Εντυπωσιακή η συμμετοχή του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. στην Αgrotica 2012

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εντυπωσιακή η συμμετοχή του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. στην Αgrotica 2012"

Transcript

1 Το περίπτερο του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. στην Agrotica 2012 Εντυπωσιακή η συμμετοχή του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. στην Αgrotica 2012 Βραβεύτηκε το περίπτερό του με το Ειδικό Βραβείο Διοργανωτή Πραγματοποιήθηκε η Ημερίδα για το ρόλο της πρωτογενούς παραγωγής στο ξεπέρασμα της ύφεσης και της κρίσης Για μία ακόμα φορά, το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο συνεχίζοντας την παράδοση συνεχών συμμετοχών του στη Διεθνή Έκθεση Γεωργικών Μηχανημάτων, Εξοπλισμού και Εφοδίων Αgrotica συμμετείχε και στη φετινή 24 η διοργάνωση του θεσμού, με περίπτερο στον εκθεσιακό χώρο και την πραγματοποίηση ημερίδας. Το κεντρικό μήνυμα του Επιμελητηρίου στο περίπτερο ήταν: «Η ΚΡΙΣΗ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΤΑΤΡΑΠΕΙ ΣΕ ΕΥΚΑΙΡΙΑ». Η επιμελημένη παρουσία απέσπασε τα κολακευτικότατα σχόλια του κοινού που το επισκέφθηκε καθώς και των διοργανωτών που το βράβευσαν με το Ειδικό Βραβείο Διοργανωτή για την υποστήριξη και την οργανωμένη παρουσία του.

2 Στο κέντρο, ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. κ. Σπύρος Μάμαλης παραλαμβάνει το Ειδικό Βραβείο Διοργανωτή από τους κ.κ. Πάρι Μαυρίδη Πρόεδρο και Διευθύνοντα της HELEXPO και Γεώργιο Μαραντέλο Αντιπρόεδρο της HELEXPO, ενώ πλαισιώνεται από τον υπεύθυνο της Αgrotica κ. Βασίλη Σπύρου και τον υπεύθυνο Δημ. Σχέσεων του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. κ. Σταμάτη Δαφνή Στα πλαίσια συμμετοχής του Επιμελητηρίου, πραγματοποιήθηκε και ημερίδα με τίτλο: «Ύφεση και Κρίση: Ο ρόλος της πρωτογενούς παραγωγής στην υπέρβασή τους» Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους και απηύθυναν χαιρετισμό οι κ.κ.: Παναγιώτης Κακαφίκας, εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, Γεώργιος Καρασμάνης, Βουλευτής Πέλλας, Γραμματέας Αγροτικού Ν.Δ. και Θανάσης Θεοχαρόπουλος, Υπεύθυνος Τομέα Αγροτικής Πολιτικής Περιφ. Γραφείου Κεντρ. Μακεδονίας της Δημοκρατικής Αριστεράς. Οι κ.κ. Παναγιώτης Κακαφίκας, Θαν. Θεοχαρόπουλος και Γεώργιος Καρασμάνης απευθύνουν το χαιρετισμό τους στην ημερίδα

3 Στην εκδήλωση παρουσιάστηκαν οι παρακάτω εισηγήσεις: «Ο αγροτικός Τομέας της Ελληνικής Οικονομίας. Παρούσα κατάσταση, Δυνατότητες και Προοπτικές», Εισηγητής: Γεώργιος Λώλος, Γεωπόνος, Μ.Sc, μέλος Δ.Σ. ΓΕΩΤ.Ε.Ε. «Μπορεί ο αγροτικός χώρος με την παραγωγή βιοκαυσίμων να συμβάλει καταλυτικά στην ανάκαμψη της εθνικής οικονομίας?», Εισηγητής: Σπύρος Κυρίτσης, Ομότιμος Καθηγητής Γ.Π.Α., Μέλος της Ελληνικής Γεωργικής Ακαδημίας «Δυνατότητες καλλιέργειας αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών για την παραγωγή βοτάνων, αρτυμάτων, αιθερίων ελαίων και φαρμακευτικών προϊόντων», Εισηγητής: Πέτρος Α. Ταραντίλης, Επίκουρος Καθηγητής Ενόργανης Χημικής Ανάλυσης Φυτικών Προϊόντων, Εργαστήριο Χημείας, Γενικό Τμήμα, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών «Κρεοπαραγωγές αγελάδες αγελαίας μορφής παραγωγή βόειου κρέατος», Εισηγητής: Ιωάννης Φαρμάκης, Κτηνίατρος «Η Ευρωπαϊκή Κοινή Αγροτική Πολιτική μετά το Η στήριξη της υπαίθρου», Εισηγητής: Σωτήρης Κουτσομήτρος, Γεωπόνος - Μηχ. Περιβάλλοντος MSc, Δ/νση Αγροτικής Πολιτικής & Τεκμηρίωσης, ΥΠΑΑΤ. Μετά το πέρας των εισηγήσεων ακολούθησε κύκλος ερωτήσεων και έγινε γόνιμος διάλογος. Στη συνέχεια δημοσιεύονται οι εισηγήσεις που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της ημερίδας.

4 ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «Ύφεση και κρίση: Ο ρόλος της πρωτογενούς παραγωγής στην υπέρβασή τους» Θεσσαλονίκη, Σάββατο 4 Φεβρουαρίου 2012 Ο ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Παρούσα Κατάσταση, Δυνατότητες & Προοπτικές Γεώργιος Λώλος Γεωπόνος M.Sc, Μέλος Δ.Σ ΓΕΩΤ.Ε.Ε Εισαγωγή Στην Ελλάδα ο αγροτικός τομέας αποτελούσε και θα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της Ελληνικής κουλτούρας και του Ελληνικού Πολιτισμού. Ο τομέας συνιστά παραγωγική δραστηριότητα η οποία συμβάλει σημαντικά στην οικονομία, την περιφερειακή ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και τη διατροφή του πληθυσμού. Η θέση του τομέα στην ελληνική οικονομία εξακολουθεί να παραμένει σημαντική τόσο από την άποψη της συνολικής απασχόλησης, στην οποία συμμετέχει κατά 11% περίπου, όσο και από την άποψη του ΑΕΠ, στο σχηματισμό του οποίου συμμετέχει κατά 4% (2009). Παράλληλα η γεωργία εξασφαλίζει σε μεγάλο ποσοστό τον ομαλό εφοδιασμό της αγοράς σε είδη διατροφής, πρώτες ύλες για τη βιομηχανία (τροφίμων & ποτών, κλωστοϋφαντουργία, επεξεργασία καπνού κλπ) και συμβάλει στην ελκυστικότητα του τουρισμού (λόγω της υψηλής ποιότητας των διατροφικών προϊόντων της χώρας). Μεγάλη είναι επίσης η σημασία το τομέα στην προστασία του περιβάλλοντος. Μεταξύ των θετικών επιδράσεων της λειτουργίας της γεωργίας στο φυσικό περιβάλλον συγκαταλέγονται η διαφύλαξη της φυσιογνωμίας της υπαίθρου και η διατήρηση του κοινωνικού ιστού, που αποτρέπει την πληθυσμιακή απογύμνωση των απομονωμένων περιφερειών της χώρας. Στις αρνητικές επιπτώσεις μπορούμε να συμπεριλάβουμε τη ρύπανση και τη διάβρωση των εδαφών, που προκαλούνται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις εντατικές καλλιέργειες. Τα προβλήματα ρύπανσης των φυσικών πόρων (έδαφος, νερό) οφείλονται κατά κύριο λόγο στην εντατικοποίηση της παραγωγής, στην ανορθολογική χρησιμοποίηση των τεχνολογικών εισροών, στη μη συμμόρφωση πολλές φορές των παραγωγών με τις διατάξεις της νομοθεσίας καθώς και στη μη εφαρμογή κανόνων ορθολογικού χωροταξικού σχεδιασμού (π.χ περιοχές κορεσμένες λόγω υπερσυγκέντρωσης κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων). Πολύ σημαντικός είναι τέλος ο ρόλος του τομέα σε κοινωνικό επίπεδο, αφού συνεισφέρει σημαντικά στην ολοκληρωμένη ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών της χώρας. Οι περισσότερες αγροτικές περιφέρειες της χώρας στηρίζονται, κατά κύριο λόγο ή δευτερευόντως, στην ανάπτυξη του αγροτικού 1

5 τομέα. Η διατήρηση και ανάπτυξη της γεωργίας είναι απαραίτητη επομένως για τη διαμόρφωση και συντήρηση των οικονομικών και δημογραφικών ισορροπιών στις αγροτικές περιοχές. Η πορεία της αγροτικής πολιτικής στην Ελλάδα έχει διανύσει ήδη μια περίοδο 170 ετών από τη σύσταση του ελληνικού κράτους. Την πρώτη περίοδο η ελληνική πολιτική είχε εστιαστεί στην οργάνωση και στις μεγάλες αποφάσεις σχετικά με την διανομή της γης και την δημιουργία των συνθηκών ανάπτυξης του αγροτικού τομέα. Η τακτοποίηση των ζητημάτων διανομής της γης και η δημιουργία βασικού θεσμικού πλαισίου κράτησε μέχρι το Η εθνική αγροτική πολιτική μετά το 1950, εστιάστηκε στην αξιοποίηση των πεδινών ζωνών με βασικά εργαλεία παρέμβασης τον αναδασμό και την άρδευση. Ωστόσο, η ίδια η ΚΑΠ συνέβαλλε σημαντικά στη μετάβαση των ζωνών αυτών προς τη μονοκαλλιέργεια και την αύξηση της εξάρτησης από την ίδια την ΚΑΠ. Αντίθετα στις ορεινές και ημιορεινές περιοχές, η ανυπαρξία εθνικών ειδικών πολιτικών στήριξης μέχρι το 1981 εξηγεί τις δύσκολες συνθήκες που συναντά σήμερα η αγροτική οικονομία σε αυτές τις σημαντικές σε έκταση περιοχές.. Η εφαρμογή της ΚΑΠ στην Ελλάδα από το 1981 ενίσχυσε τις τάσεις χωρικής διαφοροποίησης στο εσωτερικό του ελληνικού αγροτικού χώρου, οι οποίες είχαν ήδη αρχίσει να διαμορφώνονται ως αποτέλεσμα της εφαρμογής ή της ανυπαρξίας εθνικών πολιτικών. Το γεγονός αυτό αν συνδυασθεί με το μικρό μέσο μέγεθος των οικογενειακών εκμεταλλεύσεων (4,6 ha) εξηγεί το σοβαρό ζήτημα ζωνοποίησης και ιδιοκτησίας που έχει διαμορφωθεί στον αγροτικό χώρο. Συνοπτική Παρουσίαση Βασικών Μεγεθών Ένα από τα κριτήρια μέτρησης της σημασίας και της συμβολής του αγροτικού τομέα σε μια εθνική οικονομία αποτελεί ο βαθμός συμμετοχής του στη δημιουργία του συνολικού εθνικού προϊόντος. Στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια η συμμετοχή του Ακαθάριστου Αγροτικού Προϊόντος (ΑΑΠ) στο συνολικό Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ)ανερχόταν περίπου στο 1/3. Το ποσοστό αυτό ακολούθησε μια εύλογη καθοδική πορεία στις επόμενες δεκαετίες (φτάνοντας στο 4,0% το 2009 ή 3% σε σταθερές τιμές χωρίς επιδοτήσεις) καθώς οι ταχύτεροι ρυθμοί ανάπτυξης των άλλων τομέων της οικονομίας (δευτερογενής και τριτογενής) και παρόλη την εντατική ανάπτυξη του αγροτικού τομέα συρρίκνωσαν παραπέρα τη συμμετοχή του στη διαμόρφωση του ΑΕΠ. Η μείωση αυτή στο Μ.Ο της χώρας αποκρύπτει, φυσικά, τη σημασία του τομέα στις επιμέρους περιοχές της και ιδιαίτερα αυτών που διακρίνονται για την έντονη αγροτικότητά τους. Από την άλλη, το σημερινό χαμηλό ποσοστό, συνεχίζει να είναι πολύ υψηλό σε σχέση με το αντίστοιχο ποσοστό των χωρών της ΕΕ-27 (1,6% για το 2009). Η ακαθάριστη Προστιθέμενη του πρωτογενούς τομέα το 1990 ανήλθε σε 6,6 δις σε ένα σύνολο οικονομίας 68,4 δις ενώ το 2009 δεν ξεπέρασε σε τρέχουσες τιμές τα 8,0 δις σε σύνολο 213,1 δις. Λαμβάνοντας υπόψη ότι στην Ελλάδα, η τελική αξία που πληρώνει ο καταναλωτής για αγαθά που προέρχονται από προϊόντα της γεωργίας διαμορφώνεται όλο και περισσότερο έξω από τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις (για λόγους που σχετίζονται κυρίως με στρεβλώσεις της εφοδιαστικής αλυσίδας) εκτιμάται ότι ο πολλαπλασιαστής της άμεσης συμβολής της γεωργίας στο ΑΕΠ είναι τουλάχιστον 5. Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειώσουμε ότι στην ελληνική βιβλιογραφία η μείωση της συμμετοχής του αγροτικού τομέα στο ΑΕΠ και στον οικονομικώς ενεργό πληθυσμό συχνά θεωρείται εξ ορισμού ως θετική και επιθυμητή εξέλιξη και εκλαμβάνεται μηχανιστικά ως ενδεικτικό στοιχείο της αναπτυξιακής διαδικασίας. Η αντίληψη αυτή προέρχεται από τη μηχανιστική ανάγνωση των διαρθρωτικών αλλαγών που «νομοτελειακά» οδηγούν στη σχετική μείωση της ποσοστιαίας συμμετοχής του αγροτικού τομέα στη διαμόρφωση του ΑΕΠ. Η απλουστευτική «αναπτυξιακή» ανάγνωση της μείωσης του ειδικού βάρους του αγροτικού τομέα υπερισχύει της αξιολόγησης των λόγων και του τρόπου που πραγματοποιείται. Η μείωση της συμμετοχής του αγροτικού τομέα στο ΑΕΠ, η οποία προέρχεται όχι από το χαμηλότερο ρυθμό ανάπτυξής του, σε σχέση με τους άλλους τομείς της οικονομίας, αλλά από τη στασιμότητα, ή ακόμη και την απόλυτη μείωση της αγροτικής παραγωγής, καθιστά επιτακτική την ανάγκη επιδότησης 2

6 του εισοδήματος των αγροτών. Ωστόσο, η αναπτυξιακά υποβαθμισμένη και επιδοτούμενη γεωργία συνιστά σαθρό στήριγμα της περιφερειακής-τοπικής οικονομίας, διότι η όποια μείωση της εξωτερικήςτεχνητής στήριξης του εισοδήματος των αγροτών, εν απουσία ενδογενών αναπτυξιακών δυνατοτήτων, μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες στο σύνολο της οικονομίας της υπαίθρου (Νικολαΐδης, 2005) Ανάλογη είναι και η πορεία της συμβολής του τομέα στο Εμπορικό Ισοζύγιο της χώρας. Τα αγροτικά προϊόντα, από την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους, αποτελούσαν την κύρια πηγή εισαγωγής συναλλάγματος, καθώς αποτελούσαν τον κύριο όγκο των εξαγωγών, τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του Μέχρι τη δεκαετία του 80 το Εμπορικό Ισοζύγιο των αγροτικών προϊόντων ήταν πάντα θετικό, αφήνοντας ένα σημαντικό πλεόνασμα σε συνάλλαγμα για τη χώρα. Από τα πλεονάσματα του 1981 της τάξης των 40 εκ. σε σημερινές τιμές, φτάσαμε το 2008 να έχουμε εμπορικό έλλειμμα της τάξεως των 3 δις. ευρώ στα αγροτικά προϊόντα, το οποίο συνδυαζόμενο με το έλλειμμα 3 δις ευρώ στα γαλακτοκομικά και κρέατα δείχνει το επίπεδο της ένδειας στον τομέα της παραγωγής. Η άποψη ότι βασικός αναπτυξιακός στόχος για τον αγροτικό τομέα στην Ελλάδα πρέπει να είναι η μεταβολή στη σύνθεση της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας παραγωγής, έτσι ώστε η ζωική παραγωγή να ισούται ή/και να υπερτερεί της φυτικής, είναι ίσως η πλέον διαδεδομένη στερεοτυπική αντίληψη για τον αγροτικό τομέα, και σπανίως παραλείπεται από κείμενα που διαπραγματεύονται τα προβλήματα και τις προοπτικές του. Η χρήση της αναλογίας φυτικής και ζωικής παραγωγής ως δείκτη για το χαρακτηρισμό του επιπέδου ανάπτυξης της αγροτικής οικονομίας συνιστά απόρροια μηχανιστικής αντιγραφής ξένων προτύπων και προέρχεται από την επιφανειακή παρατήρηση της σύνθεσης του αγροτικού τομέα ορισμένων αναπτυγμένων χωρών, όπου πράγματι η αναλογία της ζωικής παραγωγής είναι υψηλότερη. Ωστόσο, η διατύπωση αυτού του στόχου δεν συνοδεύεται από κάποια οικονομική τεκμηρίωση, πλην της αναφοράς στο ελλειμματικό εμπορικό ισοζύγιο κτηνοτροφικών προϊόντων, αλλά υπονοείται ότι η σκοπιμότητά του τεκμαίρεται από την εμπειρία ορισμένων αναπτυγμένων χωρών. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα εμπειρικά δεδομένα σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με τις εδαφο-κλιματικές συνθήκες, τα φυσικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, την παράδοση και την ιστορική διαδρομή των χωρών αυτών και όχι αποκλειστικά με το επίπεδο ανάπτυξης του αγροτικού τομέα. Άλλωστε υπάρχουν και αντίθετα παραδείγματα. Χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, με αναλογία φυτικής-ζωικής παραγωγής το έτος , 67-33, αντιστοίχως, έχουν, σύμφωνα με την άποψη αυτή, λιγότερο αναπτυγμένο αγροτικό τομέα από την Πολωνία (48-52), Εσθονία (42-48), Τσεχία (52-48), Σλοβακία (50-50), εφόσον η αναλογία φυτικής-ζωικής παραγωγής είναι «δυσμενέστερη» (EUROSTAT 2005, OECD 2005). Η εν λόγω στερεοτυπική αντίληψη, παρά την ανθεκτικότητά της στο χρόνο, έχει αυτο-υπονομευθεί, με την έννοια ότι κανείς από όσους την αναπαράγουν δεν έχει σταθμίσει τις προϋποθέσεις και δεν έχει προτείνει ένα ρεαλιστικό μεσο-μακροπρόθεσμο σχέδιο για την υλοποίησή της. Επιπλέον, ακόμη και στην περίπτωση που θα γινόταν αποδεκτό ότι πράγματι η ανατροπή της υφιστάμενης αναλογίας φυτικήςζωικής παραγωγής συνιστά αναπτυξιακό στόχο μείζονος σημασίας, τότε θα έπρεπε να τεθεί σχετικό ερώτημα για την αποτελεσματικότητα των πολιτικών των τελευταίων δεκαετιών επί του συγκεκριμένου θέματος. Ποτέ, όμως, πλην της επιφανειακά επαναλαμβανόμενης διαπίστωσης για την αποτυχία επίτευξης του στόχου, δεν τέθηκε ως αντικείμενο επιστημονικής διερεύνησης η αιτία αυτής της διαρκούς αποτυχίας. Επίσης, είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ η αλλαγή της σχέσης φυτικής-ζωικής παραγωγής τίθεται ως βασικός αναπτυξιακός στόχος τόσο στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Υπαίθρου (ΕΠΑΑΥ) , αλλά ακόμη και στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΣΣΑΑ) , δεν υπάρχει καμία εκτίμηση στην εκ των προτέρων αξιολόγηση για την επίτευξή του. Επιπροσθέτως η παραγωγικότητα της Ελληνικής αγροτικής οικονομίας από 2.69 στη δεκαετία του έφτασε στο αρνητικό ρεκόρ του το 2004, ενώ η τεχνική αποτελεσματικότητα από

7 έπεσε στο 0.36 τα τελευταία χρόνια δείχνοντας το επίπεδο της Αγροτικής οικονομίας και εξηγώντας την οικονομική κρίση που βιώνουμε σήμερα. Όταν μάλιστα αυτά τα τεχνικά αποτελέσματα δημιουργούνται τόσο με την αύξηση των εισροών στην Ελληνική γεωργία από το 80 μέχρι σήμερα λόγω των επιδοτήσεων, των σχεδίων βελτίωσης και της αύξησης της εμπορίας γεωργικών εφοδίων στο κυνήγι της παραγωγής όπου τεράστια ποσά που εισέρευσαν στην οικονομία είτε πήγαν σε καταναλωτικές δαπάνες είτε επενδύθηκαν σε υποδομές και εισροές με ανορθολογικό τρόπο χωρίς σχέδιο καθιστώντας μη οικονομικά βιώσιμες τις αγροτικές επιχειρήσεις και σε αυτό τον τομέα πρέπει να κάνουμε κι εμείς ως Γεωτεχνικοί την αυτοκριτική μας. Από την άλλη τα ίδια αποτελέσματα έχουμε και με την εφαρμογή της νέας ΚΑΠ όπου έχουμε δραματική μείωση των εισροών και αντίστοιχη μείωση της παραγωγικότητας λόγω της αποσύνδεσης της αγροτικής παραγωγής από τις επιδοτήσεις πράγμα για το οποίο εμείς ως ΓΕΩΤΕΕ είχαμε εγκαίρως προειδοποιήσει σε μια οικονομία προσανατολισμένη όχι στην παραγωγή αλλά στις επιδοτήσεις καταφέραμε και βάλαμε τις τελευταίες ως το βασικό μείγμα πολιτικής και ως βασικό στόχο των αγροτών με τα σημερινά αποτελέσματα που έχουν φέρει σε αδιέξοδο το σύνολο της παραγωγικής διαδικασίας και ιδίως των υγειών δυνάμεων αυτού εδώ του τόπου. Η κατάσταση δεν μπορεί και δεν πρέπει να συνεχιστεί. Ιδίως όταν το μοντέλο της Ελληνικής οικονομίας σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη στηρίζεται στον πρωτογενή τομέα ακόμη και όταν πρόκειται για την ανάπτυξη του δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα της οικονομίας με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον κλάδο των τροφίμων με 4.5 δις εξαγωγές σε ποσοστό 21.3% του συνόλου των εξαγωγών, 25% της συνολικής προστιθέμενης αξίας στην Ελλάδα με 1400 επιχειρήσεις και εργαζόμενους αποδεικνύοντας πως η κρίση μπορεί και πρέπει να μετατραπεί σε ευκαιρία. Σήμερα η Ελληνική Αγροτική οικονομία έχει μια σειρά από πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα Τα μειονεκτήματα είναι α) το υψηλό κόστος αγροτικής παραγωγής λόγω των μικρών κλήρων, β) την αγροτική παραγωγή που έχει ως οδηγό της τις επιδοτήσεις, γ) την κυριαρχία της γραφειοκρατίας και της δυσκαμψίας του γενικότερου επιχειρηματικού περιβάλλοντος, δ)της ελλιπούς λειτουργίας φορέων ελέγχου της αγοράς ε) των δυσμενών όρων πληρωμής από τα δίκτυα διανομής και το ελληνικό κράτος (επιστροφή ΦΠΑ εξαγωγικών επιχειρήσεων), στ) την απουσία εθνικού «brand name» στις διεθνείς αγορές, και, ζ) την περιορισμένη στρατηγική προώθησης των ελληνικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές και φυσικά την έλλειψη εκπαίδευσης των αγροτών, η μεγάλη ηλικία τους και η κοινωνική αποδοχή του επαγγέλματος. Από την άλλη έχουμε και μια σειρά από πλεονεκτήματα, όπως Η υποδομή σε μηχανήματα, ανθρώπους και εγκαταστάσεις ως αποτέλεσμα της προηγούμενης πορείας μας Εξειδικευμένο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό τη χαμηλή ένταση του επενδυόμενου κεφαλαίου τη δυνατότητα απορρόφησης σημαντικού τμήματος του διογκούμενου κύματος των ανέργων ανάπτυξη ορεινών και μειονεκτικών περιοχών 4

8 προστασία του περιβάλλοντος που σημαίνει ότι οι αστοί είναι διατεθειμένοι να συμβάλλουν στην ανάπτυξη του τομέα. Δυνατότητα σύνδεσης με δευτερογενή και τριτογενή τομέα της οικονομίας. Ο ρόλος του Επιμελητηρίου στο κρίσιμο σταυροδρόμι Η διαφαινόμενη αντίδραση της Ελληνικής οικονομίας στην οικονομική κρίση με την αύξηση της εξωστρέφειας και των εξαγωγών είναι ένα δείγμα το οποίο θα πρέπει να μελετηθεί χωρίς θριαμβολογίες καθώς σήμερα υποχρεώνονται οι Ελληνικές επιχειρήσεις να εξάγουν φθηνά και σε ακατέργαστα προϊόντα όπως στην Κίνα χωρίς όμως να είναι σίγουρο ότι κατακτούν τις αγορές καθώς σε αγορές όπου είχαμε εξαγωγές Μεταποιημένων προϊόντων έχουμε χάσει τα μερίδια αγοράς που είχαμε όπως είναι η Γερμανία δείχνοντας μια τάση την οποία έχουμε δει σε χώρες υπό χρεωκοπία όπως οι Ανατολικές χώρες μετά την πτώση των φωτοβολταικά μόνο αισιοδοξία δεν μας επιτρέπεται να έχουμε. Ως Γεωτεχνικοί ως επιστήμονες εμείς οι ασχολούμενοι με τον πρωτογενή τομέα της οικονομίας όπου θα πρέπει να βοηθήσουμε την Ελληνική αγροτική οικονομία στην αλλαγή πορείας. Στην επανεκκίνηση όπου με σαφή τρόπο θα πρέπει να αξιοποιήσουμε τις γνώσεις μας και να βοηθήσουμε στην αλλαγή στρατηγικής αλλά και κυρίως νοοτροπίας στον καθορισμό των στόχων της αγροτικής παραγωγής. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο ρόλος των Γεωτεχνικών, είναι σημαντικός και θα πρέπει να περιγραφεί και να διερευνηθεί σε ένα πλαίσιο στρατηγικής ανάπτυξης της Ελληνικής πρωτογενούς παραγωγής. Δυστυχώς η κατάσταση η οποία υπάρχει τώρα δεν μας επιτρέπει να είμαστε αισιόδοξοι. Τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα ο ρόλος του Έλληνα Γεωτεχνικού έχει υποβαθμιστεί και με ευθύνη δική μας. Σήμερα έχει επικρατήσει ένας άκρατος λαϊκισμός με πρόσχημα την μείωση του κόστους παραβλέποντας τη συμβολή μας στην ανάπτυξη και στην αύξηση της παραγωγικότητας. Ακόμη και ο ρόλος του Γεωτεχνικού ως διεκπεραιωτικός μέσα σε ένα γραφειοκρατικό ελεγκτικό σύστημα με σημαντικό περιορισμό του επιστημονικού και τεχνοκρατικού τους ρόλου αμφισβητείται έντονα με χαρακτηριστικά παραδείγματα τις πρόσφατες προκηρύξεις στα Αγρό-περιβαλλοντικά μέτρα στον ΟΠΕΚΕΠΕ καθώς και σε μια ακόμη σειρά ενεργειών όπως η σύσταση του νέου ΔΗΜΗΤΡΑ. Ο Γεωτεχνικός αμφισβητείται στον βασικό πυρήνα της προσφοράς του και στην επιστημονική γνώση την οποία παρέχει. Η απομάκρυνση αυτή έχει εμφανή αποτελέσματα και επιπτώσεις. Επιπτώσεις στο κόστος παραγωγής, στην υγεία του αγρότη και καταναλωτή στην έλλειψη δεδομένων για χάραξη πολιτικής. Υπάρχουν επίσης επιπτώσεις στη έρευνα της κατάρτιση και εκπαίδευση των παραγωγών με αποτέλεσμα την παντελή έλλειψη καινοτομίας στην αγροτική παραγωγή και τη δημιουργία αγροτών που είναι σίγουρο ότι δεν θα μπορέσουν να επιβιώσουν στο διεθνές περιβάλλον. Οι Γεωτεχνικοί πρέπει να μπορέσουμε σε αυτό το δυσμενές περιβάλλον να επαναπροσδιορίσουμε το ρόλο μας. Να πείσουμε ότι μπορούμε να προσφέρουμε ότι είμαστε χρήσιμοι. Να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε μια αγροτική οικονομία όπου η επιστημονική γνώση και στήριξη θα αποτελεί τη βασική συνιστώσα της αναπτυξιακής προσπάθειας. Οφείλουμε να παίξουμε το ρόλο μας Και εδώ είναι η ευθύνη του ΓΕΩΤΕΕ να προσδιορίσει και να χαράξει πολιτικές κάτω από τις συνθήκες τοις οποίες βιώνουμε ώστε ο Γεωτεχνικός να πάρει το ρόλο που τους αξίζει. Να θέσουμε τις προτεραιότητες πάνω στη βάση ενός πρωτογενούς τομέα με επιστημονική στήριξη και καθοδήγηση. Για αυτό το λόγο παίρνουμε μια σειρά από πρωτοβουλίες σε αυτή την κατεύθυνση με εκδηλώσεις όπως ΕΤΑΓΡΟ Καστοριά, το Συντονιστικό η βασική μας θεματική πρωτοβουλία στην ΑΓΡΟΤΙΚΑ και στην ημερίδα καθώς και η πρωτοβουλία της Αγροτικής διατροφικής ΕΓΝΑΤΙΑΣ που καλούμαστε να υλοποιήσουμε. Περιμένουμε και την δική σας συμβολή με ιδέες προτάσεις για τον επανακαθορισμό του ρόλου μας. 5

9 ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «Ύφεση και κρίση: Ο ρόλος της πρωτογενούς παραγωγής στην υπέρβασή τους» Θεσσαλονίκη, Σάββατο 4 Φεβρουαρίου 2012 ΜΠΟΡΕΙ Ο ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΝΑ ΣΥΜΒΑΛΛΕΙ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΑΜΨΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ? Σπύρος Κυρίτσης Μέλος της Ελληνικής Γεωργικής Ακαδημίας Εισαγωγή Η Ελληνική γεωργία ευρισκόμενη για πολλά χρόνια σε εισοδηματική στρέβλωση της παραγωγής, εξ αιτίας των παλαιοτέρων ΚΑΠ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς είχε στραφεί σε απασχόληση του γεωργικού πληθυσμού σε καλλιέργειες υποβασταζόμενες από τις επιδοτήσεις (καπνά, βαμβάκι, κλπ), βρέθηκε ξαφνικά με την Νέα ΚΑΠ, χωρίς επιδοτήσεις σε βασικά γεωργικά προϊόντα, στο διεθνή ανταγωνισμό με μειωμένο σημαντικά το οικογενειακό εισόδημα. Έτσι παρά το γεγονός ότι βρισκόμαστε σε μεταβατική περίοδο, με την προσωρινή ενίσχυση των γεωργών και όχι των προϊόντων, η Ελληνική γεωργία αναζητά πλέον νέες καλλιέργειες, ή την εγκατάλειψη των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Έτσι η ήδη αυξημένη υποαπασχόληση των γεωργών μετατρέπεται πλέον σε ανεργία, συμπαρασύροντας(κατά μέσο όρο 5 φορές περισσότερες έμμεσες απασχολήσεις) και άλλες θέσεις εργασίας στην ανεργία και κάτω από τις σημερινές συνθήκες στο αδιέξοδο. Είναι όμως αποδεκτό ότι όποιες λύσεις και εάν βλέπουμε για την Εθνική μας Οικονομία, το βασικό που πρέπει να γίνει είναι η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Όπως υποστηρίζεται από σχετικές μελέτες (1,8) υπολογίζουν στις ΗΠΑ στη δημιουργία έως το 2020 από τα βιοκαύσιμα άμεσες νέες θέσεις εργασίας, ενώ το σύνολο των νέων θέσεων εργασίας από το πρόγραμμα ανάπτυξης των βιοκαυσίμων στις ΗΠΑ θα ανέλθει στις Δίνουμε έμφαση στα επιτεύγματα των ΗΠΑ για να δούμε που υστερούμε σε προγραμματισμό, καθώς και τι μπορεί να αναμένει, αναλογικά, η χώρα μας από την ανάπτυξη της βιομάζας. Μέρος Ι. ΣΗΜΕΡΙΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΕΙΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Με την βιομάζα μπορούμε να παράγουμε ενέργεια με στόχο: Παραγωγή θερμότητας για θέρμανση ψύξη χώρων και θέρμανση νερού. Παραγωγή ηλεκτρισμού. Συμπαραγωγή θερμότητας-ηλεκτρισμού. Κίνηση οχημάτων στις μεταφορές. 1

10 1. Στερεά βιομάζα Η διακίνηση της βιομάζας για θέρμανση ή ηλεκτρική ενέργεια παγκόσμια γίνεται πλέον υπό μορφή pellets. Με τα pellets επιτυγχάνεται ενεργειακή πυκνότητα που διευκολύνει τη διακίνηση της στερεάς βιομάζας από Ήπειρο σε Ήπειρο, γιατί έχουμε πλέον μεγαλύτερη ενεργειακή πυκνότητα βιομάζας, καθώς : από 7m 3 βιομάζας παράγονται 2 m 3 pellets και με Torrefαction< 1.5 m 3 τα βασικά χαρακτηριστικά των Pellets: Θερμαντική αξία: 4.8KWh/Kg pellets ή 0.41 ΤΙΠ/t pellets ή 2 t pellets= 1000 lit πετρέλαιο Περιεκτικότητα σε νερό: < 10% Περιεκτικότητα σε στάχτη: <0.5% Πυκνότητα: 0.65 t/m 3 Η ενεργ ειακή απώλεια παρασκευής των pellets είναι <10%. H AEBIOM (European Biomass Association) (2) εκτιμά ότι η ενεργειακή χρήση των Pellets στην Ε.Ε. το 2020 θα ανέλθει σε 80 Μ.Τ (ή 33 Μ.ΤΙΠ), ενώ το 2008 ήταν παγκόσμια μόνο 11.8 Μ.Τ. Εικόνα 1. Παγκόσμια παραγωγή Pellets( Μ.Τ.) και διαθεσιμότητα ξυλώδους βιομάζας (3) 2

11 Eικόνα 2. Συμμετοχή της Βιομάζας στην ΕΕ-27 στη παραγωγή Θερμότητας, Ηλεκτρισμού και στις Μεταφορές. (ΑΕΒΙΟΜ, Statistical Report, 2011) (3) Πίνακας 1. Χώρες που εξάγουν Pellets(Κ.Τ.) στην ΕΕ-27 (4) Argentina 10 9 Australia 9 63 Belarus Bosnia Canada Croatia New Zealand 21 Norway 10 4 Russia Serbia South Africa Switzerland 6 15 Ukraine USA total import to EU27 1,771 2,523 Πηγή: Eurostat 3

12 Eικόνα 3. Κατανάλωση Βιο-ενέργειας για θέρμανση στην ΕΕ-27 (ΑΕΒΙΟΜ, Statistical Report, 2011) (3) Εικόνα 4. Παραγωγή θερμότητας σε διάφορες εφαρμογές στην ΕΕ-27 (3) Εικόνα 5. Σύγκριση των σημερινών τάσεων παραγωγής ενέργειας από βιομάζα με τους στόχους της Λευκής Βίβλου (5) 4

13 2. Tα βιοκαύσιμα κίνησης παγκόσμια Δεδομένων των κοινών κανόνων της αγοράς που διέπουν τις εμπορικές συναλλαγές παγκόσμια, ιδίως των καυσίμων κίνησης, ότι συμβεί στην παγκόσμια αγορά των καυσίμων θα έχει μία άμεση κοινωνικοοικονομική επίπτωση σε κάθε χώρα. Η ετήσια παραγωγή αιθανόλης και biodiesel στις σπουδαιότερες, από άποψη παραγωγής, χώρες φαίνεται στους πίνακες 2 και 3. Έτσι είναι φανερό από τον πίνακα 2, ότι το 2009 η Βραζιλία και οι ΗΠΑ κάλυπταν μαζί το 88% της παγκόσμιας παραγωγής βιοαιθανόλης, ενώ το 2011 οι δύο χώρες κάλυψαν μόνο το 85%, παρά το γεγονός της τεράστιας αύξησης της παραγωγής των ΗΠΑ. Ως προς το Biodiesel, η E.U κατέχει την κυρίαρχη θέση παγκόσμια, καθώς φθάνει το 48% της παγκόσμιας παραγωγής και το 60% της παγκόσμιας κατανάλωσης (F.O. Licht) [6]. Στη Βραζιλία και τις ΗΠΑ το περιεχόμενο της βιο-αιθανόλης στο μίγμα βενζίνης, ποικίλει και μπορεί να φθάσει το 85% {Ε85] ή και περισσότερο για τα αυτοκίνητα ειδικής τεχνολογίας (f.f.v), αλλά ως γενικό κανόνα οι Η.Π.Α. υιοθέτησαν το 10% και πρόσφατα 15% (για αυτοκίνητα που κυκλοφόρησαν μετά το 2007) και η Βραζιλία ως γενικό κανόνα υιοθέτησε μίγμα 25%. Η E.U έχει κατά κανόνα μικρότερα μίγματα, έτσι για το 2010 αυξήθηκε στο 5,75%, αλλά μερικές χώρες υιοθέτησαν μεγαλύτερα % βιο-αιθανόλης στο καύσιμο βενζίνης. World rank Πίνακας 2. Ετήσια Παραγωγή/Κατανάλωση Βιοαιθανόλης Διεθνώς [6] (Εκατομμύρια m 3 το χρόνο) Country/Region 2011* United States 50.70/ / / / / Brazil 24.80/ / / / / 3 European Un. 5.14/ / / / / 4 China 2.08** Thailand 0.45/ / / / Canada 1.75/ / / / India 0.50/ / / / Columbia 0.45/ / / / Australia 0.45/ / / / / World Total Production*** * The production/consumption of ethanol for 2011 is assumed/ ** Sven Tetzlaft[19] *** Ethanol capacity could expand to 163 Mm3 in 2015 and in biofuels in general to 200 Mm3[20] 5

14 Πίνακας 3. Ετήσια Παραγωγή/Κατανάλωση Biodiesel σε μερικές χώρες και Διεθνώς (1,000 t)[6] Country or Union France production 1,800 1,800 1,800 1, Germany production / consumption 2,400/- 2,350****/2,581 2,500/2,517 2,600/2,695 2,890/3,245 Italy production EU production/ consumption U.S.A. production/ consumption Argentina production consumption / Indonesia production/consum ption 8,791*/10,869 8,898/11,408 8,704/10,138 7,326/8,947 6,169/7,092 2,000/2,640 1,083/770 1,874/1,043 2,694/1,040 1,701/1,181 2,300**/700 1,850/497 1,179/1 712/0 250/0 650***/ / / /17 245/14 Malaysia production World Production 18,096 16,566 15,435 13,769 9,329 * E.U. imported 2010, 1,752 Million tons of pure biodiesel mainly from Argentina (1,072 Million tons) and from Indonesia (440.5 Million tones) ** Argentina is expected to export 1,450,000 tons in 2011 *** Indonesia will export 300,000 tons in Οι σημαντικότερες τάσεις για το μέλλον των βιο-καυσίμων κίνησης στον Κόσμο, στην ΕΕ και στις ΗΠΑ Εάν δούμε τις προβλέψεις της ΕΕ για το 2020 και των ΗΠΑ για το 2022, η παραγωγή καυσίμων κίνησης στην ΕΕ καλύπτει σήμερα μόνο το 30% εκείνης των ΗΠΑ, ενώ η σύγκριση για το άμεσο και απώτερο μέλλον είναι ακόμα χειρότερη για την ΕΕ. 6

15 Εικόνα 6. Εκτιμώμενη κατανάλωση βιο-αιθανόλης παγκόσμια, μεταξύ 2006 έως το (Σενάριο 1, αντικατάσταση του 10% της παγκόσμιας κατανάλωσης βενζίνης το 2030) Εικόνα 7. Συμβολή βιο-αιθανόλης και bio-diesel στις μεταφορές της ΕΕ-27 (3) Πίνακας 4. Σύγκριση μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε. σε Παραγωγή- Κατανάλωση Βιοαιθανόλης (7) Bioethanol U.S.A. E.U. Παραγωγή 2010 Παραγωγή Mm Mm3 4.29Mm3 5.14Mm3 Στοχ. Κατανάλωση Mm Mm3? 7,283.00KTIP Πρώτη Ύλη Εξοικονόμηση CO2 Τώρα Αραβόσιτος και 80,00 Mm3 Κυτταρ. αιθανόλη έως το 2022 Δημητριακά, Σακχαρότευτλα Άγνωστο % Κυτταρ. Αιθανόλη ή ΒtL to % τώρα 30% από την αιθανόλη Αναμεν. Εξοικονόμηση CO2 86% - 90% από την κυτταρ. Αιθανόλη* 7

16 Note: The today ethanol production in U.S.A and in E. U. does not fulfill the sustainability criteria of E. U. * According to BIOLIFE project predictions using corn Stover for Ethanol production in USA. Πίνακας 5. Σύγκριση μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε σε παραγωγή Biodiesel (X 1000T) (7) Biodiesel U.S.A. E.U. Παραγωγή 2010 Παραγωγή ,083 2,000 1η. Ύλη Corn, Soya, Cotton (as 2nd product) και Ελαιοκράμβη Εξοικον. CO2 Biodiesel από σόγια έχει μείωση 57% GHG53 8,898 8,791 Ελαιοκράμβη και Ηλίανθο σε γη προοριζόμενη για τροφή According to the Report T39 T3 of IEA[51] issued in January 2011, the actual reduction of GHG for rapeseed Biodiesel of 38% will easily be able to meet the 50% reduction required in 2017 by the Renewable Energy Directive(RED) of the EU. But there are differences on data in EU countries. 4. Οι εθνικοί στόχοι των ΗΠΑ ως προς τα βιοκαύσιμα. Σύμφωνα με το bio-era model για τους στόχους των ΗΠΑ για τα βιοκαύσιμα κίνησης, το 2030 θα παράγουν 227 Mm 3, από τα οποία μόνο τα 57 Mm 3 θα είναι τα συμβατά καύσιμα 1 ης γενιάς και 170 Mm 3 θα είναι επόμενης γενιάς βιοκαύσιμα. Με το σενάριο αυτό προβλέπουν να αντικαταστήσουν το 22% της βενζίνης που καταναλώνουν οι ΗΠΑ.(το 2012, όπως προβλέπουν αναλυτές 23 η παραγωγή θα ανέλθει στα 3.8 Μ.m3). Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός θα απαιτούνται το M.t ξερής βιομάζας που θα προέρχεται από τα δασικά και γεωργικά παραπροϊόντα και τις ενεργειακές καλλιέργειες από τις υφιστάμενες δασικές και γεωργικές εκτάσεις. Το μέσο κόστος παραγωγής των βιοκαυσίμων 2 ης γενιάς εκτιμάται ότι θα είναι το 2030, στην πόρτα του εργοστασίου: $ 0.50 / lit. συμπεριλαμβανομένων όλων των εξόδων παραγωγής. 8

17 Eικόνα 8. Παραγωγή επόμενης γενιάς βιο-καύσιμα στις ΗΠΑ, κατά το Renewable Fuel Standard,USA (Πηγή: bio-era Study, 2009) Εικόνα 9. Η βιομάζα που θα απαιτηθεί το 2030 για την παραγωγή 170 Μ.m3 επόμενης γενιάς βιοκαύσιμα. (Πηγή: bio-era Study, 2009) (8). 9

18 Εικόνα 10. Δημιουργία άμεσων θέσεων εργασίας από τα βιο-καύσιμα νέας γενιάς το (Πηγή: bio-era study, USA 2009) (8). Το 2030 υπολογίζουν 400,000 νέες άμεσες θέσεις εργασίας. Εικόνα 11. Κατανομή των άμεσων θέσεων εργασίας από τα βιο-καύσιμα νέας γενιάς το 2030.X 1000 (Πηγή: bio-era study, USA 2009) (8). 10

19 Πίνακας 6: Οικονομικά άμεσα αποτελέσματα αναμενόμενα στις Η.Π.Α. από την παραγωγή 170 M.m 3 νέας γενιάς το 2030 (Πηγή: bio-era Study, USA, 2009) (8). ΑΠΟ Billion $ % Κατασκευές και εξοπλισμό % Έρευνα και ανάπτυξη +royaltis % Βιομάζα (παραγωγή, συλλογή, διανομή) % Επεξεργασίες λειτουργία εργοστασίου % Διανομή βιοκαυσίμων % Συνολικό άμεσο οικον. αποτέλεσμα Συνολικό έμμεσο οικον. αποτέλεσμα Μέρος ΙΙ. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. Γενικοί στόχοι της Ε.Ε. Η Ελλάδα ως μέλος της Ε.Ε. είναι υποχρεωμένη να ακολουθήσει λίγο πολύ, τους προδιαγεγραμμένους γενικούς στόχους της Ε.Ε., όπως φαίνονται στο ακόλουθο πλαίσιο: Πλαίσιο Υποστήριξης της Ενεργειακής Αγοράς στην Ε.Ε.27 (9) Η Οδηγία της E.Ε. για τις ΑΠΕ είναι η (2009/28/EC), με τους ακόλουθους στόχους για το2020: Μείωση των εκπομπών (GHG) κατ ελάχιστο 20% από τα επίπεδα του 1990; Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά 20%; Αύξηση του ποσοστού των Α.Π.Ε. στο 20%; Αύξηση του ποσοστού των Βιο-καυσίμων στις μεταφορές στο 10%. Το σχέδιο Δράσης της Βιομάζας (COM(2005) 628) με έμφαση στη χρήση της Βιομάζας για Η.Ρ.(Θέρμανση και Ηλεκτρισμό) και τις Μεταφορές, λαμβάνοντας μέτρα υποστήριξης των Ενεργειακών Καλλιεργειών με οικονομική ενθάρρυνση της Αγοράς. Η Ε.Ε. για να πετύχει τους στόχους αυτούς θα πρέπει κατά την ΑΕΒΙΟΜ να στοχεύει στην καλλιέργεια με Βιομάζα 25 Mha, όπως: 15 Mha για παραγωγή Βιο-καυσίμων Μεταφορών 5 Mha για παραγωγή Βιο-αερίου 5 Mha για παραγωγή Στερεάς Βιομάζας 11

20 2. Οι στόχοι του ΥΠΕΚΑ για την κάλυψη της οδηγίας της Ε.Ε. Πίνακας 7. Η επιδιωκόμενη από το ΥΠΕΚΑ εγκατάσταση ισχύος(μw) ανά κατηγορία Ανανεώσιμης Πηγής Ενέργειας (Α.Π.Ε.) και η κατανομή της στο χρόνο. (Απόφαση ΥΠΕΚΑ, 2010) (10) Υδροηλεκτρικά Μικρά (0-15MW) Μεγάλα (>15MW) Φωτοβολταϊκά Εγκαταστάσεις από επαγγελματίες αγρότες της περίπτωσης (β) της παρ.6 του άρθ.15 του ν.3851/ Λοιπές Εγκαταστάσεις Ηλιοθερμικά Αιολικά (περιλαμβ/ων των θαλα/σιων) Βιομάζα Πίνακας 8. Εκτίμηση συνεισφοράς των Α.Π.Ε. στους Εθνικούς ενεργειακούς στόχους, ως % της συνολικής ενέργειας στη χώρα. (κατά το ΥΠΕΚΑ) (10) % Θέρμανση-δροσισμός 11,76% 14,7% 17,9% 19,7% Ηλεκτρισμός 8,03% 13,3% 27,69% 39,8% Μεταφορές 0,02% 1,7% 6,3% 10,1% Συνολικά από Α.Π.Ε. 6,96% 8,0% 11,4% 18,0% 12

21 Πίνακας 9. Εκτίμηση συνεισφοράς της βιομάζας κατά πηγή συνολικά (στοιχεία ΥΠΕΚΑ) Πηγή προέλευσης Ποσότητες Παραγωγή ενέργειας ΚΤΙΠ Ποσότητες Παραγωγή ενέργειας ΚΤΙΠ Βιομάζα από δασικές εκτάσεις m Βιομάζα από το γεωργικό τομέα Γεωργική παραγωγή Γεωργικά υπο-προϊόντα t t t t Βιομάζα από Απoρρίμματα Παρατηρήσεις Μίζερες οι προβλέψεις του ΥΠΕΚΑ Τα δάση δεν έχουν να προσφέρουν τίποτα το 2020? Τα απόβλητα ήδη προσφέρουν βιοαέριο, έστω και με τους ΧΥΤΑ, ενώ η λυμματολάσπη άρχισε να χρησιμοποιείται ενεργειακά και στη χώρα μας. Δεν προβλέπεται σε 9 χρόνια καμία σύγχρονη μονάδα παραγωγής ενέργειας από τα απορρίμματα?? Εικόνα 12. Η τύχη των Απορριμμάτων στις Ευρωπαϊκές χώρες (ΕΕ-27) (3) Ελλάς: 82% στις Χωματερές και 19% στην Ανακύκλωση 13

22 Πίνακας 10. Εκτίμηση του ΥΠΕΚΑ για την συνεισφορά της βιομάζας στη θέρμανση και ψύξη, σε Κ ΤΙΠ (10). Είδος βιομάζας Στερεά Βιοαέριο Βιώσιμα βιοκαύσιμα Σύνολο ΑΠΕ Παρατηρήσεις: Φτωχές οι προβλέψεις του ΥΠΕΚΑ, ακόμη και για τα δεδομένα του 2010, όταν: από ένα και μόνο επιχειρηματία εξοικονομούνται από υποπροϊόντα βιομάζας και απόβλητα 175 Κ ΤΙΠ/έτος (Φιλιπόπουλος,2010). το δυναμικό παραγωγής pellets στη χώρα ανέρχεται στα 180 Κ ΤΙΠ και η παραγωγή(2011) στις Τ, παρά τις σημερινές απαγορεύσεις και τα εμπόδια. οι εισαγωγές pellets και καυσόξυλων από γειτονικές χώρες δεν υπολογίζονται. η σημερινή κατανάλωση των καυσόξυλων εκτιμάται >1 Μ ΤΙΠ/χρόνο?. το βιοαέριο που υπολογίσθηκε από το ΥΠΕΚΑ να παράγει ηλεκτρισμό σήμερα, ούτε το 2020 δεν θα καλύπτει κάποιο ποσοστό θερμότητας? ούτε και με την εξίσωση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης ή ακόμα και χωρίς, δεν προβλέπει το ΥΠΕΚΑ κανέναν παραγωγό να χρησιμοποιεί το παραγόμενο φυτικό λάδι για τη θέρμανσή του και μάλιστα ΧΩΡΙΣ ΦΟΡΟΥΣ? σήμερα το ΦΠΑ για το εισαγόμενο φ.αέριο είναι 13%, ενώ για τα εγχώρια Pellets 23%. Προβλέπεται άραγε το ίδιο καθεστώς και το 2020? Πίνακας 11. Συνεισφορά της βιομάζας στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (στοιχεία του ΥΠΕΚΑ) (10) Είδος βιομάζας Mw Gwh Mw Gwh Στερεά Βιοαέριο Βιώσιμα βιουγρά Συνολικά από ΑΠΕ

23 Παρατηρήσεις: Γιατί δεν προβλέπεται η χρησιμοποίηση % βιο-καυσίμου στο Diesel που καταναλώνει η ΔΕΗ για ηλεκτροπαραγωγή? * Γιατί δεν προβλέπεται σύν-καυση του λιγνίτη με Pellets στην Ηλεκροπαραγωγή? Πίνακας 12. Η βιομάζα στις μεταφορές σε Κ ΤΙΠ (στοιχεία ΥΠΕΚΑ ) (10) Είδος βιοκαύσιμου Βιοαιθανόλη για ΕΤΕΒΕ από την οποία εισαγόμενη Biodiesel από το οποίο εισαγόμενο Άλλα(βιοαέριο, φυτικά λάδια κλπ) Ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ στις οδικές μεταφορές , ,7 1,3 5,1 στις άλλες μεταφορές - 1,7 5,9 11,4 Συνολικά 1, Παρατηρήσεις: Γιατί δεν προβλέπεται στην Ελλάδα, η χρήση μιγμάτων βιοαιθανόλης στο μίγμα βενζίνης, όπως στην υπόλοιπη Ευρώπη; Ακόμα και το πενιχρό 6% θα έδινε πολύ μεγάλη ώθηση στην παραγωγή βιοκαύσίμων? Γιατί κολλήσαμε στο ΕΤΕΒΕ για τη βενζίνη ακόμα και στις προβλέψεις για το 2020 και μάλιστα με εισαγωγές βιοαιθανόλης? Έχουν βάσεις οι επιφυλάξεις(?) ορισμένων στην Ελλάδα, ακόμα και σήμερα, για τη χρήση καθαρής βιο-αιθανόλης στα μίγματα? Γιατί δεν αναφέρουμε τα σημαντικά ποσά εισαγόμενου bio-diesel και φυτικών λαδιών? Γιατί δεν προβλέπεται η δυνατότητα χρήσης αυτούσιων φυτικών λαδιών στην κίνηση οχημάτων ή του βιοαερίου στα μελλοντικά σχέδια της χώρας, έστω για αυτοκατανάλωση? 2.1.Τα οφέλη για την Εθνική Οικονομία από τις δυνατότητες που προσφέρει ο αγροτικός χώρος στην αύξηση παραγωγής Pellets. Οι δυνατότητες αναφέρονται στα υπολείμματα από τη γεωργία και τα δάση, καθώς και στην καλλιέργεια μέρους των προβληματικών εκτάσεων με ενεργειακά φυτά(λ.χ. αγριαγκινάρα, switch grass, ευκάλυπτο, καλάμι, αθάνατο, κ.ά.). Οι καλλιεργούμενες προβληματικές εκτάσεις υπολογίζονται (11) 15

24 σε 2 εκατομμύρια στρέμματα, ενώ δεν υπολογίζουμε τα χιλιάδες εγκαταλειμμένα στρέμματα γόνιμων και μη γεωργικών εκτάσεων. Εκτιμούμε ότι η ενεργειακή εκμετάλλευση με Pellets θα μπορούσε να αποδώσει > 1 εκατομμύριο ΤΙΠ/χρόνο και χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας. (12) Εικόνα 13. Η οικονομική επιβάρυνση της κεντρικής οικιακής θέρμανσης στην Αυστρία Αριστερά: Το κόστος του καυσίμου θέρμανσης( cent/kwh ) Δεξιά: Συνολικό κόστος ετήσιας επιβάρυνσης αναλυτικά (Euro/χρόνο) 3. Τα βιοκαύσιμα κίνησης ευκαιρία για τη χώρα μας 3.1. Το bio-diesel Πίνακας 13. Καταναλώσεις Biodiesel στην Ελλάδα ( ) (13). 16

25 * Το 2009 ψηφίστηκε ο νόμος 3769/2009, όπου επιτρέπεται η διανομή μιγμάτων με περιεκτικότητα σε βιο-καύσιμα πέραν του ορίου που καθορίζεται από το Ανώτ. Χημικό Συμβούλιο (ΑΧΣ). * Τον Ιούνιο 2010 ανακοινώθηκαν από τη Γερμανία, όλα τα μοντέλα οχημάτων και μηχανημάτων που μπορούν να λειτουργήσουν με Β100 (Mercedes, Scania, Iveco κλπ.) Εάν το Ελληνικό Κράτος υιοθετήσει: Χρήση (έστω Β2) στο πετρέλαιο θέρμανσης Χρήση για κίνηση οχημάτων έως το 2020 ΒΙΟ και σε ειδικά μεγάλα οχήματα χρήση Β20-Β100 Τότε η χώρα θα υπερβεί τις υποχρεώσεις της για μείωση ρύπων, ενώ θα βρουν σταθερή απασχόληση περισσότερες από αγροτικές οικογένειες. Αντ αυτού υφίστανται στον κλάδο σήμερα σοβαρά προβλήματα οργάνωσης, καθώς: Υπάρχει μία στρεβλή λειτουργία της αγοράς λαδιών για bio-diesel, όπου πληρώθηκε μόνο το 1/3 της περσινής σοδειάς και οι παραγωγοί έτσι αποθαρρύνονται για τη μελλοντική δέσμευση της γης τους (καλλιεργούνται περί το 1 εκατ. στρέμματα με ηλίανθο και στρέμματα με ελαιοκράμβη). Τα Ελληνικά Διυλιστήρια περιορίζουν τις παραλαβές Biodiesel από τις μεταποιητικές μονάδες και μεταθέτουν δραματικά τους χρόνους εξόφλησης, ενώ οι μονάδες δεν έχουν ευκολίες πρόσβασης στον τραπεζικό δανεισμό. Γίνονται ανεξέλεγκτες εισαγωγές Biodiesel και φυτικών λαδιών, χωρίς να γνωρίζουμε την προέλευσή τους. Συμπέρασμα 1 ο : Υπάρχει το Νομοθετικό πλαίσιο, πρέπει όμως να συμπληρωθεί και να τηρείται. Υπάρχει η δυνατότητα και η θέληση παραγωγής σημαντικών ποσοτήτων λαδιών από τους αγρότες και η δυνατότητα επεξεργασίας από τις επιχειρήσεις bio-diesel, κάτω όμως από μία καλλίτερη οργάνωση που να τηρείται. Σήμερα όμως το τελικό αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό και οι προοπτικές θολές Η Βιοαιθανόλη Στη Βόρεια και Κεντρική ΕΕ παράγουν μη βιώσιμη βιοαιθανόλη από σιτηρά και τεύτλα με υψηλό κόστος (450 Ε/m 3 ) (14), ενώ πολλές περιοχές της Ν. Ευρώπης έχουν τη δυνατότητα να παράγουν βιώσιμη αλκοόλη σε κόστος Ε/m 3(14), που είναι κόστος ανταγωνιστικό σε διεθνές επίπεδο. Τα γνωστότερα φυτά που σήμερα προσφέρονται για την παραγωγή 1 ης ύλης για βιώσιμη αλκοόλη μικρού κόστους είναι το Γλυκό Σόργο και πολλά είδη Αθάνατου(Agave sp.). 17

26 Η Βιοαιθανόλη από Γ. Σόργο Διάγραμμα 1. Ροή Βιομάζας από το Γλυκό Σόργο κατά τη διεργασία παραγωγής Αιθανόλης. (Prasad et al, 2007 ( 15) ) Εικόνα 14. Πειραματικά αποτελέσματα από το Γλυκό Σόργο στη Ν. Ιταλία(2007). Πηγή: Eubia 2009 [16] 18

27 Τι αναμένει η Ν. Ευρώπη από το Γλυκό Σόργο. Παραγωγή Βιοαιθανόλης > 6t/ha Συν-παραγωγή Σπόρου για ζωοτροφή ή Αιθανόλη. Συν-παραγωγή Ζωοτροφής από ψυχανθή (αμειψισπορά στον ίδιο χρόνο) και από τα υποπροϊόντα της ζύμωσης. Παραγωγή Ν 2 για την αυτό-τροφοδοσία του Γ. Σόργου. Νερό άρδευσης στο ½ των αναγκών του αραβοσίτου. Κόστος βιοαιθανόλης E/m 3 Συν-παραγωγή Ηλεκτρισμού από τα υπολείμματα. (feed in tariff στην Ελλάδα 150 E/Mwh), η παραγωγή κυτταρικής αιθανόλης Η Βιοαιθανόλη από Agave Sp. H Agave έχει τεράστια πλεονεκτήματα καθώς παράγεται σε οριακές ή έρημες εκτάσεις μη αρόσιμες, και έτσι δεν ανταγωνίζεται τα τρόφιμα, ενώ εξοικονομεί 2,5 φορές περισσότερο CO 2 στην παραγωγή ενέργειας από τον αραβόσιτο. Εικόνα 15. Ενεργειακά χαρακτηριστικά της Agave tequilana (17) 3.4. Το νέο μοντέλο παραγωγής βιώσιμης βιο-αίθανόλης μικρού κόστους Η παραγωγή της κυτταρινογενούς αιθανόλης στις Η.Π.Α., η οποία θα είναι βιώσιμη, απαιτεί σήμερα τεράστια επένδυση κεφαλαίων για την εγκατάσταση του εργοστασίου(2.64 $/lit. εκτός του κόστους της 1 ης ύλης και του κόστους λειτουργίας). Το θέμα του υψηλού κόστους προβληματίζει τα μικρά φτωχά κράτη που δεν έχουν τις δυνατότητες υψηλών επενδύσεων. Στις ΗΠΑ δημιουργήθηκαν οργανώσεις παραγωγών, που ανέπτυξαν ένα μοντέλο παραγωγής βιο-αιθανόλης, που βασίζεται σε ένα δίκτυο χαμηλού κόστους μονάδων επεξεργασίας της 1 ης ύλης από τους ίδιους τους παραγωγούς αγρότες, με κόστος επένδυσης των εγκαταστάσεων στο 1/10 του κόστους των μεγάλων εργοστασίων (κόστος εγκαταστάσεων: $/lit. έναντι 2,64 $/lit) ( 18 ). 19

28 Το αποτέλεσμα είναι εκτός από τo χαμηλότερο κόστος παραγωγής της βιο-αιθανόλης και η δημιουργία 2,3 φορές περισσότερες θέσεις εργασίας, εκτός από τις γεωργικές θέσεις εργασίας για την παραγωγή της 1 η ύλης, που θεωρούνται ίδιες. Το μοντέλο ονομάζεται Epec s Ethanol 2.0 tn και είναι περισσότερο ευέλικτο με ελάχιστες μεταφορές της 1 ης ύλης και προσαρμόζεται τέλεια στην παραγωγή βιο-αιθανόλης από Γλυκό Σόργο(κόστος μεταφοράς της 1 ης ύλης και του σοβαρού προβλήματος τις απώλειες σακχάρων μετά τη συγκομιδή). Η παραγωγή βιο-αιθανόλης από Γλυκό Σόργο στις Η.Π.Α. παρουσιάζει αύξηση παραγωγής αιθανόλης που υπερέβη τα 8.8 b lit/χρόνο (24) και υποστηρίζεται από: την National Sorghum Producers και την Sweet Sorghum Ethanol Association. Τα πλεονεκτήματα από την υιοθέτηση του νέου μοντέλου παραγωγής αλκοόλης από Γλυκό Σόργο και Agave sp. για τη χώρα μας είναι. Παράγεται αλκοόλη βιώσιμη σε πολύ μικρότερο κόστος από αυτό που παράγει ή εισάγει από Η.Π.Α. η υπόλοιπη Ευρώπη, και η οποία δεν είναι βιώσιμη Δεν υπάρχει ανάγκη από Ελληνική Νομοθετική κάλυψη για να χρησιμοποιηθεί η βιο-αιθανόλη στην Ελλάδα, διότι εξάγεται σε απεριόριστες ποσότητες. Δημιουργούνται άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας στον αγροτικό χώρο, ικανές να δημιουργήσουν έλλειψη εργατικών χεριών στην ύπαιθρο. Η απαιτούμενη οργάνωση των δικτύων μπορεί κάλλιστα να γίνει από τους Συνεταιρισμούς, από Ομάδες παραγωγών, ή από επιχειρηματίες. Το ίδιο μοντέλο παραγωγή ενέργειας στο χωράφι μπορεί να γίνει. Για την παραγωγή pellets, καθώς υπάρχουν σήμερα μικρές πελεττομηχανές τις οποίες μπορεί ο ίδιος ο παραγωγός να χρησιμοποιήσει ή ομάδες παραγωγών για την αυτοκατανάλωση και πώληση pellets (11) Για την παραγωγή bio-diesel από τον ίδιο τον παραγωγό (21) για την κάλυψη οικογενειακών ενεργειακών αναγκών: θέρμανση ψύξη, ηλεκτροπαραγωγή, κίνηση των γεωργικών οχημάτων της οικογένειας. Συμπέρασμα Ο αγροτικός κόσμος της χώρας, που ασχολείται με τη γεωργία και τα δάση, μπορεί να δώσει, λύσεις στις υποχρεώσεις της χώρας μας προ την Ε.Ε, ως προς τις ΑΠΕ, και να εξοικονομήσει τεράστιες ποσότητες εισαγόμενου πετρελαίου. Οι θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν, εκτιμάται ότι, θα απορροφήσουν όλο τον άνεργο ή υποαπασχολούμενο αγροτικό πληθυσμό, με αποτέλεσμα να ξαναζωντανέψει η ύπαιθρος με ευνοϊκές επιπτώσεις στην εθνική οικονομία. Απαιτείται: το Κράτος να πιστέψει στη δύναμη της βιομάζας για την ανάπτυξη τις εθνικής οικονομίας και την ενεργειακή ασφάλεια, όπως γίνεται στις Η.Π.Α. και σε μερικές χώρες της Ε.Ε. να οργανωθούμε προς την κατεύθυνση αυτή με πρώτες τις Κρατικές Υπηρεσίες. το Κράτος να γυρίσει την πλάτη στα οργανωμένα συμφέροντα, κυρίως των ορυκτών καυσίμων. 20

29 Περιέργως δεν απαιτούνται κρατικές επενδύσεις για την επιτυχία ενός τέτοιου μοντέλου, μόνο θέληση και οργάνωση χρειάζεται. Βιβλιογραφία που χρησιμοποιήθηκε AEBIOM, Pellet Roadmap for Europe, AEBIOM, Annual Statistical Report, Eurostat, EurObserv ER, 10 th Report Etat des Energies Renouvelables en Europe, F.O.Licht s, 2011 World Ethanol and Biofuels Report 7. Spyros Kyritsis, 2011, The serious hysteresis of the EU on transport biofuels, in comparison with the USA and the potential of some South European regions, Energy Bulletin No.10 (2011). International Sustainable Energy Development Centre. 8. Bio Economic Research Associates US Economic Impact of Advanced Biofuels Production: Perspectives to Οδηγία EE 2009/28/EC 10. ΥΠΕΚΑ Επιτροπή «Ανάλυση Ενεργειακών Σεναρίων διείσδυσης των ΑΠΕ στο Ενεργειακό Σύστημα και Επίτευξη των Εθνικών Στόχων του Agricon 2011, 12. AEBIOM Apellet roadmap for Europe. The economics of pellets 13. Μυρσίνη Χρήστου, «Υγρά βιοκαύσιμα στην Ελλάδα. Υπάρχουσα κατάσταση και προοπτικές». ΙΕΝΕ Β2Β, Grassi, j Biomass Industry day. Why sweet sorghum. European Biomass Conference, Valencia Prasad et all., Ethanol production from sweet sorghum syrup for fuel use in India. Energy Fuels EUBIA,2009. Small commercial sweet-sorghum Biorefinery. Advanced Biofuels Development Summit, Washington D.C EPEC S ANALYSIS, Epec Alert Bulletin(www.EpecHoldings.com) 19. Sven Tetzlaff, Cars instead of bikes-but climate- friendly, please. Sun and Wind Energy, No.12/ Biofuels capacity to grow 7.8% annually. Ren. Energy Focus,24/11/ Oil Convert. Συστήματα Biodiesel. (http://www.oilconvert.com/gr) 22. Κωνς/ντίνου, Κ., Τσακιρίδου, Ε., «Παραγωγή Βιοαιθανόλης 1 ης.γενιάς από γλυκό σόργο» Jim Lane, Top 10 biofuels predictions for Renewable Energy World, 10/01/

30 ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «Ύφεση και κρίση: Ο ρόλος της πρωτογενούς παραγωγής στην υπέρβασή τους» Θεσσαλονίκη, Σάββατο 4 Φεβρουαρίου 2012 ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΟΤΑΝΩΝ, ΑΡΤΥΜΑΤΩΝ, ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Πέτρος Α. Ταραντίλης Επίκουρος Καθηγητής Ενόργανης Χημικής Ανάλυσης Φυτικών Προϊόντων Εργαστήριο Χημείας, Γενικό Τμήμα, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ιερά Οδός 75, Αθήνα, Τηλ.: Εισαγωγή Η περίοδος που διανύουμε χαρακτηρίζεται από έντονες ανακατατάξεις και ραγδαίες μεταβολές στην Ευρωπαϊκή αλλά και στην παγκόσμια γεωργία. Ως συνέπεια, είναι προφανές σε όλους, ότι και η Ελληνική γεωργία καλείται να λειτουργήσει σε ένα εντελώς νέο τοπίο. Άλλωστε, οι αλλαγές στη φιλοσοφία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, η επιδίωξη για τον περιορισμό του προστατευτισμού της γεωργίας και η παγκοσμιοποίηση των αγορών, δημιουργούν ισχυρές ανταγωνιστικές πιέσεις και επιβάλλουν την ανάγκη για προσαρμογή στα νέα δεδομένα. Οι παραδοσιακές καλλιέργειες εγκαταλείπονται αλλά εναλλακτικές καλλιέργειες-δραστηριότητες ήδη εμφανίστηκαν όπως προέκυψε από έρευνα που υλοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Γεωργοοικονομικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών του ΕΘΙΑΓΕ. Πρόκειται για επιτυχημένες περιπτώσεις επιχειρηματικής δραστηριότητας στον αγροτικό τομέα, οι οποίες ήδη εφαρμόζονται και θα μπορούσαν να προταθούν ως εναλλακτικές λύσεις για την απασχόληση και τη βιωσιμότητα των αγροτικών νοικοκυριών. Συγκεκριμένα αφορούν προσπάθειες από γεωργούς που στράφηκαν στα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, τα όσπρια, το βιομηχανικό σπανάκι, τα μανιτάρια, τη βιολογική καλλιέργεια κηπευτικών, τη βιολογική δενδροκομία, τις βιολογικές ζωοτροφές όπως το βιολογικό κτηνοτροφικό ρεβίθι, τη βιολογική προβατοτροφία, τη βουβαλοτροφία, την παραγωγή και μεταποίηση βιολογικών μαρμελάδων, κ.ά. Κοινό στοιχείο όλων αυτών των παραγωγών είναι η κατανόηση της ανάγκης για δραστηριοποίηση σε κλάδους, τα προϊόντα των οποίων παρουσιάζουν ζήτηση χωρίς να εξαρτώνται από επιδοτήσεις. 1

31 Επιπλέον, τους χαρακτηρίζει η προθυμία να ενώσουν τις δυνάμεις τους, να ενημερώσουν και να ενημερωθούν, και να προσπαθήσουν για κάτι διαφορετικό. Στη σημερινή συγκυρία, οι επιχειρηματικές πρωτοβουλίες για επενδύσεις στο αγροδιατροφικό σύστημα αποκτούν ιδιαίτερη σπουδαιότητα, καθώς διανύουμε μια εποχή μετάβασης σε ένα νέο αγροτικό γίγνεσθαι που θα αλλάξει εντελώς το τοπίο της Ελληνικής και παγκόσμιας Γεωργίας. Αν η διστακτικότητα, που μέχρι σήμερα χαρακτήριζε τις κινήσεις των ενδιαφερόμενων, δώσει τη θέση της σε οργανωμένες και συντονισμένες προσπάθειες επιχειρηματικής πρωτοβουλίας βιομηχανικής κλίμακας είναι μαθηματικά σίγουρο ότι αυτές θα στεφθούν από επιτυχία. Η επιλογή του κλάδου του αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών (Α. & Φ.), στον οποίο θα μπορούσαν να αναπτυχθούν επιχειρηματικές δραστηριότητες, συνηγορούν: Τα δεδομένα εισαγωγών-εξαγωγών Α&Φ φυτών και προϊόντων τους σε παγκόσμιο επίπεδο, σε σχέση με τα ελληνικά δεδομένα. Τα δεδομένα της τεράστιας ζήτησης της αγοράς σε εθνικό και διεθνές επίπεδο για προϊόντα Α. & Φ. φυτών ελληνικής παραγωγής. Τα δεδομένα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (Κ.Α.Π) της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν τόσο τον περιορισμό ή/και την κατάργηση των επιδοτήσεων σε μια σειρά καλλιεργειών (καπνός, βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα, ζαχαρότευτλο κ.α.) όσο και την υποχρεωτική εφαρμογή του Κανονισμού της Ε.Ε. (E.C.) Νο 1831/2003 που σχετίζεται με την απαγόρευση της χρήσης χημικών μικροβιοκτόνων ως πρόσθετα στις ζωοτροφές. Τα δεδομένα της κατάστασης στον αγροτικό τομέα της Ελλάδας και κυριότερα η έλλειψη σαφούς αγροτικής πολιτικής εναρμόνισης στο παγκόσμιο γίγνεσθαι και στην αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, γεγονός που οδηγεί τους αγρότες σε σύγχρονους τρόπους οργάνωσης της δραστηριότητας τους (γεωργικοί συνεταιρισμοί νέου τύπου, συμβολαιακή γεωργία κ.α.) Το ιδιαίτερο συγκριτικό πλεονέκτημα που έχει η Ελλάδα για την καλλιέργεια Α. & Φ. φυτών, λόγω των ευνοϊκών εδαφοκλιματικών παραγόντων. Το γεγονός ότι στην Ελλάδα, εκτός από κάποιες μικρές επιτυχημένες επιχειρηματικές προσπάθειας, το πεδίο για ανάπτυξη μεγάλης οργανωμένης επενδυτικής δραστηριότητας είναι παρθένο. Το γεγονός ότι πλέον τόσο η πολιτεία όσο και οι αγρότες έχουν πεισθεί ότι είναι υποχρεωμένοι να στραφούν σε μια επιχειρηματική ανταγωνιστική κι εναλλακτική γεωργία. Τα οφέλη από μια επενδυτική δραστηριότητα στον τομέα των Α. & Φ. φυτών είναι τόσο οικονομικά όσο και περιβαλλοντικά και κοινωνικά, γεγονός που εξασφαλίζει θετική ανταπόκριση τόσο από την πλευρά των πολιτικών όσο και των περιβαλλοντολόγων. Η επιλογή του κλάδου των Α. & Φ. φυτών είναι απολύτως συμβατή με την δραστηριοποίηση στον τομέα παραγωγής βοτάνων, αρτυμάτων, (βιολογικών προϊόντων), αιθερίων ελαίων (αρωματουρισμού) και φαρμακευτικών προϊόντων. Είναι γνωστό ότι η χρήση των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στη λαϊκή θεραπευτική καθώς και στις βιομηχανίες τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών είναι μεγάλη. Τα φυτικά δραστικά συστατικά (αιθέρια έλαια, φλαβονοειδή, τερπένια κλπ) παρουσιάζουν ενδιαφέρον όχι μόνο για τη φαρμακευτική βιομηχανία, αλλά και για παρεμφερείς κλάδους (καλλυντικά σκευάσματα, πρόσθετα τροφίμων) εξαιτίας των βιολογικών ιδιοτήτων τους. 2

32 Η συλλογή αυτοφυών φυτών δεν είναι συμφέρουσα λόγω των υψηλών ημερομισθίων και της διασποράς των φυτικών πληθυσμών, αλλά και δεν συνιστάται για λόγους προστασίας της χλωρίδας. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει προσπάθειες καλλιέργειας αρωματικών φαρμακευτικών φυτών με τα αποτελέσματα να ποικίλουν ανά περίπτωση. Υπάρχουν κάποιες, λίγες, μεγάλες μονάδες που έχουν καταφέρει να εδραιωθούν με παράλληλη παρουσία μικρών ιδιωτών παραγωγών που ασχολούνται κυρίως με τη μεταποιητική δραστηριότητα των αρωματικών φαρμακευτικών φυτών Εδώ επίσης θα πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα η σημασία της βιολογικής καλλιέργειας η οποία ενδείκνυται για όλα τα φυτά καθώς επιτυγχάνεται καλύτερη ποιότητα αλλά και σαφώς καλύτερες τιμές. Η βιομηχανία μπορεί να αξιοποιήσει τα Α&Φ φυτά παράγοντας προϊόντα με υψηλή προστιθέμενη αξία όπως βότανα, αρτύματα, αιθέρια έλαια, εκχυλίσματα με φαρμακευτική δράση και σε κάποιες περιπτώσεις να απομονώσει τις δραστικές ουσίες από τα φυτικά τμήματα (δρόγες), να διευκρινίσει τη δομή τους και να τις αναπαράγει στο εργαστήριο σε μεγάλη κλίμακα για τη δημιουργία φαρμάκων. Η βιομηχανία των Α&Φ φυτών χωρίζεται σε τρεις κύριες κατηγορίες: 1. αρτυμάτων - καρυκευμάτων, 2. αιθερίων ελαίων και 3. φαρμακευτικών προϊόντων, συμπληρωμάτων διατροφής και καλλυντικών. Η εγκατάσταση μιας επιχείρησης καλλιέργειας Α&Φ φυτών περιλαμβάνει μια σχετικά υψηλή κύρια επένδυση, το φυτικό κεφάλαιο, την άρδευση, τα μηχανήματα και τον εξοπλισμό ξήρανσης ή απόσταξης. Οι διαθέσιμες πληροφορίες για τις πρακτικές παραγωγής είναι περιορισμένες, ειδικά για τις Ελληνικές συνθήκες, την ποιότητα των προϊόντων και τη διαμόρφωση της αγοράς. Επομένως, υπάρχει ένα υψηλό επίπεδο κινδύνου για την οργάνωση μιας επιχείρησης βασισμένης στην παραγωγή βοτάνων. Το επίπεδο κινδύνου μειώνεται καθώς η βιομηχανία αναπτύσσεται, οι τεχνολογίες παραγωγής εξελίσσονται, η αγορά γίνεται σαφής και αναπτύσσονται βιομηχανίες μηχανολογικού εξοπλισμού. Οι πιθανές αγορές «φυσικών προϊόντων» είναι ισχυρές και αυξανόμενες. Η παρουσίαση στοχεύει να παρέχει μια συνοπτική επισκόπηση των παραγόντων που πρέπει να εξεταστούν πριν εγκατασταθεί μια καλλιέργεια Α&Φ φυτών σε εμπορική κλίμακα. Αρτύματα Καρυκεύματα: Διάφορα βότανα χρησιμοποιούνται ως φυσικά συντηρητικά, για τη βελτίωση της γεύσης και του χρώματος κατά την προετοιμασία τροφίμων, παραδείγματος χάριν, η ρίγανη, το θυμάρι, το φασκόμηλο, ο μαϊντανός, το δεντρολίβανο, τα φρέσκα κρεμμύδια κ.ά. Γενικά η καλλιέργεια είναι εντατική και απαιτεί μικρές εκτάσεις (10 έως 200 στρέμματα). Οι κύριες απαιτήσεις να παραχθούν Α&Φ φυτά είναι το σωστό φυτικό υλικό, κατάλληλο έδαφος, άρδευση, εγκαταστάσεις-αποθήκες, εξοπλισμός συλλογής και ξηραντήρας, εξοπλισμός διαλογής και επεξεργασίας. Αιθέρια έλαια: Τα αιθέρια είναι υγρά μίγματα φυσικών πτητικών συστατικών των φυτών που παραλαμβάνονται με συναπόσταξη με υδρατμούς ή και με εκχύλιση με οργανικούς διαλύτες. Αυτά τα συστατικά χρησιμοποιούνται από τις βιομηχανίες τροφίμων και αρωμάτων, τις βιομηχανίες φυσικών προϊόντων, την φαρμακοποιία, την αρωμαθεραπεία κ.ά. Η απόδοση των αρωματικών φυτών σε αιθέρια έλαια είναι μεταξύ 0,01 και 2,0% (όταν υπολογίζεται στο βάρος του νωπού φυτικού υλικού). Για να παραληφθούν ικανοποιητικές ποσότητα αιθερίου ελαίου απαιτείται η καλλιέργεια μιας μεγάλης έκτασης (περίπου 200 στρέμματα). 3

33 Οι κύριες απαιτήσεις να παραχθούν ποιοτικά αιθέρια έλαια είναι το σωστό φυτικό υλικό, κατάλληλο έδαφος, άρδευση, εγκαταστάσεις-αποθήκες, εξοπλισμός συλλογής και εξοπλισμός απόσταξης. Φαρμακευτικά φυτά: Τα φαρμακευτικά φυτά χρησιμοποιούνται ευρέως ως συμπληρώματα διατροφής και στην αντιμετώπιση των ασθενειών. Παραδείγματος χάριν, η ρίζα της βαλεριάνας, η ρίζα της εχινάτσεας, η μέντα κ.ά. Γενικά η καλλιέργεια είναι εντατική και απαιτεί μικρές εκτάσεις (10 έως 200 στρέμματα). Οι κύριες απαιτήσεις να παραχθούν φαρμακευτικά φυτά είναι το σωστό φυτικό υλικό, κατάλληλο έδαφος, άρδευση, εγκαταστάσεις-αποθήκες, εξοπλισμός συλλογής και ξηραντήρας, εξοπλισμός διαλογής και επεξεργασίας. Για τις ρίζες είναι απαραίτητη η δυνατότητα πλύσης. Φαρμακευτικά φυτά καλλιεργούνται για την παραγωγή χημικά τυποποιημένων εκχυλισμάτων, που χρησιμοποιούνται σε φαρμακευτικά προϊόντα. Καλλιέργεια Αρωματικών και Φαρμακευτικών Φυτών Τα παρακάτω πρέπει να ληφθούν υπόψη πριν την εγκατάσταση καλλιέργειας αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών για την παραγωγή βοτάνων, αρτυμάτων καρυκευμάτων, των αιθερίων ελαίων και φαρμακευτικών φαρμακευτικών. 1. Επιλογή φυτικών ειδών Η επιλογή επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες όπως η περιοχή, το κλίμα, το έδαφος, η εμπειρία των καλλιεργητών και οι δυνατότητες χρηματοδότησης, οι προτιμήσεις και οι τάσεις αγοράς, και η ειδίκευση όπως οργανικά-βιολογικά προϊόντα προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης κ.ά. Τα προϊόντα θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές της αγοράς για την οποία προορίζονται (ISΟ, HACCP) ή και προδιαγραφές που απαιτεί ο πελάτης. Αυτές οι προδιαγραφές καθορίζονται γενικά από τη χημική ανάλυση και τη φυσική αξιολόγηση, την οργανοληπτική αξιολόγηση (αξιολόγηση αρώματος και εμφάνισης). Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι η χημική σύσταση ενός προϊόντος μπορεί να επηρεαστεί από διάφορους παράγοντες όπως το είδος ή ποικιλία του φυτού, το περιβάλλον, ο χρόνος της συγκομιδής και οι μετασυλλεκτικοί χειρισμοί. Στην αρχή πρέπει να γίνουν πειραματικές καλλιέργειες για να καθορίσουν πώς μπορεί να βελτιστοποιηθεί η ποιότητα, πριν αυξηθούν οι καλλιεργούμενες εκτάσεις και φθάσουν σε μια εμπορική κλίμακα. 2. Έρευνα αγοράς Διενεργείστε μια ανάλυση της αγοράς: προσδιορίστε τα προϊόντα που θέλει η αγορά, τότε τα θέλει, σε ποιες ποσότητες και τις τιμές. Θα απαιτηθούν εμπορικά δείγματα για δοκιμή, αξιολόγηση και αποδοχή των προϊόντων από την αγορά. 3. Επιλογή περιοχών Μέγεθος της έκτασης των καλλιεργειών. Θέση - απόσταση από τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας και την αγορά. Κλίμα - η καταλληλότητα για μια ιδιαίτερη συγκομιδή, παραδείγματος χάριν, ο βασιλικός απαιτεί περιοχές που να μην πλήγονται από μια παγετό. Τοπογραφία ανάγλυφο εδάφους κατάλληλο για τα μηχανήματα. 4

34 Έδαφος και αποστράγγιση γόνιμα εδάφη με καλή αποστράγγιση είναι απαραίτητα για τις περισσότερες καλλιέργειες. Παραδείγματος χάριν, για καλλιέργειες φυτών που ενδιαφέρουν οι ρίζες τους πρέπει να εδάφη να μην έχουν πέτρες. Ζιζάνια - προσδιορίστε την παρουσία ζιζανίων και αξιολογήστε τις πιθανές στρατηγικές ελέγχου που είναι διαθέσιμες. Διαθεσιμότητα ύδατος - η άρδευση είναι απαραίτητη για πολλές καλλιέργειες. Επομένως, ένα σύστημα άρδευσης πρέπει να εγκατασταθεί ως αρχική επένδυση. Ειδικά κτήρια χώροι ξήρανσης, επεξεργασίας, τυποποίησης και συσκευασίας ή μονάδα απόσταξης. 4. Εγκατάσταση καλλιεργειών Η διάθεση σπόρων ή φυτών για ορισμένα είδη είναι περιορισμένη. Για ορισμένα είδη θα απαιτηθεί αγενής πολλαπλασιασμός ή ειδική επεξεργασία του σπόρου. Ενέργειες πριν την εγκατάσταση των καλλιεργειών - Αναλύσεις εδάφους. Θα πρέπει να ελεγχτεί το ph του εδάφους και επίπεδα θρεπτικών ουσιών. Στη συνέχεια να προβλεφτούν κατάλληλες εφαρμογές λιπασμάτων. Οι εκτάσεις θα πρέπει να είναι απαλλαγμένες από ζιζάνια και να έχει γίνει καλή επεξεργασία του εδάφους για άμεση σπορά ή τη μεταφύτευση των φυτών. Φύτευση - μεταφύτευση ή σπορά. - Η μέθοδος που θα χρησιμοποιηθεί εξαρτάται από το είδος της καλλιέργειας. Πληροφορίες για συγκεκριμένες καλλιέργειες πρέπει να αναζητηθούν στη βιβλιογραφία, σε ερευνητικά κέντρα και σε έμπειρους καλλιεργητές. Έλεγχος ζιζανίων Τα πολυετή ζιζάνια, πρέπει να εξαλειφθούν πριν από την εγκατάσταση των καλλιεργειών. Ετήσια τα ζιζάνια μπορούν να ελεγχθούν χρησιμοποιώντας κατάλληλα επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα ή με μηχανικές μεθόδους. Η αποτελεσματική καταπολέμηση των ζιζανίων είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη υψηλών αποδόσεων και ποιοτικών τελικών προϊόντων (αποφυγή επιμολύνσεων-ξένων υλών στο τελικό προϊόν). Έλεγχος εχθρών και ασθενειών. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα πιθανά προβλήματα και αντιμετώπιση της κατάστασης. Άρδευση. - Τα ποσοστά εφαρμογής και το χρονοδιάγραμμα μπορεί να απαιτήσει τη συμβουλή ειδικού. 5. Συλλογή Χρόνος της συλλογής συχνά για τις εξαγωγές απαιτείται και χημική ανάλυση για να καθοριστεί ο κατάλληλος χρόνος συγκομιδής, ιδιαίτερα για τα φυτά που δίνουν αιθέρια έλαια και για φαρμακευτικά φυτά. Μέθοδος συλλογής - για να είναι οικονομικώς αποδοτική η καλλιέργεια συνήθως απαιτείται μηχανική συλλογή. Απόδοση οι αποδόσεις των καλλιεργειών σε φυτική μάζα ποικίλλουν αρκετά ανάλογα με την εμπειρία καλλιεργητών, την ποικιλία, τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τις μεθόδους επεξεργασίας, και σε μεγάλο βαθμό, θα καθορίσουν την οικονομική βιωσιμότητα μιας επιχείρησης παραγωγής Α&Φ φυτών. 6. Επεξεργασία Εξοπλισμός απόσταξης Εκχύλιση με διαλύτες. 5

35 Ξήρανση o o o Συσκευασία Αποθήκευση Εγκαταστάσεις επεξεργασίας και αποθήκευσης 7. Αγορά Αρχίστε με τη στοχοθέτηση των πελατών με μικρότερες απαιτήσεις σε προδιαγραφές και μικρές απαιτήσεις σε ποσότητα προϊόντος, για να είστε σε θέση να ανταποκρίνεστε στις απαιτήσεις τους. Ο ανεφοδιασμός των πελατών θα είναι ένα σημαντικό πρόβλημα, εάν από την αρχή επιδιώκονται οι μεγάλοι πελάτες, με μεγάλη την πιθανότητα της απώλειας της σύμβασης εάν δεν μπορεί να παραδοθεί η ποσότητα του προϊόντος που συμφωνήθηκε. Η προσωπική επαφή με τους πιθανούς αγοραστές είναι σημαντική. Η επίδειξη δειγμάτων, που θα είναι αντιπροσωπευτικά της ποιότητας του προϊόντος που μπορείτε να παραγάγετε, είναι μια καθοριστική ένδειξη των ικανοτήτων σας. 8. Οικονομική ανάλυση 1. Κύριες απαιτήσεις - φυτικό υλικό, εξοπλισμός άρδευσης, συλλογής και επεξεργασίας. 2. Ανάπτυξη της καλλιέργειας και τρέχουσες δαπάνες - συμβουλές από ειδήμονες. Πρέπει να υπολογιστούν δαπάνες ταξιδιών και άμεσες δαπάνες στις οποίες περιλαμβάνονται δαπάνες καλλιεργητικές, συλλογής και επεξεργασίας. 3. Αναμενόμενες παραγωγές. Πρέπει να υπολογιστούν με στοιχεία που λαμβάνονται από τις δοκιμαστικές ή πιλοτικές καλλιέργειες. 4. Συνειδητοποίηση της αγοράς, τάσεις και τιμές. Μόλις συνταχθούν όλα τα πιθανά οικονομικά στοιχεία, πρέπει με τη βοήθεια των ειδικών συμβούλων να προσδιοριστούν οι οικονομικοί δείκτες για να δείξουν την πιθανή αποδοτικότητα της επιχείρησης. Συμπέρασμα Στην Ελλάδα τα αυτοφυή αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, είναι αντικείμενο εμπορίου από την αρχαιότητα. Σήμερα, η συνεχής αύξηση στη ζήτηση προϊόντων, όπως φάρμακα, καλλυντικά, διαιτητικά συμπληρώματα κ.ά, φυτικής προέλευσης, επιδεικνύει την ανάγκη για τη συστηματική καλλιέργεια των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στη χώρα μας η καλλιέργεια τέτοιων φυτών έχει αναπτυχθεί πάρα πολύ λίγο, παρόλο που θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολύ δυναμική εναλλακτική καλλιέργεια για τους Έλληνες αγρότες. Τα πλεονεκτήματα της καλλιέργειας εισοδήματος, αρωματικών φυτών είναι η ενίσχυση του αγροτικού συγκράτηση του αγροτικού πληθυσμού στην ύπαιθρο την προστασία του αυτοφυούς φυτικού πληθυσμού, αλλά και στη δυνατότητα χρησιμοποίησης συγκεκριμένου φυτικού υλικού κάθε φορά, πλήρως ελεγμένου και με συγκεκριμένα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά. Η καλλιέργεια αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην Ελλάδα αποτελεί ένα ιδιαίτερα περιορισμένο τομέα, τη στιγμή που γνωρίζει ραγδαία ανάπτυξη σε άλλες χώρες μπορεί να εξελιχθεί σε 6

36 ένα από τους δυναμικούς κλάδους γεωργικής παραγωγής για την Ελλάδα, μπορεί να βοηθήσει στην Ανάπτυξη Μεταποιητικών Επιχειρήσεων και μπορεί να συμβάλει στη συγκράτηση Αγροτικού Πληθυσμού στην Ύπαιθρο. Βιβλιογραφία Argyropoulou C., Daferera D., Tarantilis P.A., Fasseas C., Polissiou M. Chemical composition of the essential oil from leaves of Lippia citriodora H.B.K. (Verbenaceae) at two developmental stages. Biochemical Systematics and Ecology, 35, 12, (2007), Burges N.A., Moore D.M., Valentine D.H., Walters S.M., Webb D.A., Flora Europaea 4. Cambridge. Daferera D., Tarantilis P., Polissiou M. (2002), Characterization of essential oils from Lamiaceae species by Fourier Transform Raman Spectroscopy Journal of Agricultural and Food Chemistry, vol. 50, pp Fernandes R. (1972), Melissa L., In Tutin T.G., Heywood V.H., Burges N.A., Moore D.M., Valentine D.H., Walters S.M., Webb D.A., Flora Europaea 3. Cambridge. Flück H. Τα φαρμακευτικά βότανα και οι χρήσεις τους, Εκδόσεις Μπίμπης, Θεσσαλονίκη. Harley R.M. (1972), Mentha L., In Tutin T.G., Heywood V.H., Burges N.A., Moore D.M., Valentine D.H., Walters S.M., Webb D.A., Flora Europaea 3. Cambridge. Kanakis C.D., Petrakis E.A., Kimbaris A.C., Pappas C., Tarantilisa P.A. and Polissiou M.G. Classification of Greek Mentha pulegium L. (Pennyroyal) Samples, According to Geographical Location by Fourier Transform Infrared Spectroscopy. Phytochem. Anal. 2012, 23, Kay Q.O.N. (1976), Chamomilla Gray S.F., In Tutin T.G., Heywood V.H., Kimbaris A.C., Siatis N.G., Pappas C.S., Tarantilis P.A. and Polissiou M.G. Quantitative analysis of garlic (Allium sativum) oil acylic components using FT-Raman spectroscopy. Food Chemistry, 94, (2006), Panetsos K., Lyrintzis G., Kargiolaki H., Fournaraki C., Lymberakis P., Skoula M. (1993), Identificaion, preservation, adaptation and cultivation of selected aromatic and medicinal plants suitable for marginal lands of the Mediterranean Region Acta-Horticulturae, vol. 331, pp Papageorgiou C., Kaldis P. (1995), Market situation and prospects for selected aromatic and medicinal plants Department of Agricultural economics, Agricultural University of Athens, Athens, Greece. Siatis N.G., Kimbaris A.C., Pappas C.S., Tarantilis P.A., Daferera D.J., and Polissiou M.G. Rapid method for simultaneous quantitative determination of four major essential oil components from oregano (Oreganum sp.) and thyme (Thymus sp.) using FT-Raman spectroscopy. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 53, (2005), ΑΝΚΟ Α.Ε. (1999), Επιχειρησιακό σχέδιο για τη σύσταση και λειτουργία επιχείρησης Αρωματικών και Φαρμακευτικών Φυτών, Κοζάνη. Κοκκίνη-Γκουζκούνη Σ. (1983), Ταξινομικές μελέτες του γένους Mentha L., στην Ελλάδα, Διδακτορική διατριβή, Επιστ. Επετ. της Σχολής Θετικών Επιστημών, Παραρτ. Αρ. 16 του 22ου Τόμου, Θεσσαλονίκη. Πολυσίου Μ. (2002) Επενδυτικές δυνατότητος στον τομέα αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην Ελλάδα μελέτη που εκπονήθηκε από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών για λογαριασμό του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών. Σκουλά Μ., Καμενόπουλος Σ. (2000) Οικονομία, ανάπτυξη και προώθηση των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην Ελλάδα & παραδοσιακές καλλιέργειες αυτών: Μαστίχα Χίου, Κρόκου Κοζάνης, Δίκταμος Κρήτης, Γεν. Γραμματεία Υπ. Γεωργίας. Σκρουμπής Β. (1998), Αρωματικά, φαρμακευτικά και μελισσοτροφικά φυτά της Ελλάδας, Εκδόσεις Αγρότυπος, Αθήνα. 7

37 ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «Ύφεση και κρίση: Ο ρόλος της πρωτογενούς παραγωγής στην υπέρβασή τους» Θεσσαλονίκη, Σάββατο 4 Φεβρουαρίου 2012 ΚΡΕΟΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΑΓΕΛΑΔΕΣ ΑΓΕΛΑΙΑΣ ΜΟΡΦΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΟΕΙΟΥ ΚΡΕΑΤΟΣ Ιωάννης Φαρμάκης Κτηνίατρος Χαρ. Τρικούπη 105 Αγρίνιο Περίληψη Η σοβαρή έλλειψη του βόειου κρέατος στην χώρα μας και η σχεδόν εξ ολοκλήρου εισαγωγή (93 95 % ) από χώρες της Ευρώπης και άλλες, με μεγάλη έξοδο συναλλάγματος καταδεικνύει ότι η παραγωγική αυτή κατεύθυνση της γεωργοκτηνοτροφίας είναι αναγκαία αλλά και συμφέρουσα. Η διαδικασία παραγωγής απαιτεί σωστή καθοδήγηση και γνώσεις στους παραγωγούς, πραγματικές ενισχύσεις σε όσους θα επενδύσουν, οριοθετημένους βοσκότοπους για την κάθε εκτροφή και προσαρμογή διάφορων μοντέλων εκτροφής ανάλογα με τον τόπο που θα δραστηριοποιείται. 1

38 ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «Ύφεση και κρίση: Ο ρόλος της πρωτογενούς παραγωγής στην υπέρβασή τους» Θεσσαλονίκη, Σάββατο 4 Φεβρουαρίου 2012 H ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕΤΑ ΤΟ Η ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ Σωτήρης Κουτσομήτρος Γεωπόνος Μηχ. Περιβάλλοντος ΜSc, Δ/νση Αγροτικής Πολιτικής, ΥΠΑΑΤ

39 Περιεχόμενα Η ΚΑΠ ως πολιτική Το νέο Ευρωπαικό δημοσιονομικό πλαίσιο Η διαμόρφωση της ΚΑΠ για την επόμενη περίοδο ( ) Τα Ελληνικά θέματα ενδιαφέροντος Συζήτηση 2

40 Η ανάγκη της πολιτικής Οι πολίτες επιθυμούν Ασφαλή, υγιεινή επιλογή τροφής σε ανεκτές και διαφανείς τιμές, Επάρκεια τροφίμων Αειφορική χρήση της γης, Δραστηριότητες που διατηρούν τις κοινωνίες της υπαίθρου Δημόσια αγαθά που δεν αμείβονται από την αγορά Οι γεωργοί χρειάζονται Επίπεδο διαβίωσης Υποδομές (εκπαίδευση, υγεία, μεταφορές, επικοινωνίες) Εργασία Στήριξη για : την αυξημένη διακύμανση των αγορών και των καιρικών αλλαγών την παροχή δημοσίων αγαθών 3

41 H ΚΑΠ (...σύμφωνα με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ) Μια παλία, πραγματικά οριζόντια πολιτική της ΕΕ Εμπνέει εμπιστοσύνη στους καταναλωτές για την υγειινή ασφάλεια, ποιότητα, και επάρκεια των τροφίμων, Διασφαλίζει ένα λογικό επίπεδο τιμών καταναλωτή, Στηρίζει το εισόδημα των γεωργών διασφαλίζοντας ένα επίπεδο διαβίωσης, Φροντίζει το περιβάλλον και την ύπαιθρο Βοηθά την ανάπτυξη των κοινωνιών της Ευρωπαικής υπαίθρου Συνεισφέρει στην οικονομική και κοινωνική συνοχή, Αυξάνει την παραγωγικότητα μέσω της τεχνικής προόδου της αειφόρου αναπτυξης και της βέλτισης χρήσης του παραγωγικού δυναμικού 44

42 Οδρόμοςγιατη μεταρρύθμιση μετά το 2014 Το μέλλον της χρηματοδότησης. Νέες δημοσιονομικές προοπτικές Νέοι κανόνες στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η συνθήκη της Λισσαβόνας (συναπόφαση με Ε.Κ) ΠροσαρμογήτηςΚΑΠεντόςτηςστρατηγικήςΕυρώπη 2020 με στόχους την απασχόληση, την καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα Διαβούλευση στην ΕΕ 5

43 Τα κονδύλια της ΚΑΠ και η πορεία των μεταρρυθμίσεων billion % GDP EU- 10 EU- 12 EU- 15 EU- 25 EU- 27 0,7% 0,6% 0,5% 0,4% 0,3% 0,2% 0,1% 0,0% Export subsidies Market support Direct aids Decoupled payments Rural development % of EU GDP

44 το κόστος της ΚΑΠ % of EU budget To κόστος της ΚΑΠ σε απόλυτα νούμερα 50% 40% 30% 20% 10% EU-27 To κόστος της ΚΑΠ σε σχετικά νούμερα 0.43% of EU GDP 0 Billions of euros 0% % of GDP CAP expenditure EU budget CAP expenditure All EU public expenditure 7

45 THE CAP COMPONENTS Direct Payments + Market Support 42.7 be Rural Development 12.4 be 88

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας 1 Η ΕΛΕΑΒΙΟΜ και ο ρόλος της Η Ελληνική Εταιρία (Σύνδεσμος) Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Αειφόρος αγροτική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής»

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» «Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» Δρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ecocity Υπεύθυνος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών & Διαχείρισης του

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές

Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές Δρ Τζουραμάνη Ειρήνη Ινστιτούτο Γεωργοοικονομικών & Κοινωνιολογικών Ερευνών Τέρμα Αλκμάνος, 115 28 Αθήνα tzouramani@agreri.gr Η Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακά φυτά Βιομάζα. Εισαγωγή στην καλλιέργεια, συγκομιδή, διακίνηση και χρήση βιομάζας

Ενεργειακά φυτά Βιομάζα. Εισαγωγή στην καλλιέργεια, συγκομιδή, διακίνηση και χρήση βιομάζας Ενεργειακά φυτά Βιομάζα. Εισαγωγή στην καλλιέργεια, συγκομιδή, διακίνηση και χρήση βιομάζας Θ.Α.Γέμτος Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εισαγωγή Χρήση βιομάζας δηλαδή χρήση βιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εκπονήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Βιοντίζελ: Ανάπτυξη, αποκέντρωση, αειφορία Σωτήρης Φώλιας Πρόεδρος Δ.Σ. Σ.ΒΙ.Β.Ε.

Βιοντίζελ: Ανάπτυξη, αποκέντρωση, αειφορία Σωτήρης Φώλιας Πρόεδρος Δ.Σ. Σ.ΒΙ.Β.Ε. 1η Ενότητα: «Το Παρόν και το Μέλλον των Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα και την Ευρώπη» Βιοντίζελ: Ανάπτυξη, αποκέντρωση, αειφορία Σωτήρης Φώλιας Πρόεδρος Δ.Σ. Σ.ΒΙ.Β.Ε. Σύντομο Ιστορικό Οδηγία 2003/30/ΕΚ οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική αγορά Βιομάζας: Τάσεις και εξελίξεις. Αντώνης Γερασίµου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας

Η ελληνική αγορά Βιομάζας: Τάσεις και εξελίξεις. Αντώνης Γερασίµου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας 1 ο στρατηγικόσυνέδριογιατονκλάδοτηςενέργειας, «ΕΠΕΝ ΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» Η ελληνική αγορά Βιομάζας: Τάσεις και εξελίξεις Αθήνα, 31 Οκτωβρίου 2011 Αντώνης Γερασίµου Πρόεδρος Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς 2014-20202020 Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς Γιάννης Βουγιουκλάκης PhD, Διπλ. Μηχ. Μηχανικός Υπεύθυνος Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς Θεματικός στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΩΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΩΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΩΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ Project για το μάθημα: «Οικονομική του Περιβάλλοντος και των Φυσικών Πόρων» ΒΛΑΣΣΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ.: 2419 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ Αποφευχθέν CO 2 (Kg / εκτάριο / έτος) Προϊόντα: Υψηλό κόστος σακχαρούχων και αμυλούχων προϊόντων (τεύτλα, καλαμπόκι, κ.ά.) που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΝ ΣΗΜΕΡΑ ΩΘΗΣΗ ΣΕ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ. Προβλήματα και Προοπτικές για τη Χώρα μας

ΟΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΝ ΣΗΜΕΡΑ ΩΘΗΣΗ ΣΕ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ. Προβλήματα και Προοπτικές για τη Χώρα μας ΟΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΝ ΣΗΜΕΡΑ ΩΘΗΣΗ ΣΕ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ Προβλήματα και Προοπτικές για τη Χώρα μας Σπύρος Κυρίτσης Μέλος της Ελληνικής Γεωργικής Ακαδημίας Εισαγωγή 1. Τεχνολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

Διαμορφώνοντας το μέλλον μιας αειφόρου και καινοτόμου γεωργίας. Καινοτομίες στη γεωργία

Διαμορφώνοντας το μέλλον μιας αειφόρου και καινοτόμου γεωργίας. Καινοτομίες στη γεωργία Διαμορφώνοντας το μέλλον μιας αειφόρου και καινοτόμου γεωργίας Καινοτομίες στη γεωργία Ενίσχυση της επιχειρηματικότητας των αγροτών Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων Αύξηση της παραγωγικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές ανάπτυξης ενεργειακών καλλιεργειών στην Ελλάδα και ΕΕ. Επιπτώσεις στο περιβάλλον Φάνης Γέμτος, Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας,

Προοπτικές ανάπτυξης ενεργειακών καλλιεργειών στην Ελλάδα και ΕΕ. Επιπτώσεις στο περιβάλλον Φάνης Γέμτος, Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας, Προοπτικές ανάπτυξης ενεργειακών καλλιεργειών στην Ελλάδα και ΕΕ. Επιπτώσεις στο περιβάλλον Φάνης Γέμτος, Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εισαγωγή Η ΕΕ και η χώρα μας δεν διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

INTERREG IIIa Πρόγραμμα BIOSIS ΕΛΑΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΗΖΕΛ Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ-Α. ΚΟΥΒΕΛΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ

INTERREG IIIa Πρόγραμμα BIOSIS ΕΛΑΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΗΖΕΛ Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ-Α. ΚΟΥΒΕΛΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ INTERREG IIIa Πρόγραμμα BIOSIS ΕΛΑΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΗΖΕΛ Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ-Α. ΚΟΥΒΕΛΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ Τα ορυκτά καύσιμα τελειώνουν Τα ορυκτά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Παραγωγή, ιαχείριση και Επεξεργασία της Βιοµάζας για την Παραγωγή Βιοκαυσίµων Συµβουλές Μελέτες Εφαρµογές Κατασκευές Αυγεροπούλου 1 173 42 Άγ. ηµήτριος Αττική Τηλ.: 210 9915300, 210 9939100 Fax: 210 9960150

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα Ενότητες: 1.1 Η παροχή θερμικής ενέργειας στα κτίρια 1.2 Τα συστήματα της σε ευρωπαϊκό & τοπικό επίπεδο 1.3 Το δυναμικό των συστημάτων της 1.1

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ:

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ-ΘΡΑΚΗ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3: «ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ» ΕΡΓΟ: Τοπική Σύμπραξη για την απασχόληση και την επιχειρηματικότητα νέων αγροτών

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Αγρο-διατροφικό Σύστημα και Κ.Α.Π. Κλωνάρης Στάθης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 03-02-2014

Ελληνικό Αγρο-διατροφικό Σύστημα και Κ.Α.Π. Κλωνάρης Στάθης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 03-02-2014 Ελληνικό Αγρο-διατροφικό Σύστημα και Κ.Α.Π. Κλωνάρης Στάθης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 03-02-2014 Δομή Η εφαρμογή του καθεστώτος των ενισχύσεων Το Ελληνικό Αγρο-διατροφικό σύστημα Πως η ΚΑΠ μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας από το Σπύρο ΚΥΡΙΤΣΗ Προσκεκλημένο Ομιλητή Ημερίδα «Αεριοποίησης Βιομάζας για την Αποκεντρωμένη Συμπαραγωγή Θερμότητας και Ηλεκτρισμού» Αμύνταιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑ, 23 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010

ΑΘΗΝΑ, 23 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010 ΠΑΥΛΟΣ Ν. ΠΕΤΤΑΣ Α.Β.Ε.Ε. ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ: ΈΝΑ ΥΠΟΣΧΟΜΕΝΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟ ΗΜΕΡΙ Α: ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ & ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ - ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΕΤΤΑΣ ΑΘΗΝΑ, 23 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές 3η Ενότητα: «Αγορά Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα: Τάσεις και Προοπτικές» Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές Ηλίας Ντεμιάν Περιβαλλοντολόγος Ερευνητής ΙΟΒΕ Δομή παρουσίασης 1. Αποτύπωση της αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ Η αυριανή ηµερίδα στόχο έχει την παρουσίαση των αποτελεσµάτων δύο ερευνητικών προγραµµάτων: 1. «ΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα της εργασίας είναι Η αξιοποίηση βιομάζας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, Μάρτιος 2010 Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία Στόχοι της κυβερνητικής πολιτικής Μείωση των εκπομπών ρύπων έως το 2020

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

«SWEETHANOL» «Παραγωγή Βιοαιθανόλης 1ης γενιάς από γλυκό σόργο»

«SWEETHANOL» «Παραγωγή Βιοαιθανόλης 1ης γενιάς από γλυκό σόργο» ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΤΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ/ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ «SWEETHANOL» «Παραγωγή Βιοαιθανόλης 1ης γενιάς από γλυκό σόργο» ρ. ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Νίκος Χρυσόγελος Ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων/ Περιφερειακός Σύμβουλος Νοτίου Αιγαίου www.chrysogelos.gr Αναθεώρηση: για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΒΟΤΑΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ Η ελαιοκράµβη (Brassica spp.) είναι ετήσιο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία. της Ελλάδος

Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία. της Ελλάδος Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία της Ελλάδος Το κείµενο αυτό προέρχεται από έκδοση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το Μάιο του 2012 µε τίτλο: Agricultural Policy Perspectives, Member States factsheets

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΑΕΡΙΟ. Αναξιοποίητος Ενεργειακός Αγροτικός Πλούτος στην Ελλάδα Η Ενέργεια του Μέλλοντος?

ΒΙΟΑΕΡΙΟ. Αναξιοποίητος Ενεργειακός Αγροτικός Πλούτος στην Ελλάδα Η Ενέργεια του Μέλλοντος? Karl Str. 1/1 7373 Esslingen Germany Phone: +49 (711) 932583 Fax: +49 (3222) 11447 info@ingrees.com www.ingrees.com ΒΙΟΑΕΡΙΟ Αναξιοποίητος Ενεργειακός Αγροτικός Πλούτος στην Ελλάδα Η Ενέργεια του Μέλλοντος?

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεία της ΑΗΚ, Λευκωσία Πέμπτη 11 Σεπτεμβρίου 2014, 11:00 π.μ.

Γραφεία της ΑΗΚ, Λευκωσία Πέμπτη 11 Σεπτεμβρίου 2014, 11:00 π.μ. Δήλωση του Γενικού Διευθυντή της Ομοσπονδίας Εργοδοτών & Βιομηχάνων,κ. Μιχάλη Πήλικου στη Δημοσιογραφική Διάσκεψη για την 10 η Έκθεση Εξοικονόμησης Ενέργειας «SAVENERGY 2014» και την 7 η Έκθεση Τεχνολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ και ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ Η αξιοποίηση των υποπροϊόντων τους μια σπουδαία ευκαιρία για την ελληνική κτηνοτροφία Γεώργιος Ε. Βαλεργάκης Εργαστήριο Ζωοτεχνίας, Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ανδριανός Θεοχάρης Operations Manager Ελίν Βιοκαύσιμα

ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ανδριανός Θεοχάρης Operations Manager Ελίν Βιοκαύσιμα ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ανδριανός Θεοχάρης Operations Manager Ελίν Βιοκαύσιμα Στόχοι της ΕΕ Μείωση των αέριων εκπομπών θερμοκηπίου κατά 20% το 2020 Μειωμένη εξάρτηση από τις εισαγωγές πετρελαίου Αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ Την εργασία επιμελήθηκαν οι: Αναστασοπούλου Ευτυχία Ανδρεοπούλου Μαρία Αρβανίτη Αγγελίνα Ηρακλέους Κυριακή Καραβιώτη Θεοδώρα Καραβιώτης Στέλιος Σπυρόπουλος Παντελής Τσάτος Σπύρος

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών

Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών Σοφοκλής Πιταροκοίλης Μέλος ΔΣ ΣΕΦ 1 Ιουλίου 2013 ΣΕΦ Το πρόσωπο της αγοράς Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ (www.helapco.gr) είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εξωστρέφεια & Επιχειρήσεις

Εξωστρέφεια & Επιχειρήσεις Εξωστρέφεια & Επιχειρήσεις ΕΠΑνΕΚ Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα, Καινοτομία Το ΕΠΑνΕΚ καλύπτει γεωγραφικά το σύνολο της Χώρας με προϋπολογισμό 4,56 δις ευρώ δημόσιας δαπάνης,

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία και Κωδικοποίηση Νομοθεσίας ΑΠΕ: (πηγή: http://www.lagie.gr/)

Ιστορία και Κωδικοποίηση Νομοθεσίας ΑΠΕ: (πηγή: http://www.lagie.gr/) Ιστορία και Κωδικοποίηση Νομοθεσίας ΑΠΕ: (πηγή: http://www.lagie.gr/) Το ελληνικό κράτος το 1994 με τον Ν.2244 (ΦΕΚ.Α 168) κάνει το πρώτο βήμα για τη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τρίτους εκτός της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑΣ ΣΤΟ ΝΈΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑΣ ΣΤΟ ΝΈΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑΣ ΣΤΟ ΝΈΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Δρ. Σ. Αγγελόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης και Διοίκησης Αγροτικών Επιχειρήσεων, Αλεξάνδρειο Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές των ενεργειακών συνεταιρισμών στην Ελλάδα

Οι προοπτικές των ενεργειακών συνεταιρισμών στην Ελλάδα 20-21 Νοεμβρίου 2014, «Τεχνόπολις», Πειραιώς 100, Γκάζι Οι προοπτικές των ενεργειακών συνεταιρισμών στην Ελλάδα Μπέλλης Βασίλειος, Διευθυντής ΑΝ.ΚΑ ΑΕ, Γραμματέας ΕΣΕΚ Απλά Ερωτήματα Η εξάρτηση της σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Pellets for Europe Συσσωµατώµατα για την Ευρώπη πρόοδος και αποτελέσµατα του έργου

Pellets for Europe Συσσωµατώµατα για την Ευρώπη πρόοδος και αποτελέσµατα του έργου Pellets for Europe Συσσωµατώµατα για την Ευρώπη πρόοδος και αποτελέσµατα του έργου ρ Νικόλαος Καραπαναγιώτης ΚΑΠΕ /νση Τεκµηρίωσης, ιάδοσης και Ανάπτυξης -Marketing nkaras@cres.gr Ελλάδα η κατάσταση των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ : MΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ 2020

ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ : MΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ 2020 EKETA ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ : MΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ 2020 Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Εργαστήριο Περιβαλλοντικών Καυσίμων & Υδρ/κων (ΕΠΚΥ) Ινστιτούτο Χημικών Διεργασιών & Ενεργειακών Πόρων (ΙΔΕΠ) Εθνικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία κι εκπομπές ρύπων

Αειφορία κι εκπομπές ρύπων Το παρόν και το µέλλον των βιοκαυσίµων στην Ελλάδα Αειφορία κι εκπομπές ρύπων Σωτήρης Φώλιας Μέλος.Σ. Σ.ΒΙ.Β.Ε. Αθήνα, 25/11/2010 Από τον Ρ. Ντίζελ στο σήµερα... Το 1912 ο Ρούντολφ Ντίζελ προφητικά δηλώνει:

Διαβάστε περισσότερα

Συνδέοντας τους παραγωγούς τροφίμων με τις αγορές: Συντονισμός, οργάνωση και συλλογική επιχειρηματικότητα πριν και μετά από την κρίση

Συνδέοντας τους παραγωγούς τροφίμων με τις αγορές: Συντονισμός, οργάνωση και συλλογική επιχειρηματικότητα πριν και μετά από την κρίση Συνδέοντας τους παραγωγούς τροφίμων με τις αγορές: Συντονισμός, οργάνωση και συλλογική επιχειρηματικότητα πριν και μετά από την κρίση Κωνσταντίνος Ηλιόπουλος, PhD Ημερίδα: Επιστροφή στη Γεωργία; Μύθοι

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά.

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. από το 1957 με γνώση και μεράκι Βασικές Αγορές Βιομηχανία Οικίες Βιομάζα Με τον όρο βιομάζα ονομάζουμε οποιοδήποτε υλικό παράγεται από ζωντανούς οργανισμούς (όπως είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ 1 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ OΜΩΣ, Η ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (όπως όλες

Διαβάστε περισσότερα

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Στην Πρόταση Κανονισμού για τη στήριξη της Αγροτικής Ανάπτυξης μετά το 2013, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην καινοτομία αφού, όπως φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα,

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Σηµερινή Κατάσταση Ο Εθνικός στόχος για 2010 / 2020 Νοµοθετικό Πλαίσιο Αδειοδοτική διαδικασία Εµπόδια στην Ανάπτυξη των ΑΠΕ

Περιεχόµενα. Σηµερινή Κατάσταση Ο Εθνικός στόχος για 2010 / 2020 Νοµοθετικό Πλαίσιο Αδειοδοτική διαδικασία Εµπόδια στην Ανάπτυξη των ΑΠΕ Ρυθµιστική Αρχή Ενέργειας BiogasIN ΚΑΠΕ Αθήνα, 07 Οκτωβρίου 2011 Ανάπτυξη της Βιοµάζας στην Ελλάδα. Υφιστάµενη Κατάσταση Προοπτικές Ιωάννης Χαραλαµπίδης Ειδικός Επιστήµονας της ΡΑΕ Αθήνα 07.10.2011 1 Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

IV, ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΏΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ

IV, ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΏΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΊΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ IV, ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΏΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΚΡΗΣ Β., ΚΕΚΟΣ Δ., ΧΡΙΣΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Π. Καύσιμη στερεά, υγρή ή αέρια

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά Βιομάζας στην Ελλάδα «Βιομάζα Βιοενέργεια: το σήμερα και το αύριο» Ανθούσα, 3 Δεκεμβρίου 2011

Η αγορά Βιομάζας στην Ελλάδα «Βιομάζα Βιοενέργεια: το σήμερα και το αύριο» Ανθούσα, 3 Δεκεμβρίου 2011 Η αγορά Βιομάζας στην Ελλάδα «Βιομάζα Βιοενέργεια: το σήμερα και το αύριο» Ανθούσα, 3 Δεκεμβρίου 2011 Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Βιομάζας 1 Τι είναι η Βιομάζα; Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΚΥΠΡΙΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΚΥΠΡΙΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ CYPRUS ENERGY AGENCY ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΚΥΠΡΙΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Ανθή Χαραλάµπους ιευθύντρια Παρουσίαση στην Προσυνεδριακή Εκδήλωση Τεχνολογίες και Εφαρµογές ΑΠΕ στην Κρήτη Χανιά, 22 Μαΐου 2009 Ι ΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ολοκληρωμένη Διαχείριση Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

4η ΘΟΣΣ: Γεωργοπεριβαλλοντικές Δράσεις Κλιματική Αλλαγή. Αθήνα, 25 Σεπτεμβρίου 2012

4η ΘΟΣΣ: Γεωργοπεριβαλλοντικές Δράσεις Κλιματική Αλλαγή. Αθήνα, 25 Σεπτεμβρίου 2012 4η ΘΟΣΣ: Γεωργοπεριβαλλοντικές Δράσεις Κλιματική Αλλαγή Αθήνα, 25 Σεπτεμβρίου 2012 Σκοπός και Διαδικασίες Εργασιών των ΘΟΣΣ Σκοπός: η διαμόρφωση προτάσεων βασικών στρατηγικών επιλογών για την αγροτική

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Κίττας. Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος. Οδός Φυτόκου Ν. Ιωνία Μαγνησίας, 38334 Βόλος

Κωνσταντίνος Κίττας. Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος. Οδός Φυτόκου Ν. Ιωνία Μαγνησίας, 38334 Βόλος 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εναλλακτικών Καυσίµων και Βιοκαυσίµων, 26-27 Απριλίου 2007, Λίµνη Πλαστήρα Νεοχώρι Καρδίτσας Κωνσταντίνος Κίττας 1 Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Τµήµα Γεωπονίας Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός

Ο εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Σχεδιάζοντας το ενεργειακό μέλλον Σύνοψη Μελέτης του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών για την περίοδο 2015-2030 Ιούλιος 2014 Ο εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός Στην κατάρτιση

Διαβάστε περισσότερα

Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών

Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών Αθανάσιος Θεοχαρόπουλος Γεωπόνος M.Sc., Διδάκτωρ Αγροτικής Οικονομίας Α.Π.Θ. Υπεύθυνος Τομέα Αγροτικής Πολιτικής ΔΗΜΑΡ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντελοποίηση και Τεχνικοοικονομική Ανάλυση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοκαυσίμων

Μοντελοποίηση και Τεχνικοοικονομική Ανάλυση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοκαυσίμων Μοντελοποίηση και Τεχνικοοικονομική Ανάλυση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοκαυσίμων Αιμ. Κονδύλη, Ι. Κ. Καλδέλλης, Χρ. Παπαποστόλου ΤΕΙ Πειραιά, Τμήμα Μηχανολογίας Απρίλιος 2007 Στόχοι της εργασίας Η τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος DIOSCURIDES OE Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος ηιδέα ΓΕΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ 1200 Αρωματικά Φαρμακευτικά Φυτά είναι Βιομηχανικά 900 Αρωματικά Φαρμακευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία τηςμελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία της μελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

Η επανεκκίνηση της ελληνικής αγοράς φωτοβολταϊκών

Η επανεκκίνηση της ελληνικής αγοράς φωτοβολταϊκών ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Η επανεκκίνηση της ελληνικής αγοράς φωτοβολταϊκών Σωτήρης Καπέλλος Πρόεδρος ΣΕΦ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΑΘΗΝΑ, 8 Οκτωβρίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικοί Στόχοι και Πολιτική για την Προώθηση των ΑΠΕ

Εθνικοί Στόχοι και Πολιτική για την Προώθηση των ΑΠΕ Εθνικοί Στόχοι και Πολιτική για την Προώθηση των ΑΠΕ Κωνσταντίνος Ξήχειλος Αν. Διευθυντής Υπηρεσίας Ενέργειας Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού Παρασκευή, 5 Ιουνίου 2015 Γραφεία

Διαβάστε περισσότερα

Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών

Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών Πετσάκος Αθανάσιος Τσιμπούκας Κων/νος Τσουκαλάς Σταύρος Ροζάκης Στέλιος "Δημιουργία Καινοτόμων Εμπειριών Αποδεικτικού

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ)

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Το βελγικό ΑΕΠ αντιπροσωπεύει το 2,9% του συνολικού ΑΕΠ της Ε.Ε., το 4% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και το 0,97% του ΑΕΠ του ΟΟΣΑ (στοιχεία 2014). Το Βέλγιο είναι ένας σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική προβατοτροφία

Βιολογική προβατοτροφία Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά

Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά 21 Απριλίου 2007 Συνεδριακό Κέντρο «Ν. Γερμανός» EXPOLINK 07 Ν. Ζαχαριάδης Περιεχόμενα Τι είναι βιοκαύσιμα Νομοθεσία για τη διάθεση στην Ελληνική αγορά Τάσεις στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες επιτυχίας για την ανάπτυξη της ελληνικήςαγοράςσυσσωµατωµάτων

Παράγοντες επιτυχίας για την ανάπτυξη της ελληνικήςαγοράςσυσσωµατωµάτων Παράγοντες επιτυχίας για την ανάπτυξη της ελληνικήςαγοράςσυσσωµατωµάτων ρ Νικόλαος Καραπαναγιώτης ΚΑΠΕ /νση Τεκµηρίωσης, ιάδοσης και Ανάπτυξης - Marketing nkaras@cres.gr Επικρατέστερες εφαρµογές βιοµάζας-προς-ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας 7.12.2007 PE398.537v01-00 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 1-15 Σχέδιο γνωμοδότησης (PE396.682v01-00) Werner Langen Βιώσιμη γεωργία και το βιοαέριο:

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07 Ιούλιος 2013 Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Σύνοψη Μελέτης Η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα εξαρτημένη από το

Διαβάστε περισσότερα

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο»

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» 1. Εθνικό πλαίσιο επενδύσεων σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Σκοπός του νέου νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (νόμος 3468/2006 ΑΠΕ)

Διαβάστε περισσότερα

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις;

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Αναπτυξιακό Συνέδριο Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Ανακοίνωση της Επιτροπής Η ΚΑΠ προς το Προκλήσεις 2020 3 στόχοι πολιτικής Οικονομικές για την Προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Ενέργεια από Μονάδα Βιοαερίου

Ενέργεια από Μονάδα Βιοαερίου Ενέργεια από Μονάδα Βιοαερίου... Επενδυτικές Ευκαιρίες σε Μονάδες Βιοαερίου. - Βασικά στοιχεία για το Βιοαέριο - Οι Βασικές Πρώτες Ύλες για την λειτουργία μονάδας και εργοστασίου παραγωγής - Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013)

Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013) ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013) 1. Κοινή Γεωργική Πολιτική 1.1. Μεταρρύθµιση της ΚΓΠ Τον Ιούνιο 2003 εγκρίθηκε µια εκ θεµελίων µεταρρύθµιση της Κοινής Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Βιοδιύλιση ως Αειφόρος Μέθοδος Παραγωγής Ενέργειας και Χημικών Εφοδίων από Βιομάζα

Η Βιοδιύλιση ως Αειφόρος Μέθοδος Παραγωγής Ενέργειας και Χημικών Εφοδίων από Βιομάζα Η Βιοδιύλιση ως Αειφόρος Μέθοδος Παραγωγής Ενέργειας και Χημικών Εφοδίων από Βιομάζα Ειρήνη Αγγελιδάκη Department of Environmental Engineering, Technical University of Denmark Περιεχόμενα της Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Ο ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 29-30 Μαΐου 2009, Αλεξανδρούπολη Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Νίκος Παπαγιαννάκος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χηµικών Μηχανικών 1 ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα