των Ναυτίλων Περιεχόμενα -> Περιεχόμενα <-

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "των Ναυτίλων Περιεχόμενα -> Περιεχόμενα <-"

Transcript

1 Τεύχος: 50 Φεβρουάριος 2015 των Ναυτίλων Το Περισκόπιο των Ναυτίλων είναι ένα µηνιαίο ηλεκτρονικό δελτίο της HELMEPA που έχει ως στόχο να φέρει τους νέους ανθρώπους στην λλάδα πιο κοντά σε θέµατα που αφορούν τη θαλάσσια έρευνα, τη χρήση νέων τεχνολογιών για την προστασία του περιβάλλοντος και τις επιστήµες και τα επαγγέλµατα που συνδέονται µε το θαλάσσιο περιβάλλον. Η πρωτοβουλία αυτή είναι υπό την αιγίδα της Γενικής Γραµµατείας Νέας Γενιάς. Περιεχόμενα Τα Θαλασσοπούλια της λλάδας Τα Θαλασσοπούλια της λλάδας Τα «παράξενα» καλαμάρια των ωκεανών ελ. 1 ελ. 4 Θαλάσσια Ρεύματα Οι ρυθμιστές του παγκόσμιου κλίματος (Μέρος ) ελ. 6 Τα links του μήνα ελ. 8 Υπό την αιγίδα της Τα θαλασσοπούλια είναι πτηνά που έχουν προσαρμοστεί να ζουν στο θαλάσσιο περιβάλλον. τις ελληνικές θάλασσες φιλοξενούνται έξι είδη θαλασσοπουλιών: ο ιγαιόγλαρος, ο σημόγλαρος, ο Θαλασσοκόρακας, ο ρτέμης, ο Μύχος και ο Υδροβάτης. Τα θαλασσοπούλια χωρίζονται σε δύο κατηγορίες με βάση το που αναζητούν την τροφή τους: α) τα παράκτια είδη τα οποία ψαρεύουν κοντά στην ακτή και θα τα δούμε να πετάνε κατά μήκος των ακτών, να γυρίζουν στα λιμάνια και να κάθονται στα βράχια. Τα παράκτια θαλασσοπούλια του ιγαίου είναι ο Θαλασσοκόρακας, ο ιγαιόγλαρος και ο σημόγλαρος. υτοί διανύουν μόλις μερικές δεκάδες χιλιόμετρα ανά ημέρα και προτιμούν τη σιγουριά της γνωστής ακτής με τα μικρά κοπάδια ψαριών. Δεν θα τα δούμε να τρέφονται στα ανοιχτά εκτός κι αν ακολουθούν κάποιο ψαροκάικο, εκεί που η τροφή είναι εξασφαλισμένη. β) τα πελαγικά είδη τα οποία συναντώνται στα ανοιχτά της θάλασσας, σε μεγάλες αποστάσεις από τη στεριά. υτά είναι αξεπέραστα στο πέταγμα και διανύουν τεράστιες αποστάσεις κάθε μέρα. Τα πελαγικά θαλασσοπούλια του ιγαίου είναι ο ρτέμης, ο Μύχος και ο Υδροβάτης. Όσον αφορά τις αποστάσεις που μπορεί να διανύσουν, ενδεικτικά αναφέρουμε ότι ο ρτέμης μπορεί να διανύσει μέχρι και 500 χιλιόμετρα σε μια διαδρομή ρουτίνας για να φέρει τροφή στη φωλιά, κυνηγώντας τις μεγάλες ψαριές που βρίσκονται στο πέλαγος. τη συνέχεια θα δούμε τα κύρια χαρακτηριστικά των έξι ειδών θαλασσοπουλιών που βρίσκονται στις θαλάσσιες περιοχές της χώρας μας. ιγαιόγλαρος Ο ιγαιόγλαρος ε ί ν α ι ο κ α τ ε ξ ο χ ή ν γλάρος του π ε λ ά γ ο υ ς. ναγνωρίζεται α π ό τ ο σκουρόχρωμο κόκκινο ράμφος του, αποφεύγει τα κατοικημένα νησιά, προτιμά να ψαρεύει στην ανοιχτή θάλασσα και να φωλιάζει ομαδικά στις ακατοίκητες νησίδες της Μεσογείου. Οι περισσότερες αποικίες του στην λλάδα βρίσκονται στο νότιο και στο ανατολικό ιγαίο. Διαφέρει από τους άλλους γλάρους, επειδή συνδέεται περισσότερο με τον παράκτιο χώρο και αποφεύγει την ενδοχώρα. Πετά αργά, ανάμεσα στα κύματα και πιάνει μικρά αφρόψαρα. υχνά πλησιάζει στα ψαροκάικα για να τραφεί με τα ψάρια που πετιούνται. Το άνοιγμα φτερών του είναι περίπου 1,3 μέτρα, ενώ στην λλάδα ζευγάρια φωλιάζουν σε ακατοίκητες νησίδες, μακριά από τους ανθρώπους. Γεννά δύο με τρία καμουφλαρισμένα αυγά (καφετιά με μαύρα στίγματα) στα τέλη πριλίου. Τα μικρά εκκολάπτονται μετά τα μέσα Μαΐου και αρχίζουν να πετούν τέλη ουνίου. (υνεχίζεται ) 1

2 Θαλασσοκόρακας Ο Θαλασσοκόρακας δεν ταυτίζεται με την κλασσική εικόνα που έχουμε για τα θαλασσοπούλια. υνήθως τον βρίσκουμε να κάθεται στα βράχια της ακτής ή να κολυμπά μισοβυθισμένος στο νερό. Πετάει παράλληλα και σε μικρή απόσταση από την επιφάνεια του νερού με συνεχή φτεροκοπήματα. Όταν βρεθεί στο μέρος που θέλει να τραφεί κάθεται στο νερό και με τη βοήθεια των ποδιών του βουτά και κυνηγά μικρά ψάρια κάτω από το νερό με μεγάλη ταχύτητα. υνολικά μπορεί να ξοδέψει πολλές ώρες καθημερινά βρισκόμενος κάτω από το νερό, για αυτό μπορεί να πιαστεί σε δίχτυα ή να προσβληθεί από πετρελαιοκηλίδες. Ο Θαλασσοκόρακας προτιμά τις βραχώδεις ακτές, από όπου απομακρύνεται ελάχιστα. Δεν μεταναστεύει και φωλιάζει πολύ νωρίς (μερικοί ακόμα και από το Δεκέμβριο) σε απόκρημνες βραχώδεις ακτές, νησίδες και μεγάλες σπηλιές. Έχει άνοιγμα φτερών περίπου ένα μέτρο. Ο ελληνικός πληθυσμός είναι περίπου ζευγάρια, υπάρχει παντού στις ελληνικές θάλασσες, αλλά σε μικρούς αριθμούς και είναι πιο κοινός στο κεντρικό και το βόρειο ιγαίο. Η τροφή του λιγοστεύει εξαιτίας της θαλάσσιας ρύπανσης και της υπεραλίευσης κοντά στις ακτές, μια και σε αντίθεση με άλλα θαλασσοπούλια, δεν μπορεί να ακολουθήσει τα ψαροκάικα και να τραφεί με τα μη εμπορεύσιμα ψάρια που πετιούνται. σημόγλαρος Πρόκειται για τον γνώριμο γλάρο που ακολουθεί τα πλοία, είναι ο τυπικός γλάρος τόσο του ιγαίου όσο και όλης της Μεσογείου. Ξεχωρίζει από το μεγάλο του μέγεθος, τα κίτρινα πόδια και το κίτρινο ράμφος. Φωλιάζει κατά αποικίες σε ασφαλή και ακατοίκητα νησάκια, όπου στα τέλη Μαρτίου γεννάει καλά καμουφλαρισμένα αυγά. Όταν οι νεοσσοί εκκολαφθούν, οι γονείς αρχίζουν να τους ταΐζουν με ψάρια που είτε πιάνουν μόνοι τους είτε μαζεύουν πίσω από τα ψαροκάικα. Έχει άνοιγμα φτερών περίπου 1,5 μέτρα, είναι κοινός στις ακτές της Μεσογείου, αλλά φτάνει ως την ενδοχώρα και την ανοιχτή θάλασσα. Ο ελληνικός πληθυσμός αριθμεί περισσότερα από ζευγάρια. Μετά την εποχή της αναπαραγωγής, πολλοί σημόγλαροι και ιδιαίτερα οι νεαροί αφήνουν τα νησιά του ιγαίου και συγκεντρώνονται στην ηπειρωτική λλάδα για να τραφούν στις ιχθυόσκαλες, στα λιμάνια και στους σκουπιδότοπους. Χάρη στην άφθονη τροφή που βρίσκουν εκεί, έχουν πολλαπλασιαστεί υπερβολικά με αποτέλεσμα να επιβαρύνει άλλα θαλασσοπούλια, αρπάζοντας αυγά και νεοσσούς ή καταλαμβάνοντας τις καλύτερες θέσεις φωλιάσματος. Ο ρτέμης Παρόλο που εξωτερικά μοιάζει με τους γλάρους, ο ρτέμης δεν συγγενεύει μ αυτούς, αλλά ανήκει στην ίδια τάξη με τα άλμπατρος, που είναι τα θαλασσοπούλια των ωκεανών του νότου. Το στοιχείο του είναι η ανοιχτή θάλασσα και καθημερινά διανύει εκατοντάδες χιλιόμετρα. Έχει προσαρμοστεί άριστα να ζει μακριά από τις ακτές, καθώς τρέφεται, ζευγαρώνει και κοιμάται στο ανοιχτό πέλαγος. Έχει άνοιγμα φτερών περίπου 1,2 μέτρα, φωλιάζει σε νησιά της Μεσογείου, στα Κανάρια και τις ζόρες, ενώ ο ελληνικός πληθυσμός περιλαμβάνει περίπου ζευγάρια. Τον Οκτώβριο μεταναστεύει για να ξεχειμωνιάσει στο νότιο τλαντικό, απ όπου επιστρέφει το Μάρτιο. υχνά ακολουθεί τα πλοία της γραμμής ή τα ψαροκάικα ψάχνοντας τροφή. ίναι πολύ ικανός στην πτήση και κινείται με άνεση ανάμεσα στα κύματα. Γεννά μόνο ένα αβγό στα τέλη Μαΐου. Ο νεοσσός εκκολάπτεται τον ούλιο και ταΐζεται εντατικά μέχρι να μεγαλώσει τόσο πολύ, ώστε να ζυγίζει περισσότερο από τους γονείς του. πό εκείνη τη στιγμή μένει μόνος στη φωλιά και αρχίζει να χάνει βάρος μετατρέποντάς το σε φτέρωμα. Τον Οκτώβριο αφήνει τη φωλιά που γεννήθηκε και φεύγει κατευθείαν στο πέλαγος. Μύχος O Μύχος είναι αγελαίο θαλασσοπούλι που μπορεί να απαντηθεί σε κοπάδια που αριθμούν μερικές χιλιάδες άτομα, μοιάζει με σκούρο ρτέμη, με τον οποίο και συγγενεύει. υνήθως, πετά βιαστικά σε ομάδες πολύ κοντά στα κύματα. Οι περισσότεροι Μύχοι μένουν μόνιμα στη Μεσόγειο και σπάνια (υνεχίζεται ) 2

3 πλησιάζουν τη στεριά. Έχει άνοιγμα φτερών περίπου 0,85 μ, φωλιάζει σε νησιά της Μεσογείου και ο ελληνικός πληθυσμός αριθμεί περίπου ζευγάρια. Τρέφεται στο ανοιχτό πέλαγος και μπορεί να περιπλανηθεί πολύ ακολουθώντας μεγάλα κοπάδια ψαριών. Παραμένει στη Μεσόγειο όλο το χρόνο, όμως μετά το τέλος της αναπαραγωγικής περιόδου πολλοί Μύχοι επισκέπτονται τη Μαύρη Θάλασσα για να εκμεταλλευτούν τους εκεί πλούσιους ψαρότοπους. Τέλη Οκτώβρη επιστρέφουν και πάλι στο ιγαίο. Υδροβάτης Ο Υδροβάτης έχει μέγεθος χελιδονιού και είναι το μικρότερο θαλασσοπούλι στον κόσμο. Μέχρι σήμερα παραμένει ένα από τα πιο μυστηριώδη πουλιά του ιγαίου, καθώς έχει βρεθεί μόνο μια αποικία του, ανοιχτά της ύβοιας. Ωστόσο έχουν γ ί ν ε ι α ρ κ ε τ έ ς παρατηρήσεις που υποδηλώνουν ότι υπάρχουν κι άλλες θέσεις φωλιάσματος στις νότιες Κυκλάδες, στα Δωδεκάνησα, στο Καρπάθιο και στην περιοχή των Κυθήρων. ίναι όμως εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν. Μάιο και τα μικρά του πετάνε το φθινόπωρο. Τρέφεται με γόνο ψαριών και πλαγκτόν, τα οποία βρίσκει χρησιμοποιώντας και την όσφρηση. πειλές για τα θαλασσοπούλια: Οι μειώσεις στους πληθυσμούς των θαλασσοπουλιών παγκοσμίως προκαλούνται κυρίως από ανθρώπινες δραστηριότητες. Κύρια απειλή για τα θαλασσοπούλια είναι η εισβολή ειδών, όπως τρωκτικά, που καταστρέφουν τις αποικίες αναπαραγωγής τους. Κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί όταν τρωκτικά δραπετεύουν από σκάφη στις νησίδες και θηρεύουν τα αυγά και τους νεοσσούς που δεν μπορούν ακόμα να πετάξουν. πίσης η εντατική αλιεία και η υπεραλίευση μειώνει τους πληθυσμούς των μικρών ψαριών κοντά στις ακτές, αυτά ακριβώς που έχουν ανάγκη τα θαλασσοπούλια για να θρέψουν τα μικρά τους. Πετρέλαιο, πλαστικά σκουπίδια και εγκαταλελειμμένα δίχτυα είναι θανατηφόρα για πολλά ψάρια, αλλά και για τα θαλασσοπούλια που βουτούν για να τα πιάσουν. Πολλά θαλασσοπούλια αιχμαλωτίζονται και πνίγονται σε δίχτυα ή στα αγκίστρια των παραγαδιών. Έχει άνοιγμα φτερών περίπου 38 εκατοστά, το υποείδος της Μεσογείου φωλιάζει σε μικρές νησίδες, κυρίως στο κεντρικό και δυτικό τμήμα, ενώ ο ελληνικός πληθυσμός παραμένει άγνωστος, αλλά εκτιμάται σε 30 ζευγάρια. πάνια πλησιάζει τη στεριά και τα πλοία, ούτε πηγαίνει κοντά σε άλλα θαλασσοπούλια. ίναι μοναχικός στο ανοιχτό πέλαγος και σε συνδυασμό με το μικρό του μέγεθος και τη χαμηλή, στην επιφάνεια της θάλασσας, πτήση, είναι πολύ δύσκολα ορατός. Ο λόγος που μένει ανοιχτά είναι ότι εκεί δεν τον φτάνουν οι σημόγλαροι και τα Γεράκια. Φωλιάζει μόνο σε μέρη που είναι ασφαλής από αρουραίους, δηλαδή πολύ μικρές νησίδες ή σε απρόσιτες σπηλιές. πό άλλες περιοχές στη Μεσόγειο γνωρίζουμε ότι γεννά το μοναδικό του αυγό το Η κλιματική αλλαγή επίσης αποτελεί απειλή για τα θαλασσοπούλια, με δυσμενείς καιρικές συνθήκες και καιρικά φαινόμενα στους τόπους φωλιάσματος και πιο μακροπρόθεσμα, με πιθανές επιπτώσεις της ανόδου της στάθμης της θάλασσας. ημείωση: Το άρθρο βασίστηκε σε πληροφορίες από την ιστοσελίδα της λληνικής Ορνιθολογικής ταιρείας (http://www.ornithologiki.gr/) και σε υλικό που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος LIFE «Υλοποίηση δράσεων διατήρησης για τον Θαλασσοκόρακα και τον ιγαιόγλαρο και αναγνώριση Θαλάσσιων ημαντικών Περιοχών για τα Πουλιά της λλάδας» (LIFE07 NAT/GR/000285). Πηγές: 3

