φής τροφίµων. Παροµοίως, δεν έχουµε ακριβή στοιχεία για τις επιπτώσεις που έχουν το παραγωγικό πλεόνασµα στις αναπτυγµένες χώρες και οι καταναλωτικές

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "φής τροφίµων. Παροµοίως, δεν έχουµε ακριβή στοιχεία για τις επιπτώσεις που έχουν το παραγωγικό πλεόνασµα στις αναπτυγµένες χώρες και οι καταναλωτικές"

Transcript

1 ÈÛ ÁˆÁ Το βιβλίο αυτό είναι ασυνήθιστο: ένα µείγµα από αντικειµενικά δεδοµένα και προσωπικές παρατηρήσεις, ένα υβρίδιο δοκιµίου και προσωπικής κινηµατογραφικής καταγραφής. Παρουσιάζουµε τα δύο αυτά µέρη χρησιµοποιώντας διαφορετική γραµµατοσειρά για το καθένα. Τα δύο κείµενα αναπτύσσονται παράλληλα, αλληλοσυµπληρώνονται και είναι εν µέρει αλληλένδετα. Πρόκειται για: Την καταγραφή των εµπειριών του κινηµατογραφιστή Valentin Thurn, ο οποίος περιγράφει τα γυρίσµατα του ντοκιµαντέρ Taste the Waste σε τέσσερις ηπείρους, αλλά και τα συναισθήµατά του και τα προσωπικά του κίνητρα. Την ανάλυση των αιτιών και των περιστάσεων που οδηγούν στην παγκόσµια σπατάλη τροφίµων µαζί µε προτάσεις για πιθανές λύσεις από τον δηµοσιογράφο και συγγραφέα Stefan Kreutzberger. Μπορείτε να διαβάσετε τα δύο κείµενα ξεχωριστά, αλλά και σαν σύνολο, καθώς αλληλοσυµπληρώνονται. Κάποιες επιµέρους επαναλήψεις ήταν αναπόφευκτες και έγιναν συνειδητά. Το όλο εγχείρηµα ξεκίνησε µε την ιδέα για το ντοκιµαντέρ, σύντοµα όµως αποδείχθηκε ότι δεν υπάρχουν παρά ελάχιστες δηµοσιεύσεις για το γιγαντιαίο αυτό πρόβλη- µα σπατάλης. Έτσι, αποφασίσαµε να συνοψίσουµε τις δικές µας έρευνες σε ένα βιβλίο. Το Taste the Waste είναι πρώτα απ όλα ένα βιβλίο για την ταινία Taste the Waste εκδόθηκε ταυτόχρονα µε την πρώτη προβολή της στη Γερµανία, το Είναι όµως κι ένας οδηγός για το πώς µπορούµε να αναλάβουµε δράση. Θέλουµε να σταθεί αφετηρία για µια κοινωνική αλλαγή. Συνεπώς, µπορεί να το δει κανείς και σαν συλλογή υλικών για επιµορφωτικά σεµινάρια ή για περαιτέρω δράσεις. Μαζί µε περιβαλλοντικές οργανώσεις και οργανώσεις υποστήριξης του Τρίτου Κόσµου

2 12 TASTE THE WASTE έχουµε ήδη ξεκινήσει µια δηµόσια καµπάνια κατά της σπατάλης τροφί- µων, τα πρώτα βήµατα της οποίας περιγράφονται εδώ. Θέλουµε να δείξουµε ότι η σπατάλη του φαγητού µάς αγγίζει συναισθηµατικά και ότι η ενασχόλησή µας µε το θέµα µετέβαλε και τις δικές µας συµπεριφορές. Το ένα τρίτο των τροφίµων που παράγονται παγκοσµίως για τον άνθρωπο καταλήγει στα σκουπίδια. Μάλιστα, οι εκτιµήσεις για τις αναπτυγµένες χώρες µιλάνε για το µισό, και το βουνό των απορριµµάτων χρόνο µε το χρόνο µεγαλώνει από τη δεκαετία του 1970 αυξήθηκε κατά 50%. Προφανώς, ξεχάστηκαν εδώ και καιρό οι εµπειρίες που είχε η Γερµανία µε την έλλειψη τροφίµων µετά τον πόλεµο. Περασµένες ξεχασµένες οι νουθεσίες των µανάδων και των γιαγιάδων µας να µην αφήνουµε το πιάτο µας µισογεµάτο, τη στιγµή που λιµοκτονούν τα παιδάκια στην Αφρική. Τα τρόφιµα σήµερα αποτελούν προϊόν µαζικής κατανάλωσης, οι αλυσίδες ντισκάουντ µάρκετ* ανταγωνίζονται µε όλο και πιο χαµηλές τιµές. Στο σούπερ µάρκετ καλούµαστε πλέον να διαλέξου- µε ανάµεσα σε 100 είδη γιαουρτιού, µε αποτέλεσµα το προϊόν που διαλέξαµε συχνά να χαλάσει απλώς µες στο ψυγείο. Είναι πράγµατι να απορείς: Σε έναν κόσµο όπου καταγράφονται και υπολογίζονται περίπου τα πάντα δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία για τις συνήθειές µας σχετικά µε το τι τρώµε και το τι πετάµε. Το µόνο που διαθέτουµε είναι κάποιες µέσες τιµές και κάποιοι γενικοί υπολογισµοί σχετικά µε τα τρόφιµα που πραγµατικά καταναλώνουµε κι εκείνα που περιφρονούµε. Κανείς δεν µπήκε στον κόπο να ερευνήσει τις απώλειες και τη σπατάλη της τροφής κατά µήκος της αλυσίδας παραγωγής και κατανάλωσης. Έχουµε φτάσει σε σηµείο να έχει χαρτογραφηθεί µε ακρίβεια κάθε τετραγωνικό εκατοστό της πίσω πλευράς της Σελήνης, κανείς όµως δεν µπορεί να µας πει ακριβώς πόσοι πόροι σε ενέργεια, νερό, έδαφος και εργασία χάνονται ανεκµετάλλευτοι λόγω της καταστρο- * Τα ντισκάουντ µάρκετ (discount markets), γνωστά και ως «εκπτωτικές αλυσίδες», είναι τα σούπερ µάρκετ που εµπορεύονται αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο «ιδιωτικές ετικέτες» και όχι επώνυµα προϊόντα. Στην Ελλάδα αυτή τη στιγµή καθαρή αλυσίδα ντισκάουντ είναι µόνο τα Lidl. (Σ.τ.Μ.)

3 EIΣAΓΩΓH 13 φής τροφίµων. Παροµοίως, δεν έχουµε ακριβή στοιχεία για τις επιπτώσεις που έχουν το παραγωγικό πλεόνασµα στις αναπτυγµένες χώρες και οι καταναλωτικές µας συνήθειες στις συνθήκες ζωής των ανθρώπων και των ζώων στο νότιο ηµισφαίριο. Όλα αυτά παρά το γεγονός ότι το πρόβληµα, σύµφωνα µε κάποιες διεθνείς µελέτες, φαίνεται να έχει πάρει ιλιγγιώδεις διαστάσεις. Πρέπει να µελετήσουµε τους αριθµούς αυτούς, αν θέλουµε να αλλάξουµε τα πράγµατα εδώ, στη Γερµανία. Πριν ξεκινήσουµε θα πρέπει να ξεκαθαριστούν κάποια βασικά ερωτήµατα: Πού ξεκινάει η σπατάλη και πώς ορίζω τα τροφικά απορρίµµατα; Εδώ τα πράγµατα είναι αρκετά συγκεχυµένα. Μήπως αποτελούν µορφές της σπατάλης τροφίµων και τα βιοκαύσιµα ή η κρεατοφαγία; Σπαταλιέται η ενέργεια των σιτηρών που πάνε στην κτηνοτροφία ή µήπως πρόκειται για µια αναγκαία επένδυση, προκειµένου να αποκτήσου- µε ανώτερης ποιότητας ζωικές πρωτεΐνες; Πάνω από ένα δισεκατοµµύριο άνθρωποι στον πλανήτη είναι υπέρβαροι, τρέφονται µε λάθος τρόπο και καταναλώνουν υπερβολικές ποσότητες τροφίµων και ποτών που είναι πλούσια σε ενέργεια. Μήπως κάτι τέτοιο αποτελεί επίσης σπατάλη ή ακόµη και σκόπιµη µορφή διάθεσης απορριµµάτων σε ένα οικονο- µικό σύστηµα το οποίο βασίζεται στην κατανάλωση και την πλεονασµατική παραγωγή; Παράγουν και σπαταλάνε οι πολυεθνικές τροφίµων επίτηδες υπερβολικά πολλά αγαθά για λόγους κερδοφορίας ή µήπως οφείλει να παράγει κάτι παραπάνω µια υγιής εθνική οικονοµία, ώστε να είναι εξασφαλισµένη σε περιόδους κρίσης; Θα περιοριστούµε αρχικά στις απώλειες και στη σπατάλη των τροφίµων που καλλιεργούνται και παράγονται άµεσα για να καταναλωθούν από τον άνθρωπο. Αλλά κι εδώ οι αριθµοί κάθε άλλο παρά ξεκάθαροι είναι. εν υπάρχουν ενιαίες µελέτες, πάρα µόνο κάποιες ενδείξεις και εκτιµήσεις για το τι ξεµένει καθηµερινά στα χωράφια για να µπει ξανά κάτω από το άροτρο, τι πετιέται ήδη κατά τη συγκοµιδή, τι καταστρέφεται από ζιζάνια, τι χαλάει στις αποθήκες, κατά τη µεταφορά στο εργοστάσιο ή στην αγορά, και για το τι πετάει εντέλει ο καταναλωτής στο σκουπιδοτενεκέ του ή στην αποχέτευση. Μοιάζει µε παζλ: στην Αυστρία οι µετρήσεις έγιναν στα νοικοκυριά, στις ΗΠΑ στα εργοστάσια και στην Ιταλία και την Αγγλία στις αγροτικές µονάδες. Συνολικά, πάντως, βγαίνει το συµπέρασµα ότι πετάµε όσα περίπου τρώµε.

4 14 TASTE THE WASTE Γιατί έχασαν οι άνθρωποι στις αναπτυγµένες χώρες την εκτίµησή τους για το φαγητό που τρώνε; Αυτό ίσως να εξηγείται από το γεγονός ότι τα τρόφιµα γίνονται όλο και πιο φτηνά. Σήµερα δίνουµε µόλις κάτι παραπάνω από το ένα δέκατο του εισοδήµατός µας για αυτά. εν έχουν περάσει ούτε πενήντα χρόνια από την εποχή που το ποσοστό αυτό ήταν στο 40%. Μες στο άγχος της καθηµερινότητας παραγεµίζουµε το ψυγείο, αλλά τις επόµενες µέρες αργούµε να επιστρέψουµε στο σπίτι ή αποφασίζουµε αυθόρµητα να φάµε έξω. Και ήδη ένα µέρος από τις προµήθειές µας έχει χαλάσει. Έχουµε συνηθίσει να βρίσκουµε στο σούπερ µάρκετ ό,τι χρειαζόµαστε, κάθε ώρα της ηµέρας και κάθε εποχή του έτους: φράουλες το εκέµβριο και φρέσκο ψωµί µέχρι αργά το βράδυ. Η σοφά µελετηµένη τοποθέτηση των αγαθών στα ράφια µάς παρασύρει να αγοράζουµε περισσότερα απ όσα τελικά χρειαζόµαστε. Πολλά πράγµατα καταλήγουν κατευθείαν από το ψυγείο στο σκουπιδοτενεκέ, χωρίς να έχουν µπει καν στο τραπέζι. Επειδή βιαζόµαστε, αγοράζουµε εύκολα προπαρασκευασµένα γεύµατα µε σύντοµη προθεσµία λήξης. Ό,τι περισσεύει από τις προκαθορισµένες µερίδες πάει για πέταµα. ιότι πολλοί από εµάς έχουν ξεχάσει πώς να φτιάχνουν ένα νόστιµο φαγητό από αυτά που περίσσεψαν. Πολλά περισσότερα, όµως, καταλήγουν στα σκουπίδια προτού καν φτάσουν στον καταναλωτή. Κανονικά το εµπόριο θα έπρεπε να ενδιαφέρεται να περιορίσει τη σπατάλη για λόγους δικής του οικονοµίας και µόνο. Για να είναι, όµως, σε θέση να προσφέρει στους καταναλωτές ανά πάσα στιγµή πανοµοιότυπα προϊόντα µε τέλεια εµφάνιση, η διαλογή είναι ιδιαίτερα αυστηρή, ειδικά στα φρέσκα. Μόλις µαραθεί έστω κι ένα φύλλο, ολόκληρο το µαρούλι πάει για πέταµα. Ένα µόνο ροδάκινο να έχει πιάσει µούχλα, πετιέται ολόκληρο το τελάρο. Είναι ασύµφορο για τους εµπόρους να σπαταλούν τις εργατοώρες των υπαλλήλων τους για να ξεδιαλέγουν φρούτα ή λαχανικά. Τα γαλακτοκοµικά βγαίνουν µέρες πριν από τη λήξη τους από τα ράφια και πετιούνται, ενώ τα περισσότερα από αυτά είναι ακόµη κατάλληλα για κατανάλωση. Ένας απλός έλεγχος διά της όψης, της µυρωδιάς, της γεύσης θα επαρκούσε, πολλοί όµως δεν εµπιστεύονται πλέον τον εαυτό τους. Κάτι που ελάχιστοι καταναλωτές γνωρίζουν είναι ότι η ηµεροµηνία ελάχιστης διατηρησιµότητας τυπώνεται στα προϊ-

5 EIΣAΓΩΓH 15 ÚÒappleË Î ıâ ÚfiÓÔ appleâù ÂÈ 3 ÂÎ Ù. ÙfiÓÔ ˆÌ. appleôûfiùëù Ù ı Âapple ÚÎÔ Û ÁÈ Ó Î Ï ÂÈ ÙÈ Ó ÁΠÔÏfiÎÏËÚË ÙË πûapple Ó. όντα από τους παραγωγούς και όχι από κάποια υπηρεσία. Με πρόφαση την προστασία των καταναλωτών, οι προθεσµίες γίνονται όλο και πιο σύντοµες, ώστε να αυξηθεί η διακίνηση των προϊόντων. Προφανώς, για τις επιχειρήσεις που υπολογίζουν µέχρι και την τελευταία δεκάρα είναι πιο συµφέρον να παράγουν πλεόνασµα για τη χωµατερή. ιότι το χειρότερο δεν είναι να πετάς τα εµπορεύµατα, αλλά να χάνεις πελάτες. Με δεδοµένο τον έντονο ανταγωνισµό στο εµπόριο τροφίµων, ο κίνδυνος είναι µεγάλος. Οι πελάτες θα µπορούσαν να σε µποϊκοτάρουν επειδή δεν βρίσκουν ανά πάσα στιγµή ολόκληρη την γκάµα των προϊόντων. Οικονοµικά άλλωστε δεν αποτελεί µεγάλο πρόβληµα, αφού τα απορρίµµατα και η διάθεσή τους έχουν ήδη «συνυπολογιστεί» στις τιµές των υπόλοιπων προϊόντων. Ένα ιδιαίτερα δραµατικό παράδειγµα της καταστροφής τροφίµων είναι το ψωµί. Κανένα άλλο προϊόν δεν πετιέται σε τόσο µεγάλες ποσότητες. Η µέση αρτοποιία πετάει 10-20% της ηµερήσιας παραγωγής της, δίνοντας στην καλύτερη περίπτωση ένα µέρος από αυτά σε κάποια τράπεζα τροφίµων ή σε κάποιο εργοστάσιο ζωοτροφών. Κάθε χρόνο στη Γερµανία καταστρέφονται τόνοι ψωµί. Η ποσότητα αυτή θα ήταν αρκετή για να καλύψει στο ίδιο διάστηµα τις ανάγκες του κρατιδίου της Κάτω Σαξονίας.* * Πρόκειται για το δεύτερο σε έκταση ( τ.χλµ.) και τέταρτο σε πληθυσµό (7,9 εκατ.) κρατίδιο της Γερµανίας. (Σ.τ.Μ.)

6 16 TASTE THE WASTE Ô Ó Ù Ù ÚÙÔ ÙË apple ÁÎfiÛÌÈ Î Ù Ó ÏˆÛË ÓÂÚÔ ÚËÛÈÌÔappleÔÈÂ Ù È ÁÈ ÙËÓ Î ÏÏÈ ÚÁÂÈ ÙÚÔÊ ÌˆÓ, Ù ÔappleÔ ÛÙË Û Ó ÂÈ Î Ù Ï ÁÔ Ó ÛÙÈ ˆÌ ÙÂÚ. Ωστόσο, το σύστηµα της σπατάλης ξεκινάει ήδη από το χωράφι. Έχουµε πλέον συνηθίσει τα φρούτα και τα λαχανικά στα σούπερ µάρκετ να έχουν τέλεια, στιλπνή εµφάνιση. Μήλα µε ελάχιστα σηµάδια, µπανάνες µε καφετί στίγµατα και καρότα µε διακλαδώσεις αυτά και άλλα πολλά δεν γίνονται δεκτά στα σούπερ µάρκετ. Ό,τι δεν ταιριάζει στο προκαθορισµένο σχήµα ή παρουσιάζει µικρά, έστω, ελαττώ- µατα δεν µαζεύεται καν από το χωράφι. Αυτή η πίεση που ασκούν τα πρότυπα του εµπορίου ουδεµία σχέση έχει µε την ποιότητα των τροφίµων, παρά µόνο µε την εµφάνισή τους. Η δική µας σπατάλη επιδεινώνει το πρόβληµα της πείνας αλλού. ιότι οι τιµές για τα δηµητριακά, όπως το σιτάρι, το καλαµπόκι ή το ρύζι, καθορίζονται πλέον από τα κερδοσκοπικά παιχνίδια στα χρηµατιστήρια. Η αυξανόµενη ζήτηση ακόµη και αν το πλεόνασµα αυτό καταλήγει εντέλει στις χωµατερές σηµαίνει και υψηλότερες τιµές στην παγκόσµια αγορά, όχι όµως αυτοµάτως και καλύτερες αποδοχές για τους αγρότες στις αναπτυσσόµενες χώρες. Για το λόγο αυτό, οι άνθρωποι στα φτωχότερα κράτη συχνά αδυνατούν να πληρώσουν ακόµη και τα βασικά τους τρόφιµα. Επιπλέον, οι εξαγωγές µέρους του παραγωγικού µας πλεονάσµατος ή και τροφίµων που εµείς περιφρονού- µε, όπως είναι διάφορα κοµµάτια από τα πουλερικά (λαιµοί, φτερούγες, λειριά κ.λπ.), καταστρέφουν τις τοπικές αγορές εξαθλιώνοντας τους αγρότες. εν µιλάµε για κάποιο είδος εγκράτειας. Μιλάµε για καλύτερη αποδοτικότητα και την επίγνωση ότι οι µηχανισµοί που για κάποιες εταιρίες µπορεί να είναι κερδοφόροι, για το σύνολο της οικονοµίας αποδεικνύονται καταστροφικοί. Η σπατάλη τροφίµων είναι και µια σπατάλη πολύτιµων ανθρώπινων και φυσικών πόρων. Η παραγωγή τροφίµων

7 EIΣAΓΩΓH 17 απαιτεί τεράστιες ποσότητες ενέργειας. Περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσµιας κατανάλωσης νερού σπαταλιέται για τα τρόφιµα που τελικά καταστρέφονται. Ολέθριες είναι και οι επιπτώσεις στο παγκόσµιο κλίµα, καθώς το ένα τρίτο των αερίων του θερµοκηπίου οφείλεται στην παραγωγή των τροφίµων µας. Αυτή η παράµετρος µέχρι στιγµής δεν έχει ληφθεί υπόψη όσο θα έπρεπε. Σίγουρα δεν θα καταφέρουµε να περιορίσουµε τα απορρίµµατα στο µηδέν. Αλλά η µείωση κατά το ήµισυ του όγκου των τροφίµων που πετάµε είναι ένας ρεαλιστικός στόχος. Χωρίς να κατεβάσουµε ιδιαίτερα το επίπεδο ζωής µας, θα µπορούσαµε έτσι να µειώσουµε, λόγου χάρη, τις εκποµπές των αερίων του θερµοκηπίου σε βαθµό που θα αντιστοιχούσε στην απόσυρση των µισών αυτοκινήτων. Υπάρχουν πολλές ενθαρρυντικές τάσεις: πολλοί άνθρωποι αγοράζουν εµπορεύµατα «fair trade», προσέχουν την εποχική προσφορά και προτιµούν τα τοπικά προϊόντα. Αυτή η στάση, πέρα από το συνειδητό σεβασµό απέναντι στις τροφές που δείχνει, µειώνει και τα απορρίµµατα που προκύπτουν κατά τη µεταφορά και την αποθήκευση. Οι συνεταιρισµοί πάνε ένα βήµα πιο πέρα, αγοράζοντας τα τρόφιµα απευθείας από τον παραγωγό και καθιστώντας έτσι περιττό το εµπόριο. Αυτό δίνει στον αγρότη τη δυνατότητα να υπολογίζει µε ακρίβεια τι θα πρέπει να θερίσει κάθε βδοµάδα, ενώ η υπόλοιπη παραγωγή µένει εκεί όπου διατηρείται καλύτερα: κάτω από τη γη και στο περιβόλι. Αλλά και τα σούπερ µάρκετ θα µπορούσαν να µειώσουν τα σκουπίδια τους, αν δεν ανανέωναν όλη τους την γκάµα προς το τέλος της ηµέρας και της εβδοµάδας. Οι εµπορικές αλυσίδες θα µπορούσαν να εντάξουν την ελαχιστοποίηση των απορριµµάτων από τρόφιµα στους εταιρικούς τους στόχους, πείθοντας τους πελάτες ότι έτσι συµβάλλουν στην καταπολέµηση της κλιµατικής αλλαγής και της παγκόσµιας πείνας. Η πολιτική θα µπορούσε να στηρίξει τους στόχους αυτούς, καθιστώντας την απόρριψη τροφίµων πιο δαπανηρή, µε το να ανεβάσει, λ.χ., τα τέλη για τα σκουπίδια. Αυτό θα λειτουργούσε σαν κίνητρο για τα σούπερ µάρκετ να αναζητήσουν άλλους τρόπους διάθεσης: κατεβάζοντας, για παράδειγµα, την τιµή λίγο πριν από τη λήξη του προϊόντος ή χαρίζοντάς τα σε τράπεζες τροφίµων, πελάτες και υπαλλήλους. Όλοι µας διαισθανόµαστε ότι οι διατροφικές µας συνήθειες σχετίζονται µε τις παγκόσµιες αλλαγές. Αλλά το πώς και το γιατί δεν γίνονται

8 18 TASTE THE WASTE σαφή. Αυτό µπορεί και πρέπει να αλλάξει, διότι οι παγκόσµιοι πόροι έχουν εξαντληθεί, ενώ αυξάνεται ο αριθµός των ανθρώπων που τους έχουν ανάγκη. Η µόνη λύση είναι µια πιο λιτή ζωή, η αποδοτικότερη εκµετάλλευση των πηγών ενέργειας, η βιώσιµη καλλιέργεια των εδαφών και µια πιο συνειδητή στάση απέναντι στον εαυτό µας και στο περιβάλλον. Η διατροφή εδώ παίζει έναν ιδιαίτερα σηµαντικό παραµεληµένο προς το παρόν ρόλο. Ως θέµα µε οικουµενική διάσταση, σχετίζεται µε όλους σχεδόν τους τοµείς της πολιτικής για το περιβάλλον και τον Τρίτο Κόσµο. Μας αφορά όλους και όλοι µας µπορούµε να συµβάλουµε σε µια θετική παγκόσµια εξέλιξη, αλλάζοντας λίγο την καθηµερινή µας συ- µπεριφορά. Valentin Thurn και Stefan Kreutzberger, Κολονία, Ιούνιος 2011

9 Ù Ó ÏˆÙÈÎ ÊÚÂÓ ÙÈ Î È ÎÔÈÓˆÓ ÙË ˆÌ ÙÂÚ

10

11 ÙÚÔÊ Â Ó È ˆ εν πίστευα στα µάτια µου: Ο µανάβης έβγαλε στην άκρη ένα τελάρο γε- µάτο χρυσαφένια ροδάκινα. Γιατί; Μόνο και µόνο επειδή είχαν πιάσει µούχλα τα δύο από αυτά; Η αγορά σύντοµα θα έκλεινε κι εκείνος προφανώς δεν είχε την όρεξη ή το χρόνο να ξεδιαλέξει όσα ήταν ακόµη καλά. Ήµουν δεκαοχτώ ετών όταν συνειδητοποίησα για πρώτη φορά την απίστευτη σπατάλη που γίνεται µε τα τρόφιµα στην καταναλωτική µας κοινωνία. ιασκέδαζα βέβαια πολύ µαζεύοντας τα ροδάκινα πριν έρθουν να τα πάρουν οι σκουπιδιάρηδες. Όπως µάζευα και µπανάνες, ακτινίδια, µαρούλια, µανιτάρια και αγγούρια κάθε µέρα είχες κάτι άλλο, και το µόνο που είχες να κάνεις ήταν να αφαιρέσεις µερικά χαλασµένα κοµµάτια µέσα από κάποιο δίχτυ ή τελάρο. Παρέα µας ήταν δεκάδες άλλοι παρόµοιοι συλλέκτες, δεν µπαίναµε όµως ποτέ ο ένας στα χωράφια του άλλου, αφού υπήρχε άφθονη τροφή για όλους. Μερικοί από αυτούς ήταν ρακένδυτοι, οι περισσότεροι όµως δεν σου έδιναν την εντύπωση ότι έµεναν στο δρόµο. Τη συµβουλή ωστόσο να δοκιµάσουµε την κεντρική αγορά τροφίµων του Λονδίνου, το Μπόροου Μάρκετ, µας την είχε δώσει όντως κάποιος άστεγος. Ήταν προς το τέλος των καλοκαιρινών διακοπών, όταν είχαµε γυρίσει µε το φίλο µου, τον Γιεργκ, τη νότια Αγγλία µε ποδήλατα. Στο τέλος βρεθήκαµε στο Λονδίνο, όπου µείναµε άφραγκοι δέκα µέρες πριν από το τέλος των διακοπών. Είχαµε τα εισιτήρια της επιστροφής για τη Γερµανία αυτό δεν ήταν το πρόβληµα, δεν θέλαµε όµως να διακόψουµε πρόωρα το ταξίδι µας. Επιπλέον, είχαµε µόλις διαβάσει το Οι αλήτες του Παρισιού και του Λονδίνου του Τζορτζ Όργουελ, που µας είχε ξυπνήσει την επιθυµία να ζήσουµε την περιπέτεια της µεγαλούπολης. Αποφασίσαµε να το επιχειρήσουµε: δέκα µέρες στο Λονδίνο αδέκαροι. Τελικά, εκπλαγήκαµε µε το πόσο εύκολο ήταν! Σηµεία στα οποία πετιόντουσαν τρόφιµα κατάλληλα για κατανάλωση υπήρχαν διάσπαρτα

12 22 TASTE THE WASTE σε όλη την πόλη. Έφτανε να έρθει κανείς λίγο πριν από το τέλος της αγοράς και απλά να έχει το νου του µην τον τσακώσει κανένας επιστάτης. Βέβαια, ήταν κυρίως µια δίαιτα οπωροφαγίας. Εγώ λατρεύω τα φρούτα, αλλά στο τέλος οι µπανάνες κόντευαν να µου βγουν από τα αυτιά. Είχε ξυπνήσει πάντως µέσα µας η φιλοδοξία να κερδίσουµε το στοίχηµα και να βγάλουµε όντως τις δέκα αυτές ηµέρες χωρίς λεφτά. Στο τέλος των διακοπών πέρασα µε φεριµπότ τη Μάγχη, µε την εντύπωση πως εδώ κάτι δεν πήγαινε καθόλου καλά. Μετά από λίγες ηµέρες επιβεβαιώθηκε η υποψία µου ότι ούτε στη Γερµανία τα πράγµατα ήταν καλύτερα, όταν παρατήρησα την αγορά της πόλης µου, του Βάιµπλινγκεν, µε άλλα µάτια, αυτά του συλλέκτη. Η µητέρα µου, η Κατερίνα, παραξενεύτηκε όταν της είπα ότι έφερα τρόφιµα που περίσσεψαν στην αγορά. «Μα, αυτό είναι κλοπή», απεφάνθη. Η ίδια ποτέ δεν θα σκεφτόταν να κάνει κάτι τέτοιο. Ήταν ωστόσο η δική της στάση που µε επηρέασε, σε τελευταία ανάλυση, από τότε που ήµουν παιδί. Όπως έκαναν και πολλοί άλλοι που έζησαν τον πόλεµο, δεν της πήγαινε η καρδιά να πετάξει, για παράδειγµα, ψωµί. Κατά καιρούς, µε εκνεύριζε η οικονοµία της, καθώς µου φαινόταν υπερβολική. Η αντίληψη όµως πως «το φαΐ είναι κάτι το ιερό» ήταν δεδοµένη. Στην κουζίνα τίποτα δεν έµενε. Ό,τι περίσσευε από το ψωµί το αποξήραινε για να φτιάξει «κνέντελ» ή το µετέτρεπε σε γλυκό προσθέτοντας γάλα ή το τηγάνιζε µε αυγό ως παιδιά το λατρεύαµε αυτό το «αυγόψωµο». Αλλά ακόµα και στον κήπο έβρισκε πάντοτε τον τρόπο να χρησιµοποιήσει τα υπολείµµατα. Όταν µαζεύαµε τα δαµάσκηνα, είχα- µε πάντα τρία καλάθια: ένα για τα σφιχτά, που µπορούσαν να διατηρηθούν, ένα για τα ώριµα, άµεσα φαγώσιµα, κι ένα για τα ελαφρώς ταλαιπωρηµένα, τα οποία όµως µπορούσαν ακόµα να γίνουν ρακή. Η ίδια διαδικασία επαναλαµβανόταν µε την κερασιά. Το ξεκουκούτσιασµα εµείς τα παιδιά το σιχαινόµασταν ιδιαίτερα. Μετά όµως µας περίµενε η ανταµοιβή: ένα υπέροχο «στρούντελ» µε τυρόπηγµα* και κεράσια. Μου τρέχουν τα σάλια και µόνο που το σκέφτοµαι. * Tυρόπηγµα (Topfen): Ένα είδος πολύ πρώιµου άσπρου τυριού, το οποίο στην Αυστρία χρησιµοποιείται πολύ στη ζαχαροπλαστική. Στη Γερµανία είναι γνωστό µε την ονοµασία «Quark» (βλ. και σελ. 263). (Σ.τ.Μ.)

13 KATANAΛΩTIKH ΦPENITI A KAI KOINΩNIA THΣ XΩMATEPHΣ 23 Όταν, για πολλοστή φορά, δεν τρώγαµε όλο το φαγητό µας, η µητέρα µάς νουθετούσε: «Τα παιδάκια στην Αφρική θα ήταν πανευτυχή αν το είχαν». Εµείς την κοροϊδεύαµε: πώς θα πήγαιναν τα ψωµάκια µας στην Αφρική, θα µπαγιάτευαν µέχρι να φτάσουν! Σήµερα αναγνωρίζω πόσο προφητικά ήταν τα λόγια της. Εκείνη την εποχή ξεκίνησε η καταστροφική πορεία, η οποία κατέστησε τις αφρικανικές χώρες όλο και πιο εξαρτηµένες από την παγκόσµια αγορά και όλο και πιο ανίκανες να εξασφαλίσουν µόνες τους την τροφή τους. Με αποτέλεσµα, να τρώµε όντως πλέον από το ίδιο, παγκοσµιοποιηµένο πιάτο. Κάθε φορά που κάποιο πιάτο δεν άδειαζε, παρά τις παροτρύνσεις, η µητέρα µας έτρωγε ό,τι απέµενε. Κι εµείς τη δουλεύαµε πως ήταν ο «οικογενειακός σκουπιδοτενεκές». Την εποχή εκείνη δυσκολευόµουν να κατανοήσω τη συµπεριφορά της µου φαινόταν µάλλον αποκρουστική. Αντιστεκόµασταν όλο και πιο πολύ στα ξανατηγανισµένα µακαρόνια συχνά επιτυχώς. Το να πετάει κανείς το µπαγιάτικο ψωµί η µητέρα µου το θεωρούσε αµαρτία. Πολλά χρόνια αργότερα κατάλαβα το γιατί. εν µας είχε διηγηθεί ποτέ το µαρτύριο που πέρασε η ίδια µε την ασιτία, για να µας προστατέψει. Μόνο όταν βγήκε στη σύνταξη και κατέγραψε τη ζωή της, µάθαµε και αυτή την ιστορία. Η Κατερίνα γεννήθηκε στην τότε Γιουγκοσλαβία. Όταν ξέσπασε ο Β Παγκόσµιος πόλεµος είχε µόλις κλείσει το πρώτο έτος της ζωής της. Η οικογένειά της ανήκε στη γερµανόφωνη µειονότητα που είχε εγκατασταθεί στην, αυστροουγγρική τότε, περιοχή κατά τον 16ο αιώνα. Αυτό στάθηκε µοιραίο το Με το που κατέλαβαν οι Σοβιετικοί τα Βαλκάνια, οι Γιουγκοσλάβοι αντάρτες έκλεισαν τον γερµανόφωνο πληθυσµό σε στρατόπεδα, ως αντίποινα για τα φρικαλέα εγκλήµατα πολέµου που διέπραξαν προηγουµένως οι Γερµανοί. Η Κατερίνα ήταν έξι χρονών όταν κλείστηκε σε ένα από τα στρατόπεδα µαζί µε τη µητέρα της, που λεγόταν επίσης Κατερίνα. Το καθηµερινό συσσίτιο, ένα πιάτο νερουλή σούπα αρακά µε λίγο κριθάρι και ενίοτε µία φέτα µποµπότα, δεν έφτανε ούτε για την κόρη ούτε για τη µάνα. Είχαν κλείσει βέβαια τα παιδιά ξεχωριστά από τους γονείς τους, αλλά η µητέρα ερχόταν κάθε τόσο κρυφά στο παιδικό στρατόπεδο, για να δώσει στην κόρη της λίγο από το φαγητό της, ώστε να επιβιώσει. Αυτό συνεχίστηκε για περίπου ένα χρόνο, µέχρι που µια µέρα η µά-

14 24 TASTE THE WASTE να δεν εµφανίστηκε ξανά. Η πείνα την είχε αποδυναµώσει, κόλλησε τύφο και µέσα σε λίγες µέρες πέθανε. Η κόρη Κατερίνα όµως, η οποία εν τω µεταξύ είχε κλείσει τα επτά, ζούσε. Και δεν θα ξεχνούσε ποτέ την αξία που έχει ένα ξεροκόµµατο ψωµί ακόµα και όταν ζούσε πλέον σε έναν διαφορετικό κόσµο, στη Γερµανία του οικονοµικού θαύµατος που είχε ξεχάσει τι θα πει έλλειψη. Στην οικογένειά µου πάντοτε εκτιµούσαµε το καλό φαγητό. Στις µεγάλες γιορτές τρώγαµε αποκλειστικά γκούλας από ψάρι µια βαλκανική σπεσιαλιτέ, απίστευτα καυτερή, η οποία έπρεπε οπωσδήποτε να παρασκευαστεί σε ανοιχτή φωτιά, ακόµη και το καταχείµωνο. Τότε απλώς ανάβαµε τη φωτιά στο χιόνι και όλοι µαζεύονταν στον κήπο γύρω από το µπακιρένιο τσουκάλι. Μεγάλωσα στη Γερµανία και οι παραδόσεις αυτές φαντάζουν και σ εµένα κάπως εξωτικές, δεν θα µπορέσω να τις µεταδώσω στα δικά µου παιδιά. Θα µπορέσω όµως να τους µεταφέρω κάτι πολύ πιο βασικό και ουσιώδες που έµαθα από τη µητέρα µου: ότι τα δώρα της φύσης δεν είναι ποτέ οµοιόµορφα και µε ποιον τρόπο µπορώ να ξεχωρίζω τα καλά από τα χαλασµένα. Τα εργαλεία όµως για αυτό έπρεπε να τα ανακαλύψω µόνος µου. Τι θα πει ποιότητα; Εκεί µε βοήθησε πολύ το γεγονός ότι µεγάλωσα σε µια οινοπαραγωγική περιοχή που έχει µία από τις πιο πλούσιες παραδοσιακές κουζίνες στη Γερµανία την κοιλάδα Ρέµσταλ κοντά στη Στουτγάρδη. Η µητέρα µας µας έµαθε τις απολαύσεις της αυστροουγγρικής ζαχαροπλαστικής. Κυρίως όµως µας µετέφερε τις δικές της αξίες. Μόνο την ιστορία για την πείνα και το θάνατο µάς την είπε µόλις πριν από λίγα χρόνια. Με συγκίνησε βαθιά, διότι για µένα η πείνα που απειλεί τη ζωή είναι κάτι που γνωρίζω µόνο από τις ειδήσεις στην τηλεόραση και δεν µπορώ να το φανταστώ. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι η εµπειρία αυτή στη δική µου την οικογένεια πάει µόλις µία γενιά πίσω! Τα βιώµατα του πολέµου επηρέασαν τους γονείς µας και, συνεπώς, κι εµάς τους ίδιους. Πώς εξηγείται όµως τότε το γεγονός ότι στη σηµερινή Γερµανία καταλήγουν στις χωµατερές κάθε χρόνο είκοσι εκατοµ- µύρια τόνοι τροφίµων που είναι ακόµη κατάλληλα για κατανάλωση; Τόσο γρήγορα ξεχάσαµε; Ή µήπως είναι άλλοι οι µηχανισµοί που οδηγούν στο πέταµα τροφίµων; Για να διαλευκάνω αυτό το ζήτηµα, ξεκίνησα το 2009 µε τις εργα-

15 KATANAΛΩTIKH ΦPENITI A KAI KOINΩNIA THΣ XΩMATEPHΣ 25 σίες για την ταινία Taste the Waste. Μοιραζόµουν τα γραφεία µου µε την εταιρία κινηµατογραφικών παραγωγών Schnittstelle της Κολονίας. Ήµασταν εγκαταστηµένοι σε ένα παλιό βιοµηχανικό κτίριο σε µια αυλή στη συνοικία Ζιλτς της Κολονίας τη «δηµιουργική µας αυλή», όπως την ονοµάζω εγώ. Στην επιλογή του κτιρίου σηµαντικό ρόλο έπαιξε η ύπαρξη µιας µικρής ταράτσας. Παρ όλο τον εργασιακό µας φόρτο, οι συνάδελφοι και συναδέλφισσες βρίσκαµε το χρόνο για το µεσηµεριανό µας διάλειµµα, για ένα κοινό γεύµα στην ταράτσα ή την κουζίνα. Μας ένωνε η αντίληψη ότι το φαγητό δεν είναι κάτι το ευτελές βασική προϋπόθεση για την παραγωγή της ταινίας. Η παραγωγός µας, Άστριντ Βαντεκέρκχοβε, είχε την ιδέα να καταθέσουµε το πρότζεκτ αυτό στο Documentary Campus Masterschool, ένα πρόγραµµα για κινηµατογραφιστές που θέλουν να µάθουν πώς να διηγηθούν και να πουλήσουν µια ιστορία σε ένα διεθνές κοινό. Κι έτσι, βρέθηκα µε άλλους δεκαπέντε κινηµατογραφιστές από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες σε µία τάξη, η οποία συναντήθηκε στη διάρκεια ενός έτους για τέσσερα πολύ εντατικά εργαστήρια της µίας εβδοµάδας. Ο καθένας ανέπτυσσε τη δική του ταινία, βοηθούσε όµως και τους υπόλοιπους µε κριτικές παρατηρήσεις και ιδέες. Η δική µας δουλειά ξεκίνησε µε τους λεγόµενους «δύτες απορριµµάτων», τους οποίους όµως γρήγορα εγκαταλείψαµε για να ασχοληθούµε µε το µεγάλο ερώτηµα: Πώς γίνεται να σπαταλάει η κοινωνία µας τόσο απίστευτα µεγάλες ποσότητες τροφίµων. Σύντοµα κατάλαβα ότι το Taste the Waste δεν θα γινόταν ένα κλασικό ντοκιµαντέρ. ιότι η έρευνά µας έδειξε ότι ήδη υπάρχουν πολλά κινήµατα διάσπαρτα ανά τον κόσµο και ασύνδετα µεταξύ τους που ασχολούνται µε την καταστροφή τροφίµων. Η εργασία µας θα µπορούσε να αποτελέσει µια φωνή της κοινής µας διαµαρτυρίας: ενάντια στην αυξανόµενη απαξίωση της βάσης της ζωής µας. Πολύ γρήγορα κατάλαβα την ανάγκη να αναλάβουµε δράση. Γίνεται όµως αυτό µε µια ταινία; Ναι µεν, αλλά η ταινία δεν αρκεί, πρέπει να εξελιχθεί σε καµπάνια µε βασικά οχήµατα ταινίες για τον κινηµατογράφο και την τηλεόραση, αλλά και το παρόν βιβλίο. Αρχικά, δυσκολεύτηκα να καταλάβω γιατί το πρόβληµα είχε περάσει απαρατήρητο επί δεκαετίες όχι µόνο από τα ΜΜΕ, αλλά και από τις

16 26 TASTE THE WASTE οικολογικές οργανώσεις και τα κοινωνικά κινήµατα υπέρ του Τρίτου Κόσµου. εν αφήνω απέξω ούτε τον εαυτό µου, γιατί άργησα να κατανοήσω τη σηµασία του ζητήµατος. Είναι πάντως να απορείς, δεδοµένων των διαστάσεων πετάµε περίπου την ίδια ποσότητα τροφίµων που καταναλώνουµε! Με άλλα λόγια, 50% των τροφίµων καταστρέφονται µέχρι να φτάσουν από τα χωράφια στα πιάτα µας! Είχα συνειδητοποιήσει ότι ζούσα σε µια σπάταλη κοινωνία, αλλά ποτέ δεν θα µπορούσα να φανταστώ τα µεγέθη αυτά. Μου άνοιξαν τα µάτια οι δύτες απορριµµάτων, νεαροί πολιτικοί ακτιβιστές που δεν διστάζουν να ανασύρουν φαγώσιµα από τους κάδους απορριµµάτων των σούπερ µάρκετ. ÙÚÔÊ ÂÓ Â Ó È ÛÎÔ apple È Με το που ανοίγει ο Γενς το καπάκι του κάδου µάς παίρνει η µυρωδιά της σαπίλας. «Η µπόχα έρχεται από τον πάτο», λέει ο δύτης απορριµ- µάτων. «Αυτά εδώ πάνω είναι τέλεια. ες, ένα µάτσο καρότα που δεν έχουν απολύτως τίποτα». εν παύει πάντως να είναι σιχαµερό, αφού τα καρότα ήρθαν σε επαφή µε τα σκουπίδια. «Αυτά φυσικά τα πλένεις. Σάπια εγώ δεν τρώω», µε καθησυχάζει. Ο Γενς συνεχίζει να ψάχνει, βρίσκει γούλια, ένα δίχτυ πορτοκάλια και τρεις πιπεριές συσκευασµένες στο πλαστικό τους, χωρίς το παραµικρό χαλασµένο σηµείο. Τα βάζει όλα σε µια πλαστική σακούλα και από πάνω δύο µατσάκια λουλούδια. Κι αυτά µες στον κάδο ήταν. Γιατί άραγε να πετάει ένα σούπερ µάρκετ εµπόρευµα που είναι απολύτως εντάξει; «Μάλλον θα έφτασε το φορτίο µε τα φρέσκα και στο ράφι δεν υπήρχε χώρος, οπότε πετάνε ό,τι έµεινε από τα χθεσινά», συλλογίζεται. εν γίνεται να το προγραµµατίσει κανείς καλύτερα; «Ξέρεις, αυτό είναι δύσκολο, αφού έχουµε συνηθίσει να βρίσκουµε τα ράφια γεµάτα ανά πάσα στιγµή». Ο Γενς συνεχίζει τη βόλτα του κι εγώ τον ακολουθώ. Ενώ ο πρώτος κάδος βρισκόταν σε δηµόσιο χώρο, τώρα αντιµετωπίζουµε ένα σχεδόν ανυπέρβλητο εµπόδιο: µια µεταλλική πύλη ύψους τριών µέτρων. Ο Γενς ξέρει πως από πίσω κρύβονται διάφοροι θησαυροί. Σκέφτεται προς

17 KATANAΛΩTIKH ΦPENITI A KAI KOINΩNIA THΣ XΩMATEPHΣ 27 στιγµήν να πηδήξει πάνω από την πύλη. Μετά όµως του έρχεται µια ιδέα: ξαπλώνει κατάχαµα, απλώνει το χέρι του κάτω από την πύλη και ψαχουλεύει στο σκοτάδι. Του ξεφεύγει ένα σιγανό σφύριγµα: «Να και κάποιος καλός άνθρωπος». Βγάζει κάτω από την πύλη ένα κασόνι, το οποίο είχαν τοποθετήσει εκεί προφανώς υπάλληλοι του σούπερ µάρκετ που υποστηρίζουν τους δύτες απορριµµάτων. «Κάποιοι άνθρωποι είναι πραγµατικά διαµάντια, ευχαριστώ πολύ», λέει όλο χαρά. Άφθονος καπνιστός σολοµός και µύδια σε αεροστεγή συσκευασία. Το ψάρι και τα θαλασσινά είναι εξαιρετικά επικίνδυνα όταν βγαίνουν από την ψύξη. Απόψε, όµως, οι θερ- µοκρασίες είναι γύρω στο µηδέν, οπότε ο Γενς δεν βλέπει το λόγο να µην πάρει από αυτά: «Ένα ψάρι και µία σακούλα µύδια φτάνουν, τα υπόλοιπα θα τα αφήσω να τα χαρούν οι άλλοι». Στο σπίτι του, ένα τροχόσπιτο εργοταξίου, ο Γενς βάζει στο µάτι της κουζίνας µια µεγάλη κατσαρόλα µε νερό. «Τα µύδια πρέπει να γίνουν πρώτα, λήγουν αύριο», λέει. Προσθέτει στο ζωµό λίγα λαχανικά, πιπέρι και µια δόση άσπρο κρασί, ενώ βάζει στο τραπέζι και τα λουλούδια αποδεικνύεται σωστός µερακλής. Η βρωµιά κάτω από τα νύχια του µαρτυρά βέβαια και πόσο µοναχικό άτοµο είναι. Το φαγητό του το βρίσκει εδώ και δέκα χρόνια µέσα από τους κάδους των σκουπιδιών, όχι όµως λόγω φτώχειας. Είναι ειδικευµένος τεχνίτης, έχει µάθει µεταλλουργός, αλλά δεν θέλει να φάει τα νιάτα του στις φάµπρικες προτιµάει να κάνει γλυπτά από µέταλλο, αλλά δεν µπορεί να ζήσει προς το παρόν από αυτά. Στην περίπτωση του Γενς δηλαδή είναι ζήτηµα τρόπου ζωής. Αυτό όµως δεν ισχύει για όλους: «Στους κάδους συναντάω και πολλές γιαγιούλες, οι οποίες βρίσκουν εκεί το φαγητό τους και γεµίζουν τα καροτσάκια τους. Αλλά αυτές δεν µιλάνε εύκολα µάλλον ντρέπονται». «Είναι όλο και πιο δύσκολο», παραπονιέται ο Γενς. «Μια µεγάλη αλυσίδα ντισκάουντ µάρκετ ρίχνει τα σκουπίδια της απευθείας στο συ- µπιεστικό, εποµένως δεν µένει τίποτα παρά πολτός». Περισσότερο όµως εξοργίζεται όταν βλέπει κάποια σούπερ µάρκετ να ρίχνουν χλωρίνη ή άλλα χηµικά πάνω στα φαγώσιµα απορρίµµατά τους, ώστε να µην µπορεί πια να τα µαζέψει κανείς. «Τι τρελός κόσµος είναι αυτός που ζούµε. Επιτρέπεται να ρίχνεις δηλητήριο στα τρόφιµα, απαγορεύεται όµως να βγάλεις τρόφιµα από τους κάδους».

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: «Η ΚΑΛΗ ΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΙΝΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: «Η ΚΑΛΗ ΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΙΝΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ» 7 Ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΑΞΗ: Α ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ: 2008-2009 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: «Η ΚΑΛΗ ΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΙΝΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ: ΣΤΙΒΑΧΤΗ ΜΑΡΙΑ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: ΦΡΑΝΤΖΗ ΑΝΤΙΟΠΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Το έργο WASP Tool συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα LIFE+ της ΕΕ

Το έργο WASP Tool συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα LIFE+ της ΕΕ Το έργο WASP Tool συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα LIFE+ της ΕΕ Παρότι ένα μεγάλο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού υποσιτίζεται, εκτιμάται ότι περίπου το 40% των τροφίμων που παράγονται παγκοσμίως καταλήγουν

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht βραδινό Τρώω µε τον πατέρα µου στις 18 ώρα βραδινό.τρώµε ψωµί µε τυρί και αλλαντικά. δείπνο Παίρνω µε τον πατέρα µου δείπνο στις 18 ώρα. Τρώµε σούπα µε µακαρόνια. κούπα οι κούπες Πίνω νερό από την κούπα.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Επιστροφήστηνκουζίνα καιστοσπιτικόφαγητό Μεοδηγότοβιβλίο 20 σεφ, 11 µαµάδεςκιεγώ 111 συνταγές και ιδέες διατροφής για παιδιά ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ Ιανουάριος 2011 Μαγειρεύοντας για τα παιδιά καιγιαόλητην οικογένεια!

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας!

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας! 1. Βρέστε την άσχετη λέξη 2. Μήλο/ κιμά/ αχλάδι/ σταφύλι/ καρπούζι 3. Μουσακάς/ γεμιστά/ τζατζίκι/ γάλα/ φασολάδα 4. Μοσχάρι/ χοιρινό/ ψάρι/ κοτόπουλο/ μπριζόλα 5. Αλάτι/ λάχανο/ μαρούλι/ κρεμμύδι/ σκόρδο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Νερό στο σπίτι (α) ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ. Δραστηριότητες. Πληροφορίες. Οικιακή κατανάλωση νερού

Νερό στο σπίτι (α) ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ. Δραστηριότητες. Πληροφορίες. Οικιακή κατανάλωση νερού 14 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ Δραστηριότητες Νερό στο σπίτι (α) Πώς χρησιµοποιείτε το νερό στο σπίτι σας; Για ποιες χρήσεις καταναλώνετε το

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο έχουν επηρεάσει οι οικονοµικές συνθήκες τη διατροφή και τον τρόπο ζωής των Ελλήνων; Μια πρώτη µατιά Ολοκληρώθηκε το πρώτο µέρος της διαδικτυακής έρευνας της επιστηµονικής οµάδας διατροφή µε θέµα Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

Γίνομαι. Φρουρός Αειφορίας. Αειφορία θέλω και μπορώ Να φέρω εγώ στον πλανήτη αυτό! Εγώ και Εσύ Μαζί πιο δυνατοί!

Γίνομαι. Φρουρός Αειφορίας. Αειφορία θέλω και μπορώ Να φέρω εγώ στον πλανήτη αυτό! Εγώ και Εσύ Μαζί πιο δυνατοί! Γίνομαι Φρουρός Αειφορίας Αειφορία θέλω και μπορώ Να φέρω εγώ στον πλανήτη αυτό! Εγώ και Εσύ Μαζί πιο δυνατοί! Δοκιμασία 1 η 1. ΓΙΝΟΜΑΙ ΦΡΟΥΡΟΣ ΝΕΡΟΥ Το νερό είναι πολύτιμο. Κάθε σταγόνα μετρά. Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους

Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους Ανάλυση της κατηγορίας των Μπισκότων στο οργανωμένο λιανεμπόριο των Super/Hyper Market. Ιανουάριος 2015 ΜΠΙΣΚΟΤΟ μια γλυκιά

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Οι Έλ ληνες κα κ ταναλωτές α πέ π ναντι στην κ ρ κ ίση των τροφί φ µων Διάγραμμα 1

Οι Έλ ληνες κα κ ταναλωτές α πέ π ναντι στην κ ρ κ ίση των τροφί φ µων Διάγραμμα 1 Οι Έλληνες καταναλωτές απέναντι στην κρίση των τροφίµων Διάγραμμα 1 ΚΥΡΙΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟΥ Είσαστε ο/η κύριος/α υπεύθυνος/η για τα καθηµερινά ψώνια και τη φροντίδα του σπιτιού;

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Η φίλη μας η ανακύκλωση Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Στην όμορφη πολιτεία με το γαλάζιο ουρανό μια μικρή παρέα από σκουπίδια συναντήθηκε για να κουβεντιάσει το μέλλον της. Ο Αλουμίνης,

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ

ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΣΤΟΚΧΟΛΜΗΣ Box 55565, 102 04 Stockholm, Sweden Tηλ. (+46-8) 545 660 16, 17, Tέλεφαξ (+46-8) 667 32 93 Email: sweden.oey@greekembassy.se

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα»

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 1 Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 2 Κάδοι για τη συλλογή των απορριµµάτων Οι κάδοι που µοιράστηκαν στα πρώτα πιλοτικά σπίτια είναι τέσσερις µεγάλοι κάδοι χωρητικότητας 120 λίτρων καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου;

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ενότητα: Ελεύθερος χρόνος διασκέδαση (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή:

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012

ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012 Νόστιμα, απλά και υγιεινά! ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012 Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς 2011-2012 το σχολείο μας έθεσε ως ένα από τους στόχους του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Αποβλήτων Τροφίμων Ορθή κατ οίκον διαχείριση

Πρόληψη Αποβλήτων Τροφίμων Ορθή κατ οίκον διαχείριση Ανάπτυξη και επίδειξη ενός εργαλείου για την υποστήριξη της πρόληψης αποβλήτων για την Τοπική Αυτοδιοίκηση - LIFE10ENV/GR/622 Πρόληψη Αποβλήτων Τροφίμων Ορθή κατ οίκον διαχείριση ΟΛΓΑ ΧΡΗΣΤΟΥ Δρ. Χημικός

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Συχνές Ερωτήσεις και Απαντήσεις

Συχνές Ερωτήσεις και Απαντήσεις Συχνές Ερωτήσεις και Απαντήσεις 1. Τι είναι η Ώρα της Γης; Η Ώρα της Γης είναι µία παγκόσµια πρωτοβουλία της περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF ενάντια στην κλιµατική αλλαγή. Πρόκειται για ένα κάλεσµα στους

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΤΟ ΜΟΝΑΧΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΤΟ ΜΟΝΑΧΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΤΟ ΜΟΝΑΧΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Mόναχο, 18 εκεµβρίου 2007 Αρ. Πρωτ. : 430/920/600 Προς: Β4 /νση Β8 /νση Ε.. : Γρ. Γεν. Προξένου κας Κόρκα Κοιν. : - ιπλ.

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά βήµατα για ένα καλύτερο αύριο

Μικρά βήµατα για ένα καλύτερο αύριο Μικρά βήµατα για ένα καλύτερο αύριο ιγγελίδης Νικόλαος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ Τι γνώµη έχετε για τον υγιεινό τρόπο ζωής; Την αλήθεια και µόνο την αλήθεια! Τι λένε οι απλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου Antoine de Saint-Exupéry Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου 1 13 Ο τέταρτος πλανήτης ήταν αυτός του επιχειρηματία. Αυτός ο άνθρωπος ήταν τόσο πολύ απασχολημένος που δεν σήκωσε

Διαβάστε περισσότερα

g w w n lf o o d p l a.h d a.g

g w w n lf o o d p l a.h d a.g g w. or w w coo n lf o o d p l a et. ww w.efa d.o.eufic.org w ww w ww.h d a.g r rg Θυμάσαι πώς ήταν όταν μάθαινες ποδήλατο; Το πιο σημαντικό ήταν να μάθεις να κρατάς ισορροπία. Όταν κρατούσες ισορροπία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και ΣΕΛ.210 οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και τρεις εκπαιδευτικοί από το Γυμνάσιο Ξηροκαμπίου Λακωνίας. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. (Χειροκροτήματα απ όλες τις πτέρυγες

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ3 Η ΠΙΟ ΩΡΑΙΑ ΣΥΝΤΑΓΗ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ3 Η ΠΙΟ ΩΡΑΙΑ ΣΥΝΤΑΓΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟ3 Η ΠΙΟ ΩΡΑΙΑ ΣΥΝΤΑΓΗ Ένα παιδικό θεατρικό μιούζικαλ για παιδιά Διαμορφώνουμε κατάλληλα την τάξη μας, σε μια γωνιά έχουμε βάλει ένα τραπέζι και πάνω σ αυτό κατσαρόλες, ένα ξύλο κοπής, κουτάλες

Διαβάστε περισσότερα

Αμπελιώτης Κ., Χρόνη Χ., Λαζαρίδη Κ. Μελέτη περίπτωσης: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ

Αμπελιώτης Κ., Χρόνη Χ., Λαζαρίδη Κ. Μελέτη περίπτωσης: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Έργο WASP-Tool (LIFE10 ENV/GR/622) Αμπελιώτης Κ., Χρόνη Χ., Λαζαρίδη Κ. Μελέτη περίπτωσης: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ Πρόληψη αποβλήτων: τα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου

αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου r $fr m - Ποιος είσαι; - Ποιοι είστε; - Ο Πέτρος. - Ο Αλέξανδρος και ο Τάσος. - Ποιον θέλεις; - Ποιους θέλετε; A - Τον Αλέξανδρο.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013 π ε ρ ι ο δ ι κ η ε κ δ ο σ η τ η ς ε φ η μ ε ρ ι δ α σ ε π ε ν δ υ τ η σ aγρoterra #14 14/09/2013 Μάρκετινγκ Εξάγεις; Χτίσε τον «μύθο» των προϊόντων σου Καλλιέργειες Λαχανικά: Μπορούμε να γίνουμε ο κήπος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 4 ο Η σημασία των φρούτων

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ Θυµάσαι το παραµύθι της γιαγιάς για την 28 η Οκτωβρίου; Μάζεψε τους φίλους σου και διηγήσου το. Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας γίγαντας που ζούσε στο δικό του σπίτι. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: κ. Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΣΙΤΙΑ της Λιανού Ειρήνης

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 «ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 1 ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ; Γράφει ο Ηλίας Δερμετζής «Τη ζωή μου χωρίς αριθμούς δεν μπορώ να τη φανταστώ,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Οι εντυπώσεις μας από την επίσκεψη της SAPT Hellas

Οι εντυπώσεις μας από την επίσκεψη της SAPT Hellas Την Πέμπτη 26/3/15 η SAPT Hellas επισκέφτηκε το σχολείο μας. Η Sapt είναι μια μη κερδοσκοπική οργάνωση η οποία μαζεύει αδέσποτα σκυλιά και τα φροντίζει. H φιλοζωική ομάδα του σχολείου μας, που οργάνωσε

Διαβάστε περισσότερα

Η Φωτο-Βιοδιασπώµενη σακούλα. Εκστρατεία ενηµέρωσης στην Λαίκή Αγορά της Κατερίνης (9 Μαίου 2009) Τι είναι η φωτοδιασπώµενη σακούλα;

Η Φωτο-Βιοδιασπώµενη σακούλα. Εκστρατεία ενηµέρωσης στην Λαίκή Αγορά της Κατερίνης (9 Μαίου 2009) Τι είναι η φωτοδιασπώµενη σακούλα; Η Φωτο-Βιοδιασπώµενη σακούλα Εκστρατεία ενηµέρωσης στην Λαίκή Αγορά της Κατερίνης (9 Μαίου 2009) Τι είναι η φωτοδιασπώµενη σακούλα; Οι πολίτες διψούν για ενηµέρωση Αυτό είναι το συµπέρασµα των 15 µελών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΤΑΜΑΧΗΤΟ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΑΚΑΤΑΜΑΧΗΤΟ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΑΚΑΤΑΜΑΧΗΤΟ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΛΑΝΟ ΔΡΑΣΗΣ ΧΩΡΙΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ Κάντε μεγάλα όνειρα, και αυτό που ονειρεύεστε, αυτό θα γίνετε. James Allen As A Man Thinketh Γιατί Το Κάνεις Αυτό;?... 5 Δουλέψτε Πιο Σκληρά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ;

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ; ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ορισμός: Είναι η διαδικασία με την οποία επαναχρησιμοποιείται εν μέρει ή ολικά οτιδήποτε αποτελεί έμμεσα ή άμεσα αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας και το οποίο στην μορφή που είναι δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου.

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Κάθε μέρα έμπαινε πολύς κόσμος στο βιβλιοπωλείο και

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα σχετικά με τις θερμίδες και τα συντηρητικά τροφίμων ευρείας κατανάλωσης, την αναγραφή τους στις συσκευασίες καθώς και παρατηρήσεις και συμπεράσματα από την έρευνα. Αλεξάνδρα Κατωπόδη Θεοδώρα Μπούτση

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΤΕΡΠΝΗΣ. Με νόστιµα υγιεινά φαγητά που µαγειρέψαµε και δοκιµάσαµε στο νηπιαγωγείο µας

ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΤΕΡΠΝΗΣ. Με νόστιµα υγιεινά φαγητά που µαγειρέψαµε και δοκιµάσαµε στο νηπιαγωγείο µας ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΤΕΡΠΝΗΣ Με νόστιµα υγιεινά φαγητά που µαγειρέψαµε και δοκιµάσαµε στο νηπιαγωγείο µας Σχολική χρονιά 2006-2007 Νηπιαγωγείο Τερπνής Γράµµα για τους γονείς Αγαπητοί γονείς Από την ευτέρα 15 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρα Παπαδοπούλου: Η Μεσογειακή διατροφή έχει πάρει το δρόμο της επιστροφής στον τόπο της

Φλώρα Παπαδοπούλου: Η Μεσογειακή διατροφή έχει πάρει το δρόμο της επιστροφής στον τόπο της Ημερομηνία 07/02/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://cultureloversgr.blogspot.gr/ Βίκυ Καλοφωτιά http://goo.gl/q9sud7 Φλώρα Παπαδοπούλου: Η Μεσογειακή διατροφή έχει πάρει το δρόμο της επιστροφής στον τόπο

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στερεών τροφών- θηλασμός μετά τους 6 μήνες ζωής. Ι.Σωματική ανάπτυξη του βρέφους κατά τον πρώτο χρόνο ζωής

Εισαγωγή στερεών τροφών- θηλασμός μετά τους 6 μήνες ζωής. Ι.Σωματική ανάπτυξη του βρέφους κατά τον πρώτο χρόνο ζωής Εισαγωγή στερεών τροφών- θηλασμός μετά τους 6 μήνες ζωής Ι.Σωματική ανάπτυξη του βρέφους κατά τον πρώτο χρόνο ζωής Το μοτίβο σωματικής ανάπτυξης στα βρέφη που θηλάζουν είναι αρκετά διαφορετικό από τα βρέφη

Διαβάστε περισσότερα

Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας. Η μοναδικότητά σου!

Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας. Η μοναδικότητά σου! Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας Ε- book Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας Η μοναδικότητά σου! 2 Συνήθης ή μοναδικός; Είναι ο καθένας μας ξεχωριστός

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Λαχτάρα για φαγητό Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή της παρουσίασης «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Διαφάνεια 1: Η παρουσίαση έχει ως σκοπό να εκπαιδεύσει τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

7 Στρατηγικές για την Διαφοροποίηση των Προϊόντων σας

7 Στρατηγικές για την Διαφοροποίηση των Προϊόντων σας Ενότητα 1: Τοποθέτηση Προϊόντων Κεφάλαιο 6 7 Στρατηγικές για την Διαφοροποίηση των Προϊόντων σας Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ενότητα 1: Τοποθέτηση Προϊόντων Κεφάλαιο 6: 7 Στρατηγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ &

ΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ & ΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ & ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ (Νοέµβριος 2007) ιάγραµµα Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τύπος και µέθοδος: Ποσοτική έρευνα, µε τηλεφωνικές συνεντεύξεις, στα νοικοκυριά των ερωτώµενων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα