ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ"

Transcript

1 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης «Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» ΕΡΓΟ: ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ Α ΦΑΣΗ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΝΑΔΟΧΟΣ: ENVIROPLAN Μ ΕΛΕΤΗΤΙΚΗ Σ ΥΜΒΟΥΛΟΙ Α ΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ & Τ ΕΧΝΙΚΩΝ Έ ΡΓΩΝ Α. Ε. ΣΥΝΤΑΞΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΣΦΡΑΓΙΔΑ - ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΜΑΙΟΣ 2011 Αγ. Κωνσταντίνου 40, Μαρούσι Τηλ.: Fax: ΣΤΑΔΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ A ΦΑΣΗ (ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ)

2 Α ΦΑΣΗ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 I ΣΤΟΧΟΙ, ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ... 1 II ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ Α ΦΑΣΗΣ... 3 ΙΙΙ. ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΤΟΧΟΙ & ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Εισαγωγή Κοινωνικοοικονομικά στοιχεία Παραγωγικές δραστηριότητες Υποδομές Ποιότητα ζωής Φυσικό Περιβάλλον ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ Διοίκηση - Οργάνωση & Αρμοδιότητες Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας Διοίκηση - Οργάνωση & Αρμοδιότητες Περιφέρειας Ηπείρου Διοίκηση - Οργάνωση & Αρμοδιότητες Δήμων της Περιφέρειας Ηπείρου ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΠΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΣΚΟΠΟΣ & ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΣΚΟΠΟΣ & ΣΤΟΧΟΙ Ε.Σ ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΟΥ Ε.Σ. ΜΕ ΤΟ Ε.Π. ΧΕ Θ-Σ-Η ΠΕΡΙΟΔΟΥ Γενική επισκόπηση της εικόνας της Περιφέρειας Στόχοι του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Θεσσαλίας- Στερεάς- Ηπείρου» περιόδου Εσωτερική αρχιτεκτονική του ΕΠ ΧΕ ΘΣΗ- Διάρθρωση σε άξονες προτεραιοτήτων κόμβοι παρεμβάσεων Σύνδεση των στόχων του Ε.Σ. με τους στόχους του ΕΠ ΧΕ ΘΣΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ Ε.Σ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ Εισαγωγή Στόχος θεματικής ανάλυσης Κλίμα και Ενέργεια Ατμοσφαιρική ρύπανση Κατανάλωση ενέργειας Ηλεκτροπαραγωγή από ανανεώσιμες πηγές Αναδιάρθρωση Παραγωγικών Τομέων Επαναπροσδιορισμός των καλλιεργητικών μεθόδων στη γεωργία και πιστοποίηση των βιολογικών προϊόντων Υποστήριξη των ελληνικών ποικιλιών, ποικιλίες ανθεκτικές στις ελληνικές κλιματικές συνθήκες και ποικιλίες που δεν απαιτούν μεγάλη κατανάλωση φυσικών πόρων και ιδιαίτερα νερού Προώθηση των ήπιων μορφών τουρισμού Ενίσχυση της πράσινης επιχειρηματικότητας Εξοικονόμηση Φυσικών Πόρων Εξοικονόμηση πόσιμου νερού Εφαρμογή προγραμμάτων προστασίας για τα ποτάμια και τις λίμνες Εφαρμογή πολιτικών και τεχνικών εξοικονόμησης νερού στον αγροτικό, τουριστικό, βιομηχανικό και αστικό τομέα Προστασία και διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος, διαχείριση υδάτινων πόρων ENVIROPLAN A.E. i

3 Προστασία και ανάπτυξη δασών, εκπόνηση δασοπονικού σχεδίου για κάθε δασικό σύμπλεγμα, κατάρτιση δασικών χαρτών, σύνταξη δασολογίου Ολοκληρωμένη διαχείριση των στερεών αποβλήτων με μείωση της παραγωγής τους, ανάκτηση, ανακύκλωση, επαναχρησιμοποίηση υλικών Στροφή στις μεταφορές με μέσα σταθερής τροχιάς σιδηρόδρομος και στα μέσα μαζικής μεταφοράς γενικότερα Αστική ανάπλαση, δημιουργία ελεύθερων χώρων πρασίνου στις πόλεις Βιοκλιματικά κτίρια (ενεργειακή θωράκιση των κτιρίων με στόχο τη μείωση των απωλειών ενέργειας και τη μικρότερη δυνατή κατανάλωση) Συμπεράσματα ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΑΛΛΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Περιβάλλον & Αειφόρος Ανάπτυξη» (ΕΠΠΕΡΑΑ) Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα (ΕΠΑΝ ΙΙ Άξονας Προτεραιότητας 4) Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδος "Αλέξανδρος Μπαλτατζής" (Άξονες 2 και 3) Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εδαφικής Συνεργασίας Ελλάδας-Αλβανίας )» Πρόγραμμα «Εξοικονόμηση κατ οίκον» Πρόγραμμα Life Πράσινο Ταμείο (πρώην ΕΤΕΡΠΣ) Πρόγραμμα Intelligent Energy Europe (IEE) Χρηματοδοτοτικό πρόγραμμα NER ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ & ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ & ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΠΕΔΟ Υφιστάμενες Υποδομές & Προοπτικές ανά Τομέα Τομέας Γεωργία Τομέας Αλιείας Τομέας Δασοκομείας Τομέας Βιομηχανίας Τομέας Τουρισμός Τομέας Μεταφορές Τομέας Ενέργειας Τομέας Αστικές Υποδομές Τομέας Διαχείρισης Αποβλήτων Τομέας Διαχείρισης Υδάτων Διαχείριση Προστατευόμενων Περιοχών Συμπεράσματα Υφιστάμενες Δράσεις ΠΕΠ Ηπείρου ΠΙΝΔΟΣ - Ολοκληρωμένο πρόγραμμα Βιώσιμης Ανάπτυξης Βόρειας & Κεντρικής Πίνδου Ερμής στο πλαίσιο Interreg ΙΙΙ Proherbs στο πλαίσιο Interreg ΙΙΙ RiskMed στο πλαίσιο Interreg ΙΙΙ Simcode στο πλαίσιο Interreg ΙΙΙ BIOSIS στο πλαίσιο Interreg ΙΙΙ Ήλιος Ζωή - Sun Life στο πλαίσιο Interreg ΙΙΙ ΕΥΡΥΤΕΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΣΕ ΕΘΝΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ Εισαγωγή Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής- Μετάβαση σε μια ανταγωνιστική οικονομία χαμηλής κατανάλωσης σε άνθρακα Αειφόρος διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων Αναβάθμιση της ποιότητας ζωής με σεβασμό στο περιβάλλον Ενίσχυση των μηχανισμών και θεσμών περιβαλλοντικής διακυβέρνησης ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΠΕΔΟ Εισαγωγή Ευρώπη 2020: Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη Το Πρόγραμμα για το Περιβάλλον του ΟΗΕ προωθεί την πράσινη οικονομία Η οργάνωση Green Growth Leaders και η προσπάθεια έμπρακτης εφαρμογής της πράσινης ENVIROPLAN A.E. ii

4 ανάπτυξης Beddington Zero Energy Development ( BEDZED) Στοκχόλμη- Σουηδία: Hammarby Σουηδία- Malmo: BO Γερμανία Ανόβερο Kronsberg & Rheinland-Pfalz Αειφορική γεωργία Αυστραλίας Βιολογική κτηνοτροφία Λοιπά παράδειγμα από την παγκόσμια εμπειρία ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Εισαγωγή Ανάλυση LIPSOR Ανάλυση S.W.O.T. (STRENGHTS-WEAKNESSES-OPPORTUNITIES) ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ SWOT- ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ Τομέας Γεωργίας- Κτηνοτροφίας Τομέας Αλιείας Τομέας Δασοκομίας- Προστασία Δασών Τομέας Βιομηχανίας Μεταποίησης & Εμπορίου Τομέας Τουρισμός Τομέας Μεταφορών Τομέας Ενέργειας Τομέας Αστική Ανάπλαση Τομέας Διαχείρισης Αποβλήτων Τομέας Διαχείρισης Υδάτων Τομέας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΦΟΡΕΩΝ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ & ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΥΛΙΚΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙV: ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ- ΑΡΚΤΙΚΟΛΕΞΑ ENVIROPLAN A.E. iii

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το παρόν παραδοτέο αφορά την Α Φάση της μελέτης με τίτλο: Εκπόνηση Επιχειρησιακού Σχεδίου για την Πράσινη Ανάπτυξη στην Περιφέρεια Ηπείρου» στην οποία τεκμηριώνεται και αναλύεται η υφιστάμενη κατάσταση της Περιφέρειας Ηπείρου. Επίσης αναλύεται το ευρύτερο περιβάλλον δραστηριοποίησης κοινωνικό, οικονομικό, τεχνολογικό και εξετάζονται ενδεικτικά έργα από τη διεθνή εμπειρία σε αντίστοιχες περιοχές αναφοράς. Από την ανάλυση αυτή, διεξάγεται συνθετική διάγνωση σε σχέση με τη θέση της Περιφέρειας Ηπείρου και την ετοιμότητα της να εκμεταλλευτεί τις δυνατότητες της Πράσινης Ανάπτυξης στα επόμενα έτη. Στο πλαίσιο της Α Φάσης συντάσσεται απογραφικό ερωτηματολόγιο που αξιοποιείται για την συλλογή και επεξεργασία των πρωτογενών στοιχείων της μελέτης. Επιπλέον το παρόν παραδοτέο είναι συμπληρωμένο σύμφωνα με τις συστάσεις των Πρακτικών της Επιτροπής. I ΣΤΟΧΟΙ, ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ Η Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή της Περιφέρειας Ηπείρου, ανέθεσε στην εταιρεία μελετών «ENVIROPLAN Μελετητική Σύμβουλοι Αναπτυξιακών και Τεχνικών Έργων Α.E.» την εκπόνηση του «Επιχειρησιακού Σχεδίου για την Πράσινη Ανάπτυξη στην Περιφέρεια Ηπείρου», με σύμβαση που υπεγράφη την 30 Δεκεμβρίου Αντικείμενο της σύμβασης αυτής είναι η κατάρτιση ενός Επιχειρησιακού Σχεδίου για την προώθηση της Πράσινης Ανάπτυξης στην Περιφέρειας Ηπείρου, στο πλαίσιο του οποίου: - Θα προταθούν συγκεκριμένες δράσεις που θα εξυπηρετούν τους στόχους της Πράσινης Ανάπτυξης στην Περιφέρεια Ηπείρου, λαμβάνοντας υπόψη τους υφιστάμενους περιορισμούς και όρια. - Θα προταθούν δράσεις ενίσχυσης της Πράσινης Επιχειρηματικότητας που προσιδιάζουν στην περιοχή της Ηπείρου (όπως σε τομείς ενέργειας, διαχείρισης απορριμμάτων και νερών, στον αγροδιατροφικό τομέα κ.ά.). - Θα μελετηθούν δράσεις και σε άλλους τομείς, όπως στο φυσικό περιβάλλον (ποτάμια, λίμνες, δάση), στην τεχνολογία και τη βιομηχανία, στα κτίρια, την ανάπτυξη νέων υποδομών στις πόλεις, την περιβαλλοντική εκπαίδευση κ.ά. Όλες οι προτεινόμενες δράσεις, θα έχουν μετρήσιμους στόχους και αναμενόμενα αποτελέσματα καθώς και προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης τους. Ο σκοπός του έργου είναι η αποτύπωση και η ποσοτικοποίηση της στρατηγικής του Επιχειρησιακού Σχεδιασμού και των Σχεδίων Δράσης για την Πράσινη Ανάπτυξη που δύναται να εφαρμοσθούν στην περιοχή της Ηπείρου, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι ENVIROPLAN A.E. 0-1

6 γενικότεροι στόχοι της καθώς και οι στόχοι των εποπτευομένων φορέων αυτής διασφαλίζοντας το περιβάλλον. Το Επιχειρησιακό Σχέδιο που θα καταρτιστεί θα διαρθρώνεται στις παρακάτω φάσεις, που θα αποτελέσουν αντίστοιχα και τα παραδοτέα της υπό ανάθεσης μελέτης: ΦΑΣΗ / ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Α: Ανάλυση Υφιστάμενης Κατάστασης ΦΑΣΗ / ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Β: Επιχειρησιακός Σχεδιασμός Υλοποίησης ΦΑΣΗ / ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Γ: Σχέδια δράσης Η παρούσα μελέτη αποτελεί το Παραδοτέο της Α Φάσης: «Ανάλυση Υφιστάμενης Κατάστασης» με την ακόλουθη δομή: Εισαγωγή, στην οποία περιγράφονται οι στόχοι, το αντικείμενο του έργου και η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε. Στο Κεφάλαιο 1 γίνεται παρουσίαση των βασικών δημογραφικών, οικονομικών και κοινωνικών χαρακτηριστικών της Περιφέρειας, των τομέων παραγωγής και των υφιστάμενων υποδομών. Παρουσιάζεται επίσης η οργανωτική δομή της Περιφέρειας, ως διοικητικής αρχής. Παρουσιάζονται επίσης οι φορείς που δραστηριοποιούνται στην Περιφέρεια, καθώς οι στόχοι και το περιεχόμενο του προγράμματος «Πράσινη Ανάπτυξη». Στο Κεφάλαιο 2 αναλύεται ο σκοπός και οι στόχοι του Επιχειρησιακού Σχεδίου και επιχειρείται η σύνδεση των στόχων αυτών με το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα-Ήπειρος », σε όσα αφορούν την περιοχή αναφοράς του Επιχειρησιακού Προγράμματος. Το Κεφάλαιο 3 πραγματεύεται την υφιστάμενη κατάσταση του περιβάλλοντος της Περιφέρειας της Ηπείρου καθώς και το βαθμό ενσωμάτωσης των αρχών της πράσινης ανάπτυξης στους τομείς : 1. Κλίμα και Ενέργεια 2. Αναδιάρθρωσης παραγωγικών τομέων 3. Εξοικονόμησης φυσικών πόρων Επίσης, πραγματεύεται παρεμβάσεις άλλων επιχειρησιακών προγραμμάτων τα οποία έχουν δράση στην περιοχή αναφοράς. Όπως επίσης γίνετε εκτενής αναφορά σε υφιστάμενες υποδομές και δράσεις σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. ENVIROPLAN A.E. 0-2

7 Το Κεφάλαιο 4 αποτελεί την αποτύπωση του ευρύτερου περιβάλλοντος δραστηριοποίησης του επιχειρησιακού σχεδίου στην οποία περιλαμβάνεται η ανάλυση των πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και τεχνολογικών παραμέτρων, καθώς και οι πρακτικές που εφαρμόζονται σε διεθνές επίπεδο. Το Κεφάλαιο 5 αποτελεί τη συνθετική διάγνωση των αποτελεσμάτων που προκύπτουν από τα ανωτέρω κεφάλαια. Στα πλαίσια του κεφαλαίου εντάσσεται η μέθοδος LIPSOR και η ανάλυση S.W.O.T, και επιχειρείται η διατύπωση των στρατηγικών στόχων του Επιχειρησιακού Σχεδίου και η περιγραφή των διαφαινόμενων σε πρώτη φάση παρεμβάσεων. Τέλος, στα επισυναπτόμενα παραρτήματα παρατίθενται κατάλογος των φορέων που δραστηριοποιούνται στην Περιφέρεια, βιβλιογραφία κ.λπ. II ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ Α ΦΑΣΗΣ Η ομάδα μελέτης ακολούθησε ένα διακριτό τρόπο προσέγγισης για την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης της Περιφέρειας Ηπείρου, ο οποίος περιέλαβε τις ακόλουθες ενέργειες: 1. Ορισμός του πεδίου έρευνας της Περιφέρειας Λαμβάνοντας υπόψη τις προδιαγραφές και τα ζητούμενα της προκήρυξης της Σύμβασης και των κατευθυντήριων γραμμών και απαιτήσεων του Επιχειρησιακού Προγράμματος για την Πράσινη Ανάπτυξη διενεργήθηκε: Α. Καταγραφή των εποπτευόμενων φορέων της Περιφέρειας Ηπείρου Β. Συνάντηση με Επιτροπή Παρακολούθησης της Ενδιάμεσης Διαχειριστικής Αρχής της Περιφέρειας Ηπείρου, για την καθορισμό κατευθύνσεων ως προς την προσέγγιση της μελέτης 2. Έρευνα μέσω αποστολής ερωτηματολογίου με fax και Στους φορείς, απεστάλη το ερωτηματολόγιο με fax ή με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ( ). Στο παράρτημα Α παρουσιάζεται ο πίνακας με τους σημαντικότερους εμπλεκόμενους φορείς που προσεγγίστηκαν από την ομάδα μελέτης. 3. Έρευνα μέσω επιλεγμένων μελετών που πραγματοποιήθηκαν κατά το παρελθόν Μέσω ειδικά σχεδιασμένου εντύπου, ζητήθηκε από κάθε φορέα να καταγράψει σχετικές μελέτες, οι οποίες στο παρελθόν είχαν υλοποιηθεί για λογαριασμό του ή να αναφέρει συναφή προγράμματα με την πράσινη ανάπτυξη στα οποία είχε πάρει μέρος. ENVIROPLAN A.E. 0-3

8 4. Επεξεργασία ευρημάτων Η επεξεργασία όλων των διαθέσιμων στοιχείων πραγματοποιήθηκε με ποσοτική ανάλυση η οποία οδήγησε στη δημιουργία πινάκων, αλλά και με ποιοτική ανάλυση, η οποία οδήγησε στην αποτύπωση προβλημάτων, αναγκών, και προτάσεων δράσεων. Παράλληλα αξιολογήθηκαν σχετικά συγγράμματα και μελέτες. ΙΙΙ. ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ Η μελέτη εκπονήθηκε από την ακόλουθη ομάδα επιστημόνων: 1. ΛΩΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, Περιβαλλοντολόγος και Γεωπόνος, M.Sc. in Environmental Management 2. ΛΩΛΟΣ ΘΕΟΦΑΝΗΣ, Χημικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. 3. ΤΣΟΜΠΑΝΙΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ, Χημικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. 4. ΠΑΣΧΑΛΗ-ΜΑΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ, Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. 5. ΚIΚΑΪΡΕ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ, Περιβαλλοντολόγος Πανεπιστημίου Αιγαίου 6. ΜΑΡΙΑ ΚΤΙΣΤΑΚΗ Περιβαλλοντολόγος Πανεπιστημίου Αιγαίου MSc in Marine and Fisheries Science 7. ΠΑΝΑΓΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΛΕΞΗΣ, Περιβαλλοντολόγος, ΜSc in Environmental Pollution Science, MSc in Water Environmental Engineering PhD in Environmental Engineering 8. ΒΛΑΧΑΝΤΩΝΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ, Γεωλόγος, ΕΚΠΑ 9. ΦΡΑΓΚΑΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, Περιβαλλοντολόγος, Πανεπιστήμιου Ιωαννίνων 10. ΣΥΡΙΑΝΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, Οικονομολόγος, ΕΚΠΑ 11. ΧΑΤΣΙΓΙΑΝΝΑΚΗ ΚΑΛΗ, Υποστήριξη σε Νομικά θέματα, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. ENVIROPLAN A.E. 0-4

9 1. ΣΤΟΧΟΙ & ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ 1.1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Εισαγωγή Η Περιφέρεια Ηπείρου καταλαμβάνει το Βορειοδυτικό τμήμα της χώρας. Δυτικά βρέχεται από το Ιόνιο Πέλαγος, ενώ ανατολικά συνορεύει με την Μακεδονία και τη Θεσσαλία. Νότια εκτείνεται μέχρι τον Αμβρακικό κόλπο και το νομό Αιτωλοακαρνανίας. Τέλος, στα Βόρεια συνορεύει με την Αλβανία. Αποτελείται από τις περιφερειακές ενότητες Άρτας, Πρεβέζης, Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας, με έδρα τα Ιωάννινα, πρωτεύουσα του ομώνυμου περιφέρειας. Η συνολική έκταση της Περιφέρειας Ηπείρου είναι km 2 συνολικής έκτασης της χώρας. και καλύπτει το 6,7% της Από γεωμορφολογική άποψη, οι ορεινές περιοχές καλύπτουν το 74,2% της συνολικής έκτασης. Οι μόνες πεδινές εκτάσεις είναι των νομών Άρτας και Πρεβέζης, καθώς και οι κοιλάδες των ποταμών Αχέροντα και Καλαμά. Η βόρεια Πίνδος χωρίζει την Ήπειρο από την Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας, ενώ η νότια Πίνδος από την Περιφέρεια της Θεσσαλίας και αποτελεί φυσικό εμπόδιο και βασικό παράγοντα απομόνωσης της Περιφέρειας από την υπόλοιπη ηπειρωτική χώρα. Οι κυριότεροι ποταμοί της Περιφέρειας είναι ο Αώος, ο Καλαμάς, ο Αχέροντας, ο Λούρος και ο Άραχθος, ενώ η σημαντικότερη λίμνη είναι αυτή των Ιωαννίνων. Η Περιφέρεια Ηπείρου συγκεντρώνει ποσοστό 3,2% του πληθυσμού και παράγει το 4,5% της αγροτικής παραγωγής της χώρας, 1,3% της μεταποιητικής παραγωγής και 2,6% των υπηρεσιών. Στις επιχειρήσεις που έχουν την έδρα τους στην περιοχή αναλογεί μόνο το 0,9% του κύκλου εργασιών των μεταποιητικών και κατασκευαστικών μονάδων της χώρας και 3% των εμπορικών. Στην Περιφέρεια αναλογεί 3% των καλλιεργούμενων εκτάσεων στη χώρα, 20% της συνολικής παραγωγής εσπεριδοειδών και 16% της παραγωγής τυριού (2 η παραγωγός περιφέρεια της χώρας και στα δύο προϊόντα) και 11% της παραγωγής κρέατος (3 η στη χώρα). Ακολούθως παρουσιάζονται συνοπτικά τα βασικά δημογραφικά, οικονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικών της Περιφέρειας, οι τομείς παραγωγής και οι υφιστάμενες υποδομές, όπως συγκεντρώθηκαν και αξιοποιήθηκαν για τις ανάγκες του Επιχειρησιακού Σχεδίου. ENVIROPLAN A.E. 1-1

10 Κοινωνικοοικονομικά στοιχεία Πληθυσμιακά στοιχεία Η Περιφέρεια Ηπείρου είναι από τις πλέον αραιοκατοικημένες, με πυκνότητα πληθυσμού 38,45 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, έναντι 83,09 της χώρας, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή της ΕΣΥΕ κατά το έτος Ειδικότερα όσον αφορά την πυκνότητα πληθυσμού στις αστικές περιοχές αυτή ανέρχεται σε 310,11 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, έναντι 391,73 της χώρας και στις αγροτικές περιοχές ανέρχεται σε 23,53 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, έναντι 26,74 της χώρας. Μικρότερη πυκνότητα πληθυσμού από αυτήν της χώρας παρατηρείται και στις πεδινές και ημιορεινές περιοχές (164,71 κατοίκους ανά km 2 έναντι 199,06 της χώρας και 46,99 κατοίκους ανά km 2 έναντι 61,73 της χώρας αντίστοιχα), ενώ στις ορεινές περιοχές της Περιφέρειας η πυκνότητα πληθυσμού κυμαίνεται στα ίδια επίπεδα με αυτά της χώρας (16,05 κατοίκους ανά km 2 έναντι 16,81 της χώρας). Ο πληθυσμός της Περιφέρειας ανέρχεται σε κατοίκους σύμφωνα με την τελευταία απογραφή πραγματικού πληθυσμού της ΕΣΥΕ κατά το 2001, και αντιστοιχεί στο 3,2% του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΣΥΕ, μεταξύ των περιφερειακών ενοτήτων, τους υψηλότερους ετήσιους ρυθμούς πληθυσμιακής αύξησης κατά τη περίοδο , εκτιμάται ότι έχουν οι Περιφερειακές Ενότητες Ιωαννίνων (7,6%) και Θεσπρωτίας (4,5%). Στα δύο διαγράμματα που ακολουθούν παρουσιάζεται η φυσική εξέλιξη του πληθυσμού της Περιφέρειας, όσον αφορά τον πραγματικό 1 και μόνιμο 2 πληθυσμό απογραφής ετών 1991 και Πραγματικός πληθυσμός είναι ο αριθμός των ατόμων που βρέθηκαν παρόντα κατά την ημέρα της απογραφής, σε κάθε περιφέρεια, νομό, δήμο/κοινότητα, δημοτικό/κοινοτικό διαμέρισμα και αυτοτελή οικισμό 2 Μόνιμος πληθυσμός είναι ο αριθμός των ατόμων που έχουν τη συνήθη διαμονή τους σε κάθε περιφέρεια, νομό, δήμο/ κοινότητα, δημοτικό/κοινοτικό διαμέρισμα και αυτοτελή οικισμό ENVIROPLAN A.E. 1-2

11 Διαχρονική Εξέλ ιξη Μόνιμου Πληθυσμού ανά Π.Ε Π.Ε. ΑΡΤΑΣ Π.Ε. ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ Π.Ε. ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Π.Ε. ΠΡΕΒΕΖΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ Διαχρονική Εξέλιξη Πραγματικού Πληθυσμού ανά Π.Ε Π.Ε. ΑΡΤΑΣ Π.Ε. ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ Π.Ε. ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Π.Ε. ΠΡΕΒΕΖΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ Στον πίνακα που ακολουθεί, παρουσιάζεται η κατανομή του πραγματικού πληθυσμού της Περιφέρειας σε αστικά και αγροτικά σύνολα ανά Περιφερειακή Ενότητα Πίνακας: Πραγματικός Πληθυσμός κατά αστικότητα, έτους 2001 Α/Α ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ 1 Π.Ε ΑΡΤΗΣ Π.Ε ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ Π.Ε ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ENVIROPLAN A.E. 1-3

12 ΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ 4 Π.Ε ΠΡΕΒΕΖΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ Φυσική κίνηση πληθυσμού Στις αστικές περιοχές της Περιφέρειας Ηπείρου, ο δείκτης γεννήσεων είναι σχετικά υψηλότερος και διατηρείται σταθερός διαχρονικά ή, ειδικά στην Περιφέρεια Ηπείρου, αυξάνεται οριακά. Αντίθετα, στις αγροτικές περιοχές υπό την επίδραση της ταχύτερης γήρανσης του πληθυσμού, λόγω μετακίνησης των νεότερων στις αστικές περιοχές, ο δείκτης γεννήσεων είναι σχετικά χαμηλότερος και διαχρονικά μειώνεται αισθητά. Αντίστροφη εικόνα παρατηρείται στους θανάτους. Οι διαφορές στα απόλυτα μεγέθη των δεικτών δεν διαφέρουν πολύ μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών. Αλλά ενώ στις αστικές περιοχές η θνησιμότητα αυξάνεται οριακά, στις αγροτικές περιοχές μειώνεται οριακά, καθώς οι συνθήκες υγειονομικής και νοσοκομειακής φροντίδας βελτιώνονται. Ηπειρος Πρεβέζης Ιωαννίνων Θεσπρωτίας Αρτης Γεννήσεις στην Π. Ηπείρου κατά περιοχή Αστικές Ημιαστικές Αγροτικές 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Αρτης Θεσπρωτίας Ιωαννίνων Πρεβέζης Ηπειρος Αγροτικές Ημιαστικές Αστικές ENVIROPLAN A.E. 1-4

13 Ήπ ειρος Θνησιμότητα στην Π. Ηπείρου κατά είδος περιοχής Αστικές Ημιαστικές Αγροτικές Πρεβέζης Ιωαννίνων Θεσπ ρωτίας Άρτης 0% 20% 40% 60% 80% 100% Άρτης Θεσπ ρωτίας Ιωαννίνων Πρεβέζης Ήπειρος Αγροτικές Ημιαστικές Αστικές Διάρθρωση πληθυσμού κατά φύλο και ηλικία (πυραμίδες ηλικιών) Η Περιφέρεια Ηπείρου ως σύνολο έχει ελαφρά γερασμένο πληθυσμό όπως χαρακτηρίζεται από την ηλικιακή πυραμίδα (βλ. Διάγραμμα). Το αποτέλεσμα αυτό σχετίζεται: Αφενός με τη δυναμική του πληθυσμού, καθώς η σχετική υστέρηση σε πληθυσμιακή αύξηση επηρεάζει περιοριστικά τις νεαρότερες ηλικίες, που μετακινούνται σε άλλες περιοχές εγκατάστασης. Αφετέρου με το βαθμό αστικοποίησης του πληθυσμού, καθώς στις αγροτικές περιοχές έχουν μεγαλύτερη εκπροσώπηση οι γεροντότερες ηλικίες. Ασφαλώς όμως σημαντικό ρόλο παίζει η γενική τάση γήρανσης του πληθυσμού της χώρας και των Περιφερειών της, όπως φαίνεται στη σύγκριση της ηλικιακής πυραμίδας κατά το έτος ENVIROPLAN A.E. 1-5

14 Ποσοστό Πληθυσμού κατά Πενταετή Ηλικιακά Κλιμάκια στην Ήπειρο (2001) ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΥΝΟΛΟ ENVIROPLAN A.E. 1-6

15 Ποσοστό Πληθυσμού κατά Πενταετή Ηλικιακά Κλιμάκια ανά Π.Ε. στην Ήπ ειρο (2001) ΠΡΕΒΕΖΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ ΑΡΤΑ Στον πίνακα και το διάγραμμα που ακολουθούν παρουσιάζεται η διάρθρωση του μόνιμου πληθυσμού ανά φύλλο της περιοχής μελέτης και ανά Περιφερειακή Ενότητα. Ο γυναικείος πληθυσμός φαίνεται ότι έχει ελαφρώς το προβάδισμα σε όλα τα γεωγραφικά διαμερίσματα εκτός της Περιφερειακής Ενότητας των Θεσπρωτίας. ENVIROPLAN A.E. 1-7

16 Πίνακας: Διάρθρωση πληθυσμού Περιφέρειας ανά φύλλο και Περιφερειακή Ενότητα Γεωγραφικά διαμερίσματα, Αμφότερα τα φύλα Άρρενες Θήλεις ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΤΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ Διάρθωση Πληθυσμού κατά Φύλο & ανα Π.Ε στην Ήπειρο (2001) Άρρενες Θήλεις ΗΠΕΙΡΟΣ ΝΟΜΟΣ ΑΡΤΗΣ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΝΟΜΟΣ ΠΡΕΒΕΖΗΣ Πηγή: ΕΣΥΕ 2001 ENVIROPLAN A.E. 1-8

17 Κοινωνικά χαρακτηριστικά πληθυσμού Το μέγεθος νοικοκυριού αυξάνεται διαχρονικά στην περιοχή μελέτης. Στα διαγράμματα που ακολουθούν παρουσιάζονται το μέγεθος των νοικοκυριών στο σύνολο της Περιφέρειας, η κατανομή του μεγέθους αυτού στις αστικές και αγροτικές περιοχές, καθώς και η διαχρονική εξέλιξή του σύμφωνα με στοιχεία απογραφών έτους 1991 και 2001 της ΕΣΥΕ.. Διάγραμμα: Mέγεθος νοικοκυριού Nοικοκυριά στην Π. Ηπείρου κατά Αστικές & Αγροτικές περιοχές ΗΠΕΙΡΟΣ α. Αστικές περιοχές β. Αγροτικές περιοχές Αστικές & Αγροτικές Περιοχές Nοικοκυριά α. Αστικές περιοχές β. Αγροτικές περιοχές Σύνολο Νοικοκυριών Περιφέρειας Ηπείρου Διάγραμμα: Μέσο μέγεθος νοικοκυριού (1991 και 2001) Μέσο Μέγεθος Νοικοκυριού ανα Π.Ε Ηπείρου ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ 1991 ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΑΡΤΑ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΠΡΕΒΕΖΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΕΣΥΕ ΑΡΤΑ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΠΡΕΒΕΖΑ ENVIROPLAN A.E. 1-9

18 Όλες οι Π.Ε. της Περιφέρειας Ηπείρου, εμφανίζουν υψηλότατα ποσοστά έγγαμου πληθυσμού. Αντίθετα τα ποσοστά του πληθυσμού που αναφέρονται σε διαζευγμένους ή σε διάσταση, είναι πολύ χαμηλά. Περιοχή μελέτης Σε Άγαμοι Έγγαμοι Χήροι/ες Διαζευγμένοι ανά Π.Ε. διάσταση Π.Ε ΑΡΤΑΣ Π.Ε ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ Π.Ε ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Π.Ε ΠΡΕΒΕΖΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Π.Ε ΑΡΤΑΣ Π.Ε ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ Π.Ε ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Π.Ε ΠΡΕΒΕΖΗΣ Άγαμοι Έγγαμοι Χήροι/ες Διαζευγ-μένοι Σε διάσταση ΕΣΥΕ 2001 Η συγκεντρωμένη και εγκατάσταση μεταναστών στις περισσότερες αστικοποιημένες περιοχές είναι μεγαλύτερη από τη διάσπαρτη εγκατάστασή τους στις αγροτικές περιοχές της Περιφέρειας Ηπείρου. Εξαίρεση αποτελεί η Π.Ε. Θεσπρωτίας όπου το ποσοστό των μεταναστών είναι μεγαλύτερο στις αγροτικές περιοχές. Εντούτοις, η ελκυστικότητα της περιοχής μελέτης για την εγκατάσταση μεταναστών φαίνεται να είναι ασθενέστερη σε σχέση με άλλες αστικοποιημένες περιοχές της χώρας σύμφωνα με στοιχεία απογραφής του Πίνακας: Κατανομή πληθυσμού κατά υπηκοότητα (2001) Περιοχή Υπηκοότητα Ελληνική Ξένη Ελλάδα 92,74% 7,26% Ηπειρος 95,52% 4,48% ENVIROPLAN A.E. 1-10

19 Αλλοδαποί που δήλωσαν εγκατάσταση στην Ήπειρο ανα Π.Ε για εργασία ΕΣΥΕ 2001 ΝΟΜΟΣ ΠΡΕΒΕΖΗΣ ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΑΡΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Οικονομικά χαρακτηριστικά πληθυσμού Οι απασχολούμενοι στην Περιφέρεια Ηπείρου, αντιστοιχούν στο 88% του συνολικά οικονομικά ενεργού πληθυσμού της, ενώ οι άνεργοι αντιστοιχούν στο 12% αυτού, λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα του πίνακα που ακολουθεί. Το μεγαλύτερο ποσοστό των απασχολούμενων δραστηριοποιούνται στο τριτογενή τομέα, ήτοι 53,31% έναντι 58,55% της χώρας, ακολουθεί το ποσοστό των απασχολούμενων στο πρωτογενή τομέα (22,15% έναντι του 14,42% της χώρας), το ποσοστό των απασχολούμενων στο δευτερογενή τομέα (19,73% έναντι του 21,75) της χώρας και τέλος το ποσοστό των απασχολούμενων που δεν δήλωσαν κλάδο οικονομικής δραστηριότητας κατά την απογραφή του 2001 αντιστοιχεί στο 4,80% του συνόλου έναντι 5,28% της χώρας. Επομένως η διάρθρωση της απασχόλησης στην Περιφέρεια Ηπείρου ακολουθεί την διάρθρωση της χώρας, με εξαίρεση την αυξημένη κατανομή απασχολούμενων στο πρωτογενή τομέα έναντι του αντίστοιχου ποσοστού της χώρας. ENVIROPLAN A.E. 1-11

20 Πίνακας: Οικονομικώς ενεργός, μη ενεργός πληθυσμός και απασχολούμενοι Ο ι κ ο ν ο μ ι κ ώ ς ε ν ε ρ γ ο ί Απασχολούμενοι Α ν ε ρ γ ο ι ΠΕΡΙΟΧΕΣ Σύνολο Σύνολο Πρωτογενής Τομέας Δευτερογενή ς Τομέας Τριτογενής Τομέας Δε δήλωσαν κλαδο οικονομι-κής δραστηριόττα ς Σύνολο Οικονομικώς μη ενεργοί ΝΟΜΟΣ ΑΡΤΗΣ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΝΟΜΟΣ ΠΡΕΒΕΖΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΑΝΑ 100,00% 22,15% 19,73% 53,31% 4,80% ΤΟΜΕΑ ΣΥΝΟΛΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΑΝΑ 100,00% 14,42% 21,75% 58,55% 5,28% ΤΟΜΕΑ Πηγή: ΕΣΥΕ, 2001 Διάγραμμα: Οικονομικά ενεργός και μη ενεργός πληθυσμός ανά Περιφερειακή Ενότητα στην Ήπειρο (2001) Οικονομικώς Ενεργοί ανα Π.Ε στην Ήπειρο (Απογραφή 2001) Σύνολο Απασχολούμενοι Άνεργοι Νέοι Άνεργοι Μη ενεργοί ΗΠΕΙΡΟΣ Π.Ε ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Π.Ε ΠΡΕΒΕΖΗΣ Π.Ε ΑΡΤΗΣ Π.Ε ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ENVIROPLAN A.E. 1-12

21 Το ποσοστό των απασχολούμενων αντιστοιχεί στο 87% του συνόλου των οικονομικώς ενεργών. Παρ όλο που η διαφορά ανέργων και απασχολούμενων στην Περιφέρεια της Ηπείρου είναι αρκετά μεγάλη, το μεγαλύτερο ποσοστό ανεργίας εμφανίζεται στην Π. Ε των Ιωαννίνων, και προέρχεται από τη νεαρή ηλικιακή τάξη. Αυτό είναι ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει το σύνολο της Περιφέρειας, λαμβάνοντας υπόψη το ρυθμό μεταβολής του οικονομικά ενεργού πληθυσμού κατά τις δεκαετίας 1991 και 2001, όπως παρουσιάζεται στο διάγραμμα που ακολουθεί. Ρυθμός Μεταβολής του Οικονομικά Ενεργού Πληθυσμού στην Ήπειρο κατά τις δεκαετίες Απασχολούμενοι Άνεργοι Νέοι Άνεργοι Μη ενεργοί Πηγή: ΕΣΥΕ Η σύνθεση της απασχόλησης αποτελεί βασικό διαρθρωτικό χαρακτηριστικό της οικονομίας μιας περιοχής και επηρεάζεται, ανάμεσα στα άλλα, και από τη βελτίωση της διακίνησης του ανθρώπινου δυναμικού ή της προσπελασιμότητας των αγορών εργασίας. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία Eurostat (Μάρτιος 2010) το 2007 ο τριτογενής τομέας κυριαρχεί με ποσοστό 53,31% στην Περιφέρεια της Ηπείρου και ακολουθεί ο δευτερογενής με 22,15% και ο πρωτογενής τομέας με 19.73% των απασχολούμενων. Στους πρωτογενή και δευτερογενής τομείς τα ποσοστά των απασχολούμενων είναι μεγαλύτερα από τα αντίστοιχα επίπεδα της χώρας (12% και 20% αντίστοιχα) και στον τριτογενή μικρότερο (69% σε επίπεδο χώρας). Κατά την Περίοδο ο αριθμός των απασχολούμενων στον πρωτογενή τομέα εμφάνισε μια αισθητή μείωση, ίδια με της αντίστοιχης της Χώρας περίπου 21% και στον ENVIROPLAN A.E. 1-13

22 τριτογενή τομέα εμφάνισαν την ίδια ποσοστιαία αύξηση ( περίπου 20%). Στο δευτερογενή τομέα το ποσοστό των απασχολούμενων αυξήθηκε κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες λιγότερο από ότι στο σύνολο της Χώρας. Στον πρωτογενή τομέα παρατηρήθηκε μία μεγάλη μείωση στον πρωτογενή τομέα στην Περιφέρεια της Ηπείρου όπως όμως και σε όλες τις σημαντικές περιφέρειες της Β. Ελλάδος. Στο δευτερογενή τομέα η Περιφέρεια Ηπείρου κατά το έτος 2007 κυμαίνεται κοντά στον εθνικό μέσο όρο. Στον τριτογενή τομέα απασχολείται πάνω από το 60 % των απασχολούμενων της Περιφέρειας. Γενικά παρουσιάζεται αύξηση των απασχολούμενων στον τριτογενή τομέα στην περιφέρεια κατά τη διάρκεια της περιόδου Για τον κατασκευαστικό κλάδο τα ποσοστά απασχόλησης στην περιφέρεια ανέρχονται περίπου στα ίδια ποσοστά με αυτά της Χώρας 8% ενώ στον κλάδο του εμπορίουμεταφορών, το ποσοστό απασχόλησης είναι περίπου 4 μονάδες μικρότερο στην περιφέρεια από το αντίστοιχο της Χώρας για το έτος Η μεταβολή όμως των απασχολούμενων στο εμπόριο και τις μεταφορές κατά την επταετία είναι μεγαλύτερη από αυτήν που εμφανίζει η Χώρα. ΤΟΜΕΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ Π. ΗΠΕΙΡΟΥ (Gr21) 2007 ΕUROSTAT -03/2010 ΣΕ ΧΙΛΙΑΔΕΣ) ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΡΙΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΠΑΣΧΟΛ. ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΠΑΣΧΟΛ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΠΑΣΧΟΛ. ΠΟΣΟΣΤ ,5% 27 19,8% 86 62,3% ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ & ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΑΠΑΣΧ. % ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΑΣΧ. ΑΠΑΣΧ. % ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΑΣΧ ,5 11,3% 39,1 28,5% ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΤΟΜΕΑΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ (ΠΟΣΟΣΤΑ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ ΤΡΙΤΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ,46 11,07 14,77 28,10 13,66 ENVIROPLAN A.E. 1-14

23 Τομεακή Σύνθεση Απασχόλησης 2007 (Δείκτης SET EUROSTAT) 3 Ο δείκτης SET 14, που χρησιμοποιήθηκε από τη EUROSTAT καταγράφει τη σύνθεση της απασχόλησης ανά Περιφέρεια και ειδικότερα την ποσοστιαία κατανομή κατά τομέα παραγωγής (πρωτογενής, δευτερογενής, τριτογενής) καθώς και σε τρεις κλάδους: κατασκευές, μεταφορές και εμπόριο. ENVIROPLAN A.E. 1-15

24 Αναφορικά με το ΑΕΠ της Περιφέρειας, το 2006 η Περιφέρεια Ηπείρου παρήγαγε το δεύτερο μικρότερο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ανάμεσα στις περιφέρειες της Β. Ελλάδας ( Δυτική Μακεδονία, Κεντρική Μακεδονία, Ανατολική Μακεδονία, Θράκη, και Θεσσαλία) και το τέταρτο μικρότερο στη Χώρα. Το 2006 το ΑΕΠ έφτασε τα 4.975,30 εκ., ποσοστό που αντιστοιχούσε μόλις στο 2,33% του συνολικού ΑΕΠ της Χώρας. Την περίοδο η μέση ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ έφτασε το 3,73%, όταν στο σύνολο Χώρας ήταν 4,25% και στο σύνολο των περιφερειών της Β. Ελλάδας 2,99%. Βασικός πόλος ανάπτυξης της Περιφέρειας είναι η Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων, όπου το 2006 παρήχθη το 56,5% του ΑΕΠ της Περιφέρειας. Στις Περιφερειακές Ενότητες Άρτας και Πρέβεζας παράχθηκε το 16,26% και το 15,35% αντίστοιχα του περιφερειακού ΑΕΠ, ενώ το μικρότερο ποσοστό αντιστοιχούσε στην Π. Ε. Θεσπρωτίας (11,89%). Ο μεγαλύτερος μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ την πενταετία παρατηρήθηκε στην Π.Ε Ιωαννίνων (5,28%), ενώ στην Π.Ε Πρεβέζης παρουσιάστηκε μικρή αύξηση των αποπληθωρισμένων τιμών του ΑΕΠ (0,37%). Το 2006, το ΑΕΠ ανά κάτοικο της Περιφέρειας Ηπείρου, ήταν το τρίτο μεγαλύτερο στη Β. Ελλάδα. Ανερχόταν στις Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (ΜΑΔ) ή , ποσό που αντιστοιχεί στο 70,6% του μέσου Ευρωπαϊκού κατά κεφαλή ΑΕΠ (ΕΕ27). Ενδοπεριφερειακά παρατηρούνται σημαντικές ανισότητες, με την Π. Ε. Άρτας να είναι η φτωχότερη περιφέρεια με κατά κεφαλή ΑΕΠ ίσο με 55,8% του μέσου ΕΕ-27, ενώ η Π.Ε. Ιωαννίνων να φτάνει το 79% του μέσου της ΕΕ Μεγάλο ρόλο στην περιφερειακή οικονομία διαδραματίζει ο τομέας των υπηρεσιών, αφού το 70,1% της συνολικής Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας του 2005 προήλθε από τον τριτογενή τομέα, ποσοστό που είναι το μεγαλύτερο στην Β. Ελλάδα ενώ από τον πρωτογενή τομέα προήλθε το 8,1% της ΑΠΑ (για το σύνολο Χώρας 4,3%). Σε επίπεδο Π.Ε., το υψηλότερο ποσοστό στον τριτογενή τομέα παρουσιάζει η Π.Ε Θεσπρωτίας (76,3%), που είναι και το μεγαλύτερο μεταξύ των Π.Ε. της Β. Ελλάδας. 4 Τα πρωτογενή δεδομένα που σχετίζονται με το περιφερειακό ΑΕΠ και την περιφερειακή ΑΠΑ, προέρχονται από τη βάση δεδομένων της Eurostat (2009) ENVIROPLAN A.E. 1-16

25 Παραγωγικές δραστηριότητες Βασικές κατηγορίες χρήσεων γης Περιφέρειας Ηπείρου Η έκταση της Περιφέρειας Ηπείρου είναι 9.162,8 χιλιάδες στρέμματα και αντιστοιχεί στο 7% της συνολικής έκτασης της χώρας. Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδας 5, η βασικότερη κατηγορία χρήσης γης της Περιφέρειας Ηπείρου είναι τα δάση, με ποσοστό 56,8% (5.204,9 χιλιάδες στρέμματα) επί του συνόλου των εκτάσεων της Περιφέρειας, εξαιτίας του εκτεταμένου ορεινού της αναγλύφου. Ακολουθούν, με ποσοστό της τάξεως του 22,4% (2.047,9 χιλιάδες στρέμματα) οι καλλιεργούμενες εκτάσεις συμπεριλαμβανομένων και των αγραναπαύσεων και με ποσοστό 12,7% οι βοσκότοποι (1.164,6 χιλιάδες στρέμματα). Εν συνεχεία, με πολύ μικρότερα ποσοστά 1,9% (171,6 χιλιάδες στρέμματα) και 0,6% (58,6 χιλιάδες στρέμματα) αντίστοιχα, ακολουθούν οι εκτάσεις που είναι καλυμμένες με νερά και οι οικιστικές περιοχές. Οι υπόλοιπες- χαρακτηριζόμενες ως άλλες - εκτάσεις αντιστοιχούν σε ποσοστό της τάξεως του 5,6% (515,3 χιλιάδες στρέμματα). Η ίδια κατανομή χρήσεων γης αντιστοιχεί και στους τέσσερις νομούς της Περιφέρειας. Ειδικότερα σε επίπεδο νομών ισχύουν τα ακόλουθα: - Οι περισσότερες δασικές εκτάσεις συγκεντρώνονται στον Νομό Ιωαννίνων με ποσοστό 64% επί το συνόλου του νομού, ενώ οι λιγότερες δασικές εκτάσεις συγκεντρώνονται στον Νομό Πρεβέζης με ποσοστό 39% επί του συνόλου του νομού. - Οι καλλιεργούμενες εκτάσεις συμπεριλαμβανομένων των αγραναπαύσεων συγκεντρώνονται με ποσοστό μεγαλύτερο του ποσοστού της Περιφέρειας στους Νομούς Πρέβεζας, Άρτας και Θεσπρωτίας (38,1%, 29,9% και 24,3%). - Οι βοσκότοποι συγκεντρώνονται με ποσοστό μεγαλύτερο του ποσοστού της Περιφέρειας στους Νομούς Πρέβεζας, Ιωάννινα και Θεσπρωτία (17,0%, 13,9% και 13,8%). - Οι περισσότερες εκτάσεις καλυπτόμενες με νερά καταλαμβάνουν τον νομό Άρτας σε ποσοστό 4,6% επί του συνόλου των εκτάσεων του νομού. - Οι περισσότερες οικιστικές εκτάσεις (κτίρια, δρόμοι κ.λπ.) σε επίπεδο νομού συγκεντρώνονται στον νομό Πρέβεζας και στον νομό Ιωαννίνων με ποσοστά 0,8% και 0,7% επί του συνόλου του νομού. - Τέλος οι περισσότερες χαρακτηριζόμενες ως άλλες εκτάσεις σε επίπεδο νομού συγκεντρώνονται στους νομούς Θεσπρωτίας και Άρτας με ποσοστά αντίστοιχα 10,3% και 7,7% επί του συνόλου του νομού. 5 Προσωρινά στοιχεία ετών ολοκλήρωση καταγραφής 2006 ENVIROPLAN A.E. 1-17

26 Στην συνέχεια παρουσιάζονται σε πίνακα η ποσοστιαία αναλογία των βασικών κατηγοριών χρήσεων γης της Περιφέρειας Ηπείρου εν σύγκριση με τα αντίστοιχα στοιχεία της χώρας. Πίνακας: Ποσοστιαία αναλογία βασικών κατηγοριών χρήσεων γης Περιφέρειας Ηπείρου για τη δεκαετία 1991/2000 Περιοχή μελέτης (1991) Σύνολο εκτάσεων Καλλιεργούμενες εκτάσεις και αγραναπαύσεις Βοσκότοποι Δάση Εκτάσεις καλυπτόμενες από νερά Εκτάσεις οικισμών (κτίρια, δρόμοι, κ.λ.π.) Άλλες εκτάσεις ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ 9,203,2 ΗΠΕΙΡΟΥ 1,249,8 4,752,2 2,379,7 296,3 37,7 154,7 Ποσοστό (%) 31,5 6,3 12,3 10,1 140,6 17,1 ΣΥΝΟΛΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ,4 39,435,9 30,026,1 29,378,1 2,996,0 5,303,2 2,652,8 Πηγή: ΕΣΥΕ 1991 Καλλιεργούμενες Εκτάσεις Εκτάσεις Περιοχή μελέτης Σύνολο Άλλες εκτάσεις και Βοσκότοποι Δάση καλυπτόμενες οικισμών (κτίρια, (2000) εκτάσεων εκτάσεις αγραναπαύσεις από νερά δρόμοι, κ.λ.π.) ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ 9.162, , , ,9 171,6 58,6 515,3 Ποσοστό (%) 22,4 12,7 56,8 1,9 0,6 5,6 ΣΥΝΟΛΟ ΕΛΛΑΔΑΣ , , , , , , ,6 Πηγή: ΕΣΥΕ 1999/2000 Σε επίπεδο Περιφέρειας, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι: από το 1991 μέχρι και το 2000 παρατηρείται σημαντική αύξηση στο ποσοστό επί του συνόλου των εκτάσεων που καλύπτονται με δάση, μειώνεται σημαντικά το ποσοστό επί του συνόλου των καλλιεργούμενων εκτάσεων, αυξάνεται στο διπλάσιο σχεδόν το ποσοστό επί του συνόλου των βοσκοτόπων, επέρχεται σημαντικότατη μείωση του ποσοστού επί του συνόλου των εκτάσεων που καλύπτονται με νερά και τέλος μειώνεται ιδιαίτερα και το ποσοστό επί του συνόλου των εκτάσεων που καλύπτονται από οικισμού. Ειδικότερα λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία της τελευταίας απογραφής, επισημαίνονται τα ακόλουθα: Οι δασικές εκτάσεις αποτελούνται από δάση μόλις στο 41% των 5.204,9 χιλιάδων στεμμάτων. Όλες οι άλλες εκτάσεις είναι είτε συνδυασμοί θαμνώδους και ποώδους βλάστησης (36%), είτε μεταβατικές δασώδεις εκτάσεις θαμνώδεις εκτάσεις (23%). Οι καλλιεργούμενες εκτάσεις αποτελούνται επί το πλείστον από ετερογενείς γεωργικές περιοχές κατά 70% των συνολικών (2.047,9 χιλιάδων στεμμάτων), κατά 22% από αρόσιμη γη και κατά 8% από μόνιμες καλλιέργειες. Οι βοσκότοποι (1.164,6 χιλ. στρέμ.) περιλαμβάνουν κατά 69% εκτάσεις θαμνώδους και ποώδους βλάστησης, κατά 29% εκτάσεις με αραιή ή καθόλου βλάστηση, ενώ μόλις το 2% αυτών αποτελούν μεταβατικές δασώδεις εκτάσεις. Οι εκτάσεις που καλύπτονται με νερά (171,6 χιλ. στρέμματα), περιλαμβάνουν κατά το 56% τους χερσαία ύδατα, κατά το 53% παραθαλάσσιες υγρές ζώνες και μόλις κατά το 5% εσωτερικές υγρές ζώνες. Οι οικιστικές εκτάσεις (58,6 χιλ. στρέμματα) περιλαμβάνουν επί το πλείστον εκτάσεις με αστική δόμηση κατά το 81%, εκτάσεις με βιομηχανικές και εμπορικές ζώνες κατά ENVIROPLAN A.E. 1-18

27 14%, ενώ το 5% αυτών αποτελούν τα δίκτυα συγκοινωνιών της Περιφέρειας. Τέλος οι χαρακτηριζόμενες ως άλλες εκτάσεις που στο σύνολό τους ανέρχονται σε 515,3 χιλιάδες στρέμματα, περιλαμβάνουν κατά 99% εκτάσεις με αραιή η καθόλου βλάστηση (πρόκειται για 4.509,3 χιλ. στρέμματα που υπάγονται στην γενική κατηγορία δάση και στις ημιφυσικές εκτάσεις), και κατά 1% περίπου από εκτάσεις που ορυχείων, χώρων διάθεσης απορριμμάτων και εργοταξίων που υπάγονται στην γενική κατηγορία τεχνητές περιοχές Πρωτογενής τομέας Γενικά, η Ήπειρος μπορεί να χαρακτηριστεί ως Περιφέρεια με δυναμική παρουσία των απασχολούμενων στον πρωτογενή τομέα δεδομένου ότι το ποσοστό των απασχολούμενων στο πρωτογενή τομέα αντιστοιχεί στο 22% του συνόλου, έναντι του 14,5% της χώρας, σύμφωνα με την απογραφή της ΕΣΥΕ έτους Διαχρονικά παρατηρείται μια τάση αύξησης του αριθμού των επιχειρήσεων στον πρωτογενή τομέα, η οποία μεταφράζεται σε ετήσια μεταβολή ( ) της τάξεως του 8,3% για τον αριθμό των επιχειρήσεων και του +23,9% του αντίστοιχου τζίρου τους. Τάση εξέλιξης συνολικού αριθμού επιχειρήσεων πρωτογενή τομέα Τζίρος (σε εκ. ευρώ) 126,71 156,97 Αριθμός επιχειρήσεων Πηγή: Επεξεργασία στοιχεία τεχνικής έκθεσης ΕΝ.Τ.Ι., Φεβρουάριος 2005 (http://www.bicepirus.gr/enti/docs/wrk_grp/transport_in_epirus.pdf) Τα ανωτέρου στοιχεία αφορούν συνολικά τις επιχειρήσεις στις κατηγορίες γεωργία, κτηνοτροφία, θήρα, δασοκομεία και αλεία, και προέρχονται από την τεχνική έκθεση «Νέες Επενδυτικές Ευκαιρίες για την Ίδρυση Νέων Επιχειρήσεων στον Τομέα των Υπηρεσιών ως Αποτέλεσμα Νέων Μεταφορικών Υπηρεσιών και Υποδομών στην Περιφέρεια», που ENVIROPLAN A.E. 1-19

28 περιλαμβάνει αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τον αριθμό επιχειρήσεων της Περιφέρεια Ηπείρου και τον τζίρο τους για τα έτη 2000 και Στην Περιφέρεια Ηπείρου πρωτογενής τομέας παραγωγής δεν αναπτύχθηκε σύμφωνα με το πρότυπο των εντατικών καλλιεργειών και εκτροφών, εάν εξαιρεθεί η καλλιέργεια των εσπεριδοειδών στην πεδιάδα της Άρτας, οι οποίες αποτέλεσαν το πρότυπο των τελευταίων δεκαετιών στο χώρο της Ε.Ε. Από τους νομούς της περιφέρειας Ηπείρου, αυτός με την εντονότερη γεωργική δραστηριότητα είναι ο Νομός Άρτας λογω της ιδιαίτερης ποικιλομορφίας που παρουσιάζει στην γεωμορφολογία του. Ειδικότερα, τα ποσοστά των καλλιεργούμενων εκτάσεων στο Νομό, διαφοροποιούνται ανάλογα με την γεωμορφολογία των τμημάτων του, όπου: στην πεδινή ζώνη καλλιεργείται ποσοστό 46,7%, στην ημιορεινή ζώνηκαλλιεργείται ποσοστό 25,5% και στην ορεινή ζώνη καλλιεργείται ποσοστό 9,6%. Τα είδη των καλλιεργειών που κάνουν την εμφάνισή τους στην Περιφέρεια δεν περιορίζονται μόνο σε δενδρώδεις καλλιέργειες (όπως ελαιώνες, πορτοκαλεώνες και άλλα εσπεροδοειδή), αλλά και σε μονοετής καλλιέργειες όπως καπνό, βαμβάκι, οπωροκηπευτικά, κλπ. Στο διάγραμμα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι καλλιεργούμενες εκτάσεις της Περιφέρειας Ηπείρου ανά είδος καλλιέργειας και ανά Περιφερειακή Ενότητα σύμφωνα με την απογραφή της ΕΣΥΕ κατά το έτος Είδη Καλλιεργειών ανά Περιφερειακή Ενότητα στην Ήπειρο ( Aπογραφή έτους ) Π.Ε. ΑΡΤΑΣ ΛΟΙΠΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ Π.Ε.ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Π.Ε.ΠΡΕΒΕΖΑΣ Π.Ε.ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΑΜΠΕΛΙΑ ΚΑΙ ΣΤΑΦΙΔΑΜΠΕΛΑ ΔΕΝΔΡΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΤΗΣΙΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΤΗΣΙΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Εκτάσεις (σε στέμματα) Π.Ε.ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ Π.Ε.ΠΡΕΒΕΖΑΣ Π.Ε.ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Π.Ε. ΑΡΤΑΣ Πηγή: ΕΣΥΕ απογραφή έτους 1999/2000 ΔΕΝΔΡΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΑΜΠΕΛΙΑ ΚΑΙ ΣΤΑΦΙΔΑΜΠΕΛΑ ΛΟΙΠΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ENVIROPLAN A.E. 1-20

29 Εν συνεχεία παρουσιάζεται η διαχρονική εξέλιξη των εκτάσεων κατά είδος καλλιέργειας κατά την χρονοσειρά , σύμφωνα με τις απογραφές γεωργίας των αντίστοιχων ετών που είναι διαθέσιμες στην βάση «geodata.gov.gr» της ευρύτερης Δημόσιας Διοίκησης. Διαχρονική Εξέλιξη Εκτάσεων κατά Είδος Καλλιέργειας στην Ήπειρο ( ) ΕΤΗΣΙΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΔΕΝΔΡΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΑΜΠΕΛΙΑ ΚΑΙ ΣΤΑΦΙΔΑΜΠΕΛΑ ΛΟΙΠΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΕΤΗΣΙΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΔΕΝΔΡΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΑΜΠΕΛΙΑ ΚΑΙ ΣΤΑΦΙΔΑΜΠΕΛΑ ΛΟΙΠΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΠΗΓΗ: Geodata.gov.gr -Απογραφές Γεωργίας ετών 1991 και 1999 Από τα ανωτέρω στοιχεία συμπεραίνουμε μεταξύ των δύο απογραφών για την Γεωργία έτους 1991 και έτους 1999, παρόλο που η χρησιμοποιούμενη γεωργική γη αυξήθηκε σε ποσοστό 6,2% παρατηρείται μείωση της τάξεως του -9,5% στις ετήσιες καλλιέργειες, μείωση της τάξεως του -8,0% στις εκτάσεις με αμπέλια και σταφιδάμπελα και μείωση της τάξεως του -3% στις δενδρώδεις καλλιέργειες, με παράλληλη αύξηση της τάξεως του 29% περίπου σε όλες τις υπόλοιπες εκτάσεις στις οποίες περιλαμβάνονται τα λιβάδια, οι βοσκότοποι, οι λαχανόκηποι και οι αγραναπαύσεις. Η κτηνοτροφία στην Ήπειρο είναι αρκετά ανεπτυγμένη και σε ορισμένους τομείς το ζωικό κεφάλαιο αποτελεί σημαντικό ποσοστό του συνόλου της Χώρας. Χαρακτηριστικά, οι περισσότερες από τις μονάδες αιγοπροβατοτροφίας είναι σχετικά μικρές και οι περισσότεροι απασχολούμενοι σε αυτές ασχολούνται παράλληλα και συμπληρωματικά με τη γεωργία, από την οποία καλύπτουν τις ανάγκες διατροφής του μεγαλύτερου μέρους του ζωικού τους πληθυσμού. Η πτηνοτροφική δραστηριότητα είναι επίσης οργανωμένη και παρουσιάζει μεγάλη άνθηση, ειδικότερα με την κρεατοπαραγωγό κτηνοτροφία να είναι καθετοποιημένη και να διαθέτει δίκτυο διανομής σε ολόκληρη τη Χώρα. ENVIROPLAN A.E. 1-21

30 10000 Εκμεταλλεύσεις Ζώων ανα Είδος & ανα Π.Ε. Ηπείρου (Απογραφή 1999) ΒΟΟΕΙΔΗ ΠΡΟΒΑΤΟΕΙΔΗ ΑΙΓΕΣ ΧΟΙΡΟΙ ΙΠΠΟΕΙΔΗ & ΟΝΟΙ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΚΥΨΕΛΕΣ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πηγή: ΕΣΥΕ Απογραφή έτους 1999/ Π.Ε ΑΡΤΗΣ Π.Ε ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ Π.Ε ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Π.Ε ΠΡΕΒΕΖΗΣ Εκμεταλλεύσεις Ζώων ανα Είδος & ανα Π.Ε Ηπείρου (Απογραφή 1991) 1 ΒΟΟΕΙΔΗ ΠΡΟΒΑΤΟΕΙΔΗ ΑΙΓΕΣ ΧΟΙΡΟΙ ΙΠΠΟΕΙΔΗ & ΟΝΟΙ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΚΥΨΕΛΕΣ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πηγή: Απογραφή ΕΣΥΕ έτους 1991 ΝΟΜΟΣ ΑΡΤΗΣ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΝΟΜΟΣ ΠΡΕΒΕΖΗΣ Παρ όλο που η συμμετοχή της παραγωγής κτηνοτροφικών προϊόντων της Ηπείρου στην συνολική εγχώρια παραγωγή είναι σημαντική, με ελαφρά θετικούς ή και στάσιμους ρυθμούς ανάπτυξης, λαμβάνοντας υπόψη τις δύο τελευταίες απογραφές της Εθνικής στατιστικής Υπηρεσία παρατηρήθηκε μείωση της κτηνοτροφικής δραστηριότητας στην Περιφέρεια. ENVIROPLAN A.E. 1-22

31 Διαχρονική Εξέλιξη στις Εκμεταλλεύσεις Ζώων ανα Είδος & ανα Π.Ε Ηπείρου ( ) ΒΟΟΕΙΔΗ ΠΡΟΒΑΤΟΕΙ ΔΗ ΑΙΓΕΣ ΧΟΙΡΟΙ ΙΠΠΟΕΙΔΗ & ΟΝΟΙ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΚΥΨΕΛΕΣ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πηγή: ΕΣΥΕ Λαμβάνοντας υπόψη την έρευνα της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας την περίοδο , σχετικά με την διάρθρωση των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, μπορούν να επισημανθούν τα ακόλουθα για την κατανομή των εκμεταλλεύσεων ( εκμεταλλεύσεις) και της χρησιμοποιούμενης γεωργικής γης ( στρέμματα) της Περιφέρειας Ηπείρου: Ο κάτοχος τους είναι φυσικό πρόσωπο για το 99% των εκτάσεων και των εκμεταλλεύσεων, ενώ το υπόλοιπο 1% περίπου αντιστοιχεί σε νομικό πρόσωπο. Για την διαχείρισή τους τηρούνται βιβλία μόνο για το 4% των εκτάσεων και για το 2,5% των εκμεταλλεύσεων. Τα προϊόντα τους προορίζονται κυρίως για πώληση, για το 81% των εκτάσεων και το 63% των εκμεταλλεύσεων. Ο κάτοχος ή ο διαχειριστών τους έχει: - πρακτική πείρα για το 93,5% των εκτάσεων και το 97% των εκμεταλλεύσεων, - στοιχειώδη εκπαίδευση για το 6,3% των εκτάσεων και το 3,2% των εκμεταλλεύσεων και - πλήρη γεωργική εκπαίδευση για το 0,2% των εκτάσεων και των εκμεταλλεύσεων. Ο κάτοχος τους είναι μέλος γεωργικού- κτηνοτροφικού συνεταιρισμού, σε ποσοστό 56% των εκτάσεων και 43% των εκμεταλλεύσεων. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της έρευνα της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (περιόδου 2007), σχετικά με την διάρθρωση των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων. ENVIROPLAN A.E. 1-23

32 Πίνακας: Αριθμός εκμεταλλεύσεων φυσικών προσώπων, κατόχων και απασχολούμενων στην κάθε εκμετάλλευση έτους 2007 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛ- ΛΕΥΣΕΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ, ΚΑΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΥΤΟΥΣ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΩΣ ΚΥΡΙΩΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΩΣ ΝΟΜΟΣ ΑΡΤΗΣ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΝΟΜΟΣ ΠΡΕΒΕΖΗΣ ΗΠΕΙΡΟΣ ΣΥΝΟΛΟ ΧΩΡΑΣ Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. Από τα στοιχεία αυτά συμπεραίνουμε ότι σε επίπεδο περιφέρειας το 2007 οι απασχολούμενοι σε γεωργικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες αντιστοιχούν στο 5,0% των αντίστοιχων απασχολούμενων της χώρας. Όσον αφορά την δασοπονία της περιοχής, οι μεγαλύτερες «εν δυνάμει» εκμεταλλεύσιμες δασικές εκτάσεις της Ηπείρου βρίσκονται στο Νομό Ιωαννίνων, του οποίου τα δάση αντιπροσωπεύουν το 62,0% των δασών της Περιφέρειας και στον Νομό Άρτας, του οποίου τα δάση αντιπροσωπεύουν το 28,0%. Τα κύρια δασοπονικά είδη της Περιφέρειας Ηπείρου είναι τα Αείφυλλα Πλατύφυλλα και ο Δρύς που και σε επίπεδο χώρας αντιστοιχούν στο 48,4% και το 22,60% αντίστοιχα της συνολικής δασοκάλυψης της χώρας. Τέλος, όσον αφορά την αλιεία, παρά την σχετικά εκτεταμένη παράκτια ζώνη της Περιφέρειας Ηπείρου, δεν έχει αναπτυχθεί η θαλάσσια αλιεία, αλλά η αλιεία των εσωτερικών υδάτων (ποτάμια, λίμνες, ιχθυοκαλλιέργειες).αυτό οφείλεται: στο δυναμισμό του Νομού Ιωαννίνων, όπου λειτουργούν πάνω από 60 εκτροφεία πέστροφας, τα οποία παράγουν πάνω από 1200 τόννους ψαριών ετησίως στις μονάδες υδατοκαλλιεργειών και ιχθυοτροφείων της περιοχής του Αμβρακικού (εσωτερικά ύδατα και λιμνοθάλασσες Ροδιάς και Λογαρού, ιχθυοτροφείο Τσουκαλιό, Όρμος Κόπραινας και ) σε υφάλμυρα ύδατα. ENVIROPLAN A.E. 1-24

33 Δευτερογενής τομέας Σύμφωνα με την απογραφή οικονομικώς ενεργού πληθυσμού της ΕΣΥΕ κατά το έτος 2001, στο δευτερογενή τομέα αντιστοιχεί το 19,7% των απασχολούμενων της Περιφέρειας Ηπείρου. Λαμβάνοντας υπόψη, τον συντελεστής χωροθέτησης 6 κατά το έτος 2001, ο οποίος κυμαίνεται σε 1,3 στους κλάδους βιομηχανία τροφίμων και ποτών και σε 1,2 στους κλάδους βιομηχανία ξύλου και κατασκευή προϊόντων από ξύλο και φελλό, συμπεραίνουμε ότι η κατάσταση Περιφέρεια Ηπείρου παρουσιάζει λίγες και χαμηλές εξειδικεύσεις, που τείνουν να συνδέονται με καθετοποίηση γεωργικών προϊόντων. Οι μόνες διαπεριφερειακές εξειδικεύσεις είναι σε κλάδους τροφίμων και ξύλου. Λαμβάνοντας υπόψη την κλαδική σύνθεση της μεταποίησης ένα χρόνο πριν κατά το παρουσιάζει μεγαλύτερα ποσοστά της τάξεως του 71,12% στους κλάδους τροφίμων, ποτών και καπνού και ακολουθούν με ποσοστά 10,14% και 8,87% ο κλάδος βασικών μετάλλων και ο κλάδος προϊόντων μη μεταλλικών ορυκτών αντίστοιχα. Ο κλάδος προϊόντων ξύλου και ο κλάδος δέρματος και δερμάτινων ειδών αντιστοιχούν στο 2,91% και 2,24%, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό της τάξεως του 4,71% αφορά όλα τα υπόλοιπα είδη μεταποίησης. Λαμβάνοντας υπόψη την τεχνική έκθεση «Νέες Επενδυτικές Ευκαιρίες για την Ίδρυση Νέων Επιχειρήσεων στον Τομέα των Υπηρεσιών ως Αποτέλεσμα Νέων Μεταφορικών Υπηρεσιών και Υποδομών στην Περιφέρεια», που περιλαμβάνει αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τον αριθμό επιχειρήσεων της Περιφέρεια Ηπείρου και τον τζίρο τους για τα έτη 1995, 2000 και 2001 παρατηρείται μια τάση αύξησης του αριθμού των επιχειρήσεων στον δευτερογενή τομέα και του τζίρου τους, η οποία μεταφράζεται σε ετήσια αύξηση ( ) της τάξεως του 2,3% για τον αριθμό των επιχειρήσεων και του 25,5% του αντίστοιχου τζίρου τους. Αντίστοιχα ο ρυθμός αύξησης τους στην πενταετία ( ) είναι της τάξεως του 68,8% για τον αριθμό των καταστημάτων και 74,9% για τον αντίστοιχο τζίρο τους. 6 Location Quotient: μετράει τη σχετική συγέντρωση ενός κλάδου σε μια περιοχή σε σύγκριση με τη συνολική συγκέντρωση απασχόλησης στην ίδια ενότητα. Συντελεστής >1 υποδηλώνει εξειδίκευση, δηλαδή σχετική συγκέντρωση μεγαλύτερη από τη μέση εθνική (ο Συντελεστής Χωροθέτησης σε επίπεδο χώρας= 1). 7 Πηγή: ΕΠ Θ-Σ-Η, πίνακας 11, σελ. 22 ENVIROPLAN A.E. 1-25

34 Τάση εξέλιξης συνολικού αριθμού επιχειρήσεων δευτερογενή τομέα , , , , , , , , Τζίρος (σε εκ. ευρώ) 354,42 494,19 620,02 Αριθμός επιχειρήσεων 3.421, , ,00 Πηγή: Επεξεργασία στοιχεία τεχνικής έκθεσης ΕΝ.Τ.Ι., Φεβρουάριος 2005 (http://www.bicepirus.gr/enti/docs/wrk_grp/transport_in_epirus.pdf) Τα ανωτέρω αφορούν συνολικά επιχειρήσεις των ακόλουθων κατηγοριών: Ορυχεία και λατομεία Μεταποιητικές βιομηχανίες Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και νερού και Κατασκευές Ιδίως όσον αφορά τις βιομηχανικές υποδομές της Περιφέρειας αξίζει να σημειωθεί ότι σήμερα στην Περιφέρεια Ηπείρου λειτουργούν η ΒΙΠΕ Ιωαννίνων και η ΒΙΠΕ Πρέβεζας, οι οποίες θα πρέπει να ενισχυθούν και να εξασφαλισθούν οι απαραίτητες συνδέσεις με τα εθνικά και τα διευρωπαϊκά δίκτυα. H ΒΙΠΕ Ιωαννίνων ιδρύθηκε το 1976 και η εγκατάσταση των επιχειρήσεων άρχισε το Σήμερα στην ΒΙΠΕ Ιωαννίνων λειτουργούν 120 επιχειρήσεις που απασχολούν περίπου εργαζόμενους, όταν πριν μια πενταετία περίπου το σύνολο των επιχειρήσεων ήταν 55. Αντίστοιχα η ΒΙ.ΠΕ Πρέβεζας ιδρύθηκε το 1978, αποτελεί τη μοναδική οργανωμένη περιοχή με βιομηχανική χρήση, στην Περιφερειακή Ενότητα της Πρέβεζας με 32 συνολικές επιχειρήσεις,. Ένας μικρός πόλος βιομηχανίες εμφανίζεται κατά μήκος της Εθνικής Οδού μεταξύ Φιλιππιάδας και Ν. Κερασούντας με επίκεντρο τη γέφυρα Καλογήρου. Άλλες μικρές βιομηχανικές βιοτεχνικές εστίες εντοπίζονται προς το Βόρειο κομμάτι της Πρέβεζας, πλησίον του οικισμού Καναλλάκι. Στη ευρύτερη περιοχή της Πάργας παρατηρούνται αρκετές μονάδες ελαιοτριβείων, οι οποίες λειτουργούν συντονισμένες με τις ανάγκες της τοπικής παραγωγής. Οι μονάδες στους οργανωμένους υποδοχείς επεξεργάζονται σε μεγάλο βαθμό τοπικές πρώτες ύλες, παράγουν παραδοσιακά προϊόντα και απευθύνονται κυρίως στην τοπική αγορά. Ως προς το διεθνές και Ευρωπαϊκό ENVIROPLAN A.E. 1-26

35 περιβάλλον, που θα επηρεάσει στο άμεσο μέλλον τις εξελίξεις στην Ήπειρο, ως πύλη και παραμεθόρια περιοχή με ικανοποιητικές μεταφορικές συνδέσεις, αναμένεται να ενταθεί ο «ανταγωνισμός» στη βιομηχανία, οποίος βασίζεται στα προϊόντα ονομασίας προέλευσης και υψηλής ποιότητας και όχι τόσο στην τιμή. Τέλος, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι παρ όλο που τη δεκαετία η οικοδομική δραστηριότητα εμφάνισε αύξηση, το 2010 η ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα στην Ήπειρο κινήθηκε σε αρνητικά επίπεδα ΝΟΜΙΜΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ (ΝΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ) ΗΠΕΙΡΟΣ ΑΡΤΑ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΠΡΕΒΕΖΑ Έτσι κατά το 2010 σύμφωνα με τα πρόσφορα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ η ιδιωτική οικοδόμηση εμφάνισε μείωση κατά 9,5% στον αριθμό των εκδοθεισών οικοδομικών αδειών, κατά 29,5% στην επιφάνεια και κατά 33,5% στον όγκο, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο Ιανουαρίου - Δεκεμβρίου Τριτογενής Τομέας Σύμφωνα με την απογραφή οικονομικώς ενεργού πληθυσμού της ΕΣΥΕ κατά το έτος 2001, στο τριτογενή τομέα, αντιστοιχεί το 53,31% των απασχολούμενων της Περιφέρειας Ηπείρου. Ο τριτογενής τομέας είναι ο πλέον αναπτυσσόμενος τομέας σε επίπεδο Περιφέρειας, όπου προφανώς απορρόφησε εργατικό δυναμικό κυρίως από την μείωση των απασχολούμενων στον πρωτογενή. Λαμβάνοντας υπόψη την τεχνική έκθεση «Νέες Επενδυτικές Ευκαιρίες για την Ίδρυση Νέων Επιχειρήσεων στον Τομέα των Υπηρεσιών ως Αποτέλεσμα Νέων Μεταφορικών Υπηρεσιών και Υποδομών στην Περιφέρεια», που περιλαμβάνει αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τον αριθμό επιχειρήσεων της Περιφέρεια Ηπείρου και τον τζίρο τους για τα έτη 1995, 2000 και 2001 παρατηρείται μια τάση μείωσης του αριθμού των επιχειρήσεων στον τριτογενή τομέα ENVIROPLAN A.E. 1-27

36 και παρ όλο την αύξησης του τζίρου τους, η οποία μεταφράζεται σε ετήσια μεταβολή ( ) της τάξεως του -2,1% για τον αριθμό των επιχειρήσεων και του +21,3% του αντίστοιχου τζίρου τους. Αντίστοιχα ο ρυθμός μεταβολής τους στην πενταετία ( ) είναι αυξητικός είναι της τάξεως του 33,4% για τον αριθμό των καταστημάτων και 19,6% για τον αντίστοιχο τζίρο τους. Τάση εξέλιξης συνολικού αριθμού επιχειρήσεων τριτογενή τομέα , , , , , , , , Τζίρος (σε εκ. ευρώ) 1.525, , ,56 Αριθμός επιχειρήσεων 9.676, , ,00 Πηγή: Επεξεργασία στοιχεία τεχνικής έκθεσης ΕΝ.Τ.Ι., Φεβρουάριος 2005 (http://www.bicepirus.gr/enti/docs/wrk_grp/transport_in_epirus.pdf) Τα ανωτέρω αφορούν συνολικά επιχειρήσεις των ακόλουθων κατηγοριών: Ξενοδοχεία και εστιατόρια Χονδρικό και λιανικό εμπόριο, επισκευές αυτοκινήτων, οχημάτων και ειδών προσωπικής και οικιακής χρήσης Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί Μεταφορές, αποθήκευση και επικοινωνίες Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι στον τομέα του εμπορίου, τους σημαντικότερους υποκλάδους ειδίκευσης της Ηπείρου αποτελούν το «λιανικό εμπόριο σε μη ειδικευμένα καταστήματα», με 5,63% ποσοστιαία συμμετοχή στο συνολικό τζίρο του υποκλάδου στη Χώρα, το «λιανικό εμπόριο καινούργιων ειδών σε ειδικευμένα καταστήματα», με 5,30% αντίστοιχη συμμετοχή και το «χονδρικό εμπόριο τροφίμων, ποτών και καπνού» και το «λιανικό εμπόριο τροφίμων, ποτών και καπνού σε ειδικευμένα καταστήματα», με 5,05% και 2,99% συμμετοχή στους συνολικούς τζίρους των υποκλάδων στη Χώρα. Επιπλέον, όσον αφορά τις τουριστικές υποδομές της Περιφέρειας Ήπειρο, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός, ότι από το σύνολο των τουριστικών καταλυμάτων έτους 2009, το 95% των ENVIROPLAN A.E. 1-28

37 επιχειρήσεων αφορά σε ξενοδοχειακές μονάδες, στις οποίες συγκεντρώνεται το 77,0% του συνολικού αριθμού των κλινών. Το υπόλοιπο δυναμικό των δωματίων και των κλινών αφορά σε επιχειρήσεις ενοικιαζομένων δωματίων, ενώ λειτουργούν και μονάδες οργανωμένων camping. Η Περιφέρεια της Ηπείρου δεν αποτελεί μια τυπική τουριστική περιοχή, παρ όλα αυτά όμως προσελκύει μεγάλο μέρος του εσωτερικού τουρισμού, καθώς και του εξωτερικού, κυρίως λόγω της φυσικής της ομορφιάς. και παρουσιάζει μια σταθερά ανοδική πορεία στην αύξηση των κλινών από το 1991, όπως απεικονίζεται στο διάγραμμα που ακολουθεί Διαχρονική Μεταβολή Αριθμού Κλινών στην Ήπειρο ( ) Πηγή:ΕΣΥΕ Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται η μεταβολή της τουριστικής υποδομής σύμφωνα με τα δηλωμένα στοιχεία απογραφής της ΕΣΥΕ για την χρονοσειρά ENVIROPLAN A.E. 1-29

38 Α/Α Πίνακας: Μεταβολή της τουριστικής υποδομής κατά τα έτη 2001 και 2009 ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ & ΟΜΟΕΙΔΗ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ/ΚΑΜΠΙΝΚ ΣΥΝΟΛΟ 2001 ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ & ΟΜΟΕΙΔΗ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΛΙΝΕΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ/ΚΑΜΠΙΝΚ ΣΥΝΟΛΟ ΗΠΕΙΡΟΣ ΑΡΤΑ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΠΡΕΒΕΖΑ Α/Α ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ & ΟΜΟΕΙΔΗ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ/ΚΑΜΠΙΝΚ ΣΥΝΟΛΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ & ΟΜΟΕΙΔΗ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΛΙΝΕΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ/ΚΑΜΠΙΝΚ ΣΥΝΟΛΟ ΗΠΕΙΡΟΣ ΑΡΤΑ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΠΡΕΒΕΖΑ Πηγή: ΕΣΥΕ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΛΙΝΩΝ ΑΡΤΑ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΠΡΕΒΕΖΑ ΗΠΕΙΡΟΣ Πηγή: ΕΣΥΕ Από τα ανωτέρω στοιχεία συμπεραίνουμε ότι ο ρυθμός μεταβολής του συνόλου των κλινών αυξήθηκε την περίοδο κατά 31,5%. Αύξηση παρατηρήθηκε σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες, με εξαίρεση την Π.Ε. Θεσπρωτίας η οποία παραμένει στα ίδια επίπεδα αριθμό κλινών με αυτών του Η μεγαλύτερη αύξηση αριθμού κλινών παρουσιάστηκε στην Περιφερειακή Ενότητα των Ιωαννίνων, αν και η μέγιστη απόλυτη τιμή σε αριθμό κλινών εντοπίζεται στην Περιφερειακή Ενότητα Πρεβέζης, λόγω της υψηλής τουριστικής κίνησης που παρουσιάζει ο Δήμος Πάργας. Πέρα από την αυτονόητη ανάπτυξη, που άλλωστε ήδη παρουσιάζουν, οι κλάδοι του εμπορίου και της παροχής υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημοσίου τομέα, οι προοπτικές ENVIROPLAN A.E. 1-30

39 ανάπτυξης διαφοροποιημένων, ήπιων και ειδικών μορφών τουρισμού (οικολογικός τουρισμός, πολιτιστικός τουρισμός, αγροτουρισμός, ορειβασία, χιονοδρομία, αναρρίχηση, διάπλους ποταμών, αιωροπτερισμός, εκπαιδευτικός-συνεδριακός, αγροτουρισμός, αθλητικός), στην Ήπειρο είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Πολύ σημαντικές, εξ' άλλου, παρουσιάζονται και οι συνδυασμένες, με τις προηγούμενες, δυνατότητες για ανάπτυξη πολιτιστικών δραστηριοτήτων και διαδρομών Υποδομές Ποιότητα ζωής Μεταφορές Σε ότι αφορά τις οδικές μεταφορές η χαμηλή πυκνότητα του πληθυσμού και η διασπορά των οικισμών, σε συνδυασμό με τον ορεινό χαρακτήρα της Περιφέρειας, δημιούργησαν για τις ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές συνθήκες απομόνωσης από τα αστικά κέντρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 65% του εθνικού οδικού δικτύου (μήκους 740 χλμ.) έχει ορεινή χάραξη, ενώ ακόμη υψηλότερο είναι το ποσοστό του επαρχιακού οδικού δικτύου (μήκους χλμ.) με ορεινή χάραξη. Σήμερα η κατάσταση του οδικού δικτύου έχει βελτιωθεί σημαντικά χωρίς ακόμη να μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική. Με την κατασκευή της Εγνατίας Οδού, την ζεύξη Ρίου Αντιρρίου, την κατασκευή του νέου λιμένα στην Ηγουμενίτσα και τη ζεύξη του Ακτίου με την Πρέβεζα, έργα που ενισχύουν το Δυτικό Άξονα, η Ήπειρος αναδεικνύεται σε βασικό κόμβο των διευρωπαϊκών Δικτύων στην Ανατολική και Δυτική Μεσόγειο. Οι αεροπορικές μεταφορές εξυπηρετούνται κατά κύριο λόγο από το αεροδρόμιο των Ιωαννίνων και κατά δεύτερο από το αεροδρόμιο του Ακτίου. Το πρώτο δεν εξασφαλίζει ασφαλή προσέγγιση με όλες τις καιρικές συνθήκες, ενώ το δεύτερο εξυπηρετεί μικρό αριθμό πολιτικών πτήσεων και λόγω θέσης δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της Περιφέρειας. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται η κίνηση των αεροσκαφών και των επιβατών από το κύριο αεροδρόμιο της Περιφέρειας, κατά την χρονοσειρά 1994 έως 2009 όσον αφορά τις πτήσεις εσωτερικού και εξωτερικού. Η επιβατική κίνηση του εσωτερικού είναι σχεδόν σταθερή από το 2003 μέχρι και το Από το 1994 μέχρι και το 2007 υπήρξαν σημαντικές αυξομειώσεις σε πολύ χαμηλές τιμές που παρουσίασε η επιβατική κίνηση του εξωτερικού. Σε αντίθεση με την επιβατική κίνηση του εσωτερικού, το 2008 παρουσιάζεται μία μεγάλη αύξηση στην επιβατική κίνηση του εξωτερικού με εμφανή τη σταδιακή μείωση της, μέχρι και το 2009 Πίνακας: Κίνησης εσωτερικού & εξωτερικού στον αερολιμένα Ιωαννίνων ENVIROPLAN A.E. 1-31

40 ΚΙΝΗΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡ/ΤΑ Α/Φ ΕΠΙΒΑΤΕΣ ΕΤΗ σε τον. ΑΦ. / ΑΝ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΑΝΑΧΩΡ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΑΝΑΧΩΡ Πηγή: Υ.Π.Α., ΚΙΝΗΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡ/ΤΑ Α/Φ ΕΠΙΒΑΤΕΣ ΕΤΗ σε τον. ΑΦ./ ΑΝ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΑΝΑΧΩΡ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΑΝΑΧΩΡ Πηγή: Υ.Π.Α., ENVIROPLAN A.E. 1-32

41 Διάγραμμα: Μεταβολή κίνησης επιβατών εσωτερικού & εξωτερικού στην Περιφέρεια της Ηπείρου από το αεροδρόμιο των Ιωαννίνων ΚΙΝΗΣΗ ΕΠ ΙΒΑΤΩ Ν ΕΣΩ ΤΕΡ ΙΚΟ Υ Α Φ ΙΞ Ε ΙΣ ΕΠΙΒ Α ΤΩ Ν Α Ν Α Χ Ω Ρ Η Σ Ε ΙΣ ΕΠΙΒ Α ΤΩ Ν Πηγή: Υ.Π.Α., Κ ΙΝ Η Σ Η Ε Π ΙΒ Α Τ Ω Ν ΕΞ Ω ΤΕΡ ΙΚ Ο Υ Α Φ ΙΞ Ε ΙΣ ΕΠΙΒ Α ΤΩ Ν Α Ν Α Χ Ω Ρ Η Σ Ε ΙΣ ΕΠ ΙΒ Α ΤΩ Ν Πηγή: Υ.Π.Α., Τα σημαντικότερα λιμάνια της Περιφέρειας είναι πρωταρχικά της Ηγουμενίτσας με αξιόλογη επιβατική και εμπορευματική κίνηση και δευτερευόντως της Πρέβεζας, οι υποδομές των οποίων όμως θα πρέπει να ενισχυθούν σημαντικά. Ιδιαίτερα στο λιμένα της Ηγουμενίτσας θα πρέπει να ολοκληρωθούν οι εργασίες αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού, προκειμένου να διαδραματίσει τον ρόλο της Βόρειας Δυτικής «Πύλης» της Ελλάδος με την Δυτική Ευρώπη. Ενδεικτικά αναφέρεται παρακάτω στους πίνακες η κίνηση των πλοίων εσωτερικού και ENVIROPLAN A.E. 1-33

42 εξωτερικού για τα έτη 2008 και Εμφανής είναι η αύξηση της κίνησης και στα πλοία εσωτερικού και στα πλοία εξωτερικού τους, κατά τους ανοιξιάτικους και θερινούς μήνες. Πίνακας: Κίνησης των πλοίων του εσωτερικού στο Λιμένα της Ηγουμενίτσας ΜΗΝΑΣ/ΕΤΟΣ % ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΙΑΝ ΦΕΒ ΜΑΡ ΑΠΡ ΜΑΙ ΙΟΥΝ ΙΟΥΛ ΑΥΓ ΣΕΠΤ ΟΚΤ ΝΟΕΜ ΔΕΚ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΟΙΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΙΑΝ ΦΕΒ ΜΑΡ ΑΠΡ ΜΑΙ ΙΟΥΝ ΙΟΥΛ ΑΥΓ ΣΕΠΤ ΟΚΤ ΝΟΕΜ ΔΕΚ Πηγή: Οργανισμός Λιμένος Ηγουμενίτσας (http://www.olig.gr/?q=el/estat Πίνακας: Κίνησης των πλοίων του εξωτερικού στο Λιμένα της Ηγουμενίτσας % ΜΗΝΑΣ/ΕΤΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛ Η ΙΑΝ ΦΕΒ ΜΑΡ ΑΠΡ ΜΑΙ ΙΟΥΝ ΙΟΥΛ ΑΥΓ ΣΕΠΤ ΟΚΤ ΝΟΕΜ ΔΕΚ ENVIROPLAN A.E. 1-34

43 30 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΟΙΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΙΑΝ ΦΕΒ ΜΑΡ ΑΠΡ ΜΑΙ ΙΟΥΝ ΙΟΥΛ ΑΥΓ ΣΕΠΤ ΟΚΤ ΝΟΕΜ ΔΕΚ Πηγή: Οργανισμός Λιμένος Ηγουμενίτσας (http://www.olig.gr/?q=el/estat Υγεία - Πρόνοια Η πόλη των Ιωαννίνων αποτελεί τον βασικό πόλο συγκέντρωσης της υποδομής της τριτοβάθμιας ιατρικής περίθαλψης, καθιστώντας την το σημαντικότερο κέντρο της Ηπείρου στον τομέα αυτό. Ιδιαίτερο ρόλο σε αυτό παίζει η λειτουργία του σύγχρονου Περιφερειακού Πανεπιστημιακού νοσοκομείου των Ιωαννίνων. Στα διαγράμματα που ακολουθούν παρουσιάζεται η τάση εξέλιξης του συνόλου των θεραπευτηρίων της Περιφέρειας Ηπείρου κατά την χρονοσειρά Ειδικότερα: α) στο πρώτο διάγραμμα παρουσιάζεται η τάση εξέλιξης του αριθμού των θεραπευτηρίων της περιοχής. Στο διάγραμμα αυτό περιλαμβάνεται το πλήθος τόσο των δημόσιων και ιδιωτικών κλινικών όσο και των Κέντρων Υγείας. β) στο δεύτερο διάγραμμα παρουσιάζεται η τάση εξέλιξης των κλινών για το σύνολο των θεραπευτηρίων της περιοχής. Στο διάγραμμα αυτό περιλαμβάνεται κλίνες τόσο των δημόσιων και ιδιωτικών κλινικών όσο και των Κέντρων Υγείας. ENVIROPLAN A.E. 1-35

44 Τάση εξέλιξη αριθμού θεραπευτήριων Περιφέρειας Ηπείρου (χρονοσειρά ) Κέντρα Υγείας Ιδιωτικές Κλινικές Δημόσια Νοσοκομεία Πηγή: ΕΣΥΕ Τάση εξέλιξης κλινών στα θεραπευτήρια της Περιφέρειας Ηπείρου (χρονοσειρά ) Κέντρα Υγείας Ιδιωτικές Κλινικές Δημόσια Νοσοκομεία Πηγή: ΕΣΥΕ Από τα στοιχεία των διαγραμμάτων αυτών συμπεραίνουμε ότι από το 2002 και έπειτα το πλήθος των θεραπευτηρίων παραμένει σταθερό, με μόνη αυξομείωση του αριθμού των κλινών ανά θεραπευτήριο. Πρόκειται επί το πλείστον για θετικό ρυθμό αύξησης πέραν της 3ετίας που παρατηρείται για πρώτη φορά μείωση των κλινών των δημόσιων νοσοκομείων. Επίσης αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το 1990 το πλήθος των ιδιωτικών ENVIROPLAN A.E. 1-36

45 θεραπευτηρίων που είχε καταγραφεί ανερχόταν σε επτά, ενώ από το 2000 και έπειτα καταγράφονται συνολικά δύο, με σημαντική μείωση των αντίστοιχων κλινών τους. Ειδικότερα κατά την δεκαετία το πλήθος των ιδιωτικών κλινικών μειώθηκε κατά -71% και ο αντίστοιχος αριθμός κλινών τους κατά -74%. Επιπλέον όσον αφορά τα Κέντρα Υγείας, ενώ το 1990 δεν είχε καταγραφεί κανένα Κέντρο Υγείας στην Περιφέρεια Ηπείρου, από το 2001 και έπειτα καταγράφονται δύο επιπλέον Κέντρα Υγείας, ήτοι συνολικά 16 Κέντρα Υγείας με ένα μέσο αριθμό κλινών της τάξεων των 78 κλινών. Παρ όλα αυτά, το επίπεδο παροχής υπηρεσιών στον κλάδο της υγείας δεν είναι ικανοποιητικό. Αυτό οφείλεται κυρίως στη συγκέντρωση των υπηρεσιών υγείας στην πόλη των Ιωαννίνων, όπου παρουσιάζεται τα τελευταία χρόνια αυξημένη ζήτηση από το κύμα των αλλοδαπών, στις αυξημένες απαιτήσεις ως προς την ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών υγείας, στην ελλιπή ανάπτυξη όλων των νοσοκομειακών ιδρυμάτων ως προς τον αριθμό των ειδικοτήτων, στις ελλείψεις στις κτιριακές υποδομές και στον εργαστηριακό εξοπλισμό, στην ελλιπή ανάπτυξη ιατρικών υπηρεσιών σύμφωνα με τις ανάγκες ορισμένων περιοχών. Στον τομέα της Πρόνοιας τα βασικά προβλήματα εντοπίζονται σε ελλείψεις κτιριακών υποδομών και εξοπλισμού καθώς και στην ανεπαρκή στελέχωση των ιδρυμάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της 6 ης ΥΠΕ στην Περιφέρεια λειτουργούν έξι (6) Μονάδες Κοινωνικής Μέριμνας. Συνολικά στις επιχειρήσεις της κατηγορίας υγείας και κοινωνικής μέριμνα, παρατηρείται μια τάση αύξησης, η οποία μεταφράζεται σε ετήσια μεταβολή ( ) της τάξεως του +9% για τον αριθμό των επιχειρήσεων και του +6,9% για τον αντίστοιχο τζίρου τους. Στην πενταετία ( ) ο αντίστοιχος ρυθμός μεταβολής τους είναι + 9% για τον αριθμό των καταστημάτων και του +77,9% για τον αντίστοιχο τζίρο τους. ENVIROPLAN A.E. 1-37

46 Τάση εξέλιξης συνολικού αριθμού επιχειρήσεων υγείας και κοινωνικής μέριμνας Τζίρος (σε εκ. ευρώ) 1,31 2,18 2,33 Αριθμός επιχειρήσεων Πηγή: Επεξεργασία στοιχεία τεχνικής έκθεσης ΕΝ.Τ.Ι., Φεβρουάριος 2005 (http://www.bicepirus.gr/enti/docs/wrk_grp/transport_in_epirus.pdf) Εκπαίδευση Στο διάγραμμα που ακολουθεί παρουσιάζεται το μορφωτικό επίπεδο του πληθυσμού κατά τα έτη , όπου είναι εμφανής η μείωση του αριθμού των αγράμματων και η αύξηση των ατόμων με μορφωτικό επίπεδο μέσης εκπαίδευσης και ανώτατης εκπαίδευσης Διαχρονική Εξέλ ιξη Μορφωτικού Επιπέδου Πληθυσμού Ηπείρου ( ) ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΕ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΓΡΑΦΗ Πηγή: ΕΣΥΕ Σύμφωνα με την απογραφή της ΕΣΥΕ για το έτος 2001, το μορφωτικό επίπεδο του εργατικού δυναμικού στην Περιφέρεια Ηπείρου διαθέτει τα εξής χαρακτηριστικά: ENVIROPLAN A.E. 1-38

47 Το εργατικό δυναμικό με εκπαίδευση μέχρι και το Δημοτικό υπερτερεί έναντι των υπόλοιπων κατηγοριών καλύπτοντας το 47,9% του συνόλου και είναι σημαντικά ανώτερο από το αντίστοιχο ποσοστό της χώρας που φθάνει το 35,1% (2001). Το εργατικό δυναμικό Γυμνασιακής εκπαίδευσης αποτελεί το 9,2%, ενώ το εργατικό δυναμικό Λυκειακής εκπαίδευσης καλύπτει το 21,2% του συνόλου. Πολύ μικρό μέρος του συνολικού εργατικού δυναμικού καλύπτουν οι πτυχιούχοι Ανωτέρας και Ανωτάτης εκπαίδευσης, που αποτελούν το 5,6% και το 12,1% του συνόλου αντίστοιχα. Η κατάσταση ως προς την Γυμνασιακή Λυκειακή- Ανώτερη & Ανώτατη Εκπαίδευση είναι σαφώς δυσμενέστερη από το μέσο επίπεδο της χώρας (αντίστοιχα ποσοστά 10,4%, 28,6%, 8,7% και 14,2%). ENVIROPLAN A.E. 1-39

48 Διάγραμμα: Κατανομή πληθυσμού κατά μορφωτικό επίπεδο (2001) Μορφωτικό Επ ίπ εδο π ληθυσμού Π. Ηπ είρου Κάτοχοι διδακτο-ρικού τίτλου Κάτοχοι Μάστερ Πτυ-χιούχοι Ανωτάτων Σχολών Πτυχιούχοι ΤΕΙ (ΚΑΤΕ, ΚΑΤΕΕ) και Ανωτέρων Σχολών Πτυχιούχοι μεταδευτε-ροβάθμιας εκπαίδευσης Απόφοιτοι Μέσης εκπαίδευσης Πτυ-χιούχοι ΤΕΛ Πτυ-χιούχοι ΤΕΣ Απόφοιτοι 3ταξίου Γυμνασίου Απόφοιτοι Δημοτικού Φοιτούν στο Δημοτικό Εγκατέλειψαν το Δημοτικό, αλλά γνωρίζουν γραφή και ανάγνωση Δε γνωρίζουν γραφή και ανάγνωση Πηγή: ΕΣΥΕ Όσον αφορά τις υποδομές στον τομέα της εκπαίδευσης από προγενέστερες μελέτες στην περιοχή, έχει διαπιστωθεί μερική έλλειψη σχολικών αιθουσών πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση στις αστικές κυρίως περιοχές, καθώς και έλλειψη εργαστηριακού εξοπλισμού στα σχολεία. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι κατά το ακαδημαϊκό έτος , στην δημοτική εκπαίδευση η αναλογία των μαθητών ανά αίθουσα στην Περιφέρεια Ηπείρου είναι μικρότερη από την αντίστοιχη αναλογία σε επίπεδο χώρας (13,5% αντί για 17,3%). Επίσης, το ποσοστό των Δημοτικών σχολείων που λειτουργούν αποκλειστικά πρωί, χωρίς διπλοβάρδιες είναι 98% (το αντίστοιχο ποσοστό για το σύνολο της χώρας είναι 81,4%). Στα Γυμνάσια, η αναλογία μαθητών ανά αίθουσα είναι μικρότερη από την αντίστοιχη αναλογία σε επίπεδο χώρας (22,3 αντί για 25,4). Το 91,7% των Γυμνασίων λειτουργούν αποκλειστικά πρωί (ενώ στη χώρα το 69,4%). Όσον αφορά τέλος τα Γενικά Λύκεια, ο λόγος μαθητές ανά αίθουσα είναι 23,7 (ενώ στη χώρα είναι 24,4). Επίσης, το 91,9% των Λυκείων λειτουργούν αποκλειστικά πρωί (ενώ σε επίπεδο χώρας το 66,9%). Η περαιτέρω προσπάθεια πρέπει να επικεντρωθεί στην ολοκλήρωση των κτιριακών υποδομών και του εξοπλισμού όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης. Όσον αφορά την τριτοβάθμια εκπαίδευση οργανωμένα Τμήματα Μεταπτυχιακών Σπουδών λειτουργούν στις περισσότερες Σχολές του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, με αριθμό φοιτητών που φθάνει τους χίλιους πεντακόσιους εβδομήντα ένας (1.571), ενώ αντίστοιχα δύο χιλιάδες ENVIROPLAN A.E. 1-40

49 τριακόσιοι ενενήντα οχτώ (2.398) φοιτητές εκπονούν διδακτορική διατριβή. Οι αριθμοί αυτοί αυξάνονται συνεχώς. Το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων έχει σήμερα δεκαπέντε (15) Τμήματα, στα οποία φοιτούν δέκα τρεις χιλιάδες πεντακόσιοι εβδομήντα τρεις (13.573) φοιτητές. Τα μέλη του Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.) ανέρχονται στα πεντακόσια σαράντα τέσσερα (544). Το Ειδικό και Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό (Ε.Ε.ΔΙ.Π.) έχει συνολικά τριάντα δύο (32) μέλη. Στις διοικητικές υπηρεσίες του Πανεπιστημίου εργάζονται τριακόσιοι πενήντα τέσσερις (354) υπάλληλοι, ενώ άλλοι εκατόν ένας (101) υπάλληλοι αποτελούν το Ειδικό Τεχνικό Εργαστηριακό Προσωπικό (Ε.Τ.Ε.Π.). Τα τελευταία χρόνια το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με την ίδρυση νέων Τμημάτων, έχει σχεδόν διπλασιαστεί και η προοπτική εξέλιξής του παρουσιάζεται ιδιαίτερα ευοίωνη. Αυτό φαίνεται ότι θα έχει θετικές επιπτώσεις όχι μόνο στην πανεπιστημιακή κοινότητα, αλλά και σε ολόκληρη την περιοχή. Αξιοσημείωτη είναι τέλος, μία τάση αύξησης που παρατηρείται στις ιδιωτικές επιχειρήσεις της κατηγορίας εκπαίδευσης, η οποία μεταφράζεται σε ετήσια μεταβολή ( ) της τάξεως του +4% για τον αριθμό των επιχειρήσεων και του +26,0% για τον αντίστοιχο τζίρου τους. Στην πενταετία ( ) ο αντίστοιχος ρυθμός μεταβολής τους είναι + 32,3% για τον αριθμό των καταστημάτων και του +612,7% για τον αντίστοιχο τζίρο τους. Τάση εξέλιξης συνολικού αριθμού επιχειρήσεων στην εκπαίδευση Τζίρος (σε εκ. ευρώ) 0,79 4,47 5,63 Αριθμός επιχειρήσεων Πηγή: Επεξεργασία στοιχεία τεχνικής έκθεσης ΕΝ.Τ.Ι., Φεβρουάριος 2005 (http://www.bicepirus.gr/enti/docs/wrk_grp/transport_in_epirus.pdf) Λοιπές υποδομές Σε όλες τις άλλες επιχειρήσεις της Περιφέρειας Ηπείρου που δραστηριοποιούνται στην διαχείριση ακίνητης περιουσίας, στην δημόσια διοίκηση και άμυνα και σε άλλες εκ των αναφερόμενων παροχές υπηρεσιών κοινωνικού ή ατομικού χαρακτήρα, παρατηρείται μία μια αυξητική τάση, που στην πενταετία ( ) είναι της τάξεως του + 153,4% για τον ENVIROPLAN A.E. 1-41

50 αριθμό των καταστημάτων και του +322,0% για τον αντίστοιχο τζίρο τους. Αντίστοιχα ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής ( ) αντιστοιχεί σε αύξηση κατά 23,3% του τζίρου τους και μείωση κατά -1,0% του αριθμού των επιχειρήσεων. Τάση εξέλιξης συνολικού αριθμού επιχειρήσεων στις λοιπές κατηγορίες Τζίρος (σε εκ. ευρώ) 70,33 240,69 296,79 Αριθμός επιχειρήσεων Πηγή: Επεξεργασία στοιχεία τεχνικής έκθεσης ΕΝ.Τ.Ι., Φεβρουάριος 2005 (http://www.bicepirus.gr/enti/docs/wrk_grp/transport_in_epirus.pdf) Οσον αφορά τις υποδομές στην διαχείριση των στερεών αποβλήτων σήμερα στην Περιφέρεια Ηπείρου λειτουργούν τρεις ΧΥΤΑ. Πρόκειται για τους ΧΥΤΑ 2 ης, 3 ης και 4 ης Δ.Ε. της Περιφέρειας Ηπείρου. Ο ΧΥΤΑ 2 ης Δ.Ε. βρίσκεται στην περιοχή Καρβουναρίου του Δ. Παραμυθιάς και λειτουργεί από τον Ιανουάριο του 2009 για την εξυπηρέτηση συνολικά μόνιμων κατοίκων (στοιχεία απογραφής 2001) από τους Νομούς Θεσπρωτίας και Πρέβεζας. Ο ΧΥΤΑ 3 ης Δ.Ε. βρίσκεται στην περιοχή Βλαχέρνας του Δ. Βλαχέρνας και λειτουργεί από τον Μάιο του 2008 για την εξυπηρέτηση συνολικά μόνιμων κατοίκων (απογραφή 2001) από τους Νομούς Άρτας και Πρέβεζας. Ο ΧΥΤΑ 4 ης Δ.Ε. βρίσκεται στην περιοχή Παραποτάμου, και είναι έτοιμος να λειτουργήσει για την εξυπηρέτηση μόνιμων κατοίκων (απογραφή 2001) από το Νομό Θεσπρωτίας. Πέραν των ανωτέρω τριών (3) ΧΥΤΑ, στην 1 η Δ.Ε. ολοκληρώνεται η κατασκευή του ΧΥΤΑ στο Δ.Δ. Ελληνικό του Δ. Κατσανοχωρίων, που προβλέπεται να εξυπηρετεί το σύνολο του Νομού Ιωαννίνων, ήτοι μόνιμων κατοίκων (απογραφής 2001). Επιπλέον στην Περιφέρεια Ηπείρου λειτουργεί ένα (1) Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών, από το 2009 με δυναμικότητα επεξεργασίας περίπου τόνων αποβλήτων ετησίως. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕΑΑ (2010), ο πληθυσμός εντός της περιοχής του προγράμματος τον Δεκέμβριο του 2009 ήταν κάτοικοι, ήτοι το 37% του πληθυσμού της Περιφέρειας. Το σύνολο των Δήμων που εξυπηρετούνται από το εν λόγω ΚΔΑΥ το 2009 διαθέτουν κάδους, έξι (6) οχήματα και συνολικά ανακτούν απόβλητα συσκευασίας και έντυπου χαρτιού. Το ΚΔΑΥ είναι ENVIROPLAN A.E. 1-42

51 εξοπλισμένο με σύγχρονο μηχανολογικό εξοπλισμό διαλογής, συμπίεσης δεματοποίησης και τυποποιίησης ανακυκλώσιμων προϊόντων, και έχει δυνατότητα διαλογής διαφόρων υλικών συσκευασίας όπως χαρτί, πλαστικό, αλουμίνιο, λευκοσίδερο και γυαλί που προέρχεται από το πρόγραμμα ανακύκλωσης σε ΟΤΑ και εμπορικές επιχειρήσεις. Όσον αφορά τις υποδομές για την διαχείριση των λυμάτων στην Περιφέρεια Ηπείρου, ισχύουν τα ακόλουθα: - Στην Περιφέρεια Ηπείρου υπάρχει μόνο ένας οικισμός Α προτεραιότητας, που ικανοποιεί την αναγκαία συνθήκη να έχει πληθυσμό αιχμής μεγαλύτερος από και να κάνει διάθεση σε ευαίσθητο αποδέκτη. Πρόκειται την πόλη της Άρτας με αποδέκτη τον ποταμό Άραχθο, η οποία εξυπηρετείται από την αντίστοιχη εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων. - Στους οικισμούς Β προτεραιότητας, που ικανοποιούν την αναγκαία συνθήκη, πληθυσμός αιχμής μεγαλύτερος από και διάθεση σε κανονικό αποδέκτη, ανήκουν η πόλη Ηγουμενίτσα (αποδέκτης η εγγύς θαλάσσια περιοχή), τα Ιωάννινα (αποδέκτης η Τάφρος Λαψίστα) και η Πρέβεζα (αποδέκτης το Ιόνιο Πέλαγος στη θέση Καλαμίτσι), που επίσης εξυπηρετούνται από τις αντίστοιχες αυτόνομες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων. - Επιπλέον στην Περιφέρεια Ηπείρου υπάρχουν συνολικά 15 οικισμοί Γ προτεραιότητας με ισοδύναμο πληθυσμό μεγαλύτερο από κατοίκους. Πρόκειται για δύο (2) οικισμούς στο νομό Άρτας, τρεις (3) οικισμούς στον νομό Θεσπρωτίας, έξι (6) οικισμούς στον νομό Ιωαννίνων και τέσσερις (4) οικισμούς στο Νομό Πρεβέζης. Επισημαίνεται ότι τα στοιχεία αυτά προέρχονται από την έκθεση του ΕΠΠΕΡ 8 και ως περίοδος αναφοράς για τον αριθμό των οικισμών Γ προτεραιότητας λαμβάνεται ο Φεβρουάριος του Ειδικότερα, με βάση τα στοιχεία της Α φάσης σχεδιασμού από το σύνολο των 15 οικισμών υπάρχουν εννέα (9) οικισμοί χωρίς τα απαραίτητα έργα υποδομής. Οι δύο (2) οικισμοί της Άρτας, οι τρεις (3) οικισμοί της Θεσπρωτίας, ο ένας (1) από τους έξι οικισμού των Ιωαννίνων (Κόνιτσας) και οι δύο (2) από τους τέσσερις στον Νομό Πρέβεζας (Λούρος και Καναλλάκιον), στους οποίους απαιτούνται έργα ΕΕΛ και δικτύων αποχέτευσης. Στην περίπτωση αυτή ανήκει και ο οικισμός Ελεούσας Ιωαννίνων για τον οποίο προβλέπεται να συνδεθεί με την υφιστάμενη εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων Ιωαννίνων. Από τους υπόλοιπους έξι (6) οικισμούς οι περισσότεροι, διαθέτουν εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων ή εξυπηρετούνται ήδη από υφιστάμενη μονάδα και υπολείπονται κυρίως έργα αποχέτευσης (Πάργα- Πρεβέζης, Κατσικάς, Πέραμα και 8 «Ολοκλήρωση του σχεδιασμού των υπολειπόμενων έργων Δ.Α. και Ε.Ε.Λ. οικισμών Γ Προτεραιότητας με πληθυσμό αιχμής >2.000 ΜΙΠ, ωρίμανση έργων ΔΑ και ΕΕλ οικισμών Γ Προτεραιότητας με χαμηλή ή καμία ωρίμανση και πρόγραμμα αποκατάστασης λειτουργικότητας ΕΕλ σε Αδράνεια, Μέρος Α - Δεκέμβριος 2009» ENVIROPLAN A.E. 1-43

52 Ανατολή Ιωαννίνων) και μόλις δύο (Μέτσοβο Ιωαννίνων και Φιλιππιάδα Πρεβέζης) έχουν κατασκευασμένα τα αναγκαία έργα υποδομής. - Η Β φάση σχεδιασμού αφορά στους οκτώ (8) οικισμούς, οι οποίοι υπολείπονται των απαραίτητων έργων υποδομής (δίκτυα ή/και εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων) και για τους οποίους διερευνάται η κατασκευή αυτόνομης, κοινής ΕΕΛ ή η σύνδεσή τους με υφιστάμενη ΕΕΛ. Παρ όλο που διερευνήθηκαν διάφορες εναλλακτικές λύσεις ο προτεινόμενος σχεδιασμός για την διαχείριση των αστικών λυμάτων των οικισμών Γ προτεραιότητας της Περιφέρειας Ηπείρου περιλαμβάνει την κατασκευή οκτώ (8) αυτόνομων εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων στους οικισμούς Νεοχώριο, Κομπότι, Παραμυθιά, Φιλιάτες, Σύβοτα, Κόνιτσα, Λούρος και Καναλλάκιον. Επομένως λαμβάνοντας όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω, συμπεραίνουμε ότι όσον αφορά την διαχείριση λυμάτων με την υλοποίηση των υπολειπόμενων έργων, που είναι α) έργα ΕΕΛ ή ΕΕΛ και δικτύων αποχέτευσης για τους οικισμούς Νεοχώριο, Κομπότι, Παραμυθιά, Φιλιάτες, Σύβοτα, Κόνιτσα, Λούρος και Καναλλάκιον της Περιφέρειας, β) τα υπολειπόμενα έργα αποχέτευσης για τον οικισμό Ελεούσα Ιωαννίνων που προβλέπεται να συνδεθεί με την υφιστάμενη εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων Ιωαννίνων και γ) και τα απαιτούμενα έργα συμπλήρωσης αποχετευτικού δικτύου για τους οικισμούς Πάργα, Κατσίκα, Πέραμα και Ανατολή που διαθέτουν ΕΕΛ, ολοκληρώνεται το σχέδιο διαχείρισης των αστικών λυμάτων της Περιφέρειας Ηπείρου για τους οικισμούς Α, Β και Γ προτεραιότητας και τις αντίστοιχες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων. Όσο αφορά την εξέλιξη των επενδύσεων ηλεκτροπαραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στην Περιφέρεια Ηπείρου αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από Μικρούς Υδροηλεκτρικούς Σταθμούς ανέρχεται σήμερα σε 38 MW, ενώ κατά το 2005 η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΜΥΗΕ αντιστοιχούσε σε 29 MW, σημειώνοντας ένα ετήσιο ρυθμό μεταβολής της τάξεως του 5% περίπου. Αξιοσημείωτη είναι η συνολική ισχύς των Φωτοβολταϊκών Σταθμών που λειτουργούν σήμερα στην Περιφέρεια Ηπείρου, η οποία αντιστοιχεί στο 6% της συνολικής ισχύς φωτοβολταϊκων σταθμών διασυνδεδεμένου συστήματος του ΔΕΣΜΗΕ. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται το σύνολο των πληροφοριών που συλλέχθηκαν από την ομάδα μελέτης στο πλαίσιο της εν λόγω μελέτη, και προέρχονται από τις δυο ENVIROPLAN A.E. 1-44

53 τοπικές Διευθύνσεις της ΔΕΗ Α.Ε 9, συγκρινόμενες με την συνολική ισχύς των Φωτοβολταϊκών Σταθμών του διασυνδεδεμένου συστήματος του ΔΕΣΜΗΕ ΑΕ. Πίνακας: Φωτοβολταϊκοί σταθμοί διασυνδεδεμένου συστήματος Περιφέρειας Ηπείρου Α/Α ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ & ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΑΡΤΑΣ & ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ Πλήθος Σύνολο Ισχύος (ΜW) Πλήθος Σύνολο Ισχύος (ΜW) Πλήθος Σύνολο Ισχύος (ΜW) Ειδικό Πρόγραμμα για κτίρια < 10kW 106 1, , ,60 10kW x 100kW 107 4, , ,15 > 100kW 0 0, , ,94 ΣΥΝΟΛΟ 213 5, , ,69 ΣΥΝΟΛΟ ΧΩΡΑΣ (Ισχύς ΜW) Φωτοβολταϊκοί σταθμοί διασυνδεδεμένου συστήματος (έως 30/04/2011)* ,87 Ποσοστό συμμετοχής της Περιφέρειας Ηπείρου στο σύνολο χώρας (%) 5,77% Πηγή: ΔΕΗ Α.Ε. ΔΕΣΜΗΕ Πίνακας: Συνολική ηλεκτροπαραγωγή από έργα ΑΠΕ σε λειτουργίας κατά το έτος 2011 Α/Α ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΧΩΡΑΣ Συνολική Ισχύς έργων ΑΠΕ (MW) ΑΙΟΛΙΚΑ 1290 BIOMAZA 44 MYHE ΦΒ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΕΡΓΩΝ ΑΠΕ Ποσοστό συμμετοχής Περιφέρειας Ηπείρου(%) % 100% 9 Από την ΔΕΗ Α.Ε. Περιοχής Ιωαννίνων συγκεντρώθηκαν οι πληροφορίες που αφορούν τους νομούς Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας, ενώ από την ΔΕΗ Α.Ε Περιοχής Άρτας, συγκεντρώθηκαν οι πληροφορίες που αφορούν τους νομούς Άρτας και Πρέβεζας. 10 Πηγή ΔΕΣΜΗΕ/Συνοπτικό Πληροφοριακό Δελτίο Απρίλιος ENVIROPLAN A.E. 1-45

54 Πίνακας: Συνολική ηλεκτροπαραγωγή από έργα ΑΠΕ σε λειτουργίας κατά το έτος 2005 Α/Α ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΧΩΡΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ Συνολική Ισχύς έργων ΑΠΕ (MW) ΑΙΟΛΙΚΑ 622 BIOMAZA MYHE ΦΒ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΕΡΓΩΝ ΑΠΕ Ποσοστό συμμετοχής Περιφέρειας Ηπείρου(%) Πηγή: Ε. Π. Θ-Σ-Η, Πίνακας , Σύμφωνα με την Οδηγία 2009/28/ΕΚ, ο εθνικός δεσμευτικός στόχος 18% για συμμετοχή των ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση ενέργειας το 2020, εξειδικεύεται σε 40% συμμετοχή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή. Σύμφωνα με στοιχεία του 2011 η συνολική εγκατεστημένη ισχύς ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ ανέρχεται στο 3% της αντίστοιχης συνολικής της χώρας, όταν το 2005 η συμμετοχή αυτή ήταν 4,2%. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι κατά το 2005 η συνολική εθνική ισχύς ανερχόταν σε 722ΜW ενώ κατά το 2011 η συνολική εθνική ισχύς ανέρχεται σε MW. Στον πίνακα που ακολουθεί αποτυπώνεται η αδειοδοτική κατάσταση των έργων ΑΠΕ της Περιφέρειας Ηπείρου. Πίνακας: Αδειοδοτική κατάσταση έργων ΑΠΕ Περιφέρειας Ηπείρου, έτους 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑ ΑΠΕ ΣΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ / Αριθμός έργων Συνολική Ισχύς (MW) ΕΡΓΑ ΑΠΕ ΜΕ ΑΔΕΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Αριθμός έργων Συνολική Ισχύς (MW) ΕΡΓΑ ΑΠΕ ΜΕ ΑΔΕΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Αριθμός έργων Συνολική Ισχύς (MW) ΑΙΟΛΙΚΑ ,8 BIOMAZA 3 21,63 MYHE 16 37, , ,38 ΦΒ ,69 6 9, ,55 ΣΥΝΟΛΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ , , ,36 ΗΠΕΙΡΟΥ Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων από Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας & ΔΕΣΜΗΕ Από τα στοιχεία του ανωτέρω πίνακα διαπιστώνουμε ότι σήμερα στην Περιφέρεια Ηπείρου: Λειτουργούν συνολικά 16 ΜΥΗΕ συνολικής ισχύος 38 MW περίπου. ENVIROPLAN A.E. 1-46

55 Λειτουργούν συνολικά 346 Φωτοβολταϊκά, συνολικής ισχύος 13 MW περίπου, εκ των οποίων: - τα 163, αφορούν τα Φωτοβολταϊκά συστήματα του «Ειδικού Προγράμματος για την Ανάπτυξη Φωτοβολταϊκών Συστημάτων σε κτιριακές εγκαταστάσεις» με ισχύς μέχρι 10kW (ή 0,01 ΜW) - τα 172, αφορούν Φωτοβολταϊκά με ισχύς από 10kW μέχρι 100kW (ή από 0,01MW μέχρι 0,1MW) - τα 11, αφορούν Φωτοβολταϊκά με ισχύς άνω των 100kW (ή 0,1ΜW). Διαθέτουν άδεια εγκατάστασης συνολικά 12 έργα ΑΠΕ. Πρόκειται για 6 ΜΥΗΕ και 6 Φωτοβολταϊκά (> 100kW ), συνολικής ισχύος 26 MW περίπου και Διαθέτουν άδεια παραγωγής συνολικά 103 έργα ΑΠΕ. Πρόκειται για 33 Αιολικά, 3 έργα στον τομέα ηλεκτροπαραγωγής από βιομάζα, 37 ΜΗΥΕ και 30 Φωτοβολταϊκά (με ισχύος > 0,1MW), συνολικής ισχύος MW περίπου Φυσικό Περιβάλλον Στην Περιφέρεια Ηπείρου υπάρχει σημαντικός αριθμός ευαίσθητων ή / και προστατευόμενων περιοχών με κύριο κριτήριο την οικολογική και αισθητική τους αξία. Στις περιοχές αυτές περιλαμβάνονται δύο εθνικοί δρυμοί, μια περιοχή RAMSAR, εικοσιεπτά (27) 11 περιοχές ενταγμένες στο υπό Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών NATURA 2000, ένα μνημείο φύσης, δύο προστατευόμενα τοπία αισθητικά δάση και 30 περιοχές CORINE. Σημαντικές δυσχέρειες παρουσιάζονται στους τομείς λειτουργίας και χρηματοδότησης της διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών, τομείς που σχετίζονται άμεσα με την διαφύλαξη των φυσικών τους χαρακτηριστικών. Πίνακας: Περιοχές του δικτύου Δίκτυο Natura Περιφέρειας Ηπείρου ΚΩΔΙΚΟΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΠΟΥ ΕΚΤΑΣΗ (ha) ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ GR ΑΡΤΑ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ, ΔΕΛΤΑ ΛΟΥΡΟΥ & ΑΡΑΧΘΟΥ (ΠΕΤΡΑ ΜΥΤΙΚΑΣ, ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ) 28787,56 GR ΟΡΗ ΑΘΑΜΑΝΩΝ (ΝΕΡΑΙΔΑ) 18695,33 GR ΑΜΒΡΑΚIΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ, ΛIΜΝΟΘΑΛΑΣΣΑ ΚΑΤΑΦΟΥΡΚΟ ΚΑI ΚΟΡΑΚΟΝΗΣIΑ 23010,75 GR ΚΟΙΛΑΔΑ ΑΧΕΛΩΟΥ ΚΑΙ ΟΡΗ ΒΑΛΤΟΥ 46737,83 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ GR ΕΚΒΟΛΕΣ (ΔΕΛΤΑ) ΚΑΛΑΜΑ 8531,43 11 Σύμφωνα με την τελευταία επικαιροποίηση των περιοχών NATURA 2000, Απρίλιο 2010 ENVIROPLAN A.E. 1-47

56 ΚΩΔΙΚΟΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΠΟΥ ΕΚΤΑΣΗ (ha) GR ΕΛΟΣ ΚΑΛΟΔΙΚΙ 786,78 GR ΛΙΜΝΗ ΛΙΜΝΟΠΟΥΛΑ 579,5 GR ΣΤΕΝΑ ΚΑΛΑΜΑ 1820,3 GR YΓΡΟΤΟΠΟΣ ΕΚΒΟΛΩΝ ΚΑΛΑΜΑ ΚΑI ΝΗΣΟΣ ΠΡΑΣΟΥΔI 8541,93 GR ΕΛΗ ΚΑΛΟΔIΚI, ΜΑΡΓΑΡΙΤΙ, ΚΑΡΤΕΡI & ΛIΜΝΗ ΠΡΟΝΤΑΝΗ 1807,98 GR ΣΤΕΝΑ ΠΑΡΑΚΑΛΑΜΟΥ 3482,75 GR ΟΡΗ ΠΑΡΑΜYΘIΑΣ, ΣΤΕΝΑ ΚΑΛΑΜΑ ΚΑΙ ΣΤΕΝΑ ΑΧΕΡΟΝΤΑ 11691,56 GR ΟΡΗ ΤΣΑΜΑΝΤΑ, ΦΙΛIΑΤΩΝ, ΦΑΡΜΑΚΟΒΟΥΝI, ΜΕΓΑΛΗ ΡΑΧΗ 19854,15 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ GR ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ ΑΩΟΥ 12794,25 GR ΚΟΡΥΦΕΣ ΟΡΟΥΣ ΣΜΟΛΙΚΑΣ 19975,72 GR ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΖΑΓΟΡΙΟΥ 33114,95 GR ΛΙΜΝΗ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 2690,13 GR ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΤΣΟΒΟΥ (ΑΝΗΛΙΟ - ΚΑΤΑΡΑ) 7328,82 GR ΟΡΟΣ ΛΑΚΜΟΣ (ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ) 20123,52 GR ΟΡΟΣ ΜΙΤΣΙΚΕΛΙ 8435,99 GR ΟΡΟΣ ΤYΜΦΗ (ΓΚΑΜΗΛΑ) 27416,44 GR ΟΡΟΣ ΔΟΥΣΚΟΝ, ΩΡΑIΟΚΑΣΤΡΟ, ΔΑΣΟΣ ΜΕΡΟΠΗΣ, ΚΟIΛΑΔΑ ΓΟΡΜΟΥ, ΛIΜΝΗ 17409,73 ΔΕΛΒIΝΑΚIΟΥ GR ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΖΑΓΟΡΙ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΟΡΟΥΣ ΜΙΤΣΙΚΕΛΙ 53407,84 GR ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΟΛΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 22459,67 GR ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΘΑΜΑΝΙΚΩΝ ΟΡΕΩΝ 65236,53 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ GR GR ΠΡΕΒΕΖΑ ΕΚΒΟΛΕΣ ΑΧΕΡΟΝΤΑ (ΑΠΟ ΓΛΩΣΣΑ ΕΩΣ ΑΛΩΝΑΚΙ) ΚΑΙ ΣΤΕΝΑ ΑΧΕΡΟΝΤΑ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΖΩΝΗ ΑΠΟ ΠΑΡΓΑ ΕΩΣ ΑΚΡΩΤΗΡΙΟ ΑΓΙΟΣ ΘΩΜΑΣ (ΠΡΕΒΕΖΑ), ΑΚΡ. ΚΕΛΑΔΙΟ - ΑΓ.ΘΩΜΑΣ 4627, ,16 Οι Περιοχές που έχουν χαρακτηρισθεί Εθνικά Πάρκα στην Περιφέρεια Ηπείρου είναι ακόλουθες: Εθνικό Πάρκο Αμβρακικού Κόλπου Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου Εθνικό Πάρκο Τζουμέρκων- Περιστερίου και χαράδρας Αράχθου ENVIROPLAN A.E. 1-48

57 Επιπλέον η ευρύτερη περιοχή του Βίκου- Αώου αποτελεί το 4 12ο αναγνωρισμένο Γεωπάρκο της Ελλάδας. Στο Γεωπάρκο Βίκου- Αώου περιλαμβάνονται η οροσειρά της Τύμφης, η χαράδρα του Βίκου και του Βοϊδομάτη, η χαράδρα του Αώου, το όρος Τρταπεζίτσα, ο Σμόλικας και ο Κλέφτης, η περιοχή της ένωσης των ποταμών Αώου, Βοϊδομάτη, Σαραντάπορου και οι ιαματικές πηγές Καβασίλων και Αμαράντου. Το Γεωπάρκο Βίκου- Αώου εκτείνεται στη γεωγραφική περιοχή των Καποδιστριακών Δήμων Κόνιτσας, Κεντρικού Ζαγορίου, Τύμφης και Κοινότητας Παπίγκου. Έδρα του Γεωπάρκου είναι τα Ιωαννίνα και συγκεκριμένα τα γραφεία της ΗΠΕΙΡΟΣ Α.Ε., η οποία είναι ο υπεύθυνος φορέας διαχείρισης και λειτουργίας του, συνεργαζόμενη με το ΙΓΜΕ και τον Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου και καθοδηγούμενη από συντονιστικό όργανο το οποίο ονομάζεται Επιτροπή Διαχείρισης Γεωπάρκου Βίκου- Αώου (Ε.ΔΙΑ.ΓΕ. Βίκου- Αώου). Στόχος είναι η ανάδειξη, προβολή και προστασία του Γεωπάρκου, ως γεωλογικό μνημείο της φύσης παράλληλα με την ανάδειξη του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος της περιοχής μέσα από τον ιδιαίτερο τοπικό πολιτισμό και την ιστορία. Παράλληλα από το σύνολο των 449 περιοχές χώρας χαρακτηρισμένων ως περιοχών τοπία με ιδιαίτερο φυσικό κάλλος, οι 49 εντοπίζονται εντός των διοικητικών συνόρων της Περιφέρειας της Ηπείρου. Αναλυτικά πρόκειται για τις ακόλουθες περιοχές: Περιφερειακή Ενότητα Άρτας 1 Λιμνοθάλασσα Λογαρού & Δέλτα Αράχθου 2 Λιμνοθάλασσες Ροδιάς & Τσουκαλιού 3 Νότια Στενά Λούρου Περιφερειακή Ενότητα Θεσπρωτίας 1 Κοιλάδα Καλαμά μεταξύ Σίδερη & Πηγαδούλια 2 Εκβολή Καλαμά 3 Έλος Καλοδίκι Πάργας 4 Όρμος Αρίλλας 5 Παραλία & Νησάκι Πέραμος 6 Στενα Καλαμά 7 Σύβοτα 8 Φράγμα Καλαμά 9 Χαράδρα Καλπακιώτικου ρέματος στο Φοινίκι 10 Χαράδρα ρέματος Ντάλα και Στενά Αχέροντα 12 τα υπόλοιπα τρία είναι: Απολιθωμένο δάσος Λέσβου, Χελμός- Βουραϊκός, Ψηλορείτης ENVIROPLAN A.E. 1-49

58 Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων 1 Η παραλίμνια περιοχή, το Φρούριο και το τμήμα της πόλης των Ιωαννίνων 2 Το αισθητικό δάσος των Ιωαννίνων 3 Το εκκλησάκι των Ταξιαρχών στα Κ. Πεδινά 4 Τα Βόρεια Στενά Λούρου 5 Η Λίμνης Παμβώτιδα & το νησάκι των Ιωαννίνων 6 Το Μονοδένδρι, η Βίτσα, το μικρό & μεγάλο Πάπιγγο, το Δίλοφο, το Βραδέτο, και το Καπέσοφο από τα Ζαγαροχώρια 7 Δολό Πωγωνίου 8 Φαράγγι Βίκου & ποταμός Βοϊδομάτης 9 Κήποι, Κουκούλι και το μεταξύ τους Φαράγγι 10 Λίμνη πηγών Αώου 11 Λίμνη Τζαραβίνας 12 Μέτσοβο 13 Οροπέδιο Μονοδενδρίου Ιωαννίνων 14 Στενά Αράχθου 15 Στενά Σαρανταπόρου 16 Συμβολή Αώου Βοϊδομάτη 17 Τμήμα της Κοιλάδας του Καλαμά από Σουλόπουλο μέχρι Γκρίμποβο 18 Φαράγγι Βίκου και ποταμός Βοϊδομάτης 19 Φαράγγι Δολού Πωγωνιανής 20 Φαράγγι Μονής Ρογκοβού 21 Φαράγγι ποταμού Χρούσια, Σιράκο, Καλαρίτες 22 Χαράδρα Αώου 23 Χαράδρα Θεογέφυρου 24 Χαράδρα ποταμού Γόρμου 25 Τζουμέρκα, Σιρράκο & Κλαρίτες Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας 1 Ποταμός Αχέροντας με τους παραποτάμους τον Κωκυτό & Βουβοπόταμο 2 Λόφος Αγ.Αθανασίουμε την οικία Αντωνιάδου στην Πάργα 3 Οι νησίδες στο Λιμάνι της Πάργας-ερείπια Μονής Βλαχερνών 4 Αισθητικό Δάσος Μύτικα Πρεβέζης 5 Εκβολή Αχέροντα και Νεκρομαντείο 6 Κοιλάδα Αχέροντα από Αλώνι μέχρι Γλυκή 7 Λίμνη Ζηρός Φιλιππιάδας 8 Λιμνοθάλασσα Τσοπέλι Αμβρακικού ENVIROPLAN A.E. 1-50

59 9 Νησάκια & Φρούριο Πάργας 10 Τμήμα Αχέροντα από Γλυκή μέχρι Καστρί Οι κηρυγμένοι Παραδοσιακοί Οικισμοί ανά Περιφερειακή Ενότητα είναι οι: Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων - Πόλη Ιωαννίνων: η περικλειόμενη από τις οδούς περιοχή, Μετσόβου, Γερβασίου, Αβέρωφ, Κάννιγγος, Παπάζογλου, την οδό Ανεξαρτησίας, συμπεριλαμβανομένων των οικοδομικών τετραγώνων που έχουν πρόσωπο στην οδό αυτή και τις οδούς Καραϊσκάκη, Μπουκεβίλ, τις οδούς Φιλικής Εταιρείας, Αναξαγόρα, Αγ. Νικολάου μέχρι την οδό Πατριάρχου Ευαγγελίδη (πρώην Παμβώτιδος) την πλατεία Μαβίλη και την λίμνη. - Κόνιτσα (ιστορικό κέντρο) - Μέτσοβο - Ευρύτερη περιοχή Ζαγορίου 1: 'Ανω Πεδινά, Αρίστη, Βίκος, Βίτσα ('Ανω και Κάτω), Βρεδετόν, Γανάδιον, Δικόρυφον, Δίλοφον, Δόλον, Ελάτη (Μπούλτζι), Ελαφότοπος, Καλαρίται, Καλουτάς,Καπέσοβον, Κάτω Πεδινά, Κήποι, Κουκκούλιον, Λιγκιάδες, Μανασσής, Μέτσοβον, Μικρόν Παπίγκον, Μονοδένδριον, Νεγάδες, Νήσος Ιωαννίνων, Παπίγκον, Ραφταναίοι, Σιράκον, Σκαμνέλλιον, Τσεπέλοβον, Φραγκάδες. - Ευρύτερη περιοχή Ζαγορίου 2: οι περικλειόμενοι οικισμοί από την εθνική οδό Μετσόβου - Ιωαννίνων και Ιωαννίνων - Κονίτσης σε απόσταση 300 μέτρων από τον άξονα της τάφρου Περάματος - Λυκοστόμου του ποταμού Αωού και της γραμμής των διοικητικών ορίων των νομών Ιωαννίνων και Γρεβενών. - Ευρύτερη Περιοχή Ζαγορίου 3: Αγ. Απόστολοι, Αγ. Μηνάς, Αμπελος, Αμφιθέα, Ανθρακίτης, Ανω Πεδινά, Αρίστη, Ασπράγγελοι, Βίκος Αρίστης, Βίτσα, Βοβούσα, Βοτονόσι, Βραδέτο, Βρυσοχώρι, Γρεβενίτι, Δεμάτι, Δίκορφο, Δίλακος, Δίλοφο, Διπόταμο, Ελάτη, Ελατοχώρι, Ελαφότοπος, Ηλιοχώρι, Ιτέα, Καβαλάρι Κρυόβρυσης, Καλλιθέα (Κόνιτσας), Καλουτά, Καπέσοβο, Καστανώνας, Κάτω Πεδινά, Κήποι, Κλειδωνία, Κουκούλι, Κρανούλα, Κρύα,Λαϊστα Λεπτοκαρυά, Λιάπη Ιτέας, Λιγκιάδες, Λυκοτρίχι, Μάζια, Μακρίνο, Μανασσής, Μεσοβούνι, Μηλιά Μετσόβου, Μικρό Πάπιγκο, Μονοδένδρι, Νεγάδες, Νέο Αμαρούσιο (Δόλιανη), Πάπιγκο, Πέραμα, Περίβλεπτος, Πέτρα, Σκαμνέλι, Τρίστενο, Τσεπέλοβο, Φλαμπουράρι, Φραγκάδες, Χρυσοβίτσα. Περιφερειακή Ενότητα Θεσπρωτίας - Μαργαρίτιον, - Παραμυθιά, - Γιρομέριον, - Καμίτσανη, - Πλαίσιον, ENVIROPLAN A.E. 1-51

60 - Σαγιάδα, - Φανερωμένη και - Φοινίκιον. Περιφερειακή Ενότητα Πρεβέζας - Αγιά, - Πάργα, - Πρέβεζα (τμήμα πόλεως), - Χρυσογιαλί (Βάλτος), - Πρέβεζα (τμήμα πόλεως επέκταση) - Πάργα Η ορθολογική διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών προϋποθέτει την εφαρμογή ενός σχεδίου με συγκεκριμένους στόχους και δράσεις, με σκοπό τη διατήρηση, βιώσιμη διαχείριση και ανάδειξη των προστατευόμενων περιοχών, η οποία θα οδηγήσει στην αύξηση των τοπικών εισοδημάτων και στην αντιμετώπιση του κοινωνικού και γεωγραφικού αποκλεισμού που παρατηρείται στις περισσότερες από αυτές. Οι προστατευόμενες περιοχές της Περιφέρειας Ηπείρου μπορούν και πρέπει να αποτελέσουν τοπικούς πόλους βιώσιμης ανάπτυξης. Αυτός άλλωστε είναι και ένας από τους λόγους που στην Περιφέρεια Ηπείρου λειτουργούν 5 από τους 28 Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών. Πρόκειται για τους ακόλουθους: 1. Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Βίκου-Αώου και Πίνδου 2. Φορέας Διαχείρισης Υγροτόπων Αμβρακικού 3.Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Τζουμέρκων Περιστερίου & Χαράδρας Αράχθου 4. Φορέας Διαχείρισης Λίμνης Παμβώτιδας 5. Φορέας Διαχείρισης Στενών & Εκβολών Ποταμών Αχέρωντα & Καλαμά Αναλυτικά στοιχεία σχετικά με το προστατευτέο αντικείμενο των περιοχών αυτών και τις δράσεις των ως άνω Φορέων Διαχείρισης παρουσιάζονται αναλυτικά στην ενότητα της παρούσας. ENVIROPLAN A.E. 1-52

61 1.2. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ Διοίκηση - Οργάνωση & Αρμοδιότητες Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας Η Περιφέρεια Ηπείρου μαζί με την όμορη της Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, συγκροτούν μια ενιαία μονάδα για τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες του κράτους, την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας. Ο θεσμός της Αποκεντρωμένης Διοίκησης είναι νέος και εισήχθη στην ελληνική νομική και διοικητική πραγματικότητα με το N. 3852/2010 «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πρόγραμμα Καλλικράτης» (ΦΕΚ Α 87), στο άρθρο 280 του οποίο καθορίζονται αναλυτικά οι αρμοδιότητες της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Η συνοπτική περιγραφή και αιτιολόγηση των αρμοδιοτήτων αυτών αντλείται από την αιτιολογική έκθεση του Νόμου 3852/2010: Οι αναδιαρθρούμενες Αποκεντρωμένες Διοικήσεις εξακολουθούν να ασκούν σειρά αρμοδιοτήτων, που είχαν απονεμηθεί στις Κρατικές Περιφέρειες, περιλαμβανομένων και εκείνων των αντίστοιχων συλλογικών οργάνων τους, με τον ιδρυτικό νόμο 2503/1997, καθώς και με επακολουθήσαντες μεταγενέστερους, εφόσον η ανάγκη ύπαρξης Αποκεντρωμένης Κρατικής Διοίκησης συνιστά και Συνταγματική επιταγή (άρθρο 101). Με τη Νέα Αρχιτεκτονική, η κρατικά αποκεντρωμένη διοίκηση οργανώνεται σε επίπεδο ευρύτερων χωρικών ενοτήτων, τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, οι οποίες ανταποκρίνονται, με βάση λειτουργικά και αναπτυξιακά κριτήρια, στις απαιτήσεις της εδαφικής, κοινωνικής και οικονομικής συνοχής και προάγουν τη συνολική ανταγωνιστικότητα του Εθνικού Χώρου. Στην έδρα κάθε Αποκεντρωμένης Διοίκησης συνιστάται Γενική Γραμματεία της οποίας προΐσταται μετακλητός υπάλληλος. Στις υπηρεσίες της Αποκεντρωμένης Διοίκησης εντάσσονται οι υπάλληλοι των υφιστάμενων Περιφερειών εκτός από εκείνους που μετατάσσονται στις Περιφέρειες. Στις αρμοδιότητες των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων : ανήκουν οι κρατικές υποθέσεις, οι οποίες ασκούνταν μέχρι πρότινος από τις Διοικητικές Περιφέρειες και λόγω της φύσης τους ή για συνταγματικούς λόγους δεν μπορεί να μεταφερθούν στην περιφερειακή αυτοδιοίκηση και παραμένουν στην κρατική διοίκηση, π.χ. χωροταξία πολεοδομία, περιβαλλοντική πολιτική, δασική πολιτική και μεταναστευτική πολιτική, εντάσσονται όσες κρατικές αρμοδιότητες σταδιακά αποκεντρώνονται επειδή δεν είναι απαραίτητο να ασκούνται από την κεντρική διοίκηση, διευκολύνοντας την αποτελεσματική άσκηση του επιτελικού, συντονιστικού και ελεγκτικού της ρόλου, ENVIROPLAN A.E. 1-53

62 εντάσσονται, όπου αυτό κριθεί σκόπιμο, και καθ ύλην αποκεντρωμένες υπηρεσίες των υπουργείων. Ο συνέπειες των νέων αυτών ρυθμίσεων στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον είναι σημαντικές στο μέτρο που επιφέρουν μια συνολική ανακατανομή και εξορθολογικοποίηση των σχετικών αρμοδιοτήτων τόσο μεταξύ κεντρικής και αποκεντρωμένης διοίκησης όσο και μεταξύ των δύο επιπέδων τοπικής αυτοδιοίκησης. Η ανάδειξη των περιφερειακών αυτοδιοικήσεων ως του βασικού πυλώνα του αναπτυξιακού σχεδιασμού τους καθιστά αυτομάτως τους βασικούς φορείς προγραμματισμού και υλοποίησης πολυετών πρωτοβουλιών για την πράσινη ανάπτυξη και την ανάδειξη του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος στα γεωγραφικά όρια τους. Ταυτόχρονα με την ανακατανομή των λειτουργιών μεταξύ αποκεντρωμένης διοίκησης και αυτοδιοίκησης επιχειρείται ο εξορθολογισμός της άσκησης κρίσιμων περιβαλλοντικών αρμοδιοτήτων που σχετίζονται ιδίως με την ρύθμιση και τον έλεγχο αρνητικών εξωτερικοτήτων και την αδειοδότηση δραστηριοτήτων στον πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή τομέα, τον έλεγχο των φυσικών και ενεργειακών πόρων καθώς και το σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων, τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, την αποκομιδή και διαχείριση των απορριμμάτων, τις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και τα αποχετευτικά δίκτυα. Στο μέτρο λοιπόν που οι νέες ρυθμίσεις επιφέρουν σημαντικές βελτιώσεις στις ισχύουσες δομές, διαδικασίες και πρακτικές περιβαλλοντικής διοίκησης και διακυβέρνησης αναμένεται να έχουν θετικές συνέπειες στη διοικητική και πολιτική ικανότητα του ελληνικού διοικητικού συστήματος ρύθμισης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και προστασίας του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος. Σε κάθε Αποκεντρωμένη Διοίκηση συνιστάται συμβούλιο, που αποτελείται από το Γενικό Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ο οποίος και προεδρεύει, από τους περιφερειάρχες των αντίστοιχων χωρικών Περιφερειών και εκπροσώπους των Περιφερειακών Ενώσεων Δήμων. Το συμβούλιο συνεδριάζει ύστερα από πρόσκληση του Γενικού Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και μεριμνά για το συντονισμό των Περιφερειών και των δήμων στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Η διάθρωση, το είδος της αρμοδιότητας και το οργανόγραμμα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας ορίζονται στο ΠΔ 141/2010 (ΦΕΚ Α 234). Σύμφωνα με αυτό: Ι. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση ασκεί γενική αποφασιστική αρμοδιότητα στις κρατικές υποθέσεις της περιφέρειας, σύμφωνα με το άρθρο 101 του Συντάγματος. ENVIROPLAN A.E. 1-54

63 ΙΙ. Η νέα Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας, διαρθρώνεται ως ακολούθως: α) Γραφείο Γενικού Γραμματέα β) Γενική Διεύθυνση Εσωτερικής Λειτουργίας γ) Γενική Διεύθυνση Χωροταξικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής δ) Γενική Διεύθυνση Δασών και Αγροτικών Υποθέσεων ε) Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας στ) Αυτοτελές Τμήμα Π.ΑΜ. Π.Σ.Ε.Α ζ) Αυτοτελές Τμήμα Εκπαίδευσης η) Αυτοτελές Τμήμα Εσωτερικού Ελέγχου ΙΙΙ. Το οργανόγραμμα της νέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας παρουσιάζεται στο διάγραμμα που ακολουθεί. ENVIROPLAN A.E. 1-55

64 ENVIROPLAN A.E. 1-56

65 Ειδικότερα στα άρθρα 2, 3, 4, 5 και 7 του Π.Δ. 141/2010 (ΦΕΚ 234/Α/ ), ορίζονται τα ακόλουθα: Το Γραφείο Γενικού Γραμματέα επικουρεί το Γενικό Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης στην άσκηση των καθηκόντων του, έχει την επιμέλεια της αλληλογραφίας του και την τήρηση των σχετικών αρχείων, οργανώνει την επικοινωνία του με τις Υπηρεσίες και τους πολίτες και μελετά ειδικά θέματα, σχετικά με το αντικείμενο της αρμοδιότητάς του. Η στελέχωση του Γραφείου του Γενικού Γραμματέα γίνεται σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Στις αρμοδιότητες του Γραφείου ανήκουν επίσης: Η πληροφόρηση των μέσων μαζικής ενημέρωσης για τις δραστηριότητες της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας, η μέριμνα δημοσιογραφικής κάλυψης γεγονότων και εκδηλώσεων γενικού ενδιαφέροντος για την ενημέρωση της κοινής γνώμης, η ενημέρωση της Κεντρικής Διοίκησης για ειδήσεις και δημοσιεύματα ιδιαίτερης σημασίας, η μέριμνα για την επαφή του Γενικού Γραμματέα και των Υπηρεσιών που υπάγονται σ αυτόν, με τα μέσα ενημέρωσης και η παροχή διευκολύνσεων και πληροφοριών σε δημοσιογράφους. Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας. Η Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας υπάγεται απευθείας στο Γενικό Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και είναι αρμόδια ιδίως για το σχεδιασμό και την οργάνωση σε θέματα πρόληψης, ενημέρωσης και αντιμετώπισης των καταστροφών ή καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, καθώς και για το συντονισμό όλων των Υπηρεσιών της Αποκεντρωμένης Διοίκησης για την εξασφάλιση της ετοιμότητας, την αντιμετώπιση των καταστροφών και την αποκατάσταση των ζημιών. Η Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας έχει έδρα τα Ιωάννινα και απαρτίζεται από τα ακόλουθα τμήματα, τα οποία επίσης έχουν έδρα τα Ιωάννινα: α. Τμήμα Σχεδιασμού και Πρόληψης, το οποίο είναι αρμόδιο ιδίως για τη μέριμνα κατάρτισης σχεδίων αντιμετώπισης κινδύνων, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις και για το σχεδιασμό της πολιτικής προστασίας με προγράμματα, μέτρα και δράσεις που αφορούν στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση, στο πλαίσιο του ετήσιου εθνικού σχεδιασμού πολιτικής προστασίας. β. Τμήμα Αντιμετώπισης και Αποκατάστασης, το οποίο είναι αρμόδιο ιδίως για την αντιμετώπιση των καταστροφών ή καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, για το συντονισμό όλων των υπηρεσιών της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και του δημόσιου, ιδιωτικού δυναμικού και μέσων, καθώς και την αποκατάσταση των ζημιών, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. Τμήμα Παλλαϊκής Άμυνας ΠΣΕΑ. Το Τμήμα Παλλαϊκής Άμυνας (ΠΑΜ) Πολιτικής Σχεδίασης Έκτακτης Ανάγκης (ΠΣΕΑ), το οποίο υπάγεται απευθείας στο Γενικό Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης έχει έδρα τα Ιωάννινα και είναι αρμόδιο ιδίως ENVIROPLAN A.E. 1-57

66 για την παρακολούθηση, συμμετοχή, συντονισμό, σχεδιασμό και την ενεργοποίηση της ΠΑΜ ΠΣΕΑ εντός της ζώνης ευθύνης του και για τη μέριμνα εναρμόνισης του σχεδιασμού μεταξύ Περιφερειών και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, καθώς και την εποπτεία, ενίσχυση και συνδρομή των Περιφερειών, των ΟΤΑ α βαθμού και των νομικών τους προσώπων, για θέματα πολιτικής άμυνας και τον έλεγχο των ληφθέντων μέτρων προστασίας, όπως προβλέπεται από την κείμενη νομοθεσία. Αυτοτελές Τμήμα Εκπαίδευσης. Το Αυτοτελές Τμήμα Εκπαίδευσης, το οποίο υπάγεται απευθείας στο Γενικό Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, έχει έδρα τα Ιωάννινα και είναι αρμόδιο ιδίως για τη διερεύνηση και αξιολόγηση των αναγκών επιμόρφωσης του προσωπικού της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, την κατάρτιση και εφαρμογή κάθε μορφής προγραμμάτων εκπαίδευσης προσωπικού και τη συνεργασία με το Ινστιτούτο Επιμόρφωσης του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (ΕΚΔΔΑ) και άλλες σχολές του δημοσίου. Αυτοτελές Τμήμα Εσωτερικού Ελέγχου. To Αυτοτελές Τμήμα Εσωτερικού Ελέγχου, το οποίο υπάγεται απευθείας στο Γενικό Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, έχει έδρα τα Ιωάννινα και ως αρμοδιότητα ιδίως τον έλεγχο της διοικητικής δράσης όλων των Υπηρεσιών της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας, ώστε να προλαμβάνονται και να αποκαθίστανται διοικητικές και οργανωτικές δυσλειτουργίες. Στις αρμοδιότητες του Τμήματος ανήκει και η διερεύνηση καταγγελιών πολιτών, καθώς και η υποχρέωση υποβολής, ανά τρίμηνο, αναλυτικής Έκθεσης στο Γενικό Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης σχετικά με τη λειτουργία κάθε οργανικής μονάδας ξεχωριστά. Επίσης, έχει την ευθύνη οργάνωσης συντονιστικών συσκέψεων προϊσταμένων Υπηρεσιακών μονάδων για θέματα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης υπό το Γενικό Γραμματέα. Γενική Διεύθυνση Εσωτερικής Λειτουργίας: Η Γενική Διεύθυνση Εσωτερικής Λειτουργίας είναι αρμόδια για τον προγραμματισμό και σχεδιασμό των δράσεων, καθώς και το συντονισμό και την παρακολούθηση της λειτουργίας όλων των οργανικών μονάδων που υπάγονται σ αυτή, την εξασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας τους και την αντιμετώπιση των προβλημάτων και των υποθέσεων αρμοδιότητάς τους. Συγκροτείται από τις ακόλουθες οργανικές μονάδες, οι οποίες έχουν τοπική αρμοδιότητα σε όλη την Αποκεντρωμένη Διοίκηση: α) τη Διεύθυνση Διοίκησης β) τη Διεύθυνση Οικονομικού γ) τη Διεύθυνση Εθνικών Κληροδοτημάτων δ) τη Διεύθυνση Πληροφορικής και Επικοινωνιών ε) τη Διεύθυνση Αστικής Κατάστασης και Κοινωνικών Υποθέσεων στ) τη Διεύθυνση Αλλοδαπών και Μετανάστευσης ENVIROPLAN A.E. 1-58

67 Γενική Διεύθυνση Χωροταξικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής. Η Γενική Διεύθυνση Χωροταξικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής είναι αρμόδια για τον προγραμματισμό και σχεδιασμό των δράσεων, καθώς και το συντονισμό και την παρακολούθηση της λειτουργίας όλων των οργανικών μονάδων που υπάγονται σ αυτή, την εξασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας τους και την αντιμετώπιση των προβλημάτων και των υποθέσεων αρμοδιότητάς τους. Συγκροτείται από τις ακόλουθες οργανικές μονάδες: α) τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού Ηπείρου, με τοπική αρμοδιότητα στην Περιφέρεια Ηπείρου β) τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού Δυτικής Μακεδονίας, με τοπική αρμοδιότητα στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας γ) τη Διεύθυνση Υδάτων Ηπείρου, με τοπική αρμοδιότητα στην Περιφέρεια Ηπείρου δ) τη Διεύθυνση Υδάτων Δυτικής Μακεδονίας, με τοπική αρμοδιότητα στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας ε) τη Διεύθυνση Τεχνικού Ελέγχου, με τοπική αρμοδιότητα σε όλη την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Γενική Διεύθυνση Δασών και Αγροτικών Υποθέσεων: Η Γενική Διεύθυνση Δασών και Αγροτικών Υποθέσεων είναι αρμόδια για τον προγραμματισμό και σχεδιασμό των δράσεων, καθώς και το συντονισμό και την παρακολούθηση της λειτουργίας όλων των οργανικών μονάδων που υπάγονται σ αυτή, την εξασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας τους και την αντιμετώπιση των προβλημάτων και των υποθέσεων αρμοδιότητάς τους. Συγκροτείται από τις ακόλουθες οργανικές μονάδες: α) τη Διεύθυνση Συντονισμού και Επιθεώρησης Δασών, με τοπική αρμοδιότητα σε όλη την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, β) τις αντίστοιχες Διευθύνσεις Δασών των νομών, με τοπική αρμοδιότητα ανά νομό της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, γ) τα Δασαρχεία των νομών, με τοπική αρμοδιότητα στην περιοχή ευθύνης τους, δ) τη Διεύθυνση Αγροτικών Υποθέσεων Ηπείρου, με τοπική αρμοδιότητα στην Περιφέρεια Ηπείρου, ε) τη Διεύθυνση Αγροτικών Υποθέσεων Δυτικής Μακεδονίας, με τοπική αρμοδιότητα στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας Διοίκηση - Οργάνωση & Αρμοδιότητες Περιφέρειας Ηπείρου Με τον Νόμο 3852/2010 " Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πρόγραμμα Καλλικράτης»", η Περιφέρεια Ηπείρου αποτελεί Δευτεροβάθμιο Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με διάθρωση, αρμοδιότητες και προσωπικό όπως ορίζονται στο Π.Δ. 140/2010 (ΦΕΚ 233/Α/ ). ENVIROPLAN A.E. 1-59

68 Η Περιφέρεια Ηπείρου, περιλαμβάνει τους Νομούς Άρτας, Θεσπρωτίας, Ιωαννίνων, και Πρεβέζης. Έδρα της περιφέρειας Ηπείρου είναι τα Ιωάννινα. Κάθε νομός αποτελεί και περιφερειακή ενότητα και κάθε πρωτεύουσα νομού είναι έδρα της αντίστοιχης περιφερειακής ενότητας. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται αναλυτικά όλοι οι Πρωτοβάθμιοι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Περιφέρειας Ηπείρου, ανά Περιφερειακή Ενότητα. Πρόκειται για δήμους, όπως αυτοί προκύπτουν από τις συνενώσεις άλλων Δήμων και Κοινοτήτων, καθώς και εκείνοι στους οποίους δεν επέρχεται καμμία μεταβολή. Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων Περιφερειακή Ενότητα Άρτας Περιφερειακή Ενότητα Θεσπρωτίας Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας Δήμος Ζίτσας Δήμος Αρταίων Δήμος Πρέβεζας Δήμος Ηγουμενίτσας Δήμος Δωδώνης Δήμος Νικολάου Σκουφά Δήμος Πάργας Δήμος Φιλιατών Δήμος Πωγωνίου Δήμος Β.Τζουμέρκων Δήμος Κόνιτσας Δήμος Ζαγορίου Δήμος Μετσόβου Δήμος Ιωαννιτών Δήμος Γεωργίου Καραϊσκάκη Δήμος Κεντρικών Τζουμέρκων Δήμος Ζηρού Δήμος Σουλίου Μεταξύ των δύο βαθμών τοπικής αυτοδιοίκησης δεν υφίστανται σχέσεις ελέγχου και ιεραρχίας, αλλά συνεργασίας και συναλληλίας, οι οποίες αναπτύσσονται βάσει του Νόμου 3852/2010, κοινών συμφωνιών, καθώς και με το συντονισμό κοινών δράσεων. Όργανα της περιφέρειας είναι ο περιφερειάρχης, οι αντιπεριφερειάρχες, το περιφερειακό συμβούλιο, η οικονομική επιτροπή και η εκτελεστική επιτροπή. Σε κάθε περιφέρεια τον περιφερειάρχη επικουρούν αντιπεριφερειάρχες που εκλέγονται άμεσα κατ αντιστοιχία προς τον αριθμό των περιφερειακών ενοτήτων και οι οποίοι δεν καταλαμβάνουν θέση περιφερειακού συμβούλου. Ο περιφερειάρχης προασπίζει το δημόσιο συμφέρον, κατευθύνει την υλοποίηση του σχεδίου περιφερειακής ανάπτυξης και ασκεί τα καθήκοντά του με γνώμονα τις αρχές της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας. ENVIROPLAN A.E. 1-60

69 Τον περιφερειάρχη επικουρούν οι αντιπεριφερειάρχες που εκλέγονται άμεσα καθώς και τρεις (3) επιπλέον αντιπεριφερειάρχες, οι οποίοι ορίζονται με απόφαση του περιφερειάρχη που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Με όμοια απόφαση ο περιφερειάρχης αναθέτει σε όλους τους αντιπεριφερειάρχες την άσκηση τομέων αρμοδιοτήτων της περιφέρειας και μπορεί, επίσης, να τους μεταβιβάζει την άσκηση συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων του. Ολα τα όργανα των περιφερειών ασκούν τις αρμοδιότητές τους σύμφωνα με τις αρχές της διαφάνειας, της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας. Η άσκηση των αρμοδιοτήτων τους οριοθετείται από τις σχετικές διατάξεις των νόμων και των κανονιστικών διατάξεων της διοίκησης. Οι υπηρεσίες της Περιφέρειας Ηπείρου διαρθρώνονται σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο. Οι περιφερειακές υπηρεσίες οργανώνονται στο πλαίσιο της οικείας περιφερειακής ενότητας και υπάγονται σε οργανική μονάδα της Κεντρικής Υπηρεσίας. Η Κεντρική Υπηρεσία της Περιφέρειας Ηπείρου διαρθρώνεται ως κατωτέρω: α. Γραφείο Περιφερειάρχη. β. Γραφεία Αντιπεριφερειαρχών. γ. Γενική Διεύθυνση Αναπτυξιακού Προγραμματισμού, Περιβάλλοντος και Υποδομών. δ. Γενική Διεύθυνση Εσωτερικής Λειτουργίας. ε. Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής. στ. Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης. ζ. Γενική Διεύθυνση Μεταφορών και Επικοινωνιών. η. Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας. Στην Κεντρική Υπηρεσία της Περιφέρειας Ηπείρου λειτουργούν επίσης και οι παρακάτω Υπηρεσίες: α. Νομική Υπηρεσία. β. Αυτοτελής Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας. γ. Αυτοτελές Τμήμα Εσωτερικού Ελέγχου. δ. Αυτοτελές Τμήμα Παλλαϊκής Άμυνας και Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτων Αναγκών (ΠΑΜ ΠΣΕΑ). ε. Αυτοτελές Γραφείο Τύπου και Δημοσίων Σχέσεων. Οι αρμοδιότητες της Περιφέρειας Ηπείρου από την 01/01/2011, διαφοροποιούνται από τις αρμοδιότητες της Περιφέρειας από την 1/07/2011. ENVIROPLAN A.E. 1-61

70 Ειδικότερα: Ακολούθως παρουσιάζονται ενδεικτικά οι αρμοδιότητες της Περιφέρειας Ηπείρου από την 01/01/2011, εστιασμένες στα κύρια στοιχεία ανά τομέα: - Γεωργίας - Κτηνοτροφίας - Αλιείας, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: α. Υποτομέας Προγραμματισμού: η κατάρτιση ετήσιων και πολυετών περιφερειακών αναπτυξιακών προγραμμάτων για τη γεωργία, κτηνοτροφία και αλιεία, καθώς και η εκπόνηση και αξιολόγηση σχετικών μελετών και μέτρων πολιτικής, κ.ά.. β. Υποτομέας Γεωργίας: ο καθορισμός ζωνών προστασίας και η καταστροφή εντός αυτών των παράνομων καλλιεργειών, η διεξαγωγή ελέγχων και σε συνεργασία με τα Περιφερειακά Κέντρα Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, επί των εκμεταλλεύσεων, επιχειρήσεων και ενώσεων αυτών, που εμπλέκονται σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγής και εμπορίας φυτών, φυτικών προϊόντων και άλλων αντικειμένων κ.ά.. γ. Υποτομέας Κτηνοτροφίας: η έρευνα και η μελέτη κάθε θέματος που σχετίζεται με την υγιεινή κατάσταση του ζωικού κεφαλαίου, χερσαίου, υδρόβιου και αμφίβιου και της προστασίας γενικά της υγείας των ζώων, η εκτέλεση προγράμματος παραγωγής ζωοτροφών σε ορεινές μειονεκτικές περιοχές, η διενέργεια ελέγχων στις βιομηχανίες παραγωγής ζωοτροφών, κ.ά. δ. Υποτομέας Αλιείας: η παρακολούθηση της ρύπανσης και της μόλυνσης του υδάτινου περιβάλλοντος, η κατάρτιση μελετών και η εφαρμογή προγραμμάτων διαχείρισης και ανάπτυξης που έχουν σχέση με την αλιεία, τις υδατοκαλλιέργειες και την εν γένει αξιοποίηση των αλιευτικών πόρων, κ.ά. - Φυσικών Πόρων - Ενέργειας - Βιομηχανίας, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: α. Υποτομέας ορυκτού πλούτου: ο καθορισμός και ο αποχαρακτηρισμός λατομικών περιοχών, η έκδοση απόφασης για το χαρακτηρισμό των λατομικών επιχειρήσεων αδρανών υλικών, κ.ά.. β. Υποτομέας Ενέργειας: η υλοποίηση προγραμμάτων υποστήριξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, αξιοποίησης των ήπιων μορφών ενέργειας, όπως ηλιακή, αιολική, γεωθερμία, καθώς και η παρακολούθηση της πορείας υλοποίησης αναπτυξιακών προγραμμάτων και σχεδίων αρμοδιότητας του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, η χορήγηση αδειών εγκατάστασης για ίδια χρήση ενεργειακών συστημάτων θέρμανσης ή ψύξης χώρων, μέσω της εκμετάλλευσης της θερμότητας των γεωλογικών σχηματισμών και των νερών επιφανειακών και υπογείων, που δεν χαρακτηρίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3175/2003 (ΦΕΚ 207 Α') γεωθερμικό υλικό, η χορήγηση αδειών εγκατάστασης και λειτουργίας εφεδρικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής σε ιδιώτες, κ.ά. ENVIROPLAN A.E. 1-62

71 δ. Υποτομέας Βιομηχανίας και Βιοτεχνίας: η ενημέρωση των επενδυτών σε θέματα ίδρυσης επιχειρήσεων, αναπτυξιακών προγραμμάτων, δικαιολογητικών και διαδικασιών προκειμένου να χορηγηθούν οι απαιτούμενες άδειες και οι επί μέρους εγκρίσεις, η συνεργασία με αρμόδιους συλλογικούς φορείς και Επιμελητήρια για την εξέταση θεμάτων, τα οποία αφορούν στην αδειοδότηση και στη λειτουργία των μεταποιητικών επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών, για την υπαγωγή των ανωτέρω επιχειρηματικών μονάδων σε αναπτυξιακά προγράμματα και σχέδια και γενικά στη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, η έγκριση των περιβαλλοντικών όρων για βιομηχανικές, βιοτεχνικές εγκαταστάσεις, επαγγελματικά εργαστήρια, αποθήκες και ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις παροχής υπηρεσιών, κατηγορίας Β4, σύμφωνα με την υπ' αριθμ. ΗΠ15393/2332/2002 κοινή υπουργική απόφαση (ΦΕΚ 1022 Β'), όπως ισχύει, ο έλεγχος, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 1650/1986 (ΦΕΚ 160 Α') τήρησης των περιβαλλοντικών όρων, προκειμένου περί μονάδων του ν. 3325/2005, όπως ισχύει, κ.ά. - Απασχόλησης - Εμπορίου - Τουρισμού, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: Η συμμετοχή και η υλοποίηση σε προγράμματα δράσεων και πρωτοβουλιών προώθησης της απασχόλησης και της κοινωνικής ενσωμάτωσης διαφόρων κατηγοριών ανέργων στο πλαίσιο των Εθνικών και Ευρωπαϊκών πολιτικών. Η κατάρτιση προγραμμάτων για τον τουριστικό σχεδιασμό, καθώς και για την τουριστική ανάπτυξη και προβολή της περιφέρειας, σε συνεργασία με τον Ε.Ο.Τ. και τους δήμους της περιφέρειας. Η παροχή γνωμοδότησης, κατ' άρθρο 29 παρ. 3 του ν. 2545/1997, για χαρακτηρισμό και οριοθέτηση Περιοχών Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης (Π.Ο.Τ.Α.). Η κατάρτιση, στο πλαίσιο των αναπτυξιακών προγραμμάτων, σχεδίου ανάπτυξης υποδομών για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής στον τουρισμό. κ.ά. - Μεταφορών-Επικοινωνιών, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: Η χορήγηση άδειας σε πλωτά μέσα, που κινούνται σε φυσικές και τεχνητές λίμνες, καθώς και σε πλωτούς ποταμούς για την άσκηση τουριστικών και συγκοινωνιακών πλόων. Ο προγραμματισμός και η διενέργεια εξετάσεων, η συγκρότηση εξεταστικών επιτροπών και η χορήγηση πιστοποιητικών επαγγελματικής ικανότητας οδικού μεταφορέα επιβατών ή εμπορευμάτων στους απόφοιτους των σχολών Επαγγελματικής Κατάρτισης Μεταφορέων. ENVIROPLAN A.E. 1-63

72 Η μεταφορά προσώπων σε συνέδρια, σεμινάρια, πολιτιστικές, αθλητικές και κοινωνικές εκδηλώσεις κ.λπ., από τα οικεία Κ.Τ.Ε.Λ. ή ΡΟΔΑ εντός της περιφέρειας ή σε όμορους νομούς και για δρομολόγια χωρίς διανυκτέρευση των επιβατών, εφόσον διαπιστωθεί ανεπάρκεια τουριστικών λεωφορείων από την προβλεπόμενη επιτροπή και ο καθορισμός της συγκρότησης και του τρόπου λειτουργίας της ίδιας επιτροπής. Η έκδοση Βιβλίων Φύλλων Ελέγχου για απελευθερωμένες έκτακτες διεθνείς μεταφορές επιβατών με πούλμαν και λεωφορεία, προβλεπόμενα από τις πολυμερείς συμφωνίες ASOR και INTERBUS (82/505/ΕΟΚ της 12ης Ιουλίου 1982 και 2002/917/ΕΚ της 3ης Οκτωβρίου 2002 Αποφάσεις του Συμβουλίου αντίστοιχα). Η έκδοση ειδικών αδειών ρυμούλκησης για Ε.Ι.Χ. και Φ.Ι.Χ. αυτοκίνητα. Η χορήγηση σχετικών βεβαιώσεων και πιστοποιητικών σε εισαγόμενα μεταχειρισμένα οχήματα αντιρρυπαντικής τεχνολογίας. κ.ά. - Έργων Χωροταξίας Περιβάλλοντος, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: Η εξειδίκευση των κατευθυντήριων γραμμών περιβαλλοντικής πολιτικής σε επίπεδο περιφέρειας. Η παροχή γνώμης του περιφερειακού συμβουλίου για τη χωροθέτηση Β.Ε.ΠΕ.. Η έγκριση περιβαλλοντικών όρων για έργα και δραστηριότητες Β' και Γ' κατηγορίας, κατά το άρθρο 2 του ν. 3010/2002 (ΦΕΚ 91 Α'). Η έκδοση αδειών διάθεσης βιομηχανικών λυμάτων και αστικών λυμάτων από σταθμούς επεξεργασίας, κατά τις ρυθμίσεις της κ.υ.α. 5673/400/1997 (ΦΕΚ 192 Β'). Ο έλεγχος τήρησης περιβαλλοντικών όρων, προς εφαρμογή της νομοθεσίας για την προστασία του περιβάλλοντος, κατά το άρθρο 26 του ν. 1650/1986 (ΦΕΚ 160Α'). Η ανάθεση εκπόνησης και η παρακολούθηση εφαρμογής Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων (Γ.Π.Σ.), Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π. σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 2508/1997. Η χορήγηση άδειας για την εναπόθεση ή αποθήκευση αποβλήτων που περιέχουν αμίαντο. Η μέριμνα συγκέντρωσης των γενικών πληροφοριών για την ποιότητα του περιβάλλοντος και τις ρυπογόνες δραστηριότητες στην περιοχή, καθώς και για τη λειτουργία του εθνικού δικτύου πληροφορικής για το περιβάλλον. Η εισήγηση στο περιφερειακό συμβούλιο, με βάση περιβαλλοντικά κριτήρια, για την εξασφάλιση χρηματοδοτικών πηγών και την κατανομή των σχετικών πιστώσεων, καθώς και για προτάσεις μέτρων προς προστασία του περιβάλλοντος της περιοχής και ιδιαίτερα των ευαίσθητων περιοχών (βιότοπων κ.λπ.). Η κατάρτιση και έγκριση του περιφερειακού σχεδιασμού διαχείρισης των στερεών αποβλήτων, στο πλαίσιο του αντίστοιχου εθνικού σχεδιασμού, ο οποίος αποσκοπεί, ENVIROPLAN A.E. 1-64

73 κυρίως, στη μελέτη και τον καθορισμό των μεθόδων διαχείρισης, καθώς και στη χωροθέτηση των πάσης φύσεως σχετικών εγκαταστάσεων περιλαμβανόμενης και της έκδοσης των κατά περίπτωση αδειών, που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία. Κατά το σχεδιασμό λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικές, οικονομικές, τεχνικές, περιβαλλοντικές, καθώς και οι ειδικές συνθήκες της περιοχής. Η παροχή γνωμοδότησης, από το περιφερειακό συμβούλιο, σχετικά με το χαρακτηρισμό και την οριοθέτηση εκτάσεων ως Π.Ο.Α.Π.Δ. (Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων) από τον Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Η παροχή γνωμοδότησης, από το περιφερειακό συμβούλιο, σχετικά με το χαρακτηρισμό Περιοχών Ειδικών Χωρικών Παρεμβάσεων προς έκδοση της προβλεπόμενης από την κείμενη νομοθεσία κοινής υπουργικής απόφασης. Η παροχή γνωμοδότησης, από το περιφερειακό συμβούλιο για Σχέδια Ολοκληρωμένων Αστικών Παρεμβάσεων (Σ.Ο.Α.Π.), όταν η διαδικασία κινείται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Η σύνταξη, η παρακολούθηση της εφαρμογής και η αξιολόγηση των κανονισμών διοίκησης και λειτουργίας και των σχεδίων διαχείρισης για προστατευόμενες περιοχές. Η παρακολούθηση εφαρμογής Ειδικών Χωροταξικών Μελετών και ΖΟΕ. Ο σχεδιασμός παραλαβής και διαχείρισης αποβλήτων από λιμενικές εγκαταστάσεις. Ο συντονισμός της υλοποίησης των προγραμμάτων εκτέλεσης έργων που προβλέπονται από τα γενικά πολεοδομικά σχέδια (Γ.Π.Σ.) και τις πολεοδομικές μελέτες. κ.ά. - Υγείας: Οι περιφέρειες ασκούν τις αρμοδιότητες των Υγειονομικών Περιφερειών (Δ.Υ.Π.Ε.) της χώρας. Στον ανωτέρω τομέα περιλαμβάνονται ιδίως: Ο υγειονομικός έλεγχος καταστημάτων, βιοτεχνιών και βιομηχανιών παρασκευής και επεξεργασίας τροφίμων ζωικής προέλευσης, καθώς και οι λοιποί υγειονομικοί έλεγχοι, που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία σε περιφερειακό επίπεδο. Η χορήγηση αδειών για την καταλληλότητα ζωικών τροφίμων. Η χορήγηση άδειας ίδρυσης και λειτουργίας των κάθε είδους δημόσιων και ιδιωτικών εργαστηρίων, τα οποία πραγματοποιούν μικροβιολογικές εξετάσεις ελέγχου νερού, τροφίμων ή ποτών, με εξαίρεση τα εργαστήρια του Γενικού Χημείου του Κράτους, το κλείσιμο όσων λειτουργούν χωρίς τη νόμιμη άδεια και η επιβολή προστίμου σε βάρος αυτών. κ.ά. ENVIROPLAN A.E. 1-65

74 - Παιδείας - Πολιτισμού - Αθλητισμού, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: Η εξειδίκευση και κατάρτιση προγραμμάτων, προς υποστήριξη της δια βίου μάθησης, στο πλαίσιο των κατευθύνσεων και του σχεδιασμού του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, σύμφωνα και με την κείμενη νομοθεσία. Η εκπόνηση και εκτέλεση προγραμμάτων, τα οποία αφορούν θέματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, Νέας Γενιάς και εκπαίδευσης ενηλίκων σύμφωνα με τον αντίστοιχο σχεδιασμό και τις εφαρμοζόμενες, από το Υπουργείο Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, πολιτικές. Ο συντονισμός δράσεων των πολιτιστικών φορέων της περιφέρειας. Η κοινή οργάνωση με τοπικούς φορείς πολιτιστικών εκδηλώσεων με σκοπό τη διατήρηση της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς και τη διάδοσή της στους νέους. Η υλοποίηση Αθλητικών προγραμμάτων σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού, αθλητικούς συλλόγους, δήμους, καθώς και με άλλους φορείς Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου. Η άσκηση εποπτείας επί των Εθνικών Αθλητικών Κέντρων, που καθορίζονται με απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και Πολιτισμού και Τουρισμού. κ.ά. - Πολιτικής Προστασίας και Διοικητικής Μέριμνας, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: Ο συντονισμός και η επίβλεψη του έργου της πολιτικής προστασίας για την πρόληψη, ετοιμότητα, αντιμετώπιση και αποκατάσταση των καταστροφών, εντός των ορίων της εδαφικής της περιφέρειας, στο πλαίσιο και του ν. 3013/2002 (ΦΕΚ 102 Α'), όπως ισχύει, η συμμετοχή στην εκπόνηση προγραμμάτων αντιπυρικής προστασίας δασικών εκτάσεων, στο σχεδιασμό και στη μελέτη μεθόδων και μέσων για την πρόληψη και καταστολή τους. Η συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς για την καταστολή των δασικών πυρκαγιών, κ.ά. Ακολούθως παρουσιάζονται ενδεικτικά οι αρμοδιότητες της Περιφέρειας Ηπείρου από την 01/07/2011, εστιασμένες στα κύρια στοιχεία ανά τομέα: - Προγραμματισμού Ανάπτυξης, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: Ο περιφερειακός αναπτυξιακός σχεδιασμός, ο προγραμματισμός, η υλοποίηση των σχετικών με αυτόν δράσεων και η παρακολούθηση της αναπτυξιακής πορείας της περιφέρειας. ENVIROPLAN A.E. 1-66

75 Η σύσταση Περιφερειακής Γνωμοδοτικής Επιτροπής, η οποία γνωμοδοτεί για τις αιτήσεις υπαγωγής επενδύσεων ή προγραμμάτων χρηματοδοτικής μίσθωσης εξοπλισμού, σύμφωνα με τις διατάξεις των αναπτυξιακών νόμων. Η παραλαβή των αιτήσεων υπαγωγής επενδύσεων, ο έλεγχος των στοιχείων, η αξιολόγησή τους, η εισήγηση στην Περιφερειακή Γνωμοδοτική Επιτροπή, η έκδοση της απόφασης υπαγωγής, οι αποφάσεις τροποποίησης και η παρακολούθηση της υλοποίησης του επενδυτικού σχεδίου, ανάκλησης υπαγωγής και επιστροφής ενισχύσεων που έχουν καταβληθεί, σύμφωνα με τις διατάξεις των αναπτυξιακών νόμων. Η συγκρότηση των Περιφερειακών Οργάνων Ελέγχου των επενδύσεων για την πιστοποίηση των δαπανών και την υλοποίηση των εγκεκριμένων εργασιών, σύμφωνα με τις διατάξεις των αναπτυξιακών νόμων. Η σύνταξη τεχνικών δελτίων των ιδιωτικών επενδύσεων που εντάσσονται στα επιχειρησιακά προγράμματα. Η παρακολούθηση και η επισήμανση στους αρμόδιους φορείς ζητημάτων, που αναφέρονται στη λήψη των αναγκαίων μέτρων προς βελτίωση του επιπέδου ζωής των πολιτών. κ.ά. - Φυσικών Πόρων - Ενέργειας - Βιομηχανίας, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: α. Υποτομέας Διαχείρισης Υδάτων: Η άσκηση αρμοδιοτήτων για την προστασία και διαχείριση των υδάτων. Ειδικότερα οι ανωτέρω αρμοδιότητες αφορούν τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για: Την επιβολή μέτρων και κυρώσεων για την προστασία των υδάτων και την αντιμετώπιση αυξητικών τάσεων που προκύπτουν από ανθρώπινες δραστηριότητες στις συγκεντρώσεις ουσιών στα υπόγεια ύδατα, και Τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων, προκειμένου να διαπιστωθεί η ποιότητα των πλαστικών σωλήνων και των εξαρτημάτων από μη πλαστικοποιημένο πολυβινυλοχλωρίδιο (σκληρό PVC), που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά πόσιμου νερού και αποχετευτικών λυμάτων, καθώς και για συστήματα αποχετεύσεως στα κτίρια, κ.ά. β. Υποτομέας Διαχείρισης Οδικού δικτύου - Τομέας περιβάλλοντος και ποιότητας ζωής, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: Η εξειδίκευση των κατευθυντήριων γραμμών περιβαλλοντικής πολιτικής σε επίπεδο μητροπολιτικής περιφέρειας. Ο σχεδιασμός της διαχείρισης στερεών αποβλήτων σε επίπεδο περιφέρειας. ENVIROPLAN A.E. 1-67

76 Η εκπόνηση στρατηγικών σχεδίων, προγραμμάτων και μελετών για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και του θορύβου. Η διαχείριση των μητροπολιτικού χαρακτήρα πάρκων και των υπερτοπικών χώρων πρασίνου, όπως οριοθετούνται από την κείμενη νομοθεσία. Η διαχείριση αυτή ασκείται εντός έτους από τη δημοσίευση του παρόντος και δεν θίγει δικαιώματα δήμων επί επιτρεπτών, κατά την κείμενη νομοθεσία, χρήσεων, εντός των ανωτέρω πάρκων και χώρων πρασίνου. Η έγκριση περιβαλλοντικών όρων για: α) έργα και δραστηριότητες μητροπολιτικής και διαδημοτικής εμβέλειας και β) έργα που πραγματοποιούνται από τις υπηρεσίες της μητροπολιτικής αυτοδιοίκησης. Ο συντονισμός των ενεργειών για την παρακολούθηση και προστασία του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου ο φυσικός αποδέκτης, οι προστατευτέοι φυσικοί πόροι, οι ρυπαίνουσες δραστηριότητες ή οι ενδεικνυόμενες λύσεις παρουσιάζουν διαδημοτικό χαρακτήρα. Η συνδρομή στο έργο του Ε.Φ.Ε.Τ. και η διενέργεια ελέγχων ή άλλων πράξεων, που ζητούν τα εντεταλμένα όργανα του Ε.Φ.Ε.Τ. και σύμφωνα με τις οδηγίες τους. κ.ά. - Τομέας χωρικού σχεδιασμού και αστικών αναπλάσεων, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: Η εξειδίκευση των γενικών κατευθύνσεων και η έκδοση οδηγιών στα θέματα πολεοδομικού σχεδιασμού οικιστικής πολιτικής και κατοικίας, καθώς και οικοδομικού και κτιριοδομικού κανονισμού. Η εξειδίκευση των στρατηγικών κατευθύνσεων για το χωροταξικό σχεδιασμό σε επίπεδο μητροπολιτικής περιφέρειας. Η προώθηση προγραμμάτων, έργων και αναπλάσεων μητροπολιτικής και υπερτοπικής σημασίας. κ.ά. - Τομέας μεταφορών και συγκοινωνιών, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως η εκπόνηση μελετών, προγραμμάτων και σχεδίων συγκοινωνιακών έργων, κ.ά. - Τομέας πολιτικής προστασίας και ασφάλειας, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: Η εκπόνηση σχεδίων έκτακτης ανάγκης. Η συγκρότηση και λειτουργία συντονιστικού μητροπολιτικού οργάνου για την πρόληψη και αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών. Η διαχείριση και εφαρμογή προγραμμάτων πολιτικής προστασίας. ENVIROPLAN A.E. 1-68

77 Ο σχεδιασμός των αναδασώσεων και της αντιχειμαρρικής προστασίας και η μέριμνα για την κατάρτιση πολυετών προγραμμάτων περιφερειακού επιπέδου. Η μέριμνα για το σχεδιασμό της αντιπυρικής προστασίας και η οργάνωση της αρωγής και συνεργασίας των εμπλεκόμενων κρατικών και άλλων φορέων και των Ο.Τ.Α. στο έργο της καταστολής των δασικών πυρκαγιών Διοίκηση - Οργάνωση & Αρμοδιότητες Δήμων της Περιφέρειας Ηπείρου Ο κάθε δήμος της Περιφέρειας Ηπείρου διοικείται από το δημοτικό συμβούλιο, την οικονομική επιτροπή, την επιτροπή ποιότητας ζωής, την εκτελεστική επιτροπή και τον δήμαρχο. Ο δήμαρχος προασπίζει τα τοπικά συμφέροντα, κατευθύνει τις δράσεις του δήμου για την υλοποίηση του σχεδίου ανάπτυξης, διασφαλίζει την ενότητα της τοπικής κοινωνίας και ασκεί τα καθήκοντά του με γνώμονα τις αρχές της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας. Το δήμαρχο επικουρούν οι αντιδήμαρχοι, οι οποίοι είναι οι σύμβουλοι της πλειοψηφίας που ορίζει ο δήμαρχος και στους οποίους μεταβιβάζει την άσκηση αρμοδιοτήτων καθ ύλην και κατά τόπο. Οι δήμοι και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου αυτών, ύστερα από απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία των μελών του ή του οικείου οργάνου διοίκησης του νομικού προσώπου, μπορούν να συμμετέχουν και να συγχρηματοδοτούν την κατάρτιση και εκτέλεση οποιασδήποτε κατηγορίας προγραμμάτων και μέτρων, εφόσον οι δράσεις τους, ανεξαρτήτως εάν συνάπτονται με αρμοδιότητες των δήμων, συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική πρόνοια και συνοχή, την περιβαλλοντική προστασία και την εν γένει βελτίωση της ποιότητας ζωής της τοπικής κοινωνίας. Οι αρμοδιότητες που μεταφέρονται στους Καλλικρατικούς Δήμους από την 01/01/2011 διαφοροποιούνται από την 01/01/2013. Ειδικότερα, από την 01/01/2011 προστίθενται οι ακόλουθες αρμοδιότητες, εστιασμένες στα στοιχεία που έχουν σχέση με το αντικείμενο του Επιχειρησιακού Σχεδίου: - Τομέας Περιβάλλον, στους οποίους περιλαμβάνονται, ιδίως: Η έκδοση οικοδομικών αδειών. Ο έλεγχος των αρχιτεκτονικών, των στατικών, των υδραυλικών και των ηλεκτρομηχανολογικών μελετών, της μελέτης θερμομόνωσης, της μελέτης παθητικής ENVIROPLAN A.E. 1-69

78 πυροπροστασίας και των σχετικών φορολογικών στοιχείων για την έκδοση ή αναθεώρηση οικοδομικών αδειών βιομηχανικών κτιρίων, κατά τις ρυθμίσεις των παραγράφων 1 έως και 3 του άρθρου 5 του π.δ. 78/2006 (ΦΕΚ 80 Α'). Ο έλεγχος εφαρμογής ρυμοτομικών σχεδίων στο έδαφος πριν την έγκριση των πινακίδων εφαρμογής. Η διαχείριση στερεών αποβλήτων, σε επίπεδο προσωρινής αποθήκευσης, μεταφόρτωσης, επεξεργασίας, ανακύκλωσης και εν γένει αξιοποίησης, διάθεσης, λειτουργίας σχετικών εγκαταστάσεων, κατασκευής μονάδων επεξεργασίας και αξιοποίησης, καθώς και αποκατάστασης υφιστάμενων χώρων εναπόθεσης (Χ.Α.Δ.Α.). Η διαχείριση πραγματοποιείται, σύμφωνα με τον αντίστοιχο σχεδιασμό, που καταρτίζεται από την Περιφέρεια κατά την ειδικότερη ρύθμιση του άρθρου 186 παρ. ΣΤ' αριθμ. 29 του παρόντος νόμου. κ.ά. - Τομέα Ποιότητα Ζωής και Εύρυθμης Λειτουργίας των Πόλεων, προστίθενται οι ακόλουθες αρμοδιότητες: Η χορήγηση άδειας δομικής ή μηχανικής κατασκευής προς εγκατάσταση κεραίας σταθμού στην ξηρά, σύμφωνα με το άρθρο 24 α' του ν. 2075/ 1992 (ΦΕΚ 129Α'), όπως ισχύει, και η επιβολή κυρώσεων στους παραβάτες. Η παραλαβή των αποσυρόμενων δικύκλων, μοτοσυκλετών και μοτοποδηλάτων, όπου δεν υπάρχουν υποκαταστήματα του Ο.Δ.Δ.Υ.. κ.ά. - Τομέα Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης, προστίθενται νέες αρμοδιότητες, όπως η εφαρμογή προγραμμάτων εμβολιασμών και η διενέργειά τους. - Τομέα Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού, προστίθενται οι ακόλουθες αρμοδιότητες: Η εκτέλεση προγραμμάτων δια βίου μάθησης στο πλαίσιο του αντίστοιχου εθνικού και περιφερειακού σχεδιασμού, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Η μεταφορά μαθητών από τον τόπο διαμονής στο σχολείο φοίτησης, περιλαμβανομένης της μεταφοράς των μαθητών σχολείων ειδικής αγωγής, καθώς και της μεταφοράς και σίτισης μαθητών μουσικών και καλλιτεχνικών και λυκείων. κ.ά. - Τομέα Αγροτική Ανάπτυξη - Κτηνοτροφία - Αλιεία, στον οποίο περιλαμβάνονται οι ακόλουθες αρμοδιότητες: Η μελέτη και εκτέλεση έργων τεχνικής υποδομής, τοπικής σημασίας, που αφορούν στη γεωργία, την κτηνοτροφία και την αλιεία και ιδίως αυτών που σχετίζονται με την ENVIROPLAN A.E. 1-70

79 αγροτική οδοποιία, την κατασκευή λιμνοδεξαμενών, τα έργα βελτίωσης βοσκοτόπων και τα εγγειοβελτιωτικά έργα. Η διαχείριση βοσκοτόπων. Η παροχή γνώμης για τον καθορισμό Βιομηχανικών και Επιχειρησιακών Περιοχών (Β.Ε.ΠΕ.) και για τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, κατ' άρθρο 5 του ν. 2545/1997 (ΦΕΚ 254 Α'). Η έρευνα και μελέτη κάθε θέματος για την ανάπτυξη της γεωργίας, κτηνοτροφίας, και αλιείας, καθώς και τη διατήρηση του αγροτικού, κτηνοτροφικού και αλιευτικού πληθυσμού στις εστίες τους. Η ανάπτυξη, προστασία, εκτίμηση και παρακολούθηση της φυτικής και ζωικής παραγωγής. κ.ά. Ενώ από την 01/01/2013 προστείθενται οι ακόλουθες αρμοδιότητες στους Καλλικρατικούς Δήμους: Η συνδρομή στο έργο του Ε.Φ.Ε.Τ. και η διενέργεια ελέγχων ή άλλων πράξεων, που ζητούν τα εντεταλμένα όργανα του Ε.Φ.Ε.Τ. και σύμφωνα με τις οδηγίες τους. Η οργάνωση αυτοτελώς ή σε συνεργασία με τις αντίστοιχες περιφερειακές υπηρεσίες ειδικών προγραμμάτων για την προστασία και προαγωγή της Δημόσιας Υγείας στην περιοχή αρμοδιότητάς τους, κατά τις ρυθμίσεις της παρ. 7 του άρθρου 14 του ν. 3172/2003 (ΦΕΚ 197 Α'). Η σύνδεση αγροτικής παραγωγής και τουριστικής ανάπτυξης. Η ενημέρωση του αγροτικού πληθυσμού για τις βελτιωμένες μεθόδους παραγωγής και οργάνωσης των εκμεταλλεύσεων για την αντιμετώπιση των τεχνικών, οικονομικών και διαρθρωτικών προβλημάτων στο πλαίσιο των προγραμμάτων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Η συνεργασία με ιδρύματα έρευνας της αγροτικής, κτηνοτροφικής και αλιευτικής παραγωγής. Η ευρύτερη διάδοση στον αγροτικό κόσμο, μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων, γνώσεων για την εφαρμογή βελτιωμένων μεθόδων καλλιέργειας. Η καλύτερη οργάνωση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στο πλαίσιο σχεδίων βελτίωσης. Η άσκηση εποπτείας και ελέγχου στον τομέα της αλιείας στην περιοχή δικαιοδοσίας του δήμου. Η απόφαση εφαρμογής του προγράμματος ανάπτυξης των ιχθυοκαλλιεργειών με την έγκαιρη και επαρκή παραγωγή του αναγκαιούντος (γόνου) ιχθυδίων για τον ENVIROPLAN A.E. 1-71

80 εφοδιασμό με αυτόν των ενδιαφερόμενων ιδιωτών πεστροφοκαλλιεργητών (άρθρο 110 παρ. α' του π.δ. 433/1977). Η συγκέντρωση και η τήρηση στοιχείων των υδατοκαλλιεργειών και της αλιείας στα εσωτερικά ύδατα. Η κατάρτιση μελετών και η σύνταξη εκλαϊκευμένων εντύπων που αφορούν δραστηριότητες θαλάσσιας αλιείας, υδατοκαλλιεργειών και προστασίας των υδάτινων οικοσυστημάτων. Η διοργάνωση ενημερωτικών συναντήσεων με αλιείς, υδατοκαλλιεργητές και γενικά εργαζόμενους σε επιχειρήσεις του αλιευτικού τομέα. Η έγκριση για τη διενέργεια εμπλουτισμού λιμνών και ποταμών και ο καθορισμός της απαγορευτικής περιόδου αλιείας με κάθε μέσο και εργαλείο στις λίμνες. Η επιβολή ειδικών ή πρόσθετων περιοριστικών μέτρων της αλιείας για ποτάμιους, λιμναίους, λιμνοθαλάσσιους και άλλους υδάτινους χώρους (άρθρο 10 του ν.δ.420/1970, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 3 του ν.1740/1987 και το άρθρο 9 παρ. 1 του ν. 2040/1992). Η έγκριση για διενέργεια αθλητικής αλιείας (π.δ.373/1985 άρθρο 5 παρ. 2 ΦΕΚ 131 Α'). Η σύμφωνη γνώμη για την εισαγωγή από το εξωτερικό ζώντων υδροβίων ζώων και φυτών ή φυκιών ή των αυγών τους για τεχνητή εκτροφή ή εμπλουτισμό υδάτων. κ.ά. ENVIROPLAN A.E. 1-72

81 1.3. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΠΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Στην ενότητα αυτή γίνεται διακριτή αναφορά των δημόσιου συμφέροντος φορέων, των φορέων της Αυτοδιοίκησης και των συλλογικών φορέων ως ακολούθως: Α) Φορείς Δημοσίου συμφέροντος α) Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας, όπως παρουσιάσθηκε στην ενότητα της παρούσας β) Εποπτευόμενοι Φορείς Υπουργείων (η διάκριση γίνεται ανα εποπτεύον Υπουργείο) Εποπτευόμενοι Φορείς Υπουργείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας: - Επιμελητήριο Άρτας - Επιμελητήριο Πρεβέζης - Επιμελητήριο Θεσπρωτίας - Επιμελητήριο Ιωαννίνων - Οικονομικό Επιμελητήριο - Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορίου (Παράρτημα Ηπείρου) - Παρατηρητήριο για την Κοινωνία της Πληροφορία (Παράρτημα Ηπείρου) Εποπτευόμενοι Φορείς του Υπουργείου Θαλάσσιων Υποθέσεων, Νησιών και Αλιείας: - Οργανισμός Λιμένα Ηγουμενίτσας Εποπτευόμενοι Φορείς του Υπουργείου Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής: - Ινστιτούτου Γεωλογικών Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ)- Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου - Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Βίκου-Αώου και Πίνδου - Φορέας Διαχείρισης Υγροτόπων Αμβρακικού - Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Τζουμέρκων Περιστερίου & Χαράδρας Αράχθου - Φορέας Διαχείρισης Λίμνης Παμβώτιδας - Φορέας Διαχείρισης Στενών & Εκβολών Ποταμών Αχέρωντα & Καλαμά - Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας - Κτηματολόγιο ΑΕ Εποπτευόμενοι Φορείς του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης: - Κεφάλαιο Αποσημειώσεως Φορτοεκφορτωτών Πρέβεζας - ΙΚΑ - ΙΚΑ ΕΤΕΑΜ - ΟΑΕΕ - ΟΓΑ - Οργ. Απασχολήσεως Εργατικού Δυναμικού (ΟΑΕΔ) - Οργανισμός Εργατικής Εστίας ENVIROPLAN A.E. 1-73

82 - Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) Εποπτευόμενοι Φορείς του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύσης: - 6 η ΥΠΕ Πελλοπονήσου- Ιονίων- Ηπείρου και Δυτικής Ελλάδας - Θεραπευτήριο Χρόνιων Παθήσεων Ηγουμενίτσας - Κεκυκαμέα Πρεβέζης - Κέντρο Αποθεραπείας και Αποκατάστασης Άρτας - Κέντρο Παιδικής Μέριμνας Αρρένων Φιλιατών Θεσπρωτίας - Νομ. Γενικό Νοσοκομείο Άρτας - Νομ. Γενικό Νοσοκομείο Πρέβεζας - Νοσοκομείο Χατζηκώστα Γεωργίου - Νομαρχιακό Γενικό Νοσοκομείο - Κ.Υ. Φιλιατών - Ι.Κ.Α. (Τοπικές Διοικητικές Επιτροπές μόνο, Ν. 2503/1997) - Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων (ΝΠΔΔ) Εποπτευόμενοι Φορείς του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού - Εθνικό και Αθλητικό Κέντρο Ιωαννίνων - Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων (Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρεβέζης, Θεσπρωτίας) - Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρεβέζης και Θεσπρωτίας) - Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων & Τεχνικών Έργων Ηπείρου - Εθνικό Χιονοδρομικό Κέντρο Βασιλίτσας - Ελληνικός Οοργανισμός Τουρισμού (ΕΟΤ)-Παράρτημα Ιωαννίνων - ΕΡΤ ΑΕ (Παράρτημα Ηπείρου) - Πανηπειρωτικό Εθνικό Αθλητικό Κέντρο Ιωαννίνων - Σύνδεσμος Ελληνικών Γυμναστικών Αθλητικών Σωματείων Ηπείρου (Σ.Ε.ΓΑ.Σ.) - Ταμείο Αλληλοβοήθειας Υπαλλήλων Υπουργείου Πολιτισμού Εποπτευόμενοι Φορείς του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων - ΓΕΩΤΕΕ - Κέντρα ΟΓΕΕΚΑ «Δήμητρα» - Περιφερειακό Υποκατάστημα ΕΛΓΑ - Περιφερειακά Γραφεία Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. - ΕΛΟΓΑΚ Εποπτεία Γάλακτος & Εργαστήριο Ποιότητας - ΕΘΙΑΓΕ - Ινστιτούτο Γεωπονικών Επιστημών - Κεντρικό Ταμείο Γεωργίας Κτηνοτροφίας & Δασών ENVIROPLAN A.E. 1-74

83 - Οργανισμός Πιστοποίησης και Επίβλεψης Γεωργικών Προϊόντων Εποπτευόμενοι Φορείς του Υπουργείο Δικαιοσύνης Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων - Δικηγορικοί Σύλλογοι Περιφέρειας Ηπείρου - Σωφρονίστηκα Ιδρύματα(π.χ. Κατάστημα Κράτησης Α τύπου) Περιφέρειας Ηπείρου - Δικαστήρια(π.χ. Ειρηνοδικεια, Πρωτοδικεία) Περιφέρειας Ηπείρου - Εισαγγελικές Αρχές Εποπτευόμενοι Φορείς του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων - Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων - ΤΕΙ Ηπείρου - Ισραηλιτική Κοινότητα Ιωαννίνων - Μητροπόλεις, Εκκλησίες & Μονές - Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Βελλάς Εποπτευόμενος Φορέας του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων - Αερολιμένας Ιωαννίνων Οι εποπτευόμενοι φορείς του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη που δραστηριοποιούνται στην Περιφέρεια Ηπείρου δεν έχουν καταγραφεί διότι δεν έχουν άμεση συσχέτιση με το πρόγραμμα της Πράσινης Ανάπτυξης στην Περιφέρεια Ηπείρου. γ) Φορείς - Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου της Περιφέρεια Ηπείρου - δημοσίου συμφέροντος: - Λιμενικά Ταμεία (όσα δεν έχουν μετατραπεί σε δημοτικά νομικά πρόσωπα ή υπηρεσίες) - Ιατρικός Σύλλογος Ιωαννίνων - Φαρμακευτικός Σύλλογος Ιωαννίνων - Οδοντιατρικοί Σύλλογοι (Ιωαννίνων, Πρέβεζας) - Κεφάλαια Αποζημίωσης Φορτοεκφορτωτών Ξηράς (συναρμοδιότητα με το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης) - Κεφάλαια Αποζημίωσης Φορτοεκφορτωτών Λιμένων (συναρμοδιότητα με το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης) - Εταιρείες Προστασίας Αποφυλακισθέντων - Εταιρείες Προστασίας Ανηλίκων ENVIROPLAN A.E. 1-75

84 δ) Εποπτευόμενος φορέας (ο μοναδικός) Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου της Περιφέρειας Ηπείρου είναι ο Γενικός Οργανισμός Εγγείων Βελτιώσεων Β) Φορείς Τοπικής Αυτοδιοίκησης 1 ο -βάθμια Αυτοδιοίκηση: Αιρετή Περιφέρεια Ηπείρου, όπως παρουσιάσθηκε στην ενότητα της παρούσας 2 ο -βάθμια Αυτοδιοίκηση: Δεκαοκτώ (18) Καλλικρατική Δήμοι, εκ των οποίων οι οκτώ (8) αφορούν την Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων, οι τέσσερις (4) αφορούν την Περιφερειακή Ενότητα Άρτας, οι τρεις (3) αφορούν την Περιφερειακή Ενότητα Θεσπρωτίας και οι τρεις (3) την Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας. Επιπλέον οι Δήμοι εποπτεύουν τους ακόλουθους φορείς, όπως ενδεικτικά παρουσιάζονται ακολούθως: Στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων, όσον αφορά το Δήμο Ιωαννιτών: - Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Κοινωνικής Μέριμνας και Περιβάλλοντος Ιωαννίνων - Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Περιφερειακού Θεάτρου Ιωαννίνων - Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Παιδείας και Πολιτισμού Δήμου Ιωαννίνων Πνευματικό Κέντρο Ιωαννίνων - Κοινωφελής Επιχείρηση Δήμου Περάματος - Παιδικοί και Βρεφονηπιακοί Σταθμοί Δήμου Ιωαννίνων - κ.ά. Στην Περιφερειακή Ενότητα Άρτας, όσον αφορά τον Δήμο Αρταίων: - Αθλητικό Κέντρο Άρτας - Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης και Αποχέτευσης Άρτας - Αρτάιων Δημοτική Ανώνυμη Εταιρεία ΟΤΑ - Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Δήμου Αρταίων - κ.ά. Στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσπρωτίας, όσον αφορά το Δήμο Ηγουμενίτσας: - Δημοτική Επιχείρηση Υδρευσης και Αποχέτευσης Ηγουμενίτσας - Κοινωφελής Επιχείρηση Δήμου Ηγουμενίτσας - Φορείς Προσχολικής Αγωγής, Κοινωνικής Προστασίας & Πολιτισμού. - κ.ά. Στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας, όσον αφορά το Δήμο Πρέβεζας: - Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης και Αποχέτευσης Πρέβεζας - Κοινωφελής Επιχείρηση Δήμου Πρέβεζας Άλλοι φορείς που δραστηριοποιούνται στην Περιφέρεια Ηπείρου είναι: - ΦοΔΣΑ1 ης Δ.Ε. Περιφέρειας Ηπείρου (Νομός Ιωαννίνων) ENVIROPLAN A.E. 1-76

85 - ΦοΔΣΑ 2 ης Δ.Ε. Περιφέρειας Ηπείρου- (μέρος του Ν. Θεσπρωτίας μέρος του Ν. Πρεβέζης) - ΦοΔΣΑ 3 ης Δ.Ε. Περιφέρειας Ηπείρου- (Ν. Άρτας και μέρος του Ν. Πρεβέζης) - ΦοΔΣΑ 4 ης Δ.Ε. Περιφέρειας Ηπείρου- (μέρος του Ν. Θεσπρωτίας) - Δημοτική Επιχείρηση Τουριστικής Ανάπτυξης Ιωαννίνων - Δημοτική Επιχείρηση Ανάπτυξης Δήμου Άρτας - Δημοτική Επιχείρηση Ανάπτυξης Ηγουμενίτσας - Σύνδεσμος Ενώσεων Αγροτουρισμού Ελλάδας- ΣΕΑΓΕ - Επιστημονικό και Τεχνολογικό Πάρκο Ιωαννίνων - BIC Ηπείρου Κέντρο Επιχείρησης και Καινοτομίας Ηπείρου - Αναπτυξιακή ΗΠΕΙΡΟΣ Α.Ε. - Αναπτυξιακή Νοτίου Ηπείρου - Αμβρακικού - Αναπτυξιακή Ανώνυμη Εταιρία Ο.Τ.Α. (ΕΤΑΝΑΜ ΑΕ ΟΤΑ) - Πρότυπη Δημοτική Συνεταιριστική Αλιευτική Επιχείρηση «ΠΡΕΒΕΖΑ Α.Ε.» - Δημοτική Επιχείρηση Σφαγείων Φιλιπιάδας (ΔΕΣΦΙ) Ν. Πρέβεζας Γ) Φορείς Ιδιωτικού Χαρακτήρα που δραστηριοποιούνται στην Περιφέρεια Ηπείρου είναι: - Σύλλογος Επαγγελματοβιοτεχνών και Τουριστικών Επιχειρήσεων Δήμου Μαργαριτίου «Η Ενώση» - Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής Βορείου Αιγαίου - Ίδρυμα Εγνατία Ηπείρου - Αγροτική Συνεταιριστική Ηπείρου Κέρκυρας ΑΕ (ΑΣΗΚ Α.Ε.) - Στον τομέα προστασία περιβάλλοντος: - Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Ιωαννίνων - Ελληνικό Κέντρο Περίθαλψης Άγριων Ζώων - Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων - Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία - Περιβαλλοντικό Κέντρο Αρκτούρου - Κέντρο Ενημέρωσης Παπίγκου του WWF ENVIROPLAN A.E. 1-77

86 1.4. ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» Τον Μάρτιο 2010, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» με στόχο την έξοδο από την κρίση και την προετοιμασία της οικονομίας της ΕΕ για την επόμενη δεκαετία. Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» καθορίζει, ένα όραμα για μια κοινωνική οικονομία της αγοράς στην Ευρώπη κατά την επόμενη δεκαετία και βασίζεται σε τρεις συναρθρωμένους και αλληλοενισχυόμενους τομείς προτεραιότητας: έξυπνη ανάπτυξη, με τη θεμελίωση της οικονομίας στη γνώση και την καινοτομία βιώσιμη ανάπτυξη, με την προώθηση μιας ανταγωνιστικής οικονομίας χαμηλών εκπομπών άνθρακα που θα αξιοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους που διαθέτει και ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς, η οποία θα προάγει μια οικονομία υψηλής απασχόλησης και θα οδηγεί σε κοινωνική και γεωγραφική συνοχή. Η πρόοδος που συντελείται για την επίτευξη των προαναφερόμενων στόχων θα μετράται σε συνάρτηση με πέντε αντιπροσωπευτικούς πρωταρχικούς στόχους οι οποίοι τίθενται σε επίπεδο ΕΕ και τους οποίους τα κράτη μέλη θα κληθούν να μετασχηματίσουν σε εθνικούς στόχους με γνώμονα συγκεκριμένα σημεία εκκίνησης: o Το 75 % του πληθυσμού ηλικίας ετών θα πρέπει να εργάζεται. o Το 3% του ΑΕΠ της ΕΕ θα πρέπει να επενδύεται σε Έρευνα & Ανάπτυξη. o Οι στόχοι «20/20/20» που έχουν τεθεί για το κλίμα και την ενέργεια θα πρέπει να επιτευχθούν. o Το ποσοστό των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα τη σχολική εκπαίδευση θα πρέπει να είναι κατώτερο του 10%, ενώ ποσοστό τουλάχιστον 40% της νέας γενιάς θα πρέπει να διαθέτει πτυχίο ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης. o Θα πρέπει να μειωθούν κατά 20 εκατομμύρια τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας. Σύμφωνα με την αυτήν την στρατηγική το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την κλιματική και ενεργειακή πολιτική με στόχο την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος και την αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας της Ε.Ε., ενισχύοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα της και την μετατροπή της σε μια ιδιαίτερα αποδοτική από ενεργειακή άποψη οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Σε εθνικό επίπεδο, προτεραιότητες αποτελούν το κλίμα και η ενέργεια, η αναδιάρθρωση στους παραγωγικούς τομείς και η εξοικονόμηση των φυσικών πόρων. ENVIROPLAN A.E. 1-78

87 Οι κύριες προτεραιότητες της «Πράσινης Ανάπτυξης» που έχουν τεθεί σε εθνικό επίπεδο αφορούν στους ακόλουθους τομείς Κλίμα και ενέργεια: Η μετάβαση σε μια οικονομία που μειώνει τις εκπομπές άνθρακα με πραγματική πρόοδο μέχρι το 2020 και τελικά μπορεί να απεξαρτηθεί από τα ορυκτά καύσιμα με ορίζοντα το 2050 Αναδιάρθρωση στους παραγωγικούς τομείς: Αλλαγές σε συστήματα παραγωγής και κατανάλωσης. Εξοικονόμηση των φυσικών πόρων Πράσινες υποδομές (νερό, απορρίμματα, δίκτυα, μεταφορές, αστικές και οικιστικές υποδομές) Ορισμένες δράσεις που εξυπηρετούν την στρατηγική της «Πράσινης Ανάπτυξης» σε εθνικό επίπεδο αναφέρονται συνοπτικά στη συνέχεια: Α ΑΞΟΝΑΣ ΔΡΑΣΗΣ: Κλίμα και ενέργεια μείωση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου εξοικονόμηση ενέργειας προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) Β ΑΞΟΝΑΣ ΔΡΑΣΗΣ: Αναδιάρθρωση στους παραγωγικούς τομείς: επαναπροσδιορισμός των καλλιεργητικών μεθόδων στη γεωργία και πιστοποίηση των βιολογικών προϊόντων υποστήριξη των ελληνικών ποικιλιών, ποικιλίες ανθεκτικές στις ελληνικές κλιματικές συνθήκες και ποικιλίες που δεν απαιτούν μεγάλη κατανάλωση φυσικών πόρων και ιδιαίτερα νερού προώθηση των ήπιων μορφών τουρισμού ενίσχυση της πράσινης επιχειρηματικότητας Γ ΑΞΟΝΑΣ ΔΡΑΣΗΣ: Εξοικονόμηση των φυσικών πόρων Πράσινες υποδομές: εξοικονόμηση πόσιμου νερού εφαρμογή προγραμμάτων προστασίας για τα ποτάμια και τις λίμνες εφαρμογή πολιτικών και τεχνικών εξοικονόμησης νερού στον αγροτικό, τουριστικό, βιομηχανικό και αστικό τομέα προστασία και διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος, διαχείριση υδάτινων πόρων προστασία και ανάπτυξη δασών, εκπόνηση δασοπονικού σχεδίου για κάθε δασικό σύμπλεγμα, κατάρτιση δασικών χαρτών, σύνταξη δασολογίου ολοκληρωμένη διαχείριση των στερεών αποβλήτων με μείωση της παραγωγής τους, ανάκτηση, ανακύκλωση, επαναχρησιμοποίηση υλικών ENVIROPLAN A.E. 1-79

88 στροφή στις μεταφορές με μέσα σταθερής τροχιάς σιδηρόδρομος και στα μέσα μαζικής μεταφοράς γενικότερα αστική ανάπλαση, δημιουργία ελεύθερων χώρων πρασίνου στις πόλεις βιοκλιματικά κτίρια (ενεργειακή θωράκιση των κτιρίων με στόχο τη μείωση των απωλειών ενέργειας και τη μικρότερη δυνατή κατανάλωση) Στην Περιφέρεια Ηπείρου, η Πράσινη Ανάπτυξη αποτελεί μια νέα στρατηγική για την έξοδο από την ενεργειακή, χρηματοπιστωτική, περιβαλλοντική κρίση επιδιώκοντας την ανασυγκρότηση της παραγωγικής της βάσης, την ισόρροπη ανάπτυξη, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Τα ανωτέρω προϋποθέτουν επενδύσεις στην παιδεία, τη γνώση, την καινοτομία, τις νέες τεχνολογίες. Πρόκειται για ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο με νέες δυνατότητες από τον αγροτικό μέχρι τον τουριστικό τομέα, δημιουργώντας νέες προοπτικές στον κλάδο της μεταποίησης, στον κατασκευαστικό τομέα, στον τομέα της ενέργειας. Λαμβάνοντας υπόψη όσα έχουν εκτεθεί έως τώρα για την δυναμική της περιοχής και την αξία των υπαρχόντων φυσικών και πολιτιστικών πόρων της περιοχής, σε συνδυασμό με τους άξονες προτεραιότητας που έχουν τεθεί σε εθνικό επίπεδο για την Πράσινη Ανάπτυξη, οι εξειδικευμένοι στόχοι που μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη αυτής της νέας στρατηγικής είναι οι ακόλουθοι: 1. «Πράσινη οικονομία σε δράση: ενέργεια, επιχειρηματικότητα, κατανάλωση, αστικές παρεμβάσεις» 2. «Αειφόρος αξιοποίηση του φυσικού κεφαλαίου» 3. «Ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στους κύριους παραγωγικούς τομείς», Ο 1 oς στόχος συμβάλλει στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την μετάβαση σε μια ανταγωνιστική οικονομία χαμηλής κατανάλωσης σε άνθρακα, υπό το πρίσμα της Εθνικής και Ευρωπαϊκής Στρατηγικής. Ο συγκεκριμένος στόχος ενσωματώνει μία σειρά πολιτικών που εστιάζουν στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας, την αύξηση του ενεργειακού δυναμικού από ΑΠΕ και φυσικό αέριο, τη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού, την παροχή αξιόπιστων ενεργειακών προϊόντων και υπηρεσιών προς τους καταναλωτές και την προώθηση των φιλοπεριβαλλοντικών προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης μέσω των «Πράσινων Προμηθειών». Μετά την δημιουργία των προϋποθέσεων για την προσέλκυση επενδύσεων μέσω του ιδιωτικού τομέα, καθώς και την διενέργεια επενδύσεων μέσω δημόσιων φορέων μπορούν πλέον να αντιμετωπιστούν οι περιβαλλοντικές, ενεργειακές και χωροταξικές προκλήσεις και να τονωθεί παράλληλα η οικονομική δραστηριότητα της Περιφέρειας Ηπείρου. ENVIROPLAN A.E. 1-80

89 Ο 2 ος στόχος συμβάλλει στην αειφορική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων με δράσεις που στοχεύουν στην προστασία και ανάδειξη της βιοποικιλότητας, στη διαχείριση και την προστασία των υδάτινων πόρων και των δασών, καθώς και στον σχεδιασμό για την έγκαιρη αντιμετώπιση περιβαλλοντικών κινδύνων και κρίσεων. Η επίτευξη του στόχου αυτού στην Περιφέρεια Ηπείρου προσεγγίζεται μέσω της πραγματοποίησης αναπτυξιακών επενδύσεων σε τεχνικά έργα και έργα αξιοποίησης φυσικών πόρων καθώς και στην αποκατάσταση των φυσικών τοπίων. Ο 3 ος στόχος, προϋποθέτει αλλαγές σε συστήματα παραγωγής και κατανάλωσης. Έτσι στον αγροτικό τομέα προτεραιότητα αποτελεί η προώθηση της παραγωγής με έμφαση στα πιστοποιημένα και επώνυμα προϊόντα ποιοτικά και ασφαλή. Παράλληλα οι επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών έχουν ήδη αρχίσει να κάνουν αισθητή την παρουσία τους στην αγροτική παραγωγή (διαχείριση κινδύνων από την ανομβρία, τη λειψυδρία ή την ερημοποίηση και τις φυσικές καταστροφές, αλλά και οι επιπτώσεις στην ποιότητα και ποσότητα των παραγομένων αγροτικών προϊόντων). Μέσω του στόχου αυτού θα υποστηρικτούν ποικιλίες, ανθεκτικές στις κλιματικές συνθήκες, χωρίς να απαιτούν μεγάλη κατανάλωση φυσικών πόρων και ιδιαίτερα νερού, ενώ η αγροτική πολιτική της Περιφέρειας θα συνδεθεί και θα υποστηριχθεί από την επιστημονική έρευνα, ώστε τα αγροτικά προϊόντα να μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του σύγχρονου διεθνούς ανταγωνισμού. Στον τομέα του τουρισμού, χρειάζεται μια σαφής μια ομαλή μετάβαση από το μαζικό σε ένα ποιοτικό τουρισμό με τη δημιουργία νέων δυναμικών προϊόντων με στόχο την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Το «πράσινο επιχειρείν» αποτελεί μια νέα ευκαιρία με δυναμικές προοπτικές, που μπορεί να προσφέρει προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας και να δημιουργήσει πολλές και ποιοτικές θέσεις εργασίας. Η συνεργία του με τους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας της Περιφέρειας (κτηνοτροφία, μεταποίηση, κλπ.) θα μπορέσει να δημιουργήσει πολλαπλασιαστικά φαινόμενα, όχι μόνο στην προσφορά και ζήτηση τελικών ή ενδιάμεσων προϊόντων, αλλά και πρώτων υλών ή τεχνικών παραγωγής και διαχείρισης. Στο κεφάλαιο που ακολουθεί, αναλύονται περαιτέρω ο σκοπός και οι στόχοι του Επιχειρησιακού Σχεδίου και επιχειρείται η σύνδεσης των στόχων αυτών με τους στόχους του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Θεσσαλία- Στερεά Ήπειρος» περιόδου , σε όσα αφορούν την περιοχή αναφοράς του Επιχειρησιακού Σχεδίου. ENVIROPLAN A.E. 1-81

90 2. ΣΚΟΠΟΣ & ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ 2.1. ΣΚΟΠΟΣ & ΣΤΟΧΟΙ Ε.Σ. Για την επιτυχή υιοθέτηση των αρχών και προσεγγίσεων της πράσινης ανάπτυξης από τους παραγωγικούς φορείς, τους δημόσιους ή αυτοδιοικητικούς οργανισμούς και τις κοινωνικές ομάδες της Περιφέρειας Ηπείρου, είναι απαραίτητη η εφαρμογή ενός κατάλληλου επιχειρησιακού σχεδίου που θα θέσει σε κίνηση τις διαδικασίες μετάβασης σε νέα πρότυπα παραγωγής και κατανάλωσης, ενώ παράλληλα θα δημιουργήσει αυτοτροφοδοτούμενες δραστηριότητες πράσινης ανάπτυξης, αποσυνδέοντας ως ένα βαθμό την οικονομική μεγέθυνση από την περιβαλλοντική επιβάρυνση. Στο πλαίσιο αυτό, είναι απαραίτητο να τεθεί μια κεντρική επιδίωξη, με όσο το δυνατόν εμβληματικό χαρακτήρα, που θα δείχνει με σαφή και παράλληλα οραματικό τρόπο την κατεύθυνση προς την οποία επιχειρείται να στραφεί η ανάπτυξη της Περιφέρειας. Για το σκοπό αυτό προτείνεται η ακόλουθη διατύπωση. Στρατηγική επιδίωξη Ως κεντρική επιδίωξη του Επιχειρησιακού Σχεδίου για την Πράσινη Ανάπτυξη στην Περιφέρεια Ηπείρου τίθεται ο «εμπλουτισμός του αναπτυξιακού μοντέλου της Περιφέρειας με τη δυναμική της αξιοποίησης του περιβαλλοντικού κεφαλαίου στο πλαίσιο της αειφορίας και της οικονομίας της γνώσης» Αποσκοπείται με αυτή την στρατηγική επιδίωξη η κατά το δυνατόν ολοκληρωμένη υιοθέτηση πρακτικών, μεθόδων και προσεγγίσεων της πράσινης ανάπτυξης, με την ένταξή τους στα σημερινά πρότυπα παραγωγικών και οικονομικών δραστηριοτήτων της Περιφέρειας, τα οποία με τον τρόπο αυτό αναμένεται να στραφούν με βαθμιαίο και όχι ριζοσπαστικό τρόπο προς κατευθύνσεις που θα συνδυάζουν την προστασία του περιβάλλοντος με την αξιοποίησή του ως φυσικό κεφάλαιο, αξιοποιώντας και ωθώντας σε περαιτέρω ανάπτυξη την καινοτομία και την οικονομία της γνώσης. ENVIROPLAN A.E. 2-1

91 Η στρατηγική επιδίωξη εμπλουτισμού του αναπτυξιακού μοντέλου της Περιφέρειας με τη δυναμική της αξιοποίησης του περιβαλλοντικού κεφαλαίου στο πλαίσιο της αειφορίας και της οικονομίας της γνώση, επιμερίζεται σε τρεις στόχους: Στόχος 1: «Πράσινη οικονομία σε δράση: ενέργεια, επιχειρηματικότητα, κατανάλωση, αστικές παρεμβάσεις» Στόχος 2: «Αειφόρος αξιοποίηση του φυσικού κεφαλαίου» Στόχος 3: «Ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στους κύριους παραγωγικούς τομείς» Στόχος 1: «Πράσινη οικονομία σε δράση: ενέργεια, επιχειρηματικότητα, κατανάλωση, αστικές παρεμβάσεις» Επιχειρείται η εκκίνηση νέων ή η ενίσχυση υπαρχουσών δραστηριοτήτων πράσινης οικονομίας στους τομείς-κλειδιά, ήτοι στην ενέργεια, στην επιχειρηματικότητα, στην κατανάλωση και στον αστικό χώρο. Η πράσινη οικονομία δομείται γύρω από την έννοια της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης και του συνεπαγόμενου οφέλους και κόστους στα προϊόντα και τις υπηρεσίες που παράγονται ή καταναλώνονται επηρεάζοντας τους φυσικούς πόρους και τις συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού. Η ανάλυση του φαινομένου, τα οφέλη μετάβασης στην πράσινη οικονομία και το κόστος της απραξίας, μαζί με προτάσεις για πρακτική εφαρμογή, περιλαμβάνονται στην πρωτοποριακή έκθεση «Towards a Green Economy: Pathways to Sustainable Development and Poverty Eradication» που εκπονήθηκε από το Πρόγραμμα για το Περιβάλλον του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (United Nations Environmental Programme, UNEP). Η έκθεση εξετάζει τα αίτια αλλά και τις ευκαιρίες που έχει δημιουργήσει η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, εντοπίζει τα λάθη στην τοποθέτηση κεφαλαίων και τις αιτίες τους, διερευνά και εξηγεί αναλυτικά την ταυτότητα και τα συστατικά της πράσινης οικονομίας, εξετάζει την απόσταση που χωρίζει τη σημερινή κατάσταση από την πλήρη πράσινη ανάπτυξη και προτείνει μεθόδους μέτρησης της προόδου, ενώ κατόπιν αφιερώνει τα κύρια μέρη της ανάλυσης στις προϋποθέσεις που χρειάζεται η μετάβαση στην πράσινη οικονομία, τα πλεονεκτήματα που αναμένονται από τη μετάβαση αυτή και τα σχήματα που μπορούν να αξιοποιηθούν για τη χρηματοδότηση των αναγκαίων μετασχηματισμών. Εκτενέστερη παρουσίαση της έκθεσης και των συμπερασμάτων της υπάρχει στην ενότητα του κεφαλαίου 4. ENVIROPLAN A.E. 2-2

92 Για να τεθεί σε δράση η πράσινη οικονομία στους τομείς κλειδιά, ο Στόχος 1 περιλαμβάνει παρεμβάσεις προς τις ακόλουθες κατευθύνσεις: Πράσινη ενέργεια: Ενίσχυση έργων ΑΠΕ με πρότυπο επιδεικτικό χαρακτήρα επιδιώκοντας ταυτόχρονα παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας και ευαισθητοποίηση ενημέρωση μεγάλων κοινωνικών ομάδων. Αποτελεσματική αξιοποίηση τοπικού ενεργειακού δυναμικού. Ενθάρρυνση ενεργειακής εξοικονόμησης και αποδοτικότητας. Πράσινη επιχειρηματικότητα: Στροφή στην πράσινη επιχείρηση με την ενθάρρυνση κρίσιμων επενδύσεων για τη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων υφιστάμενων επιχειρήσεων. Ενθάρρυνση νέας επιχειρηματικότητας σε κλάδους της πράσινης οικονομίας. Πράσινη κατανάλωση: Προώθηση πράσινων προμηθειών στις Υπηρεσίες της Αυτοδιοίκησης. Ενθάρρυνση στις επιλογές πράσινων προϊόντων και υπηρεσιών στις επιχειρήσεις της Περιφέρειας. Δημιουργία διαδικτυακής αγοράς Β2Β (business to business) για την προβολή και εταιρική αγορά πράσινων προϊόντων και υπηρεσιών. Πράσινες γειτονιές: Αναπλάσεις πρασίνου. Προώθηση δράσεων συλλογικής αποτελεσματικότητας στην αξιοποίηση της ενέργειας, όπως η συμπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας θερμότητας υψηλής απόδοσης σε κτίρια γραφείων, τα πράσινα σχολεία που καλύπτουν τις ενεργειακές τους ανάγκες με ΑΠΕ και διαχειρίζονται αποτελεσματικά τα απορρίμματα ενσωματώνοντας με έμπρακτο τρόπο την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση στη διαπαιδαγώγηση των αυριανών πολιτών, οι πράσινες στάσεις ΜΜΜ κ.ά. Ενίσχυση πράσινης πολεοδομίας σε νέες αναπτύξεις. Στόχος 2: «Αειφόρος αξιοποίηση του φυσικού κεφαλαίου» Η Περιφέρεια Ηπείρου χαρακτηρίζεται από πολύ μεγάλη ποικιλία φυσικών οικοσυστημάτων, χερσαίων, υγροτοπικών και θαλάσσιων. Το κύριο γνώρισμά τους είναι η υψηλή ποικιλότητά τους, η φυσικότητα της σύνθεσής τους, σε κάποιες περιπτώσεις η υποβάθμιση της παραγωγικής τους δυνατότητας αλλά και η μεγάλη ικανότητα φυσικής ανόρθωσής τους. Πρόκειται για υγροτοπικά οικοσυστήματα (π.χ. λιμνοθάλασσες, λίμνες), για αγροτικά οικοσυστήματα, για δασικά οικοσυστήματα (δάση και δασωμένες γαίες), για ορεινά οικοσυστήματα, καθώς για παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα. Η αξία των υπηρεσιών και προϊόντων που παρέχουν τα οικοσυστήματα, το κόστος από την απώλεια της βιολογικής ποικιλότητας ή την υποβάθμιση της ευρωστίας των οικοσυστημάτων και το ύψος των απαραίτητων επενδύσεων για την ανάταξη και προστασία τους αναλύεται ENVIROPLAN A.E. 2-3

93 με σφαιρικό και λεπτομερή τρόπο στο επιστημονικό έργο «The Economics of Ecosystems & Biodiversity (TEEB)», μέσα από το οποίο τεκμηριώνεται μεταξύ άλλων και η προοπτική καθαρού οφέλους στα οικονομικά και αναπτυξιακά μεγέθη από την αειφόρο αξιοποίηση του φυσικό κεφαλαίου. Στο πλαίσιο αυτό, η επιδίωξη του Στόχου 2 για την αειφόρο αξιοποίηση του φυσικού κεφαλαίου περιλαμβάνει παρεμβάσεις προς τις ακόλουθες κατευθύνσεις Αναγνώριση, χαρτογράφηση και αποτίμηση υπηρεσιών οικοσυστήματος: Ανάλυση της συνεισφοράς των οικοσυστημάτων στην ικανοποίηση των βασικών αναγκών του πληθυσμού της Περιφέρειας. Εκτίμηση των βασικών οικονομικών μεγεθών που σχετίζονται με την αξία των υπηρεσιών οικοσυστήματος, του κόστους υποβάθμισης και του οφέλους βελτίωσής τους. Τόνωση οικοσυστημάτων και προστασία βιοποικιλότητας: Ενθάρρυνση δράσεων που ενισχύουν τις βασικές λειτουργίες αντιπροσωπευτικών ή υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων. Υποβοήθηση εφαρμογής σχεδίων και μέτρων διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών. Ενίσχυση προγραμμάτων συνεργασίας μεταξύ Υπηρεσιών Αυτοδιοίκησης και Φορέων Διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών. Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση για τον περιορισμό πρακτικών που υποβαθμίζουν τη βιοποικιλότητα. Έρευνα και ανάπτυξη καινοτόμων φυσικών προϊόντων και υπηρεσιών: Ενίσχυση ερευνητικών προγραμμάτων που στοχεύουν στην ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων από φυσικές ύλες σε τομείς-κλειδιά, όπως η φαρμακολογία, η κοσμητική και η αγροτική παραγωγή. Ενίσχυση ερευνητικών προγραμμάτων για την καινοτόμο αξιοποίηση ή τόνωση υπηρεσιών οικοσυστήματος. Αποδοτική αξιοποίηση φυσικών πόρων: Ενθάρρυνση έργων αποδοτικής αξιοποίησης νερού. Προστασία και αειφορική διαχείριση δασών. Πρόληψη και αντιμετώπιση περιβαλλοντικών κινδύνων. Ενίσχυση των υπηρεσιών και φορέων με ρυθμιστικό ρόλο στην εφαρμογή θεσμών και μηχανισμών που συσχετίζονται με την αποδοτική αξιοποίηση φυσικών πόρων. Στόχος 3: «Ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στους κύριους παραγωγικούς τομείς» Στην Περιφέρεια Ηπείρου ο τριτογενής τομέας κυριαρχεί με ποσοστό 53,31% στην Περιφέρεια της Ηπείρου και ακολουθεί ο δευτερογενής με 22,15% και ο πρωτογενής τομέας με 19,73% των απασχολούμενων. Στον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα τα ποσοστά των ENVIROPLAN A.E. 2-4

94 απασχολούμενων είναι μεγαλύτερα από τα αντίστοιχα επίπεδα της χώρας (12% και 20% αντίστοιχα) και στον τριτογενή μικρότερο (69% σε επίπεδο χώρας). Στην κρίσιμη οικονομική συγκυρία, η τόνωση της απασχόλησης και η εφαρμογή δράσεων ικανών να αποφέρουν σημαντικά αναπτυξιακά οφέλη αποτελεί βασικό ζητούμενο. Η ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στους κύριους παραγωγικούς τομείς είναι εφικτό να αποτελέσει καταλύτη αναπτυξιακών ωθήσεων, προς τις κατευθύνσεις της υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, της αυξημένης ελκυστικότητας και της μεγαλύτερης ανταγωνιστικότητας των παραγόμενων προϊόντων και υπηρεσιών. Στο πλαίσιο αυτό, στο στόχο 3 περιλαμβάνονται οι ακόλουθες παρεμβάσεις. Αειφόρος γεωργία: Ολοκληρωμένες παρεμβάσεις αγροτικής αναγέννησης με έμφαση στις διαστάσεις της περιβαλλοντικής προστασίας, της αξιοποίησης των τοπικών φυσικών πόρων και στην υψηλή προστιθέμενη αξία των προϊόντων. Ενθάρρυνση βιοκαλλιέργειας, με την ενίσχυση πιστοποιήσεων, δράσεων προβολής και υποστηρικτικών αναγκών. Εμπλουτισμός των καλλιεργειών με νέα είδη που παρουσιάζουν ευοίωνες προοπτικές και με νέες ποικιλίες των ήδη καλλιεργούμενων ειδών. Ενίσχυση νέων βιοκαλλιεργητών. Πράσινη διάσταση στη ζωική παραγωγή: Πράσινη κτηνοτροφία, με ενίσχυση πιστοποιήσεων, δράσεων προβολής και υποστηρικτικών αναγκών. Πράσινη πτηνοτροφία, με ενίσχυση όλων των απαραίτητων δράσεων για τη μετάβαση υφιστάμενων συμβατικών μονάδων σε βιολογικές. Πράσινη αλιεία, με ενίσχυση των δράσεων εφαρμογής της νέων κανονισμών, προστασίας των φυσικών ιχθυοτόπων και εισαγωγής πράσινων επιλογών στην ιχθυοκαλλιέργεια. Ορθή δασική διαχείριση ως συγκριτικό αναπτυξιακό πλεονέκτημα: Ανάδειξη της αειφορικής διαχείρισης δασών ως συγκριτικό πλεονέκτημα, με ενίσχυση δράσεων πιστοποίησης των προϊόντων από διεθνώς αναγνωρίσιμους φορείς. Ενημέρωση και κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού των κλάδων προϊόντων ξύλου για τις νέες τάσεις και απαιτήσεις που σχετίζονται με τα αγαθά από δάση ορθής διαχείρισης. Πράσινος τουρισμός: Ανάπτυξη οικοτουριστικών υποδομών και δραστηριοτήτων. Εκσυγχρονισμός υφιστάμενων μονάδων για τη βελτίωση των περιβαλλοντικών τους επιδόσεων. Δράσεις κατάρτισης και διάχυσης της γνώσης σχετικά με τις τάσεις και απαιτήσεις του πράσινου τουρισμού. ENVIROPLAN A.E. 2-5

95 2.2. ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΟΥ Ε.Σ. ΜΕ ΤΟ Ε.Π. ΧΕ Θ-Σ-Η ΠΕΡΙΟΔΟΥ Γενική επισκόπηση της εικόνας της Περιφέρειας Η κύρια αναπτυξιακή επιλογή της Περιφέρειας Ηπείρου είναι η αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων για την βελτίωση της ελκυστικότητάς της και την ανάδειξη της σε κόμβο συνδυασμένων μεταφορών. Στο πλαίσιο της προγραμματικής περιόδου , η φιλοσοφία και το όραμα που διέπει το αναπτυξιακό μοντέλο της Περιφέρειας Ηπείρου εντοπίζεται στο τρίπτυχο: Ποιότητα Γνώση/Καινοτομία Εξωστρέφεια το οποίο προδιαγράφει τους πυλώνες ανάπτυξης για το σχεδιασμό της στρατηγικής της. Το οικονομικό βάρος της Ηπείρου στον εθνικό χώρο, με όρους απασχόλησης, παίζει αξιόλογο ρόλο. Σε επίπεδο διάρθρωση της εσωτερικής οικονομικής βάσης, με όρους απασχόλησης όσο και ΑΠΑ, την πρώτη θέση καταλαμβάνει ο τριτογενής τομέας. Ο πρωτογενής τομέας τοποθετείται στην τελευταία θέση, με πολύ χαμηλή παραγωγικότητα, και ο δευτερογενής στη δεύτερη αλλά με μικρή, συγκριτικά, διαφορά, και με επίσης χαμηλή παραγωγικότητα. Μεγάλη παραγωγικότητα εμφανίζει ο τριτογενής τομέας, με τα υψηλότερα ποσοστά μεταξύ και με σχετικά υψηλή παραγωγικότητα σε εθνικό επίπεδο. Η τομεακή διάρθρωση, αυτοτελώς θεωρούμενη, δίνει μια εικόνα οικονομίας σχετικά σύγχρονου χαρακτήρα, παρεμφερούς με αυτή της χώρας. Η καλύτερη εικόνα του τριτογενή αποδεικνύει οτί παράλληλα με την ύπαρξη σε ενός παραδοσιακού τμήματος με μια σχετικά χαμηλή αναπτυξιακή δυναμική, σταδιακά αρχίζει να εμφανίζεται και ένα τμήμα πιο σύγχρονου χαρακτήρα σαφώς μικρότερης έντασης και δυναμικότητας. Γενικός αναπτυξιακός στόχος της περιφέρειας είναι η έξοδος της από την απομόνωση και αυτομάτως κάνοντας της ανταγωνιστική σε τομείς όπως η γεωργία και ο τουρισμός μέσα από τις αρχές της πράσινης ανάπτυξης. Άμεση συνέπεια έχει η θεσμοθέτηση προτεραιοτήτων αναπτυξιακής στρατηγικής λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της περιοχής. Με γνώμονα τη στρατηγική αυτή, οι προτεραιότητες που θέτονται είναι οι κάτωθι: Αξιοποίηση των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων στον αγροτικό και μεταποιητικό τομέα καθώς και Αξιοποίηση της γεωγραφικής της θέσης σε συνδυασμό με το φυσικό και πολιτιστικό της πλούτο Αξιοποίηση των μεγάλων έργων μεταφορών που καθιστούν την περιφέρεια «Διεθνής Δυτική Πύλη»της χώρας Ενεργοποίηση του κέντρου της Περιφέρειας- πόλη των Ιωαννίνων- και των υπόλοιπων περιφερειακών ενοτήτων της ως Διακρατικά Κέντρα Ανάπτυξης ENVIROPLAN A.E. 2-6

96 Όπως προαναφέρεθηκε φορείς με ουσιαστική παρουσία και σαφή συμμετοχή στο οικονομικό περιβάλλον της Περιφέρειας αποτελούν τα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα σε Ιωάννινα και Άρτα καθώς και το Ακαδημαϊκό Πανεπιστημιακό Ίδρυμα Ιωαννίνων. Η σύνδεση της παραγωγής με την επιστημονική γνώση, η ενθάρρυνση της αξιοποίησης νέων μεθόδων σε όλους τους τομείς, ήτοι στην τεχνολογία, στην βιομηχανία, στην εμπορία, στον τουρισμό, στην γεωργία, στην κοινή ωφέλεια, στην δημόσια υγεία, στις διοικητικές διαδικασίες, στην εκπαίδευση κ.α. αναμένεται να δώσουν την ώθηση για την ανάπτυξη της περιφέρειας. Σε περιφερειακό επίπεδο τα Ιωάννινα παίζουν κεντρικό ρόλο στην περιφέρεια αλλά και διακρατικά (Αλβανία) όσον αφορά τις δραστηριότητες «γνώσης», ενώ η Ηγουμενίτσα ενισχύει το ρόλο της ως δυτικής εθνικής διεθνούς πύλης. Το Επιστημονικό Τεχνολογικό δυναμικό της Περιφέρειας αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην πραγματοποίηση των φιλόδοξων στόχων του Σχεδίου Περιφερειακής Ανάπτυξης. Η Περιφέρεια Ηπείρου από την περίοδο 1990 και εντεύθεν υλοποίησε πολλά έργα διαπεριφερειακής συνεργασίας, μέσω Προγραμμάτων ανταλλαγής εμπειριών και Κοινοτικών πρωτοβουλιών με σκοπό την ανάπτυξη και ωρίμαση του Τεχνολογικού της Περιβάλλοντος. Όσον αφορά στην διασυνοριακή συνεργασία, η Περιφέρεια Ηπείρου υλοποίησε και υλοποιεί έργα μέσω του Interreg Ελλάδα-Αλβανία και Ελλάδα-Ιταλία Στόχοι του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Θεσσαλίας- Στερεάς- Ηπείρου» περιόδου Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Θεσσαλίας- Στερεάς Ελλάδας- Ηπείρου» διαρθρώνει ως εξής τη στρατηγική του: Θέτει έναν «Στρατηγικό Στόχο-Αναπτυξιακό Όραμα» για την χωρική ενότητα Θεσσαλίας- Στερεάς Ελλάδας Ηπείρου, Αναλύει τον Στρατηγικό Στόχο σε 8 Ειδικούς Στόχους. Εξειδικεύει τη στοχοθεσία του προγράμματος σε επίπεδο μεμονωμένης περιφέρειας, θέτοντας έναν αντίστοιχο «Στρατηγικό Στόχο-Αναπτυξιακό Όραμα» ανά περιφέρεια. Κάθε περιφερειακός Στρατηγικός Στόχος αναλύεται περαιτέρω, σε χαμηλότερα επίπεδα στόχων. ENVIROPLAN A.E. 2-7

97 Η γενική στρατηγική και το όραμα της Περιφέρειας Ηπείρου παρουσιάζεται συνοπτικά ακολούθως. «Η κύρια αναπτυξιακή επιλογή της Περιφέρειας Ηπείρου είναι η αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων για την βελτίωση της ελκυστικότητάς της και την ανάδειξη της σε κόμβο συνδυασμένων μεταφορών. Στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου, η φιλοσοφία και το όραμα που διέπει το αναπτυξιακό μοντέλο της Περιφέρειας Ηπείρου εντοπίζεται στο τρίπτυχο: Ποιότητα Γνώση/Καινοτομία Εξωστρέφεια το οποίο προδιαγράφει τους πυλώνες ανάπτυξης για το σχεδιασμό της στρατηγικής της». Για την επίτευξη των κεντρικών στρατηγικών στόχων, οι Ειδικοί Αναπτυξιακοί στόχοι της Ηπείρου είναι οι εξής: 1. Ενίσχυση της επιχειρηματικής ανταγωνιστικότητας και καινοτομικής ικανότητας 2. Βελτίωση προσπελασιμότητας υποδομών και υπηρεσιών 3. Αειφορική διαχείριση φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος Διαχείριση προστατευόμενων περιοχών 4. Επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο 5. Ανάδειξη τουριστικής και πολιτιστικής ταυτότητας Ηπείρου 6. Ενίσχυση της ενδοπεριφερειακής συνοχής και ισόρροπη ανάπτυξη 7. Προώθηση της ψηφιακής σύγκλισης 8. Προώθηση της συνεργασίας και των δικτύων μεταξύ χωρών και Περιφερειών Ακολουθεί αναλυτική περιγραφή του καθενός ειδικού αναπτυξιακού στόχου του Ε.Π. Χ.Ε. Θ- Σ-Η, περιόδου ος Ειδικός Αναπτυξιακός Στόχος: «Ενίσχυση της επιχειρηματικής ανταγωνιστικότητας και καινοτομικής ικανότητας» Η ενίσχυση της καινοτομικής ικανότητας και επιχειρηματικής ανταγωνιστικότητας αξιολογείται ως πρώτος γενικός αναπτυξιακός στόχος της αναπτυξιακής στρατηγικής της Περιφέρειας Ηπείρου. Στόχος για την Περιφέρεια Ηπείρου αποτελεί η ουσιαστική αξιοποίηση των ευκαιριών που προβάλλονται στο πλαίσιο της νέας οικονομίας και της κοινωνίας της γνώσης, για την προώθηση δράσεων καινοτομίας, την ανάπτυξη δημοσίων ιδιωτικών εταιρικών σχέσεων καθώς και την ενίσχυση των ΜΜΕ ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες. Ο γενικός αναπτυξιακός στόχος περιλαμβάνει την ενίσχυση της έρευνας για τη δημιουργία νέων προϊόντων, την περαιτέρω αξιοποίηση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, την ενίσχυση εφαρμογών διαδικτύου και υπηρεσιών e-consulting, e-learning, e-training, e-business στις επιχειρήσεις, την ενίσχυση υφιστάμενων ή τη ENVIROPLAN A.E. 2-8

98 δημιουργία νέων δομών παροχής συμβουλευτικής και τεχνικής στήριξης στις επιχειρήσεις, την προώθηση των δικτύων και της επιχειρηματικής εξωστρέφειας, και την βελτίωση και αναβάθμιση των τεχνικών υποδομών. Θα επιδιωχθεί η συμπληρωματικότητα και διεύρυνση των δράσεων με τις παρεμβάσεις των τομεακών προγραμμάτων όπως Ανταγωνιστικότητας- Επιχειρηματικότητας, Ψηφιακής σύγκλισης, Ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού, εκπαίδευση και δια βίου μάθηση ος Ειδικός Αναπτυξιακός Στόχος: «Βελτίωση προσπελασιμότητας υποδομών και υπηρεσιών» Η βελτίωση της προσπελασιμότητας των υποδομών και υπηρεσιών αποτελεί ένα σημαντικό αναπτυξιακό στόχο ο οποίος περιλαμβάνει την ολοκλήρωση των συστημάτων μεταφορών που θα συμβάλλουν στην βελτίωση της προσπελασιμότητας, στην αύξηση της εσωτερικής συνοχής της Περιφέρειας, και την προώθηση και εφαρμογή προγραμμάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μια από τις βασικές προτεραιότητες αυτής της περιόδου θα είναι η βελτίωση της οδικής ασφάλειας, η οποία θα επιτευχθεί με τη βελτίωση τμημάτων του οδικού δικτύου τα οποία λόγω των γεωμετρικών η κυκλοφοριακών χαρακτηριστικών παρουσιάζουν χαμηλό βαθμό οδικής ασφάλειας και με την ανάπτυξη και χρήση εγκατάσταση τεχνολογικών μέσων και εφαρμογών που προάγουν την οδική ασφάλεια. Η ολοκλήρωση των υποδομών μεταφορών, θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην εκπλήρωση του στόχου για ανάδειξη της Ηπείρου σε Δυτική Πύλη της Χώρας προς την ΕΕ και τα Βαλκάνια, θα συμβάλει στην ενίσχυση της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας, στην βελτίωση της επιχειρηματικής δραστηριότητας, στη διευκόλυνση της πρόσβασης των πολιτών σε υπηρεσίες που προσδιορίζουν την ποιότητα ζωής. Αντίστοιχα, οι σύγχρονες υποδομές επικοινωνίας μπορούν να συμβάλουν στην πρόσβαση του συνόλου του πληθυσμού σε υπηρεσίες, με σημαντική μείωση του κόστους και του χρόνου επικοινωνίας, στην αξιοποίηση καινοτόμων ιδεών και στην παραγωγή καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών. Επίσης, οι υποδομές ΑΠΕ συνδέονται άμεσα με τη προστασία του περιβάλλοντος, με παράλληλα πολλαπλασιαστικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Ορισμένες σημαντικές παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας θα υλοποιηθούν είτε μέσω των σχετικών τομεακών προγραμμάτων είτε μέσω άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων ος Ειδικός Αναπτυξιακός Στόχος: «Αειφορική διαχείριση φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος Διαχείριση προστατευόμενων περιοχών» Το φυσικό περιβάλλον αποτελεί για την Ήπειρο ένα από τα σημαντικότερα αναπτυξιακά της πλεονεκτήματα, πηγή ζωής και χώρο ανάπτυξης ποικίλων δραστηριοτήτων. Συνδέεται άμεσα με την πρωτογενή παραγωγή και τον τουρισμό, τους δύο βασικότερους κλάδους της οικονομίας της Ηπείρου, αλλά και με την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Για το λόγο αυτό η ENVIROPLAN A.E. 2-9

99 Περιφέρεια επιδιώκει αφενός την προστασία και ανάδειξη του φυσικού περιβάλλοντος και αφετέρου την ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων προς όφελος των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Για την επίτευξη των δύο αυτών κεντρικών στόχων απαιτείται η διαμόρφωση μίας πολιτικής η οποία επικεντρώνει στην ολοκλήρωση των δομών επεξεργασίας λυμάτων και διαχείρισης απορριμμάτων, την μείωση των εκπομπών ρύπων, την προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, την αντιμετώπιση των καίριων χωροταξικών και πολεοδομικών προβλημάτων στον αστικό χώρο και στην αντιμετώπιση των συγκρούσεων στις χρήσεις γης, κυρίως στις εκτός σχεδίου πόλεως περιοχές και τον υπαίθριο χώρο. Η Περιφέρεια Ηπείρου ακολουθώντας τις αρχές που θέτει μέσα από τη στρατηγική την οποία χαράσσει για τα απόβλητα, για την διαχείριση των αστικών στερεών αποβλήτων. Από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Θεσσαλίας-Στερεάς Ελλάδας-Ηπείρου για την Περιφέρεια Ηπείρου θα καλυφθούν παρεμβάσεις με στόχο την μείωση του όγκου των στερεών απορριμμάτων που διατίθενται για υγειονομική ταφή και η εκτροπή του βιοαποδομίσημου κλάσματος στερεών αποβλήτων από την υγειονομική ταφή καθώς και παρεμβάσεις που αφορούν την αποκατάσταση της μολυσμένης γης, με την αποκατάσταση ΧΑΔΑ που χρειάζονται για λόγους υγείας αλλά και λόγω των νομικών δεσμεύσεων. Στα πλαίσια του ΠΕΣΔΑ, θα γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες είτε από το ΠΕΠ είτε από το τομεακό ΕΠ «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» ώστε να εκτραπούν τα βιοαποδομήσιμα απορρίμματα από τους ΧΥΤΑ και να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν καθοριστεί για τα έτη 2010 και Για την κάλυψη των αναγκών του εγκεκριμένου ΠΕΣΔΑ Ηπείρου προβλέπεται η συμπληρωματική παρέμβαση πόρων του Ταμείου Συνοχής για την ολοκλήρωση ενός ΧΥΤΑ και σταθμών μεταφόρτωσης. Οι ανάγκες σε έργα αποχέτευσης, επεξεργασίας & διάθεσης λυμάτων σε οικισμούς Γ Προτεραιότητας (Οδηγία 91/271 για αστικά λύματα) των Περιφερειών θα καλυφθούν στο σύνολό τους από το τομεακό ΕΠ του ΥΠΕΚΑ «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη», συμπεριλαμβανομένων και των έργων γέφυρα της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου σε ότι αφορά τους οικισμούς Γ Προτεραιότητας. Η Περιφέρεια επιπλέον θα καλύψει τις ανάγκες για έργα διαχείρισης υγρών αποβλήτων (υπόλοιπα οικισμών Β προτεραιότητας) και θα συνεχίσει καλύπτοντας τις ανάγκες τουριστικών οικισμών που ο πληθυσμός τους αυξάνει εξαιρετικά κατά τους θερινούς μήνες ή μικρών οικισμών που βρίσκονται σε μικρή μεταξύ τους απόσταση και σε μικρή απόσταση από ευαίσθητα οικοσυστήματα (παράκτιοι οικισμοί Αμβρακικού κόλπου και Ιονίου ή παραλίμνιοι οικισμοί Παμβώτιδας). ENVIROPLAN A.E. 2-10

100 ος Ειδικός Αναπτυξιακός Στόχος: «Επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο» Η ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου, αποτελεί μία προτεραιότητα η οποία διέπει οριζόντια όλους τους γενικούς αναπτυξιακούς στόχους της Περιφέρειας και όλους τους τομείς ανάπτυξής της. Βασική προτεραιότητα της ανάπτυξης του ανθρώπινου κεφαλαίου αποτελεί η διεύρυνση των προοπτικών απασχόλησης του εργατικού δυναμικού της Περιφέρειας, η μείωση της ανεργίας, κυρίως των ευάλωτων και ευπαθών ομάδων, η δυνατότητα δημιουργίας καλύτερων και ανταγωνιστικότερων θέσεων απασχόλησης. Για την Περιφέρεια Ηπείρου, η ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου στηρίζεται στην ενίσχυση της υποδομής σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, στην μελέτη των τάσεων της αγοράς εργασίας, στην λειτουργία ειδικών προγραμμάτων σύνδεσης της κατάρτισης με την απασχόληση, στην λειτουργία ειδικών προγραμμάτων ενσωμάτωσης των οικονομικών μεταναστών και των παλιννοστούντων, στη δημιουργία συμφώνων απασχόλησης και συμφώνων κατάρτισης, στην γενίκευση του θεσμού της πρακτικής άσκησης και σύνδεσής της με τα προγράμματα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας και στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και της κοινωνίας της πληροφορίας. Η προώθηση ορισμένων σημαντικών στόχων θα επιδιωχθεί πρωτίστως μέσω της αξιοποίησης των πόρων των σχετικών τομεακών προγραμμάτων καθώς και άλλων εργαλείων ος Ειδικός Αναπτυξιακός Στόχος: «Ανάδειξη τουριστικής και πολιτιστικής ταυτότητας Ηπείρου» Ο φυσικός πλούτος της Ηπείρου, όπως διαμορφώνεται από την ιδιαίτερη μορφολογία της, με πληθώρα υδάτινων πόρων, περιοχών οικολογικής σημασίας και ορεινών όγκων, καθώς και οι αξιόλογοι πολιτισμικοί της πόροι και η οικιστική της παράδοση, την καθιστούν περιοχή με σημαντική προοπτική ως προς την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Για την 4η Προγραμματική Περίοδο τίθενται ως ειδικοί στόχοι η διαφοροποίηση και ταυτοποίηση του τουριστικού προϊόντος, η βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, η δημιουργία συνεργασιών σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, και η προστασία, αξιοποίηση και ανάδειξη των τουριστικών πόρων που αποτελούν τη βάση της τουριστικής ανάπτυξης της Ηπείρου. Οι στοχευόμενες παρεμβάσεις στον τουριστικό τομέα έχουν ως πεδίο εφαρμογής τόσο τους ήδη ανεπτυγμένους τουριστικούς προορισμούς της Ηπείρου, όπου απαιτούνται σημαντικές παρεμβάσεις αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού του τουριστικού προϊόντος, όσο και τους αναπτυσσόμενους τουριστικούς προορισμούς της υπαίθρου (ορεινές περιοχές) η ποικιλότητα πόρων των οποίων προσφέρεται για την ανάπτυξη ενός πολυδιάστατου τουριστικού προϊόντος. Τέλος, πεδίο εφαρμογής μπορεί να αποτελέσει και ο αστικός χώρος όπου υπάρχουν δυνατότητες ανάπτυξης ειδικών μορφών τουρισμού, όπως ο τουρισμός κινήτρων, ο συνεδριακός τουρισμός, κλπ. Η προώθηση αυτού του στόχου, πέραν του ΠΕΠ, θα επιδιωχθεί και με την αξιοποίηση των πόρων τομεακών ΕΠ. Στην υλοποίηση του στόχου ENVIROPLAN A.E. 2-11

101 σημαντική αναμένεται να είναι και η συμβολή των ιδιωτικών επενδύσεων καθώς και των παρεμβάσεων της περιφερειακής διοίκησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης ος Ειδικός Αναπτυξιακός Στόχος: «Ενίσχυση της ενδοπεριφερειακής συνοχής και ισόρροπη ανάπτυξη» Η μείωση των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων και η ισόρροπη ανάπτυξη του αγροτικού και αστικού χώρου αποτελεί κεντρικό σημείο της αναπτυξιακής στρατηγικής της Περιφέρειας Ηπείρου. Το σύνολο των γενικών αναπτυξιακών στόχων για την 4η Προγραμματική Περίοδο συνεισφέρουν τόσο άμεσα όσο και έμμεσα στην επίτευξη του βασικού αυτού στόχου. Στην ενίσχυση της ενδοπεριφερειακής συνοχής και της ισόρροπης ανάπτυξης συμβάλλουν σημαντικά η ολοκλήρωση των δικτύων μεταφορών, η εισαγωγή νέων τεχνολογιών και η ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών, η εφαρμογή του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, η αναβάθμιση της ανταγωνιστικότητας των εκμεταλλεύσεων και η εφαρμογή ολοκληρωμένων παρεμβάσεων για τον αστικό και αγροτικό χώρο. Στην επίτευξη αυτών των στόχων ιδιαίτερα σημαντική αναμένεται να είναι η συμβολή τόσο του ΠΕΠ όσο και των τομεακών επιχειρησιακών προγραμμάτων ος Ειδικός Αναπτυξιακός Στόχος: «Προώθηση της ψηφιακής σύγκλισης» Ο παραπάνω στόχος εξειδικεύεται σε δύο προτεραιότητες: α) Την βελτίωση της παραγωγικότητας της περιφέρειας Ηπείρου με αξιοποίηση των ΤΠΕ που θα επιτευχθεί με συγκεκριμένες δράσεις που ενισχύουν την προώθηση χρήσης ΤΠΕ σε επιχειρήσεις της Περιφέρειας, την παροχή ψηφιακών υπηρεσιών και ανασχεδιασμό διαδικασιών των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης, την ενίσχυση της συμβολής του κλάδου των ΤΠΕ στην οικονομία της Περιφέρειας και την προώθηση της τοπικής επιχειρηματικότητας σε τομείς που αξιοποιούν ΤΠΕ, και β) Την βελτίωση της ποιότητας ζωής που θα επιτευχθεί με την προώθηση δράσεων που θα στοχεύουν στην βελτίωση της καθημερινής ζωής μέσω ΤΠΕ, με την ισότιμη συμμετοχή των πολιτών της Περιφέρειας στην Ψηφιακή Ελλάδα, καθώς και την ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών τοπικής αυτοδιοίκησης για τον πολίτη. Ο στρατηγικός στόχος της περιφέρειας Ηπείρου ενισχύεται σημαντικά από την εφαρμογή των αντίστοιχων τομεακών προγραμμάτων, ενώ οι προβλεπόμενες ενέργειες στοχεύουν στην αξιοποίηση των τοπικών ιδιαιτεροτήτων. ENVIROPLAN A.E. 2-12

102 ος Ειδικός Αναπτυξιακός Στόχος: «Προώθηση της συνεργασίας και των δικτύων μεταξύ χωρών και Περιφερειών» Η προώθηση της συνεργασίας και των δικτύων μεταξύ των χωρών και Περιφερειών αποτελεί προτεραιότητα για την Περιφέρεια Ηπείρου. Βασικές προς αυτή την κατεύθυνση αποτελούν η δικτύωση με περιφέρειες της Ε.Ε. και η ανταλλαγή εμπειρίας, η ανάληψη πρωτοβουλιών συνεργασίας με τις χώρες των Βαλκανίων, ώστε να υπάρξει ταχύτερη προσαρμογή τους στο κοινοτικό κεκτημένο, η ενίσχυση διασυνοριακών και διαπεριφερειακών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, η ανάπτυξη δικτύων και η διοργάνωση εκθέσεων, η δημιουργία δικτύου συνεργασίας μεταξύ ερευνητικών κέντρων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και κέντρων καινοτομίας στην περιοχή της ΝΑ Ευρώπης και η ανάπτυξη θεσμών συνεργασίας με τις νέες χώρες της ΕΕ, ώστε η Περιφέρεια να αποτελέσει μέσο διείσδυσης επώνυμων τοπικών προϊόντων στις νέες αγορές. Η ανάπτυξη συνεργασιών αφορά τόσο τους δημόσιους όσο και τους ιδιωτικούς φορείς και συνδέεται άμεσα τόσο με το στόχο ενίσχυσης της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας, όσο και με την ανάδειξη της Ηπείρου ως σημείο αναφοράς μεταξύ των βαλκανικών και ευρωπαϊκών Περιφερειών. Δεδομένου ότι η Περιφέρεια Ηπείρου είναι επιλέξιμη περιοχή σε διασυνοριακά προγράμματα του Στόχου Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία, οι παρεμβάσεις που θα υλοποιηθούν μέσα από τις δράσεις του Επιχειρησιακού Προγράμματος θα εξασφαλίζουν την συμπληρωματικότητα αυτών που θα υλοποιηθούν από Προγράμματα του Στόχου Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία» Εσωτερική αρχιτεκτονική του ΕΠ ΧΕ ΘΣΗ- Διάρθρωση σε άξονες προτεραιοτήτων κόμβοι παρεμβάσεων Τόσο οι άξονες προτεραιότητας όσο και οι κορμοί παρέμβασης και οι δράσεις του ΕΠ ΧΕ ΘΣΗ φιλοδοξούν να συμβάλουν στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της νέας στρατηγικής. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι άξονες προτεραιότητας του συνολικού ΕΠ. Πίνακας: Άξονες Προτεραιότητας του Ε.Π. και Κορμοί Παρεμβάσεων ΧΕ ΘΣΗ ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 Υποδομές και υπηρεσίες προσπελασιμότητας Θεσσαλίας 2 Υποδομές και υπηρεσίες προσπελασιμότητας Στερεάς Ελλάδας 3 Υποδομές και υπηρεσίες προσπελασιμότητας Ηπείρου ΚΟΡΜΟΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ 1 Μεταφορικές υποδομές 2 Υπηρεσίες προσπελασιμότητας και γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος 1 Διασύνδεση του μεταφορικού δικτύου της Περιφέρειας με το αντίστοιχο εθνικό και ευρωπαϊκό 2 Διαμόρφωση λειτουργικού αστικού δικτύου της Περιφέρειας 3 Διασύνδεση με τις όμορες Περιφέρειες: 4 Διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού 1 Ολοκλήρωση των συστημάτων συγκοινωνίας και μεταφορών 2 Ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών 4 Αειφόρος ανάπτυξη και ποιότητα 1 Περιβάλλον ENVIROPLAN A.E. 2-13

103 ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ζωής Θεσσαλίας 5 Αειφόρος ανάπτυξη και ποιότητα ζωής Στερεάς Ελλάδας 6 Αειφόρος ανάπτυξη και ποιότητα ζωής Ηπείρου 7 Ψηφιακή σύγκλιση και Επιχειρηματικότητα Θεσσαλίας 8 Ψηφιακή σύγκλιση και Επιχειρηματικότητα Στερεάς Ελλάδας ΚΟΡΜΟΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ 2 Πολιτισμός Βιώσιμος Τουρισμός 3 Υγεία και κοινωνική αλληλεγγύη 4 Κοινωνικές υποδομές και υπηρεσίες προς τους πολίτες 5 Χωρική συνοχή σχέδια ανάπτυξης ειδικών περιοχών 6 Βελτίωση της ποιότητας ζωής και αύξηση της ελκυστικότητας των αστικών κέντρων 7 Διαπεριφερειακές και ενδοπεριφερειακές δράσεις στον τομέα της αειφόρου ανάπτυξης και ποιότητας ζωής 1 Ένταξη της περιβαλλοντικής ευαισθησίας σε όλες τις αναπτυξιακές παρεμβάσεις και μείωση της εξαρτώμενης οικονομικής ανάπτυξης από καύσιμες πηγές ενέργειας 2 Αναβάθμιση φυσικών και πολιτιστικών πόρων και αξιοποίηση «ευκαιριών» 3 Προγράμματα έργων προστασίας του περιβάλλοντος 4 Βελτίωση της ποιότητας ζωής και αύξηση της ελκυστικότητας των αστικών κέντρων 5 Ολοκλήρωση πλέγματος παροχής κοινωνικών υπηρεσιών 6 Ενίσχυση των υπηρεσιών προς τους πολίτες και καταπολέμηση του ψηφιακού χάσματος 1 Κοινωνικές υποδομές και υπηρεσίες 2 Υγεία και κοινωνική αλληλεγγύη 3 Παρεμβάσεις περιβάλλοντος τοπικής κλίμακας 4 Παρεμβάσεις πολιτισμού 5 Παρεμβάσεις τουρισμού 6 Ολοκληρωμένες παρεμβάσεις αστικής και αγροτικής αναγέννησης 7 Υποστήριξη Υποδομών Αλιείας 1 Επιχειρηματικότητα-ανταγωνιστικότητα-καινοτομία 2 Ψηφιακή σύγκλιση 1 Ολοκληρωμένα Επιχειρηματικά Σχέδια για υποστήριξη παραγωγικών επενδύσεων 2 Συλλογικά Επιχειρηματικά Σχέδια ενίσχυσης των επιχειρηματικών δικτυώσεων 3 Ολοκληρωμένα Προγράμματα στήριξης της «τοποθέτησης» των τοπικών προϊόντων σε διεθνή δίκτυα με συλλογικό τρόπο 4 Ολοκληρωμένα Προγράμματα για ενίσχυση της ΕΤΑ και για παραγωγική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της Έρευνας 5 Ολοκληρωμένες παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού - αναδιάταξης του τουριστικού τομέα 6 Ολοκληρωμένα Προγράμματα Ανάπτυξης Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξη Ψηφιακών υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις. 7 Επιχειρηματικά Σχέδια ίδρυσης και εκσυγχρονισμού της λειτουργίας των σύγχρονων χρηματοοικονομικών εργαλείων και επέκτασή τους και στους τομείς του εμπορίου, του τουρισμού και των υπηρεσιών 8 Εκσυγχρονισμός των επιχειρηματικών υποδομών, με υποστήριξη των επενδύσεων που απαιτούνται 9 Εκσυγχρονισμός των τουριστικών υποδομών, με υποστήριξη των επενδύσεων που απαιτούνται 10. Διασύνδεση επικοινωνιακού δικτύου της Περιφέρειας με το αντίστοιχο εθνικό και ευρωπαϊκό ENVIROPLAN A.E. 2-14

104 ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 9 Ψηφιακή σύγκλιση και Επιχειρηματικότητα Ηπείρου 10 Τεχνική υποστήριξη εφαρμογής Θεσσαλίας 11 Τεχνική υποστήριξη εφαρμογής Στερεάς Ελλάδας 12 Τεχνική υποστήριξη εφαρμογής Ηπείρου Θεσσαλίας ΚΟΡΜΟΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ 1 Βελτίωση της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και της ποιότητας ζωής με αξιοποίηση των ΤΠΕ 2 Ενίσχυση της καινοτομικής ικανότητας της Περιφέρειας για την ανάπτυξη νέων ή βελτιωμένων προϊόντων και υπηρεσιών 3 Προώθηση της επιχειρηματικότητας-βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος 1 Τεχνική υποστήριξη του προγράμματος 1 Τεχνική υποστήριξη του προγράμματος 1 Τεχνική υποστήριξη του προγράμματος Οι ως άνω τέσσερις άξονες προτεραιότητας για την Περιφέρεια Ηπείρου εξειδικεύονται στους ακόλουθους κωδικούς προτεραιότητας ανά κατηγορία παρέμβασης. Πίνακας: Ποσοστιαία κατανομή της Κοινοτικής Συνδρομής ανά Κωδικό θέματος προτεραιότητας Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ηπείρου ΚΩΔΙΚΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Έρευνα και τεχνολογική Ανάπτυξη (R&TD),καινοτομία και επιχειρηματικότητα. Δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης σε Κέντρα ερευνών. Υποδομή έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (συμπεριλαμβάνοντας υλικό εξοπλισμό, τεχνολογική εγκατάσταση και δίκτυα υπολογιστών υψηλής ταχύτητας που συνδέουν κέντρα ερευνών) και κέντρα αναγνωρισμένου κύρους σε εξειδικευμένη τεχνολογία. Μεταφορά τεχνογνωσίας και βελτιώσεις στα δίκτυα συνεργασίας που συνδέουν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις με πανεπιστήμια, εγκαταστάσεις ανωτέρας/ ανωτάτης εκπαίδευσης όλων των ειδών, περιφερειακές αρχές, ερευνητικά κέντρα και επιστημονικούς και τεχνολογικούς φορείς Συνδρομή στην έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη ειδικά σε ΜΜΕ (συμπεριλαμβάνοντας πρόσβαση σε υπηρεσίες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στα ερευνητικά κέντρα) Προηγμένες υποστηρικτικές υπηρεσίες για επιχειρήσεις και ομάδες επιχειρήσεων Ενίσχυση στις ΜΜΕ για την προώθηση σχεδίων βιώσιμης παραγωγής (εισαγωγή αποτελεσματικών συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης, υιοθέτηση και χρήση τεχνολογιών για την καταπολέμηση της ρύπανσης, ενσωμάτωση μη ρυπογόνων τεχνολογιών στις επιχειρήσεις ) Επενδύσεις σε επιχειρήσεις που συνδέονται άμεσα με έρευνα και καινοτομία (καινοτόμες τεχνολογίες, ίδρυση νέων επιχειρήσεων από πανεπιστήμια, υπάρχοντα κέντρα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και επιχειρήσεις κ.λ.π.) ΕΠ Ηπείρου Ποσοστιαία κατανομή Κοινοτικής Συνδρομής 17,00% 0,63% 3,35% 1,90% 0,95% 0,00% 0,00% 0,63% ENVIROPLAN A.E. 2-15

105 ΚΩΔΙΚΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΕΠ Ηπείρου Ποσοστιαία κατανομή Κοινοτικής Συνδρομής 08 Άλλες επενδύσεις σε επιχειρήσεις 7,30% 09 Άλλα μέτρα για την προώθηση έρευνας, καινοτομίας και επιχειρηματικότητας 2,22% Κοινωνία της πληροφορίας 5,70% 10 Υποδομή τηλεπικοινωνιών (συμπεριλαμβανομένων των ευρυζωνικών δικτύων) 2,70% 11 Τεχνολογίες πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών (πρόσβαση, ασφάλεια, δυνατότητα λειτουργικής εναλλαγής συστημάτων, πρόληψη κινδύνου, έρευνα, καινοτομία, ηλεκτρονικό περιεχόμενο κ.λ.π.) 12 Τεχνολογίες πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών (TEN-ICT) Υπηρεσίες και εφαρμογές για τον πολίτη (ηλεκτρονική υγεία, 13 ηλεκτρονική διακυβέρνηση ηλεκτρονική εκμάθηση, 2,05% ηλεκτρονική ενσωμάτωση, κ.λ.π.) 14 Υπηρεσίες και εφαρμογές για ΜΜΕ (ηλεκτρονικό εμπόριο, εκπαίδευση και κατάρτιση, δικτύωση κ.λ.π.) 0,48% 15 Άλλα μέτρα για την πρόσβαση των ΜΜΕ σε τεχνολογίες πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών και στην αποτελεσματική 0,48% χρήση τους. Μεταφορές 22,96% 16 Σιδηρόδρομοι 17 Σιδηρόδρομοι (TEN-T) 18 Κινητός σιδηροδρομικός εξοπλισμός 19 Κινητός σιδηροδρομικός εξοπλισμός (TEN-T) 20 Αυτοκινητόδρομοι 21 Αυτοκινητόδρομοι (TEN-T) 22 Εθνικές οδοί 9,21% 23 Περιφερειακές/τοπικές οδοί 3,17% 24 Ποδηλατόδρομοι 0,42% 25 Αστικές μεταφορές 4,76% 26 Πολύτροπες μεταφορές. 0,32% 27 Πολύτροπες μεταφορές (TEN-T) 28 Έξυπνα Μεταφορικά συστήματα. 29 Aερολιμένες 4,76% 30 Λιμένες 31 Επίγειες θαλάσσιες οδοί (περιφερειακές και τοπικές) 32 Επίγειες θαλάσσιες οδοί (TEN-T) Ενέργεια 1,35% 33 Ηλεκτρισμός 34 Ηλεκτρισμός (TEN-E) 35 Φυσικό αέριο 36 Φυσικό αέριο (TEN-E) 37 Πετρελαϊκά προϊόντα 38 Πετρελαϊκά προϊόντα (TEN-E) 39 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: άνεμος 40 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: ηλιακή 41 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: βιομάζα 0,40% 42 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: υδροηλεκτρική, γεωθερμική και άλλες 0,95% 43 Ενεργειακή αποδοτικότητα, αναγέννηση, διαχείριση ενέργειας Περιβαλλοντική προστασία και πρόληψη κινδύνων 6,63% 44 Διαχείριση οικιακών και βιομηχανικών αποβλήτων 1,59% ENVIROPLAN A.E. 2-16

106 ΚΩΔΙΚΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΕΠ Ηπείρου Ποσοστιαία κατανομή Κοινοτικής Συνδρομής 45 Διαχείριση και διανομή ύδατος (πόσιμο νερό) 1,59% 46 Επεξεργασία υδάτων (λύματα) 1,59% 47 Ποιότητα αέρα 48 Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος ρύπανσης. 49 Προσαρμογή στις κλιματικές αλλαγές και μείωση των επιπτώσεων. 50 Αποκατάσταση βιομηχανικών χώρων και μολυσμένης γης. 1,55% 51 Προώθηση βιοποικιλότητας και φυσικής προστασίας (συμπεριλαμβάνοντας τις περιοχές Natura 2000) 0,32% 52 Προώθηση καθαρών αστικών μεταφορών 53 Πρόληψη κινδύνων (συμπεριλαμβάνοντας την επεξεργασία και εφαρμογή σχεδίων και μέτρων για την πρόληψη και διαχείριση φυσικών και τεχνολογικών κινδύνων) 0,00% 54 Άλλα μέτρα για την διατήρηση της κατάστασης περιβάλλοντος και την πρόληψη κινδύνων. Τουρισμός 2,98% 55 Προώθηση Τόπων Φυσικού Κάλλους 0,00% 56 Προστασία και ανάπτυξη φυσικής κληρονομιάς. 1,84% 57 Συνδρομή στην βελτίωση τουριστικών υπηρεσιών 1,14% Πολιτισμός 3,09% 58 Προστασία και διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. 1,82% 59 Ανάπτυξη πολιτιστικών υποδομών 1,27% 60 Συνδρομή στην βελτίωση πολιτιστικών υπηρεσιών. 0,00% Αστική και αγροτική αναγέννηση 8,42% Ολοκληρωμένα σχέδια για την αστική και αγροτική αναγέννηση. Προωθώντας την προσαρμοστικότητα εργαζομένων, επιχειρήσεων και επιχειρηματιών. Ανάπτυξη στρατηγικών και συστημάτων δια βίου εκμάθησης στις επιχειρήσεις, εκπαίδευση και παροχή υπηρεσιών στους απασχολούμενους και τους προϊσταμένους, για την επιτάχυνση της προσαρμοστικότητας τους στις αλλαγές. Προώθηση επιχειρηματικότητας και καινοτομίας Σχεδιασμός και προώθηση καινοτόμων και περισσότερο παραγωγικών τρόπων οργάνωσης της εργασίας. Ανάπτυξη ειδικών υπηρεσιών για την απασχόληση, την εκπαίδευση και την παροχή υποστήριξης, σε συνάφεια με την αναδιάρθρωση παραγωγικών τομέων και επιχειρήσεων και την ανάπτυξη συστημάτων αντιμετώπισης των οικονομικών αλλαγών και των μελλοντικών απαιτήσεων Βελτιώνοντας την πρόσβαση στην απασχόληση και την διατήρηση των θέσεων εργασίας. Εκσυγχρονισμός και ενδυνάμωση των θεσμών της αγοράς εργασίας Εφαρμογή ενεργητικών και προληπτικών μέτρων στην αγορά εργασίας. Μέτρα ενθάρρυνσης της ενεργού γήρανσης και παράτασης εργασιακής ζωής. Ενίσχυση της αυτοαπασχόλησης και της ίδρυσης νέων επιχειρήσεων. 8,42% 0,00% 2,57% ENVIROPLAN A.E. 2-17

107 ΚΩΔΙΚΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΕΠ Ηπείρου Ποσοστιαία κατανομή Κοινοτικής Συνδρομής Μέτρα για την βελτίωση της προσβασιμότητας στην εργασία και την ενδυνάμωση της βιώσιμης εργασιακής συμμετοχής και εξέλιξης της γυναίκας, ώστε να μειωθούν οι διακρίσεις φύλου στην αγορά εργασίας, και να εναρμονισθεί η εργασιακή με την ιδιωτική ζωή, όπως οι Ειδικές δράσεις για την αύξηση του μεριδίου συμμετοχής των μεταναστών στην απασχόληση και διαμέσου αυτών, την ενίσχυση της κοινωνικής ενσωμάτωσής τους Βελτιώνοντας την κοινωνική ενσωμάτωση των 0,00% μειονεκτούντων προσώπων. Παρεμβάσεις για την ενσωμάτωση και την είσοδο στην απασχόληση των μειονεκτούντων ατόμων, ώστε να αντιμετωπιστούν οι διακρίσεις που αντιμετωπίζουν στην εργασιακή συμμετοχή και εξέλιξη και να προωθηθεί η αποδοχή της διαφορετικότητας τους στον χώρο εργασίας. Βελτιώνοντας το ανθρώπινο κεφάλαιο. 0,00% Σχεδιασμός, εισαγωγή και εφαρμογή μεταρρυθμίσεων στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης προκειμένου να αυξηθεί η απασχολησιμότητα, να βελτιωθεί η συνάφεια της υποχρεωτικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης/ κατάρτισης προς την αγορά εργασίας Μέτρα για την αύξηση της δια βίου συμμετοχής στην εκπαίδευση και την κατάρτιση συμπεριλαμβάνοντας δράσεις για μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης από το σχολείο, του διαχωρισμού στα γνωστικά αντικείμενα με διακρίσεις φύλου, και για διεύρυνση της πρόσβασης στα Ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού στο πεδίο έρευνας και καινοτομίας, ιδιαίτερα μέσω μεταπτυχιακών σπουδών και εκπαίδευσης ερευνητών και μέσω δικτύωσης των δραστηριοτήτων ανάμεσα στα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα και τις επιχειρήσεις. Επένδυση σε κοινωνικές υποδομές. 27,30% 75 Υποδομές εκπαίδευσης. 12,16% 76 Υποδομές Υγείας 10,06% 77 Υποδομές φροντίδας παιδιών 1,27% 78 Υποδομές στέγασης 0,00% 79 Άλλες κοινωνικές υποδομές. 3,81% Κινητοποίηση μεταρρυθμίσεων στα πεδία απασχόλησης και ενσωμάτωσης Προώθηση της ανάληψης δράσης για συνεργασίες, συνάψεις συμφωνιών και πρωτοβουλίες μέσω της δικτύωσης εθνικών, περιφερειακών και τοπικών παραγόντων Ενδυναμώνοντας την θεσμική ικανότητα σε εθνικό περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Μηχανισμοί για την βελτίωση των καλών πρακτικών και του προγραμματικού σχεδιασμού, παρακολούθηση και αξιολόγηση σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, δημιουργία ετοιμότητας στην εφαρμογή πολιτικών και προγραμμάτων Μείωση του πρόσθετου κόστους που αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη των εξόχως απομακρυσμένων περιφερειών Εξισορρόπηση του πρόσθετου κόστους λόγω ελλείμματος προσβασιμότητας και χωρικού κατακερματισμού 0,00% 0,00% 0,00% ENVIROPLAN A.E. 2-18

108 ΚΩΔΙΚΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΕΠ Ηπείρου Ποσοστιαία κατανομή Κοινοτικής Συνδρομής Ειδικές δράσεις για την εξισορρόπηση πρόσθετου κόστους που οφείλεται σε παράγοντες σχετιζόμενους με το μέγεθος της αγοράς Ενίσχυση για την εξισορρόπηση πρόσθετου κόστους που οφείλεται σε κλιματικές συνθήκες. Τεχνική Βοήθεια 2,00% 85 Προετοιμασία, εφαρμογή παρακολούθηση και επιθεώρηση 86 Αξιολόγηση και Μελέτες, πληροφορίες και επικοινωνία Σύνολο 100,00% Από τα στοιχεία του ανωτέρω πίνακα όσον αφορά το ύψος της κοινοτικής συνδρομής που κατανέμεται ανά κατηγορία παρέμβασης, διαπιστώνεται ότι σε ποσοστό της τάξεως των 27,30% επί του συνόλου των παρεμβάσεων αφορούν τις «επενδύσεις σε κοινωνικές υποδομές», ακολουθούν οι επενδύσεις στην κατηγορία «μεταφορών» με παρόμοιο ποσοστό της τάξεως των 22,96%. Εν συνεχεία και με μικρότερο ποσοστό της τάξεως του 17% επί του συνόλου των παρεμβάσεων αφορά την κατηγορία «Ερεύνα και τεχνολογική Ανάπτυξη καινοτομία και επιχειρηματικότητα». Ακολουθούν με το ήμισυ σχεδόν αυτού του ποσοστού (ήτοι 8,42%), οι επενδύσεις στην κατηγορία «Αστική και Αγροτική αναγέννηση», οι επενδύσεις στην κατηγορία «Περιβαλλοντική Προστασία και Πρόληψη κινδύνου» με ποσοστό της τάξεως του 6,63% και οι επενδύσεις στην κατηγορία «Πολιτισμός» με ποσοστό 3,09%, οι επενδύσεις στην κατηγορία «Τουρισμός» με παρόμοιο ποσοστό (ήτοι 2,98%) και οι επενδύσεις στην κατηγορία «Βελτιώνοντας την πρόσβαση στην απασχόληση και την διατήρηση των θέσεων εργασίας» με ποσοστό της τάξεως 2,57%. Επενδύσεις στις κατηγορίες «Τεχνική Βοήθεια» και «Ενέργεια» είναι οι μικρότερες σε ποσοστό κατανομή, (ήτοι 2,0% και 1,35% αντίστοιχα). Από την ανάλυση της προόδου υλοποίησης του ΕΠ 1 οι τέσσερις άξονες προτεραιότητας που αφορούν την Περιφέρεια Ηπείρου κατανέμονται σύμφωνα με την ακόλουθη ιεράρχηση: ΑΞΟΝΑΣ 06: «Αειφόρος Ανάπτυξη και Ποιότητα Ζωής Ηπείρου». Στόχοι του Άξονα Προτεραιότητας 6 αποτελούν η προστασία του περιβάλλοντος, η βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων, η αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της περιοχής και η συνέχιση της εφαρμογής ολοκληρωμένων παρεμβάσεων για την αστική και αγροτική αναγέννηση.οι παραπάνω στόχοι του Άξονα Προτεραιότητας εξειδικεύοντ&a