Μελέτες (Studies) / 23 Μακροοικονομική πολιτική, λειτουργική διανομή του εισοδήματος και ανισότητα Μια θεωρητική ανάλυση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μελέτες (Studies) / 23 Μακροοικονομική πολιτική, λειτουργική διανομή του εισοδήματος και ανισότητα Μια θεωρητική ανάλυση"

Transcript

1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Μελέτες (Studies) / 23 Μακροοικονομική πολιτική, λειτουργική διανομή του εισοδήματος και ανισότητα Μια θεωρητική ανάλυση ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΑΦΕΡΜΟΣ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

2

3 Μακροοικονομική πολιτική, λειτουργική διανομή του εισοδήματος και ανισότητα: Μια θεωρητική ανάλυση

4

5 Μακροοικονομική πολιτική, λειτουργική διανομή του εισοδήματος και ανισότητα: Μια θεωρητική ανάλυση Γιάννης Δαφέρμος Χρίστος Παπαθεοδώρου Δεκέμβριος 2012

6 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων Εμμανουήλ Μπενάκη 71Α , Αθήνα Τηλ Fax Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν κείμενο είναι των συγγραφέων και δεν εκφράζουν κατ ανάγκη τις θέσεις της ΓΣΕΕ. Επιμέλεια εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου Γλωσσική επιμέλεια Διορθώσεις: Γιώτα Γ. Χρόνη Φωτογραφία εξωφύλλου: Ηλεκτρονική σελιδοποίηση: Γιάννης Παπαδημητρόπουλος Εκτύπωση Παραγωγή: ΚΑΜΠΥΛΗ ΑΕΒΕ ΙΝΕ ΓΣΕΕ ISBN: Η παρούσα έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού»

7 Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων Το Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ αποτελεί έναν χώρο έρευνας και δράσης που απευθύνεται στους εργαζομένους, στην ακαδημαϊκή κοινότητα, στους φορείς χάραξης πολιτικής και στο σύνολο των πολιτών. Στόχος του είναι να προσφέρει επιστημονικά τεκμηριωμένες αναλύσεις για μια σειρά κοινωνικών και οικονομικών ζητημάτων που βρίσκονται στο επίκεντρο της τρέχουσας συγκυρίας και που έχουν άμεση σχέση με τα συμφέροντα του κόσμου της εργασίας. Το Παρατηρητήριο είναι σημείο συνάντησης και δημιουργικού διαλόγου πληθώρας ερευνητών, με απώτερο στόχο την ανάδειξη διαστάσεων των σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων που έχουν ιδιαίτερη αξία για την οπτική των εργαζομένων και των συνδικάτων. Παράλληλα, η ερευνητική του δραστηριότητα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια καταγραφής πολιτικών που δύνανται να συνεισφέρουν με ουσιαστικό τρόπο στην επίλυση των σημαντικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει στην τρέχουσα περίοδο ο κόσμος της εργασίας. Η δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς τομείς: α) στην οικονομία και την ανάπτυξη, β) στο κοινωνικό κράτος και το μέλλον της εργασίας και γ) στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού σε περιβάλλον δημοκρατίας και ισότητας. Ο πρώτος τομέας αφορά τα αίτια και τις επιπτώσεις της πρόσφατης οικονομικής κρίσης, τις σύγχρονες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει ο δημόσιος τομέας και η δημοσιονομική πολιτική στην Ελλάδα, καθώς και τις αλλαγές που είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν στο αναπτυξιακό πρότυπο της χώρας. Ο δεύτερος τομέας αναφέρεται στην ασκούμενη κοινωνική πολιτική, στα ζητήματα της φτώχειας και των ανισοτήτων, στις εργασιακές σχέσεις και στο θεσμικό πλαίσιο των αγορών εργασίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην ανάλυση της τρέχουσας συγκυρίας και στην αποδόμηση που επιχειρείται σε μια σειρά δικαιω-

8 μάτων και κατακτήσεων των εργαζομένων. Τέλος, ο τρίτος τομέας επικεντρώνεται σε θέματα που αφορούν την εκπαίδευση και την κατάρτιση των εργαζομένων, τις ποιοτικές και ποσοτικές διαστάσεις της ανεργίας, τον κοινωνικό αποκλεισμό και τον ρατσισμό που βιώνει σημαντική μερίδα των εργαζομένων και των ανέργων στη χώρα. Είναι προφανές ότι οι τρεις προαναφερθέντες τομείς έχουν επικαλύψεις μεταξύ τους. Μέσα από τα κείμενά του το Παρατηρητήριο επιδιώκει να αναδείξει αυτές τις επικαλύψεις και να φέρει στην επιφάνεια τα οφέλη που μπορεί να προκύψουν από την πολύπλευρη ανάλυση των σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων. Στο πλαίσιο της προσπάθειας που επιχειρείται, θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η κατάθεση παρατηρήσεων, προτάσεων αλλά και εναλλακτικών προσεγγίσεων από όσους και όσες επιθυμούν να συνεισφέρουν στην ερευνητική δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου. Γιάννης Παναγόπουλος Πρόεδρος ΙΝΕ ΓΣΕΕ

9 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή 9 2 Μακροοικονομική πολιτική και λειτουργική διανομή του εισοδήματος 13 3 Λειτουργική και προσωπική διανομή του εισοδήματος: Θεωρητικά ζητήματα και εμπειρικές μελέτες 19 4 Τα μεθοδολογικά γνωρίσματα των μακροοικονομικών υποδειγμάτων αποθεμάτων-ροών 27 5 Το μακροοικονομικό υπόδειγμα 31 6 Δείκτες ανισότητας και διάσπαση με βάση την πηγή εισοδήματος 53 7 Ασκήσεις προσομοίωσης Οι επιπτώσεις από μια μείωση του ρυθμού μεγέθυνσης των κυβερνητικών δαπανών Οι επιπτώσεις από μια μείωση του βασικού επιτοκίου της κεντρικής τράπεζας Οι επιπτώσεις από μια αύξηση του συντελεστή φορολόγησης των εισοδημάτων από τόκο Οι επιπτώσεις από μια αύξηση του συντελεστή φορολόγησης των εισοδημάτων από διανεμόμενα κέρδη Σύνοψη αποτελεσμάτων 82 8 Συμπεράσματα 85 Βιβλιογραφία 89 Παράρτημα: Επεξήγηση των συμβόλων του μακροοικονομικού υποδείγματος 95

10

11 1. Εισαγωγή Η κατανόηση των μηχανισμών μέσω των οποίων η μακροοικονομική πολιτική επηρεάζει την εισοδηματική ανισότητα στις σύγχρονες ανεπτυγμένες οικονομίες αποτελεί ζήτημα κρίσιμης σημασίας για την αποτελεσματική χάραξη και αξιολόγηση πολιτικών, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της τρέχουσας οικονομικής κρίσης. Η σχέση της μακροοικονομικής πολιτικής με την εισοδηματική ανισότητα είναι αποτέλεσμα των άμεσων επιδράσεων που η πολιτική αυτή ασκεί στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος, δηλαδή στη διανομή του εισοδήματος μεταξύ των συντελεστών της παραγωγής (κεφάλαιο, εργασία κ.λπ.). Ειδικότερα, η νομισματική πολιτική επιδρά στο μερίδιο των εισοδημάτων που προέρχονται από τόκους, η φορολογική πολιτική καθορίζει τους φορολογικούς συντελεστές που αντιστοιχούν στην κάθε πηγή εισοδήματος και η δημοσιονομική πολιτική επηρεάζει, μεταξύ άλλων, την οικονομική δραστηριότητα και τα ποσοστά ανεργίας σε μια οικονομία, μεταβάλλοντας με αυτό τον τρόπο την αναλογία μισθών, κερδών και επιδομάτων ανεργίας. Επηρεάζοντας τη διαμόρφωση της λειτουργικής διανομής του εισοδήματος, η μακροοικονομική πολιτική έχει έμμεσες επιδράσεις στην προσωπική διανομή του εισοδήματος (δηλαδή στη διανομή του εισοδήματος μεταξύ των μελών της κοινωνίας) και άρα και στο μέγεθος της οικονομικής ανισότητας. Αυτό οφείλεται στη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στη λειτουργική και την προσωπική διανομή του εισοδήματος. Η συγκεκριμένη σχέση απορρέει από το γεγονός ότι τα νοικοκυριά λαμβάνουν εισοδήματα από διαφορετικές πηγές ή από κοινές πηγές σε διαφορετικές αναλογίες, λόγω των διαφορών που υπάρχουν μεταξύ τους ως προς την κατοχή πλούτου και παραγωγικών συντελεστών, καθώς και ως προς τον τρόπο συμμετοχής τους στην παραγωγική διαδικασία. Κατά συνέπεια, η διανομή του εισοδήματος μεταξύ των διαφόρων πηγών έχει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικής διανομής του εισοδήματος. ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 9

12 Στην ακαδημαϊκή θεωρητική βιβλιογραφία οι επιπτώσεις της μακροοικονομικής πολιτικής στην ανισότητα δεν έχουν μέχρι σήμερα εξεταστεί επαρκώς. Τα ερμηνευτικά σχήματα που χρησιμοποιούνται για την κατανόηση των ανισοτήτων συνήθως εστιάζονται είτε σε μικροοικονομικούς παράγοντες είτε στον αναδιανεμητικό ρόλο των παρεμβάσεων στο πεδίο της κοινωνικής πολιτικής, κυρίως μέσω των κοινωνικών μεταβιβάσεων. Η μακροοικονομική πολιτική δεν έχει βρεθεί στο επίκεντρο των συγκεκριμένων σχημάτων, αφού θεωρείται ότι το εισόδημα των ατόμων προσδιορίζεται κατά κύριο λόγο από τα προσωπικά τους χαρακτηριστικά (ικανότητες, προτιμήσεις, εκπαίδευση κ.λπ.), χωρίς να γίνεται σαφής αναφορά στο ρόλο του μακροοικονομικού συστήματος. Επίσης, η περιορισμένη διερεύνηση της σύνδεσης του μακροοικονομικού περιβάλλοντος με την εισοδηματική ανισότητα έχει να κάνει εν πολλοίς και με την απουσία ολοκληρωμένων θεωρητικών σχημάτων που ερμηνεύουν τις επιδράσεις της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος. Το μακροοικονομικό περιβάλλον επηρεάζει την ανισότητα κυρίως μέσω της λειτουργικής διανομής του εισοδήματος. Συνεπώς, η έλλειψη τέτοιων σχημάτων δυσχεραίνει τη συστηματική διερεύνηση των μηχανισμών μέσω των οποίων οι επιλογές σε επίπεδο μακροοικονομικής πολιτικής επιδρούν στην οικονομική ανισότητα. Στόχος της παρούσας μελέτης είναι η θεωρητική διερεύνηση των επιδράσεων της μακροοικονομικής πολιτικής στην ανισότητα μέσω της ανάπτυξης ενός μακροοικονομικού υποδείγματος αποθεμάτων-ροών (stock-flow consistent macro model). 1 Τα μακροοικονομικά υποδείγματα αποθεμάτων-ροών έχουν αναπτυχθεί κατά κύριο λόγο την τελευταία δεκαετία στο πλαίσιο της μετακεϋνσιανής μακροοικονομικής προσέγγισης (βλ. Godley and Lavoie, 2007). Στα εν λόγω υποδείγματα η μακροοικονομία χωρίζεται σε διάφορους τομείς και οι ροές χρήματος μεταξύ των τομέων αναπαριστάνονται με δυναμικό τρόπο, επιτρέποντας μια ολοκληρωμένη αποτύπωση της εξέλιξης στη διανομή του συνολικού εισοδήματος της οικονομίας. Επιπλέον, στα υποδείγματα αυτά ενσωματώνεται ξεκάθαρα η αλληλεπίδραση μεταξύ του πλούτου και του εισοδήματος των νοικοκυριών. Με την κατάλληλη διάκριση των νοικοκυριών σε ομάδες που λαμβάνουν εισοδήματα 1. Ο όρος «stock-flow consistent model» αναφέρεται σε υποδείγματα τα οποία αναπαριστούν με συνεκτικό τρόπο τις αλληλεπιδράσεις των αποθεμάτων και των ροών της οικονομίας. Για λόγους συντομίας, στη μελέτη αυτή ο όρος αποδίδεται στα ελληνικά ως «υποδείγματα αποθεμάτων-ροών». 10 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

13 από διαφορετικές πηγές ή από κοινές πηγές σε διαφορετικές αναλογίες, καθώς και με τη διάσπαση της συνολικής ανισότητας με βάση τις πηγές εισοδήματος, καθίσταται εφικτή η απεικόνιση της σύνδεσης της λειτουργικής με την προσωπική διανομή του εισοδήματος, ενσωματώνοντας παράλληλα τις σχετικές αλληλεπιδράσεις με το μακροοικονομικό σύστημα. Στο υπόδειγμα που αναπτύσσεται σε αυτή τη μελέτη, το οποίο αναφέρεται σε μια απλουστευμένη αποτύπωση της πραγματικής οικονομίας, ο τομέας των νοικοκυριών χωρίζεται σε διάφορες ομάδες ανάλογα με την επαγγελματική κατάσταση του υπεύθυνου του νοικοκυριού. Συγκεκριμένα, ο διαχωρισμός γίνεται με βάση το αν ο υπεύθυνος του νοικοκυριού είναι άτομο χαμηλής ειδίκευσης (που μπορεί είτε να εργάζεται είτε να είναι άνεργο), άτομο υψηλής ειδίκευσης (που μπορεί είτε να εργάζεται είτε να είναι άνεργο) ή επιχειρηματίας-κάτοχος κεφαλαίου. Κάθε ομάδα νοικοκυριού λαμβάνει εισοδήματα από διάφορες πηγές σε διαφορετικές αναλογίες. Οι πηγές εισοδήματος είναι τέσσερις: η εργασία, τα επιδόματα ανεργίας, τα κέρδη και οι τόκοι. Επίσης, το υπόδειγμα ενσωματώνει και τους φόρους ως μια πηγή που επηρεάζει αρνητικά το εισόδημα των νοικοκυριών. Η εισοδηματική ανισότητα υπολογίζεται σύμφωνα με δύο ευρέως χρησιμοποιούμενους δείκτες: το δείκτη Gini και το τετραγώνο του συντελεστή μεταβλητότητας. Το τετράγωνο του συντελεστή μεταβλητότητας διασπάται στις αναλύσεις μας με τρόπο που επιτρέπει τον υπολογισμό της συνεισφοράς της κάθε πηγής εισοδήματος στη συνολική ανισότητα. Το υπόδειγμα που αναπτύσσεται χρησιμοποιείται για τη διεξαγωγή ασκήσεων προσομοίωσης οι οποίες αφορούν εξωγενείς μεταβολές στη μακροοικονομική πολιτική, όπως η μεταβολή των επιτοκίων της κεντρικής τράπεζας και η μεταβολή στο ύψος των κυβερνητικών δαπανών. Η ανάλυσή μας επικεντρώνεται στους μηχανισμούς μέσω των οποίων οι συγκεκριμένες εξωγενείς μεταβολές επηρεάζουν τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος και κατ επέκταση την ανισότητα. Η δομή της μελέτης έχει ως εξής: Στην επόμενη ενότητα γίνεται σύντομη αναφορά στις επιπτώσεις της μακροοικονομική πολιτικής στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος. Στην τρίτη ενότητα αναλύονται συνοπτικά ορισμένα θεωρητικά ζητήματα αναφορικά με τις επιδράσεις της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος και γίνεται σύντομη επισκόπηση των εμπειρικών ευρημάτων διαφόρων μελετών. Τα βασικά μεθοδολογικά γνωρίσματα των μακροοικονομικών υποδειγμάτων αποθεμάτων-ροών παρουσιάζονται στην τέταρτη ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 11

14 ενότητα. Στην πέμπτη ενότητα περιγράφονται οι μήτρες, οι ταυτότητες και οι συμπεριφορικές εξισώσεις του υποδείγματός μας. Στην έκτη ενότητα παρουσιάζονται οι δείκτες ανισότητας που χρησιμοποιούνται για την αποτύπωση της προσωπικής διανομής του εισοδήματος. Επιπλέον, περιγράφεται ο τρόπος διάσπασης της συνολικής ανισότητας με βάση τις πηγές εισοδήματος. Τα αποτελέσματα από τις ασκήσεις προσομοίωσης παρουσιάζονται στην έβδομη ενότητα. Στις ασκήσεις αυτές το υπόδειγμά μας υπόκειται σε ορισμένες εξωγενείς αλλαγές που αφορούν τη μακροοικονομική πολιτική και αναλύονται οι επιπτώσεις των συγκεκριμένων αλλαγών στην προσωπική διανομή του εισοδήματος. Τέλος, στην όγδοη ενότητα συνοψίζονται τα βασικά ευρήματα της ανάλυσης και αναφέρονται τα κύρια συμπεράσματα που προκύπτουν για τις επιδράσεις της μακροοικονομικής πολιτικής στην ανισότητα. 12 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

15 2. Μακροοικονομική πολιτική και λειτουργική διανομή του εισοδήματος Η μακροοικονομική πολιτική επηρεάζει έμμεσα ή άμεσα τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος μέσω μιας πληθώρας μηχανισμών. Οι πιο σημαντικές άμεσες επιδράσεις απορρέουν από το ρόλο της νομισματικής πολιτικής στον καθορισμό των επιτοκίων, από την πολιτική φορολόγησης των διαφόρων πηγών εισοδήματος και από τη μισθολογική πολιτική κυρίως στον δημόσιο τομέα. Οι έμμεσες επιδράσεις σχετίζονται κατά κύριο λόγο με τις επιπτώσεις που η μακροοικονομική πολιτική έχει στην οικονομική δραστηριότητα και την ανεργία, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν τα εισοδηματικά μερίδια των διαφόρων πηγών. Στις έρευνες για τη σύνδεση ανάμεσα στη μακροοικονομική πολιτική και τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στο ρόλο της νομισματικής πολιτικής. Το βασικό επιτόκιο, το οποίο καθορίζεται από την κεντρική τράπεζα, θεωρείται ότι αποτελεί κύρια μεταβλητή για τη διαμόρφωση της διανομής του εισοδήματος μεταξύ επιχειρηματικών κερδών και τόκων (Hein, 2010). Μια αύξηση του συγκεκριμένου επιτοκίου καθιστά, ceteris paribus, υψηλότερους τους τόκους που χρειάζεται να πληρώσουν οι επιχειρήσεις για την εξυπηρέτηση του χρέους τους. Με αυτό τον τρόπο συμπιέζονται τα κέρδη των επιχειρήσεων και αυξάνονται τα κέρδη των χρηματοπιστωτικών οργανισμών ή των ιδιωτών που παρέχουν δάνεια σε αυτές. Επιπλέον, είναι πιθανόν οι επιχειρήσεις να μετακυλίουν ένας μέρος ή ολόκληρη την αύξηση του κόστους δανεισμού στους εργαζομένους πιέζοντας για χαμηλότερους μισθούς ή αυξάνοντας τις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών που παράγουν. 2 Σε αυτή την περίπτωση, η 2. Βλ., για παράδειγμα, Nickell and Nicolitsas (1999), Argitis (2001), Argitis and Pitelis (2001), Hein (2007), Hein and Schoder (2011) και Argitis and Dafermos (2011). ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 13

16 νομισματική πολιτική μπορεί να επηρεάσει τη διανομή του παραγόμενου εισοδήματος μεταξύ μισθών και κερδών. Επιπρόσθετα, η νομισματική πολιτική έχει σημαντική επιρροή στα εισοδήματα των νοικοκυριών που προέρχονται από τόκους καταθέσεων. Μια μεταβολή του επιτοκίου έχει σημαντικές επιδράσεις στο εισοδηματικό μερίδιο της συγκεκριμένης πηγής εισοδήματος. Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι σε οικονομίες όπου τα νοικοκυριά δανείζονται μεγάλα ποσά για να επενδύσουν στην αγορά κατοικίας ή για καταναλωτικούς σκοπούς, ένα σημαντικό κομμάτι του εισοδήματός τους χρησιμοποιείται για την αποπληρωμή τόκων. Σε αυτή την περίπτωση, η νομισματική πολιτική ασκεί μία επιπρόσθετη σημαντική επιρροή στον τρόπο με τον οποίο το συνολικό εισόδημα διανέμεται μεταξύ του τόκου και των άλλων πηγών. Οι μεταβολές στο βασικό επιτόκιο της κεντρικής τράπεζας δύνανται επιπρόσθετα να προκαλούν και δευτερογενείς επιρροές στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος εξαιτίας των επιδράσεων που ασκούν στην οικονομική δραστηριότητα. Μια μείωση του επιτοκίου της κεντρικής τράπεζας συνήθως ενισχύει την επενδυτική δραστηριότητα αφού καθιστά χαμηλότερο το κόστος του χρήματος. Από την άλλη, μπορεί να επηρεάσει δυσμενώς την κατανάλωση λόγω της μείωσης των εισοδημάτων από τόκο. Όποια και να είναι η τελική μεταβολή στην οικονομική δραστηριότητα οι σχετικές επιδράσεις στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος δεν μπορούν να προσδιοριστούν a priori. Όταν, για παράδειγμα, προκαλείται αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία συνοδεύεται από μείωση της ανεργίας, η διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων γίνεται μεγαλύτερη ασκώντας αυξητικές πιέσεις στους μισθούς ταυτόχρονα όμως η αύξηση της ζήτησης μπορεί να οδηγήσει τις επιχειρήσεις στο να αυξήσουν τα περιθώρια κέρδους 3 (βλ. Epstein, 1992 και Jackson, 2012). Ως εκ τούτου, δεν είναι σαφές ποια εισοδήματα ευνοούνται περισσότερο από μια αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας όταν η νομισματική πολιτική μεταβάλλεται. Αυτό σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από το εκάστοτε θεσμικό πλαίσιο στην αγορά εργασίας και την αγορά προϊόντος, καθώς και από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της μεγέθυνσης του ΑΕΠ, αν δηλαδή ενισχύονται κλάδοι εντάσεως εργασίας ή εντάσεως κεφαλαίου, σε ποιο βαθμό η αύξηση του προϊόντος οφείλεται ή όχι σε νέες επενδύσεις που επηρεάζουν το κεφαλαιακό απόθεμα κ.λπ. 3. Το περιθώριο κέρδους αναφέρεται στη διαφορά ανάμεσα στην τιμή των προϊόντων και στο ανά μονάδα κόστος παραγωγής. 14 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

17 Η φορολογική πολιτική έχει προφανείς επιπτώσεις στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος. Οι αποφάσεις για τη φορολογική επιβάρυνση των εισοδημάτων από εργασία, τόκο και κέρδη επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο το εισόδημα κατανέμεται στους συντελεστές της παραγωγής. Επίσης, σημαντικός είναι και ο ρόλος της μισθολογικής πολιτικής της κυβέρνησης στον δημόσιο τομέα. Προσδιορίζοντας το ύψος των μισθών των δημόσιων υπαλλήλων, η κυβέρνηση μπορεί να επηρεάσει το μερίδιο του συνολικού εισοδήματος των νοικοκυριών που προέρχεται από μισθούς. Αυτό γίνεται όχι μόνο επειδή η μισθολογική πολιτική της κυβέρνησης επηρεάζει άμεσα το εισόδημα από εργασία εκείνων των νοικοκυριών στα οποία ένα ή περισσότερα από τα μέλη τους εργάζονται στο Δημόσιο, αλλά και επειδή σε αρκετές περιπτώσεις οι μισθοί στον δημόσιο τομέα χρησιμοποιούνται ως σημείο αναφοράς στη διαδικασία προσδιορισμού των μισθών στον ιδιωτικό τομέα. Βασική συνιστώσα της μακροοικονομικής πολιτικής είναι η δημοσιονομική πολιτική. Παρόλο που η δημοσιονομική πολιτική δεν επηρεάζει άμεσα τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος, έχει σημαντικές επιρροές στην οικονομική δραστηριότητα και την απασχόληση. Οι αποφάσεις της κυβέρνησης για το ύψος των δημόσιων καταναλωτικών και επενδυτικών δαπανών επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την οικονομική δραστηριότητα, αφού παίζουν σημαντικό ρόλο στον καθορισμό της συναθροιστικής ζήτησης. Όπως επισημάνθηκε και παραπάνω, οι αυξομειώσεις στην οικονομική δραστηριότητα και την απασχόληση επιδρούν στη διανομή του εισοδήματος μεταξύ κερδών και μισθών, χωρίς ωστόσο να είναι δυνατόν να προσδιοριστεί a priori η κατεύθυνση αυτής της επιρροής. Επιπλέον, είναι προφανές ότι οι μεταβολές στα επίπεδα απασχόλησης μεταβάλλουν και το ποσοστό του εισοδήματος των νοικοκυριών που προέρχεται από τα επιδόματα ανεργίας. Τέλος, χρειάζεται να υπογραμμιστεί πως σε μια οικονομία που εξελίσσεται δυναμικά στο χρόνο μία συγκεκριμένη μακροοικονομική πολιτική την τρέχουσα χρονική περίοδο δεν επηρεάζει μόνο βραχυπρόθεσμα τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος, αλλά είναι δυνατόν να ασκήσει σημαντικές επιδράσεις σε αυτήν και σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου. Όπως έχει επισημανθεί από πληθώρα θεωρητικών και εμπειρικών ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της μετακεϋνσιανής μακροοικονομικής παράδοσης, 4 το ύψος της οικονομικής 4. Βλ. ενδεικτικά Bhaduri and Marglin (1990), Blecker (2002), Hein (2007), Hein and Vogel (2008) και Stockhammer et al. (2009). ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 15

18 δραστηριότητας δεν είναι ανεξάρτητο από τον τρόπο με τον οποίο διανέμεται το εισόδημα μεταξύ των συντελεστών της παραγωγής. Στις συγκεκριμένες έρευνες υιοθετείται η υπόθεση ότι η ροπή προς κατανάλωση της κάθε πηγής εισοδήματος είναι διαφορετική. Η ροπή προς κατανάλωση των εισοδημάτων που προέρχονται από εργασία θεωρείται παραδοσιακά υψηλότερη από τη ροπή προς κατανάλωση που χαρακτηρίζει τα εισοδήματα από διανεμόμενα κέρδη και τόκο. Ο λόγος είναι ότι τα νοικοκυριά που έχουν ως κύρια πηγή εισοδήματος την εργασία συνήθως έχουν και χαμηλότερο συνολικό διαθέσιμο εισόδημα σε σύγκριση με τα νοικοκυριά που έχουν ως κύρια πηγή εισοδήματος τα διανεμόμενα κέρδη και τους τόκους. Εφόσον η ροπή προς κατανάλωση είναι υψηλότερη όσο χαμηλότερο είναι το διαθέσιμο εισόδημα, μια αναδιανομή προς όφελος των εισοδημάτων από εργασία η οποία ευνοεί τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα επιδρά θετικά στην καταναλωτική ζήτηση. Καθοριστική παράμετρος είναι και η ροπή προς επένδυση των επιχειρηματικών κερδών. Όταν η συγκεκριμένη ροπή είναι σχετικά χαμηλή και η ροπή προς κατανάλωση των εισοδημάτων από εργασία είναι κοντά στη μονάδα, το πιο πιθανό είναι μια αναδιανομή του παραγόμενου εισοδήματος από τα κέρδη προς την εργασία να έχει ευεργετικές επιπτώσεις στη συναθροιστική ζήτηση. 5 Στη σχετική βιβλιογραφία αυτή η περίπτωση αναφέρεται ως ένα καθεστώς όπου η συναθροιστική ζήτηση καθοδηγείται από τους μισθούς (wage-led demand regime). Όταν συμβαίνει το αντίθετο, θεωρείται ότι η συναθροιστική ζήτηση καθοδηγείται από τα κέρδη (profit-led demand regime). 6 Επιπλέον, όταν η ροπή προς κατανάλωση των εισοδημάτων που προέρχονται από τόκο είναι σχετικά χαμηλή και η αρνητική επίδραση που ασκεί το επιτόκιο στην επένδυση είναι σημαντική, τότε η μείωση του επιτοκίου αναμένεται να έχει θετικές επιπτώσεις στη συναθροιστική ζήτηση. Στη σχετική βιβλιογραφία αυτό θεωρείται ότι είναι η πιο συχνή περίπτωση (normal case) έναντι της εναλλακτι- 5. Αυτό αφορά την περίπτωση μιας κλειστής οικονομίας. Όταν η οικονομία είναι ανοιχτή, οι επιπτώσεις στη συναθροιστική ζήτηση από μια μεταβολή στο μερίδιο της εργασίας είναι περισσότερο σύνθετες βλ., λόγου χάρη, Blecker (2002) και Stockhammer et al. (2009). 6. Βλ., για παράδειγμα, Blecker (2002). 16 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

19 κής, όπου μια αύξηση του επιτοκίου λειτουργεί ευεργετικά στη συναθροιστική ζήτηση (puzzling case). 7 Καθίσταται λοιπόν σαφές ότι η λειτουργική διανομή του εισοδήματος επηρεάζει τις καταναλωτικές και τις επενδυτικές δαπάνες, διαμορφώνοντας με αυτό τον τρόπο το ύψος του παραγόμενου προϊόντος. Όπως όμως επισημάνθηκε και παραπάνω, οποιαδήποτε μεταβολή στην οικονομική δραστηριότητα επιδρά με τη σειρά της στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος. Αυτό πυροδοτεί μια σειρά δυναμικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ των δύο αυτών παραγόντων, οι οποίες καθιστούν ιδιαίτερα σύνθετη την εξαγωγή συμπερασμάτων για την ακριβή επιρροή μιας συγκεκριμένης μακροοικονομικής πολιτικής στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος σε βάθος χρόνου. 7. Βλ. Hein (2007). ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 17

20

21 3. Λειτουργική και προσωπική διανομή του εισοδήματος: Θεωρητικά ζητήματα και εμπειρικές μελέτες Η ανάλυση των επιδράσεων της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος αποτελεί ζήτημα θεμελιώδους σημασίας για την ορθή ερμηνεία και την κατανόηση της εξέλιξης των οικονομικών ανισοτήτων στις σύγχρονες καπιταλιστικές οικονομίες. 8 Μια μεταβολή στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος η οποία μπορεί, για παράδειγμα, να προκύψει από αύξηση των μισθών ή των επιτοκίων είναι πιθανόν να οδηγεί σε σημαντικές αλλαγές στην προσωπική διανομή του εισοδήματος και άρα στην οικονομική ανισότητα. Κατά συνέπεια, η κατανόηση της επίδρασης της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την αποτύπωση των επιπτώσεων της μακροοικονομικής πολιτικής στην ανισότητα. H σχέση ανάμεσα στη λειτουργική και την προσωπική διανομή του εισοδήματος είναι ιδιαίτερα σύνθετη. 9 Κατ αρχάς, στις σύγχρονες ανεπτυγμένες οικονομίες δεν υπάρχει σαφής αντιστοιχία ανάμεσα σε μια συγκεκριμένη πηγή εισοδήματος και στο τμήμα της εισοδηματικής κατανομής στο οποίο αυτή καταλήγει. Λόγου χάρη, το εισόδημα από εργασία δεν καταλήγει αποκλειστικά στα φτωχά στρώματα του πληθυσμού και το εισόδημα από κεφάλαιο δεν καταλήγει αποκλειστικά στα πλούσια στρώματα. 10 Αντιθέτως, παρατηρείται σε πολλές περι- 8. Όπως ενδεικτικά έχει επισημάνει ο Atkinson (2009), η σύνδεση των μεριδίων των συντελεστών παραγωγής με τα προσωπικά εισοδήματα χρειάζεται στο μέλλον να βρεθεί στο επίκεντρο της ερευνητικής ατζέντας της οικονομικής επιστήμης. 9. Βλ., για παράδειγμα, Nolan (1987a). 10. Την περίοδο που αναπτύχθηκαν οι θεωρίες της κλασικής πολιτικής οικονομίας υπήρχε σε μεγάλο βαθμό ταύτιση του εισοδήματος από εργασία με τα φτωχότερα στρώματα ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 19

22 πτώσεις ότι νοικοκυριά που βρίσκονται στο κάτω άκρο της εισοδηματικής διανομής λαμβάνουν εισοδήματα από κοινές πηγές με νοικοκυριά που βρίσκονται στο άνω άκρο της διανομής αν και συνήθως σε πολύ διαφορετικές αναλογίες. Τέτοιες πηγές εισοδήματος περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, το εισόδημα από εργασία, από ενοίκια ή από τόκους. Αυτό σημαίνει ότι η ενίσχυση ή η συρρίκνωση των εισοδημάτων που προέρχονται από μια συγκεκριμένη πηγή δεν έχει σε αρκετές περιπτώσεις προφανείς επιπτώσεις στην προσωπική διανομή του εισοδήματος. Ουσιαστικά οι επιπτώσεις αυτές διαφοροποιούνται σε σημαντικό βαθμό ανάλογα με την ποσοστιαία συνεισφορά της κάθε πηγής στο συνολικό εισόδημα των νοικοκυριών που βρίσκονται σε διαφορετικά σημεία της εισοδηματικής κατανομής. Επιπρόσθετα, η σύνδεση ανάμεσα στην προσωπική και τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό από την κατανομή του πλούτου σε μια κοινωνία. Όσο πιο άνισα κατανεμημένος είναι ο πλούτος, τόσο πιο άνισα διανέμονται και τα εισοδήματα που προέρχονται από αυτόν (π.χ. καταθέσεις, ενοίκια, μερίσματα κ.λπ.) και άρα τόσο πιο έντονες είναι και οι οικονομικές ανισότητες. Είναι επίσης σημαντικό ότι, όπως αναφέρθηκε και στην προηγούμενη ενότητα, οι μεταβολές στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος έχουν πολλές επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα. Για παράδειγμα, μια ενίσχυση των εισοδημάτων από τόκο εξαιτίας μιας αύξησης του επιτοκίου μπορεί να επηρεάσει δυσμενώς τα κίνητρα για επενδύσεις, προκαλώντας συρρίκνωση των θέσεων εργασίας με δευτερογενείς επιδράσεις τόσο στη λειτουργική όσο και στην προσωπική διανομή του εισοδήματος. Αντιστοίχως, μια μεταβολή στο μερίδιο των μισθών είναι πιθανόν να επιδράσει σημαντικά στο επίπεδο της κατανάλωσης, άρα και της οικονομικής δραστηριότητας. Τέλος, οι αλλαγές στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος ενδέχεται να έχουν διαφορετικές επιδράσεις σε διαφορετικά τμήματα του πληθυσμού και σε διαφορετικά εισοδηματικά κλιμάκια. Ως εκ τούτου, η εκτίμηση των επιδράσεων αυτών επηρεάζεται από τους δείκτες ανισότητας που χρησιμοποιούνται στην του πληθυσμού και του εισοδήματος από κεφάλαιο με τα πλουσιότερα στρώματα. Η λειτουργική διανομή του εισοδήματος ταυτιζόταν με τη διανομή του εισοδήματος στις κοινωνικές τάξεις (εργάτες, καπιταλιστές, γαιοκτήμονες). Αυτό εξηγεί γιατί στην παράδοση της πολιτικής οικονομίας δίνεται έμφαση στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος για την κατανόηση των κοινωνικών ανισοτήτων. 20 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

23 ανάλυση. Είναι γνωστό ότι οι δείκτες μέτρησης της ανισότητας διαφοροποιούνται ως προς την ευαισθησία τους σε μεταβιβάσεις που λαμβάνουν χώρα σε διαφορετικά σημεία της διανομής του εισοδήματος (βλ. Atkinson, 1983 Lambert, 1993 Cowell, 2011). Συνεπώς, ενδέχεται να μη συμφωνούν όλοι οι δείκτες ως προς την κατεύθυνση και την ένταση μιας μεταβολής στην οικονομική ανισότητα, ως αποτέλεσμα αλλαγών στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος. Η διερεύνηση των επιδράσεων της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος στο πλαίσιο θεωρητικών υποδειγμάτων είναι ιδιαίτερα περιορισμένη. Δύο εξαιρέσεις είναι οι μελέτες των Dagum (1999) και Checchi and García-Peñalosa (2010). Ο Dagum χρησιμοποιεί μια συνάρτηση σύμφωνα με την οποία το εισόδημα της κάθε οικονομικής μονάδας εξαρτάται, μέσω ενός μη γραμμικού προτύπου, από το ανθρώπινο κεφάλαιο και τον πλούτο. Στη συνάρτηση αυτή η ελαστικότητα υποκατάστασης ανάμεσα στο ανθρώπινο κεφάλαιο και τον πλούτο είναι θετική και μεταβαλλόμενη. Βασίζοντας την ανάλυσή του στη συγκεκριμένη συνάρτηση, o Dagum προτείνει ένα θεωρητικό πλαίσιο το οποίο, κατά τον ίδιο, δύναται να αποτελέσει τη βάση για τη σύνδεση της λειτουργικής με την προσωπική διανομή του εισοδήματος. Οι Checchi and García-Peñalosa (2010) αναπτύσσουν ένα υπόδειγμα στο οποίο το συνολικό προϊόν της οικονομίας παράγεται χρησιμοποιώντας κεφάλαιο και την εργασία ανειδίκευτων και ειδικευμένων εργαζομένων. Οι μισθοί και η απασχόληση των ανειδίκευτων εργαζομένων καθορίζονται μέσω μιας διαδικασίας διαπραγμάτευσης στην οποία τα συνδικάτα και οι επιχειρήσεις επιδιώκουν να μεγιστοποιήσουν τη συνάρτηση χρησιμότητάς τους και τα κέρδη τους αντίστοιχα. Οι μισθοί και η απασχόληση των ειδικευμένων εργαζομένων προσδιορίζονται με τρόπο που να εξασφαλίζεται η μέγιστη παραγωγικότητά τους. Οι συγγραφείς διαμορφώνουν το δείκτη Gini με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορούν να αποτυπώνονται, μεταξύ άλλων, οι επιπτώσεις που έχουν στην ανισότητα το μερίδιο της εργασίας, το μέγεθος των επιδομάτων ανεργίας και η απόκλιση ανάμεσα στους μισθούς που λαμβάνουν οι ειδικευμένοι και οι ανειδίκευτοι εργαζόμενοι. Ωστόσο, στις προαναφερθείσες εργασίες η προσέγγιση της επίδρασης της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος υπόκειται σε ορισμένους περιορισμούς. Πρώτον, οι αναλύσεις είναι στατικές και ως εκ τούτου δεν λαμβάνεται υπόψη η δυναμική αλληλεπίδραση του πλούτου με το εισόδημα, η οποία είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη σκιαγράφηση των μεταβολών στη λειτουργική ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 21

24 διανομή του εισοδήματος. Δεύτερον, η σχέση μεταξύ της λειτουργικής και της προσωπικής διανομής του εισοδήματος δεν μοντελοποιείται ως συστατικό μέρος του συνολικού μακροοικονομικού συστήματος. Άρα, δεν αποτυπώνονται επαρκώς ούτε οι μηχανισμοί μέσω των οποίων η λειτουργική διανομή του εισοδήματος επιδρά στη μακροοικονομική επίδοση ούτε οι επιπτώσεις του μακροοικονομικού περιβάλλοντος στη λειτουργική και την προσωπική διανομή του εισοδήματος. Οι συγκεκριμένοι περιορισμοί δεν επιτρέπουν στα υποδείγματα αυτά να παρέχουν μια πιο ολοκληρωμένη και αναλυτική εικόνα για τις επιδράσεις της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος. Στην παρούσα μελέτη η αξιοποίηση της μεθοδολογίας των μακροοικονομικών υποδειγμάτων αποθεμάτων-ροών δίνει τη δυνατότητα να αντιμετωπιστούν τα παραπάνω ζητήματα. Παρά τον περιορισμένο αριθμό θεωρητικών υποδειγμάτων και την έλλειψη ολοκληρωμένων θεωρητικών προσεγγίσεων για την επίδραση της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος, το ζήτημα αυτό έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας πληθώρας εμπειρικών μελετών. Οι μελέτες αυτές εξετάζουν σε διάφορες χώρες τον τρόπο με τον οποίο η λειτουργική διανομή του εισοδήματος επιδρά στην οικονομική ανισότητα μεταξύ των ατόμων και των νοικοκυριών. Για την περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου ο Nolan (1987b) αξιοποιεί τα δεδομένα μιας έρευνας του 1977 και μελετά τις επιπτώσεις στην προσωπική διανομή του εισοδήματος από μια αύξηση του μεριδίου των εισοδημάτων που προέρχονται από αυτοαπασχόληση και κεφάλαιο. 11 Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η αύξηση στο μερίδιο των εισοδημάτων που προέρχονται από αυτοαπασχόληση και κεφάλαιο ευνοεί τα νοικοκυριά που βρίσκονται στα υψηλότερα δεκατημόρια της διανομής του εισοδήματος. 12 Σε μια μεταγενέστερη μελέτη για την ίδια χώρα ο Ryan (1996) υποστηρίζει ότι η μείωση του μεριδίου των εισοδημάτων από κεφάλαιο κατά τη μεταπολεμική περίοδο αποτελεί πιθανότατα έναν από τους παράγοντες που συνέβαλαν στη 11. Τα εισοδήματα από κεφάλαιο περιλαμβάνουν τα μερίσματα, τους τόκους και τα ενοίκια. 12. Αξίζει επίσης να σημειώσουμε ότι ο ίδιος συγγραφέας κάνει στη μελέτη του ορισμένες οικονομετρικές εκτιμήσεις για την περίοδο από τις οποίες προκύπτει ότι τα εισοδήματα από αυτοαπασχόληση και κεφάλαιο αυξάνονταν όταν υπήρχε άνοδος της οικονομικής δραστηριότητας. Βλ. επίσης Nolan (1987a). 22 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 1.1. Γενικά... 21 1.2. Η σχέση της οικονομικής με τις άλλες κοινωνικές επιστήμες... 26 1.3. Οικονομική Περιγραφή και Ανάλυση...

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές

Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές στον χρηματοπιστωτικό τομέα (στην αγορά χρήματος) επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές

Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές Project1:Layout 1 3/23/2012 3:38 PM Page 1 Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές Π. Ε. Πετράκης Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές Συγγραφέας Π.Ε. Πετράκης

Διαβάστε περισσότερα

Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση

Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Μελέτες (Studies) / 26 Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΑΦΕΡΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Θεωρία Ι

Μακροοικονομική Θεωρία Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μακροοικονομική Θεωρία Ι Διάλεξη 1: Εισαγωγή Διδάσκων: Γιαννέλλης Νικόλαος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρήμα και Οικονομική Μεγέθυνση. Προσφορά Χρήματος, Πληθωρισμός και Οικονομική Μεγέθυνση

Χρήμα και Οικονομική Μεγέθυνση. Προσφορά Χρήματος, Πληθωρισμός και Οικονομική Μεγέθυνση Χρήμα και Οικονομική Μεγέθυνση Προσφορά Χρήματος, Πληθωρισμός και Οικονομική Μεγέθυνση Η Ζήτηση Χρήματος Αρχικά αναλύουμε ένα υπόδειγμα αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού στο οποίο το χρήμα εισέρχεται στη συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

51. Στο σημείο Α του παρακάτω διαγράμματος IS-LM υπάρχει: r LM Α IS α. ισορροπία στις αγορές αγαθών και χρήματος. β. ισορροπία στην αγορά αγαθών και υπερβάλλουσα προσφορά στην αγορά χρήματος. γ. ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ KEΦAΛAIO I

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ KEΦAΛAIO I ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... iii ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ...v ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... vii KEΦAΛAIO I EIΣAΓΩΓH 1. Η οικονομική ως επιστήμη μελέτης οικονομικών φαινομένων...1 2. Μικροοικονομικά και μακροοικονομικά

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του 2017 βρίσκεται η αξιολόγηση της τρέχουσας

Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του 2017 βρίσκεται η αξιολόγηση της τρέχουσας Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του 2017 βρίσκεται η αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης της οικονομίας και της αγοράς εργασίας, καθώς και

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου»

Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου» Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου» «Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Θεόδωρος Μαριόλης * 1. Εισαγωγή Ο λεγόμενος Λόγος Οικονομικής Εξάρτησης (Economic Dependency Ratio),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Πρόλογος Ευχαριστίες Βιογραφικά συγγραφέων ΜΕΡΟΣ 1 Εισαγωγή 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία 1.1 Πώς αντιμετωπίζουν οι οικονομολόγοι τις επιλογές 1.2 Τα οικονομικά ζητήματα 1.3 Σπανιότητα και ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών

Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1 Η Διαχρονική Προσέγγιση Η διαχρονική προσέγγιση έχει ως σημείο εκκίνησης τις τεχνολογικές και αγοραίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Σκέφτομαι ως Οικονομολόγος. Αρ. Διάλεξης: 2

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Σκέφτομαι ως Οικονομολόγος. Αρ. Διάλεξης: 2 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Σκέφτομαι ως Οικονομολόγος Αρ. Διάλεξης: 2 Σκέφτομαι ως οικονομολόγος Κάθε αντικείμενο επιστημονικής μελέτης έχει τη δική της επιστημονική ορολογία Μαθηματικά Ολοκληρωτικός

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η. Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η. Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Πως αποτυπώνεται η διανομή του εισοδήματος και τι είναι γραμμή φτώχειας. Με ποιους

Διαβάστε περισσότερα

Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση

Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Μελέτες (Studies) / 26 Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΑΦΕΡΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ Ενότητα 3: Συναθροιστική Ζήτηση- Εφαρμόζοντας το Υπόδειγμα IS-LM Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος...21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες... 25 1.1 Η Οικονομική Επιστήμη και οι Σχολές Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομολόγοι μελετούν...

Οι οικονομολόγοι μελετούν... Οι οικονομολόγοι μελετούν... Πώς αποφασίζουν οι άνθρωποι. Πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους οι άνθρωποι. Ποιες δυνάμεις επηρεάζουν την οικονομία συνολικά. Ποιο είναι το αντικείμενο της μακροοικονομικής; Μακροοικονομική:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΙΤΙΚΗ ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΙΤΙΚΗ ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Μέρος 1 Εισαγωγή 1 Εισαγωγή στη μακροοικονομική 2 Ποσοτικές μετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονομίας Μέρος 2 Μακροχρόνια οικονομική επίδοση 3 Παραγωγικότητα, προϊόν

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα και την ΕΕ, 1995-2008. Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2

Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα και την ΕΕ, 1995-2008. Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2 Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος με τα αντίστοιχα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Περιεχόμενα. Μάρτιος 1999

Σύγκριση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος με τα αντίστοιχα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Περιεχόμενα. Μάρτιος 1999 με τα αντίστοιχα άλλων ευρωπαϊκών χωρών του Σαράντη Λώλου Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής ς Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 1 2. Διάρθρωση του Ενεργητικού... 2 3. Διάρθρωση του Παθητικού... 3 4. Κερδοφορία

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μάθημα 7 Ζήτηση χρήματος Ζήτηση χρήματος! Όπως είδαμε στο προηγούμενο μάθημα η προσφορά χρήματος επηρεάζεται από την Κεντρική Τράπεζα και ως εκ τούτου είναι εξωγενώς δεδομένη!

Διαβάστε περισσότερα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα 13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να συνδυάσει τα δύο προηγούμενα κεάλαια και να δώσει μια συνολική εικόνα του απλού μακροοικονομικού υποδείγματος. Θα εξετάσει, επίσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ Τα μέτρα διασποράς χρησιμεύουν για τη μέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων. Τα περιφερειακά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές μέθοδοι αξιολόγησης του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης. Νίκου Ζόνζηλου και Σαράντη Λώλου. Θέσεις και Προτάσεις Πολιτικής - Διαλέξεις «1992»

Ποσοτικές μέθοδοι αξιολόγησης του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης. Νίκου Ζόνζηλου και Σαράντη Λώλου. Θέσεις και Προτάσεις Πολιτικής - Διαλέξεις «1992» Το δεύτερο πακέτο Delors και η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας Ημερίδα του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 8 Απριλίου 1993 Ποσοτικές μέθοδοι αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Η Κεϋνσιανή Προσέγγιση Η πιο διαδεδομένη

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα Mundell Fleming και Dornbusch

Το Υπόδειγμα Mundell Fleming και Dornbusch Το Υπόδειγμα Mundell Fleming και Dornbusch Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Υπόδειγμα Mundell Fleming Το υπόδειγμα Mundell Fleming αποτελεί επί δεκαετίες τη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται ένα μεγάλο μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών B1. Ποια από τις παρακάτω πολιτικές θα αυξήσει το επιτόκιο ισορροπίας και θα μειώσει το εισόδημα ισορροπίας; A. Η Κεντρική τράπεζα πωλεί κρατικά ομόλογα, μέσω πράξεων ανοικτής

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστίες του εκδότη Πρόλογος [Mέρος 1] Εισαγωγή

Ευχαριστίες του εκδότη Πρόλογος [Mέρος 1] Εισαγωγή Πίνακας περιεχομένων Ευχαριστίες του εκδότη.................................................... 13 Πρόλογος............................................................... 15 [Mέρος 1] Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται και αναλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Β = 2W, αντίστοιχα. Βρείτε ποιος είναι ο μισθός ισορροπίας και το επίπεδο απασχόλησης στην ισορροπία σε καθέναν κλάδο της οικονομίας.

Β = 2W, αντίστοιχα. Βρείτε ποιος είναι ο μισθός ισορροπίας και το επίπεδο απασχόλησης στην ισορροπία σε καθέναν κλάδο της οικονομίας. Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Μάθημα: Οικονομική της Εργασίας Εξετάσεις Ιούνιος 2014 Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής 1. (0,10 μονάδες) Εάν ο αριθμός των ανέργων ισούται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της»

Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της» Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της» 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της Επιμέλεια κειμένου Τσιρώνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 2 ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΣΥΝΑΘΡΟΙΣΤΙΚΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ & ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΑ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

12 Χρήμα και επιτόκιο

12 Χρήμα και επιτόκιο 12 Χρήμα και επιτόκιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι η ανάλυση της αγοράς χρήματος κατά την κλασική θεωρία. Στην ανάλυση αυτή εντάσσονται δύο καίρια για την κλασική θεωρία θέματα, Το πρώτο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Η Κεϋνσιανή Προσέγγιση Η πιο διαδεδομένη

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες (Studies) / 3 Μακροοικονομικό περιβάλλον, ανισότητα και φτώχεια

Μελέτες (Studies) / 3 Μακροοικονομικό περιβάλλον, ανισότητα και φτώχεια ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Μελέτες (Studies) / 3 Μακροοικονομικό περιβάλλον, ανισότητα και φτώχεια Μια εμπειρική διερεύνηση για την επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 1. Οι επενδύσεις σε μια κλειστή οικονομία χρηματοδοτούνται από: α. το σύνολο των αποταμιεύσεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. β. μόνο τις ιδιωτικές αποταμιεύσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014)

ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014) ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Κ. Κούνεβα Ευρωβουλευτής ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τομέας ΑΚΕΔ, Σπουδαστήριο Οικονομίας ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα -Σκοπός: Εξήγηση Διακυμάνσεων του Πραγματικού ΑΕΠ - Δυνητικό Προϊόν: Το προϊόν που θα μπορούσε

Διαβάστε περισσότερα

James Tobin, National Economic Policy

James Tobin, National Economic Policy ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΖΑΝΑΣ Ο σκοπός της οικονομίας είναι η παραγωγή αγαθών ή υπηρεσιών, σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία των τραπεζών 1. Περιεχόμενα. Ιούλιος 2012

Η λειτουργία των τραπεζών 1. Περιεχόμενα. Ιούλιος 2012 1 του Σαράντη Λώλου Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 1 2. Ο ισολογισμός της τράπεζας... 2 3. Ο Λογαριασμός Αποτελεσμάτων Χρήσης... 4 4. Μεγιστοποίηση του κέρδους...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2013

ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2013 14 Οκτωβρίου 2013 Γραµµατοσειρά: Calibri, 14 pt, Γραµµατοσειρά: Calibri, 14 pt, Έντονα, Πλάγια, Ελληνικά Οι προβλέψεις του ΚΕΠΕ για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των βασικών μακροοικονομικών μεγεθών της

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης 3. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως προσφορά εργασίας ορίζεται το σύνολο των ωρών εργασίας που προσφέρονται προς εκμίσθωση μία δεδομένη χρονική στιγμή.

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική, Χρηματοοικονομική Ενότητα των Επιχειρήσεων, :Εισαγωγή Ενότητα βασικές : έννοιες, Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ-Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ιοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΕΟ 34 - Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Ακαδ. Έτος: 2010-11 ΟΝΟΜΑ - ΕΠΩΝΥΜΟ:.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Κεφάλαιο 3 ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Ένα από τα βασικά συμπεράσματα του απλού νεοκλασικού υποδείγματος οικονομικής μεγέθυνσης, που παρουσιάστηκε στο Κεφάλαιο, είναι ότι δεν μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 6 η. Ανάλυση Κινδύνου και Κοινωνικό Προεξοφλητικό Επιτόκιο

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 6 η. Ανάλυση Κινδύνου και Κοινωνικό Προεξοφλητικό Επιτόκιο Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 6 η Ανάλυση Κινδύνου και Κοινωνικό Προεξοφλητικό Επιτόκιο Ζητήματα που θα εξεταστούν: Πως ορίζεται η έννοια της αβεβαιότητας και του κινδύνου. Ποια είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα

Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα Κεφάλαιο 3 Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα 3.1 Σύνοψη Στο τρίτο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αναλυτικά το ισοζύγιο πληρωμών, καθώς και τα επί μέρους ισοζύγια στα οποία διακρίνεται. Στη συνέχεια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΕΣ ΟΙΚ Ι Ο Κ ΝΟΜΙΚ Ι ΕΣ Ε Σ Δ Ι Δ Α Ι Κ Α ΥΜΑΝ Α ΣΕ Σ Ι Ε Σ Ι

ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΕΣ ΟΙΚ Ι Ο Κ ΝΟΜΙΚ Ι ΕΣ Ε Σ Δ Ι Δ Α Ι Κ Α ΥΜΑΝ Α ΣΕ Σ Ι Ε Σ Ι ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ Τα περισσότερα χρόνια η παραγωγή σε μια χώρα αυξάνεται και επομένως οι περισσότεροι κάτοικοι απολαμβάνουν ένα υψηλότερο βιοτικό επίπεδο. Ποιοι παράγοντες οδηγούν αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες. Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες. Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative Commons εκτός και αν αναφέρεται διαφορετικά Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ 1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη ποσότητά του αυξηθεί κατά 4%, τότε η ζήτησή του είναι: α) ανελαστική. β) ελαστική. γ)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ: Θ. Μητράκος Θ. Γεωργιάδης Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών Αθήνα, Φεβρουάριος

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων. Το Υπόδειγμα των Πραγματικών Οικονομικών Κύκλων

Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων. Το Υπόδειγμα των Πραγματικών Οικονομικών Κύκλων Η Νέα Κλασσική Θεώρηση των Οικονομικών Διακυμάνσεων Το Υπόδειγμα των Πραγματικών Οικονομικών Κύκλων 1 Οικονομικές Διακυμάνσεις Οι οικονομίες ανέκαθεν υπόκειντο σε κυκλικές διακυμάνσεις. Σε ορισμένες περιόδους

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυχρόνιες προβλέψεις του πραγματικού ΑΕΠ χρησιμοποιώντας δυναμικά υποδείγματα παραγόντων

Βραχυχρόνιες προβλέψεις του πραγματικού ΑΕΠ χρησιμοποιώντας δυναμικά υποδείγματα παραγόντων Βραχυχρόνιες προβλέψεις του πραγματικού ΑΕΠ χρησιμοποιώντας δυναμικά υποδείγματα παραγόντων 1. Εισαγωγή Αθανάσιος Καζάνας και Ευθύμιος Τσιώνας Τα υποδείγματα παραγόντων χρησιμοποιούνται ευρέως στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5ο. Το υπόδειγµα της Συνολικής Ζήτησης

Μάθηµα 5ο. Το υπόδειγµα της Συνολικής Ζήτησης Μάθηµα 5ο Το υπόδειγµα της Συνολικής Ζήτησης Η συνολική Ζήτηση και τα συστατικά της Είδαµε ότι ένας τρόπος µέτρησης του ΑΕΠ είναι αυτός της συνολικής δαπάνης της οικονοµίας µε την παρακάτω ταυτότητα GDP

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Κεφάλαιο 32 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Συναθροιστική ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία. 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία. 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών Γιάννης Καλογήρου, Καθηγητής ΕΜΠ Άγγελος Τσακανίκας, Επ. Καθηγητής ΕΜΠ Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 06: Επενδύσεις Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

3.3 Κατανομή χρόνου μεταξύ αμειβόμενης εργασίας, οικιακής εργασίας και σχόλης - Αποφάσεις προσφοράς εργασίας στο πλαίσιο της οικογένειας

3.3 Κατανομή χρόνου μεταξύ αμειβόμενης εργασίας, οικιακής εργασίας και σχόλης - Αποφάσεις προσφοράς εργασίας στο πλαίσιο της οικογένειας 3.3 Κατανομή χρόνου μεταξύ αμειβόμενης εργασίας, οικιακής εργασίας και σχόλης - Αποφάσεις προσφοράς εργασίας στο πλαίσιο της οικογένειας Στην παράγραφο αυτή αίρουμε διαδοχικά τις υποθέσεις που κάναμε μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική Ι. Ενότητα # 8: Αγορές κεφαλαίου και γης Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών

Μικροοικονομική Ι. Ενότητα # 8: Αγορές κεφαλαίου και γης Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών Μικροοικονομική Ι Ενότητα # 8: Αγορές κεφαλαίου και γης Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ομοσπονδία Τραπεζοϋπαλληλικών Οργανώσεων Ελλάδος Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΜΕΓΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΟΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 6: Ζήτηση χρήματος Αγορά Χρήματος. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 6: Ζήτηση χρήματος Αγορά Χρήματος. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Ενότητα 6: Ζήτηση χρήματος Αγορά Χρήματος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε:

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: 3 Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: α) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει μια οικονομία β) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ Ενότητα 1: Οικονομικοί Κύκλοι Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο. Μακροοικονομικές Διακυμάνσεις και Νομισματικοί Παράγοντες

Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο. Μακροοικονομικές Διακυμάνσεις και Νομισματικοί Παράγοντες Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο Μακροοικονομικές Διακυμάνσεις και Νομισματικοί Παράγοντες Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, Αθήνα, 2016 Ενα Νέο Κλασσικό Υπόδειγμα Χωρίς Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

3. Θεωρητικές ερμηνείες της ανεργίας

3. Θεωρητικές ερμηνείες της ανεργίας 3. Θεωρητικές ερμηνείες της ανεργίας Η λογική των πολιτικών αγοράς εργασίας, που έχουν ως στόχο την προώθηση της απασχόλησης και την καταπολέμηση της ανεργίας, δεν μπορεί να γίνει κατανοητή και η αποτελεσματικότητά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑ 11 Αυγούστου 211 Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων Σύγκριση συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων για την Κύπρο και τη ζώνη του ευρώ ΙΟΥΛΙΟΣ 211 Η Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων

Διαβάστε περισσότερα