ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ρ. Βασίλειος Βεσκούκης ΠΕΙΡΑΙΑΣ, 2000

2

3 Περιεχόµενα 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α ΥΝΑΜΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΗΜΕΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Ορισµοί Σχέσεις µεταξύ κλάσεων ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΥΠΑ ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΑ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΧΡΗΣΗΣ Εισαγωγή Τι είναι "Περίπτωση Χρήσης"; Πώς προδιαγράφεται µια περίπτωση χρήσης; Ενα σηµείο αναφοράς Προσδιορισµός των λειτουργικών απαιτήσεων ως περιπτώσεων χρήσης ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Το µοντέλο ανάλυσης Κλάσεις στο µοντέλο ανάλυσης Πακέτα ανάλυσης ΒΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ Αρχιτεκτονική ανάλυση Ανάλυση περιπτώσεων χρήσης Ανάλυση κλάσεων Ανάλυση πακέτων ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ...62

4 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου είναι να εισάγει τον αναγνώστη στις βασικές έννοιες που χρησιµοποιούνται στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία και να εισάγει την ορολογία και τα βασικά στοιχεία των συµβολισµών αυτής. Εισαγωγικές παρατηρήσεις Οι ραγδαίες εξελίξεις στον χώρο των υπολογιστών, θεµελίωσαν την ανάγκη διαφοροποίησης του τρόπου σκέψης µας κατά την ανάλυση και σχεδίαση συστηµάτων λογισµικού. Το κύριο χαρακτηριστικό της διαφοροποίησης δεν εντοπίζεται στο γεγονός ότι σήµερα µιλάµε για κλάσεις και συνεργασία, ενώ στην δοµηµένη προσέγγιση µιλάµε για συναρτήσεις και δεδοµένα. Βρίσκεται αρκετά πιο πίσω. Οι πρώτες γλώσσες προγραµµατισµού σκόπευαν στο να κάνουν περισσότερο προσιτό στον άνθρωπο τον προγραµµατισµό των υπολογιστών, απ' ότι επέτρεπε η γλώσσα µηχανής. Με τις δοµικές µονάδες που προσέφεραν αυτές οι γλώσσες, έπρεπε να χτιστούν οι οσοδήποτε σύνθετες εφαρµογές λογισµικού. Μιλώντας µεταφορικά, ήταν τα υλικά που σε µεγάλο βαθµό καθόριζαν τον τρόπο σκέψης του χτίστη και όχι η σύλληψη του για το οικοδόµηµα. Αυτό σταδιακά άλλαξε και έτσι οι γλώσσες προγραµµατισµού, αλλά και ο τρόπος σκέψης όσων ασχολούνταν µε κατασκευή λογισµικού, απέκτησαν στοιχεία δοµής τα οποία δεν είχε το µέσο άµεσου προγραµµατισµού των υπολογιστών, δηλαδή η γλώσσα µηχανής. Η έννοια αυτή της δοµής χαρακτήρισε τον τρόπο σκέψης µας στην σύλληψη και σχεδίαση του λογισµικού, η οποία χαρακτηρίστηκε δοµηµένη. Όµως και πάλι, ο τρόπος σκέψης είχε έντονα τα χαρακτηριστικά του εργαλείου (της όποιας γλώσσας προγραµµατισµού) και, τουλάχιστον στην αρχή, καθοριζόταν από αυτό περισσότερο από ότι το καθόριζε. Η πολυπλοκότητα και η ανάγκη επεξεργασίας µεγάλου όγκου δεδοµένων έφεραν στην επιφάνεια σηµαντικές αδυναµίες της δοµηµένης φιλοσοφίας στην ανάπτυξη λογισµικού, όπως θα δούµε στην ενότητα 1 του κεφαλαίου αυτού. Το επόµενο βήµα, το οποίο µόνο πρόσφατα άρχισε να γίνεται συνειδητό, ήταν η ριζική µεταβολή του τρόπου σκέψης, έτσι ώστε, για να επανέλθουµε στη µεταφορά, να είναι τα εργαλεία του χτίστη που καθορίζονται από την άποψή του για το οικοδόµηµα και όχι το αντίστροφο. Αυτή η θεώρηση επικράτησε να ονοµάζεται αντικειµενοστρεφής φιλοσοφία ή παράδειγµα (object-oriented philosophy, paradigm) και αντιµετωπίζει µε έναν εντελώς διαφορετικό από την δοµηµένη προσέγγιση τρόπο, τη σύλληψη, την ανάλυση και τη σχεδίαση του λογισµικού. Με τις βασικές έννοιες που ενσωµατώνει η αντικειµενοστρεφής φιλοσοφία θα ασχοληθούµε στο κεφάλαιο αυτό. 4

5 1.1. Α ΥΝΑΜΙΕΣ ΤΗΣ ΟΜΗΜΕΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΗΣ Ποιο από τα χαρακτηριστικά των εφαρµογών λογισµικού καθιστά ανεπαρκή την προσέγγιση τους µε την δοµηµένη ανάλυση και σχεδίαση; Η απάντηση στο ερώτηµα αυτό αποτελεί κλειδί για την αναζήτηση και την κατανόηση µιας νέας φιλοσοφίας προσέγγισης του λογισµικού. Μπορεί κανείς να ανατρέξει εκτενώς στη βιβλιογραφία προκειµένου να βρει διάφορες απαντήσεις στο ερώτηµα. Εµείς θα επιλέξουµε τηνµονολεκτική απάντηση "η πολυπλοκότητα". Ηπολυπλοκότητααφοράόχι µόνο την καθαρά υπολογιστική εργασία του λογισµικού, αλλά και την ανάγκη διαχείρισης µεγάλου όγκου δεδοµένων. Σηµεία στα οποία η πολυπλοκότητα του λογισµικού κάνει φανερές τις αδυναµίες της δοµηµένης ανάλυσης και σχεδίασης, µπορούν να αναζητηθούν σε δύο κατευθύνσεις: σε αυτή που αφορά το θεωρητικό και σε αυτή που αφορά το πρακτικό µέρος αυτής. Στο θεωρητικό επίπεδο, η δοµηµένη ανάλυση και σχεδίαση παρουσιάζει µια εγγενή αδυναµία στην απεικόνιση των οντοτήτων του πραγµατικού κόσµου σε συστατικά λογισµικού. Επιχειρεί να αποσυνθέσει ένα πρόβληµα σε µια ιεραρχία συστατικών λογισµικού, καθένα εκ' των οποίων επιτελεί ένα µικρό µέρος της λύσης του. Αυτή η εφαρµογή της αρχαίας ρήσης "διαίρει και βασίλευε", έχει νόηµα όταν η λύση του προβλήµατος είναι µόνο υπόθεση αριθµητικών υπολογισµών. Στον πραγµατικό κόσµο, όµως, και ιδιαίτερα στο πεδίο εφαρµογών λογισµικού που σχετίζονται µε τηνεπιχειρηµατική δραστηριότητα, αυτή η προσέγγιση υστερεί για δύο λόγους: Πρώτον, δε λαµβάνει υπόψη τα δεδοµένα, τα οποία έχουν τη δική τους πολύπλοκη δοµή και εξαρτήσεις. Τα δεδοµένα στη δοµηµένη ανάλυση και σχεδίαση είναι ανεξάρτητα από τις λειτουργικές µονάδες που επιδρούν σε αυτά, πράγµα που δεν ισχύει στο επίπεδο του πραγµατικού κόσµου όπου η διαχείριση δεδοµένων δεν είναι ανεξάρτητη από αυτά. εύτερον, το υπολογιστικό µοντέλο που αποτελείται από το δίδυµο "συστατικά λογισµικού" και "ανεξάρτητα δεδοµένα", δεν αντιστοιχεί σε οντότητες του πραγµατικού κόσµου, δηλαδή δεν παριστά οντότητες που είναι αντιληπτές στον πραγµατικό κόσµο. Με µια άλλη διατύπωση, δεν µοντελοποιεί εύκολα και φυσικά την επιχειρησιακή λογική. Ως εκ τούτου, είναι ανεπαρκές ως µεθοδολογικό εργαλείο για την δόµηση λογισµικού. Σε πρακτικό επίπεδο µπορούµε να εντοπίσουµε τα ακόλουθα προβλήµατα: Ο προσδιορισµός των απαιτήσεων είναι το δυσκολότερο από τα βήµατα της ανάπτυξης Λογισµικού. Η ακριβής περιγραφή των πολλών, πολύπλοκων και αλληλοσυσχετιζόµενων απαιτήσεων µε χρήση µετασχηµατισµών και ανεξάρτητων δεδοµένων, καθώς και η αντιµετώπιση των µεταβολών ακόµα και κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του λογισµικού, φέρουν τη δοµηµένη προσέγγιση στα όριά της. Η διαχείριση των µοντέλων παράστασης λογισµικού είναι µια δύσκολη και επιρρεπής σε σφάλµατα εργασία. Το πλήθος, η πολυπλοκότητα και οι συσχετίσεις των συστατικών αυτών, η µεταβολή τους µε το χρόνο, αλλά και οι παρενέργειες κατά την πραγµατοποίηση µεταβολών καθιστούν την εργασία αυτή ακόµα δυσκολότερη. Η συντήρηση του Λογισµικού έχει εξελιχθεί σε µια πολύ δύσκολη διαδικασία που δυσκολεύει περισσότερο καθώς αυξάνεται το µέγεθος του Λογισµικού. Έχει αναφερθεί ότι η συνεισφορά της συντήρησης στο συνολικό κόστος κατά τον κύκλο ζωής λογισµικού, µπορεί να ξεπεράσει το 50%. Μολονότι κατά την ανάπτυξη µιαςνέαςεφαρµογής ενδέχεται να αναγνωριστούν οµοιότητες µε τα χαρακτηριστικά µιας υπάρχουσας, η επαναχρησιµοποίηση συστατικών λογισµικού που 5

6 έχουν κατασκευαστεί µε την δοµηµένη ανάλυση και σχεδίαση δεν ενθαρρύνεται. Αυτό ισχύει στη γενική περίπτωση, διότι η πολυπλοκότητα και η φύση των συσχετίσεων ενός συστατικού λογισµικού - µέρους µιας εφαρµογής που κατασκευάστηκε µε τη δοµηµένη φιλοσοφία, δεν επιτρέπουν τη γενίκευση και εύκολη επαναχρησιµοποίησή του. Ο κανόνας αυτός ισχύει ιδιαίτερα για λογισµικό που χρησιµοποιείται σε επιχειρηµατικές εφαρµογές και γενικά σε εφαρµογές που σχετίζονται µε τη διαχείριση δεδοµένων, ενώ εξαίρεση αποτελούν οι βιβλιοθήκες µαθηµατικών συναρτήσεων που αφορούν καθαρά υπολογιστικές εργασίες. Οσα αναφέρθηκαν, µε κανένα τρόπο δεν σηµαίνουν δύο πράγµατα: πρώτον, ότι η δοµηµένη ανάλυση και σχεδίαση είναι "άχρηστη", "εσφαλµένη", ή κάτι τέτοιο και δεύτερον, ότι η αντικειµενοστρεφής φιλοσοφία έχει τη λύση σε όλα τα προβλήµατα της ανάπτυξης του λογισµικού. Όπως εξάλλου αναφέρθηκε, η συζήτηση αυτή έχει το νόηµα της αντίληψης των εξελίξεων που εισήγαγαν µια νέα φιλοσοφία προσέγγισης του λογισµικού. Πολλά από τα προβλήµατα που υπήρχαν στην ανάπτυξη του λογισµικού εξακολουθούν να υπάρχουν µε την µία ή άλλη έννοια, ενδεχοµένως σε µικρότερο βαθµό. Η αντικειµενοστρεφής τεχνολογία είναι µόνο ένα καλύτερο εργαλείο στα χέρια του ανθρώπου για τη λύση των προβληµάτων, δεν είναι ίδια η λύση των προβληµάτων ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Αξίζει να σηµειώσουµε από την αρχή ότι η ιδέα της αντικειµενοστρεφούς προσέγγισης υπήρχε από τη δεκαετία του '60 και η πρώτη γλώσσα που είχε τέτοια χαρακτηριστικά ήταν η Simula-67. Τότε, κανείς σχεδόν δεν έδινε µεγάλη σηµασία στις ιδέες που εισήγαγε η Simula: η κοινότητα του Λογισµικού είχε στραµµένη την προσοχή της στις ιδέες της δοµηµένης ανάλυσης/σχεδίασης. Αλλες γλώσσες προγραµµατισµού που είχαν τέτοια στοιχεία ήταν Alphard, η CLU, η ADA (η οποία γνώρισε µεγάλη διάδοση διότι υποστηρίχτηκε από το υπουργείο άµυνας των ΗΠΑ) και η Smalltalk. Η προσέγγιση της αντικειµενοστρεφούς τεχνολογίας µπορεί να γίνει από διάφορους εναλλακτικούς δρόµους. Την εποχή που παρατηρήθηκε έκρηξη ενδιαφέροντος για το θέµα, δηµοσιεύτηκαν πολλές θεωρητικές αναλύσεις µε παρεµφερή ορολογία και µε λιγότερο ή περισσότερο συγκεκριµένες αναφορές στις πρακτικές πλευρές της αντικειµενοστρεφούς προσέγγισης στον προγραµµατισµό. Ο αναγνώστης παραπέµπεται στη βιβλιογραφία για µια εκτενέστερη αναφορά στο θέµα Ορισµοί Μέχρι το σηµείο αυτό χρησιµοποιήσαµε τον όρο αντικειµενοστρεφής ως µετάφραση του αγγλικού όρου object-oriented. Καιρός είναι να δώσουµε έναν περισσότερο σαφή ορισµό και να εισάγουµε την ορολογία που σχετίζεται µε την αντικειµενοστρεφή τεχνολογία. Θα προσεγγίσουµε το θέµα ξεκινώντας από την κορυφή της πυραµίδας. Αντικειµενοστρεφής Αντικειµενοστρεφής (ο, η), αντικειµενοστρεφές (το), είναι χαρακτηρισµός που σηµαίνει "στραµµένος (προσανατολισµένος) σε αντικείµενα" και αποδίδεται σε εκείνο τον τρόπο σκέψης κατά την ανάπτυξη λογισµικού, στον οποίο τα "αντικείµενα" είναι οι βασικές δοµικές µονάδες. 6

7 Θα σηµειώσουµεότιεπιλέξαµε ναχρησιµοποιήσουµε τοεπίθεµα "-στρεφής" και όχι "-στραφής", όπως αναφέρεται σε άλλα σηµεία στη βιβλιογραφία, σύµφωνα µε τη λογική που αυτό χρησιµοποιείται στο δόκιµο "εσωστρεφής" (και όχι "εσωστραφής"), που σηµαίνει "στροφή προς τον εαυτό". Μια άλλη, κατά τη γνώµη µας άστοχη, απόδοση του όρου στην ελληνική γλώσσα είναι "αντικειµενικός", λέξη που υπήρχε ήδη στην ελληνική γλώσσα και σηµαίνει κάτι εντελώς διαφορετικό. Ο παραπάνω ορισµός χρησιµοποίησε τον όρο αντικείµενο, ο οποίος θα πρέπει επίσης να οριστεί στο πλαίσιο του λογισµικού. Αντικείµενο Ενα αντικείµενο είναι ένα δοµικό συστατικό λογισµικού. Κάθε αντικείµενο έχει κατάσταση, συµπεριφορά και ταυτότητα. Η κατάσταση περιγράφει όλες τις στατικές ιδιότητες του αντικειµένου, όπως τιµές σε µεταβλητές µνήµης. Οι ιδιότητες αυτές είναι το αποτέλεσµα της συµπεριφοράς του αντικειµένου, δηλαδή του τρόπου µε τον οποίο αυτό ανταποκρίνεται σε κλήσεις από το περιβάλλον του. Η ταυτότητα είναι η µοναδική διάκριση του αντικειµένου από τα οµοειδή του. Από τεχνικής πλευράς, το αντικείµενο µπορεί να θεωρηθεί ως η συγχώνευση δύο εννοιών που κατέχουν δεσπόζουσα θέση στη δοµηµένη ανάλυση, σχεδίαση και προγραµµατισµό: της εγγραφής (record στην Pascal) και της συνάρτησης ή διαδικασίας (function, procedure στην Pascal). Η εγγραφή είναι µια συλλογή µεταβλητών µνήµης, οι οποίες αποτελούν τη δοµή της και κάθε στιγµή έχουν κάποια συγκεκριµένη τιµή. Το σύνολο των τιµών των µεταβλητών µιας εγγραφής αποτελεί την κατάσταση αυτής. Αν στην εγγραφή, όπως την ορίσαµε µέχρι τώρα, προσθέσουµε ενεργά συστατικά λογισµικού, δηλαδή µονάδες προγράµµατος που εκτελούν υπολογισµούς, τότε µιλάµε για αντικείµενο και όχι για εγγραφή. ηλαδή, ένα αντικείµενο περικλείει ένα σύνολο δεδοµένων και ένα σύνολο συναρτήσεων που χειρίζονται τα δεδοµένα αυτά και επιτελούν τις λειτουργίες του πεδίου ευθύνης αυτού. Κλάση Το σύνολο των αντικειµένων που έχουν την ίδια δοµή και την ίδια συµπεριφορά, ονοµάζεται κλάση. Θα πρέπει να διακρίνουµε µεταξύ της έννοιας δοµή και της έννοιας κατάσταση. Η δοµή χαρακτηρίζεται από το ποιες και τι τύπου µεταβλητές περιγράφουν τις ιδιότητες του αντικειµένου, ενώ η κατάσταση είναι ένα σύνολο συγκεκριµένων τιµών στις µεταβλητές αυτές. Η διατύπωση ίδια συµπεριφορά σηµαίνει ίδια απόκριση στο ίδιο εξωτερικό ερέθισµα. Η κλάση είναι µια αφηρηµένη έννοια, όπως αφηρηµένη είναι η έννοια του τύπου (type) στις γλώσσες προγραµµατισµού. Ο τύπος δεν είναι κάτι που υπάρχει την ώρα της εκτέλεσης ενός προγράµµατος. Αυτό που υπάρχει είναι οι µεταβλητές µνήµης, καθεµία εκ των οποίων είναι κάποιου τύπου. Μπορούµε, λοιπόν, να αναγνωρίσουµε αντιστοιχία µεταξύ των εννοιών "τύπος - µεταβλητή" και "κλάση - αντικείµενο": Οπως ισχύει ότι "κάθε µεταβλητή µνήµης είναι κάποιου τύπου", έτσι ισχύει ότι "κάθε αντικείµενο ανήκει σε µία κλάση", η οποία καθορίζει πλήρως τη δοµή καιτησυµπεριφορά του. Με βάση τα παραπάνω, µια κλάση µπορεί να θεωρηθεί ως ηπεριγραφήτηςδοµής και της συµπεριφοράς των αντικειµένων που ανήκουν σε αυτή, τα οποία είναι τα συστατικά στοιχεία λογισµικού που έχουν τη δοµή και εκδηλώνουν τη συµπεριφορά. 7

8 Στιγµιότυπο, εκδοχή Κάθε αντικείµενο αποτελεί ένα µοναδικό και συγκεκριµένο στιγµιότυπο ή εκδοχή (instance) τηςκλάσηςστηνοποίαανήκει. Η κατάσταση ενός αντικειµένου καθορίζεται από τις µεταβλητές κατάστασης, οι οποίες αντιστοιχούν στα ιδιώµατά του. Πεδίο Ενα πεδίο (field) είναι µια µεταβλητή η οποία παριστάνει ένα ιδίωµα του αντικειµένου. Το σύνολο των τιµών όλων των πεδίων ενός αντικειµένου αποτελεί την κατάσταση αυτού. Ισοδύναµα χρησιµοποιείται και ο όρος ιδίωµα (attribute). Η συµπεριφορά ενός αντικειµένου καθορίζεται από τον τρόπο µε τον οποίο αυτό αντιδρά σε εξωτερικά ερεθίσµατα, δηλαδή σε κλήσεις από τα αντικείµενα που αποτελούν το περιβάλλον του. Μέθοδος Μια µέθοδος είναι ένα ενεργό συστατικό λογισµικού (συνάρτηση, διαδικασία), η οποία υλοποιεί ένα στοιχείο συµπεριφοράς ενός αντικειµένου. Το σύνολο όλων των µεθόδων ενός αντικειµένου καθορίζει την συµπεριφορά του. Μια χαρακτηριστική ιδιότητα των αντικειµένων, βασικό στοιχείο της αντικειµενοστρεφούς φιλοσοφίας, είναι η κελυφοποίηση (encapsulation) ή, όπως ισοδύναµα αναφέρεται στη βιβλιογραφία, η απόκρυψη πληροφοριών (information hiding). Στην ελληνική βιβλιογραφία η έννοια απαντάται και µε τον όρο "ενθυλάκωση". Κελυφοποίηση, απόκρυψη πληροφοριών Η απόκρυψη των λεπτοµερειών υλοποίησης ενός αντικειµένου από το περιβάλλον του, διαµέσω της ελεγχόµενης ορατότητας των πεδίων και των µεθόδων αυτού από άλλα αντικείµενα. Αρκετοί συγγραφείς συνδέουν την κελυφοποίηση µε την πρόσβαση σε ορισµένα µόνο πεδία και µεθόδους ενός αντικειµένου, τα οποία ορίζουν την διαπροσωπεία (interface) αυτού µε τον έξω κόσµο. Αυτή είναι η πρακτική εφαρµογή της απόκρυψης πληροφοριών, η οποία αποτελεί µια βασική αρχή της αντικειµενοστρεφούς φιλοσοφίας που εφαρµόζεται µε διάφορους τρόπους στις γλώσσες προγραµµατισµού οι οποίες την υποστηρίζουν. Ας σηµειωθεί ότι επιλέξαµε να χρησιµοποιήσουµε τον όρο "αντικείµενο" και όχι "κλάση", διότι η κλάση είναι µια γενική έννοια η οποία δεν έχει δικές της λεπτοµέρειες υλοποίησης, αλλά περιέχει την περιγραφή των λεπτοµερειών αυτών ώστε να δηµιουργούνται αντικείµενα, δηλαδή συγκεκριµένα στιγµιότυπα της κλάσης. Στις αναφορές που θα ακολουθήσουν σε όλο το βιβλίο, θα µιλάµε για κλάσεις όταν η συζήτηση µπορεί να διεξάγεται στο γενικό επίπεδο της περιγραφής των αντικειµένων, ενώ όταν είναι αναγκαίο να αναφερθούµε σε συγκεκριµένες εκδοχές, θα χρησιµοποιούµε τον όρο αντικείµενο. Παράδειγµα Ας θυµηθούµε τη µελέτη περίπτωσης του πρώτου τόµου, όπου ασχοληθήκαµε µε την εφαρµογή λογισµικού "ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ" µε αντικείµενο την υποστήριξη των εργασιών της γραµµατείας µιας 8

9 εκπαιδευτικής µονάδας. Θα διακρίνουµε δύοκλάσειςαπότηνεφαρµογή αυτή, προς το παρόν µε τρόπο αυθαίρετο, έχοντας σκοπό όχι να µάθουµε να αναγνωρίζουµε κλάσεις, αλλά να αποκτήσουµε µια πρώτη άποψη. Πρόκειται για τις κλάσεις "Καθηγητής" και "Μάθηµα". Γνωρίζουµε τα πεδία τα οποία περιέχονται στην εγγραφή κάθε τέτοιας οντότητας. Οι µέθοδοι τις οποίες αποδίδουµε σε κάθε µία από τις κλάσεις αυτές δεν είναι παρά οι λειτουργίες που επιτελούνται επί των πεδίων τους. Οι λειτουργίες αυτές αναφέρονται στις λειτουργικές απαιτήσεις της "µελέτης περίπτωσης" του πρώτου τόµου. Οι κλάσεις που ορίσαµε φαίνονται στο Σχήµα 1.1. Ο συµβολισµός που χρησιµοποιείται είναι προφανής: στο πρώτο διαµέρισµα φιλοξενείταιτοόνοµα τηςκλάσης, στο δεύτερο τα ονόµατα των πεδίων και στο τρίτο τα ονόµατα των µεθόδων. Προσπερνάµε, προς το παρόν, τις λεπτοµέρειες του συµβολισµού, µε τον οποίο θα ασχοληθούµε στην ενότητα 1.4. Αρ.Ταυτ ότητας Ονοµα Επώνυµο ιεύθυνση Τηλέφωνο Καθηγητής Προσθήκη Καθηγητή() ιαγραφή Καθηγητή() Μεταβολή σχοιχείων Καθηγητή() Μάθηµα Κωδικός Μαθήµατος Θεµατική ενότητα Τίτλος ιδάσκων Προσθήκη Μαθήµατος() ιαγραφή Μαθήµατος() Μεταβολή στοιχείων Μαθήµατος() Ανάθεση Μαθήµατος() Σχήµα 1.1. ύο κλάσεις από την εφαρµογή λογισµικού "ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ" Αντικείµενα που ανήκουν στην κλάση «Καθηγητής» αντιστοιχούν σε συγκεκριµένες εκδοχές (instances) αυτής, εν προκειµένω σε πραγµατικούς καθηγητές. Επίσης, αντικείµενα που ανήκουν στην κλάση «Μάθηµα» αντιστοιχούν σε συγκεκριµένα µαθήµατα. Τέτοια αντικείµενα εικονίζονται στο Σχήµα 1.2. Η κατάσταση των αντικειµένων, δηλαδή το χαρακτηριστικό εκείνο που τα προσδιορίζει και τα διαφοροποιεί µεταξύ τους, σηµειώνεται στο Σχήµα 1.2 µε έντονους χαρακτήρες. Η συµπεριφορά τους, όπως αναφέρθηκε, είναι κοινή και εξαρτάται µόνο από την κλάση στην οποία ανήκουν. Καθηγητής_01 Αρ.Ταυτότητας: Α Ονοµα: Βασίλειος Επώνυµο: Βασιλείου ιεύθυνση: Αγ.Βασιλείου 1 Τηλέφωνο: Προσθήκη Καθηγητή() ιαγραφή Καθηγητή() Μεταβολή στοιχείων Καθηγητή() Καθηγητής_02 Αρ.Ταυτότητας: Β Ονοµα: Γεώργιος Επώνυµο: Γεωργίου ιεύθυνση: Αγ.Γεωργίου 1 Τηλέφωνο: Προσθήκη Καθηγητή() ιαγραφή Καθηγητή() Μεταβολή στοιχείων Καθηγητή() Μάθηµα 01 Κωδικός µαθήµατος: ΠΛ-034 Θεµατική ενότητα: Πληροφορική Τίτλος: Προγραµµατισµός Η/Υ ιδάσκων: Β Προσθήκη Μαθήµατος() ιαγραφή Μαθήµατος() Μεταβολή στοιχείων Μαθήµατος() Ανάθεση Μαθήµατος() Σχήµα 1.2. Αντικείµενα στιγµιότυπα των κλάσεων που φαίνονται στο Σχήµα

10 Σχέσεις µεταξύ κλάσεων Έχοντας αναγνωρίσει σχέσεις µεταξύ δεδοµένων και ενεργών συστατικών λογισµικού ("Τεχνολογία Λογισµικού 1", κεφάλαια 3 και 4), µπορούµε να περιµένουµε ότι και µεταξύ των κλάσεων θα υπάρχουν σχέσεις. Όταν µεταξύ δύο κλάσεων αναγνωρίζουµε µια σχέση, τότε η σχέση αυτή υλοποιείται στο επίπεδο των αντικειµένων των κλάσεων αυτών. Μπορούµε ναπροσπαθήσουµε να "µαντέψουµε" το είδος των σχέσεων που υπάρχουν µεταξύ κλάσεων, κάνοντας τις ακόλουθες δύο παρατηρήσεις. Πρώτον, επειδήκαιοικλάσεις, όπως οι εγγραφές (records) και οι πίνακες (tables) (Θεµατικές Ενότητες «οµές εδοµένων» και «Βάσεις εδοµένων») περιέχουν δεδοµένα, θα πρέπει µε κάποιο τρόπο να παριστάνονται οι σχέσεις µεταξύ των δεδοµένων. εύτερον, εισάγαµε την έννοια της κλάσης αναφερόµενοι στην ανεπάρκεια της δοµηµένης φιλοσοφίας να µοντελοποιήσει τον πραγµατικό κόσµο. Φυσικό είναι, λοιπόν, να περιµένουµε οι κλάσεις να προσφέρουν δυνατότητες καλύτερης µοντελοποίησης του κόσµου, µέσα από την εσωτερική δοµή, αλλά και από τις δυνατές συσχετίσεις µεταξύ τους. Πράγµατι, οι σχέσεις µεταξύ των κλάσεων επαληθεύουν τις δύο αυτές παρατηρήσεις. Τρεις είναι οι κύριοι τύποι σχέσεων µεταξύ κλάσεων: Η συσχέτιση (association), η κληρονοµικότητα (inheritance) και η συναρµολόγηση (aggregation). Θα παρουσιάσουµε τις σχέσεις αυτές, χωρίς να σκοπεύουµε να δείξουµε πώς τις αναγνωρίζουµε, θέµα στο οποίο θα αναφερθούµε στα κεφάλαια 3 και 4. Συσχέτιση Ησυσχέτιση(association) είναιηπιογενικήαπότιςσχέσειςπουµπορεί να συνδέουν δύο κλάσεις. Μπορούµε µε αρκετή ασφάλεια να αντιληφθούµε τη συσχέτιση ως µια περισσότερο γενική απ' ότι στο σχεσιακό µοντέλο, σχέση µεταξύ δεδοµένων. Λέµε "περισσότερο γενική", διότι η συσχέτιση δεν περιορίζεται σε τρεις δυνατούς τύπους, όπως στο σχεσιακό µοντέλο, αλλά έχει οποιαδήποτε χαρακτηριστικά απαιτεί η φύση του προβλήµατος. Μια συσχέτιση χαρακτηρίζεται από: Ένα όνοµα, ενδεχοµένως διαφορετικό ανάλογα µε τη φορά ανάγνωσης. Την πολλαπλότητα, δηλαδή τον επιτρεπόµενο αριθµό των µελών κάθε µέρους της συσχέτισης. Τα ονόµατα του ρόλου (role) που παίζει κάθε µέρος στη συσχέτιση. Οι πολλαπλότητες "ένα προς ένα", "ένα προς πολλά" και "πολλά προς πολλά", είναι και στην περίπτωση αυτή οι περισσότερο γενικές, ωστόσο, όπως θα δούµε και στο παράδειγµα που θα ακολουθήσει, µπορούµε να ορίσουµε οποιαδήποτε πολλαπλότητα απαιτείται στις εκάστοτε συνθήκες. Παράδειγµα Στο Σχήµα 1.3 φαίνεται η συσχέτιση των κλάσεων "Καθηγητής" και "Μάθηµα". Ο ρόλος του "Καθηγητή" είναι διδάσκων, ενώ το "Μάθηµα" είναι το αντικείµενο της διδασκαλίας. Κάθε καθηγητής 10

11 µπορεί να διδάσκει από ένα έως τρία το πολύ µαθήµατα. Η πολλαπλότητα αυτή της συσχέτισης φαίνεται επίσης στο σχήµα. Αρ.Ταυτότ ητας Ονοµα Επώνυµο ιεύθυνση Τηλέφωνο Καθηγητής Προσθήκη Καθηγητή() ιαγραφή Καθηγητή() Μεταβολή σχοιχείων Καθηγητή() + ιδάσκων 1 ιδάσκει +Αντικείµενο 1..3 Μάθηµα Κωδικός Μαθήµατος Θεµατική ενότητα Τίτλος ιδάσκων Προσθήκη Μαθήµατος() ιαγραφή Μαθήµατος() Μεταβολή στοιχείων Μαθήµατος() Ανάθεση Μαθήµατος() Σχήµα 1.3. Μια συσχέτιση µεταξύ κλάσεων. Κληρονοµικότητα ή γενίκευση Η κληρονοµικότητα (inheritance) είναι, ίσως, η πιο πολυδιαφηµισµένη σχέση στην αντικειµενοστρεφή φιλοσοφία. ύο κλάσεις συνδέονται µε κληρονοµικότητα όταν η µία αποδίδει στην άλλη τα χαρακτηριστικά της, δηλαδή, κατά κάποιον τρόπο, της τα κληροδοτεί. Η πρώτη κλάση λέγεται κλάση-πατέρας, ενώ η δεύτερη κλάση-παιδί, και µπορεί να προσθέτει στα χαρακτηριστικά που κληρονοµεί (πεδία και µεθόδους) και δικά της. Μια κλάση-πατέρας µπορεί να αποδίδει τα χαρακτηριστικά της σε πολλές κλάσεις-παιδιά. Στην περίπτωση που κάθε κλάση που συµµετέχει σε σχέση κληρονοµικότητας έχει µόνο έναν πατέρα, τότε µιλάµε για απλή κληρονοµικότητα (single inheritance). Όταν µια κλάση κληρονοµεί χαρακτηριστικά από περισσότερες της µίας κλάσεις-πατέρα, τότε µιλάµε για πολλαπλή κληρονοµικότητα (multiple inheritance). Υπάρχουν πολλές πρακτικές πλευρές στην υλοποίηση της κληρονοµικότητας µεταξύ κλάσεων, οι οποίες αφορούν την κάθε συγκεκριµένη γλώσσα προγραµµατισµού που υποστηρίζει κληρονοµικότητα και δεν θα µας απασχολήσουν εδώ. Κοιτώντας από "πάνω προς τα κάτω", δηλαδή από την κλάση-πατέρα στην κλάση-παιδί, µιλάµε για κληρονοµικότητα, διότι η κλάση-παιδί έχει τουλάχιστον ό,τι χαρακτηριστικό έχει η κλάση-πατέρας. Όπως είπαµε όµως, έχει και κάποια επιπλέον χαρακτηριστικά τα οποία δεν έχει ο πατέρας (η περίπτωση που µια κλάση κληρονοµεί τα χαρακτηριστικά µιας άλλης χωρίς να προσθέτει τίποτε δικό της δεν εξετάζεται ως τετριµµένη). Τα επιπλέον χαρακτηριστικά εξειδικεύουν την κληρονοµούµενη κλάση, δηλαδή η κλάση-παιδί είναι µια εξειδίκευση της κλάσης πατέρα. Κοιτώντας, τώρα, τη σχέση κληρονοµικότητας από κάτω προς τα πάνω, παρατηρούµε ότι η κλάσηπατέρας έχει λιγότερα χαρακτηριστικά από την κλάση-παιδί, δηλαδή αποτελεί γενίκευσή της. Με την έννοια αυτή, µιλάµε ισοδύναµα γιαγενίκευση. Και στις δύο περιπτώσεις, έχουµε στηδιάθεσή µας ένα µηχανισµό ταξινόµησης των οντοτήτων που πραγµατικού κόσµο που αντιστοιχούν σε κλάσεις, από το γενικό στο ειδικό (κληρονοµικότητα) ή, ισοδύναµα, από το ειδικό στο γενικό (γενίκευση). Στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία, κληρονοµικότητα και γενίκευση αποτελούν τις δύο όψεις ενός µηχανισµού ταξινόµησης (classification) των οντοτήτων του πραγµατικού κόσµου. 11

12 Αυτός ο µηχανισµός ταξινόµησης αποτελεί κεντρικό στοιχείο της αντικειµενοστρεφούς φιλοσοφίας. Το τελευταίο διάστηµα γίνεται περισσότερος λόγος για γενίκευση και λιγότερος για κληρονοµικότητα (αν και πρόκειται για το ίδιο πράγµα), διότι η γενίκευση µπορεί να γίνει ευκολότερα αντιληπτή ως εργαλείο µοντελοποίησης, όπως θα δούµε και στη συνέχεια. Παράδειγµα Οι οντότητες "Καθηγητής" και "Σπουδαστής", αµφότερες περιγράφουν φυσικά πρόσωπα, τα οποία έχουν κοινά χαρακτηριστικά (λ.χ. όνοµα, επώνυµο). Μπορούµε, λοιπόν, να θεωρήσουµε ότι τα κοινά χαρακτηριστικά που έχουν όλα τα φυσικά πρόσωπα, περιγράφονται σε µια κλάση-πατέρα, η οποίατακληρονοµεί στις κλάσεις "Καθηγητής" και "Σπουδαστής", όπως φαίνεται στο Σχήµα 1.4. Φυσικό Πρόσωπο Αρ.Ταυτότητας Ονοµα Επώνυµο ιεύθυνση Τηλέφωνο Τµήµα Σπουδαστής Προσθήκη Σπουδαστή() ιαγραφή Σπουδαστή() Μεταβολή στοιχείων Σπουδαστή() Ειδικότητα Βαθµίδα Καθηγητής Προσθήκη Καθηγητή() ιαγραφή Καθηγητή() Μεταβολή σχοιχείων Καθηγητή() Σχήµα 1.4. Ένα παράδειγµα σχέσης κληρονοµικότητας γενίκευσης Να σηµειώσουµε ότιστοσχήµα 1.4 προσθέσαµε στηνκλάση"καθηγητής" τα πεδία "Ειδικότητα" και "Βαθµίδα". ιαβάζοντας το σχήµα από πάνω προς τα κάτω, διαπιστώνουµε ότικαθεµία από τις έννοιες "Καθηγητής" και "Σπουδαστής" είναι ειδικότερη από την έννοια "Φυσικό πρόσωπο" και κληρονοµεί όλα τα χαρακτηριστικά της. Γι' αυτό µιλάµε για κληρονοµικότητα. Αντίστροφα, θεωρώντας το σχήµα από κάτω προς τα πάνω, παρατηρούµε ότιηέννοια"φυσικό πρόσωπο" είναι γενικότερη από την έννοια "Σπουδαστής" και από την έννοια "Καθηγητής", οπότε µιλάµε για γενίκευση. Συναρµολόγηση Ησυναρµολόγηση (aggregation) είναι εκείνη η σχέση που εκφράζει ακριβώς αυτό που λέει το όνοµά της: την σύνθεση συνόλων από απλούστερα µέρη. Η έννοια της συναρµολόγησης δεν µπορεί να θεωρηθεί ως σχέση κληρονοµικότητας διότι δεν αναγνωρίζουµε χαρακτηριστικά που αποδίδονται από µία κλάση σε µία άλλη. Ενδεχοµένως η συναρµολόγηση να µπορεί να θεωρηθεί ως µια ειδική συσχέτιση την οποία, όµως, έχει νόηµα ναεξετάσουµε αυτοτελώς διότι είναι ένα 12

13 χρήσιµο εργαλείο για την µοντελοποίηση του πραγµατικού κόσµου, όπως θα δούµε και στην ενότητα 1.3. Παράδειγµα Ας θεωρήσουµε µια εφαρµογή λογισµικού που διαχειρίζεται τη συντήρηση των αεροσκαφών που χρησιµοποιούνται στις αεροµεταφορές. Η συντήρηση απαιτεί την παράσταση της δοµής κάθε αεροσκάφους, η οποία µπορεί να γίνει σε πάρα πολλά επίπεδα, ξεκινώντας από την περισσότερο σύνθετη οντότητα (ολόκληρο το αεροσκάφος) και φτάνοντας µέχρι και το µικρότερο εξάρτηµα. Στο Σχήµα 1.5 φαίνεται µια τέτοια σχέση συναρµολόγησης σε ένα πρώτο, πολύ γενικό, επίπεδο. Αεροσκάφος Ατρακτος Φτερό Κινητήρας Σύστηµα 1 τροχών οµικό τµήµα φτερού 1 εξαµενή καυσίµων 1 Υδραυλικό σύστηµα 1 Σύστηµα πλοήγησης Σχήµα 1.5. Ένα πολύ µικρό τµήµα της συναρµολόγησης ενός αεροσκάφους από επιµέρους συστατικά. Οι αριθµοί πάνω στις άκρες των ευθυγράµµων τµηµάτων που παριστάνουν τις σχέσεις, αντιστοιχούν στην πολλαπλότητα των αντίστοιχων συστατικών. Κάθε αεροσκάφος αποτελείται από ακριβώς µία άτρακτο, δύο φτερά, δύο κινητήρες, ένα σύστηµα τροχών και ένα σύστηµα πλοήγησης. Κάθε φτερό, αποτελείται από ένα δοµικό τµήµα, από µία δεξαµενή καυσίµων και από ένα υδραυλικό σύστηµα. Όπως καταλαβαίνει ο αναγνώστης, η ανάλυση µπορεί να συνεχίζεται για πάρα πολύ, φτάνοντας µέχρι και στις µικρότερες βίδες οι οποίες αποτελούν το αεροσκάφος. Αλλες σχέσεις Μελετώντας τη βιβλιογραφία µπορεί κανείς να βρει αναφορές και σε άλλες σχέσεις µεταξύ κλάσεων. Χαρακτηριστικά µπορούµε να αναφέρουµε τις σχέσεις "χρησιµοποιεί" (using), "στιγµιότυπο" (instantiation)και "µετακλάση" (metaclass).οι σχέσεις αυτές αφορούν περισσότερο την υλοποίηση ενός συστήµατος σε κάποια συγκεκριµένη γλώσσα προγραµµατισµού που τις υποστηρίζει και δεν είναι συστατικό του µηχανισµού ανάλυσης προβληµάτων µε την αντικειµενοστρεφή φιλοσοφία, ο οποίος θα µας απασχολήσει εδώ. 13

14 1.3. ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Έχοντας δει µια αρχική περιγραφή των χαρακτηριστικών της αντικειµενοστρεφούς προσέγγισης, µπορούµε τουλάχιστον να υποψιαστούµε ότι έχουµε στη διάθεσή µας όχι µόνο κάποιους νέους όρους που αφορούν τα συστατικά λογισµικού και τις σχέσεις µεταξύ τους, αλλά κάποια εργαλεία που µας επιτρέπουν να µοντελοποιήσουµε ένα πρόβληµα µε διαφορετικό τρόπο απ' ότι η δοµηµένη ανάλυση και σχεδίαση. Πριν ξεκινήσουµε τη συζήτηση, είναι χρήσιµο να εισάγουµε την έννοια της αφαίρεσης (abstraction). Αφαίρεση Αφαίρεση (abstraction) είναι η νοητική εκείνη λειτουργία όπου από το σύνολο των λεπτοµερειών µιας οντότητας ή ενός γεγονότος, επιλέγουµε ναεπικεντρώσουµετηνπροσοχή µας µόνο σε κάποιες, αφαιρώντας τις υπόλοιπες. Η αφαίρεση είναι χρήσιµο εργαλείο για τη δηµιουργία µοντέλων της πραγµατικότητας, τα οποία έχουν µόνο τη λεπτοµέρεια που µας απασχολεί και χρησιµοποιείται ευρύτατα στην αντικειµενοστρεφή προσέγγιση. Παράδειγµα Ένας χάρτης είναι µια αφαίρεση της πραγµατικότητας, η οποία απεικονίζει τα χαρακτηριστικά µιας γεωγραφικής περιοχής τα οποία µας ενδιαφέρουν. Ενας µορφολογικός χάρτης χρησιµοποιεί µια άλλη αφαίρεση απ' ότι ένας πολιτικός χάρτης της ίδιας περιοχής (Σχήµα 1.6). εν είναι εύκολο, ούτε και χρήσιµο, όλα τα χαρακτηριστικά της περιοχής να συµπεριληφθούν σε ένα και µόνο χάρτη. Για το λόγο αυτό, κάνουµε τις αφαιρέσεις που κάθε στιγµή είναι χρήσιµες στον σκοπό µας και δουλεύουµε µε αυτές. Σχήµα 1.6. Η έννοια της Αφαίρεσης. Αριστερά φαίνεται ένας µορφολογικός χάρτης της Ελλάδας, ενώ δεξιά ένας πολιτικός χάρτης. Η αφαίρεση στις δύο περιπτώσεις είναι διαφορετική, δηλαδή µας ενδιαφέρει να απεικονιστούν διαφορετικά χαρακτηριστικά. Θα προσπαθήσουµε ακολούθως να δώσουµε µια σύντοµη απάντηση στο ερώτηµα: 14

15 Ποια είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά της αντικειµενοστρεφούς τεχνολογίας που συνηγορούν στο ότι αυτή αντιµετωπίζει κάποιες από τις αδυναµίες της δοµηµένης ανάλυσης και σχεδίασης που αναφέραµε στην ενότητα 1.1; Το πρώτο που µπορούµε ναυποστηρίξουµε, είναι ότι η οµαδοποίηση δεδοµένων και λειτουργιών µέσα στις κλάσεις, τις καθιστούν περισσότερο αντιστοιχίσιµες µε οντότητες του πραγµατικού κόσµου. Κάθε οντότητα του πραγµατικού κόσµου έχει και κατάσταση και συµπεριφορά και είναι περισσότερο κατανοητό να την παραστήσουµε µε ένα σύνθετο αλλά ενιαίο συστατικό λογισµικού που ενσωµατώνει και τα δύο, την κλάση, παρά µε πολλά ανεξάρτητα µεταξύ τους. εύτερο σηµείο, είναι η δυνατότητα αντίληψης της οµαδοποίησης δεδοµένων και λειτουργιών σε µια κλάση, ως την ευθύνη της κλάσης να χειρίζεται δια των λειτουργιών της (δηλαδή να µεταβάλλει και να διαθέτει στο περιβάλλον της) τα δεδοµένα που περικλείει. Η έννοια αυτή της ευθύνης αποτελεί κεντρικό σηµείο σε αρκετές µεθοδολογίες αντικειµενοστρεφούς ανάλυσης. Τρίτο σηµείοείναιοπλούτοςτωνσχέσεωνστηναντικειµενοστρεφή φιλοσοφίας. Οι σχέσεις της κληρονοµικότητας / γενίκευσης και της συναρµολόγησης, δεν υπάρχουν καν ως έννοιες στην δοµηµένη ανάλυση. Μπορεί να τις συναντήσει κανείς να εφαρµόζονται ως πρακτικές στην κατασκευή του λογισµικού, µόνο που αυτό συµβαίνει χωρίς να αποτελούν εργαλείο µοντελοποίησης αλλά κατασκευαστικό εύρηµα (για παράδειγµα, η παραµετρικοποίηση µιας συνάρτησης ώστε να χρησιµοποιείται σε πολλές περιπτώσεις µπορεί να θεωρηθεί ως µιας µορφής κληρονοµικότητα). Κοντολογίς, µε την αντικειµενοστρεφή προσέγγιση κάνουµε ανάλυση του εκάστοτε προβλήµατος σε διαφορετικά συστατικά από ότι µε την δοµηµένη. Η τοποθέτηση των δεδοµένων (πεδία) µαζί µε τις λειτουργίες που επιδρούν σε αυτά (µεθόδους) αναδεικνύει τα δεδοµένα σε κυρίαρχα στοιχεία της αναλυτικής σκέψης στην αντικειµενοστρεφή φιλοσοφία (Σχήµα 1.7). Functional abstraction Data abstraction f f f f f f Πρόβληµατου Πρόβληµατου πραγµατικού πραγµατικού κόσµου κόσµου d f d f d f d d d f d f d d Σχήµα 1.7. Αφαίρεση ως προς τους µετασχηµατισµούς και ως προς τα δεδοµένα 15

16 Στην αντικειµενοστρεφή φιλοσοφία ακολουθούµε αφαίρεση ως προς τα δεδοµένα (data abstraction) και µαζί µε αυτά τοποθετούµε τις λειτουργίες, πράγµα που δεν ισχύει στη δοµηµένη ανάλυση, όπου ακολουθούµε αφαίρεση ως προς τους µετασχηµατισµούς (functional abstraction) οι οποίοι τελικά είναι µονάδες προγράµµατος που επιδρούν σε εντελώς ανεξάρτητα δεδοµένα. Κλείνοντας την ενότητα αυτή, είναι χρήσιµο να σηµειώσουµε ότι η αντικειµενοστρεφής προσέγγιση δεν είναι εξ' ορισµού "η καλύτερη" για όλα τα προβλήµατα. Απλά, την εποχή που διανύουµε τη θεωρούµε ως την περισσότερο πρόσφορη για το είδος των υπολογιστικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουµε. Όπως αναφέραµε, η ιδέα υπήρχε από τη δεκαετία του Τότε, όµως, επικρατούσε η άποψη ότι τα προβλήµατα στην ανάπτυξη του λογισµικού θα αντιµετωπιστούν µε την δοµηµένη ανάλυση και σχεδίαση. Ηταν, αναµφίβολα, και το είδος των εφαρµογών λογισµικού εκείνης της εποχής, που συνέβαλλε στην υποστήριξη αυτής της θέσης. Αύριο, το είδος των εφαρµογών λογισµικού που θα αναπτύσσουµε µπορεί να µας οδηγήσει στην άποψη ότι ο λογικός προγραµµατισµός (logic programming) είναι περισσότερο πρόσφορος για την αντιµετώπιση των νέων αναγκών στην ανάπτυξη λογισµικού (η ιδέα υπάρχει ήδη από δεκαετίες). Σήµερα, τόσο οι εξελίξεις που αναφέραµε, όσο και το είδος των εφαρµογών λογισµικού που κατασκευάζουµε, µας ωθούν στο να πιστεύουµε ότι η αντικειµενοστρεφής προσέγγιση είναι περισσότερο πρόσφορη και προσπαθούµε να την κάνουµε επαρκώς γενική και εφαρµόσιµη για τους σκοπούς µας ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΥΠΑ Επί µακρόν, στην κοινότητα της αντικειµενοστρεφούς τεχνολογίας επικρατούσε µια σύγχυση και ένας πλουραλισµός συµβολισµών για τις διάφορες έννοιες. Αιτίες γι' αυτό µπορούν να αναζητηθούν σε πολλά επίπεδα, όπως ενδεικτικά: Το σχετικά νέο της εµφάνισης της αντικειµενοστρεφούς τεχνολογίας στους κατασκευαστές λογισµικού. Η ρευστότητα των εξελίξεων και η µη επικράτησηκαµίας προσέγγισης. Ο ανταγωνισµός στην αγορά εργαλείων και συµβουλευτικών υπηρεσιών ανάπτυξης λογισµικού. Η προερχόµενη από την δοµηµένη φιλοσοφία κουλτούρα πολλών συγγραφέων και ερευνητών, καθώς και των περισσότερων κατασκευαστών λογισµικού. Ησχετικάπεριορισµένη (την εποχή εκείνη) ευρύτητα του πεδίου εφαρµογών των οποίων η ανάπτυξη µε αντικειµενοστρεφή λογική θα ήταν περισσότερο πρόσφορη. Με την ωρίµανση της τεχνολογίας, όπως αναφέρθηκε και στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου αυτού, δηµιουργήθηκαν οι συνθήκες για την ανάπτυξη ενός προτύπου συµβολισµών των σχετικών µε την αντικειµενοστρεφή τεχνολογία εννοιών. Τα πρώτα βήµατα έγιναν στις αρχές της δεκαετίας του 1990, από τους συγγραφείς των τριών επικρατέστερων αντικειµενοστρεφών προσεγγίσεων ανάπτυξης λογισµικού: τους Booch, Jacobson και Rumbaugh (προφέρεται "Ράµπο"). Αργότερα, αναγνωρίζοντας τη δυναµική που δηµιουργείτο, συνέπραξαν και µεγάλοι κατασκευαστές λογισµικού και εργαλείων, όπως η Digital Equipment (τότε υπήρχε ακόµη) η Hewlett Packard, η Oracle, η Texas Instruments, η Unisys, η MCI, και η Microsoft. Ακολουθώντας την πορεία που 16

17 φαίνεται στο Σχήµα 1.8, κατέληξαν στην περιγραφή ενός προτύπου συµβολισµών το οποίο ονοµάστηκε Unified Modeling Language και εν συντοµία UML. Το πρότυπο, στην τελευταία του έκδοση υιοθετήθηκε από τον οργανισµό OMG (Object Management Group, ως βιοµηχανικό πρότυπο παράστασης λογισµικού (OMG) UML 1.3 Σεπ 97 Ιαν 97 UML 1.1 UML 1.0 OOPSLA 95 Ιουν 96 & Οκτ 96 UML 0.9 & 0.91 UnifiedMethod0.8 Συµβολή συνεργατών UML Booch 93 OMT - 2 Λοιπές µεθοδολογίες Booch 91 OMT - 1 OOSE Σχήµα 1.8. ΗπορείαπροςτηνUML. Η UML από µόνη της µπορεί να αποτελέσει αυτοτελές αντικείµενο µακράς ενασχόλησης, κάτι που ξεφεύγει από το αντικείµενο του παρόντος βιβλίου. Είναι κατάλληλη για την παράσταση των εννοιών που απαντώνται όχι µόνο στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία ανάπτυξης λογισµικού, αλλά και σε αρκετά άλλα θεµατικά πεδία, όπως η µοντελοποίηση επιχειρησιακών διαδικασιών (Business Modeling), προσφέροντας ένα πρότυπο σύνολο συµβολισµών το οποίο τελικά αποτελεί µέσο επικοινωνίας. Ως τέτοιο θα την αντιµετωπίσουµε στο βιβλίο αυτό, χρησιµοποιώντας τα συστατικά που η ίδια διαθέτει προκειµένου να την ορίσουµε, πράγµα πουθακάνουµε διαδοχικά, σε σηµεία όπου θα είναι αναγκαίο να χρησιµοποιήσουµε κάποιο στοιχείο της(σύµβολο ή διάγραµµα). Με αυτό τον τρόπο θα επιδιώξουµε να επαληθεύσουµε την καταλληλότητά της ως εργαλείο επικοινωνίας και κοινό σηµείο αναφοράς συµβολισµών. 17

18 Συµβολισµοί UML Στο Σχήµα 1.9 φαίνονται ορισµένα από τα βασικά σύµβολα της UML, τα οποία σχετίζονται µε τις έννοιες που παρουσιάσαµε µέχρι το σηµείο αυτό. Τα σχόλια παριστάνονται µε αυτό το σύµβολο και µπορούν να αποδίδονται σε σύµβολα µε µια διακεκοµµένη γραµµή. Οι κλάσεις παριστάνονται µε ένα παραλληλόγραµµο µε τρία διαµερίσµατα. Στο πρώτο υπάρχει το όνοµα της κλάσης και σταάλλαδύοταπεδίακαιοιµέθοδοι. Εναλλακτικά, µπορεί να περιέχεται µόνο το όνοµα της κλάσης. Ονοµα κλάσης πεδίο 1 πεδίο 2 πεδίο 3... µέθοδος 1() µέθοδος 2...() Ονοµα κλάσης Σπουδαστής_01 Τα αντικείµενα παριστάνονται µε τον συµβολισµό των κλάσεων, µετοόνοµά τουςυπογραµµισµένο. Αρ.Ταυτότητας: Α Ονοµα: Νικόλαος Επώνυµο: Νικολάου ιεύθυνση: Αγ.Νικολάου 1 Τηλέφωνο: Τµήµα: Προγραµµατιστών Προσθήκη Σπουδαστή() ιαγραφή Σπουδαστή() Μεταβολή στοιχείων Σπουδαστή() 18

19 Φυσικό Πρόσωπο Αρ.Ταυτότητας_ Ονοµα_ Επώνυµο_ ιεύθυνση_ Τηλέφωνο_ Η κληρονοµικότητα/γενίκευση παριστάνεται µε έναβέλοςαπότην ειδικότερη προς τη γενικότερη κλάση Ειδικότητα Βαθµίδα Καθηγητής Προσθήκη Καθηγητή() ιαγραφή Καθηγητή() Μεταβολή σχοιχείων Καθηγητή() + ιδάσκων ιδάσκει +Αντικείµενο 1..3 Μάθηµα Κωδικός Μαθήµατος Θεµατική ενότητα Τίτλος ιδάσκων Προσθήκη Μαθήµατος() ιαγραφή Μαθήµατος() Μεταβολή στοιχείων Μαθήµατος() Ανάθεση Μαθήµατος() Η συσχέτιση παριστάνεται µε ένα ευθύγραµµο τµήµα που συνδέει τις συσχετιζόµενες κλάσεις και έχει το όνοµά της στο κέντρο. Στις άκρες γράφεται προαιρετικά η πολλαπλότητα και ο ρόλος των κλάσεων. Αεροσκάφος Η σχέση συναρµολόγησης παριστάνεται µε έναευθύγραµµο τµήµα το οποίο καταλήγει σε ρόµβο στο άκρο του σύνθετου µέρους της σχέσης. Προαιρετικά σηµειώνονται οι πολλαπλότητες στα άκρα του ευθύγραµµου τµήµατος Ατρακτος Κινητήρας Φτερό Σχήµα 1.9. Βασικοί συµβολισµοί UML 19

20 1.5. ΣΥΝΟΨΗ Με την πάροδο του χρόνου η δοµηµένη ανάλυση και σχεδίαση εκδήλωσε σηµαντικές αδυναµίες ώστε να συνεχίσει να αποτελεί το µεθοδολογικό µας εργαλείο κατά τη σύλληψη συστηµάτων λογισµικού. Το ρόλο αυτό διεκδικεί πλέον η αντικειµενοστρεφής φιλοσοφία, η οποία µας προσφέρει ένα νέο τρόπο να αναλύουµε τα προβλήµατα του πραγµατικού κόσµου σε συστατικά λογισµικού. Για το σκοπό αυτό εισάγει αρκετές νέες έννοιες και συµβολισµούς, σχετικά µε τις οποίες υπήρχε σύγχυση και πλουραλισµός απόψεων για πολλά χρόνια. Οι σηµαντικότερες από αυτές είναι οι έννοιες κλάση, αντικείµενο, συσχέτιση, κληρονοµικότητα, γενίκευση και συναρµολόγηση. Το ζητούµενο είναι πλέον να προσπαθούµε να αναλύουµε µε τέτοιους όρους τα συστήµατα λογισµικού που κατασκευάζουµε. Ηαντικειµενοστρεφής φιλοσοφία δεν είναι µε καµία έννοια πανάκεια, είναι ωστόσο το καλύτερο από τα εργαλεία που σήµερα έχουµε στα χέρια µας για να αντιµετωπίσουµε τα προβλήµατα στην ανάπτυξη του λογισµικού ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Θέµα 1.1 Περιγράψτε χρησιµοποιώντας λιγότερο από 100 λέξεις συνολικά, τα έξι σηµεία που καθιστούν δύσκολη την ανάπτυξη λογισµικού µε τη δοµηµένη ανάλυση και σχεδίαση. Θέµα 1.2 Σε αντιστοιχία µε το παράδειγµα 1, προσπαθήστε να ορίσετε την κλάση "Σπουδαστής", χρησιµοποιώντας όσα αναφέρονται στις ενότητες 3.3 σελίδα 68, σελίδα 89 και σελίδα 96 του πρώτου τόµου. Επίσης, δώστε ένα παράδειγµα ενός αντικειµένου της κλάσης αυτής. Θέµα 1.3 Χαρακτηρίστε ως "Σωστό" ή "Λάθος", καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. Σωστό Λάθος 1. Μια κλάση περιέχει αντικείµενα. 2. Μια κλάση περιέχει µεθόδους και πεδία. 3. Μια κλάση είναι το στιγµιότυπο των αντικειµένων της. 4. Κάθε µέθοδος ορίζεται στον ορισµό του αντικειµένου όπου ανήκει. 5. Οι µέθοδοι αντιστοιχούν στην κατάσταση µιας κλάσης. 20

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Η Αντικειμενοστρεφής Τεχνολογία Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 202-203 Περιεχόμενο του μαθήματος Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του μαθήματος

Σκοπός του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εισαγωγή Βασικές Έννοιες Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 1 Σκοπός του μαθήματος Η απόκτηση των γνώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Βασικές έννοιες αντικειµενοστρεφούς τεχνολογίας. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Βασικές έννοιες αντικειµενοστρεφούς τεχνολογίας. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Βασικές έννοιες αντικειµενοστρεφούς τεχνολογίας ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Βασικές έννοιες αντικειµενοστεφούς τρόπου ανάπτυξης Τι είναι κλάση Τι είναι αντικείµενο 2 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Πειραιά Τµήµα Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας και Ψηφιακών Συστηµάτων. Εισαγωγή στην UML. Βασίλειος Βεσκούκης

Πανεπιστήµιο Πειραιά Τµήµα Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας και Ψηφιακών Συστηµάτων. Εισαγωγή στην UML. Βασίλειος Βεσκούκης Πανεπιστήµιο Πειραιά Τµήµα Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας και Ψηφιακών Συστηµάτων Εισαγωγή στην UML Βασίλειος Βεσκούκης ιδάκτωρ Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών v.vescoukis@unipi.gr v.vescoukis@cs.ntua.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης, Επ. Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

UML. Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις. Παραδείγματα

UML. Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις. Παραδείγματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ UML UML Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις ιαγράµµατα Παραδείγματα Ορισμός του μοντέλου Αποτελεί µια αφηρηµένη περιγραφή ενός Φυσικού συστήµατος. Αποτελεί ένα σχέδιο για την

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Απαιτήσεις Λογισμικού Περιπτώσεις χρήσης Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 1 Περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΙ Η, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ 7.1. Ανάπτυξη Προγράµµατος Τι είναι το Πρόγραµµα; Το Πρόγραµµα: Είναι ένα σύνολο εντολών για την εκτέλεση ορισµένων λειτουργιών από τον υπολογιστή.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία

Εισαγωγή στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Εισαγωγή στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Γιατί µοντελοποιούµε Εισαγωγή στη UML Ένα απλό παράδειγµα 2 Γιατί µοντελοποιούµε; Ησηµασία της µοντελοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες 1 Ενδεικτικά περιεχόµενα του κεφαλαίου Ποια είναι τα "άτοµα", από τα οποία κατασκευάζονται οι υπηρεσίες; Πώς οργανώνουµε τις συνιστώσες σε ένα αρµονικό σύνολο; Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιπτώσεις χρήσης

Οι περιπτώσεις χρήσης 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Οι περιπτώσεις χρήσης ρ. Πάνος Φιτσιλής 2 Περιεχόµενα Το µοντέλο των περιπτώσεων χρήσης Τα διαγράµµατα των περιπτώσεων χρήσης Λεκτική περιγραφή των περιπτώσεων χρήσης Τρόπος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη γλώσσα UML

Εισαγωγή στη γλώσσα UML Κεφάλαιο 1 o Εισαγωγή στη γλώσσα UML 1.1 Προσθέτοντας μια νέα μέθοδο Στις πρώτες εποχές των υπολογιστών, οι προγραμματιστές συνήθιζαν να περιορίζονται στην ανάλυση σε βάθος των προβλημάτων που αντιμετώπιζαν.

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες για ανάπτυξη διαγραµµάτων κλάσεων

Κανόνες για ανάπτυξη διαγραµµάτων κλάσεων 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Κανόνες για ανάπτυξη διαγραµµάτων κλάσεων ρ. Πάνος Φιτσιλής 2 Περιεχόµενα Προσδιορισµός κλάσεων Πως να ονοµάσουµε τις κλάσεις; Που να τις βρούµε; Τι να κοιτάξουµε; Τι να

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Λογισµικού Ι Κεφάλαιο 3 Μια αναλυτικότερη προσέγγιση στην δραστηριότητα 3.10

Τεχνολογία Λογισµικού Ι Κεφάλαιο 3 Μια αναλυτικότερη προσέγγιση στην δραστηριότητα 3.10 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα σπουδών "ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ" - Θ.Ε. ΠΛΗ11 Τεχνολογία Λογισµικού Ι Κεφάλαιο 3 Μια αναλυτικότερη προσέγγιση στην δραστηριότητα 3.10 Βασίλειος Βεσκούκης ιδάκτωρ Ηλεκτρολόγος

Διαβάστε περισσότερα

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικός ταξινοµητής είναι ένα σύστηµα ταξινόµησης που χρησιµοποιεί γραµµικές διακριτικές συναρτήσεις Οι ταξινοµητές αυτοί αναπαρίστανται συχνά µε οµάδες κόµβων εντός των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ Μερικές παρατηρήσεις και σκέψεις του συγγραφέα του βιβλίου Σχετικά µε τη µετάβαση από Ρ σε ΠΠ υπάρχουν 2 σηµαντικά ερωτήµατα:

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Γ Βότσης Ευστάθιος Γιαζιτσής Παντελής Σπαής Αλέξανδρος Τάτσης Γεώργιος Προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αρχάριοι προγραμματιστές Εισαγωγή Προβλήματα Δυσκολίες Διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού Μάρα Νικολαϊδου Δραστηριότητες Διαδικασιών Παραγωγής Λογισµικού Καθορισµός απαιτήσεων και εξαγωγή προδιαγραφών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΙ ΒΑΣΕΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΙ ΒΑΣΕΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΘΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΕΙΟ Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Ακαδηµαϊκό Έτος 2007-2008 Μάθηµα: ΒΑΣΕΙΣ Ε ΟΜΕΩ ιδάσκων: Καθ. Ιωάννης Βασιλείου Ε ΕΙΚΤΙΚΗ ΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΗ ΠΡΩΤΗ ΑΣΚΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου J-GANNO ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΑΚΕΤΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΝΕΥΡΩΝΙΚΩΝ ΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ JAVA Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Ανάλυση και ο Σχεδιασµός στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Ανάλυση και ο Σχεδιασµός στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Η και ο στην Ενοποιηµένη ιαδικασία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Γενικές αρχές ανάλυσης και σχεδιασµού Τα βήµατα της ανάλυσης και του σχεδιασµού Συµπεράσµατα 2 3 Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Τι είναι διαχείριση απαιτήσεων Ποια είναι η ροή των εργασιών στη φάση της καταγραφής των

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Εισαγωγή στη Ενοποιηµένη Προσέγγιση Unified Process (UP) ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Εισαγωγή στη Ενοποιηµένη Προσέγγιση Unified Process (UP) ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Εισαγωγή στη Ενοποιηµένη Προσέγγιση Unified Process (UP) ρ. Πάνος Φιτσιλής 2 Περιεχόµενα Τι είναι η UP Βασικές αρχές µηχανικής λογισµικού Οι βασικές έννοιες της UP Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Κεφάλαιο 1.3-1.4: Εισαγωγή Στον Προγραµµατισµό ( ιάλεξη 2) ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Περιεχόµενα Εισαγωγικές Έννοιες - Ορισµοί Ο κύκλος ανάπτυξης προγράµµατος Παραδείγµατα Πότε χρησιµοποιούµε υπολογιστή?

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Υλοποίηση στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Υλοποίηση στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Η Υλοποίηση στην Ενοποιηµένη ιαδικασία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Πρωτοτυποποίηση Προγραµµατισµός υλοποίησης Ανάπτυξη συστήµατος Μοναδιαίος έλεγχος Ολοκλήρωση 2 3 Η υλοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ασκήσεις και ερωτήσεις

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ασκήσεις και ερωτήσεις ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ασκήσεις και ερωτήσεις 1) Ερωτήσεις Σωστού/Λάθους (ΣΛ) Το πακέτο λογισμικού Excel της Microsoft είναι λογισμικό διαχείρισης ΒΔ (ΣΛ) Το πακέτο λογισμικού Access της Microsoft είναι λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ Στο σηµείωµα αυτό αρχικά εξηγείται η έννοια αλγόριθµος και παραθέτονται τα σπουδαιότερα κριτήρια που πρέπει να πληρεί κάθε αλγόριθµος. Στη συνέχεια, η σπουδαιότητα των αλγορίθµων συνδυάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 MACROWEB Προβλήματα Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 Παραδείγματα Προβλημάτων. Πως ορίζεται η έννοια πρόβλημα; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η κατανόηση ενός προβλήματος; Τι εννοούμε λέγοντας χώρο ενός προβλήματος;

Διαβάστε περισσότερα

o AND o IF o SUMPRODUCT

o AND o IF o SUMPRODUCT Πληροφοριακά Εργαστήριο Management 1 Information Συστήματα Systems Διοίκησης ΤΕΙ Τμήμα Ελεγκτικής Ηπείρου Χρηματοοικονομικής (Παράρτημα Πρέβεζας) και Αντικείµενο: Μοντελοποίηση προβλήµατος Θέµατα που καλύπτονται:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Tεχνολογία Λογισµικού II

Tεχνολογία Λογισµικού II Tεχνολογία Λογισµικού II ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Σχολή Θετικών Επιστηµών και Τεχνολογίας Πρόγραµµα Σπουδών ΠΛHPOΦOPIKH Θεµατική Ενότητα ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Τόµος B' Tεχνολογία Λογισµικού II BAΣIΛEIOΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ Το παιχνίδι θα αποτελείται από δυο παίκτες, οι οποίοι θα βρίσκονται αντικριστά στις άκρες ενός γηπέδου δεξιά και αριστερά, και µια µπάλα.

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Η πλέον γνωστή και περισσότερο χρησιµοποιηµένη µέθοδος για την επίλυση ενός γενικού προβλήµατος γραµµικού προγραµµατισµού, είναι η µέθοδος Simplex η οποία αναπτύχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ 5.1 Εισαγωγή στους αλγορίθμους 5.1.1 Εισαγωγή και ορισμοί Αλγόριθμος (algorithm) είναι ένα πεπερασμένο σύνολο εντολών οι οποίες εκτελούν κάποιο ιδιαίτερο έργο. Κάθε αλγόριθμος

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στη UML... 19

Περιεχόμενα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στη UML... 19 Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στη UML... 19 1.1 Εισαγωγή... 19 1.2 Η γλώσσα UML... 20 1.2.1 Μεθοδολογίες ανάπτυξης λογισμικού... 21 1.2.2 Τύποι διαγραμμάτων της UML... 22 1.3 Διαγράμματα της UML... 24

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Ε ΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ε ΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΠΛΗ24 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΙΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΟΥΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ & ΣΧΕ ΙΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗ UML ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΕΛΚΥΣΤΗΡΩΝ (ELEVATOR CONTROL SYSTEM)

Διαβάστε περισσότερα

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος.

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος. 1. Δώστε τον ορισμό του προβλήματος. 2. Σι εννοούμε με τον όρο επίλυση ενός προβλήματος; 3. Σο πρόβλημα του 2000. 4. Σι εννοούμε με τον όρο κατανόηση προβλήματος; 5. Σι ονομάζουμε χώρο προβλήματος; 6.

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή και επανάληψη. Λογική έκφραση ή συνθήκη

Επιλογή και επανάληψη. Λογική έκφραση ή συνθήκη Επιλογή και επανάληψη Η ύλη που αναπτύσσεται σε αυτό το κεφάλαιο είναι συναφής µε την ύλη που αναπτύσσεται στο 2 ο κεφάλαιο. Όπου υπάρχουν διαφορές αναφέρονται ρητά. Προσέξτε ιδιαίτερα, πάντως, ότι στο

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Διδάσκουσα Δρ Β Καβακλή Χειμερινό Εξάμηνο 2001 Στόχοι του Μαθήματος! Ανάπτυξη αναλυτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Α1. α. Λάθος β. Σωστό γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό Α2. δ Α3. β Ηµεροµηνία: Κυριακή 4 Μαΐου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Ε ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΗΛΙΟΥΔΗ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΜΕΤΑΛΛΙΔΟΥ ΧΡΥΣΗ ΝΙΖΑΜΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΖΗΚΑΛΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ

ΟΜΑΔΑ Ε ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΗΛΙΟΥΔΗ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΜΕΤΑΛΛΙΔΟΥ ΧΡΥΣΗ ΝΙΖΑΜΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΖΗΚΑΛΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΟΜΑΔΑ Ε ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΗΛΙΟΥΔΗ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΜΕΤΑΛΛΙΔΟΥ ΧΡΥΣΗ ΝΙΖΑΜΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΖΗΚΑΛΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Εισαγωγή Η μεγάλη ανάπτυξη και ο ρόλος που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ Ελαχιστοποίηση κόστους διατροφής Ηεπιχείρηση ζωοτροφών ΒΙΟΤΡΟΦΕΣ εξασφάλισε µια ειδική παραγγελίααπό έναν πελάτη της για την παρασκευή 1.000 κιλών ζωοτροφής, η οποία θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ Η/Υ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ Η/Υ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Γώγουλος Γ., Κοτσιφάκης Γ., Κυριακάκη Γ., Παπαγιάννης Α., Φραγκονικολάκης Μ., Χίνου Π. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων.

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Στην προηγούμενη Εκπαιδευτική Μονάδα παρουσιάστηκαν ορισμένα χρήσιμα παραδείγματα διαδεδομένων εργαλείων για τον χρονοπρογραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ http://www.economics.edu.gr 1 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΑ ( τρόποι επίλυσης παρατηρήσεις σχόλια ) ΑΣΚΗΣΗ 1 Έστω ο πίνακας παραγωγικών δυνατοτήτων µιας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον

Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον Κεφάλαιο 6ο Εισαγωγή στον Προγραµµατισµό Μέρος Πρώτο (6.1, 6.2 και 6.3) Α. Ερωτήσεις Σωστού Λάθους 1. Η γλώσσα µηχανής είναι µία γλώσσα υψηλού επιπέδου.

Διαβάστε περισσότερα

Μετασχηµατισµός διαγράµµατος ER σε σχεσιακό σχήµα Β

Μετασχηµατισµός διαγράµµατος ER σε σχεσιακό σχήµα Β Τ.Ε.Ι ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Σ Β (ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3) Τελευταία ενηµέρωση: 10/2011 Μετασχηµατισµός διαγράµµατος ER σε σχεσιακό σχήµα Β ΣΤΟΧΟΣ Στόχοs του 3 ου εργαστηρίου είναι η υλοποίηση µοντέλων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ 1.1 Να δοθεί ο ορισμός του προβλήματος καθώς και τρία παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone

ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone Hµέθοδος Stepping Stoneείναι µία επαναληπτική διαδικασία για τον προσδιορισµό της βέλτιστης λύσης σε ένα πρόβληµα µεταφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ρ. Βασίλειος Βεσκούκης ΠΕΙΡΑΙΑΣ, 2000 Περιεχόµενα 1. ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ...7 1.1. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ...7

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις συναρτήσεις

Σηµειώσεις στις συναρτήσεις Σηµειώσεις στις συναρτήσεις 4 Η έννοια της συνάρτησης Ο όρος «συνάρτηση» χρησιµοποιείται αρκετά συχνά για να δηλώσει ότι ένα µέγεθος, µια κατάσταση κτλ εξαρτάται από κάτι άλλο Και στα µαθηµατικά ο όρος

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ και ΔΟΜΗ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΣ 2.1 Να δοθεί ο ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Φρ. Κουτελιέρης. Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι

Φρ. Κουτελιέρης. Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι Φρ. Κουτελιέρης Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι Πληροφορική Ι Ακαδ. Έτος 2008-9 1/30 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Πληροφορική Ι Ακαδ. Έτος 2008-9 2/30 1. Εισαγωγή 3. Ανάπτυξη αλγορίθµου 4. οµηµένος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΠΙΝΑΚΑ ΟΙΚΙΑΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΠΙΝΑΚΑ ΟΙΚΙΑΣ 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 231 ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΠΙΝΑΚΑ ΟΙΚΙΑΣ (2 διδακτικές ώρες) 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ Ι ΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Στόχος είναι η µελέτη και ταυτόχρονη αυτόµατη

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής:

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: p( ) = a + a + a + a + + a, όπου οι συντελεστές α i θα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) Καλλονιάτης Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου http://www.ct.aegean.gr/people/kalloniatis

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Διδάσκουσα Δρ Β. Καβακλή Χειμερινό Εξάμηνο 2001 1 Δοκιμή Έλεγχος Αλγορίθμου Για να

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL)

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) Pascal- Εισαγωγή Η έννοια του προγράμματος Η επίλυση ενός προβλήματος με τον υπολογιστή περιλαμβάνει, όπως έχει ήδη αναφερθεί, τρία εξίσου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ιδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή στις οµές εδοµένων 3. 2 Στοίβα (Stack) 5

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή στις οµές εδοµένων 3. 2 Στοίβα (Stack) 5 Περιεχόµενα 1 Εισαγωγή στις οµές εδοµένων 3 2 Στοίβα (Stack) 5 i ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ii Πληροφορίες Εργαστηρίου Σκοπός του εργαστηρίου Το εργαστήριο οµές εδοµένων αποσκοπεί στην εφαρµογή των τεχνολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Η Γλώσσα Προγραµµατισµού C++ (The C++ Programming Language) Ιστοσελίδα του µαθήµατος. Περιεχόµενα. ηµήτριος Κατσαρός, Ph.D. Κλάσεις.

Η Γλώσσα Προγραµµατισµού C++ (The C++ Programming Language) Ιστοσελίδα του µαθήµατος. Περιεχόµενα. ηµήτριος Κατσαρός, Ph.D. Κλάσεις. 1 Η Γλώσσα Προγραµµατισµού C++ (The C++ Programming Language) ηµήτριος Κατσαρός, Ph.D. Χειµώνας 2005 ιάλεξη 5η Ιστοσελίδα του µαθήµατος 2 http://skyblue.csd.auth.gr/~dimitris/courses/cpp_fall05.htm Θα

Διαβάστε περισσότερα

ιεύθυνση Λέξης Ερµηνεία Περιεχοµένου Λέξης ιεύθυνση Λέξης b7 b6 b5 b4 b3 b2 b1 b0

ιεύθυνση Λέξης Ερµηνεία Περιεχοµένου Λέξης ιεύθυνση Λέξης b7 b6 b5 b4 b3 b2 b1 b0 Μάθηµα 43ο Θέµα Εισαγωγή Παραδείγµατα 1. Τι ονοµάζουµε µνήµη; Τι είδους τεχνολογία χρησιµοποιούµε συνήθως για τις µνήµες; 2. Η λέξη µιας µνήµης, από τι αποτελείται; 3. Τι ονοµάζουµε διεύθυνση µιας µνήµης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εισαγωγή Ηεµφάνιση ηλεκτρονικών υπολογιστών και λογισµικού σε εφαρµογές µε υψηλές απαιτήσεις αξιοπιστίας, όπως είναι διαστηµικά προγράµµατα, στρατιωτικές τηλεπικοινωνίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σε UML

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σε UML ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σε UML για το µάθηµα ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ακαδηµαϊκό Έτος 2012-2013 «Αντικειµενοστρεφής Ανάλυση Ηλεκτρονικού Καταστήµατος Προσφορών (e-shop)» Η άσκηση αφορά στη χρήση της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Πρόβλημα: Με τον όρο αυτό εννοείται μια κατάσταση η οποία χρήζει αντιμετώπισης, απαιτεί λύση, η δε λύση της δεν είναι γνωστή, ούτε προφανής. Δομή προβλήματος: Με τον όρο

Διαβάστε περισσότερα

2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008

2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008 2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008 Μικρό Θεώρηµα του Fermat, η συνάρτηση του Euler και Μαθηµατικοί ιαγωνισµοί Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης ags@math.uoc.gr Αύγουστος 2008 Αλεξανδρος Γ. Συγκελακης

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Χειμερινό Εξάμηνο 2013 - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ Δρ. Βαγγελιώ Καβακλή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1 Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ Α ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ' ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 26 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ Ένταξη των Τ.Π.Ε. στην διδασκαλία και τη µάθηση I) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Παύλος Γ. Σπυράκης (google: Paul Spirakis) Ερευνητικό Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Τα διαγράµµατα πακέτων

Τα διαγράµµατα πακέτων 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Τα διαγράµµατα πακέτων ρ. Πάνος Φιτσιλής 2 Περιεχόµενα Βασικές έννοιες Πως αποικοδοµούµε ένα σύστηµα σε πακέτα Παραδείγµατα διαγράµµατος πακέτων Στερεότυπα πακέτων 3 Οχωρισµός

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών

Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών 1 Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Κωτσογιάννη Μαριάννας Περίληψη 1. Αντικείµενο- Σκοπός Αντικείµενο της διπλωµατικής αυτής εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

1. Ανάλυση προβλήµατος

1. Ανάλυση προβλήµατος 1. Ανάλυση προβλήµατος 1.1 Η έννοια πρόβληµα. ΕΣΕΠ06-Θ1Α1 Να δώσετε τον ορισµό του προβλήµατος. 1.2 Κατανόηση προβλήµατος. ΕΣ02-Θ1Α2 Με τον όρο δεδοµένο αναφέρεται οποιοδήποτε γνωσιακό στοιχείο προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠαράδειγµαΠρογραµµατισµού

ΠαράδειγµαΠρογραµµατισµού Προγραµµατισµός Η/Υ Στην ενότητα αυτή θα µελετηθούν τα εξής επιµέρους θέµατα: Μεθοδολογία Προγραµµατισµού Αφαιρετικότητα Ροή Ελέγχου/ εδοµένων Βιβλίο µαθήµατος: Chapter 1,, Sec. 4-54 ΕΠΛ 131 Αρχές Προγραµµατισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΣΤΡΕΦΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης, Επ.

Διαβάστε περισσότερα

5.1 Δραστηριότητα: Εισαγωγή στο ορισμένο ολοκλήρωμα

5.1 Δραστηριότητα: Εισαγωγή στο ορισμένο ολοκλήρωμα 5.1 Δραστηριότητα: Εισαγωγή στο ορισμένο ολοκλήρωμα Θέμα της δραστηριότητας Η δραστηριότητα εισάγει τους μαθητές στο ολοκλήρωμα Riemann μέσω του υπολογισμού του εμβαδού ενός παραβολικού χωρίου. Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

3 Αλληλεπίδραση Αντικειμένων

3 Αλληλεπίδραση Αντικειμένων Αφαίρεση και Αρθρωσιμότητα 3 Αλληλεπίδραση Αντικειμένων Πώς συνεργάζονται τα αντικείμενα που δημιουργούμε Αφαίρεση (abstraction) είναι η δυνατότητα να αγνοούμε τις λεπτομέρειες και να εστιάζουμε την προσοχή

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης

Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης Σκοπός του κειµένου είναι να υποστηριχθούν οι παρακάτω θέσεις εν έχουν κανένα απολύτως νόηµα φράσεις του τύπου «η φάση της ταλάντωσης είναι» ή «η αρχική φάση της ταλάντωσης

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα