Το Πλασματικό Κεφάλαιο για Αρχάριους 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το Πλασματικό Κεφάλαιο για Αρχάριους 1"

Transcript

1 Λόρεν Γκόλντνερ Το Πλασματικό Κεφάλαιο για Αρχάριους 1 Ιμπεριαλισμός, Αντιιμπεριαλισμός, και η διαρκής επικαιρότητα της Ρόζας Λούξεμπουργκ μετάφραση: coghnorti.wordpress.com Το Φεβρουάριο του 2007 το χρηματιστήριο της Κίνας, για το οποίο υπήρχαν από καιρό υποψίες ότι βρισκόταν σε φάση ανόδου μιας ανεξέλεγκτης φούσκας, άρχισε να βουλιάζει. Οι δονήσεις που προκλήθηκαν από αυτή την πτώση έγιναν αισθητές στις χρηματιστηριακές αγορές ολόκληρου του κόσμου. Τους τελευταίους μήνες η Κίνα έχει φτάσει στο λεγόμενο στάδιο του λουστραδόρου είναι γνωστή η ιστορία που λέει ότι ακολουθώντας τη συμβουλή ενός λούστρου, ένας Αμερικανός μεγαλοεπενδυτής πρόλαβε να αποσύρει τα κεφάλαιά του λίγο πριν το κραχ του Μετά αυτήν την (όχι τόσο ευπρόσδεκτη) διόρθωση, προς ανακούφιση των επενδυτών παγκοσμίως, η κινεζική αγορά συνέχισε την ανοδική της πορεία. Αν λάβουμε υπόψη μας έστω και στο ελάχιστο την ιστορική εμπειρία, μπορούμε να πούμε ότι αυτό το παγκόσμιο σοκ, το οποίο προκλήθηκε από ένα στιγμιαίο σπασμό σε μια σχετικά μικρή αγορά (αυτό που διάφοροι οξυδερκείς αναλυτές αποκαλούν ολική κεφαλαιοποίηση της αγοράς ), είναι κάτι το πρωτόγνωρο, το αδιανόητο μέχρι πρότινος. Οι διακυμάνσεις της χρηματιστηριακής αγοράς της Κίνας έχουν αυτήν την επίδραση επειδή είναι γνωστό ότι οποιαδήποτε ανάπαυλα, για μην πούμε επιβράδυνση, της ραγδαίας ανάπτυξης της Κίνας (ο μέσος όρος ανάπτυξης της οποίας κυμαίνεται στο 10% του ΑΕΠ εδώ και χρόνια, ενώ η ανάπτυξη της Αγγλίας των αρχών του 19 ου αι. θεωρείτο εντυπωσιακή με ένα 3 ή 4%) μπορεί να φέρει το τέλος της σύγχρονης χρηματοπιστωτικής ευφορίας σε ολόκληρο τον κόσμο. Όλο και περισσότεροι γνώστες και έγκυροι ειδήμονες αναφορικά με το ενδεχόμενο παγκόσμιας επιβράδυνσης δε μιλούν για το αν, αλλά για το πότε. Κάποιοι μιλούν ακόμα και για έναν κατακλυσμό που πλησιάζει. Λαμβάνοντας υπόψη μας κάπως περισσότερο την ιστορική εμπειρία, θα μπορούσαμε να αναφερθούμε στον μύθο του οικονομικού ιαπωνικού juggernaut 2 προς τα τέλη της δεκαετίας του 80, όταν για ένα μικρό χρονικό διάστημα το Αυτοκρατορικό Παλάτι στο Τόκυο είχε μεγαλύτερη αξία από το σύνολο των ακινήτων στην Καλιφόρνια. Αυτό το juggernaut συνετρίβη το 1990, με μια κατάρρευση του χρηματιστηρίου αλλά και της αγοράς ακινήτων που κράτησε περίπου 16 έτη. εν μας φαίνεται αδύνατο να βρεθούμε μπροστά σε μια ανάλογη κατάρρευση του τωρινού κινεζικού juggernaut, όμως οι επιπτώσεις αυτής της κατάρρευσης θα είναι περισσότερο εκτεταμένες. Τα παραπάνω είναι μερικές κάπως επιφανειακές ή και δημοσιογραφικές παρατηρήσεις γύρω από φαινόμενα τα οποία προκύπτουν από το πραγματικό ζήτημα που δεν είναι άλλο από τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η παγκόσμια οικονομία, ή ακριβέστερα δεν λειτουργεί, για το μεγαλύτερο κομμάτι της ανθρωπότητας. Πράγματι, είμαστε μάρτυρες της ωρίμανσης μιας διαδικασίας που ξεκίνησε περί τα 1 (ΣτΜ) Το πρωτότυπο αγγλικό κείμενο βρίσκεται στην ιστοσελίδα του Λ. Γκόλντνερ 2 (ΣτΜ) Juggernaut: πρόκειται για το άρμα του θεού Κρίσνα της ινδουιστικής θρησκείας. Χρησιμοποιείται με την έννοια της ασταμάτητης, αδυσώπητης δύναμης που συντρίβει τα πάντα στο πέρασμά της.

2 Λόρεν Γκόλντνερ - Το πλασματικό κεφάλαιο για αρχάριους (2007) 2 τέλη της δεκαετίας του 50, (σύμφωνα με την παροιμία από γρατζουνιά γάγγραινα ) μέσω της οποίας ένας συνεχώς αυξανόμενος όγκος περιφερόμενων νομαδικών δολαρίων, τα οποία δεν αντιστοιχούν σε πραγματικό πλούτο εντός της παγκόσμιας οικονομίας, άλλαζαν και αλλάζουν χέρια εν είδει καυτής πατάτας από τις κεντρικές τράπεζες, οι οποίες ποντάρουν ότι κάποιο άλλο κορόιδο θα τα έχει στα χέρια του όταν εν τέλει ξεφουσκώσουν και υποτιμηθούν. Αυτή τη στιγμή οι κεντρικές τράπεζες της Ασίας (Κίνα, Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Ταϊβάν) κατέχουν πάνω από 2 τρις από αυτά τα περιφερόμενα δολάρια μόνη της η Κίνα αναμένεται να έχει στην κατοχή της 2 τρις κάποια στιγμή μέσα στο Αυτά τα δολάρια, τα οποία αντιπροσωπεύουν ανείσπρακτα χρέη που προέκυψαν από ελλείμματα στο ισοζύγιο πληρωμών της Αμερικής σε ένα διάστημα μέχρι και πέντε δεκαετιών, θα μπορούσαμε να τα ονομάσουμε πλασματικό κεφάλαιο, μια έννοια που αν αναλυθεί μας οδηγεί κατευθείαν στην καρδιά της καπιταλιστικής ιστορίας των τελευταίων πενήντα ετών, συμβάλλοντας στη διαφώτιση του δικού μας επίφοβου παρόντος. Τα παρακάτω στοχεύουν να δείξουν ότι, μακράν από το να είναι μια απόμακρη οικονομική έννοια, το πλασματικό κεφάλαιο μας οδηγεί κατευθείαν στα κεντρικά πολιτικά ζητήματα του σήμερα, και πρώτα απ όλα, στα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει η διεθνής αριστερά. 90 χρόνια πριν, ο Λένιν συνέγραψε τον Ιμπεριαλισμό (1916), βιβλίο που απέκτησε τη φήμη ότι περιέχει την εξήγηση για τις αιτίες που οδήγησαν στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και την άθλια συνθηκολόγηση (με λίγες αλλά σημαντικές εξαιρέσεις) των σοσιαλιστικών κομμάτων το 1914, και την σοσιαλπατριωτική υποστήριξη που παρείχαν στη δική τους αστική τάξη κατά τον πόλεμο. Ο Λένιν περιέγραφε μια παγκόσμια οικονομία από μονοπωλιακά κεφάλαια και γιγάντια καρτέλ, τα οποία παλεύουν για τον έλεγχο του πλανήτη. Το πολιτικό συμπέρασμα της ανάλυσης του Λένιν (χωρίς να λάβουμε υπόψη μας την αμφίβολη οικονομική του θεώρηση) ήταν πολλαπλό: υποστήριξε ότι οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις (δηλ. η Ευρώπη, οι ΗΠΑ και λίγο αργότερα η άρτι αφιχθείσα Ιαπωνία) εξήγαγαν κεφάλαιο (μια ιδέα δανεισμένη από τον Άγγλο Fabian Hobson) το οποίο δε θα μπορούσε να επενδυθεί κερδοφόρα στα καπιταλιστικά κέντρα, και ότι τα υπερκέρδη από αυτή την εξαγωγή κεφαλαίου βοηθούσαν στην εξαγορά μιας εργατικής αριστοκρατίας εντός των δυτικών εργατικών τάξεων, κάτι που με τη σειρά του εξηγούσε την συνεργασία σε κάθε χώρα αυτής της αριστοκρατίας με την αντίστοιχη εθνική αστική τάξη. Το βιβλιαράκι αυτό θα είχε κατά πάσα πιθανότητα ξεχαστεί αν ο Λένιν ένα χρόνο αργότερα δεν είχε ηγηθεί της Ρωσικής Επανάστασης, και αν δεν είχε συμβάλλει στην ίδρυση της 3 ης (Κομμουνιστικής) ιεθνούς, η οποία μετά το θάνατό του το 1924 μετέβαλε αυτές τις θέσεις σε αδιάψευστες αλήθειες, με επιπτώσεις που μέσω της παγκόσμιας επίδρασης του σταλινισμού θα κρατούσαν για δεκαετίες. Ο Λένιν είχε ήδη διαφωνήσει, μάλλον ατυχώς, με μια σύγχρονή του επαναστάτρια, τη Ρόζα Λούξεμπουργκ. Στο βιβλίο της με τίτλο Συσσώρευση του Κεφαλαίου (1913), ένα έργο βασισμένο κάπως καλύτερα στην προβληματική του Μαρξ από ότι η μπροσούρα του Λένιν, η Λούξεμπουργκ υποστήριξε ότι ο ιμπεριαλισμός εκφράζει τη συνεχή παρουσία αυτού που ο Μαρξ ονόμαζε πρωταρχική συσσώρευση, δηλ. μια λεηλασία την οποία έχει ανάγκη ο καπιταλισμός ούτως ώστε να αντισταθμίζει μια εσωτερική έλλειψη ισορροπίας, η οποία παράγεται στο εσωτερικό του από την ίδια του τη δυναμική. Από την ανάλυση της Λούξεμπουργκ προκύπτει το συμπέρασμα ότι τα αγαθά και οι μηχανές που ο καπιταλισμός εξήγαγε σε αγρότες και μικροπαραγωγούς των κέντρων του καθώς και του αναπτυσσόμενου αποικιακού κόσμου, στη πραγματικότητα ανταλλάσσονταν με τεράστιες ποσότητες απλήρωτου πλούτου (δες πχ. τις 3 (ΣτΜ) Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία (Σεπτέμβρης 2008) η Κίνα έχει στην κατοχή της 1,9 τρις δολάρια. Οι δε τέσσερεις χώρες που αναφέρονται στο κείμενο κατέχουν συνολικά 3,3 τρις δολάρια.

3 Λόρεν Γκόλντνερ - Το πλασματικό κεφάλαιο για αρχάριους (2007) 3 αξέχαστες περιγραφές που κάνει η Λούξεμπουργκ της λεηλασίας των Αμερικανών αγροτών, των Αφρικανών γηγενών, και των Κινέζων αγροτών). Αυτή η λεηλασία επεκτάθηκε στην εργατική τάξη του ίδιου του καπιταλισμού μέσα από την φορολογία που έπρεπε να πληρώσει για την εξοπλιστική κούρσα πριν το 1914, οδηγώντας στη μείωση των πραγματικών μισθών κάτω από το επίπεδο που θα επέτρεπε την αναπαραγωγή της. Μακράν από το να συνιστά αριστοκρατία, η εργατική τάξη κάτω από τον καπιταλισμό υπόκειτο για την Λούξεμπουργκ σε μια συμπληρωματική μορφή πρωταρχικής συσσώρευσης σαν αυτή με την οποία επιτέθηκε το σύστημα στους μικροπαραγωγούς του μη-καπιταλιστικού κόσμου. Αυτές οι συμπληρωματικές όψεις, τόσο εντός όσο και εκτός του καπιταλιστικού κόσμου, συνιστούσαν μια λεηλασία που στην πραγματικότητα προεικόνιζε τον φασισμό, όπως αναδύθηκε δυο δεκαετίες αργότερα στη Γερμανία και αλλού. Όπως θα γίνει φανερό από τα παρακάτω, έχω κάποιες μικρές διαφορές με τη Λούξεμπουργκ, όμως ο τρόπος που θέτει το πρόβλημα μάς πηγαίνει παραπέρα από τον Λένιν στην κατανόηση του σημερινού κόσμου. Αυτή η ανταλλαγή απόψεων πριν 90 χρόνια παραμένει σημαντική ως σήμερα, επειδή παρά τις μεταμοντέρνες φλυαρίες τύπων όπως οι Χάρντ και Νέγκρι, ή για παράδειγμα τις διαμαρτυρίες του πολύ πιο αυστηρού ορθόδοξου μαρξισμού της σχολής γύρω από τον Paolo Giussani στην Ιταλία, ο ιμπεριαλισμός συνεχίζει να υπάρχει. Αν και για κάποιους μπορεί να φανεί ότι παραβιάζουμε ανοιχτές θύρες, η σοβαρή θεωρητική αμνησία και οπισθοδρόμηση της διεθνούς αριστεράς κατά της τελευταίες τρεις δεκαετίες μας αναγκάζει να μιλήσουμε με λίγα λόγια για κάποια τμήματα της πρόσφατης ιστορίας. Ας ξεκινήσουμε αναφέροντας ότι ο αμερικανικός στρατός έχει παρουσία, φανερά ή όχι, σε 110 χώρες αναφέροντας τις εν πολλοίς πετυχημένες ενέργειές του που απέτρεψαν επαναστάσεις στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική κατά τη δεκαετία του 80 (Νικαράγουα, Ελ Σαλβαδόρ, Γουατεμάλα, Ονδούρες, επέμβαση της Γρενάδα, στρατιωτικοί σύμβουλοι της κυβέρνησης του Μεξικού στην στρατιωτική της δράση ενάντια στο EZLN, η απόπειρα ανατροπής του Τσάβες το 2002). Μπορούμε να συμπεριλάβουμε τις διάφορες επαναστάσεις που είχαν την ανοιχτή ή υπόγεια υποστήριξη των ΗΠΑ στη Σερβία, τη Γεωργία, την Ουκρανία (η αμερικανική πρεσβεία στο Κίεβο έχει 750 υπάλληλους). Όλα τα παραπάνω σχετίζονται με μια γεωπολιτική στρατηγική που στοχεύει στον έλεγχο των περιοχών που συνορεύουν με Ρωσία και Κίνα, σε ένα κλασικό ρημέικ του Μεγάλου Παιχνιδιού του 19 αιώνα. Οι ΗΠΑ έδωσαν την έγκρισή τους στο ΝΑΤΟ ούτως ώστε αυτό να συμπεριλάβει τις περισσότερες από τις πρώην χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας, αναδημιουργώντας έτσι τη ζώνη ασφαλείας 4 (που στόχευε στον περιορισμό της Μπολσεβίκικης Επανάστασης) στο κατώφλι της Ρωσίας. Οι ΗΠΑ (συγγνώμη, εννοώ το ΝΑΤΟ) επενέβησαν στους πολέμους της πρώην Γιουγκοσλαβίας και εξευτέλισαν στρατιωτικά τη Σερβία. Πιο πρόσφατα, οι ΗΠΑ διαβεβαιώνουν τους πάντες ότι το αντιπυραυλικό σύστημα που σχεδιάζουν να εγκαταστήσουν σε Πολωνία και ημοκρατία της Τσεχίας δεν συνιστά απειλή για το κράτος της Ρωσίας. Οι ΗΠΑ, επισήμως και ανεπισήμως, εκφράζουν βαθιές ανησυχίες για την πρόσφατη παρουσία της Κίνας στην Αφρική και άλλες περιοχές του Τρίτου Κόσμου, κατά πρώτο λόγο εκεί που υπάρχει πετρέλαιο. Ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων για τις πρώτες ύλες σε Αφρική, Ασία, και Λατινική Αμερική; Αυτό το έργο το έχουμε ξαναδεί. Στην ανατολική Ασία οι ΗΠΑ διατηρούν δύναμη στρατιωτών στην Νότια Κορέα, σημαντικές βάσεις μέσα (και σε στενή συμμαχία με) την Ιαπωνία, και ναυτικούς στόλους έτοιμους να υπερασπιστούν την Ταϊβάν. Όλα αυτά στοχεύουν στον περιορισμό εκείνης της δύναμης που η CIA έχει χαρακτηρίσει δημοσίως ως τον κύριο ανταγωνιστή της στο μέλλον: της Κίνας. Όταν η Κίνα επέδειξε στον κόσμο την αποτελεσματικότητα των νέων αντιδορυφορικών πυραύλων της, οι ΗΠΑ, με τις εκατοντάδες πυρηνικές κεφαλές να 4 (ΣτΜ) cordon sanitaire. Υγειονομική ζώνη ή ταινία, ζώνη υγειονομικής προστασίας.

4 Λόρεν Γκόλντνερ - Το πλασματικό κεφάλαιο για αρχάριους (2007) 4 στοχεύουν στην Κίνα, μούγκρισε για την υποκρισία των αξιώσεων της Κίνας για ειρηνική εμφάνιση στον παγκόσμιο στίβο. Χρειάζεται να αναφερθώ στη Μέση Ανατολή; Υποστήριξη μέχρι τέλους του Ισραήλ, υποστήριξη της (εκ των υστέρων ολιγόζωης) αντισυριακής Επανάστασης των Κέδρων στο Λίβανο, στενές σχέσεις με την Τουρκία, χώρα-μέλους του Νάτο, ως αντίβαρο στο Ιράν. Οι ΗΠΑ έχουν περισσότερο στρατιωτικό υλικό στο Κατάρ, ένα κρατίδιο του Κόλπου, από κάθε άλλη χώρα, με την εξαίρεση ίσως της Γερμανίας. Περιορίστηκα ως τώρα στο στρατιωτικό επίπεδο και το επίπεδο αποτροπής επαναστάσεων, εξαιρώντας τους μικρότερους ιμπεριαλισμούς της Ευρώπης και της Ιαπωνίας. Ας μην ξεχνούμε ακόμη τις 200 και πλέον πολυεθνικές, οι περισσότερες αμερικανικές, οι οποίες νέμονται τη μερίδα του λέοντος (και πρόκειται για μερίδα που αυξάνεται) της παγκόσμιας παραγωγής. Στα παραπάνω μπορούμε να προσθέσουμε την επίδραση που ασκούν οι ΗΠΑ μέσω διεθνών οργανισμών όπως ο ΟΗΕ, το ΝΤ [ ιεθνές Νομισματικό Ταμείο] και η Παγκόσμια Τράπεζα. Οι δυο τελευταίοι επιβάλλουν προγράμματα δομικής προσαρμογής σε πάνω από 100 αναπτυσσόμενες χώρες, παράγοντας έτσι πάνω από 60 αποτυχημένα ή ημι-αποτυχημένα κράτη μπορούμε να προσθέσουμε το γεγονός ότι η αναλογία των εισοδημάτων ανάμεσα στη ύση και τον αναπτυσσόμενο κόσμο έχει αυξηθεί κατά πολύ τα τελευταία 30 χρόνια, παρά τη σημαντική ανάπτυξη χωρών όπως η Κίνα, η Βραζιλία, και πιο πρόσφατα η Ινδία. εν αποτελεί μυστικό ότι αυτή η στρατιωτική υπερεπέκταση που περιγράψαμε πιο πάνω είναι η νέα έκδοση των φημισμένων κανονιοφόρων πλοίων του παρελθόντος για την επιβολή του Νόμου του ΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Το Κεφάλαιο, αν εξαιρέσουμε τη φαντασίωση της ελεύθερης αγοράς, δε μπορεί να υπάρξει χωρίς κράτος και χωρίς τα ειδικά σώματα των ένοπλων ανδρών, τα οποία, όταν χρειάζεται, συλλέγουν τα χρέη για λογαριασμό του κράτος. Κάποιοι σκεπτικιστές έχουν την εξής απορία: τι μπορεί να σημαίνει ο ιμπεριαλισμός όταν μια χώρα όπως η Κίνα, το μέσο κατά κεφαλήν εισόδημα της οποίας ανέρχεται στα 1200 δολάρια ετησίως, έχει δανείσει στη μία και μόνη υπερδύναμη ένα ποσό που πλησιάζει ταχύτατα τα 2 τρις δολάρια. Αυτό το ζήτημα μάς επιστρέφει στο Λένιν και τη Λούξεμπουργκ. Στο εξαιρετικό βιβλίο του Michael Hudson, Super-Imperialism (1972 νέα έκδοση 2002) διερευνάται αυτό το ερώτημα και του δίνεται μια απάντηση. Ο Hudson δείχνει ότι ο ιμπεριαλισμός των ΗΠΑ δεν ακολούθησε το μοντέλο του Λένιν (το οποίο είχε ανέκαθεν ελλείψεις) μετά το 2 ο Παγκόσμιο Πόλεμο, παρά τελειοποίησε τη στρατηγική της διαχείρισης της αυτοκρατορίας δια της πτώχευσης. Το 1 με 2 τρις δολάρια που βρίσκονται αποθηκευμένα στην Τράπεζα της Κίνας δεν είναι παρά πράσινα κομματάκια χαρτί που έχουν ανταλλαχθεί για πραγματικά κινεζικά αγαθά, τα οποία έχουν παραχθεί από την εκμετάλλευση των Κινέζων εργατών. Κομματάκια χαρτί που μετά ξαναδανείζονται στον Αμερικανό καταναλωτή ούτως ώστε να μπορέσει να αγοράσει αυτά τα [κινεζικά] αγαθά. εν υπάρχει καμία σοβαρή περίπτωση αυτά τα χρήματα να αποπληρωθούν, ιδιαίτερα αν περάσει η πολιτική των ιθυνόντων των ΗΠΑ και η Κίνα ανατιμήσει το νόμισμά της στο επιθυμητό επίπεδο των 4 renminbi = 1 δολάριο, κόβοντας έτσι στο μισό την αξία των αποθεμάτων της. Οι Ιάπωνες, που είδαν την αξία των αποθεμάτων τους σε δολάρια να μειώνεται μετά τη διάλυση του συστήματος Bretton Woods το 1971, θα μπορούσαν ίσως να διδάξουν ένα δυο πράγματα στους Κινέζους (οι Κινέζοι γνωρίζουν ότι το διακύβευμα είναι εξαιρετικής σοβαρότητας, και έχουν συζητήσει δημοσίως το ζήτημα). Τώρα που ξεμπερδέψαμε με τα τρέχοντα στρατιωτικά και γεωπολιτικά ζητήματα για τα οποία θα μπορούσε να μιλήσει και ένας οποιοσδήποτε αριστεριστής του σωρού, ας προχωρήσουμε στα βαθιά οικονομικά ζητήματα. Οι σύγχρονοι σκεπτικιστές, καθώς και όσοι πάσχουν από μια μορφή εκούσιας αμνησίας, ρίχνουν τη Συσσώρευση του Κεφαλαίου της Ρόζας Λούξεμπουργκ στον ίδιο κάλαθο

5 Λόρεν Γκόλντνερ - Το πλασματικό κεφάλαιο για αρχάριους (2007) 5 αχρήστων της ιστορίας με τον Ιμπεριαλισμό του Λένιν. Παρά τις μικρές ελλείψεις της (τις οποίες θα συζητήσουμε σε λίγο), η Ρόζα είχε απόλυτο δίκιο για τη μονιμότητα της πρωταρχικής συσσώρευσης που σχεδόν ταυτίζεται με τον ιμπεριαλισμό στον καπιταλισμό. Η πρωταρχική συσσώρευση έχει το νόημα μιας συσσώρευσης που παραβιάζει τον καπιταλιστικό νόμο της αξίας δηλ. συμβαίνει σε συνθήκες απουσίας ανταλλαγής ισοδύναμων, ξεκινώντας από το άδειασμα της επαρχίας της Αγγλίας κατά την πρώιμη σύγχρονη ιστορία (από τον 16 ο ως τον 19 ο αιώνα) μέσω διαδικασιών που σήμερα θα ονομάζαμε οικονομικές μεταρρυθμίσεις. 5 Μεγάλο κομμάτι της μαρξιστικής οικονομικής θεωρίας (κάτι το οξύμωρο για τη μαρξιστική κριτική της πολιτικής οικονομίας, ένα εγχείρημα που έχει διαφορετικό αντικείμενο από τις οικονομικές σπουδές ) της δεκαετίας του 70 αλλά και κάποιοι τωρινοί συγγραφείς εστιάζουν στις μαθηματικές σχέσεις που υπάρχουν στο πρώτο μέρος του 3 ου τόμου του Κεφαλαίου για να περιγράψουν κατάλληλα τη θεμελιώδη αιτία της καπιταλιστικής κρίσης. Αν και αυτά τα κεφάλαια που αναφέρονται στη πτώση του κέρδους είναι σημαντικά, κάνουν τη σημαντική υπόθεση ότι οι συγκεκριμένες διαδικασίες της κοινωνικής αναπαραγωγής στις οποίες αναφέρονται αναπαράγονται πραγματικά. (Κοινωνική αναπαραγωγή, με λίγα λόγια, είναι από τη μια μεριά η αντικατάσταση, αν όχι επέκταση, των φθαρμένων μηχανών, πρώτων υλών και υποδομών, και από την άλλη, η δυνατότητα του εργατικού πληθυσμού να αναθρέψει μια μελλοντική γενιά ανθρώπων ικανών να εργαστούν με τη σύγχρονη τεχνολογία.) Η Λούξεμπουργκ ανασκεύασε τα επιχειρήματα αυτών που άσκησαν κριτική στο αριστούργημά της του 1913 σε ένα έργο που ονομάζεται Αντι-Κριτική (Anti-Kritik). Σ αυτό το κείμενο (και εδώ είμαι μαζί της 100%) υποστήριξε ότι δεν έχουμε να κάνουμε με μαθηματικά προβλήματα, αλλά με τη συγκεκριμένη ανάλυση πραγματικών διαδικασιών. Όταν, εντός της παγκόσμιας διαίρεσης της εργασίας το δυτικό κεφάλαιο απομυζά τριτοκοσμική εργατική δύναμη της οποίας το κόστος αναπαραγωγής δεν έχει πληρώσει, είτε αυτό συμβαίνει στην Ινδονησία είτε στο Λος Άντζελες, μιλάμε για πρωταρχική συσσώρευση. Όταν το κεφάλαιο λεηλατεί το φυσικό περιβάλλον και δεν πληρώνει το κόστος αυτής της καταστροφής, μιλάμε για πρωταρχική συσσώρευση. Όταν το κεφάλαιο ισοπεδώνει καπιταλιστικές εγκαταστάσεις και υποδομές (η ιστορία μεγάλου μέρους των οικονομιών των ΗΠΑ και της Αγγλίας από το 60), μιλάμε για πρωταρχική συσσώρευση. Όταν το κεφάλαιο πληρώνει τους εργάτες μηαναπαραγωγικούς μισθούς (μισθούς που είναι πολύ χαμηλοί για να παραχθεί μια νέα γενιά εργατών), και τότε πρόκειται για πρωταρχική συσσώρευση. Ο Λένιν δε συζήτησε ποτέ αυτά τα πράγματα (αν θυμάμαι καλά, δεν αναφέρει ούτε μια φορά τον όρο κοινωνική αναπαραγωγή), όμως η Ρόζα Λούξεμπουργκ έχει αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο γι αυτό το ζήτημα. Όσο για τους κριτικούς που με ένα αυτάρεσκο νεύμα θέλουν να βάλουν στην άκρη αυτές τις παλιές ιδέες, το μόνο που έχω να πω είναι ότι αυτοί χάνουν. 6 5 Ο "νόμος της αξίας" ήταν μέρος της ποιοτικής ρήξης του Μαρξ με την κλασική πολιτική οικονομία του Σμιθ και του Ρικάρντο. Και οι τρεις έδωσαν έμφαση στην κεντρικότητα του κοινωνικά αναγκαίου χρόνου που απαιτείται για την παραγωγή ενός εμπορεύματος, όμως ο Μαρξ ερμήνευσε το ζήτημα αρκετά διαφορετικά. Όλοι ήταν σύμφωνοι στην απόρριψη της εξαπάτησης και των αυθαίρετων αυξήσεων των τιμών για την εξήγηση του κέρδους, όμως ενώ οι Σμιθ και Ρικάρντο δε μπορούσαν να εξηγήσουν αλλιώς το καπιταλιστικό κέρδος, ο Μαρξ έδειξε ότι η προέλευσή του βρίσκεται στον χρόνο που εργάζεται ο εργάτης κάθε μέρα πέρα από την αξία της εργατικής του δύναμης. Κατοπινότερες θεωρίες του "μονοπωλιακού καπιταλισμού", με διασημότερη τη θεωρία του Λένιν, ξεφορτώθηκαν τον νόμο της αξίας και τον κοινωνικά αναγκαίο χρόνο σαν φαινόμενα της εποχής του Μαρξ, φαινόμενα που ο καπιταλισμός ξεπέρασε από μόνος του. 6 Από διάφορες μεριές έχουν εκφραστεί αντιρρήσεις στη χρησιμοποίησή μου του όρου "πρωταρχική συσσώρευση" για το σύγχρονο καπιταλισμό, με την αιτιολογία ότι για το Μαρξ ο όρος σήμαινε τον αρχικό διαχωρισμό των παραγωγών από τα μέσα παραγωγής. Θέλω απλώς να πω ότι αν ο όρος "πρωταρχική συσσώρευση" σχετίζεται μόνο με αυτόν τον αρχικό διαχωρισμό του 16ου-17ου αιώνα, τότε θα πρέπει να αναπτύξουμε έναν άλλο όρο για να περιγράψουμε τις μορφές καπιταλιστικής λεηλασίας (σε αντίθεση με το κέρδος που προκύπτει από την "κανονική" εκμετάλλευση). Πέρα από τη Λούξεμπουργκ, υιοθετώ επίσης αυτή τη

6 Λόρεν Γκόλντνερ - Το πλασματικό κεφάλαιο για αρχάριους (2007) 6 Το πρόβλημα είναι ότι η σύγχρονη διεθνής αριστερά έχει κληρονομήσει από τα χρόνια ακριβώς πριν και μετά τον 1 ο Παγκόσμιο Πόλεμο ένα θεωρητικό υπόβαθρο, το οποίο τώρα πια είναι κυρίως μια προβληματική διάθεση, στο οποίο υπόβαθρο η λαθεμένη και ξεροκέφαλη άποψη του Λένιν, εκχυδαϊσμένη επιπλέον από δεκαετίες σταλινικών, μαοϊκών, τριτοκοσμικών και τώρα εναλλακτικο-παγκοσμιοποιητικών [alterglobalism] διαστρεβλώσεων, έχει επισκιάσει ολοκληρωτικά τις απόψεις της Λούξεμπουργκ, κυρίως στην αναπαράσταση της εργατικής τάξης των αναπτυγμένων καπιταλιστικών τομέων (που παραμένει κατά τη γνώμη μου η κύρια δύναμη που μπορεί να υπερβεί θετικά των καπιταλισμό) σαν μια ποσότητα αμελητέα εντός των διεθνών προοδευτικών δυνάμεων. Η ιμπεριαλιστική θεωρία του Λένιν και οι μπάσταρδοι απόγονοί της έφτασαν στο μέγιστο της επιρροής τους κατά τις δεκαετίες του 60 και του 70, όταν οι διάφοροι εθνοαπελευθερωτικοί αγώνες (Αλγερία, Ινδοκίνα, Αγκόλα, Μοζαμβίκη) και η Επανάσταση της Κούβας είχαν δημιουργήσει έναν τριηπειρωτικό αστερισμό, που έμοιαζε να επαληθεύει την πρόβλεψη ότι ο μόνος δρόμος για τις υπανάπτυκτες χώρες ήταν ο σοσιαλισμός. Αυτός ο αναβρασμός έφτασε στο απόγειό του τη περίοδο της διάσκεψης του Bandung (Ινδονησία) των χωρών που δεν είχαν διαλέξει πλευρά στο ψυχρό πόλεμο, διάσκεψη στην οποία συμμετείχαν αντιαποικιακές μορφές όπως ο Nkrumah (Γκάνα), Sukarno (Ινδονησία), Nehru (Ινδία), και Nasser (Αίγυπτος). υστυχώς, τα γραφειοκρατικά καθεστώτα που θριάμβευσαν στις αναπτυσσόμενες χώρες των τριών ηπείρων δεν ήταν σοσιαλιστικά, και η δυτική εργατική τάξη, που θα μπορούσε να τα απαλλάξει από τον ιμπεριαλισμό που έφραζε το δρόμο τους, ήταν απούσα στο ραντεβού. Αυτή η τριτοκοσμική κοσμοθεωρία έγινε κομμάτια όταν το η Καμπότζη, το Βιετνάμ και η ΕΣΣ, χώρες δηλαδή που κατά καιρούς είχαν φορέσει το μανδύα του αντιιμπεριαλισμού, έφτασαν κοντά στο να πολεμήσουν...αναμεταξύ τους. Εκείνο που ακολούθησε αυτήν την πανωλεθρία ήταν ο θρίαμβος της νεοφιλελεύθερης ομοφροσύνης με την Ουάσιγκτον κατά την οποία το παλιό μοντέλο της κρατικοκεντρικής ανάπτυξης κηρύχθηκε μη-βιώσιμο. Κατά τη διάρκεια αυτής της ομοφροσύνης, γίναμε μάρτυρες μιας επίθεσης τόσο ενάντια στη δυτική εργατική τάξη όσο και ενάντια στο παλιό αντιιμπεριαλιστικό μπλοκ. Επικαλέστηκα τη θεωρία της Ρόζας Λούξεμπουργκ ως το θεωρητικό υπόβαθρο που βρίσκεται πιο κοντά στη δική μου ερμηνεία του Μαρξ πρώτα απ όλα επειδή εστιάζει, εντός και εκτός του καθαρού [pure] καπιταλιστικού συστήματος (δες πιο κάτω) στην προβληματική της αναπαραγωγής και μη-αναπαραγωγής. Όμως όπως αναφέρω πιο πάνω, το πλαίσιο που χρησιμοποιώ έχει κάποιες διαφορές από το δικό της. Κάπου εδώ επιβάλλεται μια διασαφήνιση. Όπως θα δούμε, το πλαίσιο της Λούξεμπουργκ είναι σχετικότατο με τα φαινόμενα του ιμπεριαλισμού και αντιιμπεριαλισμού της μεταπολεμικής εποχής. Ας ξαναδούμε τώρα κάποια πράγματα που θεωρώ βασικά, αν και αυτό δεν είναι πάντα προφανές. Με αυτόν τον τρόπο θα πάμε από τη σύγχρονη ιστορία στην αφηρημένη θεωρία και πίσω. Έτσι θα δούμε το παρόν με διαφορετικό τρόπο. Όμως για να το κάνουμε αυτό χρειάζεται να εξετάσουμε κάποιες βασικές ιδέες του Καρλ Μαρξ. χρήση του όρου από το επιχείρημα (στο "Νέα Οικονομική Θεωρία") του σοβιετικού θεωρητικού της αριστερής αντιπολίτευσης Πρεομπραζένσκυ για τη "σοσιαλιστική πρωταρχική συσσώρευση" της δεκαετίας του 1920: η οργανωμένη διαχείριση της μείωσης του πληθυσμού της ρωσικής αγροτιάς δια της πώλησης βιομηχανικών προϊόντων σε υψηλές τιμές και της αγοράς των αγροτικών αγαθών σε χαμηλές. (Ας μην εκτρέψει την προσοχή μας το ατυχές αποτέλεσμα αυτής της στρατηγικής). Θα ξαναπώ ότι όταν το κεφάλαιο αλληλεπιδρά με τη φύση και τους μικροπαραγωγούς έξω από τη σχέση της μισθωτής εργασίας, όταν πιέζει μισθούς και δαπάνες κάτω από το κόστος αναπαραγωγής της τους εντός της σχέσης τους, τότε παραβιάζει την "ανταλλαγή των ισοδύναμων" που για το Μαρξ ήταν το "ευριστικό" [heuristic] πλαίσιο για να διαχωρίσει το καπιταλιστικό κέρδος και η συσσώρευση από την κερδοσκοπία, το μονοπώλιο, την πώληση πάνω από την αξία του αγαθού και άλλες λαθεμένες εξηγήσεις του κέρδους. Αν δεν επιθυμούμε να αποκαλέσουμε αυτή την μη-αναπαραγωγή "πρωταρχική συσσώρευση", κανένα πρόβλημα. Ας δεχτούμε πρώτα την ύπαρξη αυτών των φαινόμενων, και την αυξημένη τους σημασία (τουλάχιστον απ' τη δεκαετία του 1970), καθώς και το ότι είναι απολύτως απαραίτητα για το σύστημα.

7 Λόρεν Γκόλντνερ - Το πλασματικό κεφάλαιο για αρχάριους (2007) 7 Ο 1 ος και το μεγαλύτερο μέρος του 2 ου τόμου του Κεφαλαίου είναι μια φαινομενολογία ενός κλειστού καπιταλιστικού συστήματος στο οποία υπάρχουν μόνο καπιταλιστές και μισθωτοί εργάτες, και η εστίαση πέφτει σε μια μοναδική εταιρία. Όταν, στο τελευταίο μέρος του 2 ου τόμου ο Μαρξ αλλάζει την εστίαση στο ολικό κοινωνικό κεφάλαιο και τη διευρυνόμενη αναπαραγωγή, προχωρεί πέρα από αυτό το ευριστικό μοντέλο. 7 Αυτή η οροθέτηση της αλληλεπίδρασης του καθαρού συστήματος (καπιταλιστές και μισθωτοί εργάτες) από τη μια μεριά με το τεράστιο πλήθος των μη-παραγωγικών καταναλωτών που ζουν από υπεραξία που δεν παράγουν οι ίδιοι, δηλαδή με το λεγόμενο τομέα FIRE [FIRE: Finance-Insurance-Real Estate] (Χρηματοπιστωτικό σύστημα, Ασφαλίσεις, Κτηματομεσίτες), ο οποίος περιλαμβάνει τους κρατικούς λειτουργούς, τα διευθυντικά στρώματα, το στρατιωτικό τομέα, το σωφρονιστικό σύστημα και την επιβολή του νόμου, και από την άλλη με τη φύση και τους μικροπαραγωγούς (σήμερα κυρίως στον Τρίτο Κόσμο) είναι θεμελιώδης για τη θεωρητική διαύγεια. Κανένα από τα προαναφερθέντα κοινωνικά στρώματα δεν αναφέρεται στον 1 ο και 2 ο τόμο του Κεφαλαίου, εκτός από μερικές ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις και τα σημαντικά κεφαλαία στη μέση του 2 ου τόμου που έχουν σαν θέμα την ασφάλιση, τα λογιστικά βιβλία, και τα υπόλοιπα πλαστά κόστη της παραγωγής. Το κεφάλαιο είναι ένας κύκλος στον 1 ο και 2 ο τόμο με την απλή αναπαραγωγή, δηλ. την αφηρημένη υπόθεση της μηδενικής ανάπτυξης, μια σπείρα στη διευρυνόμενη αναπαραγωγή, ή ένα εμπόρευμα, είτε του Τομέα Ι (αυτόν που ο Μαρξ όρισε ως παραγωγή μηχανών) είτε του Τομέα ΙΙ (καταναλωτικά αγαθά) (ένα τεθωρακισμένο ή ένας κατευθυνόμενος πύραυλος δεν ανήκουν σε κανέναν από τους δυο τομείς, είναι όμως έξοδο της καπιταλιστικής τάξης) το οποίο δεν ολοκληρώνει το κύκλωμα, δηλ. δεν καταναλώνεται παραγωγικά στον Τομέα Ι (νέα μέσα παραγωγής) ή στον Τομέα ΙΙ (νέα εργατική δύναμη), και έτσι παύει να είναι κεφάλαιο. Αυτοί οι ορισμοί, που έχουν τόσο περιφρονηθεί από τις δεσπόζουσες θεωρίες των οικονομικών σπουδών, και κατά τρόπο που προκαλεί την έκπληξη, έχουν τύχει πολύ λίγης προσοχής ακόμα και από κάποιους αυτοαποκαλούμενους μαρξιστές, μας επιτρέπουν να επαναπροσδιορίσουμε τη σύγχρονη παγκόσμια οικονομία και να κάνουμε ξεκάθαρο το διαχωρισμό ανάμεσα στον πραγματικό πλούτο και τα κόστη που είναι απλώς κόστη διατήρησης της υφιστάμενης κατάστασης. 8 Ένα άλλο μεγάλο προτέρημα της Ρόζας Λούξεμπουργκ είναι η έμφαση που δίνει στο ότι ο καπιταλισμός είναι ένας μεταβατικός τρόπος παραγωγής ανάμεσα στην ευρωπαϊκή φεουδαρχία και το σοσιαλισμό. Αυτό μοιάζει με ταυτολογία, αλλά έχει σημασία. Ερευνώντας την άνοδο και την πτώση της κλασσικής πολιτικής οικονομίας από τους Φυσιοκράτες στη ρικαρντιανή σχολή, η Λούξεμπουργκ επισημαίνει ότι μόνο ένας σοσιαλιστής (δηλ. ο Μαρξ) κατάφερε και έλυσε το πρόβλημα της προέλευσης του κέρδους και της διευρυνόμενης αναπαραγωγής. Για να το πούμε ξεκάθαρα: ο καπιταλισμός πρέπει να ιδωθεί ως ένας αναγκαστικά ατελής, μεταβατικός τρόπος παραγωγής, ο οποίος επιβίωσε και επιβιώνει λεηλατώντας τους προκαπιταλιστικούς τρόπους παραγωγής, και του οποίου η πλήρης κρίση είναι ορατή καθ ολοκληρίαν μόνο σε κάποιον που βλέπει πέρα από αυτόν. Ο καπιταλισμός είναι λοιπόν ένα σύστημα στο οποίο καμιά οπτική γωνία με πρακτική σημασία, είτε του ατομικού καπιταλιστική, του ολικού κοινωνικού κεφαλαίου, ή τέλος της εργατικής δύναμης ως εμπόρευμα (η τάξη καθ αυτήν), δε μπορεί να είναι συγκεκριμένα καθολική, δηλ. ικανή να 7 Η "διευρυνόμενη αναπαραγωγή" αναφέρεται στην κανονική καπιταλιστική συσσώρευση, κατά την οποία ένα μέρος της ετήσιας υπεραξίας επανεπενδύεται σε καινούργιες μηχανές και εργατική δύναμη, σε αντίθεση με την ευριστική "απλή αναπαραγωγή" του μεγαλύτερου μέρους του 1ου και 2ου τόμου, στην οποία η διεύρυνση μπαίνει τεχνητά σε παρένθεση. 8 Στον 3ο τόμο του Κεφαλαίου ο Μαρξ παρουσιάζει εκείνα τα τμήματα της αστικής τάξης που αντλούν το εισόδημά τους από τις χρηματοπιστωτικές αγορές και τις ενοικιάσεις, όμως οι μάζες που σήμερα βρίσκονται έξω από το "καθαρό σύστημα" στις καπιταλιστικές μητροπόλεις, όπως οι εργαζόμενοι στον τομέα FIRE, οι δημόσιοι υπάλληλοι ή τα εταιρικά διευθυντικά στρώματα υπάρχουν υπόρρητα στο Κεφάλαιο. Αυτό δε σημαίνει βέβαια, ότι σήμερα είναι λιγότερης σημασίας.

8 Λόρεν Γκόλντνερ - Το πλασματικό κεφάλαιο για αρχάριους (2007) 8 δράσει πρακτικά πάνω στα πραγματικά προβλήματα. Όλες οι οπτικές γωνίες βρίσκονται εντός του συστήματος, συμπεριλαμβανομένης και της οπτικής γωνίας των αγώνων που διεξάγει η τάξη-καθ αυτην, και αποτελούν άρνηση της άρνησης. Μόνο η προοπτική που έχει εποπτεία του πριν και του πέραν του καπιταλισμού μπορεί να είναι μια αυτοσυντηρούμενη θετικότητα με ένα καθολικό (τάξη δι εαυτήν) πρόγραμμα. Από τους Ιταλούς πειρατές του 11 ου αιώνα ως το σκλαβοπάζαρο της ομινικανικής ημοκρατίας ή της Βραζιλίας σήμερα, ο καπιταλισμός ουδέποτε σταμάτησε να λεηλατεί εργατική δύναμη και πόρους έξω από το κλειστό (1 ος και 2 ος τόμος) σύστημα ανταλλαγής ισοδύναμων. Για τη Λούξεμπουργκ η συνεχής ύπαρξη της λεηλασίας μη-καπιταλιστικών πηγών πλούτου από το κεφάλαιο οδηγεί επίσης στην πιθανότητα ενός βάρβαρου τέλους (τέλος του οποίου ο μεσοπολεμικός φασισμός δεν ήταν παρά μια πρόγευση), αν δεν ξεπεραστεί θετικά από την προλεταριακή επανάσταση. Το επόμενο σημείο, και πρόκειται για κάτι θεμελιώδες, είναι ότι το κεφάλαιο δεν εμφανίζεται στους καπιταλιστές ως αυτοδιευρυνόμενη αξία ή κοινωνική σχέση παραγωγής (θεμελιώδεις όροι του Μαρξ, οι οποίοι δεν έχουν κανένα πρακτικό νόημα ή καν ύπαρξη για τις οπτικές γωνίες τις αρνήσεις της άρνησης εντός του συστήματος) εμφανίζεται στους καπιταλιστές ως τίτλοι ιδιοκτησίας, δηλ. ως κέρδος, τόκος και ενοίκιο γης, των οποίων η αξία καθορίζεται στην πορεία ενός επιχειρηματικού κύκλου όχι από τα λεπτά σημεία των αρχικών κεφαλαίων του 3 ου τόμου αλλά ως κεφαλαιοποίηση μιας αναμενόμενης μελλοντικής χρηματικής ροής. Ο Μαρξ παρουσιάζει φυσικά τέτοιους τίτλους μετοχές, ομολογίες, ενοικιάσεις πριν όμως έχει παρουσιάσει το ευριστικό καθαρό σύστημα, το έχει θέσει σε κίνηση στα τελικά κεφάλαια του 2 ου τόμου (διευρυνόμενη αναπαραγωγή), και έχει συζητήσει τον καθορισμό της τιμής και του ποσοστού το κέρδους στην αρχή του 3 ου τόμου. Το κεφάλαιο όπως το γνωρίζουν οι καπιταλιστές, συμπεριλαμβανομένων όλων των νέων χρηματοπιστωτικών προϊόντων της τελευταίας 25ετίας όπως τα παράγωγα και τα hedge funds, είναι δικαιώματα [liens] επί της ολικής χρηματικής ροής, η οποία εντέλει αναπαριστά την ολική υπεραξία όπως παράγεται από το καθαρό σύστημα και όπως συμπληρώνεται από λεηλασία (μη-αναπαραγωγική ανταλλαγή) προερχόμενη από το εξωτερικό αλλά τελικά και από το εσωτερικό του συστήματος. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι για μακρές περιόδους ενός καπιταλιστικού κύκλου αυτά τα δικαιώματα μπορούν να αποκλίνουν κατά πολύ από τους καθορισμούς της τιμής/αξίας που σε τελική ανάλυση ρυθμίζουν τη χρηματική ροή, μέχρις ότου να υποτιμηθούν και να ξεφουσκώσουν στο περιοδικό κραχ. Όμως η πηγή του ολικού κέρδους / ολικής υπεραξίας είναι ένα εμπειρικό ζήτημα, το οποίο δε μπορεί να λυθεί προσφεύγοντας σε κάποια εκδοχή της μεταμόρφωσης της αξίας σε τιμές (ένα σημαντικό αλλά υπερτονισμένο θέμα ανάμεσα στους μαρξιστές ακαδημαϊκούς) ή στις πιθανές ελλείψεις του σχήματος της αναπαραγωγής του 2 ου τόμου. Αναπαράγονται οι καπιταλιστικές δομές (μέσα παραγωγής, υποδομές) και η εργατική δύναμη ή όχι; Αυτή η ερώτηση μάς μεταφέρει διαμιάς από το πεδίο της καθαρής θεωρίας στη συγκεκριμένη ιστορική λειτουργία του συστήματος. Η σχέση ανάμεσα στην αξία μυριάδων καπιταλιστικών τίτλων και την υπεραξία και λεηλασία από τις οποίες προκύπτουν δεν είναι φυσικά αυθαίρετη. Ας επιστρέψουμε στο καθαρό σύστημα, που έχει μόνο καπιταλιστές και εργάτες, χωρίς τράπεζες, χωρίς άλλους παραμορφωτικούς τίτλους ιδιοκτησίας. Ας φανταστούμε ακόμη ότι ολόκληρος ο κόσμος είναι καπιταλιστικός και ότι τα πάντα ανταλλάσσονται στην αξία τους. Σε έναν τέτοιο κόσμο, με την παραγωγικότητα να αυξάνεται, μια όλο και μεγαλύτερη μάζα κεφαλαίων τίθεται σε κίνηση από όλο και μικρότερη ποσότητα ζωντανής εργασίας, η εκμετάλλευση της οποίας είναι (για το Μαρξ) η πηγή κάθε κέρδους. Οπότε, με πολλά σκαμπανεβάσματα, το ποσοστό του κέρδους που χρειάζεται για να διατηρηθούν όλοι αυτοί οι τίτλοι μειώνεται, και αν δεν συμπληρωθεί κατάλληλα από αυτό που έχω ονομάσει λεηλασία, μειώνεται ιστορικά.

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Monetary System... for dummies

Monetary System... for dummies Monetary System... for dummies Basics of a monetary system Diomides Skalistis Ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα Τι είδους κρίση έχουμε Εθνική; Οικονομική; Πολιτιστική; Ανθρωπιστική; Περιβαλλοντολογική; Κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Μπορεί η Ελλάδα να διδαχθεί από την ιστορία του παρελθόντος; [στα πλαίσια της οικονομικής ύφεσης] ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ιστορία κάνει συνεχώς κύκλους.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Ευκλείδης Τσακαλώτος Ειδική Έκδοση Οικονοµία και Κρίση ΑΥΓΗ 28/2/10 Αν, όπως λένε, µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες ιστορίες, σκεφτείτε πόσες ιστορίες εµπεριέχονται σε τρία

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Αλλαγές στο Ενεργειακό Τοπίο Πολλά φαίνεται να αλλάζουν με την πρόσφατη συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν. Είναι φανερό πως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

1 Ιουνίου 2010. Τμήμα Ανάλυσης FXGreece ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΓΟΡΑΣ

1 Ιουνίου 2010. Τμήμα Ανάλυσης FXGreece ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΓΟΡΑΣ 1 Ιουνίου 2010 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΓΟΡΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ, ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ, ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΑΓΟΡΑΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΡΙΞΕΙΣ ***Η αναφορά αυτή πρέπει να διαβαστεί απαραίτητα με τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία Βιογραφικό σημείωμα Η Ζιζή Σαλίμπα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (DEA) και διδακτορικό δίπλωμα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ: Κυρίες και κύριοι χαίρετε. Στα επόμενα λεπτά της παρουσίασής μου πρόκειται να εστιάσω κυρίως στο εμπορικό κομμάτι, στην εμπορική διάσταση που έχουν οι εξελίξεις στην περιοχή μας όσον

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση Ε. ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 Η βιοµηχανική επανάσταση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

26 Μαΐου 2010. Τμήμα Ανάλυσης FXGreece ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΓΟΡΑΣ

26 Μαΐου 2010. Τμήμα Ανάλυσης FXGreece ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΓΟΡΑΣ 26 Μαΐου 2010 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΓΟΡΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ, ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ, ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΑΓΟΡΑΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΡΙΞΕΙΣ ***Η αναφορά αυτή πρέπει να διαβαστεί απαραίτητα με τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων

Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων 1 Θέματα παρουσίασης Η Παγκόσμια Αγορά ο κύκλος της οικονομίας και των επενδύσεων Το Τρίπτυχο της Επένδυσης : Κατανομή Διασπορά Χρονικός Ορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις Κοκολιού Έλλη Α.Μ. 1207 Μ 093 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Α) Η αγορά συναλλάγματος

Διαβάστε περισσότερα

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας.

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας. 1 Κος ΘΕΟΣ: (Μηχανικός. Την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων κατείχε θέση στον κρατικό μηχανισμό, η οποία είχε σχέση με τη χρηματοδότηση των Ολυμπιακών έργων και γενικότερα της αναπτυξιακής πολιτικής της

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π.

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Περιβαλλοντική Μηχανική και Γεωπεριβάλλον Αν αναρωτηθεί κανείς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε στα τέλη του 18 ου αιώνα από την Μ.Βρετανία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Χάουσμαν: Η λύση βρίσκεται στις εξαγωγές Κέρδος online 10/6/2011 15:26 http://www.kerdos.gr/default.aspx?id=1511781&nt=103 Περισσότερα προβλήματα θα δημιουργούσε παρά θα επέλυε τυχόν έξοδος της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

% Μεταβολή 08/07 44.367.891.178 12,13% 9,67% 42.277.469.831 11,21% 6,08% 4.785.906.605 1,31% 3,39% 7.098.635.823 1,88% 7,45%

% Μεταβολή 08/07 44.367.891.178 12,13% 9,67% 42.277.469.831 11,21% 6,08% 4.785.906.605 1,31% 3,39% 7.098.635.823 1,88% 7,45% Εµπορικό Ισοζύγιο Για το, ο όγκος εµπορίου της Ιταλίας ανήλθε σε 743 δισ. ευρώ, εκ των οποίων οι ιταλικές εξαγωγές ήταν 365 δισ. ευρώ και οι εισαγωγές 377 δισ. ευρώ. Το έλλειµµα του εµπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece Χ. ΣΑΧΙΝΗΣ: Ευχαριστώ και ευχαριστώ που με προσκαλέσατε. Συγγνώμη για τα Αγγλικά μου, αλλά έρχομαι από μερικές εβδομάδες που μιλούσα στους ξένους επενδυτές και γι αυτό ίσως έρχονται τα Αγγλικά πιο εύκολα.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 11: Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Precious Metals Greece. Starter Kit 1. Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece.

Precious Metals Greece. Starter Kit 1. Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece. Starter Kit 1 Precious Metals Greece Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece.com Αγαπητέ επενδυτή, Σε ευχαριστούμε για το ενδιαφέρον σου προς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

(συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08)

(συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08) (συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08) Φ.Κ.: ας επιστρέψουμε τώρα στο μεγάλο θέμα της ημέρας σε παγκόσμια κλίμακα, της Αμερικάνικές προκριματικές εκλογές. Πήραμε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Greek Finance Forum* 28/04/15. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 28/04/2015

Greek Finance Forum* 28/04/15. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 28/04/2015 28/04/15 - Greek Finance Forum Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές Greek Finance Forum* Τα όσα αναγράφονται σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να θεωρηθούν ως προτροπή για αγορά, πώληση ή/και διακράτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow. Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ΣΩΣΤΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ. ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΣΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΟΣΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ- ΠανοζάχοςΔημήτριος Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Msc Εφαρμοσμένης Λογιστικής & Ελεγκτικής Δ/νων Σύμβουλος της ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Α.Ε.

ΦΟΡΟΣΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ- ΠανοζάχοςΔημήτριος Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Msc Εφαρμοσμένης Λογιστικής & Ελεγκτικής Δ/νων Σύμβουλος της ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Α.Ε. ΕΝ.Φ.Ι.Α. ΦΟΡΟΣΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ- ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠανοζάχοςΔημήτριος Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Msc Εφαρμοσμένης Λογιστικής & Ελεγκτικής Δ/νων Σύμβουλος της ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Α.Ε. Τι είναι ο ΕΝ.Φ.Ι.Α.; Ν.4223/13 Άρθρο 1:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

06-06-08 Σημεία Ομιλίας του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών Κωστή Χατζηδάκη στο 3 ο Διεθνές Συνέδριο της ΕΕΤΤ για το Ευρυζωνικό Διαδίκτυο

06-06-08 Σημεία Ομιλίας του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών Κωστή Χατζηδάκη στο 3 ο Διεθνές Συνέδριο της ΕΕΤΤ για το Ευρυζωνικό Διαδίκτυο 06-06-08 Σημεία Ομιλίας του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών Κωστή Χατζηδάκη στο 3 ο Διεθνές Συνέδριο της ΕΕΤΤ για το Ευρυζωνικό Διαδίκτυο Την ώρα που κάποιος Αμερικάνος βλέπει ένα βίντεο στο youtube,

Διαβάστε περισσότερα

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου Η οικονομική κρίση και το μέλλον της Κυπριακής οικονομίας 10 Δεκεμβρίου 2009 Πανεπιστήμιο Κύπρου Δημόσια Οικονομικά 2009 Έσοδα 2009 2008 2009 2009 εκ. εκ. 2008 εκ. 2008 (%) ΤΕΠ 1.460,0 1.718,5 258,5 15,0

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Σύντομη ιστορική αναδρομή

Εισαγωγή. Σύντομη ιστορική αναδρομή ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΙΜΑ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Δ.Α.Κ. Τα Διαπραγματεύσιμα Αμοιβαία Κεφάλαια (Δ.Α.Κ.) είναι μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων τα οποία εκδίδονται από Ανώνυμες Εταιρίες Διαχείρισης Αμοιβαίων Κεφαλαίων (ΑΕΔΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

Greek Finance Forum* 15/10/14. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 15/10/2014

Greek Finance Forum* 15/10/14. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 15/10/2014 15/10/14 - Greek Finance Forum Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές Greek Finance Forum* Τα όσα αναγράφονται σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να θεωρηθούν ως προτροπή για αγορά, πώληση ή/και διακράτηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σχολικό βιβλίο, σελ. 31: «η εθνική πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 20 ος αιώνας } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 1 Taylor F. (1911) The Principles of Scientific Management. επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

«Πρέπει και οι πιστωτές της Ελλάδας να κάνουν θυσίες» NAFTEMPORIKI.GR Τρίτη, 6 Ιουλίου 2010 10:43 Αναδιαπραγμάτευση του χρέους ώστε να παραταθεί η διάρκεια των ελληνικών ομολόγων προτείνει για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Κοινότητα Τεχνικών Αναλυτών. Πάνος Παναγιώτου. Χρηματιστηριακή Τεχνική Ανάλυση. 02 Μαρτίου 2014

Ελληνική Κοινότητα Τεχνικών Αναλυτών. Πάνος Παναγιώτου. Χρηματιστηριακή Τεχνική Ανάλυση. 02 Μαρτίου 2014 Ελληνική Κοινότητα Τεχνικών Αναλυτών Πάνος Παναγιώτου Χρηματιστηριακή Τεχνική Ανάλυση 02 Μαρτίου 2014 Αποποίηση ευθυνών: Η παρούσα αναφορά δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση προτροπή για αγορά ή πώληση χρηματιστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΟΥΝ ΣΤΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫ- ΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥΣ ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΟΥ 3% ΤΟΥ ΑΕΠ ΤΟΥΣ.

ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΟΥΝ ΣΤΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫ- ΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥΣ ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΟΥ 3% ΤΟΥ ΑΕΠ ΤΟΥΣ. ΤΟ ΚΡΑΧ Η GOLDMAN SACHS ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΚΑΠΟΙΑ ΑΝΑΜΕΙΞΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ; ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΟΥΝ ΣΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε. ΕΠΟ 11: Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 4 η εργασία ακαδημαϊκού έτους 2012-13 Θέμα: «Συγκρίνετε τις οικονομικές πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα