Βιογραφική Πορεία Δίγλωσσων Ομιλητών Ποιοτικές Προσεγγίσεις στην Κατανόηση της Διγλωσσίας. Θωμαή Μπερζαμάνη & Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βιογραφική Πορεία Δίγλωσσων Ομιλητών Ποιοτικές Προσεγγίσεις στην Κατανόηση της Διγλωσσίας. Θωμαή Μπερζαμάνη & Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου"

Transcript

1 Βιογραφική Πορεία Δίγλωσσων Ομιλητών Ποιοτικές Προσεγγίσεις στην Κατανόηση της Διγλωσσίας Θωμαή Μπερζαμάνη & Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Η διγλωσσία στη σημερινή εποχή αφορά το μισό τουλάχιστον του παγκόσμιου πληθυσμού με αυξητικές τάσεις λόγω της ελεύθερης διακίνησης ιδεών αλλά και ανθρώπων (Ε.Ε., διεθνείς οργανισμοί, διεθνές εμπόριο, χρήση νεών τεχνολογιών, αναζήτηση και δυνατότητα εργασίας στελεχών σε διάφορες χώρες, μετανάστευση κ.α.). Η διγλωσσία υφίσταται από την ύπαρξη της πρώτης επαφής μεταξύ αλλόγλωσσων ανθρωπίνων ομάδων και κατά την αρχαιοελληνική και ρωμαϊκή εποχή οι δίγλωσσοι, οι οποίοι εκτός της γλώσσας τους ομιλούσαν και την Ελληνική ή Λατινική έχαιραν υψηλής κοινωνικής εκτίμησης (Dewaele et al., 2003, Garcia, 1997/2000). Παρόλα αυτά, η συστηματική έρευνα για τη διγλωσσία και τη δίγλωσση εκπαίδευση αριθμεί λιγότερο από έναν αιώνα και αυτό οφείλεται ως ένα βαθμό και στην αδυναμία ορισμού αυτού του πολυδιάστατου φαινομένου. Οι ειδικοί προτιμούν να εξετάζουν τη διγλωσσία ως προς εκείνες τις παραμέτρους της, που επιδέχονται ερμηνεία, αντί να αναλώνονται στην προσπάθεια ανάλυσής του φαινομένου ως σύνολο (Baetens Beardsmore, 1991, Cummins, 2005, Skutnabb-Kangas,1981). Έτσι έχει δημιουργηθεί συγκεκριμένη ορολογία που περιγράφει τον όρο «διγλωσσία» (βλ. σχετικά Baker, 2001, Baetens Beardsmore, 1991, Cummins, 2005, Garcia and Baker, 1995). Πληθώρα ερευνών εξετάζει τόσο την κοινωνική διγλωσσία όσο και θέματα ατομικής διγλωσσίας, όπως την εναλλαγή του γλωσσικού κώδικα, τη «μητρική γλώσσα», τη σχέση διγλωσσίας και ευφυΐας, τη σχέση ηλικίας και πρόσκτησης ή εκμάθησης της δεύτερης γλώσσας, τα θέματα δίγλωσσης εκπαίδευσης κ.α. (βλ. σχετικά Μπερζαμάνη, 2007). Επειδή η γλωσσική ικανότητα του κάθε ατόμου είναι 1

2 ξεχωριστή, αποτελώντας αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητάς του, θα ήταν χρήσιμο να μπορούμε να μελετήσουμε αυτή τη μοναδικότητα με μία μέθοδο, η οποία θα μπορούσε να συμπεριλάβει όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν την πρόσκτηση και ανάπτυξη της γλώσσας ή/και των γλωσσών ή/και των διαλέκτων. Αυτή τη δυνατότητα προσφέρει η βιογραφική μέθοδος ή μέθοδος της αυτοβιογραφικής αφηγηματικής συνέντευξης κατά Schütze. Σ αυτή την εργασία θα παρουσιαστεί η μέθοδος και η εφαρμογή της σ ένα παράδειγμα, προκειμένου να φανεί η δυναμική της στη διερεύνηση της ατομικής διγλωσσίας 1. Θεωρητικό υπόβαθρο της αυτοβιογραφικής αφηγηματικής συνέντευξης Οι βιογραφίες/ αυτοβιογραφίες έχουν από την προχριστιανική αρχαιότητα μία μακρόχρονη παράδοση. Μεθοδολογικά χρησιμοποιήθηκαν ευρέως στις αρχές του 20 ου αιώνα από τη Σχολή του Σικάγου. Μετά τη δεκαετία του 1940 η βιογραφική έρευνα περιορίστηκε, λόγω κυρίως της έντονης κριτικής που δέχτηκε η ποιοτική έρευνα γενικότερα, από τους οπαδούς του «σκληρού» ποσοτικού ελέγχου των θεωριών. Από τη δεκαετία του 1970 άρχισε πάλι η ποιοτική κοινωνική έρευνα να θεωρείται μία αυτόνομη ερευνητική κατεύθυνση. Σήμερα είναι αποδεκτό ότι οι δύο διαφορετικές ερευνητικές κατευθύνσεις είναι κατάλληλες να προσεγγίσουν διαφορετικούς τομείς, αλλά και ενίοτε να συνεργαστούν. Κατά αυτόν τον τρόπο, η ποσοτική έρευνα θεωρείται η πλέον κατάλληλη στη διερεύνηση δομικών χαρακτηριστικών σε μακροσκοπικό επίπεδο, ενώ η ποιοτική σε μικροσκοπικό (Hirzinger, 1991, Μακράκης, 1998, Riemann, 2003). Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, ο Fritz Schütze, στο πλαίσιο κοινωνιολογικών μελετών, χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τη μέθοδο της αυτοβιογραφικής αφηγηματικής συνέντευξης. Αυτή η μέθοδος είναι ένα διεπιστημονικό πεδίο ποιοτικής έρευνας που κερδίζει συνεχώς σε σπουδαιότητα. 1 Στο παρόν κείμενο χρησιμοποιούμε πολλές γερμανικές αναφορές, διότι η αντίστοιχη θεωρία έχει ξεκινήσει από τη Σχολή της Φρανκφούρτης και τον Fritz Schütze. Επειδή δεν έχει καθιερωθεί ακόμη δόκιμη απόδοση των όρων στην Αγγλική και Ελληνική, δίδεται εντός παρένθεσης ο όρος στη Γερμανική για τη δυνατότητα σύγκρισης εκ μέρους του γερμανόφωνου αναγνώστη. Στην περίπτωση ορολογίας σχετικής μς τη θεωρία της διγλωσσίας, αυτή παρατίθεται εντός παρένθεσης στην Αγγλική, αφού στον αγγλόφωνο χώρο αναπτύχθηκε. 2

3 Η αυτοβιογραφική αφηγηματική συνέντευξη δεν είναι απλώς ένα εργαλείο ποιοτικής έρευνας, αλλά μία ολοκληρωμένη μέθοδος η οποία χρησιμεύει για τη συλλογή του ερευνητικού υλικού, την ανάλυσή του και τη δημιουργία θεωρίας. Το ερευνητικό υλικό αποτελείται από τη βιογραφία του υποκειμένου, η οποία όμως παίζει το ρόλο ενός πλαισίου για την ανάλυση κοινωνικών δομών και διαδικασιών (Bruder, 2003). Έτσι η πρόσβαση στα διάφορα επίπεδα της συσσωρευμένης εμπειρίας του υποκειμένου χρησιμεύει στην εύρεση απαντήσεων και στη δημιουργία θεωρίας. Μέσω της απαγωγικής (abductive) λογικής, ο ερευνητής από μία αρχικά ακαθόριστη θεωρητική συνάφεια, καταλήγει, με την ανάλυση συγκεκριμένου εμπειρικού υλικού, σε σαφή θεωρητικά συμπεράσματα (Schütze, 1981, 1984, 1999, 2006). Το μεθοδολογικό υπόβαθρο της μεθόδου στηρίζεται σε δύο επιστημονικές αρχές της ποιοτικής έρευνας: 1. Τη Φαινομενολογία (phenomenology/ Husserl, Schütz): Η προσέγγιση της πραγματικότητας πρέπει να γίνεται από τους επιστήμονες χωρίς προκαταλήψεις και θεωρίες. Αναζητούνται δύο κίνητρα δράσης: το «για-να» για μελλοντική δράση και το «διότι» για παρελθοντική δράση. Μ αυτό τον τρόπο γίνεται κατανοητή η βιογραφική εμπειρία και δράση, διότι εξηγούνται οι πράξεις σε σχέση με τη βιογραφική πορεία. 2. Την Ερμηνευτική (hermeneutic/ Habermas): Η κατανόηση, η ενσυναίσθηση (Nachvollzug), η ανάλυση είναι ο τομέας της ερμηνευτικής. Η πρώτη κατανόηση ενός κειμένου προέρχεται από την ήδη υπάρχουσα γνώση. Το ίδιο κείμενο δίνει ερεθίσματα που οδηγούν στην αναζήτηση περαιτέρω πληροφοριών και σε στοχασμό. Η διαδικασία είναι επαναλαμβανόμενη μέχρι τη δημιουργία ξεκάθαρης εικόνας νοήματος. (Bohnsack, 2000, Hirzinger, 1991, Hitzler, 2003, Kontos, 2001). Με βάση τα ανωτέρω, ο ερευνητής προσεγγίζει το ερευνητικό πεδίο προσπαθώντας να είναι εντελώς απελευθερωμένος από τις τρέχουσες θεωρίες, γνώμες, ιδέες, παραδόσεις και εμβαθύνει στην κατανόηση του. Απόλυτη έλλειψη προκαταλήψεων είναι πρακτικά αδύνατο να επιτευχθεί, αλλά αν τηρηθούν κατά γράμμα οι αρχές της ερευνητικής μεθόδου, τότε η ίδια η διαδικασία εμποδίζει την προβολή υποκειμενικών απόψεων, μια και το όλο εγχείρημα στηρίζεται στην 3

4 ανάλυση του εκφρασμένου κειμένου. Κατ αυτόν τον τρόπο, μπορεί να δημιουργηθεί νέα θεωρία, η οποία προκύπτει από τη σύνδεση παραγόντων, που από πρώτη προσέγγιση φαίνεται να μη έχουν σχέση μεταξύ τους. Επίσης, μπορεί να επιβεβαιωθούν ή να απορριφθούν υπάρχουσες θεωρίες. Η μέθοδος αντλεί τo φιλοσοφικό της υπόβαθρο από την: 1. Συμβολική αλληλόδραση (symbolic interactionism / Blumer, Hughes) Πραγματισμό (Pragmatism / Pierce, James, Dewey, Mead). Η γνώση προκύπτει από τη συναλλαγή μεταξύ του παρατηρητή και του περιβάλλοντος. Ο κάθε παρατηρητής ερμηνεύει τα φαινόμενα υπό το πρίσμα της δικής του προοπτικής και των δικών του προβλημάτων και ενεργεί ανάλογα. Ο κάθε παρατηρητής παρεμβαίνοντας στις κοινωνικές καταστάσεις μπορεί να τις επαναπροσδιορίσει και να δημιουργήσει κοινά νοήματα, καθώς συναλλάσσεται με τους άλλους κοινωνικούς δράστες. Έτσι είναι ξεκάθαρη η θέση στο θέμα του ντετερμινισμού. Οι κοινωνικοί δράστες έχουν τον τρόπο, αν και δε γίνεται πάντα χρήση του, να ελέγχουν τη μοίρα τους, με την αντίδρασή τους και σύμφωνα με εναλλακτικές λύσεις που προσφέρονται. 2. Ανάλυση της συνομιλίας (conversation analysis/ Sacks, Schegloff, Jefferson). Με επιδράσεις από τη φαινομενολογία (Alfred Schütz), την εθνομεθοδολογία (Harold Garfinkel) και την θεωρία της λεκτικής πράξης (Sprechakttheorie / John Austin) σκοπός της μεθόδου της ανάλυσης της συνομιλίας είναι η ανακάλυψη των δομών του κοινωνικού γίγνεσθαι, όπως αυτές πραγματοποιούνται μέσω της λεκτικής αλληλόδρασης. (Bohnsack, 2000, Cohen / Manion, 1997, Corbin/ Strauss, 1990, Knoblauch, 2003, Meuser, 2003, Nohl, 2003, Riemann, 2003, Wagner,2003) Και οι δύο παραδόσεις εμπίπτουν στο πνεύμα του ερμηνευτικού παραδείγματος (βλ. σχετικά Marotzki, 1999, Meuser, 2003). Επομένως, ερευνώντας την ενέργεια μπορεί να βρεθεί η έννοια και η αξία της σκέψης του υποκειμένου. Το ερώτημα που τίθεται είναι, πώς μπορεί ο ερευνητής να κατανοήσει και να ερμηνεύσει μία συγκεκριμένη ενέργεια ενός συγκεκριμένου υποκειμένου. Στις μοντέρνες κοινωνίες, παρά την πολυπλοκότητά τους 2, υπάρχει στοιχειώδης τυπική 2 Μία κεντρική θεωρητική σύλληψη προκειμένου να μπορεί να ερευνηθεί η ρευστή φύση της σύγχρονης πραγματικότητας είναι ο όρος «κοινωνικοί κόσμοι», όπως χρησιμοποιήθηκε από τη Σχολή του Σικάγου και αναπτύχθηκε αργότερα από τη συμβολική αλληλόδραση και κυρίως από τον Anselm 4

5 γνώση της καθημερινότητας, η οποία μεταφέρεται μέσω του καθημερινού λόγου. Τα μέλη μιας κοινωνίας έχουν συγκεκριμένη άποψη για τα συνηθισμένα γεγονότα και τη συνήθη διαμόρφωσή τους και αναμένουν συγκεκριμένη συμπεριφορά από τα μεμονωμένα μέλη, προκειμένου να διατηρηθεί η κοινωνική συλλογικότητα και να εξασφαλιστεί «η σφαίρα» ατομικών δυνατοτήτων δράσης (Schütze, 2002). Επομένως, ο ερευνητής πρέπει πρώτα να εξοικειωθεί με το κοινωνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο εντάσσεται το υποκείμενο και μετά να προχωρήσει στην έρευνα. Για παράδειγμα, δε μπορώ να εξερευνήσω μία ομάδα μεταναστώ,ν αν δε γνωρίζω τις ιδιαιτερότητες της συγκεκριμένης ομάδας, το πολιτισμό τους, τις παραδόσεις τους, τη γλώσσα τους, ακόμη και την ιδιόλεκτό τους. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με μία εθνομεθοδολογικής φύσεως έρευνα (βλ. σχετικά Cohen/ Manion, 1997) που θα προηγηθεί της κυρίως έρευνας. Στην ερευνητική πράξη η βιογραφική μέθοδος επηρεάζεται από την: Grounded Theory (G.T.) (Glaser, Strauss) (εμπειρικά θεμελιωμένη θεωρία) Προϋπόθεση στην G.T. Θεωρείται η έρευνα πεδίου. H θεωρία πρέπει να συνάγεται από τα δεδομένα και να έχει σχέση με την κοινωνική πραγματικότητα, με ένα πραγματικό ερευνητικό πεδίο. Μία ξεπερασμένη θεωρία μπορεί να αντικατασταθεί με μία καλύτερη, αλλά όχι να διαψευσθεί, διότι υπάρχει μία αδιάσπαστη σχέση μεταξύ θεωρίας και παρατήρησης, μεταξύ θεωρίας και εμπειρίας. Διακρίνονται τρεις φάσεις στη δημιουργία της θεωρίας: α) Η συλλογή του υλικού: Οι περιπτώσεις που ερευνώνται επιλέγονται με βάση τη μέγιστη και την ελάχιστη διαφοροποίηση και πρέπει να αιτιολογούνται θεωρητικά. Η ανάλυση αρχίζει ταυτόχρονα με τη συλλογή του υλικού και η έρευνα κατευθύνει τον ερευνητή. Strauss (Schütze, 2002). «Οι κοινωνικοί κόσμοι είναι η έκφραση μίας ετερογενούς (πλουραλιστικής) και μεταβαλλόμενης πολύπλοκης κοινωνίας, καθώς και των ποικίλων και γρήγορα μεταβαλλόμενων αναγκών προσανατολισμού των ανθρώπων της» (Schütze, 2002:59). Οι «κοινωνικοί κόσμοι» είναι θεματικά πιο επικεντρωμένοι, εξειδικευμένοι και ευέλικτοι απ ό,τι οι εθνικές και οι τοπικές κοινωνίες και με το να συμπεριλαμβάνουν διαφορετικούς ανθρώπους ως φορείς γνώσεων και επικοινωνιακά συμμετέχοντες, ξεφεύγουν από τον τοπικό και αποκτούν ευρύτερο ή και παγκόσμιο χαρακτήρα. Ως παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν ο κοινωνικός κόσμος της τέχνης, ο κοινωνικός κόσμος της επεξεργασίας του προβληματισμού του θέματος του αλκοολισμού, ο κοινωνικός κόσμος της βιομηχανίας των υπολογιστών κ.α. (Schütze, 2002). 5

6 β) Η κωδικοποίηση: Τα ερευνητικά δεδομένα συγκεντρώνονται κάτω από γενικές έννοιες, κατηγορίες (conceptualizations) και όσο η ανάλυση προχωρεί συγκρίνοντας διαφορές και ομοιότητες (axial coding) προκύπτουν πιο αφηρημένες έννοιες. Έτσι, με τη συνεχή ανάλυση και επανέλεγχο με βάση τα δεδομένα, καταλήγουμε στην επιλεκτική κωδικοποίηση (selective coding), στις πυρηνικές κατηγορίες (core categories), οι οποίες προκύπτουν από μόνες τους στη διάρκεια της ερευνητικής διαδικασίας. Τελικός σκοπός είναι η συγκριτική ανάλυση συγκεκριμένων μεμονωμένων κατηγοριών, προκειμένου να δημιουργηθεί η θεωρία. Η μεταφορά από τα δεδομένα στη θεωρία γίνεται με την απαγωγική (abduction) λογική, γνωστή και ως υποθετικό συμπέρασμα (hypothetisches Schlussfolgern). Δηλαδή, σύμφωνα με την απαγωγική λογική διαδικασία γίνονται υποθέσεις για ένα νέο κανόνα, ο οποίος θα μπορούσε να εξηγήσει τη θεωρητική σχέση μεταξύ του υπό έρευνα προβλήματος και διαδικαστικών μηχανισμών ή σχέσεων. Σ αυτό παίζει ρόλο η θεωρητική ευαισθησία του ερευνητή, ο οποίος επιλέγει από την πληθώρα των δεδομένων να συγκρίνει μόνο όσα έχουν σχέση με το αντικείμενο της έρευνας. γ) Ο κορεσμός: Όταν νέα ερευνητικά δεδομένα δεν προσθέτουν τίποτε καινούριο στις ήδη υπάρχουσες σημειώσεις. Η βιογραφική μέθοδος παίρνει από την G.T. την έννοια της θεωρητικής δειγματοληψίας, της αντιπαραθετικής σύγκρισης και του θεωρητικού κορεσμού, θέτει όμως περισσότερες θεωρητικές προϋποθέσεις τόσο για τη συλλογή του υλικού όσο και για τη κωδικοποίησή του. Επιπλέον, σε αντίθεση με τις μελέτες των Glaser / Strauss, οι οποίες στοχεύουν στην ανάλυση στρατηγικών δράσης (Handlungsstrategien) σ ένα συγκεκριμένο πεδίο αλληλόδρασης (Interaktionsfeld), η αφηγηματική ιστορία ζωής δεν είναι ένα άθροισμα ακολουθιών δράσης (Handlungssequenzen) πάνω σ ένα βιογραφικό χρονικό άξονα, αλλά έχει την δική της λογική «της αυτοβιογραφικής αναδόμησης». Ένα κινηματογραφικό έργο είναι περισσότερο από το άθροισμα των σκηνών του. (Corbin, 2003, Corbin/ Strauss, 1990, Dausien, 1996, Glaser/ Strauss, 1967, Kontos, 2001, Strauss/ Corbin, 1990/ 1996). Η μέθοδος της αυτοβιογραφικής αφηγηματικής συνέντευξης 6

7 Η αυτοβιογραφική αφηγηματική συνέντευξη είναι ένα είδος αυθόρμητης, ανοιχτής, σε βάθος συνέντευξης. Ο ερωτώμενος καλείται να αφηγηθεί την ιστορία της ζωής του συνολικά ή μία περίοδο της. Στόχος είναι η αναδόμηση της συσσωρευμένης εμπειρίας (Erfahrungsaufschichtung), προκειμένου να ανακαλυφθούν νέες διαδικασίες ή όψεις διαδικασιών στην κοινωνική πραγματικότητα (Schütze, 1987). Είναι κατάλληλη για την ανίχνευση εκπαιδευτικών αναγκών συλλαμβάνοντας την ιστορικότητα και εξελικτικότητα των εμπειριών και αναδεικνύοντας τα περίπλοκα συναισθήματα και διαπλεκόμενες στάσεις που συνδέονται με τη μάθηση (Κόντου, 1996), εν προκειμένω την εκμάθηση ή πρόσκτηση της γλώσσας. Η διαδικασία της συνέντευξης αποτελείται από τρία μέρη: α. Την προετοιμασία της συνέντευξης (καθορισμός εισαγωγικής ερώτησης, προσέγγιση υποκειμένου, δημιουργία ισότιμης επικοινωνιακής κατάστασης, εχέγγυα ανωνυμίας, δικαιώματα υποκειμένου) (βλ. σχετικά Alheit, 1998, Alheit / Berganini, 1998, Μπερζαμάνη, 2007, 2008, Schütze, 1987). β. Την διεξαγωγή της συνέντευξης. Σ αυτό τον τύπο της συνέντευξης ο/η συνεντευκτής/ τρια συμμετέχει μόνο ως προσεκτικός/ η ακροατής/ τρια, χωρίς να διακόπτει, χωρίς να θέτει ερωτήματα κατά τη διάρκεια της αφήγησης, παρά μόνο δηλώνοντας τη συμμετοχή του / της με νοήματα συμμετοχής, όπως κούνημα του κεφαλιού. Διακρίνονται τρεις φάσεις : (1) η αφήγηση, (2) οι διευκρινιστικές ερωτήσεις που τίθενται στο τέλος και προέρχονται μέσα από την αφήγηση και (3) οι εκ των υστέρων ερωτήσεις για σημεία της έρευνας που δεν έχουν καλυφθεί. Οι ερωτήσεις που τίθενται πρέπει να είναι προσεκτικά διατυπωμένες, ώστε να προκαλούν αφήγηση κι όχι επιχειρηματολογία, αξιολόγηση ή απολογισμό (Alheit, 1998, Schütze, 1981, 1983, 1987, Hermanns et al. στο Hermanns, 1991). γ. Την επεξεργασία: Μετά την προετοιμασία και τη διεξαγωγή της συνέντευξης, ακολουθεί η λεπτομερής απομαγνητοφώνηση, με σκοπό να αποδοθεί- όσο το δυνατόν- πιστά ο προφορικός λόγος. Προς τούτο χρησιμοποιείται συγκεκριμένος πίνακας συμβόλων που δημιουργήθηκε από τους Kallmeyer και Schütze το 1976 ή παραλλαγή αυτού. Στη συνέχεια αρχίζει η ανάλυση του κειμένου. Εξ αιτίας του 7

8 αυτοματισμού (Selbstläufigkeit) της διαδικασίας της διήγησης (Erzählvorgang) υπάρχουν «κανόνες», οι οποίοι όταν παραβιαστούν δημιουργούν κενά και ασάφειες. Αυτοί οι «κανόνες» ονομάζονται υποχρεώσεις / δεσμεύσεις (Zugzwänge) της αφήγησης. Για παράδειγμα η υποχρέωση εκ μέρους του/της αφηγητή/τριας σχεδιασμού και ολοκλήρωσης της μορφής ενός γεγονότος (Gestaltschließ ungszwang). Κατά την ανάλυση του κειμένου αναζητούνται και τα γνωστικά σχήματα (Kognitive Figuren), τα οποία είναι «οι αρχές διάταξης της απεικόνισης της συνοψιζόμενης εμπειρίας» (Schütze, 1984:80). Για παράδειγμα, το γνωστικό σχήμα της σύνδεσης των εμπειριών με τα γεγονότα, κατά το οποίο αναζητείται η ακολουθία των διαφορετικών καταστάσεων, τις οποίες βίωσε ο φορέας της βιογραφίας (βλ. σχετικά Bohnsack, 2000, Mayring, 1990/1999, Μπερζαμάνη, 2007, 2008, Schütze, 1981, 1983, 1984, 1987, 1992, 2000). Οι υποχρεώσεις / δεσμεύσεις (Zugzwänge) της αφήγησης και τα γνωστικά σχήματα (Kognitive Figuren) χρησιμοποιούνται προκειμένου «να ανακαλυφθούν και να γίνει θεωρητική επεξεργασία των δομικών μηχανισμών της ανάπτυξης ή διατάραξης κοινωνικών διαδικασιών και του συνδυασμού των θεμελιακών παραλλαγών τους» (Schütze, 1987:231). Αυτή η επεξεργασία ονομάζεται «Δομική Περιγραφή». Εδώ τηρείται απόλυτα η αρχή της συνέχειας του κειμένου, χωρίς εκ των προτέρων τμηματοποίηση και καταστροφή του αρχικού υλικού. Η διήγηση είναι διαρθρωμένη σε θεματικές ενότητες, οι οποίες με τη σειρά τους χωρίζονται σε τμήματα, υποτμήματα ή υπερτμήματα. Αυτά αποτελούνται από την εισαγωγή, το κυρίως θέμα και τον επίλογο. Λόγω της συνέχειας της δομής της διήγησης, διακρίνονται διάφορες δευτερεύουσες αφηγηματικές σειρές (Erzähllinien), οι οποίες επεξηγούν, συμπληρώνουν ή συγκεκριμενοποιούν την κύρια αφηγηματική σειρά. Μέσα στη διήγηση, ως κύρια μορφή παρουσίασης, μπορεί να υπεισέλθουν και άλλες μορφές παρουσίασης, όπως η περιγραφή (παρουσιάζονται κοινωνικές προϋποθέσεις, καταστάσεις εποχής κ.α.) και η επιχειρηματολογία (στοιχεία επεξηγηματικά, βιογραφικά, προσανατολισμού, ταυτότητας του αφηγητή). Είναι πολύ σημαντικό να εξεταστεί, για ποιο λόγο ο/η αφηγητής/τρια αφήνει την κύρια διήγηση και συνεχίζει με περιγραφή ή με επιχειρήματα. Επίσης, είναι σημαντικό να εξεταστεί αν ο/η αφηγητής/τρια χρησιμοποιεί κατά την αφήγηση μία αποστασιοποιημένη μορφή διήγησης (Schütze, 1983, 1984, 1987). Συμπερασματικά, σύμφωνα με τον Schütze 1984 (βλ. σχετικά και Schütze 2001), για την ανάλυση της συνέντευξης πρέπει, σε γενικές γραμμές, να ακολουθηθούν από 8

9 τον ερευνητή τα ακόλουθα βήματα: Μία πρώτη τμηματοποίηση της μορφής του κειμένου με τη χρήση των περιθωριακών γραφικών στοιχείων (Rahmenschaltelemente) και των σημειογραφικών συμβόλων τμηματοποίησης ή ενοποίησης (Segment-Zusammenhangsmarkierer) που δείχνουν αλλαγή στο θέμα ή στη μορφή παρουσίασης (π.χ. σύνδεσμοι, επιρρήματα, αντωνυμίες κ.α.). Στη συνέχεια, αυτά τα αφηγηματικά τμήματα πρέπει να αναλυθούν σε σχέση με τη σειρά αφήγησης. Κάποια περιθωριακά γραφικά στοιχεία, τα οποία δείχνουν δυσκολία στην τεχνική της επικοινωνίας (π.χ. δυσκολία έκφρασης ή πλατειασμός) δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη. Βασικό είναι η ανίχνευση και ο ορισμός περιθωριακών αφηγηματικών τμημάτων, τα οποία υπεισέρχονται στην αυτόνομη αφήγηση και η ανάλυση της αφορμής και του είδους εγκαθίδρυσής τους, καθώς και η ανίχνευση και ο ορισμός των υπερτμηματικών αφηγηματικών σχέσεων. Επομένως, πρέπει να γίνει μία ιεράρχηση μεταξύ των υπερτμηματικών, τμηματικών και υποτμηματικών αφηγηματικών σχέσεων. Ακολούθως, γίνεται επεξεργασία της σχέσης των εμπειρικών προβολών στα διάφορα ιεραρχικά επίπεδα. Τελικά, καταγράφεται η συνολική περιγραφή της αφήγησης. Με αυτό τον τρόπο η αφήγηση γίνεται κατανοητή από τον ερευνητή και χωρίς τη γνώση της ιστορίας ζωής. Μετά τη «Δομική Περιγραφή» ακολουθεί η «Αναλυτική Αφαίρεση», όπου τα αποτελέσματα που προέκυψαν κατά την πρώτη επεξεργασία του κειμένου, απομονώνονται από τις λεπτομέρειες της κάθε βιωματικής περιόδου και συστηματοποιούνται, ώστε να προκύψει η συνολική βιογραφική μορφή (Gesamtformung) με τις κυρίαρχες εμπειρικές δομικές διαδικασίες. Τα γενικά χαρακτηριστικά, τα οποία αναφαίνονται, συγκρίνονται συνεχώς με τα αποτελέσματα των νέων αφηγηματικών συνεντεύξεων. Οι συνεντεύξεις αυτές επιλέγονται με τη μέθοδο της ελάχιστης και μέγιστης διαφοροποίησης (βλ.grounded Theory). Έτσι, προκύπτει ένα θεωρητικό μοντέλο σχετικά με τις κοινωνικές διαδικασίες και τον τρόπο σύνδεσής τους, το οποίο διαφοροποιείται, έως ότου ολοκληρωθεί με βάση την αρχή του κορεσμού (Schütze, 1987). Κατά τη διάρκεια όλης της ανάλυσης πρέπει να γίνεται η τυποποίηση των περιπτώσεων. Τυπικές διαδικασίες προέρχονται από παρόμοιες προϋποθέσεις και ξεχωρίζουν από άλλες. Η τυποποίηση των περιπτώσεων έχει διπλή λειτουργία: περιγραφική και ευρηματική-θεωρητική. Η περιγραφική λειτουργία έχει ως σκοπό να βάλει μία τάξη δηλαδή να προτάξει το «τυπικό» στην υπό έρευνα περιοχή και έτσι μία σύνθετη κοινωνική πραγματικότητα να περιγραφεί με συγκεκριμένα σύνολα. Με 9

10 την ευρηματική- θεωρητική διαδικασία συγκρίνονται μεταξύ τους οι περιπτώσεις και σχηματίζονται θεωρητικές υποθέσεις (Kelle/ Kluge,1999, Kluge, 2000). Οι τύποι που προκύπτουν είναι συνθετικά πραγματικοί τύποι κι όχι ιδεατοί με την έννοια του Weber, αν και ισχύει και γι αυτούς τους τύπους ότι χρησιμοποιούνται για την εξήγηση των κοινωνικών διαδικασιών (Kontos, 2001, βλ. σχετικά Φίλιας, 1976). Η συχνότητα εμφάνισης ενός τύπου είναι δευτερεύουσας σημασίας. Αυτό που ενδιαφέρει είναι οι κανόνες, οι οποίοι οδήγησαν στη δημιουργία του συγκεκριμένου τύπου και στην οργάνωση των τμημάτων που τον αποτελούν. Αυτοί οι κανόνες είναι αποτελεσματικοί, ανεξάρτητα από τη συχνότητα εμφάνισης παρόμοιων συστημάτων στην κοινωνική πραγματικότητα. Αυτό που επιζητείται είναι, να δημιουργηθεί μία γενικεύσιμη θεωρία (Rosenthal, 2005, Schulze, 2002) στη βάση της σύγκρισης των περιπτώσεων και της ανασυγκρότησης των διαφορετικών τύπων διαδικασίας,. Ένα παράδειγμα εφαρμογής της μεθόδου της αφηγηματικής συνέντευξης Στην συνέντευξη που ακολουθεί, αναζητείται μέσω της ανάλυσης της να επισημανθούν θέματα διγλωσσίας, όπως η ανάπτυξη του επικοινωνιακού και ακαδημαϊκού λόγου, η γλωσσική μετατόπιση, η επίδραση του οικογενειακού, σχολικού, κοινωνικού περιβάλλοντος στην ανάπτυξη της γλώσσας, η εναλλαγή κωδίκων κλπ. ( βλ. σχετικά Beardsmore, 1991, Baker, 1988, 1993, Cummins 2005, Σκούρτου 1997, 2000α, 2000β, 2002 ). Η συνέντευξη δεν παρουσιάζεται ολόκληρη, λόγω περιορισμένου χώρου. 3 Συνέντευξη Ηρώς Σύντομο βιογραφικό Η Ηρώ σε ηλικία πέντε χρονών βρέθηκε στη Γερμανία, λόγω της εργασίας της μητέρας της, η οποία ήταν δασκάλα. Εκεί παρακολούθησε το γερμανικό εκπαιδευτικό 3 Ολόκληρη η συνέντευξη παρατίθεται στο Μπερζαμάνη,

11 σύστημα ως και την τετάρτη δημοτικού και μετά επέστρεψε στην Ελλάδα. Συνέχισε στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και τελειώνοντας το Λύκειο εισήχθη σε ανώτερη σχολή, την οποία μετά από ένα χρόνο την εγκατέλειψε, για να εισαχθεί σε παιδαγωγικό τμήμα. Δομική περιγραφή... Τμήμα ΙΙ : Παρακολούθηση Γερμανικού Δημοτικού Σχολείου.. και μετά πήγαμε στη Γερμανία. Εκεί στη Γερμανία πήγα κανονικά.. νήπια. Εεεε έκανα αρκετές παρέες τότε- έμαθα γρήγορα τη γλώσσα. Μετά πήγα στο Δημοτικόο στη Γερμανία-- έμαθα πολλά πράγματα- ζωγραφιές- κολύμπι- να κάνω ποδήλατοο- εε μουσική είχα μάθει- τα πάντα και μαθαίναμε και πολύ ελεύθερος χρόνος για το απόγευμα να παίζουμε-... διότι τα μαθήματα τα κάναμε στο σχολείο- μαζί με τους δασκάλους μας. Όταν ερχότανε οι γονείς μου-.. ρωτούσανε τους δασκάλους-.. η δασκάλα μου έλεγε συνέχεια αν μιλάμε Γερμανικά στο σπίτι-- γιατί είχα μάθει τα γερμανικά πάρα πολύ καλά και έλεγαν ότι ήμουν η καλύτερή τους μαθήτριαα--... Εεε κάθισα στη Γερμανία πέντε χρόνιααα-- εεε ήμουνα πολύ ευχαριστημένη- είχε πολλούς παιδότοπουςπηγαίναμε παίζαμεε- δεν είχα κανένα πρόβλημα. Μετά από αυτά τα πέντε χρόνια- --η μητέρα μου τελείωσε τη δουλειά της στη Γερμανία ως δασκάλα και έπρεπε να επιστρέψουμε στην Ελλάδααα-.. Πέντε χρονών η Ηρώ βρίσκεται στη Γερμανία και ξεκινάει το γερμανικό σχολείο. Οι αναμνήσεις αυτής της περιόδου είναι θετικές όσον αφορά τις παρέες, την εκμάθηση της γλώσσας και το σχολείο. Υπάρχει αρκετός ελεύθερος χρόνος για 11

12 παιχνίδια. Η δασκάλα υποθέτει ότι η πρόοδος της οφείλεται στο ότι μιλάνε Γερμανικά στο σπίτι, γεγονός που ζητά να της επιβεβαιωθεί, παρόλο που οι γονείς έχουν το ίδιο διάστημα με την κόρη στη Γερμανία, άρα δεν έχουν την άνεση να μιλήσουν στη ξένη γλώσσα στο παιδί τους, ακόμη κι αν το ήθελαν. Φαίνεται σ αυτό το σημείο η λανθασμένη άποψη πολλών εκπαιδευτικών ότι όσο περισσότερο έρθει σ επαφή το παιδί με μία ξένη γλώσσα τόσο πιο γρήγορα τη μαθαίνει (υπόθεση της μέγιστης δυνατής έκθεσης στη γλώσσα στόχο / maximum exposure), ακόμη κι όταν μιλάει σ αυτή τη γλώσσα με μη φυσικούς ομιλητές (όπως οι γονείς στην προκειμένη περίπτωση) που δε γνωρίζουν καλά τη γλώσσα (Cummins 2005). Το πιθανότερο είναι ότι σ αυτή την ηλικία έγινε γρήγορα η προσαρμογή και η εκμάθηση της γλώσσας, διότι αυτό που έπρεπε να καλύψει η Ηρώ, ήταν η επικοινωνιακή γλώσσα κι όχι η ακαδημαϊκή γλώσσα, η οποία αρχίζει να αναπτύσσεται κυρίως με την έναρξη της παρακολούθησης του σχολείου. Η Ηρώ παρακολουθώντας ένα χρόνο το νηπιαγωγείο είχε αρκετό διάστημα να καλύψει τον επικοινωνιακό λόγο, ο οποίος σ αυτή την ηλικία δεν είναι και ιδιαίτερα απαιτητικός, μια και ο ορίζοντας των παιδιών είναι ακόμη περιορισμένος. Στη συνέχεια, ξεκίνησε από τη πρώτη δημοτικού, οπότε βρισκόταν σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με τα άλλα παιδιά όσον αφορά τη γλώσσα, αλλά ενδεχομένως θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι ήταν πιο προχωρημένη από τους υπόλοιπους μαθητές όσον αφορά τις γνώσεις καθώς η μητέρα της ήταν δασκάλα. Ένας λόγος που τη βοήθησε να αναπτύξει γρήγορα την επικοινωνιακή γλώσσα ήταν και το γεγονός ότι αμέσως απέκτησε παρέες και δεν αισθάνθηκε καθόλου ότι δεν ανήκει στην ομάδα (peer group). Φαίνεται να έπαιξε μεγάλο ρόλο και η συμπεριφορά των δασκάλων απέναντι της. Στην έκφραση «με τους δασκάλους μας», δεν είναι τυχαία η χρήση της κτητικής αντωνυμίας. Ενώ έχει προσαρμοστεί πλήρως στο νέο περιβάλλον είναι αναγκασμένη να επιστρέψει στην Ελλάδα «η μητέρα μου τέλειωσε 12

13 τη δουλειά της στη Γερμανία» και χάνει έτσι για άλλη μία φορά (όπως αναφέρεται και στο τμήμα Ι της αφήγησης) το δικαίωμα ως παιδί να μεγαλώνει σε ένα σταθερό, οικείο περιβάλλον. Τμήμα ΙΙΙ : Επιστροφή στην Ελλάδα. Ε και ΣΤ Δημοτικού και Γυμνάσιο.. εεε ήρθα στην Ελλάδα Πέμπτη Δημοτικού-.. οργάνωση δεν είχαν καθόλου- εε ο δάσκαλος ήταν και παλαιών αρχών και είχααα-- δεν ένιωθα άνετα μέσα στην τάξη -- δεν κάναμε συζητήσεις όπως κάναμε στη Γερμανία-- έπρεπε τα πράγματα να γίνονται όπως ήθελε αυτός εκείνη τη στιγμήηη-- εάν δε γινότανε κιόλας- μπορεί να τρώγαμε και ξύλο --.. άρχισα να καπνίζω... Γυμναστική δεν κάναμε τόσο- όσο κάναμε στη Γερμανία- μουσική τίποτα- ζωγραφική δεν κάναμε καθόλου--.. Τελειώνω και το Δημοτικό -.. με εννιά -- δεν το έβγαλα με δέκα- γιατί δε μπορούσα να προσαρμοστώ. Ήξερα μόνο Γερμανικά- δεν ήξερα καθόλου Ελληνικά-- Πηγαίνω στο Γυμνάσιο- εκεί άρχισα να πέφτει η επίδοση- παρά πολύ- εεε είχα μπλέξει και με παρέες-τότε άρχισα να σκέφτομαι να φύγω από το σπίτι- δεν ήθελα τίποτα από τη ζωή μου- δε με ενδιέφερε- με τους γονείς μου δεν τα πήγαινα καλά- μαλώναμε συνέχεια- η μητέρα μου με χτυπούσε- σε σημείο που έτσι μάτωνα... είχα κάνει πολλές απόπειρες αυτοκτονίας και να κόψω και φλέβες και να πάρω και χάπια και διάφορα τέτοια... Δε με ενδιέφερε καθόλου η ζωή- το μόνο που με ενδιέφερε ήταν να ακούω μουσική κλεισμένη στο δωμάτιο μου- να έχω την παρέα μου- να καπνίζω- να πίνω- καιεε να μην κάνω τίποτε άλλο-- Αυτό που είχα χαρεί τότε και το χαίρομαι ακόμη- είναι ότι δεν είχα μπλέξει με τα ναρκωτικά... Ώσπου φτάνω Γ Γυμνασίου- καιεεε μετά από ένα τσακωμό με κάποια παρέα-ήθελα απλά να 13

14 καθίσω μέσα στο σπίτι μου- να διαβάζω να τελειώσω το Γυμνάσιο και μετά να πάω και στο Λύκειο και έτσι έκανα- κάθισα διάβασα- έβγαλα ένα καλό βαθμό και πήγα στο Λύκειο... Η επιστροφή στην Ελλάδα συνδέεται με ένα πολιτισμικό σοκ που υφίσταται η Ηρώ, κυρίως σε ό,τι αφορά το σχολείο, αλλά και τη διαμόρφωση του ελεύθερου χρόνου. Απαριθμεί μία σειρά από αρνητικά θεσμοθετημένα πρότυπα ( Schütze 1981), όπως ή έλλειψη οργάνωσης στο σχολείο, η αυταρχική συμπεριφορά του δασκάλου κι η έλλειψη επαφής με τα παιδιά, η άσκηση σωματικής βίας ως πειθαρχικού μέσου, η συγκριτικά με τη Γερμανία λιγότερη άθληση στο σχολείο και η παντελής έλλειψη ενασχόλησης με τη ζωγραφική και τη μουσική. Την ενοχλεί η κακή υποδομή του σχολείου. Στον ελεύθερο της χρόνο δε βρίσκει παιδότοπους να παίξει και το άγχος και η πίεση που αισθάνεται την οδηγούν από τα δέκα της χρόνια στην αναζήτηση ουσιών (νικοτίνη). Το δημοτικό σχολείο το τελειώνει με το βαθμό εννέα. Αυτό το αιτιολογεί ότι δε μπορούσε να προσαρμοστεί, επειδή ήξερε «μόνο Γερμανικά». Προφανώς εννοεί ότι σ ό,τι αφορά τη γλώσσα του σχολείου ήξερε μόνο Γερμανικά, διότι παρακολουθώντας το γερμανικό σχολείο είχε αναπτύξει την γερμανική ακαδημαϊκή γλώσσα που αντιστοιχούσε στην ηλικία της. Παρόλο που έχει εντοπίσει και αναφερθεί στα διάφορα προβλήματα που αντιμετώπισε με την άφιξη της στην Ελλάδα, αποδίδει τη μη αρίστευσή της - ας μη λησμονείται το γεγονός ότι στο γερμανικό σχολείο ήταν η καλύτερη στην τάξη της- όταν τελειώνει το δημοτικό σχολείο, στη διγλωσσία της και επιρρίπτει την ευθύνη στον ίδιο της τον εαυτό. Με την έναρξη του Γυμνασίου αρχίζει να έχει ψυχολογικά προβλήματα και η έλλειψη επικοινωνίας με τους γονείς, καθώς και η άσκηση έντονης σωματικής βίας από μέρους της μητέρας της, έχουν ως αποτέλεσμα να κάνει επανειλημμένως 14

15 απόπειρες αυτοκτονίας και να σκέφτεται να φύγει από το σπίτι. Αντίβαρο στο όλο κλίμα δεν υπάρχει και θεωρεί ότι κι οι παρέες της δεν ήταν οι πιο κατάλληλες. Χαρακτηριστικό της αφήγησής της μέχρι αυτό το σημείο είναι ότι δεν κριτικάρει ποτέ τους γονείς της, τους οποίους δε φαίνεται να θεωρεί συνυπεύθυνους για τα προβλήματά της. Αυτό το συμπέρασμα προκύπτει από το γεγονός ότι μετά από κάποιο τσακωμό, την οργή της την έστρεφε εναντίον της (απόπειρες αυτοκτονίας). Από τη σημερινή πάλι οπτική γωνία δεν έχει αλλάξει τίποτε και αυτό προκύπτει από το ότι δε χαρακτηρίζει σε κανένα σημείο της αφήγησης τους γονείς της, απλώς παραθέτει τα γεγονότα, που εμμέσως τους χαρακτηρίζουν. Το αποτέλεσμα των προβλημάτων που υπήρχαν και η έναρξη της εφηβείας, είχαν ως συνέπεια να πέσει η επίδοση της στα μαθήματα και να δημιουργήσει μία κακή σχέση με τους καθηγητές της. Στην αρχή της εφηβείας αρχίζει ήδη να αδιαφορεί για τη ζωή και να βρίσκει παρηγοριά στη νικοτίνη και το αλκοόλ. Το μόνο που την κρατάει είναι να απομονώνεται στο δωμάτιο της και να ακούει μουσική. Επισημαίνει ότι χαίρεται που δεν είχε «μπλέξει με τα ναρκωτικά», αν και της δόθηκαν πολλές ευκαιρίες, κυρίως από τις παρέες που έκανε. Μετά από «ένα τσακωμό με κάποια παρέα» παρατηρείται η αρχή μιας διαδικασίας μεταμόρφωσης (Wandlungsprozess) (Schütze 1981), όπου αποφασίζει να αναδιοργανώσει τον εαυτό της και να αναπτύξει ένα σχέδιο δράσης με στόχο να τελειώσει το Γυμνάσιο και να εισαχθεί στο Λύκειο, στρεφόμενη πια προς την εκπαίδευση και αναζητώντας νέο σκοπό στη ζωή της. Πράγματι, επιτυγχάνει το στόχο της. Τμήμα ΙV: Λύκειο 15

16 .. Στο Λύκειοο μετά Α Λυκείου... Εεε τον πρώτο καιρό ήμουνα ήρεμη- αλλά μετά τα νεύρα μου δεν έφευγαν ποτέ από μέσα μου-... Καταλήγω στη Β Λυκείου όπου άλλαξα σχολείο... Κυκλοφορούσα με ένα στυλάκι που το έχουνε παρεξηγήσει όλοι αυτοί-... έβλεπα τους καθηγητές να με κατακρίνουν από την εμφάνισή μου- να μου λένε λόγιαα-... με αποτέλεσμα να μην πηγαίνω συχνά για μάθημα... Τότε άρχισα να πίνω και πολύ... Βέβαιαα μ άρεσε κάπως αυτός ο τρόπος ζωής τότε- γιατί ένιωθα ότι δε με θέλει κανένας... Παρόλο που η Ηρώ κατορθώνει να αποφοιτήσει από το Γυμνάσιο και να εισαχθεί στο Λύκειο, και φαίνεται προς στιγμή να παίρνει τη ζωή της στα χέρια της, χαράσσοντας το δικό βιογραφικό σχέδιο δράσης με σκοπό την επιτυχία της σ ό,τι αφορά την εκπαίδευση της, δεν κατορθώνει να ξεφύγει από τον τρόπο ζωής που κάνει και αρχίζει να προκαλεί και με το ιδιαίτερο τρόπο που ντύνεται. Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι ο τρόπος που ντύνεται είναι μία ύστατη προσπάθεια να τραβήξει την προσοχή επάνω της, ένας τρόπος να καλέσει βοήθεια. Όμως αυτό φέρνει ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα όσον αφορά τους καθηγητές της που της συμπεριφέρονται άσχημα και αρχίζει να απέχει από το σχολείο και να αναζητεί παρηγοριά πάλι σε ουσίες (νικοτίνη και αλκοόλ). Τμήμα V : Εισαγωγή σε ανώτερη Σχολή.. Μετά την Γ Λυκείου έδωσα Πανελλήνιες Εξετάσεις τα πήγα αρκετά καλάγιατί κάθισα και διάβασα- ήθελα να φύγω από το σπίτι μου μέσα- από την οικογένειά μου- από τον τόπο που γεννήθηκα- ήθελα να ξεφύγω- να δω και κάτι καινούργιο 16

17 Η Ηρώ για δεύτερη φορά προσπαθεί να ξεφύγει και αυτή τη φορά πάλι διέξοδος είναι περαιτέρω μόρφωση. Πράγματι, με μία, για τα δεδομένα της, υπερπροσπάθεια, κατορθώνει να καλύψει τα κενά της και να εισαχθεί στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αφήνοντας για λίγο στην άκρη τα προβλήματα της... Τμήμα VII : Εκ των υστέρων ερωτήσεις..σ Ουχμ. Ελληνικά στη Γερμανία έκανες καθόλου; Α Εγώ δεν έκανα καθόλου Ελληνικά. Ελληνικά εγώ άρχισα να κάνω στην Ε Δημοτικού- όταν ήρθα στην Ελλάδα. Στη Γερμανία μόνο σε γερμανικό σχολείο πήγαινα και ό,τι μου μάθαινε η μητέρα μου. Κάποια πράγματα- Ιστορία- Θρησκευτικά- αλλά Γραμματική και τέτοια δεν είχα μάθει ποτέ. Κάποιες φορές και αν θα μου μιλούσε. Δηλαδή δε θεωρούσε απαραίτητο να κάνουμε μάθημααφού θα πήγαινα κάποια στιγμή στην Ελλάδα να κάνω μάθημα.... εεε δεν με βοήθησε ο δάσκαλος να μπω μέσα στο πνεύμα του ελληνικού σχολείου- δηλαδή απλά μπήκα- με είχανε φορτώσει με μαθήματα- που εγώ δεν καταλάβαινα λέξητίποτα.. Είχα τη βοήθεια της μητέρας μου στο σπίτι- αλλά εεε αυτή- η μητέρα μου-υποτίθεται ότι θα έπρεπε να με είχε καταλάβει και αυτή ότι εντάξει δεν είχα κάνει τόσα χρόνια Ελληνικά- το μόνο που ήξερα ήταν να μιλάω- αλλά και πάλι το να μιλάω δεν το ήξερα τόσο καλά Κάποιες λέξεις δεν τις ήξερα. Θα έπρεπε να μου δώσει λίγο να καταλάβω τα Ελληνικά- με πιο ήπιο τρόπο και όχι με φωνές και τέτοια.... Ήμουνα πολλά χρόνια πίσω στο μάθημα. Αυτό όμως κατάφερα να το ξεπεράσω στην Γ Λυκείου- με μία καθηγήτρια- η οποία με βοήθησε πάρα πολύ- μου έμαθε πάρα πολλές ελληνικές λέξεις- που εγώ της άκουγα και αναρωτιόμουνα- τι είναι αυτό-- που τις μιλάμε κιόλας στην 17

18 καθημερινή μας- καθημερινά και με βοήθησε πάρα πολύ στο λεξιλόγιο μου και έτσι έμαθα να μιλάω- στην Γ Λυκείου όμως- όλα αυτά- τόσα χρόνια δεν ήξερα... Η μητέρα της Ηρώς, παρόλο που είναι δασκάλα, δεν την υποστηρίζει σ ό,τι αφορά την εκμάθηση της ελληνικής ακαδημαϊκής γλώσσας, παρά μόνο κάποιες φορές της εξηγεί θέματα που αφορούν την Ιστορία και τα Θρησκευτικά. Φαίνεται ότι, ενώ γνωρίζει ότι ο χρόνος παραμονής στη Γερμανία είναι συγκεκριμένος και ότι θα κληθεί το παιδί της να συνεχίσει την εκπαίδευση του μετά από πέντε χρόνια στην Ελλάδα, να προτιμάει να παρακολουθήσει η Ηρώ μόνο το γερμανικό σχολείο. Προφανώς, πιστεύει ότι το παιδί, αν παρακολουθήσει και τα δύο σχολεία το γερμανικό και το ελληνικό, θα φορτωθεί με επιπλέον κούραση και ότι τα αντικείμενα του σχολείου τα μαθαίνει κανείς ανεξάρτητα από τη γλώσσα. Επιπλέον, ίσως να πιστεύει ότι κατ αυτόν τον τρόπο θα μπορέσει η κόρη της να μάθει καλύτερα τη ξένη γλώσσα, ως ένα επιπλέον εφόδιο για το μέλλον της. Με την επιστροφή στην Ελλάδα και ενώ η Ηρώ αντιμετωπίζει αρνητικό κλίμα στο σχολείο, η μητέρα / δασκάλα προσπαθεί να βοηθήσει στα μαθήματα, αλλά όχι με ήρεμο τρόπο, με αποτέλεσμα η Ηρώ να απομακρυνθεί και να αισθάνεται μετέωρη. Αυτή η κατάσταση συνεχίζεται και σ όλο το Γυμνάσιο και το Λύκειο με μοναδική φωτεινή εξαίρεση μία καθηγήτρια στη Γ Λυκείου. Ίσως, αυτή η καθηγήτρια, που έσκυψε από πάνω της, να αποτέλεσε και την αναγκαία ενδυνάμωση (empowerment) (Cummins 2000, 2005), ώστε να μπορέσει η Ηρώ να ξεφύγει από το αδιέξοδο της, να προσπαθήσει και να επιτύχει την εισαγωγή της στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Προφανώς, η ανάπτυξη της ακαδημαϊκής γλώσσας, καλύπτοντας ένα κενό επτά ετών, δεν επιτελέστηκε μέσα στο σύντομο χρονικό διάστημα της Γ Λυκείου, και μάλλον είναι υπερβολική σ αυτό το σημείο η Ηρώ. Όμως, αυτό που της προσέφερε η καθηγήτρια ήταν να της δείξει ότι ενδιαφέρεται κάποιος για αυτή και της έδωσε την ευκαιρία για μία ώθηση όσον αφορά το λεξιλόγιο της. Άλλωστε, σύμφωνα με τον Cummins (2000, 2005), για την ανάπτυξη της ακαδημαϊκής γλώσσας απαιτούνται πέντε έως επτά χρόνια. Η Ηρώ, προ της εισαγωγής της στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, είχε επτά χρόνια παραμονής στην Ελλάδα. 18

19 Αναλυτική αφαίρεση Η Ηρώ είναι ο τύπος που ανέπτυξε πρώιμη διαδοχική διγλωσσία (Beardsmore 1991) με κυρίαρχη γλώσσα τη Γερμανική και με σταδιακή μη ομαλή γλωσσική μετατόπιση στην Ελληνική, μετά τα έντεκα της χρόνια. Η εκμάθηση της Γερμανικής ξεκίνησε μετά τα πέντε της χρόνια, με την έναρξη της παρακολούθησης του γερμανικού Νηπιαγωγείου και στη συνέχεια του γερμανικού Δημοτικού Σχολείου. Δεν υπήρξε παράλληλη παρακολούθηση του ελληνικού σχολείου ούτε ιδιαίτερη προσπάθεια εκ μέρους της μητέρας της, που ήταν δασκάλα, να τη βοηθήσει στην ανάπτυξη της ελληνικής ακαδημαϊκής γλώσσας. Η επιστροφή στην Ελλάδα συμπίπτει με την έναρξη παρακολούθησης της Ε Δημοτικού. Η έλλειψη συνεργατικής ενδυνάμωσης εκ μέρους των δασκάλων (Cummins 2005), το μη λειτουργικό οικογενειακό περιβάλλον, καθώς και οι ακατάλληλες παρέες συνομηλίκων είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία σοβαρών ψυχολογικών προβλημάτων και αυτοκαταστροφικής τάσης (αλλεπάλληλες απόπειρες αυτοκτονίας) στην Ηρώ. Η ίδια, ενώ αναφέρεται και στις τρεις παραμέτρους (σχολείο, οικογένεια, παρέες), αποδίδει τα προβλήματά της στη διγλωσσία της, διότι είναι αυτό που φαίνεται να την ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους συμμαθητές. Αυτές οι τρεις παράμετροι θα μπορούσαν να επηρεάσουν οποιοδήποτε μαθητή και όχι μόνο ένα δίγλωσσο. Ως πρώτο θεωρητικό συμπέρασμα από τα συγκεκριμένα επιλεγμένα αποσπάσματα της συνέντευξης μπορεί να σημειωθεί το εξής: η διγλωσσία από μόνη της δεν αποτελεί πρόβλημα, όπως παλαιότερες έρευνες θέλησαν να δείξουν (βλ. σχετικά Baker, 1988, Cummins, 1999). Εκεί που δημιουργείται πρόβλημα, που αποδίδεται στη διγλωσσία, είναι σ ό,τι περιβάλλει αυτό το θέμα. Συγκεκριμένα, πρόβλημα δημιουργείται από την αδιαφορία ή και την αρνητική αντιμετώπιση των δασκάλων, πρόβλημα δημιουργείται από την αδιαφορία ή και την αρνητική αντιμετώπιση των γονέων, πρόβλημα δημιουργείται από τη σύγκριση της υποδομής των σχολείων, από τη σύγκριση των σχολικών προγραμμάτων και δραστηριοτήτων, από τη μετάβαση από ένα οργανωμένο σχολικό σύστημα σ ένα υποδεέστερο. Το διάστημα των επτά χρόνων παρακολούθησης του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος (δηλαδή πριν την εισαγωγή της Ηρώς στην ανώτερη και εν συνεχεία στην ανώτατη εκπαίδευση), είναι επαρκές (Cummins, 2005), ώστε να αναπτύξει η Ηρώ την ακαδημαϊκή γλώσσα που απαιτείται, προσεγγίζοντας τον «κινούμενο 19

20 στόχο», που είναι η ακαδημαϊκή γλώσσα των συνομηλίκων της συμμαθητών της. Αυτό επιτελέστηκε ερήμην των δασκάλων της με μοναδική εξαίρεση μιας καθηγήτριας στη Γ Λυκείου. Επομένως, η προσπάθεια που έπρεπε να καταβάλει ήταν πολλαπλάσια των συμμαθητών της, σε συνάρτηση και με τους παράγοντες που προαναφέρθηκαν και το τίμημα μεγάλο. Αντί Επιλόγου Όπως σημειώσαμε στην εισαγωγή, προσπαθήσαμε νε παρουσιάσουμε την εφαρμογή της βιογραφικής μεθόδου σε μία μελέτη περίπτωσης για να αναδείξουμε τη δυναμική της στη διερεύνηση της ατομικής διγλωσσίας. Η περίπτωση που παρουσιάσαμε, μας δίνει πληροφορίες για την εμπειρία της ανάπτυξης της διγλωσσίας σε σχέση με μία σειρά συμφραζόμενα. Αναφέρουμε παραδειγματικά: έχουμε τη μετανάστευση και την παλιννόστηση, την οικογένεια, τους εκπαιδευτικούς θεσμούς και τους εκπαιδευτικούς με τις πρακτικές τους και τις απόψεις τους, τις ομάδες ομηλίκων, την προσωπική νοηματοδότηση γεγονότων, δράσεων και αντιδράσεων εκ μέρους του υποκειμένου, τις συγκεκριμένες γλώσσες, τη διάκριση ανάμεσα στην καθημερινή και στην ακαδημαϊκή γλώσσα, τις τάσεις γλωσσικής μετατόπισης, την εσωτερική ταύτιση ή μη του υποκειμένου με γλώσσες, χώρες (κουλτούρες) και εν τέλει, τον αγώνα του υποκειμένου για έλεγχο πάνω στην ίδια του τη ζωή και για εύρεση διεξόδου σε εποχές κρίσης. Επιπλέον, επειδή το υποκείμενο είναι μελλοντική εκπαιδευτικός και με τα ισχύοντα μέσα δεν μπορεί να προβλεφτεί η εξέλιξη της ψυχικής υγείας ενός / μιας εκπαιδευτικού, η μελέτη περίπτωσης μέσω της βιογραφικής μεθόδου, μας δίνει κλειδιά για απαιτούμενες παρεμβάσεις στη διάρκεια των παιδαγωγικών σπουδών, αλλά και μεταγενέστερα στην άσκηση του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού, με σκοπό την καλύτερη παιδαγωγική προετοιμασία, την κατάρτιση και την επιμόρφωση, αλλά και τη θωράκιση της ψυχικής υγείας. Ως προς τη βιογραφική μέθοδο καθαυτή, ελπίζουμε ότι έγιναν σαφείς οι δυνατότητες της μεθόδου στην εμβάθυνση συγκεκριμένων ζητημάτων στην κοινωνική και 20

ΩΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ-ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ (BIOGRAPHICAL INTERPRETATIVE)

ΩΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ-ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ (BIOGRAPHICAL INTERPRETATIVE) ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ-ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ (BIOGRAPHICAL INTERPRETATIVE) ΕΛΛΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ ΚΑΠΟΛΟΥ ΔΡ. ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΑ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ..................................... 13 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ................................... 14 ΠΡΟΛΟΓΟΣ............................................. 15 ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η εκπαιδευτική έρευνα και ο σχεδιασμός της Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΣΑΚΟΝΙΔΗΣ, ΔΠΘ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΤΖΕΚΑΚΗ, ΑΠΘ Α ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 201 6-2017 2 ο παραδοτέο Περιεχόμενο 1. Εισαγωγή: το θέμα και η σημασία του, η σημασία διερεύνησης του

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Επιμορφωτικό Σεμινάριο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου 21-22/3/2014, Λευκωσία 16-17/5/2014, Λεμεσός Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Ομότιμη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Περιεχόμενο μαθήματος (γενικά) Μέρος Ι: Εισαγωγή στην Εκπαιδευτική Έρευνα Μέρος ΙΙ: Ποσοτικές Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Απογευματινή Επιμορφωτική Συνάντηση με τους εκπαιδευτικούς των Γυμνασίων της Γενικής Παιδαγωγικής ευθύνης

Απογευματινή Επιμορφωτική Συνάντηση με τους εκπαιδευτικούς των Γυμνασίων της Γενικής Παιδαγωγικής ευθύνης Κωνσταντίνα Δ. Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας Απογευματινή Επιμορφωτική Συνάντηση με τους εκπαιδευτικούς των Γυμνασίων της Γενικής Παιδαγωγικής ευθύνης Θέμα: Εφαρμογή των Βιωματικών Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

Διγλωσσία και Εκπαίδευση

Διγλωσσία και Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Διγλωσσία και Μάθηση Διδάσκουσα: Ρούλα Τσοκαλίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και πρακτικές. Δρ Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος Πρόεδρος ΠΑΝ.Σ.ΜΕ.ΚΑ.Δ.Ε.

Αρχές και πρακτικές. Δρ Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος Πρόεδρος ΠΑΝ.Σ.ΜΕ.ΚΑ.Δ.Ε. Αρχές και πρακτικές Δρ Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος Πρόεδρος ΠΑΝ.Σ.ΜΕ.ΚΑ.Δ.Ε. «Βίωμα» Η έννοια του βιώματος συνδέεται με το συγκινησιακό φαινόμενο. Βίωμα είναι η προσωπική εμπειρία που συγκινεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Test-Umfrage Αγαπητές μαθήτριες και αγαπητοί μαθητές, η γνώμη σας είναι σημαντική για εμάς! Θέλουμε να βελτιώσουμε το σχολείο μας. Για να βρούμε ποια είναι τα δυνατά σημεία του σχολείου μας και που θα

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT)

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ (QUALITATIVE APPROACHES TO RESEARCH) 2 Ποιοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Qualitative Research Approaches) Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Η Σημασία της Επικοινωνίας

Η Σημασία της Επικοινωνίας Η Σημασία της Επικοινωνίας Εκπαιδευτή Εκπαιδευόμενου των: Ανθσγου (Ι) Ντίντη Βασιλείου και Ανθσγου (Ι)Μουσταφέρη Μιλτιάδη Επιμέλεια: Επγος (ΜΑ) Νεκ. Καρανίκας Για την ασφαλή και αποτελεσματική διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εθνομεθοδολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 9ο (σελ. 197 207) 2 Η Εθνομεθοδολογία Βασικές Θέσεις Η εθνομεθοδολογία, αποτελεί έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ.

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. «Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. Μετά την εισήγηση της 1 ης ημέρας, αρχικά χωρίσαμε τους εκπαιδευτικούς σε 4 ομάδες και δόθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Ανδρικόπουλος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Χίος, 9/04/2014

Ανδρέας Ανδρικόπουλος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Χίος, 9/04/2014 Ανδρέας Ανδρικόπουλος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Χίος, 9/04/2014 Η επιστήμη είναι ένα συστηματικό πλαίσιο αρχών που εξυπηρετεί την προσπάθειά μας να καταλάβουμε το φυσικό και κοινωνικό μας περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΕΣ: 3.2. Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων 3.3 Διαπολιτισμικότητα - Αποδοχή και Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα.

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα. Τίτλος μαθήματος: Μεθοδολογία Έρευνας Κωδικός μαθήματος: ΒΠ0800 (3Ω/Υ) Διδάσκουσα: Ελευθερία Τσέλιου Ηλεκτρονική διεύθυνση για επικοινωνία: tseliou@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών:

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ. Αθήνα, 24/1/2013

Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ. Αθήνα, 24/1/2013 Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ Αθήνα, 24/1/2013 Κοινή Έρευνα των Ινστιτούτων της ΓΣΕΒΕΕ και της ΓΣΕΕ σχετικά με τα κίνητρα και τα εμπόδια συμμετοχής των ενηλίκων στη διά βίου μάθηση. Το Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηµατολόγιο PMP , +

Ερωτηµατολόγιο PMP , + Ερωτηµατολόγιο PMP Διαβάστε προσεκτικά κάθε ένα από τα παρακάτω προβλήµατα. Για κάθε πρόβληµα υπάρχουν τέσσερις εναλλακτικές απαντήσεις από τις οποίες µόνο µία είναι η σωστή. Παρακαλώ επιλέξτε τη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Επαγγελματικές Προοπτικές Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση Καθηγητής Ιορδάνης Ψημμένος, Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Καθηγητής Βασίλειος Χατζόπουλος, Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820».

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820». M ί α δ ι δ α κ τ ι κ ή π ρ ό τ α σ η μ ε α ν α ζ ή τ η σ η κ α ι α ξ ι ο π ο ί η σ η ι σ τ ο ρ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ύ α π ό τ ο λ ο γ ι σ μ ι κ ό 2 1 Ε Ν Π Λ Ω Σύντομη περιγραφή: Οι μαθητές/τριες αντλούν

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση της εργασίας των εκπαιδευτικών του Προγράμματος διδασκαλίας της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας με το σχολικό πρόγραμμα

Σύνδεση της εργασίας των εκπαιδευτικών του Προγράμματος διδασκαλίας της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας με το σχολικό πρόγραμμα Σύνδεση της εργασίας των εκπαιδευτικών του Προγράμματος διδασκαλίας της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας με το σχολικό πρόγραμμα Παυλίνα Χατζηθεοδούλου-Λοϊζίδου Μαριάννα Φωκαΐδου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Πολιτισμική επίγνωση Διαπολιτισμική ενσυναίσθηση Πολιτισμική επάρκεια Πολιτισμική ενδυνάμωση Διαπολιτισμική διαμεσολάβηση Παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κιουτσιούκη Δήμητρα, 485 Τελική δραστηριότητα Φάση 1 :Ατομική μελέτη 1. Πώς θα περιγράφατε το ρόλο της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική καινοτομία; Οι Web

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Μέσα συλλογής δεδομένων Β) Συνέντευξη Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος EIΣΑΓΩΓΗ «Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος Η ηγεσία και η άσκησή της η έννοιά της και το σύνολο των συμπεριφορών που τη συνθέτουν,

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού.

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Από την ανάλυση του περιεχομένου αυτής της Ενότητας (η οποία παρουσιάζεται αυτούσια μετά τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ανάλυση Ποιότικών Δεδομένων. Καθηγητής Α. Καρασαββόγλου Επίκουρος Καθηγητής Π. Δελιάς

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ανάλυση Ποιότικών Δεδομένων. Καθηγητής Α. Καρασαββόγλου Επίκουρος Καθηγητής Π. Δελιάς ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Ανάλυση Ποιότικών Δεδομένων Καθηγητής Α. Καρασαββόγλου Επίκουρος Καθηγητής Π. Δελιάς ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ποιοτική ανάλυση Η μη αριθμητική εξέταση και ερμηνεία παρατηρήσεων που σκοπό έχει να ανακαλύψει

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός ΣκοπόςκαιΜεθοδολογία Η εργασία αυτή στοχεύει στην χρήση της βιογραφικής έρευνας για την καλύτερη κατανόηση της επαγγελµατικής

Διαβάστε περισσότερα

Προκήρυξη θέσεων υποτροφιών για το πρόγραμμα Global Citizen της AIESEC στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προκήρυξη θέσεων υποτροφιών για το πρόγραμμα Global Citizen της AIESEC στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προκήρυξη θέσεων υποτροφιών για το πρόγραμμα Global Citizen της AIESEC στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Η AIESEC σε συνεργασία με τον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ) ανοίγει συγκεκριμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε γονείς μαθητών Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση εκπαίδευση: Η περίπτωση των προγραμμάτων εμβάπτισης του Καναδά. Ανδρονίκη Χατζηαποστόλου Γιούλη Βαϊοπούλου Ευγενία Τσιουπλή

Δίγλωσση εκπαίδευση: Η περίπτωση των προγραμμάτων εμβάπτισης του Καναδά. Ανδρονίκη Χατζηαποστόλου Γιούλη Βαϊοπούλου Ευγενία Τσιουπλή Δίγλωσση εκπαίδευση: Η περίπτωση των προγραμμάτων εμβάπτισης του Καναδά Ανδρονίκη Χατζηαποστόλου Γιούλη Βαϊοπούλου Ευγενία Τσιουπλή Bilingual education: The case of immersion classes in Canada Androniki

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας. Μυλωνά Ιφιγένεια

Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας. Μυλωνά Ιφιγένεια Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας Μυλωνά Ιφιγένεια Έρευνες για την απόκτηση πληροφοριών η γνωμών από τους χρήστες Χρησιμοποιήθηκαν από τις κοινωνικές επιστήμες για τη χρήση κοινωνικών φαινομένων Ο όρος «ποιοτική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα