Βιβλία αρχαιογνωστικού περιεχομένου για παιδιά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βιβλία αρχαιογνωστικού περιεχομένου για παιδιά"

Transcript

1 Βιβλία αρχαιογνωστικού περιεχομένου για παιδιά Περίληψη Θεοδοσία Ράπτου * και Βασιλική Βέμη Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βόλος Υπάρχει αύξηση της εκδοτικής παραγωγής βιβλίων αρχαιογνωστικού περιεχομένου για παιδιά και ποια είναι τα ποιοτικά χαρακτηριστικά αυτών των βιβλίων; Με το άρθρο αυτό επιχειρούμε να δώσουμε απάντηση στο ερώτημα, καταγράφοντας την εκδοτική παραγωγή κατά την περίοδο και αναδεικνύοντας παράλληλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των βιβλίων αυτών μέσα από τη μελέτη συγκεκριμένων βιβλίων. 1. Εισαγωγή Η εκδοτική παραγωγή σε ό,τι αφορά στο παιδικό βιβλίο, κατά την τελευταία δεκαετία, βαίνει διαρκώς αυξανόμενη 1. Πολλοί μιλούν για «εκδοτική έκρηξη» των βιβλίων γνώσεων 2, αφού κάθε χρόνο πολλοί νέοι τίτλοι απευθύνονται στο παιδικό και νεανικό αναγνωστικό κοινό. Στην κατηγορία των βιβλίων γνώσεων, αλλά και στην κατηγορία της λογοτεχνίας μια πληθώρα βιβλίων με αρχαιογνωστικό περιεχόμενο ή περιεχόμενο ανάπλασης του παρελθόντος, έχει εκδοθεί σχεδόν από όλους τους εκδοτικούς οίκους, καθώς τα βιβλία αυτού του περιεχομένου συγκεντρώνουν σταθερά την προτίμηση και των ενηλίκων (γονείς, δάσκαλοι). Τίθεται όμως το ερώτημα, σε ό,τι αφορά τους εκδοτικούς οίκους, με ποια κριτήρια αποφασίζουν για την έκδοση των βιβλίων αυτών. Είναι η προσδοκώμενη εμπορική επιτυχία που διαμορφώνει την επιλογή ή η επιλογή με ποιοτικά κριτήρια φέρνει την εμπορική επιτυχία και διαμορφώνει συνειδητούς αναγνώστες; Οι άξονες πάνω στους οποίους θα πρέπει να στηρίζεται οποιαδήποτε προσέγγιση γύρω από το παιδικό βιβλίο, είναι η παρακολούθηση της εκδοτικής αγοράς αφενός, και αφετέρου, η καταγραφή των βασικών χαρακτηριστικών που προσδιορίζουν «την ουσία, τη φύση και τη φυσιογνωμία» των παιδικών βιβλίων γνώσεων, υποστηρίζει ο Ανδρέας * για επικοινωνία: 1 Καρακίτσιος Α., Περί του παιδικού βιβλίου γνώσης, Διαδρομές τευχ. 20, σ Κατσίκη-Γκίβαλου Ά., «Η αμφίδρομη σχέση λογοτεχνίας και γνωστικών αντικειμένων», στο Β. Αποστολίδου Ε. Χοντολίδου (επιμ.), Λογοτεχνία και Εκπαίδευση, Τυπωθήτω - Γ. Δαρδανός, Αθήνα, σ

2 Καρακίτσιος 3. Συμφωνώντας με την άποψη αυτή αποφασίσαμε να κάνουμε καταγραφή της εκδοτικής παραγωγής των αρχαιογνωστικών βιβλίων για τη χρονική περίοδο , κατά την οποία υπάρχει η αίσθηση ότι συμβαίνει αύξηση των εκδόσεων. Στη συνέχεια, και μέσα από την ανάλυση επιλεγμένων βιβλίων της κατηγορίας αυτής, να αναδείξουμε τα δυνατά τους σημεία, ως ποιοτικά χαρακτηριστικά του είδους. 2. Βιβλία για παιδιά Το παιδικό βιβλίο διαχωρίζεται σε δυο βασικές κατηγορίες: το λογοτεχνικό βιβλίο για παιδιά και το παιδικό βιβλίο γνώσεων ή μη λογοτεχνικό βιβλίο 4. Για να δηλωθεί η κατηγορία αυτή χρησιμοποιούνται επίσης οι όροι «ενημερωτικό βιβλίο» ή «ενημερωτική λογοτεχνία» ή «μη μυθοπλαστική λογοτεχνία» 5. Η ουσία που διαχωρίζει το βιβλίο γνώσεων από το λογοτεχνικό βιβλίο, έγκειται αφενός στο περιεχόμενό του (εγκυκλοπαιδικό, επιστημονικό) 6 και αφετέρου στη γλώσσα, η οποία διαφοροποιείται από τις συμβάσεις και τους κανόνες που ρυθμίζουν τη λογοτεχνική γραφή. Ειδικότερα, το βιβλίο γνώσεων επιδιώκει να βοηθήσει το παιδί να ανακαλύψει τα πράγματα, τα γεγονότα, τα φαινόμενα και τις έννοιες που διέπουν το φυσικό, επιστημονικό και κοινωνικό κόσμο, σε όλο το φάσμα των επιστημονικών πεδίων. Αντίθετα, το λογοτεχνικό βιβλίο, στοχεύει στην ανάπτυξη της αισθητικής καλλιέργειας, την τέρψη και την ψυχαγωγία του αναγνώστη 7. Στο βιβλίο γνώσεων επιδιώκεται η αναπαράσταση της πραγματικότητας σε επίπεδο επιστημονικής εγκυρότητας, μέσα από περιγραφές και πληροφορίες, ενώ στο λογοτεχνικό βιβλίο κυριαρχεί η μυθοπλασία και η αναπαράσταση της πραγματικότητας με πρόσωπα και τοπία φανταστικά που, μέσα από λογοτεχνικά σχήματα και λογοτεχνικές συμβάσεις, συνδέονται με τη ζωή και τα προβλήματά της. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί, ότι η μυθοπλασία, έστω και σε ελάχιστο βαθμό, επιλέγεται όλο και πιο συχνά τις τελευταίες δεκαετίες και από τους συγγραφείς των βιβλίων γνώσεων, προκειμένου να μεταφέρουν τις γνώσεις στους αναγνώστες τους, με τρόπο που δεν είναι απλά εγκυκλοπαιδικός 8. Η βασική λειτουργία ενός βιβλίου γνώσεων είναι να μάθει στον αναγνώστη να μελετά μια γνωστική περιοχή, να προσεγγίζει ένα επιστημονικό θέμα και να τον εξοικειώνει με όργανα που 3 Καρακίτσιος Α., ό.π., σ Βαλάση Ζ., 2001, Εισαγωγή στη μελέτη της Λογοτεχνίας και των Βιβλίων για Παιδιά. Μικρό Πανόραμα, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, σ Norton D., 2007, Μέσα από τα Μάτια ενός Παιδιού. Εισαγωγή στην Παιδική Λογοτεχνία, Μίμης. Σουλιώτης (επιμ.), Επίκεντρο, Αθήνα, σ Καρακίτσιος Α., ό.π., σ Καρπόζηλου Μ., 1994, Το παιδί στη χώρα των βιβλίων, Καστανιώτης, Αθήνα, σ Κανατσούλη Μ., 2004, Ιδεολογικές Διαστάσεις της Παιδικής Λογοτεχνίας, Τυπωθήτω Γ. Δαρδανός, Αθήνα, σ

3 χρησιμοποιούνται από τους επιστήμονες, ανακαλύπτοντας παράλληλα και τη σημασία της προσεκτικής παρατήρησης. Αποσκοπεί να προσφέρει γνώσεις και να καλύψει περιοχές, που δεν προβλέπονται από την τυπική εκπαίδευση, αναπτύσσοντας στα παιδιά δεξιότητες ανάγνωσης, ερευνητικής εργασίας και κριτικής σκέψης 9, εμπλουτίζοντας το λεξιλόγιό τους και προσφέροντάς τους απόλαυση. Υποκατηγορία των βιβλίων γνώσεων αποτελούν και τα βιβλία με αρχαιογνωστικό περιεχόμενο 10, συμπεριλαμβανομένων και των βιβλίων που το περιεχόμενό τους αναφέρεται σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. 3. Χαρακτηριστικά και κατηγορίες των βιβλίων γνώσεων Πολλοί μελετητές στην προσπάθειά τους να κατηγοριοποιήσουν τα βιβλία γνώσεων, προκειμένου να τα περιγράψουν και να διαμορφώσουν κριτήρια αξιολόγησής τους, διατύπωσαν προτάσεις θεωρητικής τυπολογίας, οι οποίες όμως αποστασιοποιούνται από αξιολογικές διαβαθμίσεις. Αυτής της θεωρητικής διάστασης είναι και η πρόταση ταξινόμησης του Dahrendorf (όπως αναφέρει η Καρπόζηλου) 11, ο οποίος διακρίνει τρεις τύπους: 1) Τα καθαρά βιβλία γνώσεων. Τα βιβλία αυτού του τύπου έχουν μεγάλη ομοιότητα με τα σχολικά εγχειρίδια, ή τα ειδικά βιβλία επιστημονικού περιεχομένου απλουστευμένης μορφής 2) Τις πραγματογνωστικές αφηγήσεις. Σ αυτόν τον τύπο τα γεγονότα κατέχουν κεντρική θέση, η παράθεσή τους όμως, προϋποθέτει μια φανταστική διήγηση και 3) Τα αφηγηματικά πραγματογνωστικά βιβλία, τα οποία επιδιώκουν την ταύτιση του αναγνώστη με τα πρόσωπα της ιστορίας και την παρουσίαση των γεγονότων μέσα από μια διαδικασία συμμετοχής. Παρότι κάθε προσπάθεια ταξινόμησης των βιβλίων γνώσεων σε κατηγορίες, υποκινείται από την αναγκαιότητα για την καλύτερη περιγραφή, μελέτη και αξιολόγησή τους, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται η ρευστότητα των κριτηρίων διάκρισης και η συνεχής ανανέωση των ορίων μεταξύ των κατηγοριών ταξινόμησης 12. Για την αξιολόγηση των λογοτεχνικών και ενημερωτικών βιβλίων η Norton 13, προτείνει τα παρακάτω κριτήρια: Την ακρίβεια των γεγονότων, την αποφυγή των στερεοτύπων, την εικονογράφηση που αποσαφηνίζει το κείμενο, την ενθάρρυνση της αναλυτικής σκέψης, την καλή οργάνωση, 9 Καρπόζηλου Μ., Τα παιδικά βιβλία γνώσεων, Ένα παράθυρο στα ορατά και τα αόρατα πράγματα του κόσμου, (προσβ.: 10 Δεκεμβρίου 2010). 10 Καρακίτσιος Α., ό.π., σ Καρπόζηλου Μ., 1994, Το παιδί στη χώρα των βιβλίων, Καστανιώτης, Αθήνα, σ Καρπόζηλου Μ., Το παιδί στη χώρα των βιβλίων, ό. π., σ Norton D., ό.π., σ

4 που υποβοηθά την κατανόηση και το ύφος που πρέπει να υποκινεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Ομοίως και η Κανατσούλη 14, συγκαταλέγει στα κριτήρια αξιολόγησης των βιβλίων γνώσεων, την εμπειρία του συγγραφέα, την ποιότητα της εικονογράφησης και την εγκυρότητα του εκδοτικού οίκου. Αξιολογεί επίσης, την αποφυγή των στερεοτύπων, την ακρίβεια των πληροφοριών, την αποσαφήνιση του σκοπού για τον οποίο γράφτηκε το βιβλίο και το επίπεδο του παιδικού κοινού στο οποίο απευθύνεται το βιβλίο και ο συγγραφέας, ώστε τα θέματα να εξετάζονται διεξοδικά και όχι επιπόλαια. Στα προαναφερθέντα κριτήρια αξιολόγησης θα πρέπει να προσθέσουμε και την ποιότητα της εξωτερικής εμφάνισης και μορφής του βιβλίου, το οποίο αποτελεί προϊόν με συγκεκριμένη γνωστική και καλλιτεχνική αποστολή, και το οποίο πρέπει να χαρακτηρίζεται από «τυπογραφική αισθητική» 15. Η οργάνωση της σελίδας και η συνολική διευθέτηση του βιβλίου δεν πρέπει να υπερφορτώνουν τον αναγνώστη, αλλά να του δίνουν ευχαρίστηση και να του κινούν το ενδιαφέρον 16. Η απόλαυση, που είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους διαβάζουν τα παιδιά, αρχίζει, συχνά, και από την εξωτερική εμφάνιση του βιβλίου γνώσεων. 4. Βιβλία για παιδιά αρχαιογνωστικού-μουσειακού περιεχομένου Τα βιβλία γνώσεων, που το περιεχόμενό τους κινείται ανάμεσα στην τεκμηριωμένη πληροφορία και τη μυθοπλασία και επιλέγουν να παρουσιάσουν ένα αρχαιολογικό θέμα με λογοτεχνικά εργαλεία, είναι γνωστά και ως βιβλία αρχαιολογικού 17 ή αρχαιογνωστικού περιεχομένου 18, συμπεριλαμβανομένων και των βιβλίων που το περιεχόμενό τους αναφέρεται σε μουσεία. Στην ελληνική εκδοτική παραγωγή μεμονωμένα βιβλία με αρχαιογνωστικό περιεχόμενο εμφανίζονται από πολύ νωρίς. Την δεκαετία του 1960 κυκλοφορούν τα βιβλία της Αντιγόνης Μεταξά με τον τίτλο «Ελάτε να ταξιδέψουμε» 19 (τρεις τόμοι από τις εκδόσεις Αλικιώτη, 1958), τα βιβλία της Γεωργίας Ταρσούλη με τον γενικό τίτλο «Ήμουν κι εγώ εκεί» 20 (πρώτη κυκλοφορία 1964), τα οποία αποτελούσαν προσφορά της εταιρίας ΒΙΑΝΙΛ, ενώ ήδη ο Νίκος 14 Κανατσούλη Μ., 2002, Εισαγωγή στη θεωρία και κριτική της παιδικής λογοτεχνίας, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, σ Βαλάση Ζ., ό.π., σ Κανατσούλη Μ., ό.π., σ Ντεκάστρο Μ., 2010, «Το αρχαιολογικό βιβλίο για παιδιά», στο Μπίλη Βέμη - Ειρήνη Νάκου (επιμ.) Μουσεία και Εκπαίδευση, νήσος, Αθήνα, σ Καρακίτσιος, Α., ό.π., σ Μεταξά Α., «Ελάτε να ταξιδέψουμε», (προσβ.: 29 Σεπτεμβρίου 2011). 20 Ταρσούλη Γ., «Ήμουν κι εγώ εκεί», (προσβ.: 29 Σεπτεμβρίου 2011). 214

5 Καζαντζάκης έχει γράψει (πιθανόν το 1940) το βιβλίο του «Στα Παλάτια της Κνωσού» 21, το οποίο εκδόθηκε το 1981 από τις εκδόσεις Ελ. Καζαντζάκη. Τα βιβλία αυτά μεταφέρουν τον αναγνώστη σε χώρους πολιτισμικής αναφοράς και στοχεύουν να γεφυρώσουν τη χρονική απόσταση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν του αναγνώστη παρέχοντάς του ταυτόχρονα, σημαντικές πληροφορίες για πρόσωπα και γεγονότα. Ωστόσο, με πιο συστηματικό τρόπο και ως θεματική κατηγορία των βιβλίων γνώσεων, κάνουν την εμφάνισή τους τα βιβλία με αρχαιογνωστικό και μουσειακό περιεχόμενο, την δεκαετία του Την ίδια περίπου εποχή, που και τα μουσεία οργανώνουν εκπαιδευτικά προγράμματα, μεταφέροντας στον τόπο μας την ευρωπαϊκή εμπειρία, σε μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της σχέσης των μουσείων με το κοινό τους. Το «άνοιγμα» των μουσείων στους νέους, ώθησε και τους συγγραφείς να γράψουν βιβλία αρχαιογνωστικού περιεχομένου, απευθυνόμενοι στο κοινό κάθε ηλικίας υποστηρίζοντας την προσπάθεια αυτή των μουσείων. Πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη των βιβλίων με αρχαιογνωστικό και μουσειακό περιεχόμενο, προσφέρθηκε και από τις κοινωνικοπολιτικές αλλαγές της εποχής, καθώς επίσης και από την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που συντελέστηκε την ίδια περίοδο και προωθούσε πιο ενεργητικές μορφές μάθησης 22. Με την ανάπτυξη της μουσειακής εκπαίδευσης και την επιδιωκόμενη συνεργασία σχολείου και μουσείου, τα βιβλία αρχαιογνωστικού-μουσειακού περιεχομένου, φαίνεται να διατηρούν σταθερό εκδοτικό και αναγνωστικό ενδιαφέρον, καθώς χρησιμοποιούνται από τους εκπαιδευτικούς, ως εργαλείο προετοιμασίας, προέκτασης και εμπέδωσης για κάθε επίσκεψη σε χώρους πολιτισμικής αναφοράς 23, αλλά και ως συμπλήρωμα της σχολικής ύλης. Παράλληλα τα μουσεία, σχεδιάζουν και παράγουν εκπαιδευτικό υλικό με τη μορφή μουσειοσκευών, εκπαιδευτικών φακέλων, βιβλίων και παιχνιδιών, καθώς αυτό το υλικό αποτελεί μορφή έμμεσης επικοινωνίας με τους επισκέπτες τους 24. Μεγάλη ώθηση επίσης στη συγγραφή, έκδοση και χρήση των αρχαιογνωστικών βιβλίων με αποδέκτες τα παιδιά, δόθηκε και με την εφαρμογή του προγράμματος «ΜΕΛΙΝΑ- Εκπαίδευση και Πολιτισμός», το οποίο μεταξύ άλλων, στόχευε στην ανάδειξη της πολιτισμικής διάστασης της εκπαίδευσης 25 και προέβλεπε δράσεις σε μουσεία και 21 Καζαντζάκης Ν., «Στα παλάτια της Κνωσού», (προσβ.: 29 Σεπτεμβρίου 2011). 22 Ντεκάστρο Μ., «Το αρχαιολογικό βιβλίο για παιδιά», ό π., σ Ντεκάστρο Μ., ό. π., σ Νικονάνου Ν., 2005, «Ο ρόλος της μουσειοπαιδαγωγικής στα σύγχρονα μουσεία», στο Τετράδια Μουσειολογίας, τευχ.2, σ Παϊζης Ν., 2002, «Ταξιδεύοντας στο χρόνο με το πρόγραμμα Μελίνα. H αξία της Πολιτισμικής Αγωγής», στο Γιώργος Κόκκινος - Ευγενία Αλεξάκη (επιμ.), Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις στη Μουσειακή Αγωγή, Μεταίχμιο, Αθήνα, σ

6 χώρους πολιτισμικής αναφοράς 26. Για τις δράσεις αυτές και την προετοιμασία τόσο των μαθητών όσο και των εκπαιδευτικών, εστάλη στα σχολεία του προγράμματος υλικό με τη μορφή εκπαιδευτικών φακέλων, το οποίο περιλάμβανε και βιβλία σχετικού περιεχομένου. Η Ντεκάστρο 27, προτείνει την ένταξη των βιβλίων αρχαιογνωστικού-μουσειακού περιεχομένου, σε τρεις κατηγορίες: α) Στα βιβλία γνώσεων, που βοηθούν στην αποκωδικοποίηση στοιχείων που θέτει η αρχαιολογία και προϋποθέτουν επιστημονική εγκυρότητα, μικρά κείμενα και πλούσια εικονογράφηση β) Στα βιβλία εργασίας, που προορίζονται όχι μόνο για διάβασμα, αλλά και για ποικίλες δραστηριότητες και γ) Στα βιβλία ανάπλασης εποχών, που συνδυάζουν το αρχαιολογικό αντικείμενο με την λογοτεχνία και αποσκοπούν στην ταύτιση του αναγνώστη με τους ήρωες της ιστορίας. Στον τύπο των βιβλίων αυτών, τα αφηγηματικά στοιχεία ενσωματώνονται στο κείμενο και δημιουργούν ένα ανοικτό μη λογοτεχνικό κείμενο 28, το οποίο λειτουργεί ως πηγή γνώσης, αλλά παράλληλα ενθαρρύνει τον αναγνώστη να αναζητήσει πολλαπλές πηγές πληροφόρησης. Τα βιβλία αυτού του τύπου, παρουσιάζουν τη μυθοπλασία ως μια εκδοχή και ενισχύουν την κριτική θεώρηση καθώς και την αμφισβήτησή τους από τον αναγνώστη. Παράλληλα χαρακτηρίζονται από την πρόθεση αποφυγής στερεοτυπικών αντιλήψεων 29. Η τυπολογία των αρχαιογνωστικών βιβλίων κατά τη Ντεκάστρο είναι η ακόλουθη: α) οδηγοί αρχαιολογικών χώρων και μουσείων β) θεματικά βιβλία διαφόρων αρχαιολογικών θεμάτων γ) βιβλία με έμφαση σε συγκεκριμένες εποχές δ) βιβλία μυθοπλασίας όπου παρεμβάλλεται αρχαιολογικό υλικό και ε) θεματικά κουτιά/πακέτα που διευκολύνουν τους εκπαιδευτικούς και παρακινούν τα παιδιά σε πειραματισμούς και δραστηριότητες 30. Τα κριτήρια ποιότητας των καλών αρχαιογνωστικών βιβλίων συμπίπτουν με τα κριτήρια ποιότητας των καλών βιβλίων γνώσεων. Τα αρχαιογνωστικά βιβλία απευθύνονται κυρίως σε παιδιά, αλλά διαβάζονται και από τους εμπλεκόμενους ενήλικες (γονείς, δασκάλους) και αποτελούν 26 Γούσης Π., 1994, «Η πολιτισμική διάσταση της εκπαίδευσης», στα πρακτικά από το 4 ο Περιφερειακό Σεμινάριο Μουσείο και Σχολείο,( Ιωάννινα Δεκέμβριος), σ Ντεκάστρο Μ., ό.π., σ Πανάου Π., Αφήγηση και Ιδεολογία στο Παιδικό Βιβλίο Γνώσεων,http://keimena.ece.uth.gr, (προσβ.:10 Δεκεμβρίου 2010) 29 Κανατσούλη Μ., Ιδεολογικές Διαστάσεις της Παιδικής Λογοτεχνίας, ό.π., σ Ντεκάστρο Μ., «Το αρχαιολογικό βιβλίο για παιδιά», ό.π., σ

7 την «έκφραση μιας υποθετικής συνομιλίας» 31. Ο συγγραφέας ενός καλού βιβλίου φροντίζει ώστε η ποσότητα της πληροφορίας να είναι ανάλογη με την ηλικία, τις νοητικές δυνατότητες, το κοινωνικό περιβάλλον των μικρών αναγνωστών στους οποίους απευθύνεται, ώστε να αγαπήσουν το μουσείο και τον αρχαιολογικό χώρο, ως «αυθεντικά σκηνικά» 32, όπου εκτυλίσσονται θαυμαστές ιστορίες. Στόχος του είναι όχι η μετακένωση γνώσεων και πληροφοριών, αλλά η ενεργητική εμπλοκή του αναγνώστη σε μια διαδικασία βιωματικής μάθησης. Μια διαδικασία η οποία εξασφαλίζει προσωπικό τρόπο και ρυθμό ανάγνωσης και την απόλυτη γνώση ότι το βιβλίο δεν είναι ένα και μοναδικό, αλλά αποτελεί εργαλείο για την προσέγγιση βασικών γνώσεων, που είναι απαραίτητες για μια συνομιλία που δεν τελειώνει ποτέ. Το εικονογραφικό υλικό των αρχαιογνωστικών βιβλίων λειτουργεί επίσης ως πηγή πληροφόρησης και γνώσης, βρίσκεται σε συνάρτηση με το κείμενο και δεν είναι μόνο διακοσμητικό. Ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα να αντλεί πληροφορίες, όχι μόνο από το κείμενο, αλλά και μέσα από την παράθεση φωτογραφιών πρωτότυπων έργων ή πιστών αναπαραστάσεων, οι οποίες λειτουργούν ως αφορμή για την προσέγγιση της γνώσης. Όλο και πιο συχνά τα αρχαιογνωστικά βιβλία συνδυάζουν λειτουργικά το κείμενο με την εικόνα στην κατεύθυνση της «πολυτροπικότητας» και της «πολυσημίας», έτσι ώστε ο αναγνώστης να εστιάζει όχι μόνο στα γλωσσικά στοιχεία του κειμένου, αλλά εξίσου και στα μη γλωσσικά 33. Παράγοντας θεμελιώδους σημασίας για τη δημιουργία βιβλίων αρχαιογνωστικού περιεχομένου είναι σαφώς ο συγγραφέας και πολλές συζητήσεις ανακύπτουν σχετικά με την ποιότητα των βιβλίων αυτών και την εγκυρότητα του περιεχομένου τους. Η ειδική γνώση και η βασική ενασχόληση του συγγραφέα φαίνεται να επηρεάζουν τη συγγραφή των αρχαιογνωστικών βιβλίων. και συχνά τίθεται το ερώτημα: Ποιος γράφει; Ο αρχαιολόγος, ο παιδαγωγός ή ο λογοτέχνης; Είναι προφανές ότι τα αρχαιογνωστικά βιβλία, ως βιβλία γνώσεων, οφείλουν να έχουν επιστημονική εγκυρότητα και η προϋπόθεσή τους αυτή εξαρτάται και από τη διαρκή αναθεώρηση των επιστημονικών δεδομένων στα οποία αναφέρονται, καθώς και από τον ανάλογο εμπλουτισμό και την βελτίωση της έκδοσής τους. Σε ό,τι αφορά τα επιστημονικά δεδομένα λοιπόν, και την εγκυρότητα του βιβλίου, η τεκμηρίωση αποτελεί τη μια διάσταση του θέματος. Η δεύτερη και πολύ βασική διάσταση, είναι να καταστεί το παρελθόν «ενδιαφέρον», για τον αναγνώστη 34 και επιπλέον, 31 Ντεκάστρο Μ., Γράφοντας παιδικά βιβλία γνώσεων, ό.π. 32 Μπουλώτης Χ., «Μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι ως σκηνικό για θαυμαστές ιστορίες», στο Ν. Γαλανίδου-L. H. Dommasnes (επιμ.) Μιλώντας στα παιδιά για το παρελθόν-μια διεπιστημονική ματιά, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα, (υπό έκδοση). 33 Χοντολίδου Ε., Εισαγωγή στην έννοια της πολυτροπικότητας, (προσβ.: 7 Ιουλίου 2011). 34 Ντεκάστρο Μ., Γράφοντας παιδικά βιβλία γνώσεων, ό.π. 217

8 εφόσον τα βιβλία απευθύνονται σε παιδιά, να είναι διασκεδαστικά και ευχάριστα 35. Επομένως, η οπτική του συγγραφέα, η λογοτεχνική του σκευή και τα μυθοπλαστικά υλικά που χρησιμοποιεί, είναι αυτά που θα εγγυηθούν για το αποτέλεσμα, έτσι ώστε το βιβλίο που θα προκύψει να περιέχει επιλεγμένες πληροφορίες, μυθοπλαστικό πλαίσιο και αφηγηματικές τεχνικές. Τα στοιχεία αυτά θα οδηγήσουν τον αναγνώστη στη γνώση, θα του προσφέρουν αναγνωστική ευχαρίστηση και θα συμβάλλουν, ώστε να διαμορφώσει προσωπικές στάσεις σχετικά με το θέμα που πραγματεύονται τα συγκεκριμένα βιβλία. 5. Εκδοτική παραγωγή αρχαιογνωστικών βιβλίων κατά την περίοδο Προκειμένου να καταγράψουμε τον αριθμό των εκδόσεων που αφορούν στα βιβλία αρχαιογνωστικού και μουσειακού περιεχομένου, προέκυψε ο προβληματισμός ως προς τον τρόπο αναζήτησης των σχετικών βιβλίων, δεδομένου ότι η καταλογογράφηση του ΕΚΕΒΙ δεν προβλέπει αντίστοιχη κατηγορία. Ακολουθώντας την οργάνωση ταξινόμησης του biblioνet, έγινε αναζήτηση σε πέντε συναφείς θεματικές κατηγορίες: α) Βιβλία για παιδιά - Αρχαία Ελλάδα β) Βιβλία για παιδιά - Ελλάς/ Αρχαιότητες γ) Βιβλία για παιδιά Αρχαιολογία δ) Βιβλία για παιδιά Μουσεία και ε) Βιβλία για παιδιά - Ολυμπιακοί Αγώνες. Η διαδικασία αυτή έδωσε αποτελέσματα τα οποία ήταν αναγκαίο να μελετηθούν και να συγκριθούν, ώστε να μην υπάρξει επανάληψη τίτλων, αφού οι περιοχές καταλογογράφησης είναι όμορες και η ένταξη ενός βιβλίου στη μια ή την άλλη περιοχή είναι, σε αρκετές περιπτώσεις, υποκειμενική υπόθεση. Ως αποτέλεσμα της αναζήτησής μας προέκυψε ότι κατά την περίοδο α) ο μεγαλύτερος αριθμός των βιβλίων αρχαιογνωστικού περιεχομένου, ελληνικών και μεταφρασμένων, εντοπίζεται κατά τα έτη 2003 και 2004 με 39 και 34 τίτλους αντίστοιχα και ακολουθεί το έτος 2009 με την έκδοση 14 τίτλων β) ο αριθμός των ελληνικών τίτλων σε ό,τι αφορά στα αρχαιογνωστικά βιβλία είναι μεγαλύτερος από των αριθμό των μεταφρασμένων, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει για τα παιδικά βιβλία γενικά. Ο αριθμός των εκδόσεων πρωτότυπων ελληνικών τίτλων, για το χρονικό διάστημα , ανέρχεται στον αριθμό 111, ενώ οι τίτλοι που μεταφράστηκαν προς τα ελληνικά, για το ίδιο χρονικό διάστημα, είναι 24 επί συνόλου 135 τίτλων 35 Scanlon Μ. & Buckingham D., Δημοφιλείς Ιστορίες: «Εκπαίδευση και διασκέδαση» σε πληροφοριακά βιβλία για παιδιά, (προσβ.: 24 Μαρτίου 2011) 218

9 γ) η εκδοτική δραστηριότητα της περιόδου την οποία εξετάζουμε, συνδέεται και με τις μεταφράσεις ελληνικών πρωτότυπων τίτλων προς άλλες γλώσσες. Έτσι παρατηρούμε ότι το 2004 έγιναν μεταφράσεις 13 ελληνικών τίτλων προς άλλες γλώσσες με επικρατέστερη την αγγλική. 6. Μελέτη βιβλίων αρχαιογνωστικού περιεχομένου Στην προσπάθειά μας να μελετήσουμε τα ελληνικά βιβλία αρχαιογνωστικού και μουσειακού περιεχομένου και να διαπιστώσουμε κατά πόσον τα βιβλία αυτά διέπονται από τα ποιοτικά χαρακτηριστικά ενός καλού βιβλίου γνώσεων αφενός, και αφετέρου κατά πόσον λαμβάνουν υπόψη τους και προωθούν βασικές μουσειοπαιδαγωγικές αρχές, προέκυψε ο προβληματισμός για το κριτήριο με το οποίο θα έπρεπε να γίνει η επιλογή του δείγματος των βιβλίων αυτών, ποιος θα είναι ο αριθμός τους, αν θα καλύπτεται η συγγραφική παραγωγή ενός ή περισσοτέρων συγγραφέων και ποιοι θα είναι οι συγγραφείς αυτοί. Ως απάντηση στον παραπάνω προβληματισμό και ύστερα από επίσκεψη στα πωλητήρια του Νέου Μουσείου Ακρόπολης, του Μουσείου Μπενάκη και του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, αποφασίστηκε να επιλεγεί το έργο των συγγραφέων Λήδας Κροντηρά, Χρήστου Μπουλώτη και Μαρίζας Ντεκάστρο 36. Τα κριτήρια επιλογής υπήρξαν υποκειμενικά, αλλά από την εκπαιδευτική μας εμπειρία και την μουσειοπαιδαγωγική μας ενασχόληση, έχει διαπιστωθεί ότι τα βιβλία τους είναι αγαπητά στους μαθητές, και τους εκπαιδευτικούς και επιλέγονται ως υποστηρικτικό υλικό, τόσο για τη διδασκαλία γνωστικών αντικειμένων του αναλυτικού προγράμματος, όσο και για την προετοιμασία επισκέψεων σε μουσειακούς και αρχαιολογικούς χώρους. Από την πλούσια εργογραφία των Κροντηρά, Μπουλώτη και Ντεκάστρο επιλέχτηκαν μόνον τα βιβλία τους που αναφέρονται στην ελληνική αρχαιότητα και στα αρχαιολογικά μουσεία. Το κριτήριο επιλογής υπήρξε και πάλι υποκειμενικό, αλλά σχετίζεται άμεσα με το γεγονός ότι τα περισσότερα μουσεία της Ελλάδας είναι αρχαιολογικά και σύμφωνα και με σχετική έρευνα τα περισσότερα βιβλία της κατηγορίας αυτής αναφέρονται σε αρχαιολογικά μουσεία και πολύ λιγότερα σε άλλους τύπους μουσείων. 37 Τα βιβλία που αποτέλεσαν το σώμα μελέτης και ανάλυσης είναι: 36 Βιβλία των συγγραφέων αυτών υπήρχαν στα πωλητήρια των τριών μουσείων, που προαναφέρθηκαν, τον Νοέμβριο του 2010, οπότε έγινε η επίσκεψη, χωρίς, ωστόσο, να εξετάζεται ο τρόπος και η διαδικασία, σύμφωνα με την οποία ένα βιβλίο συγκαταλέγεται στα επιλεγμένα προϊόντα των πωλητηρίων των μουσείων. 37 Γαλλικά βιβλία γνώσεων για παιδιά, Κατανοώντας τον κόσμο και τον εαυτό μας, (προσβ.: 23 Ιανουαρίου 2010). 219

10 Λήδας Κροντηρά 1. Γνωριμία με το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1993, εικονογράφηση: Βάλλυ Λιαπή (α έκδ., Αθήνα 1985) 2. Πρώτη γνωριμία με την Κρήτη του Μίνωα, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1993, εικονογράφηση: Βάλλυ Λιαπή 3. Πρώτη γνωριμία με την Αθήνα του Περικλή, Εκδόσεις Ποταμός, Αθήνα 2007, εικονογράφηση: Denis Lhomme 4. Πρώτη γνωριμία με την Αθήνα του Περικλή, Εκδόσεις Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1993, εικονογράφηση: Ίρις Δρακούλη Χρήστου Μπουλώτη 1. Το άγαλμα που κρύωνε, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2009, εικονογράφηση: Φωτεινή Στεφανίδη (α έκδ., Αθήνα 1998) 2. Ο Κάδμος, η σκυλίτσα του και το φεγγάρι, Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 1996, εικονογράφηση: Φωτεινή Στεφανίδη Μαρίζας Ντεκάστρο και Πάνου Βαλαβάνη 1. Μικρές ιστορίες του Μουσείου- Θησαυροί του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, Εκδόσεις Κάστωρ, Αθήνα 2004, σχεδιασμόςεικονογράφηση: Αλεξάνδρα Ζαφόλια Μαρίζας Ντεκάστρο και Κωνσταντίνου Βέτση 2. Στην αγορά των αρχαίων Αθηναίων, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 2006 Μαρίζας Ντεκάστρο 3. Στο μουσείο, Εκδόσεις Παπαδόπουλος, Αθήνα 2007, εικονογράφηση: Μυρτώ Δεληβοριά 4. Το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης-Τα μνημεία και τα έργα των ανθρώπων, Εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα Αρχαιολογία- Ένα ταξίδι στο παρελθόν, Κέδρος, Αθήνα 2001 (α έκδ., Αθήνα 1998) Ο τρόπος μελέτης και ανάλυσης του περιεχομένου των βιβλίων που προαναφέρθηκαν βασίστηκε στον τύπο της βιβλιοπαρουσίασης του περιοδικού Διαβάζω 38 και στους άξονες, βάσει των οποίων έγινε η προσέγγιση των «Δημοφιλών Ιστοριών» 39. Οι άξονες αυτοί αφορούν στην αξιοποίηση των πηγών, στη θέση του αναγνώστη και του συγγραφέα, στις αφηγηματικές τεχνικές και τέλος, στο στοιχείο της διασκέδασης του αναγνώστη. Στοιχεία, που επιπλέον ελήφθησαν υπόψη κατά την ανάλυση των βιβλίων, υπήρξαν τόσο η χρήση της ειδικής, «αρχαιολογικής» γλώσσας, όσο και εν γένει η χρήση της γλώσσας, η εικονογράφηση και η 38 Διαβάζω, τευχ. 1,2,3,4 (1976) και τευχ. 477, 479 (2007). 39 Scanlon Μ. & Buckingham D., ό.π. 220

11 συνολική οργάνωση των βιβλίων διότι, όπως εκτενώς έχει αναφερθεί, αποτελούν σταθερά ποιοτικά χαρακτηριστικά των βιβλίων γνώσεων. Σε ό,τι αφορά στα ποιοτικά στοιχεία των αρχαιογνωστικών βιβλίων, η μελέτη και η ανάλυση του δείγματος των βιβλίων που επιλέχτηκαν, οδήγησε στον εντοπισμό και την παρουσίαση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που έχουν σχέση τόσο με την διαφορετική τυπολογία στην οποία ανήκει κάθε βιβλίο, όσο και το προσωπικό ύφος γραφής που διακρίνει τον συγγραφέα. Διαπιστώθηκε, λοιπόν, ότι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στο έργο της Λήδας Κροντηρά, είναι η μυθοπλαστική διάσταση, με την οποία επιδιώκει την ταύτιση του αναγνώστη, η αξιοποίηση των πηγών και ταυτόχρονα η αυστηρή επιλογή των εκθεμάτων, πάνω στα οποία στηρίζει την πλοκή της αφήγησής της, καθώς και η ενσωμάτωση λογοτεχνικών αποσπασμάτων, τα οποία άλλοτε χρησιμοποιεί ως τεκμηρίωση και άλλοτε ως ήδισμα του λόγου της. Επισημαίνεται επίσης η παιδοκεντρική αντίληψη σε ό,τι αφορά τη θέση του αναγνώστη, το παιχνίδι με το χρόνο, που αποτελεί αφηγηματική τεχνική και τέλος ο παιγνιώδης χαρακτήρας των βιβλίων της, με τον οποίο επιδιώκει να εξασφαλίσει την έμπρακτη συμμετοχή του αναγνώστη. Η χρήση της «ειδικής» γλώσσας, της αρχαιολογικής, γίνεται με φειδώ και αποσκοπεί στην εκπαίδευση του αναγνώστη, ώστε αυτός να κατανοεί και να χρησιμοποιεί στο μέλλον αυτόν τον επιστημονικό κώδικα. Η οργάνωση της έκδοσης και η εικονογράφηση των βιβλίων κινούνται σε ικανοποιητικά επίπεδα και εφαρμόζονται οι αρχές που διέπουν τα καλά βιβλία γνώσεων. Στα βιβλία της Κροντηρά συνδυάζεται η εικονογράφηση με την παράθεση εικόνων, σκίτσων και διαγραμμάτων. Το έργο της Μαρίζας Ντεκάστρο χαρακτηρίζεται από την πολύ καλή οργάνωση του υλικού, το οποίο με παιδαγωγικά κριτήρια η συγγραφέας και παιδαγωγός επιλέγει, καθώς αυτό κατανέμεται σε κεφάλαια και ενότητες και υποστηρίζεται δυναμικά από γραφιστικές εφαρμογές και τεχνικές εκτύπωσης 40. Τα περισσότερα από τα βιβλία που μελετήθηκαν είναι βιβλία εργασίας και αποσκοπούν στην ενεργητική εμπλοκή του αναγνώστη. Ωστόσο, η συγγραφέας χρησιμοποιεί και την τεχνική της μυθοπλασίας, όπου το κρίνει αναγκαίο, και μέσω αυτής αποσκοπεί στην ταύτιση του αναγνώστη. Τα κείμενα δεν είναι εκτενή και η χρήση της αρχαιολογικής ορολογίας γίνεται με προσοχή και φειδώ. Για την αποκωδικοποίηση των αρχαιολογικών όρων, που αναφέρονται στο κείμενο, δεν ακολουθείται κοινή πρακτική σε όλα τα βιβλία της συγγραφέως, αλλά επιλέγονται διαφορετικοί κάθε φορά τρόποι. Άλλοτε οι όροι επεξηγούνται μέσα στο κείμενο και συγκεντρώνονται σε γλωσσάρι στο τέλος του βιβλίου, άλλοτε επεξηγούνται εκτός κειμένου, αλλά στην ίδια σελίδα και με ιδιαίτερη σήμανση, άλλοτε αναλύονται ετυμολογικά και 40 Ντεκάστρο Μ., «Σκέψεις γύρω από τα βιβλία γνώσεων», ό.π., σ

12 άλλες φορές νοηματοδοτούνται από τα συμφραζόμενα. Ο παιδοκεντρικός χαρακτήρας των βιβλίων είναι εμφανής και ο αναγνώστης τοποθετείται στο κέντρο του ενδιαφέροντος της συγγραφέως. Συνήθως στα βιβλία της Ντεκάστρο δεν γίνεται εικονογράφηση, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, και χρησιμοποιούνται εικόνες εκθεμάτων, φωτογραφίες σύγχρονες ή φωτογραφίες εποχής και σχεδιαστικές αναπαραστάσεις, οι οποίες ενσωματώνονται στο κείμενο με τέτοιο τρόπο, ώστε να υπάρχει ισορροπία λόγου και εικόνας. Διαφορετικής προσέγγισης είναι το έργο του Χρήστου Μπουλώτη, καθώς αυτό χαρακτηρίζεται από την έντονη μυθοπλαστική διάθεση του συγγραφέα και από την ενσωμάτωση συμβάσεων και μοτίβων του παραμυθιού. Βασικά χαρακτηριστικά των βιβλίων του Μπουλώτη είναι η χρήση του μαγικού στοιχείου, η σταθερή αναφορά στο φεγγάρι, το παιχνίδι με το χρόνο, η κατάργηση των ορίων του φανταστικού και του πραγματικού, και το ανοιχτό τέλος των ιστοριών. Μέσα στο ιδιαίτερο αυτό σύμπαν, πανταχού παρών είναι ο αναγνώστης, ο οποίος συγκατατίθεται σιωπηρά για την όποια εξέλιξη έχει αποφασίσει ο συγγραφέας, και του αναγνωρίζεται το προνόμιο να προσδιορίσει ο ίδιος το τέλος της ιστορίας. Ιδιαίτερη είναι και η αναφορά του συγγραφέα στη γλώσσα, είτε ως στοιχείο πλοκής των ιστοριών του, είτε ως μέσο έκφρασης για τις παραμυθιακές ιστορίες που περιγράφει. Η γλώσσα στο έργο του Μπουλώτη μπορεί να χαρακτηριστεί ποιητική, καθώς είναι συγκινησιακά φορτισμένη και παρατηρείται ότι δεν γίνεται χρήση αρχαιολογικών όρων. Ιδιαίτερη είναι η λειτουργία της εικονογράφησης στην απόδοση των ιστοριών του Μπουλώτη, καθώς άλλοτε κυριαρχεί η εικόνα και άλλοτε αυτή λειτουργεί ως κορνίζα για να αναδειχτεί το κείμενο. 7. Συμπεράσματα Σε ό,τι αφορά των αριθμό των εκδόσεων μπορούμε λοιπόν, να πούμε ότι η παραγωγή παιδικών βιβλίων παρακολουθεί τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και επηρεάζεται από αυτές, στοιχείο που προκύπτει και από τη μείωση των εκδόσεων το 2010, έτος κατά το οποίο έγινε φανερή η οικονομική κρίση της χώρας. Άλλο στοιχείο που φαίνεται να επηρεάζει θετικά την έκδοση των βιβλίων αρχαιογνωστικού περιεχομένου είναι τα γεγονότα που έχουν άμεση σχέση με τον πολιτισμό, όπως η τέλεση των ολυμπιακών αγώνων στην Αθήνα το 2004 και τα εγκαίνια του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης το Τα γεγονότα αυτά λειτούργησαν αποφασιστικά, ώστε να εκδοθούν πολλοί νέοι τίτλοι αρχαιογνωστικών βιβλίων, οι οποίοι και μεταφράστηκαν σε άλλες γλώσσες με επικρατέστερη γλώσσα μετάφρασης την αγγλική. Εντυπωσιακό είναι το στοιχείο που αφορά στην αναλογία των ελληνικών πρωτότυπων τίτλων και των μεταφρασμένων σε ό,τι αφορά στα βιβλία με αρχαιογνωστικό 222

13 περιεχόμενο. Φαίνεται ότι η συγκεκριμένη κατηγορία βιβλίων υποστηρίζεται δυναμικά από το ενδιαφέρον και την επιστημονική εγκυρότητα των Ελλήνων εκδοτών και συγγραφέων, αφού οι μεταφράσεις είναι αναλογικά λιγότερες. Μετά και από την επισήμανση των στοιχείων που εντοπίστηκαν στο έργο των τριών συγγραφέων, και που, κατά τη γνώμη μας, αποτελούν στοιχεία υψηλής ποιότητας, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα χαρακτηριστικά των καλών βιβλίων αρχαιογνωστικού περιεχομένου μπορούν να αποτελέσουν κριτήρια ποιότητας των βιβλίων αυτών, συμπίπτουν εν πολλοίς, με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των καλών βιβλίων γνώσεων, και έχουν άμεση σχέση, τόσο με την επιστημονική εμπειρία του συγγραφέα, όσο και με την εγκυρότητα του εκδοτικού οίκου. Συνοψίζοντας μπορούμε να πούμε ότι τα ποιοτικά κριτήρια των βιβλίων με αρχαιογνωστικό περιεχόμενο είναι τα εξής: μικρά κείμενα με επιλεγμένες πληροφορίες, ώστε να υποκινείται το ενδιαφέρον του αναγνώστη γλώσσα ρέουσα με φειδωλή χρήση των όρων της αρχαιολογίας προσέγγιση της γνώσης με παιγνιώδη χαρακτήρα καλή εικονογράφηση, σε ισότιμη σχέση με το λόγο, που προβάλλει το νόημα του κειμένου τυπογραφική αισθητική, με προσεχτική οργάνωση των σελίδων, ώστε να μην υπερφορτώνεται ο αναγνώστης αποφυγή στερεοτύπων Συμπερασματικά θα επισημαίναμε ότι στα βιβλία αρχαιογνωστικού περιεχομένου αντανακλάται η συνάντηση τριών επιστημονικών χώρων: της παιδαγωγικής, της αρχαιολογίας και της λογοτεχνίας, η συνεισφορά των οποίων εστιάζεται α) στις παιδαγωγικές αρχές, σύμφωνα με τις οποίες οργανώνεται με επαγωγικό τρόπο η προσφορά των νέων γνωστικών στοιχείων, προωθούνται πολυτροπικά κείμενα και επιδιώκεται η εμπλοκή των αναγνωστών σε διαδικασίες «πολυγραμματισμού» 41, ώστε να αναπτύξουν με το χρόνο την κριτική «μεταγλώσσα» 42, που θα τους δώσει τη δυνατότητα να αντλούν τη μάθηση βασιζόμενοι σε προσωπικές εμπειρίες, με τον αντίστοιχο μετασχηματισμό των «πολιτισμικών συμφραζομένων» 43 β) στην αρχαιολογική γνώση, η οποία είναι απαραίτητη για την τεκμηρίωση κάθε πληροφορίας και στοιχείου, έτσι ώστε τα επιστημονικά 41 Χατζησαββίδης Σ., 2003, «Η διδασκαλίας της Ελληνικής Γλώσσας στο πλαίσιο των πολυγραμματισμών» (Προετοιμασία του κοινωνικού μέλλοντος των μαθητών) στο Φιλόλογος, τευχ. 113, Θεσσαλονίκη, σ Kalantzis Μ.& Cope B., 1999, «Πολυγραμματισμοί», στο Αναστάσιος-Φοίβος Χριστίδης (επιμ.) «Ισχυρές» και «ασθενείς» γλώσσες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όψεις του γλωσσικού ηγεμονισμού, ΚΕΓ, Θεσσαλονίκη, σ Kalantzis Μ. & Cope Β., ό.π., σ

14 δεδομένα και με τη χρήση της αντίστοιχης ορολογίας, να συμβάλλουν στη σύνθεση της εικόνας του παρελθόντος και στις απόπειρες ερμηνείας του, ώστε αυτό να μην αποτελεί «μια άγνωστη χώρα» 44 γ) στις λογοτεχνικές αρχές, που υπαγορεύουν ανάλογες τεχνικές γραφής και οι οποίες, όλο και πιο συχνά, εντοπίζονται και στα βιβλία γνώσεων. Τεχνικές όπως η μυθοπλασία, η μείξη του φανταστικού με το ρεαλιστικό ή οι σουρεαλιστικές πρακτικές συμβάλλουν ώστε να γίνεται με τρόπο πιο ελκυστικό η προσέγγιση της επιστημονικής γνώσης και ταυτόχρονα να προκύπτει αβίαστα η διαφορετική λειτουργία της γλώσσας, ως προς την χρήση του αναφορικού και του ποιητικού λόγου 45. Εκτιμούμε ότι για να αποβαίνει προς όφελος του αναγνώστη η συνάντηση αυτών των επιστημονικών χώρων, αποφασιστικής σημασίας είναι και η συνεισφορά της μουσειοπαιδαγωγικής, η οποία, ως τομέας της παιδαγωγικής, τροφοδοτείται από αυτήν και ταυτόχρονα την προωθεί 46. Η αξιοποίηση μουσειοπαιδαγωγικών πρακτικών, στα αρχαιογνωστικά βιβλία, όπως είναι η επιλογή και η ενσωμάτωση των αντικειμένων σε γνωστικά ή μυθοπλαστικά σύνολα, η εκπαίδευση του βλέμματος του αναγνώστη και η γνωστική και συναισθηματική του εμπλοκή, συμβάλλουν στη μύηση του μελλοντικού επισκέπτη στο χώρο του μουσείου. Η μυθοπλασία, που αποτελεί το μανδύα της αρχαιογνωσίας και εντοπίζεται στα βιβλία αντίστοιχου περιεχομένου, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αναλογεί στο «σενάριο» των εκπαιδευτικών προγραμμάτων τα οποία εφαρμόζονται στο χώρο του μουσείου. Βιβλιογραφία Α) Έντυπη Βαλάση, Ζωή, Εισαγωγή στη μελέτη της Λογοτεχνίας και των Βιβλίων για Παιδιά. Μικρό Πανόραμα, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα Γούσης, Παύλος, «Η πολιτισμική διάσταση της εκπαίδευσης», 4 ο Περιφερειακό Σεμινάριο Μουσείο και Σχολείο, Ιωάννινα, 2-3 Δεκεμβρίου 1994, ΥΠΕΠΘ, ΥΠΠΟ, ICOM, 1-3. Διαβάζω, τχ. 1,2,3,4 (Αθήνα 1976) και τχ. 477,479 (Αθήνα 2007) Kalantzis, M & Cope, B., «Πολυγραμματισμοί» στο Αναστάσιος-Φοίβος Χριστίδης (επιμ.) Ισχυρές και ασθενείς γλώσσες στην Ευρωπαϊκή 44 Κωτσάκης Κ., 1998, «Αντικείμενα και αφηγήσεις. Η ερμηνεία του υλικού πολιτισμού στη σύγχρονη αρχαιολογία», στο Επτάκυκλος, τευχ. 2, σ Κατσίκη-Γκίβαλου Ά., ό.π., σ Νάκου, Ε., 2001, Μουσεία: Εμείς, τα Πράγματα και ο Πολιτισμός, νήσος, Αθήνα, σ

15 Ένωση: όψεις του γλωσσικού ηγεμονισμού, Θεσσαλονίκη, ΚΕΓ 1999, Κανατσούλη, Μένη, Εισαγωγή στη θεωρία και κριτική της παιδικής λογοτεχνίας, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, Κανατσούλη, Μένη, Ιδεολογικές Διαστάσεις της Παιδικής Λογοτεχνίας, Τυπωθήτω Γ. Δαρδανός, Αθήνα Καρακίτσιος, Ανδρέας, «Περί του παιδικού βιβλίου γνώσης», στο Διαδρομές, τχ. 20 (Αθήνα 2005) Καρπόζηλου, Μάρθα, Το παιδί στη χώρα των βιβλίων, Καστανιώτης, Αθήνα Κατσίκη- Γκίβαλου, Άντα, «Η αμφίδρομη σχέση λογοτεχνίας και γνωστικών αντικειμένων», στο Βενετία Αποστολίδου Ελένη Χοντολίδου (επιμ.) Λογοτεχνία και Εκπαίδευση, Τυπωθήτω Γ. Δαρδανός, Αθήνα , Κωτσάκης, Κώστας, «Αντικείμενα και αφηγήσεις. Η ερμηνεία του υλικού πολιτισμού στη σύγχρονη αρχαιολογία», στο Επτάκυκλος, τχ. 2 (Αθήνα Σεπτέμβριο1998- Ιανουάριος 1999) Μπουλώτης, Χρήστος, «Μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι ως σκηνικό για θαυμαστές ιστορίες», στο Ν. Γαλανίδου- L. H. Dommasnes (επιμ.) Μιλώντας στα παιδιά για το παρελθόν- Μια διεπιστημονική ματιά, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα (υπό έκδοση). Νάκου, Ειρήνη, Μουσεία: Εμείς, τα Πράγματα και ο Πολιτισμός, νήσος, Αθήνα, Νικονάνου, Νίκη, «Ο ρόλος της μουσειοπαιδαγωγικής στα σύγχρονα μουσεία», στο Τετράδια Μουσειολογίας, τχ. 2 (Αθήνα 2005) Norton, Donna, Ε., Μέσα από τα Μάτια ενός Παιδιού. Εισαγωγή στην Παιδική Λογοτεχνία, Μετ.: Φωτεινή Καπτσίκη Σεβαστή Καζαντζή, Μίμης Σουλιώτης (επιμ.), Επίκεντρο, Αθήνα Ντεκάστρο, Μαρίζα, «Σκέψεις γύρω από τα βιβλία γνώσεων», στο Διαδρομές, τχ. 19 (Αθήνα 2005) Ντεκάστρο, Μαρίζα, «Το αρχαιολογικό βιβλίο για παιδιά», στο Μπίλη Βέμη - Ειρήνη Νάκου (επιμ.) Μουσεία και Εκπαίδευση, νήσος 2010, Παΐζης, Νίκος, «Ταξιδεύοντας στο χρόνο με το πρόγραμμα Μελίνα. Η αξία της Πολιτισμικής Αγωγής», στο Γιώργος Κόκκινος Ευγενία Αλεξάκη (επιμ.) Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις στη Μουσειακή Αγωγή, Μεταίχμιο 2002, Χατζησαββίδης, Σωφρόνης, «Η διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας στο πλαίσιο των πολυγραμματισμών» (Προετοιμασία του κοινωνικού μέλλοντος των μαθητών), στο Φιλόλογος, τχ. 113 (Θεσσαλονίκη 2003) Β) Ηλεκτρονική 225

16 ΕΚΕΒΙ, (προσβ. 21 Φεβρουαρίου 2011) Καζαντζάκης, Νίκος, «Στα παλάτια της Κνωσού», (προσβ.: 29 Σεπτεμβρίου 2011). Καρπόζηλου, Μάρθα, Τα παιδικά βιβλία γνώσεων, ένα παράθυρο στα ορατά και τα αόρατα πράγματα του κόσμου, (προσβ.: 10 Δεκεμβρίου 2010). Κροντηρά Λήδα, (προσβ.: 23 Δεκεμβρίου 2010), (προσβ.: 6 Απριλίου 2011), (προσβ.: 6 Απριλίου 2011). Μεταξά, Αντιγόνη, «Ελάτε να ταξιδέψουμε», (προσβ.: 29 Σεπτεμβρίου 2011). Ντεκάστρο, Μαρίζα, Γράφοντας παιδικά βιβλία γνώσεων, (προσβ.: 10 Δεκεμβρίου 2010). Πανάου, Πέτρος, Αφήγηση και Ιδεολογία στο Παιδικό Βιβλίο Γνώσεων, (προσβ.: 10 Δεκεμβρίου 2010). Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, (προσβ. 21 Φεβρουαρίου 2011). Γαλλικά βιβλία γνώσεων για παιδιά, Κατανοώντας τον κόσμο και τον εαυτό μας, (προσβ.: 23 Ιανουαρίου 2011). Scanlon, Margaret, & Buckingham, David, Δημοφιλείς Ιστορίες: «Εκπαίδευση» και «διασκέδαση» σε πληροφοριακά βιβλία για παιδιά, (προσβ.: 24 Μαρτίου 2011). Ταρσούλη, Γεωργία, «Ήμουν κι εγώ εκεί», (προσβ.: 29 Σεπτεμβρίου 2011). Χοντολίδου, Ελένη, Εισαγωγή στην έννοια της πολυτροπικότητας, (προσβ.: 7 Ιουλίου 2011). 226

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ

ΑΡΧΕΣ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΡΧΕΣ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ 31/01/2014 ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΕΡΟΥΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Α/ΘΜΙΑΣ 4 Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΧΑΝΙΩΝ Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ & ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Εισαγωγή Σχολείο και Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13 βιβλιο_layout 1 20/6/2014 4:43 πμ Page 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕφAλαιο 1: Ένα μοντέλο αναγνωστικής κατανόησης Η εξέλιξη της έννοιας «αναγνωστική κατανόηση»...

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Σχεδιασμός εκπαιδευτικών δράσεων για μουσεία

Τίτλος Μαθήματος: Σχεδιασμός εκπαιδευτικών δράσεων για μουσεία Τίτλος Μαθήματος: Σχεδιασμός εκπαιδευτικών δράσεων για μουσεία Κωδικός Μαθήματος: ΚΤ1390 Διδάσκων: Νίκη Νικονάνου, niknik@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 5ο Μονάδες ECTS: 5 Περιγραφή του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 9

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 9 Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 9 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΠΕΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Μουσειακή αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

«Καινοτόμες φιλολογικές δράσεις με την αξιοποίηση των Σχολικών Βιβλιοθηκών»

«Καινοτόμες φιλολογικές δράσεις με την αξιοποίηση των Σχολικών Βιβλιοθηκών» «Καινοτόμες φιλολογικές δράσεις με την αξιοποίηση των Σχολικών Βιβλιοθηκών» Της Καρύδα Πασχαλιάς, ΠΕ02, υπεύθυνης της Σχολ. Βιβλιοθήκης του 3 ου Γ/σίου Σταυρούπολης. (Εισήγηση στην ενημερωτική συνάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ «ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗ» Αγγελικής Χατζημιχάλη 6, Πλάκα, τηλ. 2103243987

ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ «ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗ» Αγγελικής Χατζημιχάλη 6, Πλάκα, τηλ. 2103243987 ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ «ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗ» Αγγελικής Χατζημιχάλη 6, Πλάκα, τηλ. 2103243987 Εκπαιδευτικά προγράμματα μουσειακής αγωγής για σχολικές ομάδες Σχολικό έτος 2015 2016 Οι εξειδικευμένες

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΙ. ΤΟ ΝΕΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΑΙΔΙΑ και ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ προτείνουν στο ΣΤΑΘΜΟ»

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΙ. ΤΟ ΝΕΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΑΙΔΙΑ και ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ προτείνουν στο ΣΤΑΘΜΟ» ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Βασ. Αλεξάνδρου 1 211 00 ΝΑΥΠΛΙΟ Τηλ.: 27520 28947 Fax: 27520 27960 e-mail education@pli.gr ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΙ ΤΟ ΝΕΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΑΙΔΙΑ και ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ. 1) Ηλεκτρονική τεκμηρίωση του φωτογραφικού αρχείου του γλύπτη Γ. Παππά (άτομο 1)

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ. 1) Ηλεκτρονική τεκμηρίωση του φωτογραφικού αρχείου του γλύπτη Γ. Παππά (άτομο 1) ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Το Μουσείο Μπενάκη, στο πλαίσιο της Πράξης «ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΥΛΛΟΓΩΝ & ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ», ΥΕ 1 Τεκμηρίωση με ίδια μέσα, που συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου. 24o Δημοτικό Αχαρνών. Νομισματικό Μουσείο Αθηνών

Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου. 24o Δημοτικό Αχαρνών. Νομισματικό Μουσείο Αθηνών Νομισματικό Μουσείο Αθηνών 24o Δημοτικό Αχαρνών Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου 1 Υποδράση: Εκπαιδευτικές Επισκέψεις Μαθητών Συμμετέχοντες Σχολείο: 24o Δημοτικό Αχαρνών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής «Διδακτική της Ιστορίας» Διδάσκουσα: Μαρία Ρεπούση Ακαδημαϊκό έτος:

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2015

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2015 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων. Η ανάγκη τεκµηρίωσης και διαφύλαξης της σύγχρονης λαογραφικής και εθνογραφικής

Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων. Η ανάγκη τεκµηρίωσης και διαφύλαξης της σύγχρονης λαογραφικής και εθνογραφικής Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων ρ. Αναστασία Π. Βαλαβανίδου αρχιτέκτων µηχ.-µουσειολόγος Εφορεία Νεωτέρων Μνηµείων Κεντρικής Μακεδονίας, ΥΠΠΟΤ Ελένη Χρ. Οικονοµοπούλου αρχιτέκτων µηχ.,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11 Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΠΕΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Παιδική λογοτεχνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Ξενόγλωσση Museum and Education, purpose, pedagogy, performance, Eilean Hooper Greenhill The educational Role of the Museum, Eilean Hooper Greenhill

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

file://d:\odysseas_thledisk_all_new\master 2004-2006\2004\7. Solomos Ethnikos Ymn... Page 1 of 5 Θ Ε Ω Ρ Η Τ Ι Κ Ο ΥΠΟΒΑΘΡΟ

file://d:\odysseas_thledisk_all_new\master 2004-2006\2004\7. Solomos Ethnikos Ymn... Page 1 of 5 Θ Ε Ω Ρ Η Τ Ι Κ Ο ΥΠΟΒΑΘΡΟ Page 1 of 5 Θ Ε Ω Ρ Η Τ Ι Κ Ο ΥΠΟΒΑΘΡΟ Ο σχεδιασµός του συγκεκριµένου ϖρογράµµατος, ϖροκειµένου να έχει θετικά και µακροϖρόθεσµα αϖοτελέσµατα, στηρίζεται στη γνώση για τον τρόϖο µάθησης των ϖαιδιών και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

Το Κάστρο του Πλαταμώνα μέσα στην Iστορία

Το Κάστρο του Πλαταμώνα μέσα στην Iστορία ΣΧΕΔΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Σχολείο : 9/θ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΑΜΩΝΑ Τίτλος/Θέμα Προγράμματος Το Κάστρο του Πλαταμώνα μέσα στην Iστορία Τάξεις ή Τμήματα συμμετοχής: ΣΤ1, ΣΤ2 Υπεύθυνοι Εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικοί στόχοι: Μετά το τέλος της πρακτικής, οι μαθητές πρέπει να μπορούν να:

Γνωστικοί στόχοι: Μετά το τέλος της πρακτικής, οι μαθητές πρέπει να μπορούν να: ΣΧΟΛΕΙΟ Με αφόρμηση τα ενημερωτικά σποτ του ιστότοπου http://www.saferinternet.gr οι μαθητές εντοπίζουν αρχικά τα κυριότερα προβλήματα που σχετίζονται με τη μη ορθή χρήση του Διαδικτύου. Στη συνέχεια αφού

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών

ποδράσηη Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΕ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΕ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΕ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ «Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΔΕΛΦΩΝ» ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δημιουργικός Χαρακτήρας των Επισκέψεων Οι επισκέψεις των μαθητών σε χώρους ιστορικού-πολιτιστικού χαρακτήρα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΜΟΡΦΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΟ ΕΞΩΣΧΟΛΙΚΟ, ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ» ΓΚΛΙΟΓΚΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΜΟΡΦΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΟ ΕΞΩΣΧΟΛΙΚΟ, ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ» ΓΚΛΙΟΓΚΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΜΟΡΦΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

3os. ι λ α ν α γ ν ω σ Φ. ί α. «Μαθαίνω την ιστορία το περιβάλλον τον άνθρωπο» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2013-Μάιος 2014. του δημοτικού σχολείου

3os. ι λ α ν α γ ν ω σ Φ. ί α. «Μαθαίνω την ιστορία το περιβάλλον τον άνθρωπο» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2013-Μάιος 2014. του δημοτικού σχολείου 3os ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του δημοτικού σχολείου Οκτώβριος 2013-Μάιος 2014 ι λ α ν α γ ν ω σ Φ ί α «Μαθαίνω την ιστορία το περιβάλλον τον άνθρωπο» Οι

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα