακκα Λα δηαθξίλνπκε θαη θαηνλνκάδνπκε ηα δηάθνξα κέξε ελφο παξαζχξνπ Λα ξπζκίδνπκε ηε ζέζε θαη ην κέγεζνο ελφο παξαζχξνπ Λα εληνπίδνπκε θαη θαζνξίδνπκε ην ελεξγφ παξάζπξν Λα ελεξγνπνηνχκε/απελεξγνπνηνχκε ηνλ ππνινγηζηή καο 1 Γξαθηθό Πεξηβάιινλ Δπηθνηλσλίαο (Graphical User Interface) Πηνπο πεξηζζφηεξνπο ζχγρξνλνπο ππνινγηζηέο ε επηθνηλσλία κε ην ρξήζηε πξαγκαηνπνηείηαη κέζα απφ έλα εχρξεζην πεξηβάιινλ πνπ πεξηιακβάλεη γξαθηθέο αλαπαξαζηάζεηο γηα ηα δηάθνξα ζηνηρεία ηνπ ππνινγηζηή. Νη εληνιέο δίλνληαη ρξεζηκνπνηψληαο ζπλήζσο ην πνληίθη. Έλα ηέηνην πεξηβάιινλ νλνκάδεηαη Γξαθηθό Πεξηβάιινλ Δπηθνηλσλίαο (Graphical User Interface). Δηθνλίδηα (Icons) Ξαξάζπξν (Window) Θνπκπί Δθθίλεζεο (Start Button) Δπηθάλεηα Δξγαζίαο (Desktop) Ρα βαζηθά ζηνηρεία ελφο Γξαθηθνχ Ξεξηβάιινληνο επηθνηλσλίαο είλαη ηα αθφινπζα: Αλνηρηά παξάζπξα Δλεξγφ Ξαξάζπξν (Active Window) Γξακκή Δξγαζηψλ (Task Bar) Δηθφλα 39 Ρν Γξαθηθφ Ξεξηβάιινλ Δπηθνηλσλίαο (ΓΞΔ), Windows 7 θαη βαζηθά ζηνηρεία ηνπ. Δπηθάλεηα Δξγαζίαο (Desktop): Ν ρψξνο ηεο νζφλεο πνπ αξρηθά εκθαλίδεηαη ζην ρξήζηε. Κνηάδεη κε επηθάλεηα γξαθείνπ, φπνπ ν ρξήζηεο ηνπνζεηεί δηάθνξα «αληηθείκελα» κε ηα νπνία αιιειεπηδξά. Δηθνλίδηα (Icons): Δίλαη κηθξέο εηθφλεο πνπ αλαπαξηζηνχλ «αληηθείκελα», δειαδή δηάθνξα ζηνηρεία ηνπ ππνινγηζηή, φπσο ζπζθεπέο, πξνγξάκκαηα, πιεξνθνξίεο. Παξάζπξα (Windows): Ξαξάζπξν είλαη κηα νξζνγψληα πεξηνρή ζηελ νζφλε, ε νπνία απνθαιχπηεη δηάθνξεο πιεξνθνξίεο. πσο θαίλεηαη θαη ζηελ Δηθφλα 39, κπνξνχκε ηαπηφρξνλα λα έρνπκε αλνηρηά πεξηζζφηεξα απφ έλα παξάζπξα, ην θαζέλα, λα παξνπζηάδεη δηαθνξεηηθέο πιεξνθνξίεο. Γξακκή Δξγαζηώλ (Task Bar): Δίλαη κηα ζηελφκαθξε ισξίδα πνπ βξίζθεηαη ζπλήζσο ζην θάησ κέξνο ηεο επηθάλεηαο εξγαζίαο θαη παξνπζηάδεη ζηα δεμηά δηάθνξεο ρξήζηκεο πιεξνθνξίεο (π.ρ. ηελ ψξα, ηελ θαηάζηαζε κπαηαξίαο, εάλ πξφθεηηαη γηα θνξεηφ ππνινγηζηή, θ.ιπ.), ελψ ζηα αξηζηεξά ππάξρεη ην θνπκπί εθθίλεζεο (Start Button). Πην 45

46 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ3 θέληξν εκθαλίδνληαη σο εηθνλίδηα νη εξγαζίεο ηηο νπνίεο έρνπκε ελεξγνπνηεκέλεο, απφ ηηο νπνίεο πήξε θαη ην φλνκά ηεο. Νη εξγαζίεο απηέο αληηζηνηρνχλ ζηα παξάζπξα πνπ έρνπκε «αλνίμεη». Δλεξγό Παξάζπξν (Active Window): Δίλαη ην παξάζπξν κε ην νπνίν αιιειεπηδξνχκε ηε δεδνκέλε ζηηγκή (δειαδή αληηδξά φηαλ ρξεζηκνπνηνχκε ην πνληίθη ή ην πιεθηξνιφγην). Δκθαλίδεηαη κε δηαθνξεηηθφ ρξψκα θαη βξίζθεηαη ζην πξνζθήλην (κπξνζηά απφ ηα άιια παξάζπξα). Ρν αληίζηνηρν εηθνλίδην ζηε Γξακκή Δξγαζηψλ επίζεο έρεη δηαθνξεηηθή εκθάληζε απφ ηα άιια. Κνπκπί Δθθίλεζεο (Start Button): Δίλαη έλα «θνπκπί» ζηελ αξηζηεξή πιεπξά ηεο Γξακκήο Δξγαζηψλ, πνπ φηαλ ην παηήζνπκε αλνίγεη έλα κελνχ επηινγψλ, απφ φπνπ κπνξνχκε λα ελεξγνπνηήζνπκε πξνγξάκκαηα, λα αιιάμνπκε ηηο ξπζκίζεηο ηνπ ππνινγηζηή θ.ά. Μελνύ (Menu): Δίλαη έλαο θαηάινγνο κε δηάθνξεο ιεηηνπξγίεο, απφ φπνπ πνπ κπνξνχκε λα επηιέμνπκε απηήλ πνπ ζέινπκε λα εθηειέζνπκε, ζπλήζσο κε ην πνληίθη. Πιαίζην Γηαιόγνπ (Dialog Box): Θάζε θνξά πνπ ν Ζ/ ρξεηάδεηαη λα αλνίμεη δηάινγν κε ηνλ ρξήζηε, π.ρ. γηα επηβεβαίσζε πξηλ λα εθηειέζεη θάπνηα ελέξγεηα πνπ ηνπ έρεη δεηήζεη ν ρξήζηεο, ζπλήζσο εκθαλίδεηαη έλα πιαίζην δηαιφγνπ φπνπ δίλνληαη δηάθνξεο επηινγέο, ψζηε ν ρξήζηεο λα επηιέμεη απηήλ πνπ ηαηξηάδεη ζηηο αλάγθεο ηνπ. 2 Υξήζε ηνπ Πνληηθηνύ (Mouse) Ρν πνληίθη είλαη ην θχξην κέζν κε ην νπνίν ρεηξηδφκαζηε ηνλ ππνινγηζηή καο φηαλ ρξεζηκνπνηνχκε έλα Γξαθηθφ Ξεξηβάιινλ Δπηθνηλσλίαο (ΓΞΔ), αθνχ νη πεξηζζφηεξεο ιεηηνπξγίεο επηηεινχληαη επηιέγνληαο θαη κεηαθηλψληαο εηθνλίδηα θαη παξάζπξα θαη ελεξγνπνηψληαο επηινγέο απφ Κελνχ. Ρν πνληίθη ζπλήζσο έρεη δχν θνπκπηά, ην αξηζηεξφ θαη ην δεμί. Δίλαη ζεκαληηθφ λα γλσξίδνπκε ηηο βαζηθέο θηλήζεηο πνπ ρξεηάδεηαη λα επηηειέζνπκε κε ην πνληίθη θαη ηα θνπκπηά ηνπ θαη λα ηηο εθηεινχκε κε επρέξεηα, φπσο θαίλνληαη πην θάησ: Ολνκαζία Κίλεζεο 1 Πεξηγξαθή Κίλεζεο Υξεζηκνπνηείηαη Αξηζηεξφ Ξάηεκα ή Ξαηνχκε θαη ειεπζεξψλνπκε Γηα επηινγή εηθνληδίνπ Αξηζηεξφ Θιηθ (Left Click) γξήγνξα ην αξηζηεξφ θνπκπί ηνπ Ξνληηθηνχ ρσξίο λα ην κεηαθηλνχκε Γηα ελεξγνπνίεζε απφ κελνχ Γηπιφ Αξηζηεξφ Ξάηεκα ή Γηπιφ Αξηζηεξφ Θιηθ (Double Left Click) Γεμί Ξάηεκα ή Γεμί Θιηθ (Right Click) Πχξε θη Άθεζε (Drag and Drop) Ξαηνχκε θαη ειεπζεξψλνπκε γξήγνξα ην αξηζηεξφ θνπκπί ηνπ Ξνληηθηνχ δχν θνξέο ζπλερφκελα ρσξίο λα ην κεηαθηλνχκε Ξαηνχκε θαη ειεπζεξψλνπκε γξήγνξα ην δεμί θνπκπί ηνπ Ξνληηθηνχ ρσξίο λα ην κεηαθηλνχκε Ξαηνχκε ην αξηζηεξφ θνπκπί ηνπ Ξνληηθηνχ, ζχξνπκε (κεηαθηλνχκε) ην πνληίθη θαη κεηά ην ειεπζεξψλνπκε Δηθφλα 40 Ρν Κελνχ ηνπ Θνπκπηνχ Δθθίλεζεο (Start Menu) Δηθφλα 41 Ξαξάδεηγκα ελφο Ξιαηζίνπ Γηαιφγνπ (Dialog Box) Γηα ελεξγνπνίεζε («άλνηγκα») εηθνληδίνπ Δκθαλίδεη κελνχ πνπ ζρεηίδεηαη κε ην αληηθείκελν θάησ απφ ην Ξνληίθη Γηα κεηαθίλεζε ηνπ αληηθεηκέλνπ θάησ απφ ην πνληίθη Γηα επηινγή ηεο πεξηνρήο κεηαμχ παηήκαηνο θαη απειεπζέξσζεο ηνπ Ξνληηθηνχ 1 Πεκείσζε: ηαλ δελ αλαθέξεηαη πνην θνπκπί πξέπεη λα παηήζνπκε, ζεσξείηαη φηη αλαθεξφκαζηε ζην αξηζηεξφ. 46

47 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ3 3 Σα δηάθνξα κέξε ελόο Παξαζύξνπ (Window) Ρν Ξαξάζπξν είλαη ην θχξην εξγαιείν γηα παξνπζίαζε πιεξνθνξηψλ θαη αιιειεπίδξαζε πνπ πεξηέρεη έλα ΓΞΔ. Ρα θχξηα κέξε ελφο Ξαξαζχξνπ είλαη ηα αθφινπζα: Γξακκή Ρίηινπ (Title Bar) Γξακκή Γηεχζπλζεο (Address Bar) Γξακκή Κελνχ (Menu Bar) Γξακκή Δξγαιείσλ (Toolbar) Νξηδφληηα Γξακκή Θχιηζεο (Horizontal Scroll Bar) Γξακκή Θαηάζηαζεο (Status Bar) Δηθφλα 42 Ρα κέξε ελφο Ξαξαζχξνπ Θνπκπί θιεηζίκαηνο (Close Button) Θνπκπί κεγηζηνπνίεζεο (Maximize Button) ή Δπαλαθνξάο (Restore Button) Θνπκπί Διαρηζηνπνίεζεο (Minimize Button) Θαηαθφξπθε Γξακκή Θχιηζεο (Vertical Scroll Bar) Γξακκή Σίηινπ (Title bar): Βξίζθεηαη ζην πάλσ κέξνο ηνπ παξαζχξνπ. Ππλήζσο εκθαλίδεη κηα ζχληνκε πεξηγξαθή γηα ην ηη πεξηέρεη ην παξάζπξν (ζην παξάδεηγκα ηεο Δηθφλαο 4 είλαη θελή). Κνπκπηά : Βξίζθνληαη ζηελ πάλσ δεμηά γσληά ηνπ παξαζχξνπ,. Γξακκή Μελνύ (Menu Bar): Ξαξνπζηάδεη έλα κελνχ κε δηάθνξεο ιεηηνπξγίεο πνπ ζρεηίδνληαη κε ην ζπγθεθξηκέλν παξάζπξν. Γελ εκθαλίδεηαη ζε φια ηα παξάζπξα. Γξακκή Δξγαιείσλ (Toolbar): Ξαξνπζηάδεη κε εηθνλίδηα ηηο πην ζπλήζεηο ιεηηνπξγίεο πνπ ζρεηίδνληαη κε ην παξάζπξν γηα εχθνιε πξφζβαζε (απηέο ππάξρνπλ θαη ζην κελνχ, αιιά απφ εδψ είλαη πην εχθνιν λα ηηο επηιέμνπκε). Γελ εκθαλίδεηαη ζε φια ηα παξάζπξα. Πε θάπνηεο λεφηεξεο εθδφζεηο ΓΞΔ, ζηε ζέζε ηεο Γξακκήο Δξγαιείσλ εκθαλίδεηαη ην Θνξδφλη (Ribbon) πνπ έρεη παξφκνην ξφιν. Γξακκή Καηάζηαζεο (Status Bar): Βξίζθεηαη ζην θάησ κέξνο ηνπ Ξαξαζχξνπ. Αλαιφγσο ηνπ είδνπο ηνπ παξαζχξνπ, παξνπζηάδεη δηάθνξεο πιεξνθνξίεο πνπ έρνπλ ζρέζε κε ην πεξηερφκελφ ηνπ (π.ρ. ζηελ Δηθφλα 42, δείρλεη φηη απφ ηα αληηθείκελα πνπ εκθαλίδνληαη κέζα ζην παξάζπξν 1 είλαη επηιεγκέλν). Ζ γξακκή θαηάζηαζεο δελ εκθαλίδεηαη πάληνηε. Οξηδόληηα/Καηαθόξπθε Γξακκή Κύιηζεο (Horizontal/Vertical Scroll Bar): Δκθαλίδνληαη κφλν ζηελ πεξίπησζε πνπ ην κέγεζνο ηνπ παξαζχξνπ είλαη ηέηνην, ψζηε λα κελ είλαη νξαηέο φιεο νη πιεξνθνξίεο πνπ αληηπξνζσπεχεη. Καο επηηξέπνπλ λα κεηαθηλνχκε ηελ πεξηνρή ησλ πιεξνθνξηψλ πνπ θαίλνληαη ζην παξάζπξν. 47

48 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ3 4 Ρπζκίζεηο Θέζεο θαη Μεγέζνπο Παξαζύξνπ Μεηαθίλεζε Παξαζύξνπ: Κε ην πνληίθη, παηνχκε ζηε Γξακκή Ρίηινπ θαη κεηά εθηεινχκε ηελ θίλεζε «Πχξε θη Άθεζε» γηα λα ην κεηαθηλήζνπκε ζηε ζέζε πνπ επηζπκνχκε. Μεγηζηνπνίεζε/Δπαλαθνξά Παξαζύξνπ: Γηα λα κεγαιψζνπκε ην Ξαξάζπξν ψζηε λα θαηαιακβάλεη φιε ηελ νζφλε καο, παηνχκε ην Θνπκπί Κεγηζηνπνίεζεο πάλσ δεμηά γσλία ηνπ παξαζχξνπ. Ρν θνπκπί αιιάδεη ζε ζηελ, πνπ φηαλ ην παηήζνπκε επαλαθέξεη ην παξάζπξν ζην αξρηθφ ηνπ κέγεζνο. Κπνξνχκε λα έρνπκε ην ίδην απνηέιεζκα κε δηπιφ πάηεκα ζηε Γξακκή Ρίηινπ. Διαρηζηνπνίεζε Παξαζύξνπ: Δάλ παηήζνπκε ην Θνπκπί Διαρηζηνπνίεζεο ζηελ πάλσ δεμηά γσλία ηνπ παξαζχξνπ, ην παξάζπξν «θξχβεηαη» ζην εηθνλίδην πνπ ην αληηπξνζσπεχεη ζηε Γξακκή Δξγαζηψλ (Task Bar). Κε απηφ ηνλ ηξφπν απνθαιχπηεηαη ε επηθάλεηα εξγαζίαο καο, ή άιια παξάζπξα φηαλ ρξεηάδεηαη. Γηα λα επαλαθέξνπκε ην παξάζπξν παηνχκε ην εηθνλίδην πνπ ην αληηπξνζσπεχεη ζηε Γξακκή Δξγαζηψλ. Κιείζηκν Παξαζύξνπ: Δάλ παηήζνπκε ην Θνπκπί Θιεηζίκαηνο ζηελ πάλσ δεμηά γσλία ηνπ παξαζχξνπ, ην παξάζπξν θιείλεη νξηζηηθά θαη ην εηθνλίδην πνπ ην αληηπξνζσπεχεη εμαθαλίδεηαη απφ ηε Γξακκή Δξγαζηψλ. Θιείλνπκε έλα παξάζπξν κε απηφ ηνλ ηξφπν φηαλ δελ ην ρξεηαδφκαζηε πιένλ. Πξνζαξκνγή κεγέζνπο παξαζύξνπ: Γηα λα πξνζαξκφζνπκε ην παξάζπξν ζην κέγεζνο πνπ επηζπκνχκε, πξνζεθηηθά ηνπνζεηνχκε ην πνληίθη ζηα πιαίζηα ή ηηο γσλίεο ηνπ παξαζχξνπ κέρξη λα εκθαληζηεί ην ζχκβνιν θη Άθεζε». 5 Άιιεο Βαζηθέο Γηαδηθαζίεο πνπ Υξεηάδνληαη ζε έλα ΓΠΔ Δηθφλα 43 Ξξνζαξκνγή Κεγέζνπο Ξαξαζχξνπ. Κεηά εθηεινχκε ηελ θίλεζε «Πχξε Δλεξγνπνίεζε Πξνγξάκκαηνο: Ρξφπνη γηα λα ελεξγνπνηήζνπκε έλα πξφγξακκα είλαη: o Δληνπίδνπκε ην εηθνλίδην πνπ αληηζηνηρεί ζην πξφγξακκα θαη κε ην πνληίθη εθηεινχκε δηπιφ αξηζηεξφ πάηεκα o Δληνπίδνπκε ην εηθνλίδην πνπ αληηζηνηρεί ζην πξφγξακκα θαη κε ην πνληίθη εθηεινχκε δεμί πάηεκα. Δκθαλίδεηαη έλα κελνχ απφ ην νπνίν επηιέγνπκε Open. o Ξαηνχκε ην Θνπκπί Δθθίλεζεο (Start Button) θαη κεηά All Programs. Απφ εθεί εληνπίδνπκε ην φλνκα ηνπ πξνγξάκκαηνο θαη επηιέγνπκε κε αξηζηεξφ πάηεκα. Αιιαγή Δλεξγνύ Παξαζύξνπ: Γηα λα θαζνξίζνπκε έλα παξάζπξν λα είλαη ην ελεξγφ παξάζπξν, παηνχκε ζηε Γξακκή Ρίηινπ ηνπ (ή γεληθά νπνπδήπνηε κέζα ζην παξάζπξν). Δπίζεο έρνπκε ην ίδην απνηέιεζκα εάλ παηήζνπκε ζην εηθνλίδην πνπ ην αληηπξνζσπεχεη ζηε Γξακκή Δξγαζηψλ (Task Bar). 48

49 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ3 Δλεξγνπνίεζε ηνπ Τπνινγηζηή: Γηα λα ελεξγνπνηήζνπκε ηνλ ππνινγηζηή αξθεί λα παηήζνπκε ην θνπκπί ελεξγνπνίεζεο πνπ βξίζθεηαη ζηελ Θχξηα Κνλάδα («Ξχξγν») ηνπ ππνινγηζηή θαη λα πεξηκέλνπκε κέρξη λα εκθαληζηεί ην ΓΞΔ. Απελεξγνπνίεζε ηνπ Τπνινγηζηή: Γηα λα απελεξγνπνηήζνπκε ηνλ ππνινγηζηή παηνχκε ζην Θνπκπί Δθθίλεζεο (Start Button) ηνπ ΓΞΔ θαη εληνπίδνπκε θαη επηιέγνπκε ηελ ιεηηνπξγία Shutdown. Θα εκθαληζηεί έλα πιαίζην δηαιφγνπ φπνπ πξέπεη λα επηβεβαηψζνπκε ηελ επηζπκία καο γηα απελεξγνπνίεζε. Πηε ζπλέρεηα ζα πξέπεη λα πεξηκέλνπκε κέρξη ν ππνινγηζηήο λα ζβήζεη εληειψο. Βαζηθέο Έλλνηεο Δηθφλα 44 Απελεξγνπνίεζε (Shutdown) ηνπ πνινγηζηή Γξαθηθό Πεξηβάιινλ Δπηθνηλσλίαο (Graphical User Interface): Δχρξεζην πεξηβάιινλ επηθνηλσλίαο πνπ ρξεζηκνπνηεί γξαθηθέο αλαπαξαζηάζεηο φπσο εηθνλίδηα θαη παξάζπξα θαη ν ρξήζηεο δίλεη εληνιέο θπξίσο κε ην πνληίθη ή ηηο επηιέγεη απφ κελνχ. Βαζηθά ηνηρεία ελόο Γξαθηθνύ Πεξηβάιινληνο Δπηθνηλσλίαο: Δπηθάλεηα Δξγαζίαο (Desktop), Δηθνλίδηα (Icons), Ξαξάζπξα (Windows), Γξακκή Δξγαζηψλ (Task Bar), Θνπκπί Δθθίλεζεο (Start Button), Κελνχ (Menu), Ξιαίζην Γηαιφγνπ (Dialog Box). Παξάζπξν (Window): Δίλαη κηα νξζνγψληα πεξηνρή ζηελ νζφλε, ε νπνία απνθαιχπηεη δηάθνξεο πιεξνθνξίεο. Κπνξνχκε ηαπηφρξνλα λα έρνπκε αλνηρηά πεξηζζφηεξα απφ έλα παξάζπξα. Βαζηθά ηνηρεία ελόο Παξαζύξνπ: Γξακκή Ρίηινπ (Title bar), Γξακκή Κελνχ (Menu Bar), Γξακκή Δξγαιείσλ (Toolbar), Γξακκή Θαηάζηαζεο (Status Bar), Γξακκέο Θχιηζεο (Scroll Bars). Δπίζεο ππάξρνπλ ηα θνπκπηά γηα κεγηζηνπνίεζε/ ειαρηζηνπνίεζε θαη θιείζηκν (Minimize/Maximize/Close) ηνπ παξαζχξνπ. Δλεξγό Παξάζπξν (Active Window): Ρν παξάζπξν κε ην νπνίν αιιειεπηδξνχκε ηε δεδνκέλε ζηηγκή. Βξίζθεηαη ζην πξνζθήλην (κπξνζηά απφ ηα άιια παξάζπξα). 49

50 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ3 Αξηζηεξό Πάηεκα/Κιηθ (Left Click) Γηπιό Αξηζηεξό Πάηεκα/Κιηθ (Double Left Click) Γεμί Πάηεκα/Κιηθ (Right Click) ύξε θη Άθεζε (Drag and Drop) Μεηαθίλεζε Παξαζύξνπ: Τπόκλεκα ζηε Γξακκή Ρίηινπ. Μεγηζηνπνίεζε/Δπαλαθνξά Παξαζύξνπ : ζην ή ζην. Διαρηζηνπνίεζε Παξαζύξνπ: Κιείζηκν Παξαζύξνπ: Απελεξγνπνίεζε Τπνινγηζηή: ζην. Δπαλαθέξεηαη κε ζην αληίζηνηρν εηθνλίδην ζηε Γξακκή Δξγαζηψλ (Task Bar). ζην. ζην Θνπκπί Δθθίλεζεο (Start Button) θαη κεηά Shutdown. Πεγέο 1. Αξάπνγινπ Α., Καβφγινπ Σ., Νηθνλνκάθνο Ζ., Φχηξνο Θ., (2006) Ξιεξνθνξηθή Α', Β', Γ' Γπκλαζίνπ, ζει , ΝΔΓΒ 50

51 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ4 A3.4 Αξρεία θαη Φάθεινη Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα αλαθέξνπκε ηη είλαη αξρείν θαη ηη κπνξεί λα πεξηέρεη έλα αξρείν (θείκελν, εηθφλα, ήρν, βίληεν, πξφγξακκα, θ.ιπ.) Λα αλαγλσξίδνπκε ηα βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά ελφο αξρείνπ (φλνκα, επέθηαζε, κέγεζνο, εκεξνκελία) Λα δηαθξίλνπκε δηαθνξεηηθνχο ηχπνπο αξρείσλ απφ ηα εηθνλίδηά ηνπο Λα αλαθέξνπκε ηη είλαη θάθεινο θαη ηη ππνθάθεινο Λα αλαθέξνπκε ηα πιενλεθηήκαηα πνπ παξέρνπλ νη θάθεινη Λα αλαγλσξίδνπκε ηε δελδξνεηδή ηεξαξρία θαθέισλ θαη αξρείσλ ζε έλαλ ππνινγηζηή Λα αλαγλσξίδνπκε ηε δηαδξνκή ελφο θαθέινπ/αξρείνπ 1 Δηζαγσγή Θαζψο ν ππνινγηζηήο επεμεξγάδεηαη δεδνκέλα, κέζα απφ θάπνην πξφγξακκα, πξνθχπηνπλ πιεξνθνξίεο πνπ ρξεηάδεηαη λα απνζεθεπηνχλ γηα λα ρξεζηκνπνηεζνχλ αξγφηεξα. Απηέο ηνπνζεηνχληαη ζηηο Ξεξηθεξεηαθέο Κνλάδεο Απνζήθεπζεο (Πθιεξφ Γίζθν, Γηζθέηεο, Κλήκε Φιαο θ.ιπ.), αιιά ζηελ θάζε Κνλάδα Απνζήθεπζεο ηνπνζεηνχληαη πιεξνθνξίεο απφ δηαθνξεηηθά πξνγξάκκαηα. Ξψο ζα ηηο δηαρσξίδεη ν ρξήζηεο θαη ν ππνινγηζηήο αξγφηεξα φηαλ ζα πξέπεη λα ηα μαλαρξεζηκνπνηήζεη; Γηα θάζε επεμεξγαζία πνπ γίλεηαη, νη πιεξνθνξίεο απνζεθεχνληαη ζε θάπνην ρψξν ζηε κνλάδα απνζήθεπζεο ζηελ νπνία δίλεηαη θάπνην φλνκα, ζαλ εηηθέηα γηα λα ηα μερσξίζνπκε, φπσο γίλεηαη κε ηηο απνζθεπέο ζε έλα αεξνπιάλν, πνπ έρνπλ ην φλνκα ηνπ ηδηνθηήηε γηα λα εληνπίδνληαη εχθνια. Πηνπο ππνινγηζηέο, απηά ηα «παθέηα» κε πιεξνθνξίεο καδί κε ην φλνκα ηνπο νλνκάδνληαη αξρεία (files). 2 Ση είλαη Αξρείν (File) Αξρείν είλαη έλα ζχλνιν απφ πιεξνθνξίεο πνπ ζρεηίδνληαη κεηαμχ ηνπο, αλαγλσξίδεηαη κε θάπνην φλνκα θαη είλαη απνζεθεπκέλν ζε θάπνηα Ξεξηθεξεηαθή Κνλάδα Απνζήθεπζεο. Καδί κε ην φλνκα απνζεθεχνληαη θαη άιιεο πιεξνθνξίεο, φπσο ε εκεξνκελία θαη ψξα πνπ δεκηνπξγήζεθε θαη ην κέγεζφο ηνπ (δει. πφζεο πιεξνθνξίεο πεξηέρεη). Αξρεία πξνθχπηνπλ απφ ηελ επεμεξγαζία δηαθφξσλ πξνγξακκάησλ θαη ην είδνο ησλ πιεξνθνξηψλ πνπ πεξηέρνπλ ηα δηάθνξα αξρεία δηαθέξνπλ. Θάπνηα αξρεία κπνξεί λα πεξηέρνπλ θείκελν, άιια εηθφλεο, θσηνγξαθίεο, βίληεν, θ.ιπ. πάξρνπλ επίζεο αξρεία πνπ πεξηέρνπλ ζεηξέο απφ εληνιέο, δειαδή πξνγξάκκαηα. Έηζη, κπνξνχκε εχθνια λα ηνπνζεηήζνπκε λέα πξνγξάκκαηα ζηνλ ππνινγηζηή καο, αθνχ απηά είλαη απιψο έλα είδνο αξρείνπ. Υο αξρεία, εχθνια κπνξνχλ λα κεηαθεξζνχλ απφ κηα κνλάδα απνζήθεπζεο (π.ρ. CD) ζην ζθιεξφ δίζθν ηνπ ππνινγηζηή, γηα λα είλαη πάληνηε δηαζέζηκα. 3 Ολόκαηα Αξρείσλ (Filenames) Ρν φλνκα ελφο αξρείνπ απνηειείηαη απφ δχν κέξε, πνπ δηαρσξίδνληαη κε κία ηειεία. Γηα παξάδεηγκα ην φλνκα αξρείνπ mybook.doc, φπνπ ην mybook νλνκάδεηαη θπξίσο όλνκα θαη ην doc νλνκάδεηαη επέθηαζε ή πξνέθηαζε. ΔΙΟΓΟ Γεδνκέλα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΠΔΞΔΡΓΑΙΑ ΑΠΟΘΗΚΔΤΗ ΔΞΟΓΟ Πιεξνθνξίεο Δηθφλα 45 Κεηά ηελ επεμεξγαζία, θάπνηεο πιεξνθνξίεο ρξεηάδεηαη λα απνζεθεπηνχλ 51

52 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ4 Ρν θπξίσο φλνκα θαζνξίδεηαη ζπλήζσο απφ ην ρξήζηε θαη είλαη θαιφ λα ζρεηίδεηαη κε ην πεξηερφκελν ηνπ αξρείνπ. Κπνξεί λα απνηειείηαη απφ γξάκκαηα, αξηζκνχο αθφκε θαη δηάθνξα ζχκβνια (εθηφο απφ θάπνηα πνπ δελ επηηξέπνληαη, φπσο, <,>, *, :, θ.ά.). Ζ επέθηαζε δειψλεη ηνλ ηχπν ηνπ αξρείνπ (δειαδή ηη είδνπο πιεξνθνξίεο πεξηιακβάλεη) θαη ζπλήζσο ηελ πξνζζέηεη απηφκαηα ην πξφγξακκα πνπ δεκηνπξγεί ην αξρείν. Ζ επέθηαζε.doc δειψλεη έλα αξρείν πνπ πεξηέρεη έλα έγγξαθν πνπ δεκηνπξγήζεθε απφ ην πξφγξακκα Microsoft Word. Πε έλα Γξαθηθφ Ξεξηβάιινλ Δπηθνηλσλίαο, ηα αξρεία εκθαλίδνληαη σο εηθνλίδηα θαη ε επέθηαζε θαζνξίδεη ην είδνο ηνπ εηθνληδίνπ πνπ αλαπαξηζηά ην αξρείν. Ππλήζσο ε επέθηαζε δελ εκθαλίδεηαη. Πηνλ πίλαθα πνπ αθνινπζεί θαίλνληαη κεξηθέο απφ ηηο πην θνηλέο επεθηάζεηο αξρείσλ θαη ηα αληίζηνηρα εηθνλίδηα. Δπέθηαζε Δηθνλίδην.txt.doc.xls.avi.mp3.jpg.bmp.exe Ση πεξηέρεη ην αξρείν Απιφ θείκελν (ρσξίο κνξθνπνίεζε) Έλα έγγξαθν (κνξθνπνηεκέλν θείκελν, θ.ιπ.) πνπ δεκηνπξγήζεθε απφ ην πξφγξακκα Microsoft Word Έλα ππνινγηζηηθφ θχιιν (αξηζκνχο, γξαθηθέο παξαζηάζεηο, θ.ιπ.) πνπ δεκηνπξγήζεθε απφ ην πξφγξακκα Microsoft Excel Κηα ηαηλία Κνπζηθή, ήρν Κηα θσηνγξαθία ή άιιε εηθφλα Κηα εηθφλα πνπ δεκηνπξγήζεθε κε ην πξφγξακκα Paint Έλα πξφγξακκα (εθηειέζηκν αξρείν). Ξνιιά εθηειέζηκα αξρεία έρνπλ ην δηθφ ηνπο μερσξηζηφ εηθνλίδην γηα λα εληνπίδνληαη εχθνια 4 Φάθεινη (Folders) θαη Τπνθάθεινη (Subfolders) Δάλ φια ηα αξρεία ήηαλ απιψο απνζεθεπκέλα ζε κηα πεξηθεξεηαθή κνλάδα απνζήθεπζεο, ζηαδηαθά ζα ζπγθεληξψλνληαλ εθαηνληάδεο ή θαη ρηιηάδεο απφ αξρεία θαη ζα γηλφηαλ φιν θαη πην δχζθνιν λα εληνπίζνπκε θάπνην ζπγθεθξηκέλν. πσο ν ππάιιεινο ζε έλα γξαθείν νξγαλψλεη ηα έγγξαθα ζε θαθέινπο αλάινγα κε ην πεξηερφκελφ ηνπο, πνπ κε ηε ζεηξά ηνπο απνζεθεχνληαη ζε ξάθηα πνπ βξίζθνληαη ζε βηβιηνζήθεο, έηζη θαη ν ρξήζεο ηνπ ππνινγηζηή νξγαλψλεη ηα αξρεία ζε Φαθέινπο (Folders) γηα εχθνιε αλαδήηεζε. Αληί ηε ιέμε Φάθεινο θάπνηε ζπλαληνχκε ηε ιέμε Δπξεηήξηo (Directory). Δηθφλα 46 Δηθνλίδηα πνπ αλαπαξηζηνχλ Ξεξηθεξεηαθέο Κνλάδεο Απνζήθεπζεο. Απφ αξηζηεξά, ν θχξηνο ζθιεξφο δίζθνο, έλαο δεχηεξνο ζθιεξφο δίζθνο, νπηηθφο δίζθνο DVD, δηζθέηα, κλήκε Φιαο 52

53 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ4 Θάζε Ξεξηθεξεηαθή Κνλάδα Απνζήθεπζεο αλαγλσξίδεηαη απφ έλα γξάκκα ηνπ ιαηηληθνχ αιθαβήηνπ αθνινπζνχκελν απφ «:» (Δηθφλα 46) θαη κπνξεί λα πεξηιακβάλεη πνιινχο θαθέινπο. Ν θάζε θάθεινο κπνξεί λα πεξηέρεη αξρεία, αιιά θαη θαθέινπο πνπ κε ηε ζεηξά ηνπο πεξηέρνπλ άιια αξρεία θαη θαθέινπο θνθ. Έλαο θάθεινο πνπ βξίζθεηαη κέζα ζε έλαλ άιιν θάθειν νλνκάδεηαη Τπνθάθεινο (Subfolder). Κπνξνχκε έηζη λα θαληαζηνχκε κηα Κνλάδα Απνζήθεπζεο σο ηε ξίδα ελφο δέληξνπ κε ηνπο θαθέινπο λα είλαη ηα θιαδηά, ηνπο ππνθαθέινπο λα παξαθιάδηα θαη ηα αξρεία ηα θχιια. Πηελ Δηθφλα 47 θαίλεηαη ε ηεξαξρία ησλ θαθέισλ ζε κηα κνλάδα απνζήθεπζεο. Ζ Δηθφλα 48 παξνπζηάδεη ηνπο ίδηνπο θαθέινπο φπσο εκθαλίδνληαη ζην ΓΞΔ Windows 7. Ρα θχξηα πιενλεθηήκαηα απφ ηε ρξήζε θαθέισλ θαη ππνθαθέισλ γηα ηελ νξγάλσζε αξρείσλ είλαη: Θαιχηεξε νξγάλσζε ησλ αξρείσλ καο γηα εχθνιε πξφζβαζε (π.ρ. ζηελ Δηθφλα 47 ν Γηάλλεο θαη ε Καξία έρνπλ ν θαζέλαο ην δηθφ ηνπ θάθειν θαη έρνπλ δεκηνπξγήζεη ππνθαθέινπο γηα δηάθνξεο θαηεγνξίεο αξρείσλ ή εξγαζηψλ ηνπο). Κπνξνχκε λα έρνπκε ην ίδην φλνκα αξρείνπ ζε δηαθνξεηηθνχο θαθέινπο κε δηαθνξεηηθφ πεξηερφκελν. Απηφ απινπζηεχεη ηε δηαδηθαζία αλαδήηεζεο νλνκάησλ εάλ ηα αξρεία έρνπλ παξφκνηα ρξήζε, αιιά δηαθνξεηηθφ πεξηερφκελν. Ρν ίδην ηζρχεη θαη γηα (ππν)θαθέινπο. (π.ρ. ζηελ Δηθφλα 47 ν Γηάλλεο θαη ε Καξία έρνπλ ν θαζέλαο έλα ππνθάθειν κε ηελ νλνκαζία Documents θαη ν θαζέλαο ην δηθφ ηνπ αξρείν κε ηελ νλνκαζία lagos.doc). 5 Η Έλλνηα ηεο Γηαδξνκήο (Path) ηαλ ρξεηάδεηαη λα αλαθεξζνχκε ζε έλα αξρείν (ή θαη θάθειν), ε νλνκαζία ηνπ θαη κφλν δελ είλαη αξθεηή, δηφηη ππάξρεη ε πηζαλφηεηα, λα έρνπκε θαη άιια αξρεία κε ην ίδην φλνκα ζε άιινπο θαθέινπο. (φπσο ζην παξάδεηγκα καο ην αξρείν lagos.doc). Δπίζεο ρξεηάδεηαη λα αλαθέξνπκε ζε πνην αθξηβψο θάθειν βξίζθεηαη ην αξρείν καο, ή θαη αθξίβεηα ζε πνηα κνλάδα απνζήθεπζεο, ζε πνην θάθειν, ππνθάθειν, θ.ιπ. Γηα ζπληνκία, θαζνξίδνπκε ηε Γηαδξνκή (Path), μεθηλψληαο απφ ηε κνλάδα απνζήθεπζεο θαη αλαγξάθνληαο ηνπο θαθέινπο πνπ ζπλαληνχκε κέρξη λα θηάζνπκε ζην αξρείν καο, δηαρσξίδνληαο ηνπο κε ην ζχκβνιν «\», π.ρ. I:\Maria\Documents\lagos.doc Δηθφλα 47 Ζ δελδξνεηδήο δηάηαμε ησλ θαθέισλ θαη αξρείσλ Δηθφλα 48 Γελδξνεηδήο δηάηαμε θαθέισλ θαη αξρείσλ ζε ΓΞΔ Windows 7. Κε παξφκνην ηξφπν, κπνξνχκε λα πεξηγξάςνπκε ηε δηαδξνκή ελφο θαθέινπ, π.ρ. I:\John\Photos. 53

54 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ4 Αξρείν (File): Βαζηθέο Έλλνηεο Δίλαη έλα ζχλνιν απφ πιεξνθνξίεο πνπ ζρεηίδνληαη κεηαμχ ηνπο, αλαγλσξίδεηαη κε θάπνην φλνκα θαη είλαη απνζεθεπκέλν ζε θάπνηα Ξεξηθεξεηαθή Κνλάδα Απνζήθεπζεο. Νη πιεξνθνξίεο πνπ πεξηέρεη κπνξεί λα είλαη θείκελν, εηθφλεο, θσηνγξαθίεο, βίληεν, αξηζκνί, θ.ιπ. πάξρνπλ εηδηθά αξρεία πνπ πεξηέρνπλ εθηειέζηκα πξνγξάκκαηα. Όλνκα Αξρείνπ (Filename): Κπξίσο Όλνκα Αξρείνπ: Δπέθηαζε Αξρείνπ: Σύπνο Αξρείνπ: Φάθεινο (Folder): Τπνθάθεινο (Subfolder): Γηαδξνκή (Path): Απνηειείηαη απφ δχν κέξε, πνπ δηαρσξίδνληαη κε κία ηειεία, π.ρ. mybook.doc, φπνπ mybook=θπξίσο όλνκα θαη doc=επέθηαζε ή πξνέθηαζε. Καδί κε ην φλνκα απνζεθεχνληαη ε εκεξνκελία θαη ψξα πνπ δεκηνπξγήζεθε, θαη ην κέγεζνο ηνπ θ.ά. Θαζνξίδεηαη απφ ην ρξήζηε. Δίλαη θαιφ λα ην επηιέγνπκε ψζηε λα πεξηγξάθεη ην πεξηερφκελν ηνπ αξρείνπ. Θαζνξίδεηαη απφ ην πξφγξακκα πνπ δεκηνχξγεζε ην αξρείν θαη ππνδειψλεη ηνλ ηχπν ηνπ αξρείνπ. Ρν είδνο ησλ πιεξνθνξηψλ πνπ πεξηέρεη. Ππλδέεηαη κε ηελ επέθηαζε ηνπ αξρείνπ (π.ρ..txt=απιφ θείκελν,.doc=έγγξαθν Microsoft word,.jpg=εηθφλα,.avi=ηαηλία,.mp3=ήρνο,.exe=εθηειέζηκν πξφγξακκα) Δξγαιείν νξγάλσζεο, κέζα ζην νπνίν ηνπνζεηνχκε αξρεία θαη άιινπο θαθέινπο. Δίλαη γλσζηφ θαη σο Δπξεηήξηo (Directory). Έλαο θάθεινο πνπ βξίζθεηαη κέζα ζε άιιν θάθειν. Δχθνινο θαη ζχληνκνο ηξφπνο θαζνξηζκνχ ηεο ζέζεο ελφο αξρείνπ ή θαθέινπ, μεθηλψληαο απφ ηε κνλάδα απνζήθεπζεο θαη αλαγξάθνληαο ηνπο θαθέινπο πνπ ζπλαληνχκε κέρξη λα θηάζνπκε ζην αξρείν καο, δηαρσξίδνληαο ηνπο κε ην ζχκβνιν «\», π.ρ. I:\Maria\Documents\lagos.doc. Πεγέο 1. Αξάπνγινπ Α., Καβφγινπ Σ., Νηθνλνκάθνο Ζ., Φχηξνο Θ., (2006) Ξιεξνθνξηθή Α', Β', Γ' Γπκλαζίνπ, ζει , ΝΔΓΒ 54

55 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ5 A3.5 Γηαρείξηζε Αξρείσλ θαη Φάθεισλ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα αλαγλσξίδνπκε ηηο θχξηεο Ξεξηθεξεηαθέο Κνλάδεο Απνζήθεπζεο θαη θαθέινπο πνπ ζπλαληνχκε ζην ΓΞΔ θαη λα βιέπνπκε ην πεξηερφκελν ηνπο. Λα επηιέγνπκε ηνπο δηαθνξεηηθνχο ηξφπνπο πξνβνιήο ησλ αξρείσλ (Thumbnails, Tiles, Icons, List, Details, θ.ιπ.) Λα δεκηνπξγνχκε, κεηνλνκάδνπκε θαη δηαγξάθνπκε αξρεία θαη θαθέινπο Λα δεκηνπξγνχκε αληίγξαθν, κεηαθηλνχκε αξρεία απφ έλα θάθειν ζε άιιν Λα ρξεζηκνπνηνχκε ηνλ θάδν αλαθχθισζεο γηα λα δηαγξάθνπκε θαη αλαθαινχκε αξρεία 1 Βαζηθέο Πεξηθεξεηαθέο Μνλάδεο απνζήθεπζεο θαη θάθεινη ζε έλα ΓΠΔ Νη θχξηεο Ξεξηθεξεηαθέο Κνλάδεο Απνζήθεπζεο θαη θάθεινη πνπ ζπλαληνχκε ζην ΓΞΔ ηνπ εξγαζηεξίνπ καο είλαη: Ρν εηθνλίδην «Ν πνινγηζηήο Κνπ» (Computer, ή My Computer). Ξεξηέρεη ηηο Κνλάδεο Απνζήθεπζεο. Ν θχξηνο Πθιεξφο Γίζθνο (C:), (πεξηέρεη αξρεία πξνγξακκάησλ, ξπζκίζεηο θ.ιπ.) H Γηζθέηα (A:), (πεξηέρεη αξρεία ηνπ ρξήζηε) Ν Νπηηθφο Τεθηαθφο Γίζθνο, (D:) (CD, DVD) Άιινη ζθιεξνί δίζθνη (E:), (F:) (ζπλήζσο πεξηέρνπλ αξρεία ηνπ ρξήζηε) Κλήκε Φιαο, USB Flash Drive (I:) (πεξηέρεη αξρεία ηνπ ρξήζηε) Ν θάθεινο κε ηα αξρεία ηνπ ρξήζηε, ή ν θάθεινο κε ηα έγγξαθα ηνπ ρξήζηε, My Documents. Ν Θάδνο Αλαθχθισζεο (Recycle Bin), φπνπ κεηαθέξνληαη ηα αξρεία πνπ δηαγξάθνληαη. Πεκείσζε: Ρα γξάκκαηα πνπ αληηπξνζσπεχνπλ ηηο Κνλάδεο Απνζήθεπζεο κπνξεί λα είλαη δηαθνξεηηθά ζην δηθφ ζαο ππνινγηζηή, εθηφο απφ ηνλ θχξην Πθιεξφ Γίζθν (C:) θαη ηε Γηζθέηα (A:). 2 Πώο βιέπνπκε ηα αξρεία θαη θαθέινπο ζε κηα κνλάδα απνζήθεπζεο (1) Γηπιφ πάηεκα ζην εηθνλίδην ηνπ πνινγηζηή (My Computer) γηα λα αλνίμεη ην παξάζπξν κε ηηο κνλάδεο απνζήθεπζεο. (2) Γηπιφ πάηεκα ζην εηθνλίδην ηεο Κνλάδαο πνπ ζέινπκε γηα λα αλνίμεη ην παξάζπξν κε ηνπο θαθέινπο θαη ηα αξρεία. Δηθφλα 49 Ρν πεξηερφκελν ελφο θαθέινπ. Ζ Γξακκή Γηεχζπλζεο δείρλεη ηε δηαδξνκή (path) (3) Δάλ ν θάθεινο ή ην αξρείν πνπ αλαδεηνχκε βξίζθεηαη κέζα ζε θάθειν, κε δηπιφ πάηεκα ζηνλ θάθειν βιέπνπκε ην πεξηερφκελφ ηνπ. Ζ Γξακκή Γηεχζπλζεο δείρλεη ηε δηαδξνκή. 55

56 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ5 3 Πώο βιέπνπκε ηα πεξηερόκελα ελόο θαθέινπ κε δηάθνξεο Πξνβνιέο (Views) Νη πξνβνιέο καο επηηξέπνπλ λα δνχκε ηα πεξηερφκελα ελφο θαθέινπ κε δηάθνξνπο βνιηθνχο ηξφπνπο. Ξαηψληαο ην θνπκπί View απφ ηε ξάβδν εξγαιείσλ ηνπ παξαζχξνπ πνπ δείρλεη ηα πεξηερφκελα ηνπ θαθέινπ (Δηθφλα 49), αιιάδεη δηαδνρηθά ε πξνβνιή. Ππλήζσο πξνζθέξνληαη νη πην θάησ πξνβνιέο: Icons: Ρα αξρεία θαη θάθεινη παξνπζηάδνληαη σο εηθνλίδηα. Ππλήζσο δίλνληαη επηινγέο γηα δηάθνξα κεγέζε εηθνληδίσλ (Extra Large, Large, Medium, Small). List: Ρα αξρεία θαη νη θάθεινη εκθαλίδνληαη σο ιίζηα, ην έλα θάησ απφ ην άιιν ή ζε ζηήιεο. Details: Ρα αξρεία θαη νη θάθεινη εκθαλίδνληαη σο ιίζηα. Γίπια απφ ην θαζέλα παξνπζηάδνληαη δηάθνξεο πιεξνθνξίεο (π.ρ. εκεξνκελία ηειεπηαίαο ηξνπνπνίεζεο, κέγεζνο αξρείνπ, θ.ιπ.) Tiles: παξφκνην κε ηα Icons. Thumbnails: Ρν θάζε αξρείν αλαπαξηζηάηαη κε κηα κηθξνγξαθία ηνπ πεξηερνκέλνπ ηνπ. 4 Γεκηνπξγία λένπ θαθέινπ (New Folder) (1) Θάλνπκε θιηθ εθεί πνπ ζέινπκε λα δεκηνπξγήζνπκε λέν θάθειν. (2) Απφ ην κελνχ ηνπ παξαζχξνπ επηιέγνπκε File New Folder (ή κε δεμί θιηθ κέζα ζην παξάζπξν θαη επηινγή απφ ην Κελνχ πνπ εκθαλίδεηαη επηιέγνπκε New Folder). (3) Γεκηνπξγείηαη λένο θάθεινο κε ην φλνκα New Folder, θαη ην φλνκα είλαη επηιεγκέλν γηα λα ην αιιάδνπκε κε έλα πνπ εκείο ζέινπκε θαη παηάκε Enter. 5 Αιιαγή νλόκαηνο θαθέινπ/αξρείνπ (Rename) (1) Δπηιέγνπκε ην θάθειν/αξρείν πνπ ζα κεηνλνκάζνπκε θαη θάλνπκε δεμί θιηθ πάλσ ηνπ κε ην πνληίθη γηα λα εκθαληζηεί ην κελνχ. (2) Δπηιέγνπκε απφ ην κελνχ ηελ εληνιή Rename. (3) Ν δείθηεο κεηαθηλείηαη ζην φλνκα ηνπ θαθέινπ/αξρείνπ, πιεθηξνινγνχκε ην λέν φλνκα θαη παηάκε Enter. 6 Γηαγξαθή θαθέινπ/αξρείνπ (Delete) (1) Δπηιέγνπκε ην θάθειν πνπ ζέινπκε λα δηαγξάςνπκε. (2) Θάλνπκε δεμί θιηθ πάλσ ηνπ κε ην πνληίθη γηα λα εκθαληζηεί ην κελνχ. Δπηιέγνπκε ηελ εληνιή Delete. (3) Διέγρνπκε θαη επηβεβαηψλνπκε ζην πιαίζην δηαιφγνπ πνπ ζα εκθαληζηεί ηελ πξφζεζή καο γηα δηαγξαθή. Πεκείσζε 1: Αληί ην βήκα (2), κπνξνχκε λα παηήζνπκε ην πιήθηξν Delete ζην πιεθηξνιφγην. Πεκείσζε 2: ηαλ δηαγξάςνπκε έλα θάθειν, δηαγξάθνληαη απηφκαηα θαη ηα πεξηερφκελά ηνπ. Σξεηάδεηαη πξνζνρή! 56

57 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ5 7 Αληηγξαθή θαθέινπ/αξρείνπ (Copy - Paste) (1) Έρνπκε αλνηρηφ ην παξάζπξν πνπ πεξηέρεη ην θάθειν/αξρείν πνπ επηζπκνχκε λα αληηγξάςνπκε (2) Πε πεξίπησζε πνπ ζέινπκε ην αληίγξαθν ζε άιιν θάθειν, βεβαηψλνπκε φηη έρνπκε αλνηρηφ θαη ην παξάζπξν ηνπ πξννξηζκνχ. (3) Δπηιέγνπκε ην θάθειν/αξρείν πνπ ζέινπκε λα αληηγξάςνπκε. (4) Απφ ην κελνχ ηνπ παξαζχξνπ πνπ πεξηέρεη ην θάθειν/αξρείν επηιέγνπκε Edit Copy (ή κε δεμί θιηθ πάλσ ζηνλ επηιεγκέλν θάθειν/αξρείν θαη απφ ην Κελνχ πνπ εκθαλίδεηαη επηιέγνπκε Copy). (5) Απφ ην κελνχ ηνπ παξαζχξνπ φπνπ ζέινπκε ην αληίγξαθν, επηιέγνπκε Edit Paste (ή δεμί θιηθ ζε θελφ ρψξν ηνπ παξαζχξνπ θαη απφ ην Κελνχ πνπ εκθαλίδεηαη επηιέγνπκε Paste). 8 Μεηαθίλεζε θαθέινπ/αξρείνπ (Cut Paste) (1) Έρνπκε αλνηρηφ ην παξάζπξν πνπ πεξηέρεη ην θάθειν/αξρείν πνπ επηζπκνχκε λα αληηγξάςνπκε θαη πιάη ην παξάζπξν ηνπ πξννξηζκνχ. (2) Δπηιέγνπκε ην θάθειν/αξρείν πνπ ζέινπκε λα κεηαθηλήζνπκε. (3) Απφ ην κελνχ ηνπ παξαζχξνπ πνπ πεξηέρεη ην θάθειν/αξρείν επηιέγνπκε Edit Cut (ή κε δεμί θιηθ πάλσ ζηνλ επηιεγκέλν θάθειν/αξρείν θαη απφ ην Κελνχ πνπ εκθαλίδεηαη επηιέγνπκε Cut). (4) Απφ ην κελνχ ηνπ παξαζχξνπ φπνπ ζέινπκε ην αληίγξαθν, επηιέγνπκε Edit Paste (ή δεμί θιηθ ζε θελφ ρψξν ηνπ παξαζχξνπ θαη απφ ην Κελνχ πνπ εκθαλίδεηαη επηιέγνπκε Paste). Πεκείσζε: H αληηγξαθή/κεηαθνξά γίλεηαη επίζεο εχθνια εάλ επηιέμνπκε ην θάθειν/αξρείν θαη επηηειέζνπκε «Πχξε θη Άθεζε» ζηε λέα ηνπ ζέζε. Δάλ ν αξρηθφο θάθεινο θαη ν πξννξηζκφο βξίζθνληαη ζηελ ίδηα Κνλάδα Απνζήθεπζεο, ηφηε πξαγκαηνπνηείηαη κεηαθίλεζε. Δάλ είλαη ζε δηαθνξεηηθέο, πξαγκαηνπνηείηαη αληηγξαθή. Πε πεξίπησζε πνπ ζέινπκε λα ειέγμνπκε ηε δηαδηθαζία, εθηεινχκε ην «Πχξε θη Άθεζε» έρνληαο παηεκέλν ην δεμί θνπκπί. ηαλ ην αθήζνπκε εκθαλίδεηαη ην κελνχ απφ φπνπ επηιέγνπκε είηε Move Here είηε Copy Here. 9 Γηαγξαθή/ Αληηγξαθή/Μεηαθίλεζε πνιιώλ αξρείσλ ηαπηόρξνλα Αθνχ επηιέμνπκε ηα αξρεία πνπ ζέινπκε, αθνινπζνχκε ηε δηαδηθαζία Γηαγξαθήο/ Αληηγξαθήο/Κεηαθίλεζεο φπσο πεξηγξάθνληαη πην πάλσ. Γηα λα επηιέμνπκε ηα αξρεία εθαξκφδνπκε έλα απφ ηα αθφινπζα: Δάλ κε ην πνληίθη εθηειέζνπκε ζχξε θη άθεζε κε αθεηεξία έλα ζεκείν πνπ δελ αληηζηνηρεί ζε θάπνην αληηθείκελν, ζεκαδεχεηαη κηα νξζνγψληα πεξηνρή θαη φηη πεξηέρεη επηιέγεηαη. 57

58 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ5 Δάλ ηα αξρεία πνπ ζα επηιέμνπκε είλαη ζπλερφκελα ζηελ πξνβνιή, θάλνπκε θιηθ ζην πξψην θαη κεηά, έρνληαο ην πιήθηξν Shift παηεκέλν θάλνπκε θιηθ ζην ηειεπηαίν θαη επηιέγνληαη θαη φια ηα ελδηάκεζα. Δάλ ηα αξρεία πνπ ζα επηιέμνπκε δελ είλαη ζπλερφκελα ζηελ πξνβνιή, θάλνπκε θιηθ ζην πξψην θαη κεηά, έρνληαο ην πιήθηξν Ctrl παηεκέλν θάλνπκε θιηθ έλα-έλα ζηα ππφινηπα γηα λα ηα επηιέμνπκε. 10 Πώο Υξεζηκνπνηνύκε ηνλ Κάδν Αλαθύθισζεο (Recycle Bin) Ν Θάδνο Αλαθχθισζεο είλαη έλαο εηδηθφο θάθεινο φπνπ θαηαρσξνχληαη φια ηα αξρεία θαη νη θάθεινη πνπ δηαγξάθνπκε, ψζηε λα κπνξνχκε λα ηα αλαθηήζνπκε εάλ ηα δηαγξάςακε απφ ιάζνο. Γηα λα επαλαθέξνπκε έλα αξρείν/θάθειν πνπ δηαγξάςακε θαηά ιάζνο: (1) Κε δηπιφ θιηθ, αλνίγνπκε ην παξάζπξν κε ην πεξηερφκελν ηνπ Θάδνπ Αλαθχθισζεο (2) Δληνπίδνπκε θαη επηιέγνπκε ην θάθειν/αξρείν πνπ ζέινπκε λα επαλαθέξνπκε. (3) Απφ ην κελνχ ηνπ παξαζχξνπ επηιέγνπκε File Restore (ή κε δεμί θιηθ πάλσ ζηνλ επηιεγκέλν θάθειν/αξρείν θαη απφ ην Κελνχ πνπ εκθαλίδεηαη επηιέγνπκε Restore). Ζ πην πάλσ δηαδηθαζία επαλαθέξεη ην θάθειν/αξρείν ζηελ αξρηθή ηνπ ζέζε. Δάλ ζέινπκε λα ην κεηαθέξνπκε θάπνπ αιινχ, ρξεζηκνπνηνχκε ηηο ηερληθέο πνπ κάζακε γηα κεηαθίλεζε θαθέινπ/αξρείνπ. Γηα λα αδεηάζνπκε ηνλ Κάδν Αλαθύθισζεο θαη λα δηαγξάςνπκε κφληκα ηα αξρεία πνπ πεξηέρεη: (1) Δπηιέγνπκε ην εηθνλίδην κε δεμί θιηθ. (2) Απφ ην Κελνχ πνπ εκθαλίδεηαη επηιέγνπκε Empty Recycle Bin. (3) Δπηβεβαηψλνπκε ζην πιαίζην δηαιφγνπ ηελ πξφζεζή καο. 58

59 Α.3 Λεηηνπξγηθά πζηήκαηα Α.3.Μ5 Τπόκλεκα Λεηηνπξγίεο Φαθέισλ Ξξψηα επηιέγνπκε απηφ πνπ ζα επεμεξγαζηνχκε (φπνπ ρξεηάδεηαη θαη κεηά) Ση ζέινπκε λα θάλνπκε Μελνύ Παξαζύξνπ Μελνύ Πνληηθηνύ Γεκηνπξγία λένπ θαθέινπ (New Folder) File New Folder New Folder Αιιαγή νλφκαηνο θαθέινπ/αξρείνπ (Rename) Γηαγξαθή θαθέινπ/αξρείνπ (Delete) Rename Delete Ή παηνχκε ην Del ζην πιεθηξνιφγην. Αληηγξαθή θαθέινπ/αξρείνπ (Copy - Paste) Edit Copy Copy Edit Paste Paste «Πχξε θη Άθεζε» έρνληαο παηεκέλν ην δεμί θνπκπί Copy Here Κεηαθίλεζε θαθέινπ/αξρείνπ (Cut Paste) Edit Cut Cut Edit Paste Paste «Πχξε θη Άθεζε» έρνληαο παηεκέλν ην δεμί θνπκπί Move Here Γηαγξαθή/ Αληηγξαθή/Μεηαθίλεζε πνιιώλ αξρείσλ ηαπηόρξνλα «ζχξε θη άθεζε» γηα επηινγή πεξηνρήο Αξρεία ζπλερφκελα ζηελ πξνβνιή: θιηθ ζην πξψην θαη κεηά, Shift + θιηθ ζην ηειεπηαίν. Αξρεία κε ζπλερφκελα ζηελ πξνβνιή: θιηθ ζην πξψην θαη κεηά, Ctrl+θιηθ ζην θάζε άιιν. Κεηά αθνινπζνχκε ηε δηαδηθαζία Γηαγξαθήο/ Αληηγξαθήο/Κεηαθίλεζεο φπσο πην πάλσ. Πώο Υξεζηκνπνηνύκε ηνλ Κάδν Αλαθύθισζεο (Recycle Bin) Γηα λα επαλαθέξνπκε έλα αξρείν/θάθειν πνπ δηαγξάςακε θαηά ιάζνο: Ση ζέινπκε λα θάλνπκε Μελνύ Παξαζύξνπ Μελνύ Πνληηθηνύ Δπαλαθνξά Φαθέινπ/Αξρείνπ File Restore Restore Γηα λα αδεηάζνπκε ηνλ Θάδν Αλαθχθισζεο Empty Recycle Bin. Πεγέο 1. Αξάπνγινπ Α., Καβφγινπ Σ., Νηθνλνκάθνο Ζ., Φχηξνο Θ., (2006) Ξιεξνθνξηθή Α', Β', Γ' Γπκλαζίνπ, ζει , ΝΔΓΒ 59

60

61 Α.4 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ ENOTHTA A4 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ Γηα ηελ πξνεηνηκαζία θαη ζπγγξαθή ηνπ πιηθνχ απηήο ηεο ελφηεηαο εξγάζηεθαλ νη αθφινπζνη Θαζεγεηέο Ξιεξνθνξηθήο θαη Δπηζηήκεο Ζιεθηξνληθψλ πνινγηζηψλ: Aπγνπζηή Απγνπζηίλνο Αγαζαγγέινπ Άληξε Αγαζαγγέινπ Ζιίαο Αγαζνθιένπο Αγαζνθιήο Αιθείδνπ Καξίλα Αλησλίνπ Ινπθία Βαιαλφο Θχπξνο Βαλέδεο Αλδξέαο Βηνιάξε Βάζσ Γαβξηήι Λίθε Γεσξγίνπ Γεψξγηνο Γεσξγίνπ Γηψξγνο Γεκεηξηάδεο Ησάλλεο Γεκεηξίνπ Ξαλαγηψηα Δπξηπίδνπ Αληψλεο Δπζηαζίνπ Δπζηάζηνο Εακπά Ξαληειίηζα Εαληήο Θψζηαο Εαραξάηνο Σάξεο Εεβεδαίνο Ιίλνο Θενθάλνπο Γεσξγία Θξαζπβνχινπ Έιελα Ησαλλίδνπ Αζελά Ησάλλνπ Αζελνχια Ησλάλλνπ Ησάλλεο (Πχκβνπινο) Θαδαθαίνπ Λαηάζα Θαιιέλνο Κηράιεο Θάξνπια Ιήδα Θαζθίξεο Γηψξγνο Θαηζηβέιε Ξαλαγηψηα Θιεάλζνπο Θιεάλζεο Θνξδάηνπ Γεσξγία Θνπλλήο Πάββαο Θππξηαλνχ Σξίζηνο Θσλζηαληίλνπ Σάξηο Ιεηβαδηψηεο Γεκήηξεο Κάξηνο Παξξήο Κάξθνπ Κπξνθφξα Κηθειιίδεο Σξίζηνο Κηραήι Έιελα Κνπκηδή Καξηάλλα Μάλζνπ Αλδξέαο Μελνθψληνο Μέληνο (Πχκβνπινο) Νηθνλφκνπ Πηέιια Ξαλαγή Ξαλίθνο Ξαλαγή Ξαχινο Ξαλαγίδεο Κηράιεο Ξαλαγίδνπ Ηθηγέλεηα Ξαλαγηψηνπ Καξγαξίηα Ξαπαγεσξγίνπ Καξία Ξαπαταθψβνπ Καξηάλλα Ξαξπέξεο Ληθφιαο Ξαζηφο Γηψξγνο Ξάηζαινπ Καξία Ξαχινπ Ραζνχια Ξίηηαο Γηάλλνο Ξνιεκίηνπ Πηάισ Ξνιπβίνπ Σιφε Ξνπξνπηίδνπ Πηέιια Ονπζηάο Ησάλλεο Πάληε Διέλε Πνθνθιένπο Καξίλνο Ππκεσλίδεο Γεκήηξεο Ράζνπ Ράζνο Ρζαγγαξίδεο Θσλζηαληίλνο Φπιαθηνχ Γεκήηξεο Φσηάθνο Θσκάο Σαξαιάκπνπο Καξία Σαηδεγηάλλε Αγγέια Σαηδεγηάλλεο Γηψξγνο Σαηδεινΐδνπ Καξία Σαηδεπνιπθάξπνπ Ησάλλεο Σξπζνζηφκνπ Σξχζεο Σξπζνζηφκνπ Σξπζφζηνκνο 61

62

63 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ A4.2 Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 63

64

65 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ1 A4.1 Γηαρείξηζε Δθαξκνγώλ Δπεμεξγαζίαο Κεηκέλνπ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα αλνίγνπκε θαη λα θιείλνπκε κηα εθαξκνγή επεμεξγαζίαο θεηκέλνπ Λα αλνίγνπκε, θιείλνπκε έλα ή πεξηζζφηεξα έγγξαθα Λα απνζεθεχνπκε έλα έγγξαθν κε άιιν φλνκα θαη κε άιιν ηχπν Λα κεηαθεξφκαζηε κεηαμχ αλνηθηψλ εγγξάθσλ Λα αιιάδνπκε ηηο θαηαζηάζεηο πξνβνιψλ ζειίδαο Λα ρξεζηκνπνηνχκε ην εξγαιείν κεγέζπλζεο /ζκίθξπλζεο Λα εκθαλίδνπκε θαη λα απνθξχπηνπκε γξακκέο εξγαιείσλ 1 Δπεμεξγαζηήο Κεηκέλνπ (Microsoft Word) Νξηζκφο: Ρν πην δηαδεδνκέλν είδνο ινγηζκηθνχ ζηνλ θφζκν είλαη νη επεμεξγαζηέο θεηκέλνπ. Κε απηά κπνξείηε λα δεκηνπξγήζεηε εξγαζίεο γηα ηα καζήκαηα ηνπ ζρνιείνπ, επηζηνιέο, δηαθεκηζηηθά θπιιάδηα θαη αιιά έγγξαθα. 2 Ση κπνξνύκε λα θάλνπκε κε έλα πξόγξακκα επεμεξγαζίαο θεηκέλνπ (1) Κπνξνχκε λα αιιάμνπκε ηε κνξθή θαη ην κέγεζνο ησλ γξακκάησλ. (2) Κπνξνχκε λα θάλνπκε εχθνια δηνξζψζεηο (δηαγξαθέο, ζπκπιεξψζεηο θιπ). (3) Κπνξνχκε λα αιιάμνπκε ηε ζέζε ελφο ηκήκαηνο ηνπ θεηκέλνπ ή λα αληηγξάςνπκε έλα νιφθιεξν ηκήκα ζην ίδην ή αθφκα θαη ζε άιιν αξρείν θεηκέλνπ. (4) Κπνξνχκε λα εηζάγνπκε εηθφλεο (π.ρ. θσηνγξαθίεο ή θάηη πνπ δσγξαθίζακε ζε θάπνην πξφγξακκα Εσγξαθηθήο). (5) Κπνξνχκε λα δεκηνπξγήζνπκε πίλαθα ή λα ηνλ αληηγξάςνπκε απφ άιιε εθαξκνγή. (6) Κπνξνχκε λα ζπληάμνπκε θαη λα απνζηείινπκε κελχκαηα ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ. (7) Κπνξνχκε λα δεκηνπξγήζνπκε ηζηνζειίδεο. Μπνξνύκε λα απνζεθεύζνπκε ην θείκελν ζην ζθιεξό δίζθν, ζε CD ή ζε Μλήκε Φιαο θαη λα ην επαλαθέξνπκε θάπνηα άιιε ζηηγκή, γηα λα ην επεμεξγαζηνύκε μαλά. (8) Κπνξνχκε λα ην εθηππψζνπκε ζε ραξηί φζεο θνξέο ζέινπκε. 3 Ξεθίλεκα ηνπ επεμεξγαζηή θεηκέλνπ Δπηιέμεηε απφ ηε γξακκή εξγαζηψλ (Taskbar) ην θνπκπί Start, κεηά ηελ επηινγή Programs θαη ελεξγνπνηήζηε ηνλ επεμεξγαζηή θεηκέλνπ, αλ ππάξρεη εηθνλίδην ζην desktop (π.ρ. ) κπνξείηε λα ην δηπινπαηήζεηε κε ην αξηζηεξφ πιήθηξν ηνπ πνληηθηνχ. 4 Δηζαγσγή λένπ αξρείνπ (New Blank Document) Κπνξείηε λα εηζαγάγεηε λέν αξρείν αλνίγνληαο ην κελνχ File θαη επηιέγνληαο ηελ εληνιή New ή παηψληαο ζην εηθνλίδην New Blank Document ην ζπλδπαζκφ ησλ πιήθηξσλ Ctrl+Λ. πνπ βξίζθεηαη ζηε γξακκή εξγαιείσλ ή κε 65

66 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 5 Άλνηγκα εγγξάθνπ (Open) Α.4.2.Μ1 Αλ ην αξρείν ζαο είλαη ζε CD ή Memory stick, ηνπνζεηήζηε ην Memory Stick ζαο ζε κηα ζχξα USB ή ην CD ζαο ζηνλ νδεγφ CD. Αλνίμηε ην κελνχ File θαη επηιέμηε ηελ εληνιή Open ή κε ην ζπλδπαζκφ ησλ πιήθηξσλ Ctrl+Ν ή παηήζηε ζην εηθνλίδην. Απφ ην παξάζπξν πνπ ζα εκθαληζηεί επηιέμηε ην αξρείν πνπ ζέιεηε λα αλνίμεηε θαη παηήζηε Open ή δηπινπαηήζηε πάλσ ζην αξρείν κε ην αξηζηεξφ πιήθηξν ηνπ πνληηθηνχ. Κπνξείηε επίζεο λα επηιέμεηε ην αξρείν θαη λα παηήζεηε ην πιήθηξν ην αξρείν εκθαλίδεηαη ζηελ νζφλε ζαο. 6 Μεηαθίλεζε κεηαμύ αλνηθηώλ εγγξάθσλ θαη ακέζσο Πε κηα δεδνκέλε ζηηγκή κφλν έλα παξάζπξν (ζηε δηθή καο πεξίπησζε έλα αξρείν) είλαη ελεξγφ. Κπνξείηε λα κεηαθηλεζείηε απφ έλα αξρείν ζε άιιν παηψληαο κε ην αξηζηεξφ πιήθηξν ηνπ πνληηθηνχ ζαο ζην αληίζηνηρν θνπκπί ηνπ αξρείνπ πνπ βξίζθεηαη ζηε γξακκή εξγαζηψλ (Taskbar). Πε πεξίπησζε πνπ κέξνο ηνπ παξαζχξνπ ηνπ εγγξάθνπ θαίλεηαη ζηελ νζφλε καο κπνξνχκε λα παηήζνπκε κε ην αξηζηεξφ πιήθηξν ηνπ πνληηθηνχ νπνπδήπνηε πάλσ ζην παξάζπξν γηα λα γίλεη ελεξγφ. 7 Κνπκπηά πξνβνιήο ηνπ θεηκέλνπ (Views) Ν επεμεξγαζηήο θεηκέλνπ καο επηηξέπεη λα δνπιέςνπκε ζε δηάθνξεο πξνβνιέο έλα θείκελν, ε θαζεκηά απφ ηηο νπνίεο ρξεζηκνπνηείηαη γηα ζπγθεθξηκέλν ζθνπφ: (1) Θαλνληθή Ξξνβνιή (Normal View) Σξεζηκνπνηείηαη γηα εηζαγσγή, δηφξζσζε θαη κνξθνπνίεζε θεηκέλνπ. (2) Ξξνβνιή Ξξνεπηζθφπεζεο Δθηχπσζεο (Web Layout View) Σξεζηκνπνηείηαη γηα έιεγρν ηεο εκθάληζεο ηνπ εγγξάθνπ ζαλ ηζηνζειίδα ζην Γηαδίθηπν. (3) Ξξνβνιή Γηάηαμεο Πειίδαο (Print Layout View) Σξεζηκνπνηείηαη γηα εκθάληζε ηεο ζειίδαο φπσο απηή ζα εθηππσζεί. (4) Ξξνβνιή Γηάξζξσζεο Δγγξάθνπ (Outline View) Σξεζηκνπνηείηαη γηα νξγάλσζε θαη δεκηνπξγία ηεο δνκήο ησλ πεξηερνκέλσλ ελφο εγγξάθνπ. Κπνξνχκε λα αιιάμνπκε ηελ πξνβνιή θεηκέλνπ απφ ην κελνχ View ή κε ηνλ πην θάησ ζπλδπαζκφ ησλ πιήθηξσλ: - Θαλνληθή Ξξνβνιή - Alt+V,N - Ξξνβνιή Ξξνεπηζθφπεζεο Δθηχπσζεο - Alt+V,W - Ξξνβνιή Γηάηαμεο Πειίδαο - Alt+V,P - Ξξνβνιή Γηάξζξσζεο Δγγξάθνπ - Alt+V,O 8 Αιιαγή ηεο κεγέζπλζεο ζειίδαο (Zoom) Κπνξείηε λα ζκηθξχλεηε ή λα κεγεζχλεηε ην ζπληειεζηή πξνβνιήο ηνπ θεηκέλνπ ζαο ζηελ νζφλε παηψληαο ζην εηθνλίδην ή αλνίμεηε ην κελνχ View θαη επηιέμηε Zoom ή κε ηνλ ζπλδπαζκφ ησλ πιήθηξσλ Alt+V,Z. Κε απηφλ ηνλ ηξφπν κπνξείηε λα βιέπεηε γξάκκαηα θαη εηθφλεο ζε πην κεγάιν ή πην κηθξφ κέγεζνο ρσξίο λα αιιάδεη ην πξαγκαηηθφ ηνπο κέγεζνο. 66

67 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 9 Δκθάληζε / απόθξπςε γξακκώλ εξγαιείσλ (Toolbars) Α.4.2.Μ1 Κε ην μεθίλεκα ηνπ πξνγξάκκαηνο, ζηελ νζφλε εκθαλίδεηαη ε βαζηθή γξακκή εξγαιείσλ (Standard Toolbar) θαη ε γξακκή εξγαιείσλ κνξθνπνίεζεο (Formatting Toolbar). Έρεηε φκσο ηε δπλαηφηεηα λα πξνζζέζεηε θαη λα ρξεζηκνπνηήζεηε επίζεο θαη άιιεο γξακκέο εξγαιείσλ, ψζηε λα έρεηε άκεζε πξφζβαζε ζηηο εληνιέο γηα κηα ζπγθεθξηκέλε εξγαζία. Γηα παξάδεηγκα εάλ ρξεζηκνπνηείηε ηελ δσγξαθηθή κπνξείηε λα εκθαλίζεηε ηε γξακκή εξγαιείσλ ζρεδίαζεο (Drawing Toolbar) αθνινπζψληαο ηα παξαθάησ βήκαηα: (1) Αλνίμηε ην κελνχ View θαη επηιέμηε ηελ εληνιή Toolbars ή κε ηνλ ζπλδπαζκφ ησλ πιήθηξσλ Alt+V,T ή θάληε δεμί θιηθ κε ην πνληίθη ζαο ζηε γξακκή κελνχ θαη κεηά παηήζηε πάλσ ζηελ επηινγή Drawing. Θα εκθαληζηεί ηψξα ε γξακκή εξγαιείσλ ζρεδίαζεο (Drawing Toolbar) ζην θάησ κέξνο ηεο νζφλεο ζαο. (2) Νη γξακκέο πνπ έρνπλ αξηζηεξά ηνπ νλφκαηφο ηνπο είλαη ελεξγέο, δειαδή εκθαλίδνληαη ζηελ νζφλε καο. (3) Κε ηνλ ίδην ηξφπν πνπ εκθαλίδνπκε κηα γξακκή απφ εξγαιεία κπνξνχκε θαη λα ηελ απνθξχςνπκε. 10 Δκθάληζε / Απόθξπςε Υάξαθα (Ruler) Πε πεξίπησζε πνπ νη ράξαθεο (Rulers) δελ εκθαλίδνληαη ζηελ νζφλε ζαο επηιέμηε απφ ην κελνχ View (Ξξνβνιή) ηελ εληνιή Ruler (Σάξαθεο) ή κε ηνλ ζπλδπαζκφ ησλ πιήθηξσλ Alt+V,L. Κε ηνλ ίδην ηξφπν πνπ γίλεηαη ε εκθάληζε γίλεηαη θαη ε απφθξπςε ησλ ραξάθσλ. 11 Απνζήθεπζε εγγξάθνπ Αλ ζα απνζεθεχζεηε ην αξρείν ζαο ζε CD ή Memory stick, ηνπνζεηήζηε ηε Κλήκε Φιαο ζαο ζε κηα ζχξα USB ή ην CD ζαο ζηνλ νδεγφ CD. (1) Σξεζηκνπνηνχκε ηελ εληνιή Save Αs γηα λα απνζεθεχζνπκε έλα έγγξαθν γηα πξψηε θνξά ή φηαλ ζέινπκε λα ην απνζεθεχζνπκε κε άιιν φλνκα ή ζε άιιν θάθειν ή κε άιιν ηχπν. Αλνίγνπκε ην κελνχ File θαη επηιέγνπκε Save Αs ή κε ηνλ ζπλδπαζκφ ησλ πιήθηξσλ Alt+F,A. (2) Σξεζηκνπνηνχκε ηελ εληνιή Save γηα λα απνζεθεχζνπκε έλα έγγξαθν κε ην ίδην φλνκα, ζηνλ ίδην θάθειν θαη κε ηνλ ίδην ηχπν κεηά απφ αιιαγέο πνπ θάλακε. Αλνίγνπκε ην κελνχ File θαη επηιέγνπκε Save ή ην εηθνλίδην ή κε ηνλ ζπλδπαζκφ ησλ πιήθηξσλ Ctrl+S. (3) Αλ έρνπκε έλα θαηλνχξγην έγγξαθν θαη επηιέμνπκε ηελ εληνιή Save ζα αλνίμεη ην παξάζπξν ηεο εληνιήο Save as γηα λα κπνξέζνπκε λα ην νλνκάζνπκε λα επηιέμνπκε ζε πνην θάθειν ζέινπκε λα ην ηνπνζεηήζνπκε θαη κε πνην ηχπν. (4) Κπνξνχκε λα απνζεθεχζνπκε έλα αξρείν κε άιιν ηχπν αλ επηιέμνπκε ηελ εληνιή Save as θαη θάησ απφ ην φλνκα ηνπ αξρείνπ ζην ρψξν Save as type επηιέμνπκε ηνλ ηχπν ηνπ αξρείνπ πνπ ζέινπκε: γηα αξρείν θεηκέλνπ (txt) πξέπεη λα επηιέμνπκε Plaint Text (ν ζπγθεθξηκέλνο ηχπνο εγγξάθνπ απνζεθεχεη κφλν ην θείκελν θαη φρη ηηο εηθφλεο θαη ηα ζρήκαηα, ρσξίο ρξψκαηα). γηα κνξθή εκπινπηηζκέλνπ αξρείνπ (rtf) πξέπεη λα επηιέμνπκε Rich Text Format γηα πξφηππν (template) πξέπεη λα επηιέμνπκε Word Template. γηα αξρείν ηεο εθαξκνγήο Acrobat (pdf) πξέπεη λα επηιέμνπκε PDF. γηα άιιε έθδνζε ηεο εθαξκνγήο επηιέγνπκε ηελ έθδνζε πνπ ζέινπκε π.ρ. Word document. 67

68 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 12 Κιείζηκν αξρείνπ (Close Document) Κπνξείηε λα θιείζεηε ην αξρείν ζαο: Α.4.2.Μ1 (1) Απφ ην κελνχ File επηιέγνληαο Close. (2) Ξαηψληαο ζην θνπκπί Close Window πνπ βξίζθεηαη ζηελ πάλσ-δεμηά γσληά ηνπ παξαζχξνπ. (3) Θάλνληαο δεμί θιηθ κε ην πνληίθη θαη επηιέγνληαο Close ζην αληίζηνηρν θνπκπί ηνπ αξρείνπ πνπ βξίζθεηαη ζηε γξακκή εξγαζηψλ (Taskbar). (4) ή κε ηνλ ζπλδπαζκφ ησλ πιήθηξσλ Ctrl+W. 13 Έμνδνο από ηνλ επεμεξγαζηή θεηκέλνπ (Exit) Κπνξείηε λα ηεξκαηίζεηε ηε ιεηηνπξγία ηνπ πξνγξάκκαηνο παηψληαο ζην θνπκπί Close πνπ βξίζθεηαη ζηελ πάλσ-δεμηά γσληά ηνπ παξαζχξνπ ή απφ ην κελνχ File λα επηιέμεηε Exit ή κε ηνλ ζπλδπαζκφ ησλ πιήθηξσλ Alt+F,X. Τπόκλεκα Ρη ζέινπκε λα θάλνπκε Απφ Οάβδν Δξγαιείσλ Απφ Κελνχ Απφ Ξιεθηξνιφγην Δηζαγσγή λένπ αξρείνπ File/New Ctrl+N Άλνηγκα εγγξάθνπ File/Open Ctrl+O Θνπκπηά πξνβνιήο ηνπ θεηκέλνπ Αιιαγή ηεο κεγέζπλζεο ζειίδαο Δκθάληζε/απφθξπςε γξακκψλ εξγαιείσλ Δκθάληζε / απφθξπςε ησλ ραξάθσλ Απνζήθεπζε εγγξάθνπ Θιείζηκν αξρείνπ Έμνδνο απφ ηνλ επεμεξγαζηή View/Normal View View/Web Layout View View/ Print Layout View View/ Outline View View/Zoom View/ Toolbars view/rulers File/Save File/Save As File/Close File/Exit Alt+V,N Alt+V,W Alt+V,P Alt+V,O Alt+V,Z Alt+V,T Alt+V,L Ctrl+S Alt+F,A Ctrl+W Alt+F,X 68

69 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ2 A4.2 Δηζαγσγή, Δπηινγή, Δπεμεξγαζία θαη Δθηύπσζε Kεηκέλνπ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Δηζαγσγή θεηκέλνπ κε ηε ρξήζε πιεθηξνινγίνπ Δπηινγή ραξαθηήξα, ιέμεο, γξακκήο, πξφηαζεο, παξαγξάθνπ ή νιφθιεξνπ ηνπ θεηκέλνπ Δπεμεξγαζία θεηκέλνπ ζε έλα έγγξαθν κε ηελ πξνζζήθε ή δηαγξαθή λέσλ ραξαθηήξσλ θαη ιέμεσλ Δθηχπσζε θεηκέλνπ ζε πξνεπηιεγκέλν εθηππσηή 1 Δηζαγσγή θεηκέλνπ κε ηε ρξήζε πιεθηξνινγίνπ Γηα λα εηζάγνπκε θείκελν ζηνλ επεμεξγαζηή θεηκέλνπ, κεηαθηλνχκαζηε ζην ζεκείν πνπ ζέινπκε ρξεζηκνπνηψληαο ηα ηνμάθηα ή ην πνληίθη θαη πιεθηξνινγνχκε ην θείκελφ καο. 2 Δπηινγή ραξαθηήξα, ιέμεο, γξακκήο, πξόηαζεο, παξαγξάθνπ ή νιόθιεξνπ θεηκέλνπ Γηα λα επηιέμνπκε θείκελν ρξεζηκνπνηνχκε ηηο παξαθάησ ηερληθέο, αλάινγα κε ηελ επηινγή πνπ ζέινπκε λα θάλνπκε: ΣΙ ΘΔΛΧ ΝΑ ΔΠΙΛΔΞΧ ΠΧ ΜΠΟΡΧ ΝΑ ΣΟ ΚΑΝΧ Υαξαθηήξα Λέμε Γξακκή Πξόηαζε Παξάγξαθν Οιόθιεξν θείκελν Κεηαθηλψ ην πνληίθη πάλσ απφ ην ζπγθεθξηκέλν ραξαθηήξα έρνληαο ην αξηζηεξφ θνπκπί παηεκέλν Κεηαθηλψ ην πνληίθη πάλσ απφ ηε ζπγθεθξηκέλε ιέμε θαη παηψ δηπιφ ζπλερφκελν αξηζηεξφ θιηθ Κεηαθηλψ ην πνληίθη αξηζηεξά (εθηφο) απφ ην αξηζηεξφ πεξηζψξην θαη επηιέγσ ηε γξακκή έρνληαο ην αξηζηεξφ θνπκπί παηεκέλν Κεηαθηλψ ην πνληίθη πάλσ απφ ηε ζπγθεθξηκέλε πξφηαζε έρνληαο ην αξηζηεξφ θνπκπί παηεκέλν Κεηαθηλψ ην πνληίθη πάλσ απφ ηε ζπγθεθξηκέλε παξάγξαθν θαη παηψ ηξηπιφ ζπλερφκελν αξηζηεξφ θιηθ 1. Κεηαθηλψ ην πνληίθη πάλσ απφ νιφθιεξν ην θείκελν έρνληαο ην αξηζηεξφ θνπκπί παηεκέλν 2. Δπηιέγσ ηελ εληνιή Select All 3. Σξεζηκνπνηψ ην ζπλδπαζκφ πιήθηξσλ Ctrl + A 3 Δπεμεξγαζία θεηκέλνπ ζε έλα έγγξαθν κε ηελ πξνζζήθε ή δηαγξαθή λέσλ ραξαθηήξσλ θαη ιέμεσλ (1) Γηα λα πξνζζέζνπκε λένπο ραξαθηήξεο ή ιέμεηο ζην θείκελφ καο, κεηαθηλνχκαζηε ζην ζεκείν ηνπ εγγξάθνπ πνπ ζέινπκε ρξεζηκνπνηψληαο ηα ηνμάθηα ή ην πνληίθη θαη πιεθηξνινγνχκε ην θείκελφ καο. (2) Γηα λα δηαγξάςνπκε ραξαθηήξεο ή ιέμεηο απφ ην θείκελφ καο, κεηαθηλνχκαζηε ζην ζεκείν ηνπ εγγξάθνπ πνπ ζέινπκε ρξεζηκνπνηψληαο ηα ηνμάθηα ή ην πνληίθη θαη ρξεζηκνπνηνχκε κηα απφ ηηο παξαθάησ ηερληθέο: Ρνπνζεηνχκε ηνλ δξνκέα ζηα δεμηά ηεο ιέμεο θαη παηάκε ηα πιήθηξα Ctrl + Backspace Δπηιέγνπκε ηε ιέμε θαη παηάκε ην πιήθηξν Delete Ρνπνζεηνχκε ηνλ δξνκέα ζηα αξηζηεξά ηεο ιέμεο θαη παηάκε ηα πιήθηξα Ctrl + Del Κεηαθηλνχκε ηνλ δξνκέα ζηα αξηζηεξά ηεο ιέμεο θαη παηάκε ην πιήθηξν Delete ζπλερφκελα κέρξη λα δηαγξαθεί ην θείκελν πνπ ζέινπκε. 69

70 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 4 Μεηαθίλεζε κέζα ζην έγγξαθν Α.4.2.Μ2 Ζ κεηαθίλεζε ηνπ δξνκέα κέζα ζην έγγξαθν γίλεηαη κε ην πιεθηξνιφγην, ην πνληίθη θαη κε ηα βέιε θίλεζεο. Κε ηηο ξάβδνπο θχιηζεο κεηαθηλνχκαζηε κέζα ζηε ζειίδα καο. ΠΛΗΚΣΡΑ: Home: End: Κεηαθηλεί ηνλ δξνκέα ζηελ αξρή ηεο ηξέρνπζαο γξακκήο Κεηαθηλεί ηνλ δξνκέα ζην ηέινο ηεο ηξέρνπζαο γξακκήο Ctrl + Home: Κεηαθηλεί ηνλ δξνκέα ζηελ αξρή ηνπ εγγξάθνπ Ctrl + End: Enter: Κεηαθηλεί ηνλ δξνκέα ζην ηέινο ηνπ εγγξάθνπ Αιιαγή παξαγξάθνπ ή γξακκήο 5 Δθηύπσζε θεηκέλνπ ζε πξνεπηιεγκέλν εθηππσηή Γηα λα εθηππψζνπκε ην θείκελφ καο ζε πξνεπηιεγκέλν εθηππσηή επηιέγνπκε απφ ην κελνχ File ηελ εληνιή Print. Δκθαλίδεηαη ε παξαθάησ νζφλε: Πηελ πεξηνρή Printer κπνξνχκε λα επηιέμνπκε ηνλ εθηππσηή ζηνλ νπνίν ζα ζηείινπκε ην έγγξαθν γηα εθηχπσζε. Ξάληνηε εκθαλίδεηαη ν πξνεπηιεγκέλνο. Πηελ πεξηνρή Page range κπνξνχκε λα επηιέμνπκε ην εχξνο ησλ ζειίδσλ πνπ ζέινπκε λα εθηππψζνπκε: 1. Ζ επηινγή All ζα εθηππψζεη φιεο ηηο ζειίδεο ηνπ εγγξάθνπ καο. 2. Ζ επηινγή Current Page ζα εθηππψζεη ηελ ηξέρνπζα ζειίδα ηνπ εγγξάθνπ καο. 3. Ζ επηινγή Pages καο δίλεη ηελ επρέξεηα λα νξίζνπκε εκείο πνηεο ζειίδεο ηνπ εγγξάθνπ καο ζέινπκε λα επηιέμνπκε. Δπηιέγνπκε ηε ξχζκηζε Current page γηα λα εθηππψζνπκε ηελ ηξέρνπζα ζειίδα ηνπ εγγξάθνπ. Πηελ πεξηνρή Copies κπνξνχκε λα επηιέμνπκε ην πιήζνο ησλ αληηηχπσλ πνπ ζέινπκε λα εθηππψζνπκε (αλ είλαη πεξηζζφηεξα απφ έλα). Ρειεηψλνληαο παηάκε ην θνπκπί OK. Πεκείσζε: ζε πεξηβάιινλ MS Word 2010 (1) Δπηιέγνπκε απφ ην κελνχ File Print θαη εκθαλίδεηαη ε πην θάησ θαξηέια επηινγψλ. (2) Απφ εθεί επηιέγνπκε ηνλ εθηππσηή Printer πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε, ηνλ αξηζκφ εθηππψζεσλ Copies. (3) Πηελ επηινγή Settings κπνξνχκε λα πξνβνχκε ζε δηάθνξεο ξπζκίζεηο ζρεηηθά κε ηηο εθηππψζεηο καο. (4) Γηα λα ηππψζνπκε παηνχκε ζην εηθνλίδην Print. 70

71 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ2 HOME END PGUP PGDN CTRL + HOME CTRL + END CTRL + PGUP CTRL + PGDN CTRL + CTRL + CTRL + CTRL + CTRL + DEL CTRL + BACKSPACE CTRL + E CTRL + L CTRL + R CTRL + J CTRL + B CTRL + I CTRL + U CTRL + X CTRL + C CTRL + V CTRL + Z CTRL + Y CTRL + F CTRL + H CTRL + P CTRL + ENTER Τπόκλεκα Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο έλα ραξαθηήξα πξνο ηα αξηζηεξά Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο έλα ραξαθηήξα πξνο ηα δεμηά Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο πάλσ θαηά κηα γξακκή Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο θάησ θαηά κηα γξακκή Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο ζηελ αξρή ηεο γξακκήο Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο ζην ηέινο ηεο γξακκήο Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο πάλσ θαηά κηα νζφλε ή κηα ζειίδα Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο θάησ θαηά κηα νζφλε ή κηα ζειίδα Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο ζηελ αξρή ηνπ θεηκέλνπ Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο ζην ηέινο ηνπ θεηκέλνπ Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο ζηελ αξρή ηεο πξνεγνχκελεο ζειίδαο Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο ζην αξρή ηεο επφκελεο ζειίδαο Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο κηα ιέμε αξηζηεξά Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο κηα ιέμε δεμηά Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο πάλσ θαηά κηα παξάγξαθν Ρνπνζεηεί ην ζεκείν εηζαγσγήο θάησ θαηά κηα παξάγξαθν Γηαγξάθεη ηελ ιέμε πνπ βξίζθεηαη ζηελ δεμηά πιεπξά ηνπ ζεκείνπ εηζαγσγήο Γηαγξάθεη ηελ ιέμε πνπ βξίζθεηαη ζηελ αξηζηεξή πιεπξά ηνπ ζεκείνπ εηζαγσγήο Πηνηρίδεη ην επηιεγκέλν θείκελν σο πξνο ην κέζν ηεο ζειίδαο (Center) Πηνηρίδεη ην επηιεγκέλν θείκελν σο πξνο ην αξηζηεξφ πεξηζψξην (Align Left) Πηνηρίδεη ην επηιεγκέλν θείκελν σο πξνο ην δεμηφ πεξηζψξην (Align Right) Ξιήξεο ζηνίρηζε (Justify) Έληνλε γξαθή (Bold) Ξιάγηα γξαθή (Italic) πνγξάκκηζε (Underline) Απνθνπή (Cut) Αληηγξαθή (Copy) Δπηθφιιεζε (Paste) Αλαίξεζε (Undo) Αθχξσζε Αλαίξεζεο (Redo) Δχξεζε θεηκέλνπ (Find) Αληηθαηάζηαζε θεηκέλνπ (Replace) Δθηχπσζε (Print) Γηαθνπή ζειίδαο (Page Break) 71

72 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ CTRL + A CTRL + SPACEBAR CTRL + SHIFT + > ή < CTRL + SHIFT + F F7 SHIFT + F3 SHIFT + F1 F1 F12 Δπηινγή νιφθιεξνπ ηνπ θεηκέλνπ Αθαηξεί ηελ κνξθνπνίεζε ηνπ θεηκέλνπ Α.4.2.Μ2 Αχμεζε ή Κείσζε κεγέζνπο γξακκαηνζεηξάο (Increase & Decrease Font Size) Αιιαγή γξακκαηνζεηξάο (Change Font) Νξζνγξαθηθφο θαη Γξακκαηηθφο έιεγρνο (Spelling and Grammar) Αιιαγή γξακκάησλ ηνπ θεηκέλνπ (Change Case) Ξιεξνθνξίεο γηα ηηο δηαηαγέο ηνπ Microsoft Word Βνήζεηα Απνζήθεπζε σο (Save as) 72

73 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ3 A4.3 Βαζηθή Μνξθνπνίεζε Κεηκέλνπ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα αιιάδνπκε ηε γξακκαηνζεηξά ηνπ θεηκέλνπ Λα αιιάδνπκε ην κέγεζνο θαη ην ρξψκα ηεο γξακκαηνζεηξάο ηνπ θεηκέλνπ Λα εθαξκφδνπκε ζην θείκελν κνξθνπνίεζε κε έληνλε γξαθή, πιάγηα γξαθή θαη ππνγξάκκηζε Λα ελεξγνπνηνχκε ηελ αληηγξαθή κνξθνπνίεζεο θεηκέλνπ απφ ην πηλέιν κνξθνπνίεζεο Λα ελεξγνπνηνχκε εληνιέο απφ ην θπξίσο κελνχ θαη ηηο γξακκέο εξγαιείσλ Λα θξίλνπκε θαη λα εθαξκφδνπκε ηελ θαηάιιειε κνξθνπνίεζε ζε δηαθνξεηηθά είδε εγγξάθσλ 1 Δηζαγσγή 1.1 Γξακκαηνζεηξέο ηαλ γξάθνπκε, ν θαζέλαο καο έρεη ην δηθφ ηνπ γξαθηθφ ραξαθηήξα. Κε ηνλ ππνινγηζηή κπνξνχκε λα επηιέγνπκε δηάθνξνπο γξαθηθνχο ραξαθηήξεο, δειαδή ηξφπν εκθάληζεο ησλ γξακκάησλ. Απηνί νλνκάδνληαη γξακκαηνζεηξέο (Fonts). Θάπνηεο ζπλήζεηο γξακκαηνζεηξέο θεηκέλνπ είλαη νη αθφινπζεο: Arial Times New Roman Courier Comic Sans MS Monotype Corsiva Γξακκαηνζεηξέο ζπκβφισλ Γξακκαηνζεηξά Webdings Γξακκαηνζεηξά Wingdings 1.2 Κέγεζνο γξακκαηνζεηξάο Δπίζεο είλαη δπλαηφ λα επηιέγνπκε δηάθνξα κεγέζε γξακκάησλ ηεο θάζε γξακκαηνζεηξάο, πνπ κεηξνχληαη ζε ζεκεία (points, pt): Arial 8pt Times New Roman 8pt Courier 8pt Arial 10pt Times New Roman 10pt Courier 10pt Arial 12pt Times New Roman 12pt Courier 12pt Arial 14pt Times New Roman 14pt Courier 14pt 1.3 Έληνλα, πιάγηα θαη ππνγξακκηζκέλα Κπνξνχκε λα ζπλδπάζνπκε ηα πην πάλσ καδί κε έντονη γραφή, πλάγια γραφή, σπογράμμιση, ή ζπλδπαζκνχο, π.ρ. έντονη πλάγια, έντονη πλάγια υπογράμμιση, ρξψκα θ.ιπ. 1.4 Σξψκα γξακκάησλ (Font Color) Κπνξνχκε λα ρξεζηκνπνηνχκε κηα κεγάιε πνηθηιία απφ έηνηκα ρξώκαηα ή αθφκα θαη λα δεκηνπξγήζνπκε δηθά καο ρξψκαηα γηα ηα γξάκκαηα ηνπ θεηκέλνπ καο. 1.5 Ξηλέιν Κνξθνπνίεζεο (Format Painter) Κπνξνχκε αθνχ εθαξκφζνπκε θάπνηεο κνξθνπνηήζεηο ζην θείκελν, π.ρ. έντονη πλάγια υπογράμμιση, ρξψκα, κέγεζνο γξακκάησλ θ.ιπ. λα ηηο αληηγξάςνπκε ζε θάπνην άιιν ηκήκα ηνπ θεηκέλνπ. 73

74 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 2 Πώο κνξθνπνηνύκε ραξαθηήξεο (1) Δπηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα κνξθνπνηήζνπκε. Α.4.2.Μ3 (2) Απφ ην κελνχ επηιέγνπκε ή ρξεζηκνπνηνχκε ηα εξγαιεία απφ ηε ξάβδν κνξθνπνίεζεο φπσο θαίλεηαη πην θάησ: 2.1 Ξψο δεκηνπξγνχκε δηθά καο ρξψκαηα Ξαηάκε ην βειάθη γηα λα παξνπζηαζηεί κηα ιίζηα κε φια ηα πηζαλά ρξψκαηα θαη αθνινχζσο, επηιέγνπκε ηελ επηινγή More Colors Πεκείσζε: ζε πεξηβάιινλ MS Word 2010 (1) Δπηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα κνξθνπνηήζνπκε. (2) Απφ ην κελνχ επηιέγνπκε ηελ θαξηέια θαη ρξεζηκνπνηνχκε ηα εξγαιεία απφ ηελ νκάδα γξακκαηνζεηξάο (Font) ή ρξεζηκνπνηνχκε ηελ θαξηέια Font φπσο πεξηγξάθεηαη θαη πην πάλσ, θάλνληαο θιηθ ζην βειάθη. 3 Πώο αληηγξάθνπκε ηε κνξθνπνίεζε (1) Δπηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα αληηγξαθεί ε κνξθνπνίεζε ηνπ. (2) Απφ ηε βαζηθή γξακκή εξγαιείσλ παηάκε δηπιφ θιηθ ζην πηλέιν κνξθνπνίεζεο(format Painter) Ν δείθηεο ηνπ πνληηθηνχ παίξλεη κνξθή πηλέινπ. (3) Δπηιέγνπκε δηαδνρηθά ηα ζεκεία ζην θείκελν ζηα νπνία ζέινπκε λα αληηγξαθεί ε κνξθνπνίεζε. 74

75 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Πεκείσζε: ζε πεξηβάιινλ MS Word 2010 Α.4.2.Μ3 (1) Δπηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα αληηγξαθεί ε κνξθνπνίεζή ηνπ. (2) Απφ ην κελνχ επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (3) Ξαηάκε δηπιφ θιηθ ζην εξγαιείν (πηλέιν κνξθνπνίεζεο). Ν δείθηεο ηνπ πνληηθηνχ παίξλεη κνξθή πηλέινπ. (4) Δπηιέγνπκε δηαδνρηθά ηα ζεκεία ζην θείκελν πνπ ζέινπκε λα αληηγξαθεί ε κνξθνπνίεζε. Τπόκλεκα Ξξψηα επηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα κνξθνπνηήζνπκε θαη κεηά: Ρη ζέινπκε λα θάλνπκε Απφ Οάβδν Δξγαιείσλ Απφ Κελνχ Απφ Ξιεθηξνιφγην Αλλαγή γραμματοσειράς Αιιαγή κεγέζνπο γξακκάησλ CTRL + SHIFT + F CTRL + SHIFT + > ή < Αιιαγή ρξψκαηνο γξακκάησλ Έληνλε γξαθή Ctrl+Β Ξιάγηα γξαθή Ctrl+I πνγξάκκηζε Ctrl+U Έληνλα+Πιάγηα: + Ctrl+Β+I Έληνλα+Πιάγηα+Τπνγξακκηζκέλα + + Αληηγξαθή κνξθνπνίεζεο + Ctrl+Β+I+U 75

76

77 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.M4 A4.4 Δπηπξόζζεηνη Σξόπνη Μνξθνπνίεζεο Κεηκέλνπ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα δίλνπκε παξαδείγκαηα απφ ηελ θαζεκεξηλή δσή γηα κνξθνπνηήζεηο κε δείθηεο θαη εθζέηεο Λα κνξθνπνηνχκε θείκελν ζε δείθηε ή εθζέηε Λα εθαξκφδνπκε ελαιιαγή ραξαθηήξα ζην θείκελν Λα εθαξκφδνπκε ηνληζκέλε γξαθή θαη εθέ ζην θείκελν Λα δηαθξίλνπκε ηε δηαθνξά ρξήζεο ελφο ζηπι ηνπ θεηκελνγξάθνπ Λα εθαξκφδνπκε έλα πθηζηάκελν ζηπι ζην θείκελν 1 Δηζαγσγή 1.1 Δθζέηεο θαη Γείθηεο θεηκέλνπ Ν εθζέηεο θαη ν δείθηεο αλαθέξνληαη ζε αξηζκνχο πνπ είλαη ηνπνζεηεκέλνη ειαθξά πςειφηεξα ή ρακειφηεξα απφ ην θείκελν ζηελ ίδηα γξακκή. 1.2 Δθζέηεο θεηκέλνπ Δθζέηεο Γείθηεο Ρνπνζεηεί ην ραξαθηήξα ή ηνλ αξηζκφ ειαθξά πςειφηεξα απφ ην θείκελν ζηε ίδηα γξακκή. π.ρ. ν αξηζκφο παξαπνκπήο κηαο ππνζεκείσζεο ή ζεκείσζεο ηέινπο, ή Σ Γείθηεο θεηκέλνπ Ρνπνζεηεί ην ραξαθηήξα ή ηνλ αξηζκφ ειαθξά ρακειφηεξα απφ ην θείκελν ζηε ίδηα γξακκή. π.ρ. έλαο επηζηεκνληθφο ηχπνο ελδέρεηαη λα ρξεζηκνπνηεί θείκελν ζε κνξθή δείθηε Ζ 2 Ν, A Δλαιιαγή ραξαθηήξα Κπνξνχκε λα αιιάμνπκε απφ ηε κηα κνξθή ηνπο ραξαθηήξεο ζε άιιε, π.ρ. απφ κηθξά ζε ΘΔΦΑΙΑΗΑ ή απφ ΘΔΦΑΙΑΗΑ ζε κηθξά θ.ιπ. 1.5 Πηπι θεηκέλνπ Δίλαη κηα νκάδα απφ πξνθαζνξηζκέλεο κνξθνπνηεκέλεο παξαγξάθνπο θαη ραξαθηήξεο νη νπνίνη κπνξνχλ λα εθαξκνζηνχλ ζε έλα έγγξαθν έηζη ψζηε λα εμνηθνλνκήζνπκε ρξφλν φηαλ κνξθνπνηνχκε μαλά θαη μαλά κε ην ρέξη θάπνην θείκελν. Tν έγγξαθφ καο απνθηά έλα νκνηφκνξθν ζηπι. 77

78 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 1.6 Ξψο κνξθνπνηνχκε ην θείκελν ζε δείθηε ή εθζέηε (1) Δπηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα κνξθνπνηήζνπκε. Α.4.2.Μ4 (2) Απφ ην κελνχ επηιέγνπκε ή ρξεζηκνπνηνχκε ηα εξγαιεία απφ ηε ξάβδν κνξθνπνίεζεο φπσο θαίλεηαη πην θάησ: Πεκείσζε: ζε πεξηβάιινλ MS Word 2010 (1) Δπηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα κνξθνπνηήζνπκε. (2) Απφ ην κελνχ επηιέγνπκε ηελ θαξηέια θαη ρξεζηκνπνηνχκε ηα εξγαιεία απφ ηελ νκάδα γξακκαηνζεηξάο (Font) Δλαιιαγή ραξαθηήξα ή ρξεζηκνπνηνχκε ηελ θαξηέια Font φπσο πεξηγξάθεηαη θαη πην πάλσ, θάλνληαο θιηθ ζην βειάθη. 2 Πώο ελαιιάζζνπκε ραξαθηήξα Ρνληζκέλε γξαθή Γείθηεο Δθζέηεο Γηάθνξα Δθέ (1) Δπηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα θάλνπκε ηελ ελαιιαγή (2) Απφ ην κελνχ επηιέγνπκε ή παηνχκε ην θνπκπί φπσο θαίλεηαη πην θάησ: 3 Πώο εθαξκόδνπκε ζηπι θεηκέλνπ (1) Δπηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα εθαξκφζνπκε πξνθαζνξηζκέλν ζηπι θεηκέλνπ. (2) Απφ ην κελνχ επηιέγνπκε ή παηνχκε ζην θνπκπί φπσο θαίλεηαη δίπια: 78

79 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.M4 Πεκείσζε: ζε πεξηβάιινλ MS Word 2010 (1) Δπηιέγνπκε ην θείκελν. (2) Απφ ην κελνχ επηιέγνπκε ηελ θαξηέια θαη ρξεζηκνπνηνχκε ηα εξγαιεία απφ ηελ νκάδα ζηπι(styles). Τπόκλεκα Ξξψηα επηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα κνξθνπνηήζνπκε θαη κεηά: Ρη ζέινπκε λα θάλνπκε Απφ Οάβδν Δξγαιείσλ Απφ Κελνχ Απφ Ξιεθηξνιφγην Δθζέηε Θεηκέλνπ CTRL+SHIFT+= Γείθηε Θεηκέλνπ CTRL+= ΔΛΑΙΙΑΓΖ ΣΑΟΑΘΡΖΟΑ Δθαξκνγή Πηπι 79

80

81 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ5 A4.5 Βαζηθή Μνξθνπνίεζε Παξαγξάθσλ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα αιιάδνπκε ηε ζηνίρηζε ησλ παξαγξάθσλ Λα αιιάδνπκε ην δηάζηεκα κεηαμχ ησλ γξακκψλ θαη ησλ παξαγξάθσλ Λα ηνπνζεηνχκε πεξίγξακκα θαη ζθίαζε ζηηο παξαγξάθνπο Λα πξνζζέηνπκε θνπθθίδεο θαη αξίζκεζε ζηηο παξαγξάθνπο 1 ηνίρηζε (Alignment) Νξηζκφο: ε ζηνίρηζε παξαγξάθσλ νξίδεη ηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν νη παξαγξάθνη ηνπνζεηνχληαη κεηαμχ ησλ πεξηζσξίσλ κηαο ζειίδαο. (1) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ηεο ζηνίρηζεο (Alignment) πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. Align Text Left: Center: Align Text Right: Justify: Νη γξακκέο ζηνηρίδνληαη ζην αξηζηεξφ πεξηζψξην ηεο ζειίδαο. Νη γξακκέο ζηνηρίδνληαη ζην θέληξν ηεο ζειίδαο. Νη γξακκέο ζηνηρίδνληαη ζην δεμηφ πεξηζψξην ηεο ζειίδαο. Νη γξακκέο ζηνηρίδνληαη πιήξσο θαη ζηα δπν πεξηζψξηα ηεο ζειίδαο. (2) Σξεζηκνπνηψληαο ηνπο ζπλδπαζκνχο πιήθηξσλ φπσο πην θάησ: Ctrl + L = Align Text Left Ctrl + E = Center Ctrl + R = Align Text Right Ctrl + J = Justify 2 Γηάζηεκα κεηαμύ γξακκώλ κηαο παξαγξάθνπ-γηάζηηρν (Line Spacing) (1) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην δηαγψλην βειάθη ζηε δεμηά θάησ γσλία. Πην παξάζπξν πνπ ζα αλνίμεη θάλνπκε θιηθ ζηε ιίζηα ηνπ Line spacing: ε νπνία παξνπζηάδεη ηηο πην θάησ επηινγέο: Single: γηα κνλφ δηάζηεκα κεηαμχ ησλ γξακκψλ. 1,5 Lines: γηα 1,5 γξακκή δηάζηεκα κεηαμχ ησλ γξακκψλ. Double: At Least: Exactly: Multiple: γηα δηπιφ δηάζηεκα κεηαμχ ησλ γξακκψλ. γηα δηάζηεκα ηνπιάρηζηνλ κε ηνλ αξηζκφ πνπ θαζνξίδνπκε ζην θνπηί At: γηα δηάζηεκα αθξηβψο κε ηνλ αξηζκφ πνπ θαζνξίδνπκε ζην θνπηί At: γηα δηάζηεκα ην νπνίν είλαη πνιιαπιάζην ηνπ κνλνχ δηαζηήκαηνο ζχκθσλα κε ηνλ αξηζκφ πνπ θαζνξίδνπκε ζην θνπηί At: 81

82 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ5 3 Γηάζηεκα κεηαμύ παξαγξάθσλ (1) Απφ ην κελνχ (Page Layout) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζηε ιίζηα ηνπ Spacing ε νπνία παξνπζηάδεη ηηο πην θάησ επηινγέο: Before: After: θαζνξίδνπκε ην δηάζηεκα πξηλ ηελ παξάγξαθν. θαζνξίδνπκε ην δηάζηεκα κεηά ηελ παξάγξαθν. Πεκείσζε: Ζ ρξήζε ησλ βειψλ απμνκείσζεο αιιάδεη ηελ ηηκή ηνπ δηαζηήκαηνο θαηά 6 ζηηγκέο θάζε θνξά. Νη 12 ζηηγκέο είλαη ηζνδχλακεο κε κηα γξακκή. 4 Πεξίγξακκα (Border) Νξηζκφο: Ρα πεξηγξάκκαηα είλαη γξακκέο δηαθφξσλ κεγεζψλ θαη ζρεκάησλ νη νπνίεο πεξηηξηγπξίδνπλ θάπνην θείκελν, ζειίδα ή πίλαθα. Ν ζηφρνο ηνπο είλαη λα ην θάλνπλ λα μερσξίδεη απφ ην ππφινηπν έγγξαθν. Κπνξνχκε λα βάινπκε πεξίγξακκα κέζα ζε θείκελν, ζε νιφθιεξε ηε ζειίδα θαη ζε πίλαθα. (1) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί πεξηγξάκκαηνο (Border) θαη επηιέγνπκε ην πεξίγξακκα πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. Κε ηνλ ίδην ηξφπν γηα λα αθαηξέζνπκε νπνηνδήπνηε πεξίγξακκα επηιέγνπκε ην No Border. (2) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί πεξηγξάκκαηνο (Border). Δδψ ηψξα θάλνπκε θιηθ ζην Borders and Shading θαη ζην παξάζπξν πνπ ζα αλνίμεη έρνπκε ηηο πην θάησ επηινγέο: Setting: Style: Color: Width: επηιέγνπκε ην πεξίγξακκα πνπ ζα πξνζηεζεί (γηα λα αθαηξέζνπκε έλα πθηζηάκελν πεξίγξακκα επηιέγνπκε None). επηιέγνπκε ην ζηπι ηνπ πεξηγξάκκαηνο. επηιέγνπκε ην ρξψκα ηνπ πεξηγξάκκαηνο. επηιέγνπκε ην πιάηνο ησλ γξακκψλ ηνπ πεξηγξάκκαηνο. Apply To: επηιέγνπκε πνπ ζα εθαξκνζηεί ην πεξίγξακκα. Options: γηα λα αιιάμνπκε ηα πεξηζψξηα ηνπ πεξηγξάκκαηνο. 5 θίαζε (Shading) (1) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ηεο ζθίαζεο (Shading) θαη επηιέγνπκε ηε ζθίαζε πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. Κε ηνλ ίδην ηξφπν γηα λα αθαηξέζνπκε νπνηαδήπνηε ζθίαζε επηιέγνπκε ην No Color. 82

83 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 6 Κνπθθίδεο θαη Αξίζκεζε (Bullets and Numbering) Α.4.2.Μ5 (1) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ησλ θνπθθίδσλ (Bullets) ή ζην θνπκπί ηεο αξίζκεζεο (Numbering) πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. 83

84 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Τπόκλεκα Ξξψηα επηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα κνξθνπνηήζνπκε θαη κεηά: Α.4.2.Μ5 Ση ζέινπκε λα θάλνπκε Μελνύ Παξάζπξν Γηαιόγνπ Πιεθηξνιόγην ηνίρηζε Αξηζηεξή Θεληξηθή Γεμηά Ξιήξεο CTRL + L CTRL + E CTRL + R CTRL + J Γηάζηηρν Κνλφ Γηπιφ Δλάκηζη CTRL + 1 CTRL + 2 CTRL + 5 Γηάζηεκα Πεξίγξακκα θίαζε Κνπθθίδεο Αξίζκεζε 84

85 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ6 A4.6 Μνξθνπνίεζε Παξαγξάθσλ κε Δζνρέο θαη ηεινζέηεο Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα δεκηνπξγνχκε εζνρέο θαη λα αλαγλσξίδνπκε ηα δηαθνξεηηθά είδε εζνρψλ Λα δεκηνπξγνχκε ζηεινζέηεο θαη λα αλαγλσξίδνπκε ηα δηαθνξεηηθά είδε ζηεινζεηψλ 1 Δζνρέο (Indents) Νξηζκφο: Νη εζνρέο θαζνξίδνπλ ηελ απφζηαζε ηεο παξαγξάθνπ απφ ην αξηζηεξφ ή απφ ην δεμηφ πεξηζψξην ηεο ζειίδαο. Κπνξνχκε λα απμήζνπκε ή λα κεηψζνπκε ηελ εζνρή κηαο παξαγξάθνπ ή κηαο νκάδαο παξαγξάθσλ. (1) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην δηαγψλην βειάθη ζηε δεμηά θάησ γσλία. Πην παξάζπξν πνπ ζα αλνίμεη θάλνπκε θιηθ ζηε ιίζηα ηνπ Indentation ε νπνία παξνπζηάδεη ηηο πην θάησ επηινγέο: Left: Right: Θαζνξίδνπκε ηελ απφζηαζε γηα αξηζηεξή εζνρή. Θαζνξίδνπκε ηελ απφζηαζε γηα δεμηά εζνρή. Special: - Δπηιέγνπκε ην First Line γηα εζνρή κφλν ηεο πξψηεο γξακκήο ηεο παξαγξάθνπ (θαζνξίδνπκε ηελ απφζηαζε ζην θνπηί By:). - Δπηιέγνπκε ην Hanging γηα πξνεμνρή ηεο πξψηεο γξακκήο ηεο παξαγξάθνπ (θαζνξίδνπκε ηελ απφζηαζε ζην θνπηί By:). (2) Σξεζηκνπνηψληαο ηνπο ζεκεησηέο κέζσ ηνπ ράξαθα (Ruler) κπνξνχκε λα δεκηνπξγνχκε εζνρέο ή πξνεμνρέο ζχξνληαο ηνπο κε ην πνληίθη αλάινγα κέρξη λα θηάζνπλ ζην επηζπκεηφ ζεκείν. (3) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ησλ εζνρψλ (Indent) πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. Decrease: Κείσζε εζνρήο θαηά 1,27 cm πξνο ηα αξηζηεξά. Increase: Αχμεζε εζνρήο θαηά 1,27 cm πξνο ηα δεμηά. (4) Σξεζηκνπνηψληαο ην πιήθηξν TAB κπνξνχκε λα δεκηνπξγνχκε εζνρή γξακκήο θαηά 1,27 cm πξνο ηα δεμηά. Σξεζηκνπνηψληαο ην πιήθηξν BACKSPACE κπνξνχκε λα αθαηξνχκε εζνρή θαηά 1,27 cm πξνο ηα αξηζηεξά. 85

86 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 2 ηεινζέηεο (Tabs) Α.4.2.Μ6 Νξηζκφο: Νη ζέζεηο ζηεινζέηε καο δηεπθνιχλνπλ λα επζπγξακκίζνπκε θείκελν πξνο ηα αξηζηεξά, ηα δεμηά, ην θέληξν, ζε ραξαθηήξα κε ζηνίρηζε ζηελ ππνδηαζηνιή ή ζε ραξαθηήξα κε εκθάληζε γξακκήο. Νη ζηεινζέηεο είλαη ζεκεία πάλσ ζηνλ νξηδφληην ράξαθα ηνπ θεηκέλνπ. πάξρνπλ 5 είδε (αξηζηεξφο, δεμηφο, θέληξηθφο, δεθαδηθφο, θαη γξακκήο). Νξηνζεηνχληαη πξηλ ηελ πιεθηξνιφγεζε θεηκέλνπ θαη ε κεηαθίλεζε απφ έλα ζηεινζέηε ζε άιιν επηηπγράλεηαη κε ην πιήθηξν ΣΑΒ. (1) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην δηαγψλην βειάθη ζηε δεμηά θάησ γσλία. Πην παξάζπξν πνπ ζα αλνίμεη θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ησλ ζηεινζεηψλ (Tabs) θαη επηιέγνπκε ηνπο ζηεινζέηεο πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε: Tab stop position: Θαζνξίδνπκε ηνλ αξηζκφ ησλ εθαηνζηψλ ζηνλ νπνίν ζα ζηακαηήζεη ν ζηεινζέηεο. Alignment: Θαζνξίδνπκε ηελ επζπγξάκκηζε ηνπ θεηκέλνπ ζην ζεκείν ζηάζεο ηνπ ζηεινζέηε. Left: Center: Right: Decimal: Δπζπγξακκίδεη ην θείκελν ζηα αξηζηεξά. Δπζπγξακκίδεη ην θείκελν ζην κέζν. Δπζπγξακκίδεη ην θείκελν ζηα δεμηά. Δπζπγξακκίδεη ηνπο αξηζκνχο ζηελ ππνδηαζηνιή. Bar: Θαηαρσξεί κηα θάζεηε γξακκή ζην ζεκείν ζηάζεο ηνπ ζηεινζέηε. Leader: Θαζνξίδνπκε θάπνην είδνο γξακκήο γηα νδεγφ πξνο ην ζεκείν ηνπ ζηεινζέηε. (2) Σξεζηκνπνηψληαο ηνπο ζηεινζέηεο κέζσ ηνπ ράξαθα (Ruler) κπνξνχκε λα θαζνξίζνπκε ηελ απφζηαζε επζπγξάκκηζεο ηνπ θεηκέλνπ (αθνχ παηεζεί ην πιήθηξν TAB) κέρξη λα θηάζνπλ ζην επηζπκεηφ ζεκείν. 86

87 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ6 Τπόκλεκα Ξξψηα επηιέγνπκε ην θείκελν πνπ ζέινπκε λα κνξθνπνηήζνπκε θαη κεηά: Ση ζέινπκε λα θάλνπκε Μελνύ Παξάζπξν Γηαιόγνπ Πιεθηξνιόγην Δζνρέο ηεινζέηεο Αξηζηεξφο Θεληξηθφο Γεμηφο Γεθαδηθφο Γξακκήο Υάξαθα 87

88

89 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ7 A4.7 Βαζηθή Μνξθνπνίεζε ειίδσλ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα αλαγλσξίδνπκε θαη λα ηξνπνπνηνχκε ηα πεξηζψξηα ελφο εγγξάθνπ Λα αιιάδνπκε ηνλ πξνζαλαηνιηζκφ-δηάηαμε ελφο εγγξάθνπ Λα εηζάγνπκε θαη λα αθαηξνχκε αξηζκνχο ζειίδαο απφ ην έγγξαθν 1 Πεξηζώξηα (Margins) Νξηζκφο: Ρα πεξηζψξηα ζε έλα έγγξαθν, θάλνπλ πην εχθνιε ηελ αλάγλσζε θαη πην επράξηζηε. Ξαξέρνπλ ην ρψξν γηα λα θξαηάκε ην έγγξαθν ζηα ρέξηα καο ρσξίο λα θαιχπηνπκε ην θείκελν θαη κπνξνχκε επίζεο λα ζεκεηψζνπκε κε ην ζηπιφ καο επηπξφζζεηεο πιεξνθνξίεο θαη ζεκεηψζεηο ηηο νπνίεο ζεσξνχκε ρξήζηκεο. Ρν πιάηνο ησλ πεξηζσξίσλ θαίλεηαη πάλσ ζην ράξαθα, φπσο βιέπνπκε ην έγγξαθν ζηελ νζφλε. Πην κέξνο ηνπ εγγξάθνπ πνπ βιέπεηε πην θάησ, ην πάλσ πεξηζψξην είλαη πεξίπνπ 3 εθαηνζηά, ελψ ην αξηζηεξφ 2 εθαηνζηά. Αλ ν ράξαθαο δελ εκθαλίδεηαη, απφ ην κελνχ (View) επηιέγνπκε ην ράξαθα (Ruler). Αξηζηεξό πεξηζψξην (2 εθαηνζηά) Πάλσ πεξηζψξην (3 εθαηνζηά) (1) Πχξλνληαο κε ην πνληίθη κεηαμχ ηνπ ζθνχξνπ κπιε θαη ηνπ ιεπθνχ ρξψκαηνο ζην ράξαθα. (2) Απφ ην κελνχ (Page Layout) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Page Setup) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ησλ πεξηζσξίσλ (Margins) θαη επηιέγνπκε ηα πεξηζψξηα πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. 2 Πξνζαλαηνιηζκόο-Γηάηαμε (Orientation) Νξηζκφο: Ν πξνζαλαηνιηζκφο (Γηάηαμε) ελφο εγγξάθνπ καο επηηξέπεη λα εθηππψζνπκε θείκελν κε δχν πξνζαλαηνιηζκνχο: θαηά πιάηνο-ηνπίν (Landscape) θαη θαηά κήθνο-πνξηξαίην (Portrait) ηεο ζειίδαο. Κε ηνλ πξνζαλαηνιηζκφ θαηά πιάηνο, ην θείκελν εθηππψλεηαη, φπσο ζα εθηππψλαηε κηα επηζηνιή ζηε ζειίδα, ε ζειίδα είλαη καθξχηεξε αληί γηα θαξδχηεξε. Κε ηνλ πξνζαλαηνιηζκφ θαηά κήθνο, ην θείκελν εθηππψλεηαη έηζη ψζηε ε ζειίδα λα είλαη θαξδχηεξε αληί γηα καθξχηεξε. (1) Απφ ην κελνχ (Page Layout) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Header & Footer) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ηνπ πξνζαλαηνιηζκνχ (Orientation) θαη επηιέγνπκε ηνλ πξνζαλαηνιηζκφ πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. 89

90 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 3 Αξηζκνί ζειίδαο (Page Number) Α.4.2.Μ7 Νξηζκφο: Νη αξηζκνί ζειίδαο καο βνεζνχλ λα εληνπίδνπκε εχθνια κηα ζπγθεθξηκέλε ζειίδα πνπ ζέινπκε, ελψ δηαηεξνχλ ηαμηλνκεκέλεο ηηο ζειίδεο ελφο εγγξάθνπ. (1) Απφ ην κελνχ (Insert) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Header & Footer) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί αξίζκεζεο ζειίδαο (Page Number) θαη επηιέγνπκε ην ζεκείν ηεο ζειίδαο πνπ ζέινπκε λα εηζάγνπκε ηελ αξίζκεζε ζειίδαο. (2) Γηα λα αθαηξέζνπκε (Remove Page Number) δηπινπαηνχκε πάλσ ζηνλ αξηζκφ ζειίδαο θαη κπαίλνπκε ζηελ θεθαιίδα (Header) ή ζην ππνζέιηδν (Footer). Δπηιέγνπκε ην θνπηάθη ηνπ αξηζκνχ θαη θάλνπκε θιηθ ζην πιήθηξν Delete. Αθνινχζσο, γηα λα πάκε πίζσ ζην θπξίσο θείκελν καο, δηπινπαηνχκε ζην θέληξν ηεο ζειίδαο καο. Τπόκλεκα Πεξηγξαθή Μελνύ Παξάζπξν Γηαιόγνπ Πιεθηξνιόγην Πεξηζώξηα Πξνζαλαηνιηζκόο Αξηζκνί ζειίδαο 90

91 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ8 A4.8 Μνξθνπνίεζε ειίδσλ κε Δπηπξόζζεηα ηνηρεία Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα εηζάγνπκε θαη λα αθαηξνχκε θείκελν ζηελ θεθαιίδα θαη ην ππνζέιηδν ελφο εγγξάθνπ Λα εηζάγνπκε πεξηγξάκκαηα ζε νιφθιεξε ηε ζειίδα Λα εηζάγνπκε πδαηνγξάθεκα ζηε ζειίδα 1 Κεθαιίδα θαη Τπνζέιηδν (Header & Footer) Νξηζκφο: Ζ θεθαιίδα (Header) είλαη ην πάλσ θελό θνκκάηη ηεο ζειίδαο θαη ην ππνζέιηδν (Footer) ην θάησ θελό θνκκάηη ηεο ζειίδαο. Απηά ηα δχν κέξε ρξεζηκεχνπλ γηα λα γξάθνπκε κέζα θάπνηεο πιεξνθνξίεο ηνπ εγγξάθνπ νη νπνίεο είλαη πνιχ βνεζεηηθέο. Πηελ θεθαιίδα ζπλήζσο γξάθνπκε ζηνηρεία φπσο ν ηίηινο ηνπ θεθαιαίνπ πνπ αλαθέξεηαη ε ζειίδα (αλ είλαη ζε βηβιίν) ή ηνλ ζπγγξαθέα ηεο ζειίδαο. Πην ππνζέιηδν γξάθνπκε ζπλήζσο αξηζκνχο ζειίδαο θαη νηηδήπνηε άιιν κπνξεί λα θαλεί ρξήζηκν. πσο κπνξείηε λα δείηε θαη ζε απηφ ην θπιιάδην πνπ θξαηάηε, ζηελ θεθαιίδα είλαη γξακκέλνο ν ηίηινο ηεο ελφηεηαο πνπ δηδάζθεζηε θαη ζην ππνζέιηδν, ν αξηζκφο ηεο ζειίδαο. (1) Αλ ππάξρεη ήδε θείκελν ζηελ θεθαιίδα ή ζην ππνζέιηδν, δηπινπαηνχκε πάλσ ηνπ. (2) Απφ ην κελνχ (Insert) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Header & Footer) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ηεο θεθαιίδαο (Header) ή ζην θνπκπί ηνπ ππνζέιηδνπ (Footer) πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. 2 Πεξίγξακκα (Border) ζε νιόθιεξε ηε ζειίδα Νξηζκφο: Ρα πεξηγξάκκαηα είλαη γξακκέο δηαθφξσλ κεγεζψλ θαη ζρεκάησλ νη νπνίεο πεξηηξηγπξίδνπλ θάπνην θείκελν, ζειίδα ή πίλαθα. Ν ζηφρνο ηνπο είλαη λα ην θάλνπλ λα μερσξίδεη απφ ην ππφινηπν έγγξαθν. Κπνξνχκε λα βάινπκε πεξίγξακκα κέζα ζε θείκελν, ζε νιφθιεξε ηε ζειίδα θαη ζε πίλαθα. (1) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί πεξηγξάκκαηνο (Border). Δδψ ηψξα θάλνπκε θιηθ ζην Borders and Shading θαη ζην παξάζπξν πνπ ζα αλνίμεη έρνπκε ηηο πην θάησ επηινγέο: Setting: επηιέγνπκε ην πεξίγξακκα πνπ ζα πξνζηεζεί (γηα λα αθαηξέζνπκε έλα πθηζηάκελν πεξίγξακκα επηιέγνπκε None). Style: επηιέγνπκε ην ζηπι ηνπ πεξηγξάκκαηνο. Color: επηιέγνπκε ην ρξψκα ηνπ πεξηγξάκκαηνο. Width: επηιέγνπκε ην πιάηνο ησλ γξακκψλ ηνπ πεξηγξάκκαηνο. Apply To: επηιέγνπκε πνπ ζα εθαξκνζηεί ην πεξίγξακκα.art: επηιέγνπκε έηνηκν πεξίγξακκα. Options: γηα λα αιιάμνπκε ηα πεξηζψξηα ηνπ πεξηγξάκκαηνο. 91

92 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 3 Τδαηνγξάθεκα (Watermark) Α.4.2.Μ8 Νξηζκφο: Ρν θφλην ζειίδαο (Page Background) είλαη ην πίζσ κέξνο ηνπ εγγξάθνπ, δειαδή ην κέξνο ηεο ζειίδαο πίζσ απφ ηα γξάκκαηα. Δθεί κπνξνχκε λα πξνζζέζνπκε ρξψκαηα, εηθφλεο ή θείκελα (δαηνγξάθεκα-watermark). (1) Απφ ην κελνχ (Page Layout) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Page Background) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί πδαηνγξαθήκαηνο (Watermark) θαη επηιέγνπκε ην πδαηνγξάθεκα πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. Τπόκλεκα Πεξηγξαθή Μελνύ Παξάζπξν Γηαιόγνπ Πιεθηξνιόγην Κεθαιίδα / Τπνζέιηδν Πεξίγξακκα ζε νιόθιεξε ηε ζειίδα Τδαηνγξάθεκα 92

93 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ9 A4.9 Γεκηνπξγία Πίλαθα Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα εμεγνχκε ηε ρξεζηκφηεηα ελφο πίλαθα Λα δεκηνπξγνχκε έλα πίλαθα Λα δηαθξίλνπκε ηε δηαθνξά αλάκεζα ζηε γξακκή, ζηήιε θαη θειί ελφο πίλαθα 1 Πίλαθαο (Table) Νξηζκφο: Ξνιιέο θνξέο ζε θάπνην έγγξαθν ρξεηάδεηαη λα νξγαλψζνπκε ηηο ιέμεηο ή ηνπο αξηζκνχο ζε γξακκέο θαη ζηήιεο δειαδή ζε πίλαθεο (Table) (φπσο γηα παξάδεηγκα ην σξνιφγην πξφγξακκα, ην πξφγξακκα εμεηάζεσλ, ηα ζηαηηζηηθά δειηία, κηα κηζζνδνηηθή θαηάζηαζε, θαηαζηάζεηο βαζκνινγίαο θ.ιπ.). Δθηφο φκσο απφ ηελ νξγάλσζε πνπ παξέρνπλ νη πίλαθεο κπνξνχλ λα ηξαβήμνπλ ηελ πξνζνρή ηνπ αλαγλψζηε θαη λα θάλνπλ πην ειθπζηηθά απηά πνπ ζέινπκε λα παξνπζηάζνπκε. Έλαο επεμεξγαζηήο θεηκέλνπ, παξέρεη ζην ρξήζηε ηε δπλαηφηεηα λα εηζάγεη πίλαθεο ζην θείκελφ ηνπ θαη λα ηνπο ηξνπνπνηεί φπσο απηφο ζέιεη δίλνληάο ηνπ έηζη πνιιέο δπλαηφηεηεο. 2 Υαξαθηεξηζηηθά ελόο πίλαθα Έλαο πίλαθαο απνηειείηαη απφ έλα ζχλνιν θειηψλ πνπ είλαη δηεπζεηεκέλα ζε ζηήιεο (Columns) θαη γξακκέο (Rows). Γηα παξάδεηγκα ν πην θάησ πίλαθαο απνηειείηαη απφ 5 ζηήιεο θαη 4 γξακκέο πνπ ζρεκαηίδνπλ έλα ζχλνιν 20 θειηψλ. Νη πίλαθεο καο δίλνπλ ηε δπλαηφηεηα λα παξνπζηάδνπκε πιεξνθνξίεο ζε παξάιιειεο ζηήιεο, ψζηε νη πιεξνθνξίεο λα είλαη ηαθηνπνηεκέλεο ζε ζπγθεθξηκέλεο πεξηνρέο. Νη πιεξνθνξίεο εηζάγνληαη ζηα θειηά θαη κπνξνχλ λα κνξθνπνηεζνχλ, φπσο θαη ην θαλνληθφ θείκελν. Κπνξνχκε λα πξνζζέηνπκε λέεο γξακκέο ή ζηήιεο θαη λα ζπγρσλεχνπκε ή λα δηαηξνχκε ηηο ήδε ππάξρνπζεο. Ζ πξνζζήθε πεξηγξακκάησλ θαη ζθίαζεο θάλεη ηνπο πίλαθεο αιιά θαη ηα θείκελα πην επαλάγλσζηα θαη πην ειθπζηηθά. 3 Γεκηνπξγία πίλαθα (Insert Table) (1) Απφ ην κελνχ (Insert) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Table) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζηελ εληνιή Insert Table θαη ζην παξάζπξν δηαιφγνπ εηζαγσγήο πίλαθα θαζνξίδνπκε ηνλ αξηζκφ ζηειψλ (Number of columns:) θαη γξακκψλ (Number of rows:) πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. Fixed column width: Νξίδσ ην πιάηνο ησλ ζηειψλ ηνπ πίλαθα AutoFit to contents: Απηφκαην πιάηνο ζε ζρέζε κε ην θείκελν AutoFit to window: Απηφκαην πιάηνο ζε ζρέζε κε ην πιάηνο ηεο ζειίδαο 93

94 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ9 (2) Απφ ην κελνχ (Insert) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Table) θαη ζηε ζπλέρεηα ζχξνπκε ην δείθηε θξαηψληαο ην αξηζηεξφ θνπκπί παηεκέλν γηα λα επηιέμνπκε ηηο ζηήιεο θαη ηηο γξακκέο απφ ηηο νπνίεο ζα απνηειείηαη ν πίλαθαο πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. Τπόκλεκα Πεξηγξαθή Μελνύ Παξάζπξν Γηαιόγνπ Πιεθηξνιόγην Γεκηνπξγία Πίλαθα 94

95 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ10 A4.10 Δηζαγσγή θαη Δπεμεξγαζία Γεδνκέλσλ ζε Πίλαθα Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα κεηαθηλνχκε ην δξνκέα κεηαμχ ησλ θειηψλ ελφο πίλαθα ρξεζηκνπνηψληαο ην πνληίθη, ηα πιήθηξα θίλεζεο, ην πιήθηξν TAB θαη ζπλδπαζκφ πιήθηξσλ Λα εηζάγνπκε δεδνκέλα ζε έλα πίλαθα Λα επεμεξγαδφκαζηε δεδνκέλα ζε έλα πίλαθα 1 Μεηαθίλεζε ηνπ δξνκέα κέζα ζηνλ πίλαθα Ζ κεηαθίλεζε ηνπ δξνκέα (Cursor) ζηα θειηά ελφο πίλαθα γίλεηαη κε ηνπο πην θάησ ηξφπνπο: (1) Κεηαθηλήζηε ην δείθηε ηνπ πνληηθηνχ ζην θειί ηεο επηινγήο ζαο θαη παηήζηε ην αξηζηεξφ πιήθηξν ηνπ πνληηθηνχ. (2) Γηα ηε κεηαθίλεζε ηνπ δξνκέα ζην επόκελν θειί παηήζηε ην πιήθηξν TAB. (3) Γηα ηε κεηαθίλεζε ηνπ δξνκέα ζην πξνεγνύκελν θειί παηήζηε ηα πιήθηξα Shift + TAB. (4) Κπνξείηε επίζεο λα ρξεζηκνπνηείηε ηα πιήθηξα (βέιε) θηλήζεσο,,,, γηα λα θηλεζείηε πξνο όιεο ηηο θαηεπζύλζεηο. (5) Δπηπξφζζεηα, κπνξείηε λα ρξεζηκνπνηείηε ην πνληίθη γηα ηε κεηαθίλεζή ζαο ζε νπνηνδήπνηε θειί, παηψληαο ζε νπνηνδήπνηε ζεκείν ηνπ θειηνχ απηνχ. Πεκείσζε: Δάλ ν δξνκέαο βξίζθεηαη ζην ηειεπηαίν θειί ηνπ πίλαθα, ρξεζηκνπνηψληαο ην πιήθηξν TAB, δεκηνπξγείηαη κηα λέα γξακκή ζηνλ πίλαθα. 2 Δηζαγσγή δεδνκέλσλ κέζα ζε έλα πίλαθα Αθνχ ηνπνζεηήζεηε ην δξνκέα ζε έλα θειί ηνπ πίλαθα κπνξείηε λα εηζάγεηε, λα δηαγξάςεηε ή λα επεμεξγαζηείηε δεδνκέλα κε ην ζπλεζηζκέλν ηξφπν (κε πιεθηξνιφγεζε, κε αληηγξαθή θαη επηθφιιεζε, κε εηζαγσγή ζπκβφισλ θ.ιπ.). Κέζα ζηα θειηά κπνξείηε λα εηζαγάγεηε αθφκε θαη γξαθηθά αληηθείκελα. 3 Δπεμεξγαζία ηνπ πεξηερνκέλνπ ελόο θειηνύ Ν ρψξνο ελφο θειηνχ δηακνξθψλεηαη φπσο ν ρψξνο ζηελ πεξηνρή θεηκέλνπ ελφο εγγξάθνπ. Απηφ ζεκαίλεη φηη κπνξείηε λα πιεθηξνινγείηε θείκελν κέζα ζε φπνην θειί ζέιεηε, λα αιιάδεηε παξαγξάθνπο, λα αληηγξάθεηε ή λα κεηαθηλείηε δεδνκέλα, λα κνξθνπνηήζεηε αλάινγα ηελ ή ηηο παξαγξάθνπο απηέο, κε ηνλ ίδην ηξφπν πνπ ην θάλαηε κέρξη ηψξα. Κπνξείηε, δειαδή, λα έρεηε ζπγθεθξηκέλν είδνο ζηνίρηζεο παξαγξάθνπ, δηάζηηρν, κέγεζνο γξακκαηνζεηξάο, εζνρέο, θνπθθίδεο ή αξίζκεζε, λα εηζαγάγεηε εηθφλεο, πιαίζηα θ.ιπ. Θάζε θειί κπνξεί λα έρεη ηελ δηθή ηνπ κνξθνπνίεζε (γξακκαηνζεηξάο, παξαγξάθσλ, θιπ) αθνχ ζηελ νπζία απνηειεί κηα ηειείσο μερσξηζηή νληφηεηα. Αλ ινηπφλ κνξθνπνηήζνπκε έλα θειί, απηφ δε ζεκαίλεη φηη ε κνξθνπνίεζε κεηαθέξεηαη απηφκαηα θαη ζηα ππφινηπα θειηά ηνπ πίλαθα, αιιά πξέπεη λα κνξθνπνηεζνχλ φια είηε κεκνλσκέλα είηε καδηθά. 4 Γηαγξαθή ησλ πεξηερνκέλσλ ησλ θειηώλ ελόο πίλαθα (1) Δπηιέμηε ηα θειηά ηνπ πίλαθα, ησλ νπνίσλ ζέιεηε λα δηαγξάςεηε ηα πεξηερφκελα θαη απιά παηήζηε ην πιήθηξν Delete. 95

96 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ10 Τπόκλεκα Σξήζηκνη ζπλδπαζκνί πιήθηξσλ γηα κεηαθίλεζε κέζα ζε έλα Ξίλαθα: Πεξηγξαθή Πιήθηξα θηλήζεσο,,, TAB Shift + TAB Alt + Home Alt + End Alt + PgUp Alt + PgDn Δλέξγεηα Κεηαθίλεζε ηνπ δξνκέα (Ξάλσ, Θάησ, Αξηζηεξά θαη Γεμηά) Πην επφκελν θειί κηαο γξακκήο Πην πξνεγνχκελν θειί κηαο γξακκήο Πην πξψην θειί ηεο γξακκήο ζηελ νπνία βξίζθεηαη ν δξνκέαο Πην ηειεπηαίν θειί ηεο γξακκήο ζηελ νπνία βξίζθεηαη ν δξνκέαο Πην πξψην θειί ηεο ζηήιεο ζηελ νπνία βξίζθεηαη ν δξνκέαο Πην ηειεπηαίν θειί ηεο ζηήιεο ζηελ νπνία βξίζθεηαη ν δξνκέαο 96

97 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ11 A4.11 Γηαρείξηζε Πηλάθσλ ε Έλα Έγγξαθν Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα επηιέγνπκε γξακκέο, ζηήιεο, θειηά θαη νιφθιεξν ηνλ πίλαθα Λα εηζαγάγνπκε θαη λα δηαγξάθνπκε γξακκέο θαη ζηήιεο ζε πίλαθα θαζψο θαη νιφθιεξν πίλαθα Λα αιιάδνπκε ην πιάηνο ησλ ζηειψλ ηνπ πίλαθα Λα αιιάδνπκε ην χςνο ησλ γξακκψλ ηνπ πίλαθα 1 Βαζηθέο εληνιέο πηλάθσλ Νη εληνιέο γηα ηνπο πίλαθεο βξίζθνληαη ζην θπξίσο κελνχ ηνπ Table Tools -> Layout. Select Cell Column Row Table Δπηινγή Δπηιέμηε έλα θειί φηαλ ν δξνκέαο ζαο βξίζθεηαη κέζα ζε απηφ Δπηιέμηε κηα ζηήιε φηαλ ν δξνκέαο ζαο βξίζθεηαη κέζα ζε απηή Δπηιέμηε κηα γξακκή φηαλ ν δξνκέαο ζαο βξίζθεηαη κέζα ζε απηή Δπηιέμηε έλα πίλαθα φηαλ ν δξνκέαο ζαο είλαη κέζα ζε απηφλ Insert Left Right Above Below Δηζαγσγή Δηζαγσγή ζηήιεο ζηα αξηζηεξά ηεο επηιεγκέλεο ζηήιεο Δηζαγσγή ζηήιεο ζηα δεμηά ηεο επηιεγκέλεο ζηήιεο Δηζαγσγή γξακκήο πάλσ απφ ηελ επηιεγκέλε γξακκή Δηζαγσγή γξακκήο θάησ απφ ηελ επηιεγκέλε γξακκή Delete Cells Columns Rows Table Γηαγξαθή Γηαγξαθή θειηψλ φηαλ ν δξνκέαο ζαο βξίζθεηαη κέζα ζε απηά Γηαγξαθή κηαο ζηήιεο φηαλ ν δξνκέαο ζαο βξίζθεηαη κέζα ζε απηή Γηαγξαθή κηαο γξακκήο φηαλ ν δξνκέαο ζαο βξίζθεηαη κέζα ζε απηή Γηαγξαθή νιφθιεξνπ ηνπ πίλαθα φηαλ ν δξνκέαο ζαο είλαη κέζα ζε απηφλ Properties Row Height Column Width Ιδηόηεηεο Οχζκηζε χςνπο γξακκήο/γξακκψλ Οχζκηζε πιάηνπο ζηήιεο/ζηειψλ 97

98 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Τπόκλεκα Νη εληνιέο γηα ηνπο πίλαθεο βξίζθνληαη ζην θπξίσο κελνχ ηνπ Table Tools -> Layout. Α.4.2.Μ11 Πεξηγξαθή Μελνύ Παξάζπξν Γηαιόγνπ Πιεθηξνιόγην Δπηινγή θειηνύ ζηήιεο, γξακκήο, θαη πίλαθα Δηζαγσγή γξακκήο θαη ζηήιεο Γηαγξαθή θειηνύ ζηήιεο, γξακκήο, θαη πίλαθα Αιιαγή ύςνπο γξακκήο / Αιιαγή πιάηνπο ζηήιεο 98

99 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ12 A4.12 Μνξθνπνίεζε Πηλάθσλ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα κνξθνπνηνχκε ην πεξηερφκελν ελφο πίλαθα (γξακκαηνζεηξά, κέγεζνο γξακκάησλ, ζηνίρηζε ) Λα πξνζζέηνπκε θαη λα θαηαξγνχκε πεξίγξακκα θαη ζθίαζε ζε έλα πίλαθα Λα ζπγρσλεχνπκε θαη λα δηαηξνχκε θειηά ζε έλα πίλαθα Λα κνξθνπνηνχκε έλα πίλαθα ρξεζηκνπνηψληαο ηελ εληνιή απηφκαηεο κνξθνπνίεζεο 1 Βαζηθέο εληνιέο κνξθνπνίεζεο πηλάθσλ (1) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Font) θαη ζηε ζπλέρεηα επηιέγνπκε ην θνπκπί πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε (Ρν πεξηερφκελν ελφο πίλαθα κπνξεί λα κνξθνπνηεζεί κε ηηο ίδηεο εληνιέο πνπ ρξεζηκνπνηνχκε γηα ηε κνξθνπνίεζε θεηκέλνπ). 2 Πεξίγξακκα (Border) ζε πίλαθα Νξηζκφο: Ρα πεξηγξάκκαηα είλαη γξακκέο δηαθφξσλ κεγεζψλ θαη ζρεκάησλ νη νπνίεο πεξηηξηγπξίδνπλ θάπνην θείκελν, ζειίδα ή πίλαθα. Ν ζηφρνο ηνπο είλαη λα ην θάλνπλ λα μερσξίδεη απφ ην ππφινηπν έγγξαθν. Κπνξνχκε λα βάινπκε πεξίγξακκα κέζα ζε θείκελν, ζε νιφθιεξε ηε ζειίδα θαη ζε πίλαθα. (1) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί πεξηγξάκκαηνο (Border) θαη επηιέγνπκε ην πεξίγξακκα πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. Κε ηνλ ίδην ηξφπν γηα λα αθαηξέζνπκε νπνηνδήπνηε πεξίγξακκα επηιέγνπκε ην No Border. (2) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί πεξηγξάκκαηνο (Border). Δδψ ηψξα θάλνπκε θιηθ ζην Borders and Shading θαη ζην παξάζπξν πνπ ζα αλνίμεη έρνπκε ηηο πην θάησ επηινγέο: Setting: Style: Color: Width: επηιέγνπκε ην πεξίγξακκα πνπ ζα πξνζηεζεί (γηα λα αθαηξέζνπκε έλα πθηζηάκελν πεξίγξακκα επηιέγνπκε None). επηιέγνπκε ην ζηπι ηνπ πεξηγξάκκαηνο. επηιέγνπκε ην ρξψκα ηνπ πεξηγξάκκαηνο. επηιέγνπκε ην πιάηνο ησλ γξακκψλ ηνπ πεξηγξάκκαηνο. Apply To: επηιέγνπκε πνπ ζα εθαξκνζηεί ην πεξίγξακκα. Options: γηα λα αιιάμνπκε ηα πεξηζψξηα ηνπ πεξηγξάκκαηνο. 3 θίαζε (Shading) ζε πίλαθα (1) Απφ ην κελνχ (Home) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Paragraph) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ηεο ζθίαζεο (Shading) θαη επηιέγνπκε ηε ζθίαζε πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. Κε ηνλ ίδην ηξφπν γηα λα αθαηξέζνπκε νπνηαδήπνηε ζθίαζε επηιέγνπκε ην No Color. 99

100 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 4 πγρώλεπζε θειηώλ (Merge Cells) Α.4.2.Μ12 Νξηζκφο: Κπνξνχκε λα ζπγρσλεχζνπκε-ελνπνηήζνπκε έλα ή πεξηζζφηεξα θειηά ελφο πίλαθα, ηα νπνία βξίζθνληαη ζηελ ίδηα γξακκή ή ζηήιε, ζε έλα θαη κφλν θειί. Απηφ κπνξεί γηα παξάδεηγκα λα θαλεί ρξήζηκν ζηε δεκηνπξγία κηαο γξακκήο επηθεθαιίδαο ζε έλα πίλαθα. Δπηιέγνπκε ηα θειηά πνπ ζέινπκε λα ζπγρσλεχζνπκε θαη (1) Απφ ην κελνχ (Table Tools -> Layout) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Merge) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ηεο ζπγρψλεπζεο θειηψλ (Merge Cells) πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. 5 Γηαίξεζε θειηώλ (Split Cells) Νξηζκφο: Κπνξνχκε επίζεο λα δηαρσξίζνπκε έλα θειί ζε πεξηζζφηεξα θειηά ελφο πίλαθα, ηα νπνία βξίζθνληαη ζηελ ίδηα γξακκή ή ζηήιε. Δπηιέγνπκε ηα θειηά πνπ ζέινπκε λα δηαρσξίζνπκε θαη (1) Απφ ην κελνχ (Table Tools -> Layout) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Merge) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ηνπ δηαρσξηζκνχ θειηψλ (Split Cells) πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. 6 Απηόκαηε κνξθνπνίεζε πίλαθα (Table Style) Νξηζκφο: Ν επεμεξγαζηήο θεηκέλνπ καο δίλεη ηε δπλαηφηεηα λα δεκηνπξγήζνπκε γξήγνξα πίλαθεο κε επαγγεικαηηθή εκθάληζε ρξεζηκνπνηψληαο νπνηαδήπνηε απφ ηηο ελζσκαησκέλεο κνξθέο πίλαθα. Δπηιέγνπκε ηνλ πίλαθα πνπ ζέινπκε λα κνξθνπνηήζνπκε θαη (1) Απφ ην κελνχ (Table Tools -> Design) επηιέγνπκε ηελ θαξηέια (Table Styles) θαη ζηε ζπλέρεηα θάλνπκε θιηθ ζε κηα απφ ηηο έηνηκεο κνξθνπνηήζεηο πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε. 100

101 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Τπόκλεκα Ξξψηα επηιέγνπκε ηνλ πίλαθα πνπ ζέινπκε λα κνξθνπνηήζνπκε θαη κεηά: Α.4.2.Μ12 Πεξηγξαθή Μελνύ Παξάζπξν Γηαιόγνπ Πιεθηξνιόγην Μνξθνπνηήζεηο γξακκαηνζεηξάο Πεξίγξακκα θίαζε πγρώλεπζε θειηώλ Γηαίξεζε θειηώλ Απηόκαηε κνξθνπνίεζε πίλαθα 101

102

103 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ13 A4.13 Γηαρείξηζε Γξαθηθώλ ε Έγγξαθν Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα ελεξγνπνηνχκε ηηο εληνιέο εηζαγσγήο εηθφλαο, γξαθηθνχ αληηθεηκέλνπ, γξαθηθνχ θεηκέλνπ θαη απηφκαηνπ ζρήκαηνο γηα λα πξνζζέηνπκε γξαθηθά θαη εηθφλα ζε έγγξαθν κέζσ ηνπ θπξίσο κελνχ θαη ηεο γξακκήο εξγαιείσλ ζρεδίαζεο Λα αιιάδνπκε ην ζηπι αλαδίπισζεο γξαθηθνχ θαη εηθφλαο γηα λα ηα κεηαθηλνχκε Λα αιιάδνπκε ην κέγεζνο γξαθηθνχ θαη εηθφλαο Λα ρξεζηκνπνηνχκε ηε γξακκή εξγαιείσλ ζρεδίαζεο γηα λα αιιάδνπκε ην γέκηζκα ρξψκαηνο θαη ην ζηπι ζθίαζεο γξαθηθνχ Λα εηζάγνπκε θείκελν ζε απηφκαην ζρήκα Λα δηαγξάθνπκε γξαθηθά θαη εηθφλεο 1 Δηζαγσγή 1.1 Κνξθέο αξρείσλ γξαθηθψλ Κπνξείηε λα εηζαγάγεηε πνιιέο δεκνθηιείο κνξθέο αξρείσλ γξαθηθψλ ζην έγγξαθφ ζαο φπσο γηα παξάδεηγκα: Αξρείν Graphics Interchange Format (.gif) Αξρείν Joint Photographic Experts Group (.jpg) Αξρείν Portable Network Graphics (.png) Αξρείν Bitmap ησλ Microsoft Windows (.bmp,.rle,.dib) Κεηα-αξρείν γξαθηθψλ ησλ Windows (.wmf) Αξρείν κνξθήο Tagged Image File (.TIFF) Αξρείν Encapsulated PostScript (.eps) 1.2 Πηπι αλαδίπισζεο (Wrapping styles) Θαζνξίδεη ηε δηάηαμε ηνπ γξαθηθνχ ή ηεο εηθφλαο ζε ζρέζε κε ην θείκελν. πάξρνπλ ηα ζηπι αλαδίπισζεο In line with text, Square, Tight, Behind text, In front of text θαη αλαδηπιψλνπλ ην θείκελν φπσο πεξηγξάθεηαη ζηνλ πην θάησ πίλαθα. In line with text Square Tight Behind text In front of text Ρν θείκελν δελ αλαδηπιψλεηαη γχξσ απφ ην γξαθηθφ. Άζπξν δηάζηεκα επεθηείλεηαη ζηα πεξηζψξηα θαη ζηηο δχν πιεπξέο ηνπ γξαθηθνχ. Αλαδηπιψλεηαη ην θείκελν γχξσ απφ φιεο ηηο πιεπξέο ηνπ ηεηξαγψλνπ νξηνζεηψληαο ην γξαθηθφ. Ρν θείκελν αλαδηπιψλεηαη γχξσ απφ ην γξαθηθφ ζε έλα αθαλφληζην ζρήκα νξηνζέηεζεο ηεο πξαγκαηηθήο εηθφλαο. Γελ έρεη πεξίγξακκα γχξσ απφ ην γξαθηθφ. Δκθαλίδεηαη πίζσ απφ ην θείκελν. Γελ έρεη πιαίζην γχξσ απφ ην γξαθηθφ θαη εκθαλίδεηαη κπξνζηά απφ ην θείκελν. 103

104 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ 2 Πώο εηζάγνπκε εηθόλα από αξρείν (1) Απφ ην κελνχ επηιέγνπκε InsertPicture Α.4.2.Μ13 (2) Βξίζθνπκε πνπ είλαη απνζεθεπκέλε ε εηθφλα καο. (3) Δπηιέγνπλε ηελ εηθφλα θαη παηάκε Insert. 3 Πώο εηζάγνπκε γξαθηθό αληηθείκελν (1) Απφ ην κελνχ επηιέγνπκε InsertClipArt (2) Πην πιαίζην Search For πνπ ζα εκθαληζηεί πιεθηξνινγνχκε ην ζέκα ηεο εηθφλαο ζηα αγγιηθά. (3) Ξαηνχκε ζην θνπκπί Go. (4) Αθνχ εκθαληζηνχλ ηα απνηειέζκαηα ηεο αλαδήηεζεο επηιέγνπκε ηελ εηθφλα θαη εηζέξρεηαη απηφκαηα ζην έγγξαθν. 4 Πώο αιιάδνπκε ην Μέγεζνο εηθόλαο (1) Γηα λα αιιάμνπκε κέγεζνο κηαο εηθφλαο, επηιέγνπκε ηελ εηθφλα πνπ έρνπκε εηζαγάγεη ζην έγγξαθν. (2) Γηα λα απμήζνπκε ή λα κεηψζνπκε ην κέγεζνο πξνο κία ή πεξηζζφηεξεο θαηεπζχλζεηο, ζχξνπκε κηα ιαβή αιιαγήο κεγέζνπο απφ ή πξνο ην θέληξν, ελψ θάλνπκε έλα απφ ηα εμήο: Γηα λα δηαηεξήζνπκε ην θέληξν ηνπ αληηθεηκέλνπ ζηελ ίδηα ζέζε, παηάκε θαη θξαηάκε παηεκέλν ην πιήθηξν CTRL ελψ ζχξνπκε ηε ιαβή αιιαγήο κεγέζνπο. Γηα λα δηαηεξήζνπκε ηηο αλαινγίεο ηνπ αληηθεηκέλνπ, πηέδνπκε θαη θξαηάκε παηεκέλν ην πιήθηξν SHIFT ελψ ζχξνπκε ηε ιαβή αιιαγήο κεγέζνπο. Γηα λα ηα δηαηεξήζνπκε ηηο αλαινγίεο ηνπ αληηθεηκέλνπ θαη λα δηαηεξήζνπκε ην θέληξν ηνπ ζηελ ίδηα ζέζε, παηάκε θαη θξαηάκε παηεκέλα ηα πιήθηξα CTRL θαη SHIFT, ελψ ζχξνπκε ηε ιαβή αιιαγήο κεγέζνπο. 5 Πώο αιιάδνπκε ην ζηπι αλαδίπισζεο (Wrapping style) (1) Δπηιέγνπκε ηελ εηθφλα ηεε νπνίαο ζέινπκε λα αιιάμνπκε ηε δηάηαμε ζε ζρέζε κε ην θείκελν. (2) Απφ ην κελνχ Format επηιέγνπκε Wrap Text θαη εκθαλίδεηαη ε πην θάησ θαξηέια θαη επηιέγνπκε αλάινγα ην ζηπι αλαδίπισζεο πνπ ζέινπκε. 104

105 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Κεηκέλνπ Α.4.2.Μ13 Τπόκλεκα Ση ζέινπκε λα θάλνπκε Από Ράβδν Δξγαιείσλ Από Μελνύ Από Πνληίθη Δηζαγσγή γξαθηθνχ θεηκέλνπ InsertPicture Δηζαγσγή γξαθηθνχ αληηθεηκέλνπ InsertPicture Δηζαγσγή εηθφλαο απφ αξρείν InsertPicture Δηζαγσγή απηφκαηνπ ζρήκαηνο InsertPicture Ξξψηα επηιέγνπκε ην γξαθηθφ ή ηελ εηθφλα θαη κεηά επηιέγνπκε: Κνξθνπνίεζε γξαθηθνχ θεηκέλνπ Format -> Γεμί θιηθ-> Κνξθνπνίεζε γξαθηθνχ αληηθεηκέλνπ Format -> Γεμί θιηθ-> Κνξθνπνίεζε εηθφλαο απφ αξρείν Format -> Γεμί θιηθ-> Κνξθνπνίεζε απηφκαηνπ ζρήκαηνο Format -> Γεμί θιηθ-> Γέκηζκα ρξψκαηνο Πηπι ζθίαζεο! H Οάβδνο εξγαιείσλ φπνπ βξίζθνληαη ηα πην πάλσ εηθνλίδηα είλαη ε Πρεδίαζεο (Drawing Toolbar) 105

106

107 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Δηθόλαο Α4.3 Δπεμεξγαζία Δηθόλαο 107

108

109 Α.4.3 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Δηθόλαο Α.4.3.Μ1 A4.14 Γεκηνπξγία θαη Δπεμεξγαζία Δηθόλαο Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Άλνηγκα αξρείνπ εηθφλαο Γέκηζκα ρξψκαηνο Κεηαθίλεζε θαη Αιιαγή Κεγέζνπο κε ρξήζε ηεο νξζνγψληαο επηινγήο Ξξνζζήθε Πρεκάησλ θαη Θεηκέλνπ Απνζήθεπζε αξρείνπ εηθφλαο 1 Πώο αλνίγνπκε έλα αξρείν εηθόλαο Σξεζηκνπνηνχκε ηελ εληνιή File Open 2 Πώο ζρεκαηίζνπκε βαζηθά ζρήκαηα ζηνλ επεμεξγαζηή εηθόλαο Ξξψηα επηιέγνπκε ην ζρήκα πνπ επηζπκνχκε απφ ηελ εξγαιεηνζήθε θαη κεηά ην ζρεκαηίδνπκε παηψληαο ην πνληίθη καο ζην ζεκείν ηεο θφιιαο πνπ ζέινπκε λα ηνπνζεηεζεί θαη θξαηψληαο ην αξηζηεξφ ηνπ πιήθηξν παηεκέλν κέρξη λα δηακνξθσζεί κε ην ηειηθφ κέγεζνο πνπ επηζπκνχκε. 3 Πώο εηζαγάγνπκε δηακνξθσκέλν θείκελν ζηνλ επεμεξγαζηή εηθόλαο Ξξψηα επηιέγνπκε ην εξγαιείν text απφ ηελ εξγαιεηνζήθε θαη κεηά: Πρεκαηίδνπκε έλα νξζνγψλην ζην νπνίν ζα εκθαληζηεί ην θείκελφ καο θαη αθνινχζσο πιεθηξνινγνχκε ζε απηφ ην θείκελν πνπ επηζπκνχκε κε ην ρξψκα πνπ πξνεπηιέμακε. Έπεηηα ην δηακνξθψλνπκε απφ ηελ εξγαιεηνζήθε θεηκέλνπ αλάινγα κε ηα πην θάησ βήκαηα: 109

110 Α.4.3 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Δηθόλαο Α.4.3.Μ1 Ση ζέινπκε λα θάλνπκε Αλλαγή γραμματοσειράς Τπόκλεκα Από Ράβδν Δξγαιείσλ θεηκέλνπ Αιιαγή κεγέζνπο γξακκάησλ Ένηονη γραθή Πλάγια γραφή Υπνγξάκκηζε Έντονα+Πλάγια: + Έντονα+Πλάγια+Υπογραμμισμένα

111 Α.4.3 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Δηθόλαο Α.4.3.Μ2 A4.15 Μνξθνπνίεζε Δηθόλαο Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα γεκίδνπκε αληηθείκελα κε ρξψκα Λα αιιάδνπκε ην κέγεζνο ηεο εηθφλαο Λα πεξηζηξέθνπκε ηελ εηθφλα Λα αλαζηξέθνπκε ηελ εηθφλα Λα εθαξκφδνπκε θακπχιε γξακκή Λα εθαξκφδνπκε αληηγξαθή ρξψκαηνο 1 Γεκηνπξγία θαηλνύξγησλ ρξσκάησλ (Add to custom color) (1) Δπηιέμηε απφ ηελ παιέηα ην ρξψκα πνπ ζέιεηε θαη κεηά απφ ην κελνχ Color Edit Colors επηιέμηε Define custom colors. Δπηιέμηε ηελ απφρξσζε πνπ ζέιεηε θαη παηήζηε ζην Add custom colors γηα λα κπνξείηε λα ρξεζηκνπνηήζεηε ην ρξψκα. 2 Αιιαγή κεγέζνπο εηθόλαο (Image Stretch / Skew) (1) Δπηιέγνπκε ηελ εηθφλα, π.ρ. ην ζπηηάθη. (2) Απφ ην κελνχ Image (Δηθφλα) επηιέγνπκε ηελ εληνιή Stretch / Skew (Αιιαγή κεγέζνπο θαη παξακφξθσζε). (3) Πην πιαίζην δηαιφγνπ Stretch and Skew πιεθηξνινγνχκε ην λέν πιάηνο ζην πιαίζην Horizontal (Νξηδφληηα), π.ρ. 110% θαη ην λέν χςνο ζην πιαίζην Vertical (Θαηαθφξπθα), π.ρ. 95%.Θάλνπκε θιηθ ζην θνπκπί ΝΘ. 3 Πεξηζηξνθή εηθόλαο (Image Flip / Rotate) (1) Δπηιέγνπκε ηελ εηθφλα, π.ρ. ην ζπηηάθη. (2) Απφ ην κελνχ Image (Δηθφλα) επηιέγνπκε ηελ εληνιή Flip / Rotate (Αλαζηξνθή / Ξεξηζηξνθή). (3) Πην πιαίζην δηαιφγνπ Flip and Rotate θάλνπκε ηηο επηινγέο καο φπσο θαίλεηαη ζηελ επφκελε εηθφλα: 3.1 Ξαξαηεξήζεηο: (1) Κε ηελ πεξηζηξνθή ε εηθφλα εκθαλίδεηαη ππφ θάπνηα γσλία, ζαλ θάπνηνο λα ηελ έρεη ζηξίςεη. (2) Αλ δελ επηιέμνπκε κηα εηθφλα ηφηε πεξηζηξέθεηαη νιφθιεξν ην ζρέδηφ καο. 111

112 Α.4.3 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Δηθόλαο 4 Αλαζηξνθή εηθόλαο (Image Flip / Rotate) (1) Δπηιέγνπκε ηελ εηθφλα, π.ρ. ην ζπηηάθη. Α.4.3.Μ2 (2) Απφ ην κελνχ Image (Δηθφλα) επηιέγνπκε ηελ εληνιή Flip / Rotate (Αλαζηξνθή / Ξεξηζηξνθή). (3) Πην πιαίζην δηαιφγνπ Flip and Rotate θάλνπκε ηηο επηινγέο καο φπσο θαίλεηαη ζηελ επφκελε εηθφλα: 4.1 Ξαξαηεξήζεηο: (1) Κε ηελ αλαζηξνθή (flip) δεκηνπξγνχκε ην είδσιν ηεο εηθφλαο φπσο ζα ήηαλ, αλ θαηλφηαλ κέζα απφ θαζξέθηε. Έρνπκε ηελ νξηδφληηα θαη ηελ θαηαθφξπθε αλαζηξνθή. (2) Αλ δελ επηιέμνπκε κηα εηθφλα ηφηε ε αλαζηξνθή ζα εθαξκνζηεί ζε νιφθιεξν ην ζρέδηφ καο. 5 Δθαξκνγή Κακπύιεο Γξακκήο (Curve) (1) Σξεζηκνπνηείζηε ην εξγαιείν Curve. 6 Δθαξκνγή αληηγξαθήο ρξώκαηνο (Pick Color) (1) Ξαηήζηε ην εηθνλίδην θαη κεηά πάλσ ζην ρξψκα γηα λα επηιεγεί. Πηε ζπλέρεηα, θάληε θιηθ ζην ζρήκα πνπ ζέιεηε λα αληηγξάςεηε ην ρξψκα. 112

113 Α.4.2 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Δηθόλαο Α.4.2.Μ3 A4.16 Απνζήθεπζε Γηαθόξσλ Σύπσλ Αξρείσλ Δηθόλαο Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα νξίδνπκε ηη νλνκάδνπκε ηχπν αξρείνπ εηθφλαο Λα αλαθέξνπκε νλνκαζηηθά ηνπο πην ζπλεζηζκέλνπο ηχπνπο αξρείσλ εηθφλαο Λα δηαθξίλνπκε θάπνηα ραξαθηεξηζηηθά ησλ ηχπσλ αξρείνπ εηθφλαο Λα απνζεθεχνπκε ζε δηαθνξεηηθνχο ηχπνπο αξρείσλ 1 Δηζαγσγή 1.1 Ρη είλαη ν ηχπνο αξρείνπ Ν ηχπνο αξρείνπ είλαη έλαο ηππηθφο ηξφπνο απνζήθεπζεο πιεξνθνξηψλ ζε έλαλ ππνινγηζηή έηζη, ψζηε λα είλαη δπλαηή ε αλάγλσζε ή ε εκθάληζή ηνπο απφ έλα πξφγξακκα. Κπνξείηε ζπλήζσο λα θαηαιάβεηε ηνλ ηχπν ηνπ αξρείνπ, θνηηψληαο ηα ηξία ηειεπηαία γξάκκαηα ηνπ νλφκαηνο ηνπ αξρείνπ. Απηά ηα γξάκκαηα νλνκάδνληαη επέθηαζε νλφκαηνο αξρείνπ. Ρα δηάθνξα πξνγξάκκαηα ρξεζηκνπνηνχλ δηαθνξεηηθέο επεθηάζεηο θαηά ηελ απνζήθεπζε ησλ αξρείσλ. 1.2 Νη πην ζπλεζηζκέλνη ηχπνη αξρείσλ γηα εηθφλεο Πηνπο ζπλεζηζκέλνπο ηχπνπο αξρείσλ γξαθηθψλ πεξηιακβάλνληαη ν JPEG (.jpg), ν TIFF (.tif) θαη ν bitmap (.bmp). Δπηπιένλ, νξηζκέλεο ςεθηαθέο θάκεξεο έρνπλ ηε δπλαηφηεηα λα απνζεθεχζνπλ εηθφλεο ζε κνξθή RAW. 2 Πνην ηύπν αξρείνπ πξέπεη λα ρξεζηκνπνηήζσ; Ρηο πεξηζζφηεξεο θνξέο, ν JPEG (.jpg) είλαη ν θαιχηεξνο ηχπνο αξρείνπ, δηφηη δεκηνπξγεί πςειήο πνηφηεηαο εηθφλεο κε κηθξφ κέγεζνο αξρείνπ κέζσ ηεο ζπκπίεζεο ησλ δεδνκέλσλ. Δίλαη ηδαληθφο γηα απνζήθεπζε θαη θνηλή ρξήζε ησλ εηθφλσλ ζαο. Δάλ ρξεηάδεζηε πνιχ πςειφ επίπεδν νπηηθήο πνηφηεηαο (γηα παξάδεηγκα, εάλ εθηππψλεηε κεγεζχλζεηο 8 επί 10 ίληζεο), ηφηε πξέπεη λα απνζεθεχεηε ζε κνξθή TIFF (.tif) ή λα απνζεθεχεηε ηηο εηθφλεο JPEG ζηε ρακειφηεξε δπλαηή ζπκπίεζε. 3 Σύπνη αξρείσλ 3.1 Αξρεία JPEG Ρα πεξηζζφηεξα πξνγξάκκαηα έρνπλ ηε δπλαηφηεηα λα εκθαλίδνπλ, λα αλνίγνπλ θαη λα απνζεθεχνπλ αξρεία ηεο κνξθήο JPEG. Ρα αξρεία JPEG είλαη ηδαληθά γηα ην ειεθηξνληθφ ηαρπδξνκείν εμαηηίαο ηνπ κηθξνχ κεγέζνπο ηνπο. 3.2 Αξρεία TIFF Γελ ππάξρνπλ απψιεηεο ζηελ πνηφηεηα ηεο εηθφλαο φηαλ απνζεθεχεηε κηα εηθφλα ζε κνξθή TIFF. Νξηζκέλα πξνγξάκκαηα, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ πεξηζζφηεξσλ πξνγξακκάησλ πεξηήγεζεο ζην web, δελ έρνπλ ηε δπλαηφηεηα εκθάληζεο εηθφλσλ κε κνξθή TIFF. 113

114 Α.4.3 Λνγηζκηθό Δθαξκνγώλ/Δπεμεξγαζία Δηθόλαο 3.3 Αξρεία bitmap GIF - PNG Α.4.3.Μ3 Ζ κνξθή bitmap (.bmp) είλαη έλα παιαηφηεξν πξφηππν πνπ δεκηνπξγεί κεγάια αξρεία. Απηφ θαηαλαιψλεη ρψξν ζην δίζθν θαη δπζρεξαίλεη ηελ απνζηνιή απηψλ ησλ εηθφλσλ κέζσ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ. Ρα αξρεία GIF θαη PNG ρξεζηκνπνηνχληαη ζπλήζσο ζε ηζηνζειίδεο, αιιά ζα αλαθαιχςεηε φηη έλα αξρείν JPEG ιεηηνπξγεί ην ίδην θαιά. 4 Απνζήθεπζε εηθόλαο κε δηαθνξεηηθό ηύπν Ξξνθεηκέλνπ λα ππνζεθεχζεηε εηθφλα κε δηαθνξεηηθφ ηχπν: 1. Απφ ην κελνχ File επηιέγνπκε Save As 2. Πηε ζπξίδα δηαιφγνπ απνζήθεπζεο βάιηε ην επηζπκεηφ φλνκα ζην πεδίν File name. 3. Δπηιέμηε ηνλ επηζπκεηφ θάθειν ή νδεγφ γηα απνζήθεπζε. 4. Ξαηήζηε ηελ ειθπφκελε ιίζηα Save as type. 5. Απφ ηε ιίζηα πνπ ζα εκθαληζηεί κπξνζηά ζαο, επηιέμηε ηνλ επηζπκεηφ ηχπν. 6. Ξαηήζηε ην θνπκπί Save. 114

115 Α.5 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν ENOTHTA A5 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν Γηα ηελ πξνεηνηκαζία θαη ζπγγξαθή ηνπ πιηθνχ απηήο ηεο ελφηεηαο εξγάζηεθαλ νη αθφινπζνη Θαζεγεηέο Ξιεξνθνξηθήο θαη Δπηζηήκεο Ζιεθηξνληθψλ πνινγηζηψλ: Αλησλίνπ Αληψλεο Α. Αλησλίνπ Αληψλεο Φ. Βχξα Θέκηο Γαιαηφπνπινο Ξάξεο Γεσξγίνπ Αληψλεο Γηνλπζίνπ Κηράιεο (Πχκβνπινο) Εάγγνπινο Λίθνο (Πχκβνπινο) Θενδψξνπ Ζιίαο Θαδέιε Πνθία Θαζηνπξή Δπγελία Θσκνδξφκνο Ινπθάο Κπειέθαο Αληψλεο Λενθχηνπ Άληξε Ξαληειή Ληθφιαο Ξαπαιπζάλδξνπ Αιέμαλδξνο (Πχκβνπινο) Παββίδνπ Πηπιηαλή Σαηδεινΐδνπ Καξία Σεηκαξίδνπ Σξηζηίλα 115

116

117 Α.5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α5.1 Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ 117

118

119 Α.5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α.5.1.Μ1-Μ2 A5.1 Βαζηθέο Έλλνηεο Γηθηύσλ θαη Γηαδηθηύνπ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα εμεγνχκε ηη είλαη ην δίθηπν Λα πεξηγξάθνπκε ηνλ εηδηθφ εμνπιηζκφ / ζπζθεπέο πνπ ρξεηάδεηαη έλα δίθηπν Λα εμεγνχκε ηα πιενλεθηήκαηα θαη ηα κεηνλεθηήκαηα ησλ δηθηχσλ Λα εμεγνχκε ηη είλαη δηαδίθηπν Λα νλνκάδνπκε ηηο βαζηθέο ππεξεζίεο πνπ παξέρεη ην δηαδίθηπν Λα εμεγνχκε ηη ρξεηάδεηαη γηα λα απνθηήζνπκε πξφζβαζε ζην δηαδίθηπν 1 Γίθηπα 1.1 Ρη είλαη δίθηπν Ζ/ Γίθηπν Τπνινγηζηώλ (computer network) είλαη κηα νκάδα απφ δχν ή πεξηζζφηεξνπο ππνινγηζηέο πνπ ζπλδένληαη κεηαμχ ηνπο κε ζθνπφ λα αληαιιάζζνπλ δεδνκέλα ή λα κνηξάδνληαη θνηλέο πεξηθεξεηαθέο ζπζθεπέο θαη ινγηζκηθφ (φπσο εθηππσηέο, ζαξσηέο, αξρεία θαη πξνγξάκκαηα). Δίθηπν Η/Υ 1.2 Δηδηθφο Δμνπιηζκφο Γηα λα δεκηνπξγήζεηε έλα δίθηπν κε ππνινγηζηέο θαη άιιεο ζπζθεπέο, πξέπεη λα πξνκεζεπηνχκε κε πξφζζεην πιηθφ δηθηχσζεο. Ν απαξαίηεηνο απηφο εμνπιηζκφο πεξηιακβάλεη ηα αθφινπζα: Θαιψδηα Θάξηεο δηθηχνπ Γηαλνκείο θαη δηαθφπηεο δηθηχνπ Θαιψδηα (RJ45): Δηδηθά θαιψδηα πνπ ζπλδένπλ ηελ θάξηα δηθηχνπ ηνπ Ζ/ κε άιινλ πνινγηζηή ή κε έλα hub. Κπνξείηε λα ηα βξείηε ζε φια ηα θαηαζηήκαηα πνπ πνπιάλε είδε Ζ/. Θαιψδηα RJ Θάξηα Γηθηχνπ (Ethernet): Δίλαη ζπζθεπέο πνπ ζπλδένπλ ηνλ Ζ/ ζε έλα δίθηπν (θαισδηαθά ή αζχξκαηα). Νη θάξηεο δηθηχνπ ηνπνζεηνχληαη ζην εζσηεξηθφ ηνπ Ζ/. Θάξηα Γηθηχνπ Γηαλνκείο (Hub) θαη δηαθφπηεο δηθηχνπ (Switch): Νη δηαλνκείο θαη νη δηαθφπηεο ζπλδένπλ δχν ή Γηαλνκέαο Γηαθφπηεο πεξηζζφηεξνπο ππνινγηζηέο ζε έλα δίθηπν Ethernet. Ζ βαζηθή ηνπο δνπιεηά είλαη λα 119

120 Α.5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α.5.1.Μ1-Μ2 εληζρχνπλ ην ζήκα πνπ δέρνληαη πξηλ ην επαλαιάβνπλ (ζηείινπλ) ζε άιινπο ππνινγηζηέο (ή άιιεο ζπζθεπέο). 1.3 Ξιενλεθηήκαηα θαη Κεηνλεθηήκαηα ησλ δηθηχσλ Ξιενλεθηήκαηα: Γηακνηξαζκόο ησλ ςεθηαθώλ πόξσλ ηνπ ζπζηήκαηνο: Νη ρξήζηεο, αλάινγα κε ηα δηθαηψκαηα πνπ ηνπο δίλνληαη, έρνπλ πξφζβαζε ζε αξρεία, θαθέινπο θαη πξνγξάκκαηα πνπ κπνξεί λα βξίζθνληαη ζε άιινπο ππνινγηζηέο. Κνηλή ρξήζε πεξηθεξεηαθώλ ζπζθεπώλ: Νη ρξήζηεο κπνξνχλ λα ρξεζηκνπνηνχλ απφ θνηλνχ ηηο ίδηεο πεξηθεξεηαθέο ζπζθεπέο. Δάλ ζε θάπνην ρψξν εξγαζίαο έρεηε δέθα ππνινγηζηέο, δε ρξεηάδεηαη λα έρεηε θαη δέθα εθηππσηέο. Κέζσ ηνπ δηθηχνπ, ν θάζε ρξήζηεο κπνξεί λα έρεη πξφζβαζε ζε έλα θνηλφ εθηππσηή. Γηακνηξαζκόο κηαο ζύλδεζεο Internet ζε όινπο ηνπο ππνινγηζηέο ηνπ δηθηύνπ: Πε έλα δίθηπν πνπ ππάξρνπλ πνιινί ππνινγηζηέο, δελ είλαη απαξαίηεην γηα θάζε ππνινγηζηή λα ππάξρεη θαη κία ζχλδεζε ζην δηαδίθηπν. Κε κία θαη κφλν ζχλδεζε, κέζσ ηνπ δηθηχνπ, φινη νη ππνινγηζηέο κπνξνχλ λα ζπλδεζνχλ ζην δηαδίθηπν. Αλαβαζκηζκέλεο κνξθέο επηθνηλσλίαο: Κέζσ ηνπ δηθηχνπ δίλεηαη ε δπλαηφηεηα γηα άκεζε επηθνηλσλία κε κελχκαηα, θσλή θαη βίληεν θαζψο επίζεο θαη ε δπλαηφηεηα επηθνηλσλίαο ρξεζηκνπνηψληαο ην ειεθηξνληθφ ηαρπδξνκείν Κεηνλεθηήκαηα: Οηθνλνκηθό Κόζηνο: Γηα ηε δεκηνπξγία ελφο λένπ δηθηχνπ ππάξρεη έλα επηπξφζζεην θφζηνο γηα ηελ αγνξά θαη εγθαηάζηαζε ησλ απαξαίηεησλ ζπζθεπψλ θαη πξνγξακκάησλ. Πνιππινθόηεηα: Ζ ζπληήξεζε θαη δηαρείξηζε ελφο δηθηχνπ είλαη πνιχπινθε θαη ζπλήζσο απαηηνχληαη νη γλψζεηο εηδηθψλ. Δμάπισζε ηώλ: Κέζσ ελφο δηθηχνπ, εάλ δελ παξζνχλ ηα αλαγθαία πξνζηαηεπηηθά κέηξα, γίλεηαη πνιχ εχθνιε ε κεηάδνζε ηψλ. 2 Γηαδίθηπν 2.1 Νξηζκφο Ρν Γηαδίθηπν (Internet) είλαη έλα δίθηπν δηθηχσλ. Δίλαη ην κεγαιχηεξν δίθηπν ππνινγηζηψλ ζηνλ θφζκν. Νη ππνινγηζηέο ζπλδένληαη κεηαμχ ηνπο κε ηειεθσληθέο θαη άιιεο γξακκέο. Δίλαη έλα πιέγκα απφ εθαηνκκχξηα δηαζπλδεδεκέλνπο ππνινγηζηέο πνπ εθηείλεηαη ζρεδφλ ζε θάζε γσληά ηνπ πιαλήηε θαη παξέρεη ηηο ππεξεζίεο ηνπ ζε εθαηνκκχξηα ρξήζηεο. Γηαδίθηπν 2.2 πεξεζίεο πνπ παξέρεη ην Γηαδίθηπν Ξαγθφζκηνο Ηζηφο Ξιεξνθνξηψλ (WWW) Ζιεθηξνληθφ Ραρπδξνκείν ( ) Ζιεθηξνληθέο νκάδεο ζπδεηήζεσλ (newsgroups) Ππλνκηιία ζε πξαγκαηηθφ ρξφλν (Facebook, MSN, Skype) Ζιεθηξνληθφ Δκπφξην (e-commerce), Δθπαίδεπζε θαη Δπηκφξθσζε απφ απφζηαζε (e-learning & e-training) πεξεζίεο Γηαδηθηχνπ 120

121 Α.5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ 2.3 Ρη ρξεηαδφκαζηε γηα λα έρνπκε πξφζβαζε ζην Γηαδίθηπν Γηα λα ελσζνχκε ζην δηαδίθηπν, εθηφο απφ ηνλ Ζ/ καο ζα ρξεηαζηνχκε θαη ηα εμήο: Α.5.1.Μ1-Μ2 Παξνρέα Τπεξεζηώλ Γηαδηθηύνπ (ISP): Δίλαη ε εηαηξεία πνπ ζα καο παξέρεη ηελ ππεξεζία δηαδηθηχνπ παξέρνληάο καο κηα γξακκή ζχλδεζεο. Ρέηνηεο εηαηξείεο είλαη ε CYTA, OTENET, PRIMETEL θ.ά. Modem (Γηααπνδηακνξθσηήο) ή Router (Γξνκνινγεηήο): Ρν Modem είλαη κηα ζπζθεπή πνπ κεηαηξέπεη ηηο πιεξνθνξίεο απφ ηνλ Ζ/ ζε αλαινγηθφ ζήκα (κεηαβαιιφκελν ξεχκα) γηα λα κπνξεί λα κεηαθεξζεί κέζα απφ κηα ηειεθσληθή γξακκή (θαη αληίζηξνθα). Ν Modem Router (δξνκνινγεηήο) είλαη ε ζπζθεπή πνπ δηαζπλδέεη δχν ή θαη πεξηζζφηεξα δίθηπα ή ηκήκαηα δηθηχσλ. Ιακβάλεη ηηο πιεξνθνξίεο θαη ηηο δηαβηβάδεη ζηνπο πξννξηζκνχο ηνπο ρξεζηκνπνηψληαο ηελ πην ζχληνκε θαη δηαζέζηκε δηαδξνκή. Ρν Modem/Router καο ην παξέρεη ε εηαηξεία κε ηελ νπνία θάλνπκε ηε ζχλδεζή καο. Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ (Web Browser) : Δίλαη ην πξφγξακκα κε ην νπνίν κπνξνχκε λα αλνίμνπκε ζειίδεο απφ ηνλ παγθφζκην ηζηφ. Ρέηνηα πξνγξάκκαηα είλαη ην Internet Explorer, Firefox, Safari θ.ά. Βαζηθέο Έλλνηεο Ξαξνρείο Φπιινκεηξεηήο Ηζηνχ Γίθηπν Η/Τ (Network): Γηαδίθηπν (Internet): Παξνρέαο (ISP): Modem: Πχλδεζε δχν ή πεξηζζφηεξσλ Ζ/ κεηαμχ ηνπο κε ζθνπφ ηελ αληαιιαγή πιεξνθνξηψλ Γίθηπν πνπ απνηειείηαη απφ πνιιά δίθηπα πνπ βξίζθνληαη ζθνξπηζκέλα ζε φιε ηε γε Ζ εηαηξεία πνπ αλαιακβάλεη λα καο παξέρεη ηελ ππεξεζία δηαδηθηχνπ, παξέρνληάο καο κηα γξακκή ζχλδεζεο Ππζθεπή πνπ είλαη απαξαίηεηε γηα λα γίλεηαη ε ζχλδεζε ηνπ Ζ/ ζην δηαδίθηπν κέζσ ηεο ηειεθσληθήο γξακκήο ηνπ παξνρέα Router: Ιακβάλεη ηηο πιεξνθνξίεο θαη ηηο δηαβηβάδεη ζηνπο πξννξηζκνχο ηνπο ρξεζηκνπνηψληαο ηελ πην ζχληνκε θαη δηαζέζηκε δηαδξνκή Web Browser: Ξξφγξακκα κε ην νπνίν καο δίλεηαη ε δπλαηφηεηα λα αλνίμνπκε ζειίδεο πνπ βξίζθνληαη ζην δηαδίθηπν. 121

122

123 Α5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α.5.1.Μ3-Μ5 A5.2 Δληνπηζκόο, Αλάθηεζε θαη Απνζήθεπζε Πιεξνθνξηώλ από ην Γηαδίθηπν Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: Λα εμεγνχκε ηη είλαη ε κεραλή αλαδήηεζεο Λα ρξεζηκνπνηνχκε κηα κεραλή αλαδήηεζεο γηα λα εληνπίδνπκε πιεξνθνξίεο Λα αιιάδνπκε ηελ αξρηθή ηζηνζειίδα / ηζηνζειίδα έλαξμεο ηνπ θπιινκεηξεηή ηζηνχ Λα θαηαρσξνχκε κηα ηζηνζειίδα ζηα αγαπεκέλα Λα απνζεθεχνπκε κηα ηζηνζειίδα ζε ζπγθεθξηκέλε ζέζε ζε κηα κνλάδα δίζθνπ ζε κνξθή αξρείνπ απινχ θεηκέλνπ, αξρείνπ html Λα ιακβάλνπκε αξρεία θεηκέλνπ, εηθφλαο, ήρνπ, βίληεν, ινγηζκηθνχ απφ ζπγθεθξηκέλε ηζηνζειίδα θαη λα ηα απνζεθεχνπκε ζε ζπγθεθξηκέλε ζέζε κνλάδαο δίζθνπ 1 Μεραλέο Αλαδήηεζεο Κηα κεραλή αλαδήηεζεο είλαη κηα εθαξκνγή πνπ επηηξέπεη ηελ αλαδήηεζε θεηκέλσλ θαη αξρείσλ ζην Γηαδίθηπν. Κεξηθέο απφ ηηο πεξηζζφηεξν γλσζηέο κεραλέο αλαδήηεζεο είλαη: Google -> Yahoo -> Bing -> Γηα λα εληνπίζνπκε πιεξνθνξίεο ρξεζηκνπνηψληαο κηα κεραλή έξεπλαο πξέπεη: 1. Πηε γξακκή δηεπζχλζεσλ ηνπ Φπιινκεηξεηή καο πιεθηξνινγνχκε ηε δηεχζπλζε κηαο κεραλήο αλαδήηεζεο, πρ θαη παηνχκε Enter. Πιαίζην όπνπ πιεθηξνινγνύκε ηηο ιέμεηο θιεηδηά ηεο αλαδήηεζεο. Όζν πεξηζζόηεξεο είλαη νη ιέμεηο θιεηδηά ηόζν πην πηζαλό είλαη λα βξνύκε απηό πνπ ςάρλνπκε. Οη κεραλέο αλαδήηεζεο είλαη ζύλζεηεο εθαξκνγέο, νη νπνίεο εθηόο από αλαδήηεζε πιεξνθνξηώλ ζηνλ Παγθόζκην Ιζηό, καο παξέρνπλ θαη πνιιέο ππεξεζίεο, όπσο Εηδήζεηο, Μεηαθξάζεηο, Βηβιηνγξαθία, Ιζηνιόγηα (blogs), θ.α. 2. Πην πιαίζην πιεθηξνινγνχκε ηηο ιέμεηο - θιεηδηά πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ αλαδήηεζε καο. 3. Ξαηνχκε ζην θνπκπί Αλαδήηεζε. Δκθαλίδνληαη ηα απνηειέζκαηα ηεο αλαδήηεζεο πνπ κνηάδνπλ φπσο ζηελ εηθφλα πην θάησ: 4. Απφ ηα απνηειέζκαηα ηεο αλαδήηεζεο επηιέγνπκε απηφ πνπ πιεζηάδεη πεξηζζφηεξν ζε απηφ πνπ δεηάκε. 123

124 Α.5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α.5.1.Μ3-Μ5 Η ζύληνκε πεξηγξαθή πνπ εκθαλίδεηαη καο βνεζά λα επηιέμνπκε ηελ ηζηνζειίδα πνπ καο ελδηαθέξεη. 2 Αιιαγή αξρηθήο ηζηνζειίδαο / ηζηνζειίδαο έλαξμεο: Μπνξνύκε λα πεξηνξίζνπκε ηα απνηειέζκαηα ηεο αλαδήηεζεο επηιέγνληαο λα εκθαληζηνύλ κόλν εηθόλεο, βίληεν θ.ιπ., αλάινγα κε ην ελδηαθέξνλ καο. Απφ ην Θπξίσο Κελνχ θιηθ ζην Tools Θιηθ ζην Internet Options Θιηθ ζην General Πην πιαίζην ηνπ Home Page δαθηπινγξαθνχκε ηελ ηζηνζειίδα πνπ επηζπκνχκε λα θαζνξηζηεί σο ε ηζηνζειίδα έλαξμεο Θιηθ ζην Apply 3 Καηαρώξηζε ηζηνζειίδαο ζηα Αγαπεκέλα (Favorites): Αθνχ θνξηψζνπκε ηελ ηζηνζειίδα πνπ επηζπκνχκε: Απφ ην Θπξίσο Κελνχ θιηθ ζην Favorites Θιηθ ζην Add to Favorites Πην πιαίζην δηαιφγνπ, εάλ ζέινπκε δαθηπινγξαθνχκε έλα άιιν φλνκα γηα ηελ ηζηνζειίδα ή απνδερφκαζηε απηφ πνπ κα δίλεηαη Θιηθ ζην Add 4 Απνζήθεπζε ηζηνζειίδαο: Αθνχ θνξηψζνπκε ηελ ηζηνζειίδα πνπ επηζπκνχκε: Απφ ην Θπξίσο Κελνχ θιηθ ζην File Θιηθ ζην Save As Πην πιαίζην δηαιφγνπ επηιέγνπκε/ηξνπνπνηνχκε: ην ρψξν πνπ ζα απνζεθεπηεί ε ηζηνζειίδα (C:, F:.) ην φλνκα κε ην νπνίν ζα απνζεθεπηεί ε ηζηνζειίδα (File name) ηνλ ηχπν κε ηνλ νπνίν ζα απνζεθεπηεί ε ηζηνζειίδα (Save as type) Θιηθ ζην Save 5 Λήςε αξρείσλ θεηκέλνπ, εηθόλαο, ήρνπ, βίληεν, ινγηζκηθνύ από ηζηνζειίδα θαη απνζήθεπζή ηνπ ζε ζπγθεθξηκέλε ζέζε κνλάδαο δίζθνπ: ηαλ ιακβάλεηε έλα αξρείν, ζηελ νπζία ην κεηαθέξεηε απφ έλαλ ππνινγηζηή πνπ βξίζθεηαη ζπλδεδεκέλνο ζην δηαδίθηπν ζηνλ ππνινγηζηή ζαο. Ρα αξρεία πνπ ιακβάλνληαη 124

125 Α5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α.5.1.Μ3-Μ5 ζπλήζσο είλαη πξνγξάκκαηα, ελεκεξψζεηο ή άιια είδε αξρείσλ, φπσο demo παηρληδηψλ, αξρεία κνπζηθήο θαη βίληεν ή έγγξαθα. Αθνχ επηζθεθζείηε ηελ ηζηνζειίδα πνπ ζα ζαο δψζεη ηελ επθαηξία λα ιάβεηε ην αξρείν, ζα πξέπεη λα θάλεηε θιηθ ζε θάπνηα ππεξζχλδεζε κέζσ ηεο νπνίαο ζα ελεξγνπνηεζεί ε ιήςε. Δλαιιαθηηθά, ζε θάπνηεο πεξηπηψζεηο ε ιήςε ελφο αξρείνπ κπνξεί λα ελεξγνπνηεζεί θάλνληαο δεμί θιηθ ζηνλ ππεξζχλδεζκν θαη ζηε ζπλέρεηα θιηθ ζην Save Target/Picture As. Πηε ζπλέρεηα, αθνχ εκθαληζηεί έλα πιαίζην δηαιφγνπ θαη θάλεηε θιίθ ζην Save γηα λα απνζεθεπηεί ην αξρείν, ζα ζαο δνζεί ε επθαηξία λα θαζνξίζεηε ην ρψξν ζηνλ νπνίν ζέιεηε ην αξρείν λα απνζεθεπηεί. Δάλ γηα παξάδεηγκα ζέιεηε λα ιάβεηε ην πξφγξακκα Skype, αθνχ ρξεζηκνπνηήζεηε κηα κεραλή έξεπλαο γηα λα εληνπίζεηε ηελ ηζηνζειίδα πνπ ζαο δίλεη ηε δπλαηφηεηα λα ην ιάβεηε, ζα πξέπεη λα θάλεηε: Θιίθ ζην Download Skype Πην πιαίζην δηαιφγνπ θιίθ ζην Save Πην επφκελν πιαίζην δηαιφγνπ λα επηιέμεηε ην ρψξν ζηνλ νπνίν ζα απνζεθεπηεί ην αξρείν Θιηθ ζην Save Βαζηθέο Έλλνηεο Μεραλή Αλαδήηεζεο (Search Engine): Αξρηθή Ιζηνζειίδα/ Ιζηνζειίδα Έλαξμεο: Αγαπεκέλα (Favorites): Δθαξκνγή πνπ επηηξέπεη ηελ αλαδήηεζε θεηκέλσλ θαη αξρείσλ ζην Γηαδίθηπν. Ζ ηζηνζειίδα πνπ εκθαλίδεηαη θάζε θνξά πνπ εθθηλνχκε ην θπιινκεηξεηή ηζηνχ Φάθεινο ζηνλ νπνίν θαηαρσξνχκε ηηο δηεπζχλζεηο ησλ ηζηνζειίδσλ πνπ επηζθεπηφκαζηε ζπρλά γηα γξήγνξε πξφζβαζε 125

126

127 Α5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α.5.1.Μ6-Μ8 A5.3 Κίλδπλνη θαη Αλάπηπμε Γεμηνηήησλ γηα ηελ Αληηκεηώπηζήο Σνπο Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: λα δηαθξίλνπκε ηνπο θηλδχλνπο απφ ηνπο ηνχο πνπ πξνθαινχληαη απφ ηε ρξήζε ηνπ δηαδηθηχνπ. λα πεξηγξάθνπκε ηη είλαη ηφο θαη ηη είλαη θίλδπλνο. λα νλνκάδνπκε ηνπο ηχπνπο ηψλ θαη λα αλαθέξνπκε ηηο δεκηέο πνπ κπνξεί λα πξνθαιέζνπλ. λα αλαθέξνπκε ηξφπνπο πξνζηαζίαο απφ ηνπο ηνχο. λα αλαθέξνπκε ηξφπνπο αληηκεηψπηζεο ησλ ηψλ. λα δηαθξίλνπκε ηνλ θίλδπλν ηνπ εζηζκνχ ζην Γηαδίθηπν θαη λα αλαθέξνπκε ηξφπνπο αληηκεηψπηζήο ηνπ. λα δηαθξίλνπκε ηνλ θίλδπλν ηεο παξαβίαζεο πλεπκαηηθψλ δηθαησκάησλ κέζσ δηαδηθηχνπ θαη λα αλαθέξνπκε ηξφπνπο αληηκεηψπηζήο ηνπ. λα δηαθξίλνπκε ηνλ θίλδπλν πνπ πξνέξρεηαη απφ πξφζβαζε ζε αθαηάιιειν πεξηερφκελν θαη λα αλαθέξνπκε ηξφπνπο αληηκεηψπηζήο ηνπ. λα δηαθξίλνπκε ηνλ θίλδπλν ηεο παξαπιεξνθφξεζεο απφ ην δηαδίθηπν θαη λα αλαθέξνπκε ηξφπνπο αληηκεηψπηζήο ηνπ. λα δηαθξίλνπκε ηνλ θίλδπλν ηεο πνθινπήο Ξξνζσπηθψλ Πηνηρείσλ απφ ην δηαδίθηπν θαη λα αλαθέξνπκε ηξφπνπο αληηκεηψπηζήο ηνπ. 1 Ινί θαη Κίλδπλνη από ηε ρξήζε ηνπ δηαδηθηύνπ 1.1 Πεξηγξαθή: Ηφο ππνινγηζηψλ είλαη έλα πξφγξακκα, ην νπνίν κπνξεί λα ελεξγεί απφ κφλν ηνπ θαη λα "κνιχλεη" ηνλ ππνινγηζηή ρσξίο ηε γλψζε ή ηελ άδεηα ηνπ ρξήζηε. Ζ χπαξμε ηψλ είλαη έλα απφ ηα ζεκαληηθφηεξα πξνβιήκαηα ηνπ δηαδηθηχνπ. Πην δηαδίθηπν νη ηνί κεηαθέξνληαη ζηνπο ππνινγηζηέο καο απφ κνιπζκέλεο ηζηνζειίδεο θαη πξνμελνχλ δεκηέο ζην πιηθφ θαη ζην ινγηζκηθφ καο. Νη θίλδπλνη απφ ηελ άιιε πξνθχπηνπλ κέζα απφ ηε ρξήζε ηνπ δηαδηθηχνπ θαη ζηξέθνληαη ελαληίνλ αηφκσλ ή νξγαληζκψλ (π.ρ. θινπή πξνζσπηθψλ δεδνκέλσλ, εθθνβηζκφο, παξαπιεξνθφξεζε, θ.ιπ.) 1.2 Σύπνη ηώλ: Ππρλά αθνχκε γηα ππνινγηζηέο θαη δίθηπα πνπ κνιχλζεθαλ απφ ηνχο, δνχξεηνπο ίππνπο ή ζθνπιήθηα (viruses, Trojan horses, worms). Απηά είλαη δηάθνξνη ηχπνη ηψλ πνπ δξνπλ θαηαζηξνθηθά κε δηαθνξεηηθφ ηξφπν θαη ζπλήζσο: «Κνιχλνπλ» άιια πξνγξάκκαηα ηνπ ππνινγηζηή καο. Γηαγξάθνπλ ή αιιάδνπλ αξρεία ζηνλ ππνινγηζηή καο ρσξίο λα ην θαηαιάβνπκε. Κεηαθέξνπλ ζηνλ ππνινγηζηή καο άιια επηβιαβή πξνγξάκκαηα. Γεκίδνπλ ηνλ ππνινγηζηή καο κε άρξεζηα πξνγξάκκαηα ηα νπνία επηβξαδχλνπλ ή αθφκα ζηακαηνχλ εληειψο ηε ιεηηνπξγία ηνπ. 127

128 Α.5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ 1.3 Σξόπνη πξνζηαζίαο από ηνύο πξόιεςε Α.5.1.Μ6-Μ8 Δπηινγή ελφο θαινχ πξνγξάκκαηνο θαηαπνιέκεζεο ηψλ (antivirus program) ην νπνίν δε ζα επηηξέπεη ζε κνιπζκέλα αξρεία λα εηζβάινπλ ζηνλ ππνινγηζηή καο. πάξρνπλ πνιιά ηέηνηα πξνγξάκκαηα (Kaspersky, Panda, Nod32, Norton, Avg, Avira, θ.ά.), νξηζκέλα πξέπεη λα ηα αγνξάζεηο ελψ θάπνηα άιια πξνζθέξνληαη δσξεάλ. Ππλερήο αλαλέσζε (update) ηνπ πξνγξάκκαηνο θαηαπνιέκεζεο ηψλ γηα πξνζηαζία απφ λένπο ηνχο νη νπνίνη εκθαλίδνληαη θαζεκεξηλά. Ρήξεζε αληηγξάθσλ αζθαιείαο (back up) φισλ ησλ αξρείσλ ζαο. Δπηιέμηε ηελ πιήξε εκθάληζε ησλ ηχπσλ αξρείσλ ζηνλ Ζ/ ζαο. Ίζσο θάπνηνο λα ζαο ζηείιεη κηα «θσηνγξαθία» σο photo.jpg.vbs. Αλ δελ έρεηε ηελ παξαπάλσ επηινγή ελεξγνπνηεκέλε, ζα εθηειέζεηε ην αξρείν ην νπνίν ζα πεξηέρεη νηηδήπνηε άιιν παξά θσηνγξαθία. ζν πην απζηεξέο ξπζκίζεηο αζθαιείαο ελεξγνπνηείηε ζηνλ ππνινγηζηή ζαο, ηφζν πην απζηεξή πξφζβαζε ζε ζειίδεο ηνπ δηαδηθηχνπ ζα έρεηε. Ζ ζπλήζεο ξχζκηζε αζθαιείαο ζηνπο θπιινκεηξεηέο είλαη ε «κεζαία». 1.4 Σξόπνη αληηκεηώπηζεο ηεο κόιπλζεο από ηνύο Αλ έρεηε κνιπλζεί απφ ηφ θαη έρεηε εγθαηεζηεκέλν πξφγξακκα θαηαπνιέκεζεο ηψλ, βάιηε ην λα θάλεη πιήξε έιεγρν φινπ ηνπ ζθιεξνχ ζαο δίζθνπ (full system scan). Αλ βξεη ηνλ ηφ, ζα πξνβεί απηφκαηα ζηηο θαηάιιειεο ελέξγεηεο, είηε δηαγξάθνληάο ηνλ, είηε απνκνλψλνληάο ηνλ απφ ην ππφινηπν ζχζηεκα. Πε πεξίπησζε πνπ ην πξφγξακκα θαηαπνιέκεζεο ηψλ ζαο αδπλαηεί λα απνθαηαζηήζεη ηε δεκηά δνθηκάζηε κε θάπνην άιιν πξφγξακκα θαηαπνιέκεζεο ηψλ, ίζσο απηφ λα έρεη θαιχηεξα απνηειέζκαηα. Ξξνζπαζήζηε λα βξείηε απφ ην Γηαδίθηπν ην πξφγξακκα απνκάθξπλζεο ηνπ ηνχ (virus removal tool) επηζθεπηφκελνη ηηο θαηάιιειεο δηεπζχλζεηο (εδψ πξέπεη λα γλσξίδεηε ηελ αθξηβή νλνκαζία ηνπ ηνχ, πξνθεηκέλνπ λα βξείηε ην θαηάιιειν γηα απηφλ πξφγξακκα) θαη, αθνχ ην θαηεβάζεηε ζε κηα «θαζαξή» δηζθέηα, ηξέμηε ην ζηνλ ππνινγηζηή ζαο πάλσ απφ κία θνξά. Πε πεξίπησζε πνπ νχηε ην πξφγξακκα θαηαπνιέκεζεο ηψλ ζαο, νχηε ην εηδηθφ πξφγξακκα απνκάθξπλζεο κπνξεί λα «θαζαξίζεη» ηνλ ππνινγηζηή ζαο, κπνξεί λα ρξεηαζηεί λα θάλεηε format. Πε απηή ηελ πεξίπησζε είλαη θαιφ λα έρεηε θξαηήζεη αληίγξαθα φισλ ησλ πξνγξακκάησλ πνπ ππάξρνπλ ζηνλ ππνινγηζηή ζαο, γηα λα κπνξέζεηε κεηά ην format λα ηα μαλαπεξάζεηε. Γλσζηέο εηαηξείεο πξνζθέξνπλ ηε δπλαηφηεηα ειέγρνπ θαη απνκάθξπλζεο ησλ ηψλ ηνπ ππνινγηζηή ζαο on-line. 2 Δζηζκόο ζην δηαδίθηπν 2.1 Πεξηγξαθή: Δζηζκφο ζην Γηαδίθηπν κπνξεί λα πξνθχςεη κε ηελ πνιχσξε ελαζρφιεζε αηφκσλ ζε δηαδηθηπαθέο δξαζηεξηφηεηεο φπσο είλαη ηα παηρλίδηα, δσκάηηα ζπδεηήζεσλ, ειεθηξνληθφο ηδφγνο θαη άιια. 128

129 Α5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α.5.1.Μ6-Μ8 2.2 Δζηζκόο ζην δηαδίθηπν - ζπκπηώκαηα Φπρνινγηθά ζπκπηώκαηα: Ληψζνπκε κηα αίζζεζε επθνξίαο φζε ψξα βξηζθφκαζηε ζηνλ ππνινγηζηή. Δίκαζηε αλίθαλνη λα ζηακαηήζνπκε ηε δξαζηεξηφηεηα καο ζηνλ ππνινγηζηή. Απνδεηνχκε φιν θαη πεξηζζφηεξν ρξφλν ζηνλ ππνινγηζηή. Ξαξακεινχκε ηελ νηθνγέλεηα, ηνπο θίινπο θαη ηα καζήκαηά καο. Ληψζνπκε θελνί, ζιηκκέλνη θαη νμχζπκνη φηαλ δε βξηζθφκαζηε ζηνλ ππνινγηζηή. Ιέκε ςέκαηα ζηελ νηθνγέλεηα θαη ηνπο θίινπο καο γηα ηηο δξαζηεξηφηεηέο καο. Νη κεγαιχηεξνη αληηκεησπίδνπλ πξνβιήκαηα κε ηελ νηθνγέλεηα θαη ηε δνπιεηά ηνπο. σκαηηθά ζπκπηώκαηα: Γηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο. Γηαηαξαρέο ηνπ χπλνπ θαη αιιαγή ησλ ζπλεζεηψλ χπλνπ. Κπνζθειεηηθέο παζήζεηο (π.ρ. ζθνιίσζε). Κεησκέλε αζιεηηθή δξαζηεξηφηεηα. Μεξά κάηηα - κπσπία. Ζκηθξαλίεο. Ξαξακέιεζε πξνζσπηθήο πγηεηλήο. 2.3 Αληηκεηώπηζε θηλδύλνπ Δζηζκόο ζην δηαδίθηπν Δπαηζζεηνπνηνχκαζηε θαη ελεκεξσλφκαζηε γηα ην θαηλφκελν ηνπ εζηζκνχ. Σξεζηκνπνηνχκε ην Γηαδίθηπν κε κέηξν. Ππκπεξηιακβάλνπκε ζην πξφγξακκά καο ελαιιαθηηθέο δξαζηεξηφηεηεο πνπ πεξηιακβάλνπλ ελαζρφιεζε κε νκαδηθά αζιήκαηα, ρνξσδίεο, ρνξφ θαη άιιεο αζρνιίεο. 3 Παξαβίαζε πλεπκαηηθώλ δηθαησκάησλ 3.1 Πεξηγξαθή: Γεληθά, ε παξαβίαζε πλεπκαηηθψλ δηθαησκάησλ έρεη ζρέζε κε ηελ αληηγξαθή ηεο εξγαζίαο άιινπ αηφκνπ ρσξίο ηελ άδεηά ηνπ. Απαγνξεχεηαη γεληθά ε δεκνζίεπζε πιηθνχ ηνπ νπνίνπ θάπνηνο ηξίηνο έρεη ηα πλεπκαηηθά δηθαηψκαηα, αθφκε θαη φηαλ ηα δηαλέκεη δσξεάλ. Ζ παξαβίαζε ησλ πλεπκαηηθψλ δηθαησκάησλ ελφο αηφκνπ ή εηαηξείαο απνηειεί πνηληθφ αδίθεκα θαη νη έλνρνη δηψθνληαη πνηληθά. Ρα δηθαηψκαηα ελφο έξγνπ ηα έρεη απνθιεηζηηθά ν δεκηνπξγφο (αθνινπζνχλ κεξηθά παξαδείγκαηα) Ν ζπγγξαθέαο ελφο βηβιίνπ, άξζξνπ, θ.ιπ. Ν ζπλζέηεο ελφο ηξαγνπδηνχ. Ν ζθελνζέηεο ελφο έξγνπ. Ν πξνγξακκαηηζηήο ελφο πξνγξάκκαηνο. 129

130 Α.5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α.5.1.Μ6-Μ8 Πήκεξα κε ηε ρξήζε ηνπ δηαδηθηχνπ ε παξαβίαζε ησλ πλεπκαηηθψλ δηθαησκάησλ πήξε κεγάιεο δηαζηάζεηο. Κεξηθά παξαδείγκαηα παξαβίαζεο πλεπκαηηθψλ δηθαησκάησλ κέζσ δηαδηθηχνπ είλαη ηα αθφινπζα: Σξήζε παξάλνκσλ πξνγξακκάησλ (αληηγξακκέλα πξνγξάκκαηα φρη γλήζηα ) Ξαξάλνκε αληηγξαθή αξρείσλ κνπζηθήο θαη βίληεν. Ξαξάλνκε αληηγξαθή θαη ρξήζε ειεθηξνληθψλ βηβιίσλ. 3.2 Αληηκεηώπηζε ηνπ πξνβιήκαηνο ηεο παξαβίαζεο πλεπκαηηθώλ δηθαησκάησλ Ρν πξφβιεκα απηφ είλαη πνιχ δχζθνιν λα αληηκεησπηζηεί ιφγσ θαη ηεο πνιππινθφηεηαο ηνπ δηαδηθηχνπ. Δκείο ζαλ άηνκα ζα πξέπεη λα ζεβφκαζηε ην δεκηνπξγφ ελφο έξγνπ θαη λα ελεξγνχκε ζαλ εζηθνί θαη έληηκνη πνιίηεο. Θα πξέπεη πάληα λα αλαινγηδφκαζηε ηνλ θφπν θαη ηνλ κφρζν ηνπ δεκηνπξγνχ πξηλ πξνβαίλνπκε ζε νπνηαδήπνηε πξάμε παξαβίαζεο πλεπκαηηθψλ δηθαησκάησλ. 4 Πξόζβαζε ζε αθαηάιιειν πεξηερόκελν 4.1 Πεξηγξαθή: ηαλ ιέκε αθαηάιιειν πεξηερφκελν δελ ελλννχκε κφλν ηελ πξφζβαζε αλειίθσλ ζε πνξλνγξαθηθφ πιηθφ. Γηα παξάδεηγκα γηα έλα κηθξφ παηδί αθαηάιιειν πιηθφ είλαη απηφ ην νπνίν κπνξεί λα πξνθαιέζεη ςπρηθέο δηαηαξαρέο, λα ζνθάξεη ή αθφκα λα πξνσζήζεη ιάζνο ζπκπεξηθνξέο. Ρν ίδην πεξηερφκελν κπνξεί φκσο λα ζεσξεζεί θαηάιιειν γηα έλα κεγαιχηεξν ζε ειηθία άηνκν. 4.2 Ση κπνξεί λα πεξηιακβάλεη ζπλήζσο: Οαηζηζηηθφ ή μελνθνβηθφ πεξηερφκελν Ξξνψζεζε επηβιαβψλ ζπκπεξηθνξψλ Ξξνψζεζε ηπρεξψλ παηρληδηψλ Ξαξνπζίαζε πνξλνγξαθηθνχ πιηθνχ, πξνψζεζε βίαο θ.ιπ. 4.3 Πνύ κπνξεί λα ζπκβεί: Πε ηζηνζειίδεο ακθηβφινπ πξνέιεπζεο. Κέζα απφ ηα παηρλίδηα πνπ παίδνπκε ζην δηαδίθηπν Κέζσ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ, θ.ιπ. 130

131 Α5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α.5.1.Μ6-Μ8 4.4 Πώο αληηκεησπίδνπκε ην πξόβιεκα αθαηάιιεινπ πεξηερνκέλνπ Θαηαγγέιινπκε ηζηνζειίδεο κε αθαηάιιειν πεξηερφκελν ζηελ ηζηνζειίδα ή ζην ηειέθσλν (Γξακκή Θαηαγγειηψλ HotLine). Δγθαζηζηνχκε ινγηζκηθφ θηιηξαξίζκαηνο πιεξνθνξηψλ ζε ππνινγηζηέο πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη απφ παηδηά (π.ρ. Safe Internet ηεο Αξρήο Ρειεπηθνηλσληψλ Θχπξνπ). Δάλ θάηη καο θάλεη λα ληψζνπκε άβνια ή ακήραλα, θιείλνπκε ην θπιινκεηξεηή καο θαη ην αλαθέξνπκε ακέζσο ζε θάπνην ελήιηθα. 5 Παξαπιεξνθόξεζε ζην Γηαδίθηπν 5.1 Πεξηγξαθή: Ξαξαπιεξνθφξεζε ζην Γηαδίθηπν είλαη δπλαηφ λα ζπκβεί κε ηελ παξνπζίαζε δηαθφξσλ ςεπδψλ ή αλαιεζψλ ή ηξνπνπνηεκέλσλ πιεξνθνξηψλ ζε ηζηνζειίδεο, κε πηζαλφ ζθνπφ ηελ παξαπιάλεζή καο. Ξαξαπιεξνθφξεζε ζπκβαίλεη θαη φηαλ νη πιεξνθνξίεο είλαη ειιηπείο κε απνηέιεζκα λα νδεγήζνπλ ζε ιαλζαζκέλα ζπκπεξάζκαηα. 5.2 Πνύ κπνξεί λα ζπκβαίλεη: Πε νπνηαδήπνηε ζειίδα ηνπ Γηαδηθηχνπ πνπ πξνζθέξεη πιεξνθνξίεο. 5.3 Αληηκεηώπηζε: Αμηνινγνχκε ηηο πιεξνθνξίεο πνπ βξίζθνπκε ζην Γηαδίθηπν θαη ειέγρνπκε ηνλ ζπγγξαθέα, ηελ πξνέιεπζε ηεο ζειίδαο, ηε βηβιηνγξαθία ηεο πιεξνθνξίαο. Σξεζηκνπνηνχκε πνιιαπιέο πεγέο πιεξνθνξηψλ θαη δηαζηαπξψλνπκε ηηο πιεξνθνξίεο πνπ βξίζθνπκε ζην Γηαδίθηπν. Δπηζθεπηφκαζηε βηβιηνζήθεο, φρη κφλν ην Γηαδίθηπν, θαη ρξεζηκνπνηνχκε πνηθηιία πεγψλ, φπσο εθεκεξίδεο, πεξηνδηθά θαη βηβιία. Δλεκέξσζε: Καζαίλνπκε πψο ιεηηνπξγεί ην Γηαδίθηπν θαη γλσξίδνπκε πψο ν θαζέλαο κπνξεί λα δεκηνπξγήζεη κηα δηαδηθηπαθή ηνπνζεζία, ρσξίο λα ηνλ ειέγρεη θαλείο. Γη απηφ ην ιφγν απαηηείηαη λα ρξεζηκνπνηνχκε πεγέο πνπ γεληθά ζεσξνχληαη έγθπξεο. 131

132 Α.5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ 6 Τπνθινπή Πξνζσπηθώλ Γεδνκέλσλ (Phishing) Α.5.1.Μ6-Μ8 6.1 Πεξηγξαθή: πνθινπή Ξξνζσπηθψλ Γεδνκέλσλ ζην Γηαδίθηπν είλαη φηαλ έλαο απαηεψλαο (cracker) ηνπ δηαδηθηχνπ θαηαθέξεη λα εμαπαηήζεη έλα ρξήζηε θάλνληαο ηνλ λα δψζεη πξνζσπηθέο πιεξνθνξίεο (π.ρ. δηεχζπλζε, αξηζκφ ηαπηφηεηαο, αξηζκφ δηαβαηεξίνπ, αξηζκνχο ηξαπεδηθψλ ινγαξηαζκψλ, θ.ιπ.). Αλ ζπκβεί απηφ ν απαηεψλαο ζα κπνξεί λα θιέςεη ή λα πιαζηνγξαθήζεη ηα ζηνηρεία ηνπ ζχκαηνο ή/θαη λα θεξδίζεη παξάλνκε πξφζβαζε ζηα δεδνκέλα ηνπ/ηεο, φπσο πξνζσπηθνχο ινγαξηαζκνχο, ζπλδξνκέο, , θσδηθνχο, θ.ιπ. 6.2 Πνύ κπνξεί λα ζπκβεί: Θαηά ην θπιινκέηξεκα κηαο ηζηνζειίδαο, ε νπνία έρεη κνιπλζεί απφ ηφ. Θαηά ηελ πεξηήγεζε ζε ηζηνζειίδεο κε αλαιεζή πξντφληα θαη πιεξνθνξίεο. Θαηά ηε ρξήζε νπνηνπδήπνηε θπιινκεηξεηή Γηαδηθηχνπ, ν νπνίνο έρεη κνιπλζεί κε πξφγξακκα πνπ θαηαγξάθεη πξνζσπηθέο θαη νηθνλνκηθέο πιεξνθνξίεο, ηηο νπνίεο ρξεζηκνπνίεζε ν ρξήζηεο ζε επηζθέςεηο ηνπ ζε ζειίδεο πνπ ηνπ ηηο δεηνχλ. Κέζσ ειεθηξνληθψλ κελπκάησλ ( ) πνπ μεγεινχλ ην ρξήζηε ψζηε λα νδεγεζεί ζε πιαζηέο ηζηνζειίδεο. 6.3 Σξόπνη Αληηκεηώπηζεο: Γλσξίδνπκε φηη λφκηκνη θηιαλζξσπηθνί νξγαληζκνί ζπλήζσο ζηέιλνπλ ειεθηξνληθέο εθθιήζεηο γηα βνήζεηα κφλν ζε αλζξψπνπο πνπ ην έρνπλ δεηήζεη. Δπηζθεπηφκαζηε ηελ επίζεκε ηζηνζειίδα ηνπ νξγαληζκνχ θαη επηβεβαηψλνπκε ηελ αμηνπηζηία ηεο έθθιεζεο. Διέγρνπκε πάληα ηε λνκηκφηεηα θηιαλζξσπηθψλ ηδξπκάησλ, αλαδεηψληαο ζρεηηθέο επίζεκεο ηζηνζειίδεο (π.ρ. Γελ ελεξγνπνηνχκε απεξίζθεπηα ζπλδέζκνπο γηαηί απηνί κπνξνχλ λα καο νδεγήζνπλ ζε παξάλνκεο ή επηβιαβείο ηζηνζειίδεο, πνπ κπνξεί λα κνηάδνπλ λφκηκεο ελψ ζηε νπζία δελ είλαη. Απνθεχγνπκε λα δίλνπκε πξνζσπηθέο πιεξνθνξίεο κέζσ ηνπ Γηαδηθηχνπ. Δίλαη απίζαλν κηα ηξάπεδα ή έλαο θηιαλζξσπηθφο νξγαληζκφο λα δεηά ηέηνηεο πιεξνθνξίεο κε απηφ ηνλ ηξφπν. Δίκαζηε πνιχ πξνζεθηηθνί κε νηηδήπνηε κπνξεί λα πξνδψζεη ηα πξνζσπηθά καο ζηνηρεία φπσο ην φλνκα, ην επίζεην, ηελ εκεξνκελία γέλλεζεο, ηνλ ρψξν δηακνλήο καο θ.ιπ. 132

133 Α5.1 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Φπιινκεηξεηήο Ιζηνύ Α.5.1.Μ6-Μ8 Βαζηθέο Έλλνηεο Ιόο (Virus): Κίλδπλνη Γηαδηθηύνπ: Καθόβνπια Πξνγξάκκαηα (ζθνπιήθηα / δνύξεηνο ίππνο, Worm / Trojan Horse): Πξόγξακκα θαηαπνιέκεζεο ηώλ - antivirus program: Δζηζκόο ζην Γηαδίθηπν: Παξαβίαζε πλεπκαηηθώλ δηθαησκάησλ: Αθαηάιιειν πεξηερόκελν ζην δηαδίθηπν: Παξαπιεξνθόξεζε από ην δηαδίθηπν: Τπνθινπή πξνζσπηθώλ ηνηρείσλ - (Phishing): Cracker: Ξξφγξακκα ην νπνίν κπνξεί λα ελεξγεί απφ κφλν ηνπ θαη λα "κνιχλεη" ηνλ ππνινγηζηή ρσξίο ηε γλψζε ή ηελ άδεηα ηνπ ρξήζηε. Πην δηαδίθηπν νη ηνί κεηαθέξνληαη ζηνπο ππνινγηζηέο καο απφ κνιπζκέλεο ηζηνζειίδεο θαη πξνμελνχλ δεκηέο ζην πιηθφ θαη ζην ινγηζκηθφ καο Γηάθνξα πξνβιήκαηα πνπ πξνθαινχληαη κέζα απφ ηε ρξήζε δηθηχσλ θαη θπξίσο ηνπ δηαδηθηχνπ θαη ζηξέθνληαη ελαληίσλ αηφκσλ Ξξνγξάκκαηα παξφκνηα κε ηνπο ηνχο ηα νπνία πξνθαινχλ πξνβιήκαηα ζηε ιεηηνπξγία ηνπ Ζ/ Ξξφγξακκα πνπ απνκνλψλεη ή ζβήλεη ηνχο ηνπο νπνίνπο εληνπίδεη ζηνλ ππνινγηζηή καο Ζ πνιχσξε ελαζρφιεζε αηφκσλ ζε δηαδηθηπαθέο δξαζηεξηφηεηεο φπσο είλαη ηα παηρλίδηα, δσκάηηα ζπδεηήζεσλ, ειεθηξνληθφο ηδφγνο θ.ά. Ζ αληηγξαθή θαη ρξεζηκνπνίεζε ηεο εξγαζίαο άιινπ αηφκνπ ρσξίο ηελ άδεηά ηνπ ιηθφ ζην δηαδίθηπν ην νπνίν κπνξεί λα πξνθαιέζεη ςπρηθέο δηαηαξαρέο, λα ζνθάξεη ή αθφκα λα ζπξψμεη ζε ιάζνο ζπκπεξηθνξέο θπξίσο ζε λεαξά άηνκα Ζ παξνπζίαζε δηαθφξσλ ςεπδψλ, αλαιεζψλ ή ηξνπνπνηεκέλσλ πιεξνθνξηψλ ζε ηζηνζειίδεο, κε ζθνπφ ηελ παξαπιάλεζή καο, έηζη ψζηε λα καο νδεγήζνπλ ζε ιαλζαζκέλα ζπκπεξάζκαηα Ζ εμαπάηεζε ελφο ρξήζηε θάλνληάο ηνλ λα δψζεη πξνζσπηθέο πιεξνθνξίεο ζε κηα «πιαζηή ηζηνζειίδα» ζην δηαδίθηπν Απαηεψλαο ηνπ δηαδηθηχνπ. Δθκεηαιιεπφκελνο ηηο γλψζεηο ηνπ ζηνλ ηνκέα ηεο Ξιεξνθνξηθήο πξνβαίλεη ζε δηάθνξεο παξάλνκεο ελέξγεηεο ζην δηαδίθηπν 133

134

135 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α5.2 Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν 135

136

137 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ1-Μ2 A5.4 Βαζηθέο Έλλνηεο Ηιεθηξνληθνύ Σαρπδξνκείνπ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: λα νξίδνπκε ηη είλαη ην ειεθηξνληθφ ηαρπδξνκείν ( ) λα πεξηγξάθνπκε ηα πιενλεθηήκαηα πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηε ρξήζε ηνπ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ λα νλνκάδνπκε ηα είδε ησλ πιεξνθνξηψλ πνπ κπνξνχλ αλ απνζηαινχλ κέζσ ηνπ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ λα πεξηγξάθνπκε ηε ζπγθξφηεζε θαη δνκή κηαο δηεχζπλζεο ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ λα δεκηνπξγνχκε κηα δηεχζπλζε ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ κέζσ ηνπ παγθφζκηνπ ηζηνχ (webmail) 1 Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν ( ) 1.1 Ρη είλαη ην ειεθηξνληθφ ηαρπδξνκείν Ρν ειεθηξνληθό ηαρπδξνκείν, κηα απφ ηηο βαζηθφηεξεο ππεξεζίεο πνπ πξνζθέξεη ην δηαδίθηπν, είλαη κηα κέζνδνο ζπγγξαθήο, απνζηνιήο, ιήςεο θαη απνζήθεπζεο κελπκάησλ κε ρξήζε ειεθηξνληθψλ ζπζηεκάησλ ηειεπηθνηλσληψλ. 1.2 Ξιενλεθηήκαηα ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ Ρν ειεθηξνληθφ ηαρπδξνκείν πξνζθέξεη ζε άηνκα θαη εηαηξείεο έλα ελαιιαθηηθφ ηξφπν επηθνηλσλίαο ν νπνίνο κεηακνξθψλεη ηα κεηνλεθηήκαηα ηνπ παξαδνζηαθνχ ηαρπδξνκείνπ ζε πιενλεθηήκαηα. Ρα βαζηθφηεξα πιενλεθηήκαηα πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηε ρξήζε ηνπ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ είλαη ηα εμήο: Ακεζφηεηα / ηαρχηεηα Δπθνιία (ζηελ απνζηνιή κεγάινπ αξηζκνχ κελπκάησλ ηαπηφρξνλα) Σακειφ θφζηνο Γπλαηφηεηα απνζηνιήο πνιπκεζηθνχ πιηθνχ Νξγάλσζε επαθψλ 1.3 Δίδε πιεξνθνξηψλ πνπ κπνξνχλ λα ζηαινχλ κέζσ ηνπ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ Πε έλα ειεθηξνληθφ κήλπκα κπνξνχκε λα επηζπλάςνπκε φια ηα είδε πιεξνθνξηψλ. Ππγθεθξηκέλα, κέζσ ηνπ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ, κεηαμχ άιισλ, κπνξνχκε λα ζηείινπκε αξρεία: θεηκέλνπ ήρνπ εηθφλαο θηλνχκελεο εηθφλαο βίληεν 137

138 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ1-Μ2 1.4 Ππγθξφηεζε θαη δνκή δηεχζπλζεο ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ Γηα λα κπνξνχκε λα ζηέιλνπκε θαη λα ιακβάλνπκε ειεθηξνληθά κελχκαηα ζα πξέπεη λα έρνπκε ηε δηθή καο κνλαδηθή ειεθηξνληθή δηεχζπλζε ( address). Ζ θάζε ειεθηξνληθή δηεχζπλζε, απνηειείηαη απφ δχν κέξε πνπ είλαη ρσξηζκέλα κε ην (παπάθη). Πην πξψην κέξνο, ζηα αξηζηεξά απφ βξίζθεηαη ην φλνκα ηνπ θαηφρνπ ηεο δηεχζπλζεο ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ. Ξαξαδείγκαηα δηεπζχλζεσλ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ Πην δεχηεξν κέξνο, ζηα δεμηά απφ θαίλεηαη θαηαξράο ν «ηζηνρψξνο» πνπ θηινμελεί ηε δηεχζπλζε ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ (παξνρέαο) θαη ζηε ζπλέρεηα θαίλνληαη θάπνηνη ραξαθηήξεο νη νπνίνη πξνζδηνξίδνπλ είηε ηε ρψξα είηε ην είδνο ηνπ νξγαληζκνχ. 2 Γεκηνπξγία Γηεύζπλζεο Ηιεθηξνληθνύ Σαρπδξνκείνπ Γηα λα κπνξέζνπκε λα δεκηνπξγήζνπκε κηα δηεχζπλζε ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ ζα πξέπεη πξψηα λα επηζθεθζνχκε ηνλ ηζηνρψξν ηνπ παξνρέα θαη λα ζπκπιεξψζνπκε κία ειεθηξνληθή θφξκα δίλνληαο ηηο απαξαίηεηεο πιεξνθνξίεο φπσο γηα παξάδεηγκα ην φλoκα θαη ην επψλπκν καο, ην φλνκα πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηνχκε (user name), θαη ηνλ θσδηθφ αζθαιείαο πνπ ζέινπκε λα ρξεζηκνπνηνχκε (password). Θάπνηνη απφ ηνπο πην γλσζηνχο ηζηνρψξνπο πνπ καο παξέρνπλ ηε δπλαηφηεηα λα δεκηνπξγήζνπκε κηα δηεχζπλζε ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ (webmail) είλαη νη εμήο: Ηζηνρψξνη γηα ειεθηξνληθφ ηαρπδξνκείν Yahoo Mail Gmail Hotmail Βαζηθέο Έλλνηεο Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν: Webmail: Ξξνζθέξεηαη κέζσ ηνπ δηαδηθηχνπ, γηα ηε ζπγγξαθή, απνζηνιή, ιήςε θαη απνζήθεπζε κελπκάησλ. Ζιεθηξνληθφ ηαρπδξνκείν κέζσ ηνπ παγθφζκηνπ ηζηνχ. 138

139 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ3-Μ5 A5.5 Γηαρείξηζε Ηιεθηξνληθνύ Σαρπδξνκείνπ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: λα απνζηέιινπκε θαη λα ιακβάλνπκε απιά ειεθηξνληθά κελχκαηα λα δηαγξάθνπκε έλα κήλπκα λα ρξεζηκνπνηνχκε ηηο ιεηηνπξγίεο απάληεζε ζηνλ απνζηνιέα (Reply), απάληεζε ζε φινπο (Reply all) λα πξνσζνχκε (Forward) έλα κήλπκα λα επηζπλάπηνπκε (Attach) έλα αξρείν ζε έλα κήλπκα λα ρξεζηκνπνηνχκε θνηλνπνίεζε (cc) ή θξπθή θνηλνπνίεζε (bcc) ελφο κελχκαηνο ζε κηα ή πνιιέο δηεπζχλζεηο λα αλνίγνπκε θαη λα απνζεθεχνπκε επηζπλαπηφκελα αξρεία ζε ζπγθεθξηκέλε ζέζε ζε κηα κνλάδα δίζθνπ λα πξνζζέηνπκε θαη λα δηαγξάθνπκε κηα ειεθηξνληθή δηεχζπλζε ζε ιίζηα δηεπζχλζεσλ 1 Δηζαγσγή ζην Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν κέζσ ηνπ Παγθόζκηνπ Ιζηνύ (Webmail) Γηα λα κπνξέζνπκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε ην ειεθηξνληθφ καο ηαρπδξνκείν κέζσ ηνπ παγθφζκηνπ ηζηνχ (webmail) ζα πξέπεη πξψηα λα ελεξγνπνηήζνπκε κηα εθαξκνγή θπιινκεηξεηή ηζηνχ γηα λα κεηαθεξζνχκε ζηε δηεχζπλζε ηνπ ηζηνρψξνπ πνπ καο παξέρεη ην ειεθηξνληθφ ηαρπδξνκείν. Δάλ γηα παξάδεηγκα ν ινγαξηαζκφο ηνπ ειεθηξνληθνχ καο ηαρπδξνκείνπ είλαη κε ην Yahoo Mail ζα πξέπεη λα κεηαθεξζνχκε ζηε δηεχζπλζε θαη αθνχ θάλνπκε θιηθ ζην Mail ζα πξέπεη λα δαθηπινγξαθήζνπκε ην φλνκα ρξήζηε (user name) θαη ηνλ θσδηθφ (password) καο. Αθνχ γίλεη πηζηνπνίεζε ησλ ζηνηρείσλ καο, απνθηνχκε πξφζβαζε ζε φιεο ηηο ιεηηνπξγίεο ηνπ ειεθηξνληθνχ καο ηαρπδξνκείνπ. Ξαξφιν πνπ ππάξρνπλ δηαθνξέο κεηαμχ ησλ ηζηνρψξσλ πνπ καο παξέρνπλ δσξεάλ ειεθηξνληθφ ηαρπδξνκείν, ην ιεθηηθφ θαη ε ινγηθή πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζε απηνχο ηνπο ηζηνρψξνπο είλαη πνιχ φκνηα. Απνηέιεζκα απηήο ηεο νκνηνκνξθίαο είλαη ε θηιηθφηεηα ζηε ρξήζε φισλ απηψλ ησλ ηζηνηφπσλ. 2 Λήςε Μελπκάησλ ια ηα εηζεξρφκελα κελχκαηα εκθαλίδνληαη ζην θάθειν ησλ Δηζεξρνκέλσλ (Inbox). Γηα λα κπνξέζνπκε λα δηαβάζνπκε έλα κήλπκα πξέπεη λα θάλνπκε ηα εμήο: 1. Θιηθ ζηα Δηζεξρφκελα (Inbox). 2. Πηε ιίζηα πνπ εκθαλίδεηαη κπξνζηά καο θάλνπκε δηπιφ θιηθ ζην κήλπκα πνπ καο ελδηαθέξεη. 139

140 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ3-Μ5 3 Γεκηνπξγία θαη Απνζηνιή Μελπκάησλ Γηα λα δεκηνπξγήζνπκε θαη λα απνζηείινπκε έλα κήλπκα πξέπεη λα θάλνπκε ηα εμήο: 1. Θιηθ ζην Νέν (New). 2. Πηε θφξκα πνπ εκθαλίδεηαη κπξνζηά καο δαθηπινγξαθνχκε ηα εμήο: Πην πεδίν Πξνο (To) ηελ ηαρπδξνκηθή δηεχζπλζε ηνπ παξαιήπηε Πην πεδίν Θέκα (Subject) ην ζέκα ηνπ κελχκαηνο Πην ρψξν ηνπ κελχκαηνο ην κήλπκα 3. Θιηθ ζην Απνζηνιή (Send) Ξαξάδεηγκα γηα ηελ απνζηνιή ειεθηξνληθνχ κελχκαηνο Κεηά ηελ απνζηνιή ηνπ κελχκαηνο, ην κήλπκα ζα εκθαλίδεηαη ζην θάθειν Απεζηαικέλα (Sent) 4 Γηαγξαθή Μελπκάησλ Κελχκαηα κπνξνχκε λα δηαγξάςνπκε απφ φινπο ηνπο θάθεινπο ηνπο ειεθηξνληθνχ καο ηαρπδξνκείνπ. Γηα λα δηαγξάςνπκε έλα κήλπκα ζα πξέπεη λα θάλνπκε ηα εμήο: 1. Θιηθ ζην Φάθειν πνπ πεξηέρεη ην κήλπκα πνπ ζέινπκε λα δηαγξάςνπκε 2. Δπηιέγνπκε ην κήλπκα 3. Θιηθ ζην Γηαγξαθή (Delete) 140

141 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ3-Μ5 5 Απάληεζε ζηνλ Απνζηνιέα (Reply) & Απάληεζε ζε Όινπο (Reply all) ηαλ ιάβνπκε έλα κήλπκα θαη ζέινπκε λα απαληήζνπκε ζηνλ απνζηνιέα, κπνξνχκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε ηελ εληνιή Απάληεζε (Reply). Κε απηφ ηνλ ηξφπν, ζην πεδίν Ξξνο (To) ηνπνζεηείηαη απηφκαηα ε ειεθηξνληθή δηεχζπλζε ην αηφκνπ πνπ ζέινπκε λα απαληήζνπκε. Δάλ ην κήλπκα πνπ ιάβακε έρεη θαη άιινπο παξαιήπηεο θαη ζα ζέιακε ηελ απάληεζε πνπ ζα δψζνπκε λα ηε ιάβνπλ θαη απηνί ζα πξέπεη λα ρξεζηκνπνηήζνπκε ηελ εληνιή Απάληεζε ζε Όινπο (Reply all). Reply / Reply all 6 Πξνώζεζε Μελύκαηνο (Forward) Πε θάπνηεο πεξηπηψζεηο, αθνχ παξαιάβνπκε θάπνην κήλπκα, επηζπκνχκε λα ην πξνσζήζνπκε ζε θάπνην άιιν άηνκν. Γηα λα κπνξέζνπκε λα πξνσζήζνπκε ην κήλπκα ζε άιιν άηνκν ζα πξέπεη λα θάλνπκε ηα εμήο: 1. Δκθαλίδνπκε ην κήλπκα πνπ ζέινπκε λα πξνσζήζνπκε 2. Θιηθ ζην Πξνώζεζε (Forward) 3. Πην πεδίν Πξνο (To) δαθηπινγξαθνχκε ηελ ηαρπδξνκηθή δηεχζπλζε ηνπ αηφκνπ ζην νπνίν ζέινπκε λα πξνσζήζνπκε ην κήλπκα 4. Θιηθ ζην Απνζηνιή (Send) 7 Δπηζύλαςε (Attach) αξρείνπ ζε κήλπκα Πε θάπνηεο πεξηπηψζεηο, επηζπκνχκε λα επηζπλάςνπκε ζε έλα κήλπκα θαη θάπνηα αξρεία. πσο ιέρζεθε θαη πξνεγνπκέλσο, απηά ηα αξρεία κπνξεί λα είλαη δηαθνξεηηθνχ ηχπνπ. Γηα παξάδεηγκα, κπνξεί λα είλαη αξρεία θεηκέλνπ, εηθφλαο, ήρνπ ή αθφκα θαη βίληεν. Γηα λα επηζπλάςνπκε ζην κήλπκά καο έλα αξρείν, αθνχ πιεθηξνινγήζνπκε ην κήλπκα, ζα πξέπεη λα θάλνπκε ηα εμήο: 1. Θιηθ ζην Δπηζύλαςε Αξρείσλ (Attach ή Attachments) 2. Πε κεξηθνχο ηζηνρψξνπο ακέζσο παξνπζηάδεηαη έλα πιαίζην δηαιφγνπ πνπ καο δίλεη ηελ επθαηξία λα επηιέμνπκε ηα αξρεία πνπ ζέινπκε λα επηζπλάςνπκε. Πε θάπνηνπο άιινπο, γηα λα παξνπζηαζηεί ην πιαίζην δηαιφγνπ πξέπεη λα θάλνπκε θιηθ ζην Πεξηήγεζε (Browse) 3. Σξεζηκνπνηψληαο ην πιαίζην δηαιφγνπ επηιέγνπκε ην ρψξν πνπ είλαη απνζεθεπκέλν ην αξρείν πνπ ζέινπκε λα επηζπλάςνπκε θαη θάλνπκε θιηθ ζην φλνκα ηνπ αξρείνπ. Πε θάπνηνπο ηζηνρψξνπο κπνξνχκε λα επηιέμνπκε ηαπηφρξνλα πνιιά αξρεία, ελψ ζε άιινπο αθνχ επηζπλαθζεί ην αξρείν επαλαιακβάλνπκε μαλά ην βήκα 2 γηα λα επηιέμνπκε άιιν αξρείν 141

142 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ3-Μ5 4. Θάλνπκε θιηθ ζην Άλνηγκα (Open) γηα λα επηζπλαθζεί ην αξρείν. Αλάινγα κε ηνλ ηζηνρψξν πνπ ρξεζηκνπνηνχκε είλαη πηζαλφ λα ρξεηάδεηαη θαη θιηθ ζην Δπηζύλαςε Αξρείσλ (Attach ή Attachments) γηα λα νινθιεξσζεί ε επηζχλαςε 5. Θιηθ ζην Απνζηνιή (Send) 8 Κνηλνπνίεζε (Cc) & Κξπθή Κνηλνπνίεζε (bcc) κελύκαηνο Πε θάπνηεο πεξηπηψζεηο, επηζπκνχκε λα θνηλνπνηήζνπκε έλα κήλπκα καδί κε ηα επηζπλαπηφκελα ηνπ θαη ζε άιια άηνκα. Γη απηφ ην ιφγν έρνπκε ηηο επηινγέο Κνηλνπνίεζε (Cc) θαη Κξπθή/Ιδηαίηεξε Κνηλνπνίεζε (bcc) κελχκαηνο. πάξρεη κηα βαζηθή δηαθνξά κεηαμχ ησλ δχν εηδψλ θνηλνπνίεζεο. Πην πεδίν Κνηλνπνίεζε (Cc) βάδνπκε άηνκα πνπ πξέπεη λα ελεκεξσζνχλ γηα ηελ παξνχζα επηθνηλσλία. ινη νη παξαιήπηεο ηνπ κελχκαηνο ζα είλαη ζε ζέζε λα δνπλ πνηα άηνκα έρνπλ ιάβεη αληίηππν ηνπ κέζσ ηνπ Cc Πην πεδίν Κξπθή/Ιδηαίηεξε Κνηλνπνίεζε (bcc) ηνπνζεηνχκε ηα άηνκα πνπ πξέπεη λα ελεκεξσζνχλ γηα ηελ παξνχζα επηθνηλσλία αιιά ζέινπκε λα είλαη "αφξαηνη" ζηνπο ππφινηπνπο παξαιήπηεο Γηα παξάδεηγκα: Πην παξαπάλσ παξάδεηγκα: ν Kostas κπνξεί λα δεη πσο ην κήλπκα πήγε ζηε Maria. Ζ Maria κπνξεί λα δεη πσο ην ίδην κήλπκα παξέιαβε θαη ν Kostas. Νχηε ν Kostas νχηε ε Maria αιιά νχηε θαη ν Christos κπνξνχλ λα δνπλ φηη ην κήλπκα πήγε θαη ζηελ Eleni. Νχηε ν Kostas νχηε ε Maria αιιά νχηε θαη ε Eleni κπνξνχλ λα δνπλ φηη ην κήλπκα πήγε θαη ζην Christos. Ζ Eleni θαη ν Christos κπνξνχλ λα δνπλ φηη ην κήλπκα πήγε ζηνλ Kostas θαη ζηε Maria. Γηα λα θνηλνπνηήζνπκε ην κήλπκά καο ζε έλα ή πεξηζζφηεξνπο παξαιήπηεο απιά δαθηπινγξαθνχκε ηελ ειεθηξνληθή δηεχζπλζε ησλ παξαιεπηψλ ηνπ κελχκαηνο είηε ζην Κνηλνπνίεζε (Cc) είηε ζην Κξπθή/Ιδηαίηεξε Κνηλνπνίεζε (bcc). 9 Άλνηγκα θαη Απνζήθεπζε Δπηζπλαπηόκελσλ Αξρείσλ Θάπνηα απφ ηα κελχκαηα πνπ ιακβάλνπκε πηζαλφ λα ζπλνδεχνληαη θαη απφ θάπνηα επηζπλαπηφκελα αξρεία. Κπνξνχκε είηε απιά λα αλνίμνπκε έλα επηζπλαπηφκελν αξρείν, είηε λα ην απνζεθεχζνπκε γηα κειινληηθή ρξήζε. Βαζηθή πξνυπφζεζε γηα λα αλνίμνπκε 142

143 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ3-Μ5 ην νπνηνδήπνηε επηζπλαπηφκελν αξρείν είλαη λα έρνπκε εγθαηεζηεκέλν ζηνλ ππνινγηζηή καο ην απαξαίηεην ινγηζκηθφ. Γηα λα αλνίμνπκε έλα επηζπλαπηφκελν αξρείν πξέπεη λα θάλνπκε ηα εμήο: 1. Δκθαλίδνπκε ην κήλπκα 2. Θιηθ ζην όλνκα ηνπ επηζπλαπηφκελνπ αξρείνπ πνπ ζέινπκε λα αλνίμνπκε 3. Θιηθ ζην Λήςε (Πε θάπνηνπο ηζηνρψξνπο απηφ ην βήκα δελ είλαη αλαγθαίν) 4. Πην πιαίζην δηαιφγνπ θάλνπκε θιηθ ζην Άλνηγκα (Open) Γηα λα απνζεθεχζνπκε έλα επηζπλαπηφκελν αξρείν ζε ζπγθεθξηκέλε ζέζε ζε κηα κνλάδα δίζθνπ πξέπεη λα θάλνπκε ηα εμήο: 1. Δκθαλίδνπκε ην κήλπκα 2. Θιηθ ζην όλνκα ηνπ επηζπλαπηφκελνπ αξρείνπ πνπ ζέινπκε λα αλνίμνπκε 3. Θιηθ ζην Λήςε (Πε θάπνηνπο ηζηνρψξνπο απηφ ην βήκα δελ είλαη αλαγθαίν) 4. Πην πιαίζην δηαιφγνπ θάλνπκε θιηθ ζην Απνζήθεπζε (Save/Save as) 5. Πην λέν πιαίζην δηαιφγνπ επηιέγνπκε ηε κνλάδα δίζθνπ θαη ην θάθειν κέζα ζηνλ νπνίν ζέινπκε λα απνζεθεχζνπκε ην αξρείν 6. Θιηθ ζην Απνζήθεπζε (Save) 10 Πξόζζεζε & Αθαίξεζε ειεθηξνληθώλ δηεπζύλζεσλ από ηε ιίζηα δηεπζύλζεσλ Ρν βηβιίν/ιίζηα δηεπζχλζεσλ/επαθψλ είλαη κηα ιίζηα πνπ ζπκπεξηιακβάλεη φιεο ηηο ειεθηξνληθέο δηεπζχλζεηο ησλ αηφκσλ/νξγαληζκψλ πνπ επηθνηλσλνχκε ζπρλά. ινη νη ηζηνρψξνη ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείν καο δίλνπλ ηε δπλαηφηεηα λα πξνζζέζνπκε, λα δηαγξάςνπκε θαη λα ηξνπνπνηήζνπκε ηηο πιεξνθνξίεο ηεο ιίζηαο επαθψλ καο. Γηα λα πξνζζέζνπκε κηα ειεθηξνληθή δηεχζπλζε ζηε ιίζηα επαθψλ καο πξέπεη λα θάλνπκε ηα εμήο: 1. Θιηθ ζην Δπαθέο (Contacts) 2. Θιηθ ζην Πξνζζήθε Δπαθήο/Γεκηνπξγία 3. Πηε θφξκα πνπ εκθαλίδεηαη δαθηπινγξαθνχκε ηηο αλαγθαίεο πιεξνθνξίεο (λνκα, Δπψλπκν, Γηεχζπλζε Ζιεθηξνληθνχ Ραρπδξνκείνπ, Ρειέθσλν..) 4. Θιηθ ζην Απνζήθεπζε (Save) Γηα λα δηαγξάςνπκε/αθαηξέζνπκε κηα ειεθηξνληθή δηεχζπλζε ζηε ιίζηα επαθψλ καο πξέπεη λα θάλνπκε ηα εμήο: 1. Θιηθ ζην Δπαθέο (Contacts) 2. Δπηιέγνπκε ηελ Δπαθή πνπ ζέινπκε λα δηαγξάςνπκε 3. Θιηθ ζην Γηαγξαθή (Delete) 143

144 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ3-Μ5 Βαζηθέο Έλλνηεο Δηζεξρόκελα (Inbox): Φάθεινο πνπ ζπκπεξηιακβάλεη ηα κελχκαηα πνπ ιάβακε Απεζηαικέλα (Sent): Φάθεινο πνπ ζπκπεξηιακβάλεη ηα κελχκαηα πνπ απνζηείιακε Απάληεζε ζηνλ Απνζηνιέα (Reply): Απάληεζε ζηνλ Απνζηνιέα κφλν Απάληεζε ζε Όινπο (Reply all): Απάληεζε ζε φινπο ηνπο παξαιήπηεο ηνπ κελχκαηνο Πξνώζεζε (Forward): Ξξνψζεζε ηνπ κελχκαηνο ζε άιιν/άιινπο Δπηζύλαςε (Attach): Δπηζχλαςε αξρείνπ/αξρείσλ ζε έλα κήλπκα Κνηλνπνίεζε (Cc): Πην πεδίν απηφ ηνπνζεηνχκε ηηο δηεπζχλζεηο άιισλ αηφκσλ/νξγαληζκψλ πνπ ζα ζέιακε λα παξαιάβνπλ ην κήλπκα. Νη άιινη παξαιήπηεο κπνξνχλ λα δνπλ απηνχο πνπ έρνπλ ηνπνζεηεζεί ζην πεδίν cc Κξπθή/Ιδηαίηεξε Κνηλνπνίεζε (bcc): Πην πεδίν απηφ ηνπνζεηνχκε ηηο δηεπζχλζεηο άιισλ αηφκσλ/νξγαληζκψλ πνπ ζα ζέιακε λα παξαιάβνπλ ην κήλπκα. Νη άιινη παξαιήπηεο δελ κπνξνχλ λα δνπλ απηνχο πνπ έρνπλ ηνπνζεηεζεί ζην πεδίν cc Βηβιίν/Λίζηα Γηεπζύλζεσλ/Δπαθώλ: Ιίζηα πνπ ζπκπεξηιακβάλεη φιεο ηηο ειεθηξνληθέο δηεπζχλζεηο ησλ αηφκσλ/νξγαληζκψλ πνπ επηθνηλσλνχκε ζπρλά 144

145 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ6-Μ7 A5.6 Κίλδπλνη από ηε Υξήζε Ηιεθηξνληθνύ Σαρπδξνκείνπ Ση ζα κάζνπκε ζήκεξα: λα αλαγλσξίδνπκε ηηο πην γλσζηέο θαηεγνξίεο θηλδχλσλ πνπ κπνξεί λα πξνθχςνπλ απφ ηε ρξήζε ηνπ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ (Ηφο (Virus), Θινπή Ξξνζσπηθψλ Γεδνκέλσλ (Phising), Αλεπηζχκεηα Κελχκαηα (Spam), Δθθνβηζκφο (CyberBullying), Ξαηδηθή Ξνξλνγξαθία, Αθαηάιιειν Ξεξηερφκελν, Ξαξαπνίεζε Γιψζζαο, Φπζηθέο Ξαζήζεηο) λα αληηκεησπίδνπκε ηηο πην γλσζηέο θαηεγνξίεο θηλδχλσλ πνπ κπνξεί λα πξνθχςνπλ απφ ηε ρξήζε ηνπ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ (Ηφο (Virus), Θινπή Ξξνζσπηθψλ Γεδνκέλσλ (Phising), Αλεπηζχκεηα Κελχκαηα (Spam), Δθθνβηζκφο (CyberBullying), Ξαηδηθή Ξνξλνγξαθία, Αθαηάιιειν Ξεξηερφκελν, Ξαξαπνίεζε Γιψζζαο, Φπζηθέο Ξαζήζεηο) 1 Κίλδπλνη πνπ πξνθύπηνπλ από ηε ρξήζε ηνπ Ηιεθηξνληθνύ Σαρπδξνκείνπ Ρν Ζιεθηξνληθφ Ραρπδξνκείν πξνζθέξεη ζηνπο ρξήζηεο αξθεηά πιενλεθηήκαηα. Ραπηφρξνλα φκσο, αξθεηνί είλαη θαη νη θίλδπλνη πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηε ρξήζε ηνπ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ. Θα πξέπεη λα είκαζηε επαξθψο ελεκεξσκέλνη γηα λα κπνξνχκε λα αλαγλσξίδνπκε θαη λα αληηκεησπίδνπκε απηνχο ηνπο θηλδχλνπο. Νη ζπλήζεηο θίλδπλνη πνπ κπνξεί λα πξνθχςνπλ κε ηε ρξήζε ηνπ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ είλαη: Ηνί (Virus) Θινπή Ξξνζσπηθψλ Γεδνκέλσλ (Phising) Αλεπηζχκεηα Κελχκαηα (Spam) Δθθνβηζκφο (CyberBullying) Ξαηδηθή Ξνξλνγξαθία Αθαηάιιειν Ξεξηερφκελν Ξαξαπνίεζε Γιψζζαο Φπζηθέο Ξαζήζεηο 2 Πεξηγξαθή θηλδύλσλ θαη ηξόπσλ αληηκεηώπηζήο ηνπο 2.1 Ηνί (Viruses) Πεξηγξαθή: Ξξνγξάκκαηα ηα νπνία κπνξεί λα θζάλνπλ ζηνλ ππνινγηζηή καο σο επηζπλαπηφκελα αξρεία θαη ελ αγλνία καο λα εγθαηαζηαζνχλ ζην ζχζηεκα καο. Δλεξγνπνηνχληαη ζε ρξνληθή ζηηγκή ή κεηά απφ ζπγθεθξηκέλε ελέξγεηα θαη πηζαλφ λα δεκηνπξγήζνπλ δηάθνξα πξνβιήκαηα ζηα αξρεία ηνπ ππνινγηζηή καο Σξόπνη Αληηκεηώπηζεο: Έρνπκε εγθαηεζηεκέλν θαη ελεκεξσκέλν ζηνλ ππνινγηζηή καο έλα πξφγξακκα θαηαπνιέκεζεο ησλ ηψλ (antivirus), θαη δελ αλνίγνπκε πνηέ κελχκαηα απφ αγλψζηνπο εηδηθά φηαλ ηα επηζπλαπηφκελα ηνπο αξρεία είλαη εθηειέζηκα φπσο γηα παξάδεηγκα αξρεία κε ηελ πξνέθηαζε.exe. 145

146 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ6-Μ7 2.2 Θινπή Ξξνζσπηθψλ Γεδνκέλσλ (Phising) Πεξηγξαθή: Ξαξαπιάλεζε ελφο ρξήζηε κέζσ ειεθηξνληθνχ κελχκαηνο έηζη ψζηε λα δψζεη πξνζσπηθέο πιεξνθνξίεο φπσο είλαη ν αξηζκφο ηαπηφηεηαο, ν αξηζκφο ηξαπεδηθνχ ινγαξηαζκνχ θαη δηάθνξνη θσδηθνί πξφζβαζεο. Ρν ειεθηξνληθφ κήλπκα ζπλήζσο παξαπέκπεη ην ρξήζηε ζε κηα «πιαζηή» ηζηνζειίδα φπνπ δεηείηαη ε θαηαρψξεζε δηάθνξσλ πξνζσπηθψλ ζηνηρείσλ Σξόπνη Αληηκεηώπηζεο: Διέγρνπκε πάληνηε ηνλ απνζηνιέα νπνηνπδήπνηε κελχκαηνο πνπ καο δεηά λα δψζνπκε πξνζσπηθέο πιεξνθνξίεο θαη δε δίλνπκε πνηέ πξνζσπηθέο πιεξνθνξίεο κέζσ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ. 2.3 Αλεπηζχκεηα Κελχκαηα (Spam) Πεξηγξαθή: ε καδηθή απνζηνιή κεγάινπ αξηζκνχ κελπκάησλ ηα νπνία ζπλήζσο αθνξνχλ ηπρεξά παηρλίδηα θαη δηαθεκίζεηο πξντφλησλ ή ππεξεζηψλ, απεπζχλνληαη ζε έλα ζχλνιν παξαιεπηψλ ρσξίο απηνί λα ην επηζπκνχλ θαη ρσξίο λα έρνπλ ζπλεηδεηά πξνθαιέζεη ηελ αιιεινγξαθία κε ηνλ ελ ιφγσ απνζηνιέα Σξόπνη Αληηκεηώπηζεο: Γε δίλνπκε πνηέ ηελ ειεθηξνληθή καο δηεχζπλζε ζε νξγαληζκνχο πνπ δελ εκπηζηεπφκαζηε, δελ απαληνχκε πνηέ ζε ηέηνηα κελχκαηα θαη ξπζκίδνπκε ηελ ππεξεζία θηιηξαξίζκαηνο ηνπ ειεθηξνληθνχ καο ηαρπδξνκείνπ. 2.4 Δθθνβηζκφο (CyberBullying) Πεξηγξαθή: Δθθνβηζηηθά κελχκαηα επαλαιακβαλφκελεο ερζξηθήο ζπκπεξηθνξάο ηα νπνία έρνπλ σο ζηφρν ηελ πξφθιεζε ζπλαηζζεκαηηθήο θαη ςπρνινγηθήο βίαο Σξόπνη Αληηκεηώπηζεο: Πηακαηάκε άκεζα νπνηαδήπνηε επηθνηλσλία κε απηφλ/ηε πνπ εμαζθεί ηνλ εθθνβηζκφ, αλαθέξνπκε ζηνπο γνλείο καο ή ζε θάπνηνλ κεγαιχηεξν ηα δεδνκέλα πνπ αθνξνχλ ζηνλ εθθνβηζκφ θαη δελ πξνσζνχκε νπνηαδήπνηε κελχκαηα κε εθθνβηζηηθφ πεξηερφκελν. 2.5 Ξαηδηθή Ξνξλνγξαθία Πεξηγξαθή: Κελχκαηα ηα νπνία ζπκπεξηιακβάλνπλ αλαπαξαζηάζεηο αλειίθσλ πνπ είηε ζπκκεηέρνπλ είηε ππνδειψλνπλ ζεμνπαιηθέο δξάζεηο. Πε πνιιέο πεξηπηψζεηο ην πεξηερφκελν απηψλ ησλ κελπκάησλ απνηειεί παξαπιεξνθφξεζε, κε ζθνπφ λα πεηζζεί ν παξαιήπηεο ηνπ κελχκαηνο φηη ε ζπκπεξηθνξέο θαη δξάζεηο πνπ παξνπζηάδνληαη είλαη θπζηνινγηθέο, πξάγκα πνπ ζπρλά εθκεηαιιεχεηαη ν απνζηνιέαο ηνπ κελχκαηνο Σξόπνη Αληηκεηώπηζεο: Ρν θαηαγγέιινπκε ζηελ ηζηνζειίδα ζην ηειέθσλν (Γξακκή Θαηαγγειηψλ) ή/θαη ζηελ αζηπλνκία θαη δελ αληαιιάζνπκε πξνθιεηηθέο θσηνγξαθίεο κέζσ ειεθηξνληθνχ ηαρπδξνκείνπ πνπ κπνξεί λα καο εθζέζνπλ. 146

147 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ6-Μ7 2.6 Αθαηάιιειν Ξεξηερφκελν Πεξηγξαθή: Κελχκαηα κε ξαηζηζηηθφ, μελνθνβηθφ θαη πνξλνγξαθηθφ πεξηερφκελν ή/θαη πνπ πξνάγνπλ ηε βία, ηα ηπρεξά παηρλίδηα θαη άιιεο επηβιαβείο ζπκπεξηθνξέο Σξόπνη Αληηκεηώπηζεο: Νηηδήπνηε καο θάλεη λα ληψζνπκε άβνια ην αλαθέξνπκε ζε θάπνην ελήιηθα ή/θαη πν θαηαγγέιινπκε ζηελ ηζηνζειίδα ζην ηειέθσλν (Γξακκή Θαηαγγειηψλ) ή/θαη ζηελ αζηπλνκία. 2.7 Ξαξαπνίεζε Γιψζζαο Πεξηγξαθή: Σξήζε ησλ «Greeklish» (ειιεληθέο ιέμεηο γξακκέλεο κε ιαηηληθνχο ραξαθηήξεο θαη ρξήζε ζπληνκεχζεσλ) αληί ειιεληθψλ Σξόπνη Αληηκεηώπηζεο: ηαλ απνζηέιινπκε ειεθηξνληθά κελχκαηα ρξεζηκνπνηνχκε ηελ ειιεληθή γιψζζα εθηφο θαη εάλ ν παξαιήπηεο δελ δηαβάδεη ειιεληθά. Ρα κνληέξλα θηλεηά ηειέθσλα πεξηιακβάλνπλ δηάθνξεο δηεπθνιχλζεηο γηα λα γξάθνπκε γξήγνξα θαη νξζά νινθιεξσκέλεο ιέμεηο θαη ε ρξήζε ησλ «Greeklish» γηα ράξε ηεο ζπληνκίαο δελ απνηειεί πιένλ ζνβαξή δηθαηνινγία. 2.8 Φπζηθέο Ξαζήζεηο Πεξηγξαθή: Γηαηαξαρέο ζηελ φξαζε θαη κπνζθειεηηθέο παζήζεηο Σξόπνη Αληηκεηώπηζεο: Βεβαησλφκαζηε φηη ν εμνπιηζκφο ηνπ ππνινγηζηή αθνινπζεί ηηο δηεζλείο πξνδηαγξαθέο εξγνλνκίαο, θιείλνπκε ζε ηαθηά δηαζηήκαηα ηα κάηηα καο γηα ιίγα ιεπηά θαη θάλνπκε ζπρλά δηαιείκκαηα. 147

148 Α5.2 Γίθηπα Τπνινγηζηώλ θαη Γηαδίθηπν/Ηιεθηξνληθό Σαρπδξνκείν Α.5.2.Μ6-Μ7 Ινί (Viruses): Κινπή Πξνζσπηθώλ Γεδνκέλσλ (Phising): Αλεπηζύκεηα Μελύκαηα (Spam): Δθθνβηζκόο (CyberBullying): Παηδηθή Πνξλνγξαθία: Αθαηάιιειν Πεξηερόκελν: Παξαπνίεζε Γιώζζαο: Φπζηθέο Παζήζεηο: Βηβιίν/Λίζηα Γηεπζύλζεσλ/ Δπαθώλ: Βαζηθέο Έλλνηεο Ξξνγξάκκαηα ηα νπνία κπνξεί λα θζάζνπλ ζηνλ ππνινγηζηή καο σο επηζπλαπηφκελα αξρεία θαη ελ αγλνία καο λα εγθαηαζηαζνχλ ζην ζχζηεκά καο. Δλεξγνπνηνχληαη ζε ρξνληθή ζηηγκή ή κεηά απφ ζπγθεθξηκέλε ελέξγεηα θαη πηζαλφ λα δεκηνπξγήζνπλ δηάθνξα πξνβιήκαηα ζηα αξρεία ηνπ ππνινγηζηή καο. Ξαξαπιάλεζε ελφο ρξήζηε κέζσ ειεθηξνληθνχ κελχκαηνο ψζηε λα δψζεη πξνζσπηθέο θαη εκπηζηεπηηθέο πιεξνθνξίεο φπσο είλαη ν αξηζκφο ηαπηφηεηαο, ν αξηζκφο ηξαπεδηθνχ ινγαξηαζκνχ θαη δηάθνξνη θσδηθνί πξφζβαζεο, ζπλήζσο κεηά απφ παξαπνκπή ζε «πιαζηή» ηζηνζειίδα. Ζ καδηθή απνζηνιή κεγάινπ αξηζκνχ κελπκάησλ ηα νπνία ζπλήζσο αθνξνχλ ηπρεξά παηρλίδηα θαη δηαθεκίζεηο πξντφλησλ ή ππεξεζηψλ, απεπζχλνληαη ζε έλα ζχλνιν παξαιεπηψλ ρσξίο απηνί λα ην επηζπκνχλ θαη ρσξίο λα έρνπλ ζπλεηδεηά πξνθαιέζεη ηελ αιιεινγξαθία κε ηνλ ελ ιφγσ απνζηνιέα. Δθθνβηζηηθά κελχκαηα επαλαιακβαλφκελεο ερζξηθήο ζπκπεξηθνξάο ηα νπνία έρνπλ σο ζηφρν ηελ πξφθιεζε ζπλαηζζεκαηηθήο θαη ςπρνινγηθήο βίαο. Κελχκαηα ηα νπνία ζπκπεξηιακβάλνπλ αλαπαξαζηάζεηο αλειίθσλ πνπ είηε ζπκκεηέρνπλ είηε ππνδειψλνπλ ζεμνπαιηθέο δξάζεηο. Κελχκαηα κε ξαηζηζηηθφ, μελνθνβηθφ θαη πνξλνγξαθηθφ πεξηερφκελν ή/θαη πνπ πξνάγνπλ ηε βία, &et