Μελέτες (Studies) / 23 Μακροοικονομική πολιτική, λειτουργική διανομή του εισοδήματος και ανισότητα Μια θεωρητική ανάλυση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μελέτες (Studies) / 23 Μακροοικονομική πολιτική, λειτουργική διανομή του εισοδήματος και ανισότητα Μια θεωρητική ανάλυση"

Transcript

1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Μελέτες (Studies) / 23 Μακροοικονομική πολιτική, λειτουργική διανομή του εισοδήματος και ανισότητα Μια θεωρητική ανάλυση ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΑΦΕΡΜΟΣ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

2

3 Μακροοικονομική πολιτική, λειτουργική διανομή του εισοδήματος και ανισότητα: Μια θεωρητική ανάλυση

4

5 Μακροοικονομική πολιτική, λειτουργική διανομή του εισοδήματος και ανισότητα: Μια θεωρητική ανάλυση Γιάννης Δαφέρμος Χρίστος Παπαθεοδώρου Δεκέμβριος 2012

6 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων Εμμανουήλ Μπενάκη 71Α , Αθήνα Τηλ Fax Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν κείμενο είναι των συγγραφέων και δεν εκφράζουν κατ ανάγκη τις θέσεις της ΓΣΕΕ. Επιμέλεια εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου Γλωσσική επιμέλεια Διορθώσεις: Γιώτα Γ. Χρόνη Φωτογραφία εξωφύλλου: Ηλεκτρονική σελιδοποίηση: Γιάννης Παπαδημητρόπουλος Εκτύπωση Παραγωγή: ΚΑΜΠΥΛΗ ΑΕΒΕ ΙΝΕ ΓΣΕΕ ISBN: Η παρούσα έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού»

7 Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων Το Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ αποτελεί έναν χώρο έρευνας και δράσης που απευθύνεται στους εργαζομένους, στην ακαδημαϊκή κοινότητα, στους φορείς χάραξης πολιτικής και στο σύνολο των πολιτών. Στόχος του είναι να προσφέρει επιστημονικά τεκμηριωμένες αναλύσεις για μια σειρά κοινωνικών και οικονομικών ζητημάτων που βρίσκονται στο επίκεντρο της τρέχουσας συγκυρίας και που έχουν άμεση σχέση με τα συμφέροντα του κόσμου της εργασίας. Το Παρατηρητήριο είναι σημείο συνάντησης και δημιουργικού διαλόγου πληθώρας ερευνητών, με απώτερο στόχο την ανάδειξη διαστάσεων των σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων που έχουν ιδιαίτερη αξία για την οπτική των εργαζομένων και των συνδικάτων. Παράλληλα, η ερευνητική του δραστηριότητα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια καταγραφής πολιτικών που δύνανται να συνεισφέρουν με ουσιαστικό τρόπο στην επίλυση των σημαντικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει στην τρέχουσα περίοδο ο κόσμος της εργασίας. Η δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς τομείς: α) στην οικονομία και την ανάπτυξη, β) στο κοινωνικό κράτος και το μέλλον της εργασίας και γ) στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού σε περιβάλλον δημοκρατίας και ισότητας. Ο πρώτος τομέας αφορά τα αίτια και τις επιπτώσεις της πρόσφατης οικονομικής κρίσης, τις σύγχρονες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει ο δημόσιος τομέας και η δημοσιονομική πολιτική στην Ελλάδα, καθώς και τις αλλαγές που είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν στο αναπτυξιακό πρότυπο της χώρας. Ο δεύτερος τομέας αναφέρεται στην ασκούμενη κοινωνική πολιτική, στα ζητήματα της φτώχειας και των ανισοτήτων, στις εργασιακές σχέσεις και στο θεσμικό πλαίσιο των αγορών εργασίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην ανάλυση της τρέχουσας συγκυρίας και στην αποδόμηση που επιχειρείται σε μια σειρά δικαιω-

8 μάτων και κατακτήσεων των εργαζομένων. Τέλος, ο τρίτος τομέας επικεντρώνεται σε θέματα που αφορούν την εκπαίδευση και την κατάρτιση των εργαζομένων, τις ποιοτικές και ποσοτικές διαστάσεις της ανεργίας, τον κοινωνικό αποκλεισμό και τον ρατσισμό που βιώνει σημαντική μερίδα των εργαζομένων και των ανέργων στη χώρα. Είναι προφανές ότι οι τρεις προαναφερθέντες τομείς έχουν επικαλύψεις μεταξύ τους. Μέσα από τα κείμενά του το Παρατηρητήριο επιδιώκει να αναδείξει αυτές τις επικαλύψεις και να φέρει στην επιφάνεια τα οφέλη που μπορεί να προκύψουν από την πολύπλευρη ανάλυση των σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων. Στο πλαίσιο της προσπάθειας που επιχειρείται, θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η κατάθεση παρατηρήσεων, προτάσεων αλλά και εναλλακτικών προσεγγίσεων από όσους και όσες επιθυμούν να συνεισφέρουν στην ερευνητική δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου. Γιάννης Παναγόπουλος Πρόεδρος ΙΝΕ ΓΣΕΕ

9 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή 9 2 Μακροοικονομική πολιτική και λειτουργική διανομή του εισοδήματος 13 3 Λειτουργική και προσωπική διανομή του εισοδήματος: Θεωρητικά ζητήματα και εμπειρικές μελέτες 19 4 Τα μεθοδολογικά γνωρίσματα των μακροοικονομικών υποδειγμάτων αποθεμάτων-ροών 27 5 Το μακροοικονομικό υπόδειγμα 31 6 Δείκτες ανισότητας και διάσπαση με βάση την πηγή εισοδήματος 53 7 Ασκήσεις προσομοίωσης Οι επιπτώσεις από μια μείωση του ρυθμού μεγέθυνσης των κυβερνητικών δαπανών Οι επιπτώσεις από μια μείωση του βασικού επιτοκίου της κεντρικής τράπεζας Οι επιπτώσεις από μια αύξηση του συντελεστή φορολόγησης των εισοδημάτων από τόκο Οι επιπτώσεις από μια αύξηση του συντελεστή φορολόγησης των εισοδημάτων από διανεμόμενα κέρδη Σύνοψη αποτελεσμάτων 82 8 Συμπεράσματα 85 Βιβλιογραφία 89 Παράρτημα: Επεξήγηση των συμβόλων του μακροοικονομικού υποδείγματος 95

10

11 1. Εισαγωγή Η κατανόηση των μηχανισμών μέσω των οποίων η μακροοικονομική πολιτική επηρεάζει την εισοδηματική ανισότητα στις σύγχρονες ανεπτυγμένες οικονομίες αποτελεί ζήτημα κρίσιμης σημασίας για την αποτελεσματική χάραξη και αξιολόγηση πολιτικών, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της τρέχουσας οικονομικής κρίσης. Η σχέση της μακροοικονομικής πολιτικής με την εισοδηματική ανισότητα είναι αποτέλεσμα των άμεσων επιδράσεων που η πολιτική αυτή ασκεί στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος, δηλαδή στη διανομή του εισοδήματος μεταξύ των συντελεστών της παραγωγής (κεφάλαιο, εργασία κ.λπ.). Ειδικότερα, η νομισματική πολιτική επιδρά στο μερίδιο των εισοδημάτων που προέρχονται από τόκους, η φορολογική πολιτική καθορίζει τους φορολογικούς συντελεστές που αντιστοιχούν στην κάθε πηγή εισοδήματος και η δημοσιονομική πολιτική επηρεάζει, μεταξύ άλλων, την οικονομική δραστηριότητα και τα ποσοστά ανεργίας σε μια οικονομία, μεταβάλλοντας με αυτό τον τρόπο την αναλογία μισθών, κερδών και επιδομάτων ανεργίας. Επηρεάζοντας τη διαμόρφωση της λειτουργικής διανομής του εισοδήματος, η μακροοικονομική πολιτική έχει έμμεσες επιδράσεις στην προσωπική διανομή του εισοδήματος (δηλαδή στη διανομή του εισοδήματος μεταξύ των μελών της κοινωνίας) και άρα και στο μέγεθος της οικονομικής ανισότητας. Αυτό οφείλεται στη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στη λειτουργική και την προσωπική διανομή του εισοδήματος. Η συγκεκριμένη σχέση απορρέει από το γεγονός ότι τα νοικοκυριά λαμβάνουν εισοδήματα από διαφορετικές πηγές ή από κοινές πηγές σε διαφορετικές αναλογίες, λόγω των διαφορών που υπάρχουν μεταξύ τους ως προς την κατοχή πλούτου και παραγωγικών συντελεστών, καθώς και ως προς τον τρόπο συμμετοχής τους στην παραγωγική διαδικασία. Κατά συνέπεια, η διανομή του εισοδήματος μεταξύ των διαφόρων πηγών έχει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικής διανομής του εισοδήματος. ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 9

12 Στην ακαδημαϊκή θεωρητική βιβλιογραφία οι επιπτώσεις της μακροοικονομικής πολιτικής στην ανισότητα δεν έχουν μέχρι σήμερα εξεταστεί επαρκώς. Τα ερμηνευτικά σχήματα που χρησιμοποιούνται για την κατανόηση των ανισοτήτων συνήθως εστιάζονται είτε σε μικροοικονομικούς παράγοντες είτε στον αναδιανεμητικό ρόλο των παρεμβάσεων στο πεδίο της κοινωνικής πολιτικής, κυρίως μέσω των κοινωνικών μεταβιβάσεων. Η μακροοικονομική πολιτική δεν έχει βρεθεί στο επίκεντρο των συγκεκριμένων σχημάτων, αφού θεωρείται ότι το εισόδημα των ατόμων προσδιορίζεται κατά κύριο λόγο από τα προσωπικά τους χαρακτηριστικά (ικανότητες, προτιμήσεις, εκπαίδευση κ.λπ.), χωρίς να γίνεται σαφής αναφορά στο ρόλο του μακροοικονομικού συστήματος. Επίσης, η περιορισμένη διερεύνηση της σύνδεσης του μακροοικονομικού περιβάλλοντος με την εισοδηματική ανισότητα έχει να κάνει εν πολλοίς και με την απουσία ολοκληρωμένων θεωρητικών σχημάτων που ερμηνεύουν τις επιδράσεις της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος. Το μακροοικονομικό περιβάλλον επηρεάζει την ανισότητα κυρίως μέσω της λειτουργικής διανομής του εισοδήματος. Συνεπώς, η έλλειψη τέτοιων σχημάτων δυσχεραίνει τη συστηματική διερεύνηση των μηχανισμών μέσω των οποίων οι επιλογές σε επίπεδο μακροοικονομικής πολιτικής επιδρούν στην οικονομική ανισότητα. Στόχος της παρούσας μελέτης είναι η θεωρητική διερεύνηση των επιδράσεων της μακροοικονομικής πολιτικής στην ανισότητα μέσω της ανάπτυξης ενός μακροοικονομικού υποδείγματος αποθεμάτων-ροών (stock-flow consistent macro model). 1 Τα μακροοικονομικά υποδείγματα αποθεμάτων-ροών έχουν αναπτυχθεί κατά κύριο λόγο την τελευταία δεκαετία στο πλαίσιο της μετακεϋνσιανής μακροοικονομικής προσέγγισης (βλ. Godley and Lavoie, 2007). Στα εν λόγω υποδείγματα η μακροοικονομία χωρίζεται σε διάφορους τομείς και οι ροές χρήματος μεταξύ των τομέων αναπαριστάνονται με δυναμικό τρόπο, επιτρέποντας μια ολοκληρωμένη αποτύπωση της εξέλιξης στη διανομή του συνολικού εισοδήματος της οικονομίας. Επιπλέον, στα υποδείγματα αυτά ενσωματώνεται ξεκάθαρα η αλληλεπίδραση μεταξύ του πλούτου και του εισοδήματος των νοικοκυριών. Με την κατάλληλη διάκριση των νοικοκυριών σε ομάδες που λαμβάνουν εισοδήματα 1. Ο όρος «stock-flow consistent model» αναφέρεται σε υποδείγματα τα οποία αναπαριστούν με συνεκτικό τρόπο τις αλληλεπιδράσεις των αποθεμάτων και των ροών της οικονομίας. Για λόγους συντομίας, στη μελέτη αυτή ο όρος αποδίδεται στα ελληνικά ως «υποδείγματα αποθεμάτων-ροών». 10 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

13 από διαφορετικές πηγές ή από κοινές πηγές σε διαφορετικές αναλογίες, καθώς και με τη διάσπαση της συνολικής ανισότητας με βάση τις πηγές εισοδήματος, καθίσταται εφικτή η απεικόνιση της σύνδεσης της λειτουργικής με την προσωπική διανομή του εισοδήματος, ενσωματώνοντας παράλληλα τις σχετικές αλληλεπιδράσεις με το μακροοικονομικό σύστημα. Στο υπόδειγμα που αναπτύσσεται σε αυτή τη μελέτη, το οποίο αναφέρεται σε μια απλουστευμένη αποτύπωση της πραγματικής οικονομίας, ο τομέας των νοικοκυριών χωρίζεται σε διάφορες ομάδες ανάλογα με την επαγγελματική κατάσταση του υπεύθυνου του νοικοκυριού. Συγκεκριμένα, ο διαχωρισμός γίνεται με βάση το αν ο υπεύθυνος του νοικοκυριού είναι άτομο χαμηλής ειδίκευσης (που μπορεί είτε να εργάζεται είτε να είναι άνεργο), άτομο υψηλής ειδίκευσης (που μπορεί είτε να εργάζεται είτε να είναι άνεργο) ή επιχειρηματίας-κάτοχος κεφαλαίου. Κάθε ομάδα νοικοκυριού λαμβάνει εισοδήματα από διάφορες πηγές σε διαφορετικές αναλογίες. Οι πηγές εισοδήματος είναι τέσσερις: η εργασία, τα επιδόματα ανεργίας, τα κέρδη και οι τόκοι. Επίσης, το υπόδειγμα ενσωματώνει και τους φόρους ως μια πηγή που επηρεάζει αρνητικά το εισόδημα των νοικοκυριών. Η εισοδηματική ανισότητα υπολογίζεται σύμφωνα με δύο ευρέως χρησιμοποιούμενους δείκτες: το δείκτη Gini και το τετραγώνο του συντελεστή μεταβλητότητας. Το τετράγωνο του συντελεστή μεταβλητότητας διασπάται στις αναλύσεις μας με τρόπο που επιτρέπει τον υπολογισμό της συνεισφοράς της κάθε πηγής εισοδήματος στη συνολική ανισότητα. Το υπόδειγμα που αναπτύσσεται χρησιμοποιείται για τη διεξαγωγή ασκήσεων προσομοίωσης οι οποίες αφορούν εξωγενείς μεταβολές στη μακροοικονομική πολιτική, όπως η μεταβολή των επιτοκίων της κεντρικής τράπεζας και η μεταβολή στο ύψος των κυβερνητικών δαπανών. Η ανάλυσή μας επικεντρώνεται στους μηχανισμούς μέσω των οποίων οι συγκεκριμένες εξωγενείς μεταβολές επηρεάζουν τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος και κατ επέκταση την ανισότητα. Η δομή της μελέτης έχει ως εξής: Στην επόμενη ενότητα γίνεται σύντομη αναφορά στις επιπτώσεις της μακροοικονομική πολιτικής στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος. Στην τρίτη ενότητα αναλύονται συνοπτικά ορισμένα θεωρητικά ζητήματα αναφορικά με τις επιδράσεις της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος και γίνεται σύντομη επισκόπηση των εμπειρικών ευρημάτων διαφόρων μελετών. Τα βασικά μεθοδολογικά γνωρίσματα των μακροοικονομικών υποδειγμάτων αποθεμάτων-ροών παρουσιάζονται στην τέταρτη ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 11

14 ενότητα. Στην πέμπτη ενότητα περιγράφονται οι μήτρες, οι ταυτότητες και οι συμπεριφορικές εξισώσεις του υποδείγματός μας. Στην έκτη ενότητα παρουσιάζονται οι δείκτες ανισότητας που χρησιμοποιούνται για την αποτύπωση της προσωπικής διανομής του εισοδήματος. Επιπλέον, περιγράφεται ο τρόπος διάσπασης της συνολικής ανισότητας με βάση τις πηγές εισοδήματος. Τα αποτελέσματα από τις ασκήσεις προσομοίωσης παρουσιάζονται στην έβδομη ενότητα. Στις ασκήσεις αυτές το υπόδειγμά μας υπόκειται σε ορισμένες εξωγενείς αλλαγές που αφορούν τη μακροοικονομική πολιτική και αναλύονται οι επιπτώσεις των συγκεκριμένων αλλαγών στην προσωπική διανομή του εισοδήματος. Τέλος, στην όγδοη ενότητα συνοψίζονται τα βασικά ευρήματα της ανάλυσης και αναφέρονται τα κύρια συμπεράσματα που προκύπτουν για τις επιδράσεις της μακροοικονομικής πολιτικής στην ανισότητα. 12 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

15 2. Μακροοικονομική πολιτική και λειτουργική διανομή του εισοδήματος Η μακροοικονομική πολιτική επηρεάζει έμμεσα ή άμεσα τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος μέσω μιας πληθώρας μηχανισμών. Οι πιο σημαντικές άμεσες επιδράσεις απορρέουν από το ρόλο της νομισματικής πολιτικής στον καθορισμό των επιτοκίων, από την πολιτική φορολόγησης των διαφόρων πηγών εισοδήματος και από τη μισθολογική πολιτική κυρίως στον δημόσιο τομέα. Οι έμμεσες επιδράσεις σχετίζονται κατά κύριο λόγο με τις επιπτώσεις που η μακροοικονομική πολιτική έχει στην οικονομική δραστηριότητα και την ανεργία, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν τα εισοδηματικά μερίδια των διαφόρων πηγών. Στις έρευνες για τη σύνδεση ανάμεσα στη μακροοικονομική πολιτική και τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στο ρόλο της νομισματικής πολιτικής. Το βασικό επιτόκιο, το οποίο καθορίζεται από την κεντρική τράπεζα, θεωρείται ότι αποτελεί κύρια μεταβλητή για τη διαμόρφωση της διανομής του εισοδήματος μεταξύ επιχειρηματικών κερδών και τόκων (Hein, 2010). Μια αύξηση του συγκεκριμένου επιτοκίου καθιστά, ceteris paribus, υψηλότερους τους τόκους που χρειάζεται να πληρώσουν οι επιχειρήσεις για την εξυπηρέτηση του χρέους τους. Με αυτό τον τρόπο συμπιέζονται τα κέρδη των επιχειρήσεων και αυξάνονται τα κέρδη των χρηματοπιστωτικών οργανισμών ή των ιδιωτών που παρέχουν δάνεια σε αυτές. Επιπλέον, είναι πιθανόν οι επιχειρήσεις να μετακυλίουν ένας μέρος ή ολόκληρη την αύξηση του κόστους δανεισμού στους εργαζομένους πιέζοντας για χαμηλότερους μισθούς ή αυξάνοντας τις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών που παράγουν. 2 Σε αυτή την περίπτωση, η 2. Βλ., για παράδειγμα, Nickell and Nicolitsas (1999), Argitis (2001), Argitis and Pitelis (2001), Hein (2007), Hein and Schoder (2011) και Argitis and Dafermos (2011). ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 13

16 νομισματική πολιτική μπορεί να επηρεάσει τη διανομή του παραγόμενου εισοδήματος μεταξύ μισθών και κερδών. Επιπρόσθετα, η νομισματική πολιτική έχει σημαντική επιρροή στα εισοδήματα των νοικοκυριών που προέρχονται από τόκους καταθέσεων. Μια μεταβολή του επιτοκίου έχει σημαντικές επιδράσεις στο εισοδηματικό μερίδιο της συγκεκριμένης πηγής εισοδήματος. Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι σε οικονομίες όπου τα νοικοκυριά δανείζονται μεγάλα ποσά για να επενδύσουν στην αγορά κατοικίας ή για καταναλωτικούς σκοπούς, ένα σημαντικό κομμάτι του εισοδήματός τους χρησιμοποιείται για την αποπληρωμή τόκων. Σε αυτή την περίπτωση, η νομισματική πολιτική ασκεί μία επιπρόσθετη σημαντική επιρροή στον τρόπο με τον οποίο το συνολικό εισόδημα διανέμεται μεταξύ του τόκου και των άλλων πηγών. Οι μεταβολές στο βασικό επιτόκιο της κεντρικής τράπεζας δύνανται επιπρόσθετα να προκαλούν και δευτερογενείς επιρροές στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος εξαιτίας των επιδράσεων που ασκούν στην οικονομική δραστηριότητα. Μια μείωση του επιτοκίου της κεντρικής τράπεζας συνήθως ενισχύει την επενδυτική δραστηριότητα αφού καθιστά χαμηλότερο το κόστος του χρήματος. Από την άλλη, μπορεί να επηρεάσει δυσμενώς την κατανάλωση λόγω της μείωσης των εισοδημάτων από τόκο. Όποια και να είναι η τελική μεταβολή στην οικονομική δραστηριότητα οι σχετικές επιδράσεις στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος δεν μπορούν να προσδιοριστούν a priori. Όταν, για παράδειγμα, προκαλείται αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία συνοδεύεται από μείωση της ανεργίας, η διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων γίνεται μεγαλύτερη ασκώντας αυξητικές πιέσεις στους μισθούς ταυτόχρονα όμως η αύξηση της ζήτησης μπορεί να οδηγήσει τις επιχειρήσεις στο να αυξήσουν τα περιθώρια κέρδους 3 (βλ. Epstein, 1992 και Jackson, 2012). Ως εκ τούτου, δεν είναι σαφές ποια εισοδήματα ευνοούνται περισσότερο από μια αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας όταν η νομισματική πολιτική μεταβάλλεται. Αυτό σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από το εκάστοτε θεσμικό πλαίσιο στην αγορά εργασίας και την αγορά προϊόντος, καθώς και από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της μεγέθυνσης του ΑΕΠ, αν δηλαδή ενισχύονται κλάδοι εντάσεως εργασίας ή εντάσεως κεφαλαίου, σε ποιο βαθμό η αύξηση του προϊόντος οφείλεται ή όχι σε νέες επενδύσεις που επηρεάζουν το κεφαλαιακό απόθεμα κ.λπ. 3. Το περιθώριο κέρδους αναφέρεται στη διαφορά ανάμεσα στην τιμή των προϊόντων και στο ανά μονάδα κόστος παραγωγής. 14 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

17 Η φορολογική πολιτική έχει προφανείς επιπτώσεις στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος. Οι αποφάσεις για τη φορολογική επιβάρυνση των εισοδημάτων από εργασία, τόκο και κέρδη επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο το εισόδημα κατανέμεται στους συντελεστές της παραγωγής. Επίσης, σημαντικός είναι και ο ρόλος της μισθολογικής πολιτικής της κυβέρνησης στον δημόσιο τομέα. Προσδιορίζοντας το ύψος των μισθών των δημόσιων υπαλλήλων, η κυβέρνηση μπορεί να επηρεάσει το μερίδιο του συνολικού εισοδήματος των νοικοκυριών που προέρχεται από μισθούς. Αυτό γίνεται όχι μόνο επειδή η μισθολογική πολιτική της κυβέρνησης επηρεάζει άμεσα το εισόδημα από εργασία εκείνων των νοικοκυριών στα οποία ένα ή περισσότερα από τα μέλη τους εργάζονται στο Δημόσιο, αλλά και επειδή σε αρκετές περιπτώσεις οι μισθοί στον δημόσιο τομέα χρησιμοποιούνται ως σημείο αναφοράς στη διαδικασία προσδιορισμού των μισθών στον ιδιωτικό τομέα. Βασική συνιστώσα της μακροοικονομικής πολιτικής είναι η δημοσιονομική πολιτική. Παρόλο που η δημοσιονομική πολιτική δεν επηρεάζει άμεσα τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος, έχει σημαντικές επιρροές στην οικονομική δραστηριότητα και την απασχόληση. Οι αποφάσεις της κυβέρνησης για το ύψος των δημόσιων καταναλωτικών και επενδυτικών δαπανών επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την οικονομική δραστηριότητα, αφού παίζουν σημαντικό ρόλο στον καθορισμό της συναθροιστικής ζήτησης. Όπως επισημάνθηκε και παραπάνω, οι αυξομειώσεις στην οικονομική δραστηριότητα και την απασχόληση επιδρούν στη διανομή του εισοδήματος μεταξύ κερδών και μισθών, χωρίς ωστόσο να είναι δυνατόν να προσδιοριστεί a priori η κατεύθυνση αυτής της επιρροής. Επιπλέον, είναι προφανές ότι οι μεταβολές στα επίπεδα απασχόλησης μεταβάλλουν και το ποσοστό του εισοδήματος των νοικοκυριών που προέρχεται από τα επιδόματα ανεργίας. Τέλος, χρειάζεται να υπογραμμιστεί πως σε μια οικονομία που εξελίσσεται δυναμικά στο χρόνο μία συγκεκριμένη μακροοικονομική πολιτική την τρέχουσα χρονική περίοδο δεν επηρεάζει μόνο βραχυπρόθεσμα τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος, αλλά είναι δυνατόν να ασκήσει σημαντικές επιδράσεις σε αυτήν και σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου. Όπως έχει επισημανθεί από πληθώρα θεωρητικών και εμπειρικών ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της μετακεϋνσιανής μακροοικονομικής παράδοσης, 4 το ύψος της οικονομικής 4. Βλ. ενδεικτικά Bhaduri and Marglin (1990), Blecker (2002), Hein (2007), Hein and Vogel (2008) και Stockhammer et al. (2009). ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 15

18 δραστηριότητας δεν είναι ανεξάρτητο από τον τρόπο με τον οποίο διανέμεται το εισόδημα μεταξύ των συντελεστών της παραγωγής. Στις συγκεκριμένες έρευνες υιοθετείται η υπόθεση ότι η ροπή προς κατανάλωση της κάθε πηγής εισοδήματος είναι διαφορετική. Η ροπή προς κατανάλωση των εισοδημάτων που προέρχονται από εργασία θεωρείται παραδοσιακά υψηλότερη από τη ροπή προς κατανάλωση που χαρακτηρίζει τα εισοδήματα από διανεμόμενα κέρδη και τόκο. Ο λόγος είναι ότι τα νοικοκυριά που έχουν ως κύρια πηγή εισοδήματος την εργασία συνήθως έχουν και χαμηλότερο συνολικό διαθέσιμο εισόδημα σε σύγκριση με τα νοικοκυριά που έχουν ως κύρια πηγή εισοδήματος τα διανεμόμενα κέρδη και τους τόκους. Εφόσον η ροπή προς κατανάλωση είναι υψηλότερη όσο χαμηλότερο είναι το διαθέσιμο εισόδημα, μια αναδιανομή προς όφελος των εισοδημάτων από εργασία η οποία ευνοεί τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα επιδρά θετικά στην καταναλωτική ζήτηση. Καθοριστική παράμετρος είναι και η ροπή προς επένδυση των επιχειρηματικών κερδών. Όταν η συγκεκριμένη ροπή είναι σχετικά χαμηλή και η ροπή προς κατανάλωση των εισοδημάτων από εργασία είναι κοντά στη μονάδα, το πιο πιθανό είναι μια αναδιανομή του παραγόμενου εισοδήματος από τα κέρδη προς την εργασία να έχει ευεργετικές επιπτώσεις στη συναθροιστική ζήτηση. 5 Στη σχετική βιβλιογραφία αυτή η περίπτωση αναφέρεται ως ένα καθεστώς όπου η συναθροιστική ζήτηση καθοδηγείται από τους μισθούς (wage-led demand regime). Όταν συμβαίνει το αντίθετο, θεωρείται ότι η συναθροιστική ζήτηση καθοδηγείται από τα κέρδη (profit-led demand regime). 6 Επιπλέον, όταν η ροπή προς κατανάλωση των εισοδημάτων που προέρχονται από τόκο είναι σχετικά χαμηλή και η αρνητική επίδραση που ασκεί το επιτόκιο στην επένδυση είναι σημαντική, τότε η μείωση του επιτοκίου αναμένεται να έχει θετικές επιπτώσεις στη συναθροιστική ζήτηση. Στη σχετική βιβλιογραφία αυτό θεωρείται ότι είναι η πιο συχνή περίπτωση (normal case) έναντι της εναλλακτι- 5. Αυτό αφορά την περίπτωση μιας κλειστής οικονομίας. Όταν η οικονομία είναι ανοιχτή, οι επιπτώσεις στη συναθροιστική ζήτηση από μια μεταβολή στο μερίδιο της εργασίας είναι περισσότερο σύνθετες βλ., λόγου χάρη, Blecker (2002) και Stockhammer et al. (2009). 6. Βλ., για παράδειγμα, Blecker (2002). 16 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

19 κής, όπου μια αύξηση του επιτοκίου λειτουργεί ευεργετικά στη συναθροιστική ζήτηση (puzzling case). 7 Καθίσταται λοιπόν σαφές ότι η λειτουργική διανομή του εισοδήματος επηρεάζει τις καταναλωτικές και τις επενδυτικές δαπάνες, διαμορφώνοντας με αυτό τον τρόπο το ύψος του παραγόμενου προϊόντος. Όπως όμως επισημάνθηκε και παραπάνω, οποιαδήποτε μεταβολή στην οικονομική δραστηριότητα επιδρά με τη σειρά της στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος. Αυτό πυροδοτεί μια σειρά δυναμικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ των δύο αυτών παραγόντων, οι οποίες καθιστούν ιδιαίτερα σύνθετη την εξαγωγή συμπερασμάτων για την ακριβή επιρροή μιας συγκεκριμένης μακροοικονομικής πολιτικής στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος σε βάθος χρόνου. 7. Βλ. Hein (2007). ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 17

20

21 3. Λειτουργική και προσωπική διανομή του εισοδήματος: Θεωρητικά ζητήματα και εμπειρικές μελέτες Η ανάλυση των επιδράσεων της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος αποτελεί ζήτημα θεμελιώδους σημασίας για την ορθή ερμηνεία και την κατανόηση της εξέλιξης των οικονομικών ανισοτήτων στις σύγχρονες καπιταλιστικές οικονομίες. 8 Μια μεταβολή στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος η οποία μπορεί, για παράδειγμα, να προκύψει από αύξηση των μισθών ή των επιτοκίων είναι πιθανόν να οδηγεί σε σημαντικές αλλαγές στην προσωπική διανομή του εισοδήματος και άρα στην οικονομική ανισότητα. Κατά συνέπεια, η κατανόηση της επίδρασης της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την αποτύπωση των επιπτώσεων της μακροοικονομικής πολιτικής στην ανισότητα. H σχέση ανάμεσα στη λειτουργική και την προσωπική διανομή του εισοδήματος είναι ιδιαίτερα σύνθετη. 9 Κατ αρχάς, στις σύγχρονες ανεπτυγμένες οικονομίες δεν υπάρχει σαφής αντιστοιχία ανάμεσα σε μια συγκεκριμένη πηγή εισοδήματος και στο τμήμα της εισοδηματικής κατανομής στο οποίο αυτή καταλήγει. Λόγου χάρη, το εισόδημα από εργασία δεν καταλήγει αποκλειστικά στα φτωχά στρώματα του πληθυσμού και το εισόδημα από κεφάλαιο δεν καταλήγει αποκλειστικά στα πλούσια στρώματα. 10 Αντιθέτως, παρατηρείται σε πολλές περι- 8. Όπως ενδεικτικά έχει επισημάνει ο Atkinson (2009), η σύνδεση των μεριδίων των συντελεστών παραγωγής με τα προσωπικά εισοδήματα χρειάζεται στο μέλλον να βρεθεί στο επίκεντρο της ερευνητικής ατζέντας της οικονομικής επιστήμης. 9. Βλ., για παράδειγμα, Nolan (1987a). 10. Την περίοδο που αναπτύχθηκαν οι θεωρίες της κλασικής πολιτικής οικονομίας υπήρχε σε μεγάλο βαθμό ταύτιση του εισοδήματος από εργασία με τα φτωχότερα στρώματα ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 19

22 πτώσεις ότι νοικοκυριά που βρίσκονται στο κάτω άκρο της εισοδηματικής διανομής λαμβάνουν εισοδήματα από κοινές πηγές με νοικοκυριά που βρίσκονται στο άνω άκρο της διανομής αν και συνήθως σε πολύ διαφορετικές αναλογίες. Τέτοιες πηγές εισοδήματος περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, το εισόδημα από εργασία, από ενοίκια ή από τόκους. Αυτό σημαίνει ότι η ενίσχυση ή η συρρίκνωση των εισοδημάτων που προέρχονται από μια συγκεκριμένη πηγή δεν έχει σε αρκετές περιπτώσεις προφανείς επιπτώσεις στην προσωπική διανομή του εισοδήματος. Ουσιαστικά οι επιπτώσεις αυτές διαφοροποιούνται σε σημαντικό βαθμό ανάλογα με την ποσοστιαία συνεισφορά της κάθε πηγής στο συνολικό εισόδημα των νοικοκυριών που βρίσκονται σε διαφορετικά σημεία της εισοδηματικής κατανομής. Επιπρόσθετα, η σύνδεση ανάμεσα στην προσωπική και τη λειτουργική διανομή του εισοδήματος επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό από την κατανομή του πλούτου σε μια κοινωνία. Όσο πιο άνισα κατανεμημένος είναι ο πλούτος, τόσο πιο άνισα διανέμονται και τα εισοδήματα που προέρχονται από αυτόν (π.χ. καταθέσεις, ενοίκια, μερίσματα κ.λπ.) και άρα τόσο πιο έντονες είναι και οι οικονομικές ανισότητες. Είναι επίσης σημαντικό ότι, όπως αναφέρθηκε και στην προηγούμενη ενότητα, οι μεταβολές στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος έχουν πολλές επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα. Για παράδειγμα, μια ενίσχυση των εισοδημάτων από τόκο εξαιτίας μιας αύξησης του επιτοκίου μπορεί να επηρεάσει δυσμενώς τα κίνητρα για επενδύσεις, προκαλώντας συρρίκνωση των θέσεων εργασίας με δευτερογενείς επιδράσεις τόσο στη λειτουργική όσο και στην προσωπική διανομή του εισοδήματος. Αντιστοίχως, μια μεταβολή στο μερίδιο των μισθών είναι πιθανόν να επιδράσει σημαντικά στο επίπεδο της κατανάλωσης, άρα και της οικονομικής δραστηριότητας. Τέλος, οι αλλαγές στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος ενδέχεται να έχουν διαφορετικές επιδράσεις σε διαφορετικά τμήματα του πληθυσμού και σε διαφορετικά εισοδηματικά κλιμάκια. Ως εκ τούτου, η εκτίμηση των επιδράσεων αυτών επηρεάζεται από τους δείκτες ανισότητας που χρησιμοποιούνται στην του πληθυσμού και του εισοδήματος από κεφάλαιο με τα πλουσιότερα στρώματα. Η λειτουργική διανομή του εισοδήματος ταυτιζόταν με τη διανομή του εισοδήματος στις κοινωνικές τάξεις (εργάτες, καπιταλιστές, γαιοκτήμονες). Αυτό εξηγεί γιατί στην παράδοση της πολιτικής οικονομίας δίνεται έμφαση στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος για την κατανόηση των κοινωνικών ανισοτήτων. 20 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

23 ανάλυση. Είναι γνωστό ότι οι δείκτες μέτρησης της ανισότητας διαφοροποιούνται ως προς την ευαισθησία τους σε μεταβιβάσεις που λαμβάνουν χώρα σε διαφορετικά σημεία της διανομής του εισοδήματος (βλ. Atkinson, 1983 Lambert, 1993 Cowell, 2011). Συνεπώς, ενδέχεται να μη συμφωνούν όλοι οι δείκτες ως προς την κατεύθυνση και την ένταση μιας μεταβολής στην οικονομική ανισότητα, ως αποτέλεσμα αλλαγών στη λειτουργική διανομή του εισοδήματος. Η διερεύνηση των επιδράσεων της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος στο πλαίσιο θεωρητικών υποδειγμάτων είναι ιδιαίτερα περιορισμένη. Δύο εξαιρέσεις είναι οι μελέτες των Dagum (1999) και Checchi and García-Peñalosa (2010). Ο Dagum χρησιμοποιεί μια συνάρτηση σύμφωνα με την οποία το εισόδημα της κάθε οικονομικής μονάδας εξαρτάται, μέσω ενός μη γραμμικού προτύπου, από το ανθρώπινο κεφάλαιο και τον πλούτο. Στη συνάρτηση αυτή η ελαστικότητα υποκατάστασης ανάμεσα στο ανθρώπινο κεφάλαιο και τον πλούτο είναι θετική και μεταβαλλόμενη. Βασίζοντας την ανάλυσή του στη συγκεκριμένη συνάρτηση, o Dagum προτείνει ένα θεωρητικό πλαίσιο το οποίο, κατά τον ίδιο, δύναται να αποτελέσει τη βάση για τη σύνδεση της λειτουργικής με την προσωπική διανομή του εισοδήματος. Οι Checchi and García-Peñalosa (2010) αναπτύσσουν ένα υπόδειγμα στο οποίο το συνολικό προϊόν της οικονομίας παράγεται χρησιμοποιώντας κεφάλαιο και την εργασία ανειδίκευτων και ειδικευμένων εργαζομένων. Οι μισθοί και η απασχόληση των ανειδίκευτων εργαζομένων καθορίζονται μέσω μιας διαδικασίας διαπραγμάτευσης στην οποία τα συνδικάτα και οι επιχειρήσεις επιδιώκουν να μεγιστοποιήσουν τη συνάρτηση χρησιμότητάς τους και τα κέρδη τους αντίστοιχα. Οι μισθοί και η απασχόληση των ειδικευμένων εργαζομένων προσδιορίζονται με τρόπο που να εξασφαλίζεται η μέγιστη παραγωγικότητά τους. Οι συγγραφείς διαμορφώνουν το δείκτη Gini με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορούν να αποτυπώνονται, μεταξύ άλλων, οι επιπτώσεις που έχουν στην ανισότητα το μερίδιο της εργασίας, το μέγεθος των επιδομάτων ανεργίας και η απόκλιση ανάμεσα στους μισθούς που λαμβάνουν οι ειδικευμένοι και οι ανειδίκευτοι εργαζόμενοι. Ωστόσο, στις προαναφερθείσες εργασίες η προσέγγιση της επίδρασης της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος υπόκειται σε ορισμένους περιορισμούς. Πρώτον, οι αναλύσεις είναι στατικές και ως εκ τούτου δεν λαμβάνεται υπόψη η δυναμική αλληλεπίδραση του πλούτου με το εισόδημα, η οποία είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη σκιαγράφηση των μεταβολών στη λειτουργική ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ 21

24 διανομή του εισοδήματος. Δεύτερον, η σχέση μεταξύ της λειτουργικής και της προσωπικής διανομής του εισοδήματος δεν μοντελοποιείται ως συστατικό μέρος του συνολικού μακροοικονομικού συστήματος. Άρα, δεν αποτυπώνονται επαρκώς ούτε οι μηχανισμοί μέσω των οποίων η λειτουργική διανομή του εισοδήματος επιδρά στη μακροοικονομική επίδοση ούτε οι επιπτώσεις του μακροοικονομικού περιβάλλοντος στη λειτουργική και την προσωπική διανομή του εισοδήματος. Οι συγκεκριμένοι περιορισμοί δεν επιτρέπουν στα υποδείγματα αυτά να παρέχουν μια πιο ολοκληρωμένη και αναλυτική εικόνα για τις επιδράσεις της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος. Στην παρούσα μελέτη η αξιοποίηση της μεθοδολογίας των μακροοικονομικών υποδειγμάτων αποθεμάτων-ροών δίνει τη δυνατότητα να αντιμετωπιστούν τα παραπάνω ζητήματα. Παρά τον περιορισμένο αριθμό θεωρητικών υποδειγμάτων και την έλλειψη ολοκληρωμένων θεωρητικών προσεγγίσεων για την επίδραση της λειτουργικής στην προσωπική διανομή του εισοδήματος, το ζήτημα αυτό έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας πληθώρας εμπειρικών μελετών. Οι μελέτες αυτές εξετάζουν σε διάφορες χώρες τον τρόπο με τον οποίο η λειτουργική διανομή του εισοδήματος επιδρά στην οικονομική ανισότητα μεταξύ των ατόμων και των νοικοκυριών. Για την περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου ο Nolan (1987b) αξιοποιεί τα δεδομένα μιας έρευνας του 1977 και μελετά τις επιπτώσεις στην προσωπική διανομή του εισοδήματος από μια αύξηση του μεριδίου των εισοδημάτων που προέρχονται από αυτοαπασχόληση και κεφάλαιο. 11 Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η αύξηση στο μερίδιο των εισοδημάτων που προέρχονται από αυτοαπασχόληση και κεφάλαιο ευνοεί τα νοικοκυριά που βρίσκονται στα υψηλότερα δεκατημόρια της διανομής του εισοδήματος. 12 Σε μια μεταγενέστερη μελέτη για την ίδια χώρα ο Ryan (1996) υποστηρίζει ότι η μείωση του μεριδίου των εισοδημάτων από κεφάλαιο κατά τη μεταπολεμική περίοδο αποτελεί πιθανότατα έναν από τους παράγοντες που συνέβαλαν στη 11. Τα εισοδήματα από κεφάλαιο περιλαμβάνουν τα μερίσματα, τους τόκους και τα ενοίκια. 12. Αξίζει επίσης να σημειώσουμε ότι ο ίδιος συγγραφέας κάνει στη μελέτη του ορισμένες οικονομετρικές εκτιμήσεις για την περίοδο από τις οποίες προκύπτει ότι τα εισοδήματα από αυτοαπασχόληση και κεφάλαιο αυξάνονταν όταν υπήρχε άνοδος της οικονομικής δραστηριότητας. Βλ. επίσης Nolan (1987a). 22 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 23

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου»

Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου» Σχέδιο Δράσης: «Φτώχεια και Εργασία: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση Διερεύνησης και Άμβλυνσης του Φαινομένου» «Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ Τα μέτρα διασποράς χρησιμεύουν για τη μέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων. Τα περιφερειακά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Θεόδωρος Μαριόλης * 1. Εισαγωγή Ο λεγόμενος Λόγος Οικονομικής Εξάρτησης (Economic Dependency Ratio),

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση

Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Μελέτες (Studies) / 26 Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΑΦΕΡΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική, Χρηματοοικονομική Ενότητα των Επιχειρήσεων, :Εισαγωγή Ενότητα βασικές : έννοιες, Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ-Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της»

Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της» Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της» 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της Επιμέλεια κειμένου Τσιρώνης

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα και την ΕΕ, 1995-2008. Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2

Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα και την ΕΕ, 1995-2008. Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 2 Δοµή και τάσεις της οικονοµικής ανισότητας και της φτώχειας στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα -Σκοπός: Εξήγηση Διακυμάνσεων του Πραγματικού ΑΕΠ - Δυνητικό Προϊόν: Το προϊόν που θα μπορούσε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014)

ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014) ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Κ. Κούνεβα Ευρωβουλευτής ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τομέας ΑΚΕΔ, Σπουδαστήριο Οικονομίας ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014)

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται και αναλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 2 ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΣΥΝΑΘΡΟΙΣΤΙΚΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ & ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΑ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ: Θ. Μητράκος Θ. Γεωργιάδης Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών Αθήνα, Φεβρουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Κεφάλαιο 32 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Συναθροιστική ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment

Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Προσδιορισμός Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment 1. Κεϋνσιανή θεωρία - Υπόδειγμα. Keynesian Model 1 Βασικές αρχές: Το μέγεθος του Εθνικού εισοδήματος (παραγόμενου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες (Studies) / 3 Μακροοικονομικό περιβάλλον, ανισότητα και φτώχεια

Μελέτες (Studies) / 3 Μακροοικονομικό περιβάλλον, ανισότητα και φτώχεια ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Μελέτες (Studies) / 3 Μακροοικονομικό περιβάλλον, ανισότητα και φτώχεια Μια εμπειρική διερεύνηση για την επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5ο. Το υπόδειγµα της Συνολικής Ζήτησης

Μάθηµα 5ο. Το υπόδειγµα της Συνολικής Ζήτησης Μάθηµα 5ο Το υπόδειγµα της Συνολικής Ζήτησης Η συνολική Ζήτηση και τα συστατικά της Είδαµε ότι ένας τρόπος µέτρησης του ΑΕΠ είναι αυτός της συνολικής δαπάνης της οικονοµίας µε την παρακάτω ταυτότητα GDP

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Μικροοικονομία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Μικροοικονομία Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑ 11 Αυγούστου 211 Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων Σύγκριση συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων για την Κύπρο και τη ζώνη του ευρώ ΙΟΥΛΙΟΣ 211 Η Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων Υποθέσεις υπολογισμού Στάδια υπολογισμού Πηγές χρηματοδότησης (κεφαλαίου)

ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων Υποθέσεις υπολογισμού Στάδια υπολογισμού Πηγές χρηματοδότησης (κεφαλαίου) ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου Ορισμός: είναι το κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων που έχουν όλοι οι επενδυτές της εταιρείας (μέτοχοι και δανειστές) Κόστος ευκαιρίας: είναι η απόδοση της καλύτερης εναλλακτικής

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ : ΣΤΟΧΟΙ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική Χρηματοοικονομική των,δημοσιονομική Επιχειρήσεων, πολιτική, Ενότητα : Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΚΑΙ ΗΠΕΙΡΟΥ- ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Πρόταση για ρύθμιση δανείων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων 1. Ελληνική Οικονομία και Τουρισμός Ο τουρισμός είναι σημαντικός τομέας για την ελληνική οικονομία από απόψεως

Διαβάστε περισσότερα

Άρα, ο χρόνος απλής επανείσπραξης της επένδυσης Α, είναι τα 3 έτη.

Άρα, ο χρόνος απλής επανείσπραξης της επένδυσης Α, είναι τα 3 έτη. Άσκηση Έστω δυο επενδυτικές προτάσεις, Α και Β, αρχικού κόστους 200000000 και 236000000 η καθεμία αντίστοιχα. Το ελάχιστο απαιτούμενο ποσοστό απόδοσης που θέτεται ως manager είναι 8%. Οι μελλοντικές ταμιακές

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά Συναθροιστική ζήτηση και Κεφάλαιο 31 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Βραχυχρόνιες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τάσος Γιαννίτσης, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σταύρος Ζωγραφάκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1 1. Συνολικά εισοδήματα (σε εκατ. ) 2008 2012 Μεταβολή % Σύνολο εισοδήματος: 120,789 93,481-22.6

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Κεφάλαιο 2o (συνέχεια) b) Υπολογισμός των βασικών Μακροοικονομικών μεγεθών Συνολικό εισόδημα και συνολική δαπάνη! Για μια οικονομία συνολικά, το εισόδημα πρέπει να είναι ίσο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Ανάλυση λογιστικών καταστάσεων Ένας από τους σκοπούς της χρηματοοικονομικής επιστήμης αποτελεί η αξιολόγηση και αξιοποίηση των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί και καταγραφεί

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ;

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Ένας δορυφόρος λογαριασμός (Δ.Λ.) είναι ένα εργαλείο για την οργάνωση όλης της ποσοτικής πληροφόρησης που σχετίζεται και απορρέει από ένα συγκεκριμένο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 28. Προσδιορισμός τιμών

Κεφάλαιο 28. Προσδιορισμός τιμών Αιτίες και Κόστος Πληθωρισμού Κεφάλαιο 28 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Προσδιορισμός τιμών Ως τώρα δεν εξετάσαμε πως διαμορφώνεται το γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 2: Οικονομική Ανάπτυξη και Οικονομική Μεγέθυνση (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Κεφάλαιο 1 Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Επιτόκιο: είναι η αμοιβή του κεφαλαίου για κάθε μονάδα χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση Η Μεγάλη Ύφεση παρακίνησε πολλούς οικονοµολόγους να να αναρωτηθούν σχετικά µε µε την την εγκυρότητα της της Κλασικής Οικονοµικής Θεωρίας. Τότε Τότε δηµιουργήθηκε η πεποίθηση ότι ότι ένα ένα καινούριο υπόδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική αγορά εργασίας στα χρόνια της κρίσης: ανεργία, απασχόληση και συμμετοχή στην αγορά εργασίας

Η ελληνική αγορά εργασίας στα χρόνια της κρίσης: ανεργία, απασχόληση και συμμετοχή στην αγορά εργασίας Η ελληνική αγορά εργασίας στα χρόνια της κρίσης: ανεργία, απασχόληση και συμμετοχή στην αγορά εργασίας Δημήτριος Μπάκας** και Ευαγγελία Παπαπέτρου*, ** 27 Νοεμβρίου 2012 Παρουσίαση στην Ημερίδα της Τράπεζας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Y = C + I + G + NX. απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά

ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Y = C + I + G + NX. απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Συνολική Ζήτηση για εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ/GDP) απαρτίζεται από Y = C + I + G + NX απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά Επενδυτικές απάνες από τα νοικοκυριά

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά σημεία διάλεξης. λογιστική. Χρηματοοικονομική λογιστική (ΧΛ) ιοικητική Λογιστική. Λογιστική και Χρηματοοικονομική (Π.Μ.Σ.)

Βασικά σημεία διάλεξης. λογιστική. Χρηματοοικονομική λογιστική (ΧΛ) ιοικητική Λογιστική. Λογιστική και Χρηματοοικονομική (Π.Μ.Σ.) Λογιστική και Χρηματοοικονομική (Π.Μ.Σ.) ιοικητική Λογιστική Εισαγωγή στη διοικητική λογιστική Βασικά σημεία διάλεξης Τι είναι η διοικητική λογιστική Ο ρόλος του διοικητικού ού λογιστή Χρηματοοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2014-2015, Εαρινό Εξάµηνο Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων Μάθηµα 2ο Το Περιβάλλον της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Ενότητα 11: Ανεργία και καταπολέμηση της Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ»

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με την οικονομική υποστήριξη της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση της ζήτησης και της προσφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Θεωρία και Πολιτική Παντελής Καλαϊτζιδάκης Σαράντης Καλυβίτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στην οικονομική μεγέθυνση Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης 15 Μια σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

θέση: 1. Να γνωρίζει τις λειτουργίες που αναδεικνύουν τα ασκήσεων, ερωτήσεων βασισμένες στο Keybook. πλεονεκτήματα του που περιέχει το

θέση: 1. Να γνωρίζει τις λειτουργίες που αναδεικνύουν τα ασκήσεων, ερωτήσεων βασισμένες στο Keybook. πλεονεκτήματα του που περιέχει το ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΙΟΙΚΗΗ. ιδασκαλία Αρχών Οικονομικής Θεωρίας (Μικροοικονομία Μακροοικονομία) με τη χρήση Ηλεκτρονικού Υπολογιστή υνολική ιάρκεια 48 ώρες ΚΩ ΙΚΟ 1 2 Εισαγωγή-

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Οικονομία. Ενότητα 5: Η λογιστική παρακολούθηση της αγροτικής εκμετάλλευσης

Αγροτική Οικονομία. Ενότητα 5: Η λογιστική παρακολούθηση της αγροτικής εκμετάλλευσης Αγροτική Οικονομία Ενότητα 5: Η λογιστική παρακολούθηση της αγροτικής εκμετάλλευσης Κοντογεώργος Αχιλλέας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα;

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Είναι ένα αρκετά απλό αλλά συνάµα θεωρητικά ισχυρό υπόδειγµα δοµηµένο γύρω από αγοραστές και πωλητές οι οποίοι επιδιώκουν τους δικούς

Διαβάστε περισσότερα