4 Τα «παράξενα» καλαµάρια των ωκεανών Όλοι γνωρίζουμε τα καλαμάρια. Πόσα όμως πράγματα γνωρίζουμε πραγματικά γι αυτά; Η επιστημονική τους ονομασία είναι logito και είναι γένος θαλάσσιων ζώων, που ανήκουν στην οικογένεια Μυοψίδες. Διαθέτουν τα γενικά χαρακτηριστικά που έχουν τα Κεφαλόποδα. Υπάγονται στα μαλάκια και επίσης ανήκουν στα διβράγχια και δεκάποδα. Η κύρια τροφή τους είναι τα ψάρια. ίναι δεινοί κολυμβητές, ζουν σε κάποια απόσταση από τις ακτές και κάποια από αυτά μπορούν να «πετάξουν» σε κοντινές αποστάσεις έξω από το νερό. Το χαρακτηριστικό τους γνώρισμα είναι τα δέκα πλοκάμια γύρω από το στόμα, από τα οποία τα δύο είναι αρκετά πιο μακριά και στην άκρη τους φέρουν βεντούζες. Έχουν μήκος εκατοστά συνήθως, ωστόσο το γιγάντιο καλαμάρι μπορεί να φτάσει σε μήκος τα μέτρα περίπου. το πάνω μέρος του σώματος τους έχουν δύο μεγάλα μάτια και στη ράχη διαθέτουν ένα ασβεστολιθικό όστρακο, το οποίο είναι διάφανο και εύκαμπτο. Δεν έχουν μία καρδιά αλλά τρεις. Οι δύο καρδιές τρέφουν τα βράγχια, περιβάλλοντας η κάθε μία την μεγαλύτερη καρδιά η οποία αντλεί το αίμα σε όλο το σώμα. πίσης, έχουν την ικανότητα να αλλάζουν το χρώμα του δέρματός τους με βάση τις συνθήκες του περιβάλλοντος χάρη σε χρωμοφόρα κύτταρα που διαθέτουν, έτσι ώστε να έχουν το κατάλληλο καμουφλάζ για τη λεία τους και τους εχθρούς τους. λάχιστοι από εμάς όμως γνωρίζουμε την ύπαρξη και άλλων, πλην των κοινών, περίεργων αλλά ταυτόχρονα εκπληκτικών καλαμαριών που ζουν στους ωκεανούς, που αξίζουν την προσοχή μας χάρη στα ιδιαίτερα τους χαρακτηριστικά όπως τα παρακάτω: βάθη των ωκεανών και ξεχωρίζει για το χαμόγελο του που οφείλεται σε χρωστική ουσία που έχει κοντά στο στόμα του. Η δομή του σώματός του είναι μοναδική. Το μέσο μήκος του μανδύα ενός ενήλικα καλαμαριού φτάνει τα 100 χιλιοστά. Ο μανδύας του δεν περιέχει θηλές, ενώ τα πλοκάμια του βρίσκονται πάνω από τα λαμπυρίζοντα μάτια του και το κάνουν να φαίνεται ότι έχει πλούσια μαλλιά. Vampire squid το νερό, έχει την τάση να διογκώνεται χάρη σε ιόντα αμμωνίου που διαθέτει και αυτό το βοηθά να επιπλέει και να κολυμπάει. νήκει στην οικογένεια των Vampyroteuthis infernalis και ξεχωρίζει για τον εντυπωσιακό μανδύα του που τον χρησιμοποιεί για να προστατευτεί από τους εχθρούς του. Το καλαμάρι «βαμπίρ» το συναντάμε στους εύκρατους και τροπικούς ωκεανούς. Έχει κάποια κοινά χαρακτηριστικά με τα χταπόδια γι αυτό και το 1903 το είχαν αρχικά κατατάξει λανθασμένα στην κατηγορία των χταποδιών αλλά στην πραγματικότητα ανήκει σε ένα σπάνιο είδος καλαμαριού και μάλιστα αποτελεί το μοναδικό είδος της κατηγορίας του που έχει καταφέρει να επιζήσει. Φτάνει σε μήκος τα 30 εκατοστά και ζει σε βάθος μέτρων. ε αυτή τη θαλάσσια ζώνη, παρότι το οξυγόνο είναι ελάχιστο, το καλαμάρι «βαμπίρ» μπορεί να ζει και να αναπνέει κανονικά και αυτή του η ικανότητα το κάνει να ξεχωρίζει από όλα τα υπόλοιπα κεφαλόποδα. Colossal squid Piglet squid To piglet squid (γουρουνάκι) γνωστό με την επιστημονική ονομασία Helicocranchia pfefferi έχει σχήμα μπαλονιού, κάτι που το κάνει ιδιαίτερο. Ζει στα Όπως η ίδια λέξη μαρτυρά, πρόκειται για ένα κολοσσιαίο καλαμάρι του γένους Mesonychoteuthis hamiltoni, που φτάνει τα 14 μέτρα μήκος και (υνεχίζεται ) 4

5 τα 500 κιλά βάρος. Το αποκαλούν επίσης Antarctic ή Giant Cranch Squid καθώς πιστεύεται ότι είναι το μεγαλύτερο ασπόνδυλο του είδους του σε μάζα. ε αντίθεση με το γιγαντιαίο καλαμάρι, το είδος αυτό διαθέτει αιχμηρά άκρα. Το σώμα του είναι πιο φαρδύ επομένως και βαρύτερο, έχει επιπλέον μανδύες αλλά διαθέτει μικρότερα πλοκάμια από εκείνα του γιγαντιαίου καλαμαριού. Glass squid Υπάρχουν 60 είδη του glass squid (γυαλίκαλαμάρι) ή αλλιώς cockatoo squid και ανήκουν στην οικογένεια Cranchiidae. Ξεχωρίζει για το ημι-διαφανές του χρώμα. Περνά τις περισσότερες ώρες του σε ηλιόλουστα ρηχά νερά όπου σε συνδυασμό με το χρώμα του, έχει το καμουφλάζ που χρειάζεται. Ένα από τα πιο ασυνήθιστα είδη είναι το cranchia scabra και αυτό γιατί όταν αγχώνεται στα δύσκολα, «κλείνεται» στο σώμα του όπως η χελώνα. Striped Pyjama Squid την πραγματικότητα πρόκειται για σουπιά και η ονομασία της (ριγέ πιτζάμα) προέρχεται από τις διακριτές μαύρες ρίγες πάνω στο λευκό δέρμα της στο κεφάλι και το σώμα. Φτάνει τα 3 εκατοστά και τη συναντάμε στα νερά του νδο-ιρηνικού Ωκεανού. Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της το περνά στην άμμο και κοντά σε θαλάσσια λιβάδια που βρίσκονται στα 20 μέτρα βάθος. Japanese Flying Squid Το επιστημονικό του όνομα είναι Todarodes pacificus και ζει στα νερά του ιρηνικού Ωκεανού. ν και ιπτάμενο, δεν συνηθίζει να βγαίνει έξω από το νερό. Πετάει μόνο όταν καταστεί απόλυτη ανάγκη και κυρίως όταν θέλει να ξεφύγει από το θηρευτή του όπως οι φάλαινες και τότε το θέαμα είναι πολύ εντυπωσιακό, αφού μπορεί να πετάξει πολύ ψηλά καλύπτοντας μια απόσταση έως 30 μέτρα. Promachoteuthis Sulcus υτό το παράξενο «εξωγήινο» πλάσμα έχει την επιστημονική ονομασία Promachoteuthis Sulcus. ίναι ένα σπάνιο είδος που ανακαλύφθηκε το 2007 και είναι γνωστό για το φαινομενικά παρόμοιο με αυτό του ανθρώπου στόμα του. Πιάστηκε στα δίχτυα του γερμανικού ερευνητικού σκάφους "Walther Herwig", κοντά στα νησιά Tristan Da Cunha, σε βάθος έως μέτρων. ν και τρομαχτικό σε εμφάνιση, το καλαμάρι αυτό είναι αρκετά μικροσκοπικό (περίπου 25 χιλιοστά). Τα τρομαχτικά δόντια του δεν είναι τίποτα άλλο από τα διπλωμένα χείλη του με μόνο το πάνω και το κάτω τμήμα να είναι ορατά. Jumbo Squid Το συναντάμε σε βάθη μέτρων στον ανατολικό ιρηνικό Ωκεανό. Φημολογείται ότι δεν είναι ιδιαίτερα φιλικό προς τον άνθρωπο και όπως και άλλα μέλη της οικογένειας των Ommastrephinae στην οποία ανήκει, έχει βιοφωτίζοντα φωτοφόρα, ικανά να αλλάζουν γρήγορα τον χρωματισμό του σώματος του σε κόκκινο και λευκό χρώμα. Μπορεί να ζήσει μέχρι και δύο χρόνια. Πηγές:

6 Θαλάσσια Ρεύµατα Οι ρυθµιστές του παγκόσµιου κλίµατος (Μέρος ) Οι ναυτικοί γνώριζαν από πολύ παλιά ότι στους ωκεανούς υπάρχουν ρεύματα τα οποία ρέουν συνήθως κατά μήκος συγκεκριμένων διαδρομών. Οι ισπανικές γαλέρες που μετέφεραν χρυσό και ασήμι από το Μεξικό προς την σπανία έκαναν χρήση του Ρεύματος του Κόλπου που βοηθούσε τα πλοία να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, ενώ ο Benjamin Franklin χρησιμοποιούσε τα βιβλία καταγραφής των πλοίων για να σχεδιάσει ένα χάρτη με το Ρεύμα του Κόλπου. πό τότε, οι επιστήμονες έχουν αποκτήσει πολύ περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις κατευθύνσεις ροής και τον τρόπο δημιουργίας των ρευμάτων. Ρεύματα υπάρχουν σε όλο το βάθος του ωκεανού και μάλιστα σε ορισμένες περιοχές, δύο ή περισσότερα ρεύματα ρέουν σε διαφορετικές κατευθύνσεις και σε διαφορετικά βάθη. Το σύστημα της ωκεάνιας κυκλοφορίας είναι πολύπλοκο, καθώς εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η πνοή των επιφανειακών ανέμων, οι αντιθέσεις πυκνότητας των υδάτων λόγω έντονης εξάτμισης και αλμυρότητας και η επίδραση της δύναμης Coriolis (δηλαδή η δύναμη που ασκείται στη Γη λόγω της περιστροφής της και έτσι κάθε κίνηση στο βόρειο ημισφαίριο εκτρέπεται προς τα δεξιά, εάν το κοιτάζουμε από την θέση μας στο έδαφος, ενώ στο νότιο ημισφαίριο είναι αντίθετα προς τα αριστερά). ς δούμε όμως αναλυτικά τις κύριες αιτίες δημιουργίας των θαλάσσιων ρευμάτων. νεμογενή Ρεύματα πιράλ του Έκμαν ρεύμα κινείται σε γωνία 45 μοιρών προς την κατεύθυνση του ανέμου και οι αποκλίσεις από την κατεύθυνση του επιφανειακού ανέμου αυξάνονται με το βάθος, σχηματίζοντας ένα σπιράλ (γνωστό ως σπιράλ του Έκμαν). Προσθέτοντας την κίνηση σε όλα τα βάθη, έχουμε μια μέση τιμή του ρεύματος που κινείται κάθετα προς την κατεύθυνση του ανέμου προς τα δεξιά στο βόρειο Ημισφαίριο, και προς τα αριστερά στο νότιο ημισφαίριο. Το φαινόμενο της άντλησης Το σπιράλ του Ekman 1) Άνεμος 2) πιφανειακή δύναμη 3) Κατεύθυνση του κύματος 4) Δύναμη Coriolis Η άντληση, ή upwelling όπως είναι διεθνώς γνωστή, είναι η εξαναγκασμένη άνοδος ψυχρών και πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά νερών από τα βαθύτερα στρώματα στην επιφάνεια. Το φαινόμενο αυτό μπορεί να εμφανιστεί και στον ανοιχτό ωκεανό, κυρίως στη ζώνη του σημερινού, αλλά συνήθως συμβαίνει σε συγκεκριμένες παράκτιες περιοχές και ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που το προκαλούν είναι η μεταφορά Ekman. Ο άνεμος, εκτός από τα κύματα που δημιουργεί, ασκεί τριβή στην επιφάνεια της θάλασσας παρασύροντας το επιφανειακό νερό. Η τριβή του ανέμου σε συνδυασμό με την δύναμη Coriolis παρασύρουν τα νερά και τα εκτρέπουν προς τα δεξιά στο βόρειο ημισφαίριο. Καθώς η κίνηση μεταδίδεται στα βάθη του ωκεανού, το κάθε στρώμα παρασύρει με τριβή το επόμενο. υτό έχει σαν αποτέλεσμα τη συνεχή εκτροπή προς τα δεξιά της κίνησης των βαθύτερων στρωμάτων, με ταυτόχρονη μείωση της ταχύτητας. Η πρώτη θεωρία για το πώς ο άνεμος επηρεάζει τα επιφανειακά ρεύματα προήλθε από το ουηδό ωκεανογράφο και μαθηματικό Valfrid Ekman το Ο Ekman χώρισε τον ωκεανό σε έναν άπειρο αριθμό οριζόντιων στρωμάτων. Το κάθε στρώμα επηρεάζεται από τον άνεμο και τη τριβή και η δύναμη Coriolis επηρεάζει επίσης τα στρώματα επειδή αυτά κινούνται. Η εξισορρόπηση της τριβής και της δύναμης Coriolis οδήγησε τον Ekman στο συμπέρασμα ότι τα ρεύματα που προκύπτουν μειώνονται εκθετικά με το βάθος, το επιφανειακό Άντληση νερού σε παράκτια περιοχή σαν συνέπεια της μεταφοράς Ekman Η διεργασία αυτή είναι ζωτική διότι το νερό στα βάθη της θάλασσας είναι συνήθως πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά που απαιτούνται για την ανάπτυξη των θαλάσσιων οργανισμών και όταν το νερό αυτό με το φαινόμενο της άντλησης έρθει στην επιφάνεια τροφοδοτεί με θρεπτικά το βιολογικό κύκλο με αποτέλεσμα τη μεγάλη παραγωγικότητα (υνεχίζεται ) 6

7 των περιοχών αυτών. Οι ψυχρές θαλάσσιες μάζες που έρχονται στην επιφάνεια επηρεάζουν επίσης και το κλίμα των γειτονικών περιοχών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ακτών όπου εμφανίζεται το φαινόμενο της άντλησης και μπορεί να γίνει αντιληπτό κατά τα καλοκαιρινά μας μπάνια, είναι οι περιοχές του ιγαίου και του ονίου Πελάγους κατά τους θερινούς μήνες που πνέουν τα μελτέμια. Όπως φαίνεται και στη διπλανή εικόνα, οι παράκτιες ζώνες κατά μήκος των ακτών της Μικράς σίας στο ανατολικό ιγαίο και της Δυτικής λλάδας στο όνιο, αποτελούν περιοχές στις οποίες αντλούνται ψυχρά νερά από τα βαθύτερα στρώματα. Θερμική δορυφορική εικόνα της λλάδας. Με σκούρο μπλε φαίνονται οι περιοχές άντλησης ψυχρών νερών κατά τη διάρκεια των ανέμων βόρειας κατεύθυνσης (μελτέμια) Κυκλοφορία των σημαντικότερων ρευμάτων όπου τα θερμά ρεύματα κοντά στην επιφάνεια απεικονίζονται με κόκκινο, ενώ με μπλε απεικονίζονται τα βαθιά ψυχρά ρεύματα Θερμόαλος κυκλοφορία Η κυκλοφορία των βαθιών νερών που καθορίζεται κυρίως από τις διαφορές στην πυκνότητα λόγω έντονης εξάτμισης και αλμυρότητας, με πολύ έντονες κατακόρυφες και οριζόντιες μετακινήσεις ονομάζεται θερμόαλος κυκλοφορία. Η πυκνότητα του θαλασσινού νερού ποικίλει ανάλογα με την αλατότητα και τη θερμοκρασία. Το παγωμένο και αλμυρό νερό είναι «βαρύ» και βυθίζεται σε μεγάλα βάθη. υτό το φαινόμενο, που ονομάζεται συναγωγή, είναι υπεύθυνο για την κυκλοφορία εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού στον ωκεανό και εμφανίζεται κυρίως στις πολικές περιοχές του ωκεανού. Η χαμηλή θερμοκρασία και υψηλή αλατότητα είναι οι δύο κινητήριες δυνάμεις της συναγωγής. υτές οι δυνάμεις προκαλούν την κίνηση του πυκνού νερού από τις πολικές περιοχές προς τον σημερινό. πίσης, η εξάτμιση σε κλειστές λεκάνες, όπως η Μεσόγειος και η ρυθρά θάλασσα, παράγει αλμυρό και πυκνό νερό το οποίο ρέει προς τη γειτονική ωκεάνια λεκάνη από τα βαθύτερα σημεία που ενώνουν αυτές τις θάλασσες με τον τλαντικό και τον νδικό ωκεανό αντίστοιχα. την παραπάνω εικόνα φαίνεται η παγκόσμια ζώνη μεταφοράς η οποία εξασφαλίζει την ανάμιξη των υδάτινων μαζών από όλες τις θαλάσσιες λεκάνες. Τα επιφανειακά στρώματα νερού θερμαίνονται στη ζώνη του σημερινού και κατόπιν, με το Ρεύμα του Κόλπου του Μεξικού, μεταφέρονται βόρεια προς μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη όπου απελευθερώνουν θερμότητα στην ατμόσφαιρα. Καθώς ψύχονται τα επιφανειακά αυτά στρώματα γίνονται πυκνότερα και βυθίζονται χιλιάδες μέτρα σχηματίζοντας τα βαθιά νερά των πολικών περιοχών. υτό το ρεύμα ψυχρού νερού ρέει νότια προς την νταρκτική, συνεχίζει να κινείται ανατολικά γύρω της και μετά διασχίζει τον νδικό και ιρηνικό Ωκεανό. Οι μάζες του νερού σταδιακά θερμαίνονται και αναμειγνύονται με τα υπερκείμενα στρώματα καθώς κινούνται προς το (υνεχίζεται ) 7

8 Βορρά. φότου αναδυθούν στην επιφάνεια στον ιρηνικό, επιστρέφουν στο Βόρειο τλαντικό Ωκεανό. Η κυκλοφορία κατά μήκος αυτής της παγκόσμιας ζώνης μεταφοράς εκτιμάται ότι διαρκεί περίπου 1000 χρόνια. Η ροή αυτή είναι πολύ αργή σε σχέση με τα επιφανειακά ρεύματα και γίνεται παράλληλα με αυτά. υτή είναι η κυριότερη αιτία οξυγόνωσης των βαθιών νερών. ίναι χαρακτηριστικό ότι τα βαθιά νερά του τλαντικού είναι τα πλέον οξυγονωμένα, σε αντίθεση με τα νερά του ιρηνικού που είναι πιο φτωχά σε οξυγόνο, καθώς είναι τα τελευταία στα οποία φτάνει η παγκόσμια ζώνη μεταφοράς. Η NASA δημιούργησε δύο animation στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard, σε συνεργασία με το ργαστήριο εριώθησης (JPL) και το MIT, τα οποία προσομοιώνουν τα ρεύματα των ωκεανών και την ανανέωση των υδάτων της Μεσογείου. Μετρήσεις από την επιφάνεια της θάλασσας και δορυφορικά δεδομένα συνδυάστηκαν με μαθηματικά μοντέλα σε μια προσομοίωση της ωκεάνιας κυκλοφορίας από τον ούνιο του 2005 μέχρι τον Οκτώβριο του https://www.youtube.com/watch?v=l6n5tk3umiu https://www.youtube.com/watch?v=-hjmjoowwgu ε παγκόσμιο επίπεδο, τα ωκεάνια ρεύματα μεταφέρουν θερμότητα από τους τροπικούς μέχρι τους πόλους και διαμορφώνουν το κλίμα του πλανήτη. το επόμενο τεύχος θα μιλήσουμε για τα σημαντικότερα θαλάσσια ρεύματα (ρεύμα του Κόλπου, ρεύμα Κουροσίβο, Βόρειο και Νότιο σημερινό ρεύμα κ.ά.) καθώς και για το πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την ωκεάνια κυκλοφορία. Πηγές: Πηγές εικόνων: Τα links του µήνα: Για όσους είναι ή...νιώθουν ακόμα παιδιά, μια έκθεση σπάνιων και πολύτιμων παιχνιδιών στον λληνικό Κόσμο με τίτλο «Toy Stories»: Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πολικής ρκούδας στις 27 Φεβρουαρίου, ένα βίντεο εξερεύνησης της «πρωτεύουσας» των πολικών αρκούδων, Churchill στον Καναδά, μέσα από το φακό του Google Μaps: https://www.youtube.com/watch?v=qyhoz54hpc8#t=55 Περγάμου 5, Ν. μύρνη - θήνα , διοκτήτης: HELMEPA κδότης: Δημήτρης Κ. Μητσάτσος Διεύθυνση ύνταξης: Κριστιάνα Πρεκεζέ Κείμενα Τεύχους: ταματική ντωνάκου, Δημήτρης Γιάκος, λένη Τσόλκα χεδιασμός: Κωνσταντίνος νδρεάδης τείλτε µας τα σχόλιά σας για την προσπάθεια αυτή καθώς και προτάσεις για θέµατα τα οποία θα θέλατε να συµπεριλάβουµε! 8

Προκαταρκτικά αποτελέσματα για την αναπαραγωγική βιολογία του Θαλασσοκόρακα (Phalacrocorax aristotelis desmarestii)στο Β. Αιγαίο

Προκαταρκτικά αποτελέσματα για την αναπαραγωγική βιολογία του Θαλασσοκόρακα (Phalacrocorax aristotelis desmarestii)στο Β. Αιγαίο Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Προκαταρκτικά αποτελέσματα για την αναπαραγωγική βιολογία του Θαλασσοκόρακα (Phalacrocorax aristotelis desmarestii)στο Β. Αιγαίο Κατσαδωράκης, Γ., Fric, J., Δημαλέξης, Α.,

Διαβάστε περισσότερα

1. Το φαινόµενο El Niño

1. Το φαινόµενο El Niño 1. Το φαινόµενο El Niño Με την λέξη Ελ Νίνιο, προσφωνούν οι Ισπανόφωνοι το Θείο Βρέφος. Η ίδια λέξη χρησιµοποιείται για να εκφράσει µια µεταβολή του καιρού στις ακτές του Περού, που εµφανίζεται εδώ και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑ. ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών

ΚΛΙΜΑ. ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών ΚΛΙΜΑ ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Κλίµα Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γνώση του κλίµατος που επικρατεί σε κάθε περιοχή, για τη ζωή του ανθρώπου και τις καλλιέργειες. Εξίσου

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

6. ΩΚΕΑΝΙΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ - ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ

6. ΩΚΕΑΝΙΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ - ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ 6. ΩΚΕΑΝΙΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ - ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ 6.1 Γενικά Η επιφάνεια των ωκεανών βρίσκεται συνέχεια κάτω από την επίδραση των ατµοσφαιρικών συνθηκών, δηλαδή της τριβής που ασκεί ο άνεµος στην επιφάνεια, και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3

Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3 Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3 ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ο φαλαινοκαρχαρίας (Rhincodon typus - Ρυγχόδων ο τύπος) είναι ένας αργά κινούμενος καρχαρίας που τρέφεται φιλτράροντας την τροφή του και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 5. ΑΝΕΜΟΙ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 5. ΑΝΕΜΟΙ Αέριες μάζες κινούνται από περιοχές υψηλότερης προς περιοχές χαμηλότερης

Διαβάστε περισσότερα

Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά.

Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά. Καλλιεργώντας τη νατουραλιστική νοημοσύνη των παιδιών. Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά. Φάλαινες, φυσητήρες, σταχτοδέλφινα, ρινοδέλφινα, φώκιες και ζιφιοί Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Το εκπαιδευτικό υλικό αυτό στην αρχική του μορφή δημιουργήθηκε και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά 2014-15 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451 ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία του θείου για τους υδρόβιους οργανισμούς?

Η σημασία του θείου για τους υδρόβιους οργανισμούς? ΘΕΙΟ (S) 26 Η σημασία του θείου για τους υδρόβιους οργανισμούς? σημαντικό στοιχείο στη δομή των πρωτεϊνών (*) συνήθως δεν δρα ως περιοριστικός παράγοντας στην ανάπτυξη και την κατανομή των οργανισμών στα

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Αρχές και έννοιες της Ωκεανογραφίας, με ιδιαίτερη έμφαση στις φυσικές διεργασίες των ωκεάνιων συστημάτων. Φυσικές ιδιότητες και οι φυσικές παράμετροι του θαλασσινού νερού, και χωροχρονικές

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι όπου έχει σημασία να είστε κοντά

Το παιχνίδι όπου έχει σημασία να είστε κοντά Το παιχνίδι όπου έχει σημασία να είστε κοντά Τι μήκος έχει η γέφυρα Golden Gate; Που έχουν βρεθεί «αποδείξεις» της ύπαρξης του Γέτι; Πόσα αγάλματα υπάρχουν στο Νησί του Πάσχα; Πολύ πιθανό να μην γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ

5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ 5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ 5.1 Καταστατική Εξίσωση, συντελεστές σ t, και σ θ Η πυκνότητα του νερού αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την κίνηση των θαλασσίων µαζών και την κατακόρυφη

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο.

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο. ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ Η ιστιοπλοΐα ανοιχτής θαλάσσης δεν διαφέρει στα βασικά από την ιστιοπλοΐα τριγώνου η οποία γίνεται με μικρά σκάφη καi σε προκαθορισμένο στίβο. Όταν όμως αφήνουμε την ακτή και ανοιγόμαστε στο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Τα μέλη της ομάδας μας:παπαδόπουλος Σάββας Σταθάτος Γιάννης Τσαπάρας Χρήστος Τριανταφύλλου Δημήτρης Χάλαρης Στέλιος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή 2. Το νερό στη φύση 3. Νερό και άνθρωπος 4.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα έχει τρίχωμα διαφορετικού χρώματος στο σώμα της που κάνουν τις ρίγες των μελισσών να φαίνονται καφέ και κίτρινες. Στο κεφάλι της έχει δεξιά και αριστερά δύο μεγάλα μάτια,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ):

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μιχάλης Βραχνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Θεσσαλίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 6 ΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΓΗ ΚΑΙ Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το γεωγραφικό πλάτος 2) την αναλογία ξηράς/θάλασσας 3) το

Διαβάστε περισσότερα

Θαλάσσιες ΙΒΑ στην Ελλάδα. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία εκέμβριος 2010

Θαλάσσιες ΙΒΑ στην Ελλάδα. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία εκέμβριος 2010 Θαλάσσιες ΙΒΑ στην Ελλάδα Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία εκέμβριος 2010 1 Περιεχόμενα Είδη προτεραιότητας Θαλάσσια ΙΒΑ και προγράμματα της Ορνιθολογικής γιαταθαλασσοπούλια Μεθοδολογία Προκαταρκτικά αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

Φάροι: πολύτιµο βοήθηµα για τη ναυσιπλοΐα από την αρχαιότητα

Φάροι: πολύτιµο βοήθηµα για τη ναυσιπλοΐα από την αρχαιότητα Τεύχος: 51 Μάρτιος 2015 των Ναυτίλων Το Περισκόπιο των Ναυτίλων είναι ένα µηνιαίο ηλεκτρονικό δελτίο της HELMEPA που έχει ως στόχο να φέρει τους νέους ανθρώπους στην λλάδα πιο κοντά σε θέµατα που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Οι φίλοι μας τα ΔΕΛΦΙΝΙΑ. Κείμενο και εικονογράφηση: Giovanni Bearzi

Οι φίλοι μας τα ΔΕΛΦΙΝΙΑ. Κείμενο και εικονογράφηση: Giovanni Bearzi Οι φίλοι μας τα ΔΕΛΦΙΝΙΑ Κείμενο και εικονογράφηση: Giovanni Bearzi Αυτό το βιβλίο ανήκει στον / στην Οι φίλοι μας τα ΔΕΛΦΙΝΙΑ Κείμενο και εικονογράφηση: Giovanni Bearzi (1994) Μετάφραση: Βούλα Αλεξιάδου

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ του ΣΠΥΡΟΥ ΣΚΑΡΕΑ, Γεωπόνου-Εντομολόγου Όλοι μας έχουμε δει μέλισσες να πετούν από λουλούδι σε λουλούδι. Όλοι μας έχουμε απολαύσει το μέλι,

Διαβάστε περισσότερα

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες 10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες Ο Παγασητικός είναι μια κλειστή θάλασσα που τα νερά της αλλάζουν κάθε 8-9 μέρες χάρη στα ρεύματα Οι παλιές, μεγάλες πληγές Ελλιπής βιολογικός καθαρισμός Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3: Η ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3: Η ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3: Η ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ ΑΓΡΙΝΙΟ, 2016 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3: Η ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εξισώσεις Κίνησης (Equations of Motion)

Εξισώσεις Κίνησης (Equations of Motion) Εξισώσεις Κίνησης (Equations of Motion) Αναλύουμε την απόκριση ενός ρευστού υπό την επίδραση εσωτερικών και εξωτερικών δυνάμεων. Η εφαρμογή της ρευστομηχανικής στην ωκεανογραφία βασίζεται στη Νευτώνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΚΤΩΝ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΚΤΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΚΤΩΝ 25.9.2010 Γίνε κι εσύ μέρος της λύσης Δήλωσε συμμετοχή για τον καθαρισμό μιας κοντινής σου παραλίας Κάθε Σεπτέμβριο, το τρίτο Σάββατο, χιλιάδες εθελοντές σε

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες Ωκεανοί Το νερό καλύπτει τα δύο τρίτα της γης και το 97% όλου του κόσµου υ και είναι κατοικία εκατοµµυρίων γοητευτικών πλασµάτων. Οι ωκεανοί δηµιουργήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

8. Η γενική κυκλοφορία της ατμόσφαιρας

8. Η γενική κυκλοφορία της ατμόσφαιρας 8. Η γενική κυκλοφορία της ατμόσφαιρας Το θέμα του όγδοου κεφαλαίου είναι η γενική κυκλοφορία της ατμόσφαιρας ως παράγοντας διαμόρφωσης του κλίματος. Περιγράφονται οι επικρατούσες θεωρίες περί ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Η εργασία που επέλεξες θα σου δώσει τη δυνατότητα να συνεργαστείς με συμμαθητές σου και να σχεδιάσετε μια εικονική εκδρομή με το Google Earth.

Η εργασία που επέλεξες θα σου δώσει τη δυνατότητα να συνεργαστείς με συμμαθητές σου και να σχεδιάσετε μια εικονική εκδρομή με το Google Earth. Μια εικονική εκδρομή με το Google Earth Αγαπητέ μαθητή, Η εργασία που επέλεξες θα σου δώσει τη δυνατότητα να συνεργαστείς με συμμαθητές σου και να σχεδιάσετε μια εικονική εκδρομή με το Google Earth. Εσύ

Διαβάστε περισσότερα

Σέσσι, Γραμματικό. κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς

Σέσσι, Γραμματικό. κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς Σέσσι, Γραμματικό κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς Το καλοκαίρι του 2009 το Γραμματικό έγινε η περισσότερο συζητημένη περιοχή, αφού δυστυχώς για μια εβδομάδα σχεδόν το όνομα του φιγουράριζε σε όλα τα δελτία

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Habitat: κυρίαρχη μορφή, γύρω από την οποία αναπτύσσεται ένας οικότοπος Χλωρίδα (π.χ. φυτό-φύκος) Πανίδα (π.χ. ύφαλος διθύρων) Γεωλογική μορφή (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ Μ Η Μ Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Σ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ, 70 17671 ΚΑΛΛΙΘΕΑ-ΤΗΛ: 210-9549151 FAX: 210-9514759 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ E ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ-ΑΛΑΤΟΤΗΤΑ-ΠΙΕΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν.

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. 1 Που συμβαίνουν οι περισσότερες βροχοπτώσεις; Κυρίως στη θάλασσα. Και μάλιστα στο Ισημερινό. Είδαμε γιατί στο προηγούμενο μάθημα. Ρίξε μία ματιά.

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί

Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί Η ποσότητα της βροχής που φτάνει στην επιφάνεια της γης εάν συγκεντρωθεί σε µα οριζόντια επιφάνεια, θα σχηµατίσει ένα υδάτινο στρώµα, το πάχος του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Oι Κατηγορίες Κλιμάτων :

Oι Κατηγορίες Κλιμάτων : ΚΛΙΜΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Oι Κατηγορίες Κλιμάτων : Κατηγορία Α : Τροπικά κλίματα Στην πρώτη κατηγορία, που συμβολίζεται με το κεφαλαίο Α, εντάσσονται όλοι οι τύποι του Τροπικού κλίματος. Κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΜΑ : ΒΟΡΕΙΟ ΣΕΛΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΜΑ : ΒΟΡΕΙΟ ΣΕΛΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΜΑ : ΒΟΡΕΙΟ ΣΕΛΑΣ ΟΝΟΜΑ : ΜΗΛΙΑΡΑΚΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ.... : Γ3 ΥΠΕΥΘ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ.. : BΡΟΝΤΗ ΚΡΗΝΗ ΓΕΝΙΚΑ Το φαινόμενο αυτό είναι από τα ωραιότερα που πρόσφερε η Φύση σε ποικιλία

Διαβάστε περισσότερα

Τα πιο μεγαλόπρεπα στολίδια της Γης. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Στ Δημοτικού Αναζητώντας τα πιο μεγαλόπρεπα στολίδια Γεωγραφία

Τα πιο μεγαλόπρεπα στολίδια της Γης. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Στ Δημοτικού Αναζητώντας τα πιο μεγαλόπρεπα στολίδια Γεωγραφία Τάξη Φύλλο ς Μάθημα Στ Δημοτικού Αναζητώντας τα πιο μεγαλόπρεπα στολίδια Γεωγραφία Η Γη είναι ένας από τους οκτώ πλανήτες του ηλιακού συστήματος, ο μοναδικός πάνω στον οποίο, μέχρι σήμερα, πιστεύεται ότι

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου!

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Ψάξαμε και βρήκαμε. Ομαδικές εργασίες στα πλαίσια της ενότητας «Οι ακροβάτες της θάλασσας». Οι μαθητές έφτιαξαν δελτία ταυτότητας για κάθε προστατευόμενο ζώο. Έψαξαν και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ Τ Ι Ε Ι Ν Α Ι Τ Ο Σ Ε Λ Α Σ ;

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε.

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Βλέπουμε συχνά μέλισσες στα λουλούδια Τι ξέρουμε γι αυτές; Ημέλισσα είναι έντομο Υπάρχει στη Γη εδώ και 30 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας.

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» OdyKouk@gmail.com Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα.

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. 1 Είναι η σταθερή και αδιάκοπη κίνηση του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της Γης, στο υπέδαφος

Διαβάστε περισσότερα

Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη. Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας

Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη. Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας Θαλάσσιο παράκτιο οικοσύστημα της Ποσειδωνίας Στις Ελληνικές θάλασσες υπάρχουν πυκνά και εκτεταμένα υποθαλάσσια λιβάδια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

1. Τοπικοί άνεµοι και ατµοσφαιρική ρύπανση

1. Τοπικοί άνεµοι και ατµοσφαιρική ρύπανση 1. Τοπικοί άνεµοι και ατµοσφαιρική ρύπανση Όπως είναι γνωστό, οι ρύποι µιας καπνοδόχου αποµακρύνονται ακολουθώντας υποχρεωτικά την κατεύθυνση πνοής του ανέµου. Η ταχύτητα του ανέµου δεν είναι σταθερή.

Διαβάστε περισσότερα

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το ΔΙΑΔΡΟΜΗ 5 ΝΗΣΟΣ ΔΟΚΟΣ Προβλήτα στο ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΚΑΣΤΡΟ Κορυφή ΔΟΚΟΥ Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 5,8 χλμ. 2 ώρ. 05 3 * Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το λιμάνι της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝOΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Η ηλιακή ακτινοβολία που πέφτει στην επιφάνεια της Γης απορροφάται κατά ένα μέρος από αυτήν, ενώ κατά ένα άλλο μέρος εκπέμπεται πίσω στην ατμόσφαιρα με την μορφή υπέρυθρης

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η βόρεια ράχη του Χατζή

Η βόρεια ράχη του Χατζή Η βόρεια ράχη του Χατζή Το Χατζή αποτελεί ένα μεγάλο ορεινό όγκο στο νοτιοδυτικό τμήμα του Νομού Τρικάλων με ψηλότερη κορυφή το Χατζή 2038μ και άλλες ψηλές κορυφές όπως το Κάστρο 1963μ, η Βρωμέρη 1955μ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα Περιγραφή Η εκβολή του όρμου Λεύκα βρίσκεται περίπου 5 χιλιόμετρα βόρεια του οικισμού Αρνάς (ή Άρνη) στην Άνδρο. Πρόκειται για εκβολή ρύακα σχεδόν μόνιμης ροής, που τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ Η βροχή αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες μετεωρολογικές παραμέτρους. Είναι η πιο κοινή μορφή υετού και αποτελείται από σταγόνες που βρίσκονται σε υγρή κατάσταση. 1. Βροχομετρικές παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

Δυνάμεις που καθορίζουν την κίνηση των αέριων μαζών

Δυνάμεις που καθορίζουν την κίνηση των αέριων μαζών Κίνηση αερίων μαζών Πηγές: Fleae and Businer, An introduction to Atmosheric Physics Πρ. Ζάνης, Σημειώσεις, ΑΠΘ Π. Κατσαφάδος και Ηλ. Μαυροματίδης, Αρχές Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας, Χαροκόπειο Παν/μιο.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 13 Απριλίου, 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω, πριν απαντήσετε οποιαδήποτε ερώτηση. Γενικές οδηγίες: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ Μ Η Μ Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Σ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ, 70 17671 ΚΑΛΛΙΘΕΑ-ΤΗΛ: 210-9549151 FAX: 210-9514759 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ Από Καψιμάλη Βασίλη Δρ. Γεωλόγο - Ωκεανογράφο

Διαβάστε περισσότερα

LIFE09 NAT/GR/000323 Demonstration of the Biodiversity Action Planning approach, to benefit local biodiversity on an Aegean island.

LIFE09 NAT/GR/000323 Demonstration of the Biodiversity Action Planning approach, to benefit local biodiversity on an Aegean island. Σχέδιο Δράσης για την Διατήρηση της Βιοποικιλότητας των Ακατοίκητων Νησίδων της Σκύρου Ιούνιος 2011 Στην παρούσα έκδοση του Σχεδίου Δράσης για την Διατήρηση της Βιοποικιλότητας των Ακατοίκητων Νησίδων

Διαβάστε περισσότερα

MIL019 - Εποχικό αλμυρό λιμνίο όρμου Αγ. Δημητρίου

MIL019 - Εποχικό αλμυρό λιμνίο όρμου Αγ. Δημητρίου MIL019 - Εποχικό αλμυρό λιμνίο όρμου Αγ. Δημητρίου Περιγραφή Το εποχιακό αλμυρό λιμνίο Αγ. Δημητρίου βρίσκεται στον ομώνυμο όρμο, 2,3 χιλιόμετρα περίπου βόρεια του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Ενότητα 7. Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ.

Μετεωρολογία. Ενότητα 7. Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ. Μετεωρολογία Ενότητα 7 Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ. Ενότητα 7: Η κίνηση των αέριων μαζών Οι δυνάμεις που ρυθμίζουν την κίνηση των αέριων μαζών (δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π.

Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π. Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π. Στρυμόνα ρ. Γεώργιος Συλαίος Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Γεωστροφική Εξίσωση. Στην εξίσωση κίνησης θεωρούμε την απλούστερη λύση της. Έστω ότι το ρευστό βρίσκεται σε ακινησία. Και παραμένει σε ακινησία

Γεωστροφική Εξίσωση. Στην εξίσωση κίνησης θεωρούμε την απλούστερη λύση της. Έστω ότι το ρευστό βρίσκεται σε ακινησία. Και παραμένει σε ακινησία Γεωστροφική Εξίσωση Στο εσωτερικό του ωκεανού, η οριζόντια πιεσοβαθμίδα προκαλεί την εμφάνιση οριζόντιων ρευμάτων αλλά στη συνέχεια αντισταθμίζεται από τη δύναμη Coriolis, η οποία προκύπτει από τα οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Εξωγενείς. παράγοντες ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ

Εξωγενείς. παράγοντες ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Κεφάλαιο 3 ο : Αποσάθρωση Εξωγενείς παράγοντες Ονοµάζονται εκείνοι οι παράγοντες που συντελούν στην καταστροφή του αναγλύφου Ο φυσικός τους χώρος είναι η επιφάνεια της γης. Έχουν σαν έδρα τους την ατµόσφαιρα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΜΑΖΕΣ ΣΤΟΥΣ ΩΚΕΑΝΟΥΣ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΜΑΖΕΣ ΣΤΟΥΣ ΩΚΕΑΝΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΜΑΖΕΣ ΣΤΟΥΣ ΩΚΕΑΝΟΥΣ Η ωκεάνια κυκλοφορία διαιρείται σε δύο τμήματα, την θερμόαλη και την ανεμογενή συνιστώσα ωκεάνιας κυκλοφορίας. Αυτό σημαίνει ότι η ωκεάνια κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

διατήρησης της μάζας.

διατήρησης της μάζας. 6. Ατομική φύση της ύλης Ο πρώτος που ισχυρίστηκε ότι η ύλη αποτελείται από δομικά στοιχεία ήταν ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Δημόκριτος. Το πείραμα μετά από 2400 χρόνια ήρθε και επιβεβαίωσε την άποψη αυτή,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΜΑΖΕΣ ΣΤΟΥΣ ΩΚΕΑΝΟΥΣ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΜΑΖΕΣ ΣΤΟΥΣ ΩΚΕΑΝΟΥΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΜΑΖΕΣ ΣΤΟΥΣ ΩΚΕΑΝΟΥΣ Η ωκεάνια κυκλοφορία διαιρείται σε δύο τμήματα: Α) τη θερμόαλη κυκλοφορία, και Β) την ανεμογενή κυκλοφορία. Άρα η ωκεάνια κυκλοφορία οφείλεται κατά ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2.1 Ωκεανοί και Θάλασσες. Σύµφωνα µε τη ιεθνή Υδρογραφική Υπηρεσία (International Hydrographic Bureau, 1953) ως το 1999 θεωρούντο µόνο τρεις ωκεανοί: Ο Ατλαντικός, ο Ειρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

Ψάρια και Θαλασσινά στο Kόκκινο! - μία λίστα με τα είδη που κινδυνεύουν περισσότερο-

Ψάρια και Θαλασσινά στο Kόκκινο! - μία λίστα με τα είδη που κινδυνεύουν περισσότερο- Σχεδιασμός: www.myrmigidesignhouse.gr Κλεισόβης 9, 106 77 Αθήνα Tηλ.: 210 3840774-5 Fax: 210 3804008 E-mail: cnetwork@greenpeace.org www.greenpeace.gr Ψάρια και Θαλασσινά στο Kόκκινο! - μία λίστα με τα

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Μύλους με κατακόρυφη κίνηση Μύλους με οριζόντια κίνηση Και τα δυο

Μύλους με κατακόρυφη κίνηση Μύλους με οριζόντια κίνηση Και τα δυο 2 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α' PROJECT: ΜΕ ΤΗΝ ΠΝΟΗ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ... ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2011-2012 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Πλάκας Ηλίας, Γιώτα Ευαγγελία ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Σε τι μετατρέπουν οι ανεμογεννήτριες την

Διαβάστε περισσότερα

Οι φίλοι μας, τα ζώα Σχ. έτος

Οι φίλοι μας, τα ζώα Σχ. έτος Ο ΣΚΥΛΟΣ Το τρίχωμά του έχει χρώμα μαύρο. Έχει τέσσερα πόδια, μεγάλα μάτια, μακριά αυτιά και μαύρη μύτη. Η ουρά του είναι κοντή. Είναι θηλαστικό ζώο. Γεννάει κουταβάκια. Τα κουταβάκια είναι παιχνιδιάρικα.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Οι πολικές περιοχές, όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται βορειότερα από το Βόρειο Πολικό Κύκλο και νοτιότερα από το Νότιο Πολικό Κύκλο. Συγκεκριμένα ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΑΛΛΙΑ Η Γαλλία είναι μία μεγάλη χώρα της δυτικής Ευρώπης. Ο πληθυσμός της ανέρχεται στα 66,6 εκατομμύρια και το νόμισμα της είναι το ευρό.

Διαβάστε περισσότερα

Φως =Hλιακή ενέργεια. Επίδραση στους οργανισμούς ανάλογα με: διάρκεια, ένταση, μήκος κύματος, αναλογία φως/σκοτάδι

Φως =Hλιακή ενέργεια. Επίδραση στους οργανισμούς ανάλογα με: διάρκεια, ένταση, μήκος κύματος, αναλογία φως/σκοτάδι Φως Φως =Hλιακή ενέργεια Επίδραση στους οργανισμούς ανάλογα με: διάρκεια, ένταση, μήκος κύματος, αναλογία φως/σκοτάδι εκτός Γης ηλιακή ακτινοβολία Το μεγαλύτερο τμήμα ανακλάται, απορροφάται από τα σύννεφα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ ΑΝΕΜΟΣ Άνεμο λέμε τις κινήσεις της μάζας του αέρα που περιβάλλει τη Γη. Αυτό που προκαλεί τις κινήσεις αυτές είναι οι διαφορά της ατμοσφαιρικής πίεσης ανάμεσα σε γειτονικές περιοχές. Ο άνεμος θα κινηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc,

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θαλάσσια αύρα ονομάζουμε τον τοπικό άνεμο ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα