FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH"

Transcript

1 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΒΟΛΗ ΕΙ ΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΙΟΒΕ εκέµβριος 2011

2 Στην ερευνητική οµάδα που εκπόνησε την παρούσα έκθεση συµµετείχαν οι: Svetoslav Danchev Γιώργος Μανιάτης Χορηγός Copyright 2011 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Απαγορεύεται η µε οιονδήποτε τρόπο ανατύπωση ή µετάφραση οποιουδήποτε µέρους της µελέτης, χωρίς την άδεια του εκδότη. Ίδρυµα Οικονοµικών και Βιοµηχανικών Ερευνών (IOBE) Τσάµη Καρατάσου 11, Αθήνα Tηλ.: ( ), Fax: ( & ) - URL: Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 2

3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΙΕΙΣ ΥΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΙΜΕΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΛΑΧΙΣΤΟΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΕ Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΕ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΒΟΛΗ ΕΙ ΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΟΙΚΙΑΚΟ ΤΟΜΕΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Οριακή τιµή συστήµατος Επίδραση στην τελική ζήτηση ελληνικών προϊόντων και υπηρεσιών Συνολική επίδραση στην οικονοµία ΙΣΟ ΥΝΑΜΑ ΜΕΤΡΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗ Ο ΗΓΙΑΣ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΕΠΙΠΕ Α ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕΝΑΡΙΑ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 3

4 Περιεχόµενα ΛΙΣΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ιάγραµµα 2.1: Συνολική Κατανάλωση Φυσικού Αερίου στην Ελλάδα (ktoe) ιάγραµµα 2.2: Σύνθεση Κατανάλωσης Φυσικού Αερίου στην Ελλάδα το ιάγραµµα 2.3: ιείσδυση Φυσικού Αερίου σε τοµείς κατανάλωσης, Ελλάδα και ΕΕ ιάγραµµα 2.4: Στόχοι του Μακροχρόνιου Ενεργειακού Σχεδιασµού ιάγραµµα 2.5: Μείγµα τεχνολογιών στην παραγωγή ηλεκτρισµού στο σενάριο αναφοράς.. 19 ιάγραµµα 2.6: Τιµή του φυσικού αερίου που εισάγεται µέσω αγωγών το ιάγραµµα 2.7: Συµµετοχή της φορολογίας στη διαµόρφωση της τελικής τιµής στον οικιακό τοµέα το ιάγραµµα 2.8: Τελικές τιµές φυσικού αερίου το ιάγραµµα 3.1: Συνεισφορά του ΕΦΚ στα ενεργειακά προϊόντα στο σύνολο των φορολογικών εσόδων (2010) ιάγραµµα 3.2: ΕΦΚ στο Φυσικό Αέριο για θέρµανση ιάγραµµα 3.3: ΕΦΚ στο Φυσικό Αέριο κινητήρες σταθερής θέσης (Άρθρο 8) ιάγραµµα 4.1: Κύκλος Εργασιών της Ενεργειοβόρου Βιοµηχανίας, ιάγραµµα 4.2: Καθαρά κέρδη µετά από φόρους στην ενεργειοβόρο βιοµηχανία, ιάγραµµα 4.3: Καθαρά κέρδη µετά από φόρους σε ενεργειοβόρους κλάδους της ελληνικής βιοµηχανίας, ιάγραµµα 4.4: Επίπτωση στο πλεόνασµα παραγωγού από την επιβολή ΕΦΚ ιάγραµµα 4.5: Επίδραση στο κόστος καυσίµου των µονάδων ηλεκτροπαραγωγής µε ΦΑ.. 38 ιάγραµµα 4.6: Επίπτωση της επιβολής ΕΦΚ στις εξαγωγές και την κατανάλωση ιάγραµµα 4.7: Μεταβολή της εγχώριας κατανάλωσης ιάγραµµα 4.8: Μεταβολή της αξίας των εξαγωγών ιάγραµµα 4.9: Άµεση και έµµεση επίδραση του ΕΦΚ στην οικονοµία ιάγραµµα 4.10: Απώλεια ΑΕΠ από την επιβολή του ΕΦΚ ιάγραµµα 4.11: Μεταβολή προστιθέµενης αξίας λόγω επιβολής ΕΦΚ ιάγραµµα 4.12: Απώλεια θέσεων εργασίας λόγω επιβολής ΕΦΚ στο φυσικό αέριο ιάγραµµα 4.13: Επίπτωση στα φορολογικά έσοδα από την επιβολή ΕΦΚ ιάγραµµα 4.14: Επίδραση στην εγχώρια κατανάλωση στα εναλλακτικά σενάρια ιάγραµµα 4.15: Επίδραση στην αξία των εξαγωγών στα εναλλακτικά σενάρια ιάγραµµα 4.16: Επίδραση στο ΑΕΠ στα εναλλακτικά σενάρια ιάγραµµα 4.17: Επίδραση στην απασχόληση στα εναλλακτικά σενάρια ιάγραµµα 4.18: Επίδραση στη µισθολογική δαπάνη στα εναλλακτικά σενάρια ιάγραµµα 4.19: Επίδραση στα φορολογικά έσοδα στα εναλλακτικά σενάρια Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 4

5 ΛΙΣΤΑ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 3.1: Ελάχιστο επίπεδο φορολογίας για τα καύσιµα κινητήρων Πίνακας 3.2: Ελάχιστο επίπεδο φορολογίας των καυσίµων θέρµανσης και της ηλεκτρικής ενέργειας Πίνακας 3.3: Φορολόγηση καυσίµων (εκτός κίνησης) στην Ελλάδα Πίνακας 4.1: Επίδραση στις δαπάνες για φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια (εκατ. ) Πίνακας 4.2: Ελαστικότητες τιµής και εισοδήµατος εγχώριας ζήτησης και εξαγωγών Πίνακας 4.3: Επεξήγηση πίνακα εισροών-εκροών Πίνακας 4.4: Μεταβολή των συντελεστών ΕΦΚ στα εναλλακτικά σενάρια Πίνακας 4.5: Μεταβολή προστιθέµενης αξίας ανά κλάδο της οικονοµίας Πίνακας 4.6: Σύνοψη των εκτιµήσεων για την οικονοµική επίδραση του ΕΦΚ στο ΦΑ Πίνακας 4.7: Σύνοψη των εκτιµήσεων για την οικονοµική επίδραση του ΕΦΚ στο ΦΑ στα εναλλακτικά σενάρια φορολογικής πολιτικής Πίνακας 5.1: Ελάχιστοι συντελεστές εφαρµόσιµοι από για τα καύσιµα κινητήρων στις µεταφορές Πίνακας 5.2: Ελάχιστα επίπεδα φορολογίας για τα καύσιµα κινητήρων Πίνακας 5.3: Ελάχιστα επίπεδα φορολογίας των καυσίµων θέρµανσης και της ηλεκτρικής ενέργειας για εµπορική χρήση Πίνακας 5.4: Ελάχιστα επίπεδα φορολογίας των καυσίµων θέρµανσης και της ηλεκτρικής ενέργειας για µη εµπορική χρήση Πίνακας 5.5: Σενάρια διαµόρφωσης της φορολογίας των καυσίµων θέρµανσης, καυσίµων κίνησης για χρήσεις εκτός του τοµέα µεταφορών και ηλεκτρικής ενέργειας Πίνακας 5.6: Επίπεδα φορολογίας των καυσίµων θέρµανσης και ηλεκτρικής ενέργειας για εµπορική χρήση στο σενάριο εξαίρεσης του τοµέα ETS Πίνακας 5.7: Επίπεδα φορολογίας των καυσίµων θέρµανσης και ηλεκτρικής ενέργειας για µη εµπορική χρήση στο σενάριο εξαίρεσης του τοµέα ETS Πίνακας 5.8: Επίπεδα φορολογίας των καυσίµων θέρµανσης και ηλεκτρικής ενέργειας για εµπορική χρήση στο σενάριο φορολόγησης του τοµέα ETS, 10 /tco 2 τιµή των EUA Πίνακας 5.9: Επίπεδα φορολογίας των καυσίµων θέρµανσης και ηλεκτρικής ενέργειας για µη εµπορική χρήση στο σενάριο φορολόγησης του τοµέα ETS, 10 /tco 2 τιµή των EUA Πίνακας 5.10: Επίπεδα φορολογίας των καυσίµων θέρµανσης και ηλεκτρικής ενέργειας για εµπορική χρήση στο σενάριο σύνδεσης µε ETS Πίνακας 5.11: Επίπεδα φορολογίας των καυσίµων θέρµανσης και ηλεκτρικής ενέργειας για µη εµπορική χρήση στο σενάριο σύνδεσης µε ETS Πίνακας 5.12: Συντελεστές µετατροπής Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 5

6 Περίληψη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Από την επιβλήθηκε ειδικός φόρος κατανάλωσης (ΕΦΚ) στο φυσικό αέριο, ύψους 1,5 /GJ (περίπου 5,4 /MWh). Λαµβάνοντας υπόψη το επίπεδο ετήσιας κατανάλωσης φυσικού αερίου, ο στόχος είσπραξης εσόδων από το φόρο εκτιµάται σε περίπου 200 εκατ. Η φορολόγηση ενεργειακών προϊόντων όπως το φυσικό αέριο, το οποίο αποτελεί αναγκαία εισροή στην παραγωγική διαδικασία σε βιοµηχανία, ηλεκτροπαραγωγή, εµπόριο και υπηρεσίες, καθώς και σηµαντικό µέρος της δαπάνης των νοικοκυριών, έχει σηµαντικές επιπτώσεις που επηρεάζουν ολόκληρο το οικονοµικό σύστηµα. Στην παρούσα φάση, ο υπέρτατος στόχος της φορολογικής πολιτικής είναι η µεγιστοποίηση των δηµοσίων εσόδων. Ωστόσο, οι επιπτώσεις της ακολουθούµενης φορολογικής πολιτικής στα ενεργειακά προϊόντα στους επιδιωκόµενους στόχους της ενεργειακής πολιτικής, καθώς και η αποφυγή των πρόσθετων αρνητικών επιπτώσεων στην οικονοµία δεν πρέπει σε καµία περίπτωση να αγνοούνται. Στο πλαίσιο αυτό απαιτείται η αναλυτική εξέταση των δυνατοτήτων είσπραξης των αναγκαίων κρατικών εσόδων µε τις ελάχιστες δυνατές αρνητικές επιπτώσεις στην οικονοµία. Στόχος της µελέτης είναι η εξέταση των επιπτώσεων της απόφασης επιβολής ΕΦΚ στο φυσικό αέριο και η διατύπωση προτάσεων σχετικά µε το µέλλον της Η επιβολή ΕΦΚ στο Φυσικό Αέριο εκτιµάται ότι οδηγεί σε απώλειες ΑΕΠ ύψους 2,8 δισεκ. Χάνονται περίπου 46 χιλ. θέσεις εργασίας. Τα 2/3 του φόρου ουσιαστικά χάνονται λόγω της µείωσης της οικονοµικής δραστηριότητας. Ο εξαιρετικά µεγάλος αρνητικός αντίκτυπος οφείλεται κυρίως στις στρεβλώσεις που προκαλεί η επιβολή του φόρου στην ηλεκτροπαραγωγή. Εναλλακτικά φορολογικά µέτρα στον ενεργειακό τοµέα µπορούν να φέρουν τα απαιτούµενα (µεικτά) φορολογικά έσοδα µε ηπιότερες κατά 70%-76% επιπτώσεις στην οικονοµία. φορολογίας ενεργειακών προϊόντων στην Ελλάδα. Στη µελέτη εξετάζεται ο ρόλος του φυσικού αερίου στην Ελλάδα στο πλαίσιο των στόχων της εθνικής ενεργειακής πολιτικής και περιγράφεται το πλαίσιο φορολόγησης του φυσικού αερίου και των ανταγωνιστικών προς αυτό καυσίµων στην Ελλάδα και στα κράτη µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρουσιάζεται επίσης η προοπτική αλλαγής του κοινοτικού ρυθµιστικού πλαισίου µε ορίζοντα το 2013 και επιχειρείται εκτίµηση των συντελεστών φορολογίας υπό διάφορα σενάρια φορολογικής πολιτικής. Τέλος, αναλύονται και ποσοτικοποιούνται οι επιπτώσεις από την επιβολή ΕΦΚ στην Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 6

7 ηλεκτροπαραγωγή, στη βιοµηχανία, στα νοικοκυριά και ευρύτερα στην οικονοµία. Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζονται εναλλακτικοί τρόποι είσπραξης φορολογικών εσόδων παραπλήσιου ύψους από τον ενεργειακό τοµέα µε ηπιότερες επιπτώσεις στην οικονοµία. Ο ρόλος του φυσικού αερίου στην Ελλάδα Το φυσικό αέριο εντάχθηκε σχετικά πρόσφατα - το στο εγχώριο µείγµα καυσίµων. Σε αυτά τα 15 χρόνια η διείσδυση του φυσικού αερίου υπήρξε γρήγορη, ωστόσο το µερίδιο του «καθαρότερου» ορυκτού καυσίµου παραµένει αρκετά χαµηλότερο σε σύγκριση µε το µέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικά στον οικιακό τοµέα το µερίδιο του φυσικού αερίου µόλις ξεπέρασε το 5% το 2009, σε σύγκριση µε 39% κατά µέσο όρο στην ΕΕ-27. Το φυσικό αέριο έχει σηµαντικές προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης στην Ελλάδα. Αυτή η εξέλιξη είναι άκρως επιθυµητή, εάν λάβουµε υπόψη τη σηµαντική συνεισφορά του φυσικού αερίου στους στόχους ενεργειακής πολιτικής που έχει θέσει η πολιτεία. Φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων Για να πραγµατοποιηθεί η απαιτούµενη περαιτέρω διείσδυση, είναι σηµαντικό οι τιµές του φυσικού αερίου να είναι αρκετά χαµηλότερες σε σύγκριση µε τα ανταγωνιστικά καύσιµα. Επιπλέον, η ανταγωνιστικότητα της εγχώριας ενεργειοβόρου βιοµηχανίας εξαρτάται σε µεγάλο βαθµό από τη διαφορά των τιµών ενέργειας µε ανταγωνίστριες χώρες. Μέχρι τον Αύγουστο του 2011, η Ελλάδα, µαζί µε αρκετές άλλες χώρες της Ευρώπης, εκµεταλλευόταν τη δυνατότητα να µην επιβάλλεται ειδικός φόρος κατανάλωσης στο φυσικό αέριο λόγω της χαµηλής διείσδυσης του καυσίµου στο εγχώριο ενεργειακό µείγµα. Έτσι, η Ελλάδα απολάµβανε µια από τις χαµηλότερες φορολογικές επιβαρύνσεις στην τιµή φυσικού αερίου στην Ευρώπη, καθώς µόλις τρεις από τις 25 χώρες µε διαθέσιµα στοιχεία είχαν ακόµα χαµηλότερη φορολογική επιβάρυνση στο συγκεκριµένο καύσιµο. Ακόµα και µε χαµηλή φορολογία, ωστόσο, οι τελικές τιµές στην Ελλάδα ήταν ανάµεσα στις υψηλότερες στην Ευρώπη. Αυτό οφείλεται στις υψηλές τιµές στα σηµεία εισαγωγής του φυσικού αερίου, οι οποίες προκύπτουν από το γεγονός ότι η χώρα µας αποτελεί τελικό προορισµό και δεν απολαµβάνει ευνοϊκή µεταχείριση ως χώρα διαµετακόµισης φυσικού αερίου. Στον τοµέα των επιχειρήσεων, η Ελλάδα το 2010 ήταν η 8 η ακριβότερη ανάµεσα σε 23 ευρωπαϊκές χώρες, ενώ στα νοικοκυριά καταλαµβάνει την τέταρτη θέση ανάµεσα σε 26 χώρες, πίσω µόνο από τη Σουηδία, τη ανία και την Ιταλία. Στην προσπάθεια επίτευξης των φιλόδοξων στόχων δηµοσιονοµικής προσαρµογής, από την επιβλήθηκε ΕΦΚ στο φυσικό αέριο µε ύψος πενταπλάσιο στον οικιακό τοµέα και δεκαπλάσιο στην επιχειρηµατική χρήση Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 7

8 Περίληψη από το ελάχιστο επίπεδο που προβλέπει η Οδηγία 2003/96/ΕΚ. Με αυτές τις αλλαγές, η Ελλάδα έχει πλέον τον 7 ο υψηλότερο φορολογικό συντελεστή στο φυσικό αέριο για µη επιχειρηµατική χρήση και τον 8 ο υψηλότερο στην επιχειρηµατική χρήση για θέρµανση. Ο φόρος επιβλήθηκε και στη χρήση για ηλεκτροπαραγωγή, όπου δεν προβλέπονται ελάχιστα επίπεδα φορολόγησης. Η ανάγκη δηµοσιονοµικής εξυγίανσης δεν µπορεί να τεθεί υπό αµφισβήτηση, ωστόσο δεν πρέπει να αγνοούνται και οι στόχοι της ενεργειακής πολιτικής, η επίτευξη των οποίων δυσχεραίνεται σηµαντικά µε την επιβάρυνση της φορολογίας του φυσικού αερίου. Μια τόσο απότοµη και µονοµερής αλλαγή στη φορολογία δεν µπορεί να µην έχει σοβαρές επιπτώσεις στις ενεργειακές δαπάνες των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, αλλά και ευρύτερα στην οικονοµία. Προκύπτει έτσι επιτακτική ανάγκη εξέτασης και ποσοτικοποίησης αυτών των επιπτώσεων µε στόχο τη διερεύνηση της δυνατότητας άµβλυνσής τους µέσω εναλλακτικών τρόπων φορολόγησης. Επιπτώσεις στον τοµέα ηλεκτρικής ενέργειας Οι στρεβλώσεις και οι αρνητικές επιπτώσεις που έχουν προκληθεί από την επιβολή ΕΦΚ στο φυσικό αέριο έχουν ήδη γίνει ιδιαίτερα αισθητές στον τοµέα της ηλεκτρικής ενέργειας, στον οποίο καταναλώνεται το µεγαλύτερο µέρος των ποσοτήτων φυσικού αερίου. Με δεδοµένο ότι η ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί αναγκαία εισροή σε όλες σχεδόν τις οικονοµικές δραστηριότητες, οι αρνητικές επιπτώσεις διαχέονται στο σύνολο της οικονοµίας. Ειδικότερα, η επιβολή του ΕΦΚ στο φυσικό αέριο που χρησιµοποιείται στην ηλεκτροπαραγωγή έχει τις παρακάτω επιπτώσεις: Αύξηση του µεταβλητού κόστους παραγωγής των µονάδων ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου κατά το ποσό του φόρου. Πολλαπλάσια του φόρου αύξηση της οριακής τιµής συστήµατος (ΟΤΣ) τις ώρες που αυτή καθορίζεται από τις µονάδες φυσικού αερίου και εποµένως αύξηση της µέσης σταθµικής ΟΤΣ. Ενδεικτικά, εκτιµάται ότι, ceteris paribus, η τιµή ηλεκτρικής ενέργειας στη χονδρεµπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΟΤΣ) επιβαρύνεται κατά 11,93 /MWh κατά µέσο όρο ετησίως. Η υψηλότερη, σε σχέση µε το επίπεδο του ΕΦΚ, επιβάρυνση οφείλεται στο ότι σηµαντικό µέρος της ενέργειας χάνεται κατά τη µετατροπή του φυσικού αερίου σε ηλεκτρική ενέργεια. Αύξηση πλεονάσµατος παραγωγού των λιγνιτικών µονάδων βάσης τις ώρες που η ΟΤΣ καθορίζεται από µονάδες ηλεκτροπαραγωγής που χρησιµοποιούν φυσικό αέριο και βελτίωση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήµατος των εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας. Οι προµηθευτές και οι εξαγωγείς πληρώνουν υψηλότερη τιµή και για το φορτίο που παράγεται µε λιγνίτη ή εισάγεται από Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 8

9 γειτονικές χώρες. Έτσι το µέσο κόστος προµήθειας εκτοξεύεται. Ενώ το κράτος αναµένεται να εισπράξει από τους ηλεκτροπαραγωγούς 116 εκατ. σε ετήσια βάση (σύµφωνα µε το επίπεδο κατανάλωσης του 2009), το κόστος παροχής ηλεκτρικής ενέργειας εκτιµάται ότι θα αυξηθεί κατά περίπου 653 εκατ. Η διαφορά εισπράττεται από τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από άλλες συµβατικές τεχνολογίες (λιγνιτικές µονάδες, µεγάλοι υδροηλεκτρικοί σταθµοί), και από τους εισαγωγείς, ενώ ένα µέρος πηγαίνει και για κάλυψη του ελλείµµατος του λογαριασµού του ΕΣΜΗΕ για στήριξη των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας. Μικρή αντιστάθµιση στο κόστος για τον τελικό καταναλωτή µπορεί να προέλθει από τη δυνατότητα µείωσης των ρυθµιζόµενων χρεώσεων, όπως οι ΥΚΩ και το Ειδικό Τέλος ΑΠΕ, το ύψος των οποίων εξαρτάται από την ΟΤΣ. Η ΕΗ Παραγωγή κερδίζει από το πλεόνασµα επί του κόστους των λιγνιτικών µονάδων, αλλά η ΕΗ Προµήθεια χάνει σε περίπτωση που δεν προσαρµοστούν ανάλογα τα ρυθµιζόµενα τιµολόγια. Σε αυτή την περίπτωση οι ανεξάρτητοι προµηθευτές δεν µπορούν να ανταγωνιστούν τη ΕΗ, η οποία λόγω καθετοποίησης αντισταθµίζει µερικώς τις ζηµιές που προκύπτουν από την αύξηση του µέσου κόστους ενέργειας. Αυτό έχει ήδη σηµατοδοτήσει πιέσεις από την πλευρά των προµηθευτών για την αύξηση των τιµών ηλεκτρικής ενέργειας σε µια εξαιρετικά δυσµενή συγκυρία για τη χώρα. ηµιουργεί προσκόµµατα στην προσπάθεια απελευθέρωσης της αγοράς, καθώς οι ανεξάρτητοι παραγωγοί, οι οποίοι δεν διαθέτουν λιγνιτικές µονάδες, χάνουν ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα έναντι των εισαγωγέων. Αποµακρύνει το ενδεχόµενο οι µονάδες συνδυασµένου κύκλου φυσικού αερίου να ανταγωνιστούν τις λιγνιτικές µονάδες µετά την κατάργηση της δωρεάν κατανοµής δικαιωµάτων CO 2. Επιπτώσεις στη βιοµηχανία Εξαιρετικά δυσµενείς είναι οι επιπτώσεις που προκαλεί η επιβολή ΕΦΚ στο φυσικό αέριο και στην ελληνική βιοµηχανία. Η δαπάνη για ενέργεια αυξάνεται όχι µόνο στην κατανάλωση φυσικού αερίου, αλλά και της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς ο φόρος επιβάλλεται και στην ηλεκτροπαραγωγή. Αυτό αυξάνει το κόστος παραγωγής, ειδικά στην ενεργειοβόρο βιοµηχανία, µειώνοντας την ανταγωνιστικότητα για τα διεθνώς εµπορεύσιµα αγαθά. Ως αποτέλεσµα, µειώνεται η προστιθέµενη αξία και η κερδοφορία, κάτι που επιδρά αρνητικά και στις επενδύσεις. Το ενδεχόµενο παύσης λειτουργίας επιχειρήσεων ή µετεγκατάστασής τους γειτονικές χώρες µε χαµηλότερο κόστος ενέργειας ενισχύεται. Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 9

10 Περίληψη Συνολικά για την οικονοµία αυτό µεταφράζεται σε απώλεια θέσεων εργασίας και ΑΕΠ. Τέλος, ενώ, τουλάχιστον µε βάση τη θεωρία και τις κοινοτικές οδηγίες, τα ενεργειακά προϊόντα φορολογούνται µε ειδικό φόρο κατανάλωσης κυρίως για περιβαλλοντικούς σκοπούς, η επιβολή ΕΦΚ στο φυσικό αέριο έχει αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις στο βαθµό που στρέφει τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές στη χρήση περισσότερο ρυπογόνων καυσίµων. Τα αρνητικά αυτά αποτελέσµατα έρχονται σε µια περίοδο κατά την οποία η ενεργειοβόρος βιοµηχανία δέχεται τεράστιες πιέσεις στις πωλήσεις και στα οικονοµικά της αποτελέσµατα. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το 2010 η ενεργειοβόρος βιοµηχανία εµφάνισε σηµάδια οριακής ανάκαµψης των πωλήσεων, κυρίως λόγω της εξαγωγικής προσπάθειας, µετά την κατακόρυφη πτώση κατά -33% που είχε σηµειωθεί το Αυτή η εξέλιξη, ωστόσο δεν απέτρεψε µια ιδιαιτέρως ζηµιογόνα χρήση για το σύνολο της ενεργειοβόρου βιοµηχανίας. Επιπτώσεις στον οικιακό τοµέα Στον οικιακό τοµέα η επιβολή ΕΦΚ συνεπάγεται την αύξηση των τελικών τιµών διάθεσης του φυσικού αερίου. Η αύξηση των τιµών οδηγεί σε µείωση της ζήτησης φυσικού αερίου ανάλογα µε την ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιµή και την εξέλιξη των σχετικών τιµών του φυσικού αερίου έναντι των ανταγωνιστικών προς αυτό καυσίµων. Μια τέτοια εξέλιξη µπορεί να οδηγήσει σε ανακοπή του ρυθµού αύξησης της διείσδυσης φυσικού αερίου στον οικιακό τοµέα και αύξηση των ληξιπρόθεσµων υποχρεώσεων, ενώ δίνει αρνητικό σήµα για τις επενδύσεις επέκτασης του φυσικού αερίου σε νέες περιοχές. Ποσοτικοποίηση των συνολικών οικονοµικών επιπτώσεων Η επιβάρυνση του κόστους παραγωγής σε βιοµηχανία και υπηρεσίες, η οποία προκύπτει από τις αυξήσεις στις τιµές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας, εκτιµάται ότι οδηγεί σε µείωση της εγχώριας ζήτησης προϊόντων και υπηρεσιών κατά σχεδόν 1,3 δισ. (0,7%) και των εξαγωγών κατά 294 εκ. (0,9%). Επιπλέον, η µείωση της ζήτησης και των εξαγωγών έχει αρνητική πολλαπλασιαστική επίδραση στην εγχώρια οικονοµική δραστηριότητα. Εκτιµάται ότι η επιβολή ΕΦΚ στο φυσικό αέριο οδηγεί σε µείωση του ΑΕΠ κατά 2,8 δισεκ. και απώλεια θέσεων εργασίας. Επιπλέον, περίπου τα 2/3 των επιδιωκόµενων φορολογικών εσόδων από τον ΕΦΚ ( 122 εκατ.) χάνονται λόγω της υποχώρησης της οικονοµικής δραστηριότητας. Ισοδύναµα µέτρα Στη µελέτη εξετάζονται εναλλακτικά σενάρια φορολογικής πολιτικής στα ενεργειακά προϊόντα και οι επιπτώσεις που προκύπτουν για το σύνολο της οικονοµίας. Τα σενάρια αφορούν α) στην επιβολή ΕΦΚ και στην καύση λιγνίτη για ηλεκτροπαραγωγή β) στη µη επιβολή ΕΦΚ στην καύση ΦΑ (και λιγνίτη) για ηλεκτροπαραγωγή και γ) στην επιβολή Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 10

11 ΕΦΚ για την καύση ΦΑ µόνο στον οικιακό τοµέα. Στο σενάριο α) οι συντελεστές ΕΦΚ του φυσικού αερίου και του λιγνίτη προσαρµόζονται έτσι ώστε να αποκατασταθεί η αναλογία των τελικών τιµών φυσικού αερίου και λιγνίτη στα επίπεδα πριν από την επιβολή του φόρου, υπό την προϋπόθεση ότι συγκεντρώνονται τα προϋπολογισθέντα φορολογικά έσοδα. Στα σενάρια β) και γ), οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης του φυσικού αερίου και των ενεργειακών προϊόντων που ανταγωνίζονται ευθέως µε το φυσικό αέριο, προσαρµόζονται έτσι ώστε να µην µεταβληθούν οι σχετικές τιµές των ενεργειακών προϊόντων και να επιτευχθούν συνολικά επιπλέον έσοδα από ΕΦΚ ίσα µε τα έσοδα στο σενάριο µε την υφιστάµενη φορολογική πολιτική. Τα αποτελέσµατα των εκτιµήσεων δείχνουν ότι το ίδιο ύψος φορολογικών εσόδων µπορεί να επιτευχθεί µε ηπιότερες επιπτώσεις στην οικονοµία. Η επιβολή ΕΦΚ και στο λιγνίτη (0,23 /GJ) µε µείωση του συντελεστή ΕΦΚ για το φυσικό αέριο σε όλες τις χρήσεις (σε 0,86 /GJ) περιορίζει τις απώλειες σε όρους οικονοµικής δραστηριότητας κατά περίπου 40%. Ακόµα µεγαλύτερη βελτίωση προκύπτει στα άλλα δυο σενάρια. Εξαιρώντας την ηλεκτροπαραγωγή από την επιβολή ΕΦΚ στο φυσικό αέριο, επιτυγχάνεται το ίδιο ύψος φορολογικών εσόδων από ΕΦΚ µε σχετικά µικρή αύξηση (12%) των συντελεστών ΕΦΚ στο φυσικό αέριο για τις υπόλοιπες χρήσεις και στα ανταγωνιστικά καύσιµα. Εάν εξαιρεθεί και ο επιχειρηµατικός τοµέας, η απαιτούµενη αύξηση του ΕΦΚ στον οικιακό τοµέα είναι υψηλότερη, καθώς αποφεύγεται η µείωση των εξαγωγών, αλλά επιβαρύνεται η εγχώρια κατανάλωση. Ωστόσο, οι επιπτώσεις στην οικονοµία στα δύο τελευταία εναλλακτικά σενάρια είναι σηµαντικά ηπιότερες κατά 70% 76%, ενώ αρκετά µικρότερη είναι και η απώλεια φορολογικών εσόδων λόγω µειωµένης οικονοµικής δραστηριότητας (Πίνακας 1). Σε κάθε περίπτωση οι συνολικές επιπτώσεις στην οικονοµία είναι αρνητικές. Ωστόσο, η ανάλυση καταδεικνύει ότι υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι συγκέντρωσης εσόδων από τη φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων µε ηπιότερες επιπτώσεις στο σύνολο της εγχώριας οικονοµικής δραστηριότητας. Κατευθύνσεις αλλαγής του κοινοτικού πλαισίου φορολόγησης Η πρόταση για την αναµόρφωση της φορολογίας ενεργειακών προϊόντων που πρόσφατα δηµοσιοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κυοφορεί ριζικές αλλαγές για το φορολογικό πλαίσιο στην Ελλάδα από το Η θέσπιση ενιαίων φορολογικών συντελεστών µε βάση το ενεργειακό περιεχόµενο και τους συντελεστές εκποµπών για όλα τα καύσιµα και χρήσεις, εκτός του τοµέα µεταφορών και των εγκαταστάσεων που εντάσσονται στο σύστηµα εµπορίας δικαιωµάτων εκποµπής CO 2, συνεπάγεται σηµαντικές αλλαγές στη φορολογική επιβάρυνση. Πολύ µεγάλη επιβάρυνση προκύπτει στα στερεά καύσιµα, τα οποία έχουν και τους Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 11

12 Περίληψη υψηλότερους συντελεστές εκποµπής CO 2. Από την άλλη πλευρά µειώνεται σηµαντικά η επιβάρυνση για επιχειρηµατική χρήση του πετρελαίου θέρµανσης, καθώς η πρόταση οδηγίας δεν προβλέπει προς το παρόν εξίσωση του φόρου στο πετρέλαιο θέρµανσης και κίνησης. Στην οικιακή χρήση, η φορολογική επιβάρυνση του πετρελαίου θέρµανσης και του φυσικού αερίου µεταβάλλεται µε κοντινές αναλογίες στα περισσότερα σενάρια φορολογικής πολιτικής. Συµπεράσµατα Λαµβάνοντας υπόψη την προσωρινή φύση του µέτρου επιβολής ΕΦΚ στην κατανάλωση φυσικού αερίου, αλλά και τις πολύ σοβαρές του επιπτώσεις σε µια εξαιρετικά κρίσιµη συγκυρία για την ελληνική οικονοµία, οι αρµόδιοι φορείς οφείλουν να εξετάσουν εναλλακτικές προσεγγίσεις. Η κρίσιµη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η χώρα απαιτεί σε κάποιες περιπτώσεις την ταχεία λήψη αποφάσεων που θα έχουν άµεσα αποτελέσµατα, ακόµα και µε κίνδυνο αυτές οι αποφάσεις να αποκλίνουν από εκείνες που θα προέκυπταν µέσα από διαδικασίες προσεκτικού σχεδιασµού. Ωστόσο, όταν αποδεικνύεται ότι υπάρχουν διαθέσιµες λύσεις, οι οποίες προσφέρουν καλύτερο αποτέλεσµα τόσο σε όρους καθαρών φορολογικών εσόδων, όσο και οικονοµικής δραστηριότητας, η Πολιτεία οφείλει να προβεί σε διορθωτικές κινήσεις. Πίνακας 1: Ετήσια µεταβολή οικονοµικών µεγεθών από την επιβολή του ΕΦΚ στο Φυσικό Αέριο Μεταβλητή Ως έχει Εξαίρεση ηλεκτροπαραγωγής Επιβολή ΕΦΚ µόνο στον οικιακό τοµέα Εγχώρια κατανάλωση ( εκ.) Εξαγωγές ( εκ.) Αξία παραγωγής ( εκ.) Προστιθέµενη αξία ( εκ.) Φόροι ( εκ.) ΑΕΠ ( εκ.) Μισθοί ( εκ.) Απασχόληση (άτοµα) Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 12

13 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η δυσµενής δηµοσιονοµική θέση της χώρας σε συνδυασµό µε τις σηµαντικές αποκλίσεις στους στόχους του προϋπολογισµού, οδήγησαν, µεταξύ άλλων, στην επιβολή ειδικού φόρου κατανάλωσης στο φυσικό αέριο. Το ύψος του φόρου καθορίστηκε σε 1,5 /GJ (περίπου 5,4 /MWh) και επιβάλλεται (σύµφωνα µε τα προβλεπόµενα) από την σε όλες τις ενεργειακές χρήσεις στον οικιακό τοµέα, στη βιοµηχανία, στο τριτογενή τοµέα και στην ηλεκτροπαραγωγή. Ο στόχος για τα έσοδα από την επιβολή του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο φυσικό αέριο δεν είναι σαφώς προσδιορισµένος, αλλά λαµβάνοντας υπόψη το τρέχον επίπεδο ετήσιας κατανάλωσης φυσικού αερίου, εκτιµάται σε περίπου 200 εκατ. Η επιβολή φόρου οδηγεί σε στρεβλώσεις των σχετικών τιµών στην παραγωγή και στην κατανάλωση του προϊόντος που φορολογείται, µειώνοντας την αποτελεσµατικότητα στη λειτουργία της σχετικής αγοράς. Επιπλέον, η φορολόγηση ενεργειακών προϊόντων όπως το φυσικό αέριο, το οποίο αποτελεί αναγκαία εισροή στην παραγωγική διαδικασία σε βιοµηχανία, ηλεκτροπαραγωγή, εµπόριο και υπηρεσίες, καθώς και σηµαντικό µέρος της δαπάνης των νοικοκυριών, έχει σηµαντικές επιπτώσεις που διαχέονται σε ολόκληρο το οικονοµικό σύστηµα. Στην παρούσα φάση, ο υπέρτατος στόχος της φορολογικής πολιτικής είναι η µεγιστοποίηση των δηµοσίων εσόδων. Ωστόσο, οι επιπτώσεις της ακολουθούµενης φορολογικής πολιτικής στα ενεργειακά προϊόντα στους επιδιωκόµενους στόχους της ενεργειακής πολιτικής και η αποφυγή πρόσθετων αρνητικών επιπτώσεων στην οικονοµία δεν πρέπει σε καµία περίπτωση να αγνοούνται. Στο πλαίσιο αυτό θεωρούµε ότι απαιτείται η αναλυτική εξέταση των δυνατοτήτων είσπραξης των αναγκαίων κρατικών εσόδων µε τις ελάχιστες δυνατές αρνητικές επιπτώσεις στην οικονοµία και η επεξεργασία πρότασης για συνολική αναµόρφωση του συστήµατος φορολόγησης ενεργειακών προϊόντων, έτσι ώστε να συνάδει µε τους στόχους ενεργειακής και περιβαλλοντικής πολιτικής. Στόχος της µελέτης είναι η εξέταση των επιπτώσεων της απόφασης επιβολής ΕΦΚ στο φυσικό αέριο και η διατύπωση προτάσεων σχετικά µε το µέλλον της φορολογίας ενεργειακών προϊόντων στην Ελλάδα, λαµβάνοντας υπόψη τη δηµοσιονοµική κατάσταση της χώρας, τις επιπτώσεις στις αναπτυξιακές προοπτικές της ελληνικής οικονοµίας και την ευθυγράµµιση µε τους στόχους της ευρωπαϊκής και εθνικής ενεργειακής πολιτικής. Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 13

14 1. Εισαγωγή Στην επόµενη ενότητα περιγράφεται ο ρόλος του φυσικού αερίου στην Ελλάδα στο πλαίσιο των στόχων της εθνικής ενεργειακής πολιτικής, καθώς και η έως σήµερα διείσδυση του φυσικού αερίου στο ενεργειακό µείγµα της χώρας. Το πλαίσιο φορολόγησης του φυσικού αερίου και των ανταγωνιστικών προς αυτό καυσίµων στην Ελλάδα και στα κράτη µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αυτό προσδιορίζεται από σχετικές Οδηγίες και την ακολουθούµενη φορολογική και ενεργειακή πολιτική στα κράτη µέλη, εξετάζεται στην τρίτη ενότητα. Στην τέταρτη ενότητα αναλύονται οι επιπτώσεις από την επιβολή του ΕΦΚ στο φυσικό αέριο στην ηλεκτροπαραγωγή, στη βιοµηχανία, και ευρύτερα στην οικονοµία. Επιχειρείται ποσοτικοποίηση των επιπτώσεων, προκειµένου να αναδειχθούν σε όλη τους την έκταση οι συνέπειες από την επιβολή του ΕΦΚ. Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζονται εναλλακτικοί τρόποι είσπραξης φορολογικών εσόδων παραπλήσιου ύψους από τον ενεργειακό τοµέα µε ηπιότερες όµως επιπτώσεις στην οικονοµία. Στην πέµπτη ενότητα εξετάζεται το ζήτηµα της αναµόρφωσης της φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων, λαµβάνοντας υπόψη την προοπτική αλλαγής του κοινοτικού ρυθµιστικού πλαισίου µε ορίζοντα το Παρουσιάζεται η µεταβολή των ελάχιστων επιπέδων φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και επιχειρείται εκτίµηση των συντελεστών φορολογίας στην Ελλάδα υπό διαφορετικά σενάρια φορολογικής πολιτικής. Η µελέτη ολοκληρώνεται µε σύνοψη των βασικών διαπιστώσεων. Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 14

15 2. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 2.1 ιείσδυση του φυσικού αερίου στην Ελλάδα Η ένταξη του φυσικού αερίου στο εγχώριο ενεργειακό µείγµα καυσίµων δροµολογήθηκε προς τα τέλη της δεκαετίας του 1980 µε την ίδρυση της ηµόσιας Επιχείρησης Αερίου ( ΕΠΑ) και την υπογραφή διακρατικών συµφωνιών µε τη Ρωσία και την Αλγερία για τον εφοδιασµό της χώρας µε φυσικό αέριο. Η κατασκευή αγωγού µεταφοράς φυσικού αερίου από τα σύνορα µε τη Βουλγαρία έως την Αττική ολοκληρώθηκε στις αρχές του 1996, ενώ είχε προηγηθεί η θέσπιση του νοµοθετικού πλαισίου για την ίδρυση περιφερειακών Εταιρειών Παροχής Αερίου (ΕΠΑ). Έκτοτε, η διείσδυση του φυσικού αερίου στην Ελλάδα ήταν αλµατώδης ( ιάγραµµα 2.1). Το 2000 ξεκίνησε και η διείσδυση στον οικιακό τοµέα µε την ίδρυση των πρώτων ΕΠΑ στην περιοχή της Θεσσαλονίκης και στη Θεσσαλία, και ένα χρόνο αργότερα στην Αττική. Προσωρινή ανακοπή του θετικού ρυθµού ανάπτυξης καταγράφεται το 2009 λόγω της ύφεσης της ελληνικής και της διεθνούς οικονοµίας και τεχνικών βλαβών σε µονάδες ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου. ιάγραµµα 2.1: Συνολική Κατανάλωση Φυσικού Αερίου στην Ελλάδα (ktoe) ΜΕΡΜ : 6,2% Πηγή: Eurostat Το 2010 ο τοµέας µε το υψηλότερο µερίδιο (62%) στην κατανάλωση φυσικού αερίου - η ηλεκτροπαραγωγή ( ιάγραµµα 2.2) - σηµείωσε αύξηση της παραγωγής κατά 10,6%. [9] Τους πρώτους ένδεκα µήνες του 2011 η ηλεκτροπαραγωγή µε φυσικό αέριο ήταν ακόµα υψηλότερη (+45%) σε σύγκριση µε την αντίστοιχη περίοδο του 2010, [8] αντισταθµίζοντας τη µειωµένη διαθεσιµότητα υδάτινων πόρων και τη µειωµένη διαθεσιµότητα λιγνιτικών µονάδων κατά τις απεργιακές κινητοποιήσεις στην ΕΗ τον Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 15

16 2. Ο Ρόλος του Φυσικού Αερίου στην Ελλάδα Ιούνιο του Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι η κατανάλωση φυσικού αερίου πιθανότατα επανήλθε σε ανοδική πορεία το 2010 και το 2011, παρά την οξύτατη κρίση που διέρχεται η ελληνική οικονοµία. ιάγραµµα 2.2: Σύνθεση Κατανάλωσης Φυσικού Αερίου στην Ελλάδα το 2009 Βιοµηχανία 14% Ηλεκτροπαραγ ωγή 62% Μεταφορές 1% Οικιακός Τοµέας 9% Υπηρεσίες 5% Λοιπές Χρήσεις 9% Πηγή: Eurostat Σε σύγκριση µε το µέσο όρο διείσδυσης του φυσικού αερίου στην ΕΕ-27, η απόσταση είναι ακόµα µεγάλη ( ιάγραµµα 2.3). Το µερίδιο του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή αυξάνεται ραγδαία στην Ελλάδα, αλλά παρόµοια τάση παρατηρείται και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου το µερίδιο του φυσικού αερίου το 2009 προσέγγισε το 33%, έναντι περίπου 15% στην Ελλάδα. Έτσι, η απόσταση παραµένει σηµαντική. Εµφανέστερη τάση σύγκλισης παρατηρείται στη βιοµηχανία, όπου η διείσδυση φυσικού αερίου στην ΕΕ-27 έχει σταθεροποιηθεί σε επίπεδα κοντά στο 28%, ενώ στην Ελλάδα αυξάνεται σταδιακά, φτάνοντας περίπου 12% το Πορεία σύγκλισης παρατηρείται και στον οικιακό τοµέα µετά τη δραστηριοποίηση των ΕΠΑ, αλλά η απόσταση από το µέσο όρο της ΕΕ-27 παραµένει πολύ µεγάλη. Ενώ στην Ελλάδα το µερίδιο του φυσικού αερίου το 2009 µόλις ξεπέρασε το 5%, στην ΕΕ- 27 κατά µέσο όρο η διείσδυση κυµαίνεται τα τελευταία χρόνια κοντά στο 40%. Προφανώς, υπάρχει ακόµα µεγάλο περιθώριο περαιτέρω διείσδυσης του φυσικού αερίου στο εγχώριο ενεργειακό ισοζύγιο. Αυτή η διαδικασία, ωστόσο, απαιτεί επενδύσεις, εκ µέρους των εταιρειών παροχής, αλλά και των καταναλωτών, στην κατασκευή της απαιτούµενης υποδοµής δικτύου και στην εγκατάσταση του εξοπλισµού. Η ανάληψη αυτών των επενδύσεων εµποδίζεται από τη δυσµενή οικονοµική συγκυρία. Έτσι, η εκµετάλλευση των αναµφισβήτητων περιβαλλοντικών ωφελειών από την υποκατάσταση των στερεών καυσίµων και του πετρελαίου µε Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 16

17 φυσικό αέριο απαιτεί τη µέγιστη δυνατή προσπάθεια και στήριξη εκ µέρους όλων των εµπλεκόµενων µερών. ιάγραµµα 2.3: ιείσδυση Φυσικού Αερίου σε τοµείς κατανάλωσης, Ελλάδα και ΕΕ-27 ιείσδυση Φυσικού Αερίου στην Ηλεκτροπαραγωγή 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Ελλάδα ΕΕ-27 ιείσδυση Φυσικού Αερίου στον Οικιακό Τοµέα 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Ελλάδα ΕΕ-27 ιείσδυση ΦΑ στη Βιοµηχανία 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Ελλάδα ΕΕ-27 Πηγή: Eurostat Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 17

18 2. Ο Ρόλος του Φυσικού Αερίου στην Ελλάδα 2.2 Συµβολή στους στόχους της εθνικής ενεργειακής πολιτικής Το φυσικό αέριο συµβάλλει σηµαντικά στην επίτευξη των στόχων της εθνικής ενεργειακής πολιτικής ( ιάγραµµα 2.4). Ο στόχος ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης αναδεικνύει τη σηµαντικότητα της επέκτασης του δικτύου µεταφοράς φυσικού αερίου προς τις υπόλοιπες περιοχές της χώρας. Με σηµαντικά χαµηλότερους συντελεστές εκποµπής αερίων θερµοκηπίου και SO x σε σχέση µε τα υπόλοιπα ορυκτά καύσιµα, το φυσικό αέριο συµµετέχει στην προστασία του περιβάλλοντος και την προσπάθεια αντιµετώπισης της κλιµατικής αλλαγής. Η χρήση του φυσικού αερίου σε ευέλικτες µονάδες ηλεκτροπαραγωγής το καθιστά αναγκαίο καύσιµο για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασµού κατά τη µετάβαση σε µια οικονοµία χαµηλών εκποµπών. Τέλος, καθώς τόσο ο βραχυπρόθεσµος προγραµµατισµός, όσο και ο µακροχρόνιος σχεδιασµός του ενεργειακού συστήµατος βασίζονται σε ελαχιστοποίηση του κόστους παροχής ενέργειας, η αυξανόµενη συµµετοχή του φυσικού αερίου και στις δυο διαδικασίες αναδεικνύει τη σηµαντικότητά του για την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και την καταπολέµηση της ενεργειακής πενίας. ιάγραµµα 2.4: Στόχοι του Μακροχρόνιου Ενεργειακού Σχεδιασµού Καταπολέµηση της Ενεργειακής Πενίας Ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς Ενέργειας Ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασµού Ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη Μακροχρόνιος Ενεργειακός Σχεδιασµός Αντιµετώπιση της κλιµατικής αλλαγής Προστασία του περιβάλλοντος Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας Πηγή: [6] Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 18

19 Πρόσφατη µελέτη του ΙΟΒΕ και ΕΜΠ για τις µακροχρόνιες ενεργειακές προοπτικές της χώρας επιβεβαίωσε το συµπέρασµα ότι το φυσικό αέριο καλείται να αναλάβει κρίσιµο ρόλο στην πορεία προς οικονοµία µε χαµηλές εκποµπές αερίων θερµοκηπίου και στην ελληνική περίπτωση. [10] Στο σενάριο αναφοράς της µελέτης, όπου οι στόχοι για το 2020 επιτυγχάνονται χωρίς να λαµβάνονται περαιτέρω µέτρα για τη µετέπειτα περίοδο, οι µονάδες Φυσικού Αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή είναι οι µόνες από τις συµβατικές µονάδες που αυξάνουν σηµαντικά το µερίδιο τους ( ιάγραµµα 2.5). Στο σενάριο χαµηλών εκποµπών, όπου επιτυγχάνονται οι φιλόδοξοι στόχοι µείωσης των εκποµπών αερίων θερµοκηπίου κατά 80% έως το 2050, χωρίς να υιοθετούνται οι αµφιλεγόµενες, στην Ελλάδα τουλάχιστον, τεχνολογίες της πυρηνικής ενέργειας και της αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα, το φυσικό αέριο αποτελεί το µοναδικό ορυκτό καύσιµο που παραµένει στο µείγµα καυσίµων, προκειµένου να εξασφαλίζεται η αξιοπιστία του συστήµατος. ιάγραµµα 2.5: Μείγµα τεχνολογιών στην παραγωγή ηλεκτρισµού στο σενάριο αναφοράς TWh Σενάριο αναφοράς Σενάριο χαµηλών εκποµπών TWh Λοιπές ΑΠΕ Υδροηλεκτρικά Φυσικό αέριο Πετρέλαιο Λιγνίτης Πηγή: [10] 2.3 Τιµές του φυσικού αερίου Το φυσικό αέριο πρέπει να συνεχίσει τη δυναµική πορεία διείσδυσης προκειµένου να επιτευχθούν οι στόχοι της εθνικής ενεργειακής πολιτικής. Πολύ σηµαντικό παράγοντα επιτυχίας σε αυτή την πορεία αποτελεί η ανταγωνιστικότητά του έναντι υποκατάστατων καυσίµων. Ωστόσο, η σηµαντική αύξηση της φορολογίας του φυσικού αερίου, χωρίς ανάλογη προσαρµογή στη φορολογία των υπόλοιπων καυσίµων θέτει σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων ενεργειακής πολιτικής. Ταυτόχρονα, η απότοµη µονοµερής αύξηση στη φορολογία των ενεργειακών προϊόντων στην Ελλάδα επηρεάζει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα της εγχώριας βιοµηχανίας. Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 19

20 2. Ο Ρόλος του Φυσικού Αερίου στην Ελλάδα Με την αλλαγή της τιµολογιακής πολιτικής της ΕΠΑ Αττικής από 1/10/2011, οι τελικές τιµές φυσικού αερίου και στις τρεις ΕΠΑ καθορίζονται µε βάση το κόστος αγοράς αερίου από τη ΕΠΑ, στο οποίο προστίθενται ένα σταθερό περιθώριο εµπορίας και οι φόροι. Το κόστος αγοράς αερίου, µε τη σειρά του, καθορίζεται κυρίως από την τιµολόγηση της εισαγωγής του καυσίµου µέσω των µακροπρόθεσµων συµβάσεων της ΕΠΑ µε την ρώσικη GAZPROM για το αέριο αγωγών και την αλγερινή Sonatrach για το υγροποιηµένο αέριο (LNG). Το κόστος προµήθειας φυσικού αερίου µέσω µακροχρόνιων συµβάσεων εξαρτάται από ένα καλάθι τιµών πετρελαιοειδών στην περιοχή της Μεσογείου. Σχετικά περιορισµένη ποσότητα φυσικού αερίου εισάγεται και υπό τη µορφή υγροποιηµένου αερίου µε τιµές αγοράς spot, κυρίως από µεγάλους καταναλωτές φυσικού αερίου, όπως ο Όµιλος Μυτιληναίος και η ΕΗ. Καθώς η Ελλάδα, προς το παρόν τουλάχιστον, θεωρείται χώρα τελικού προορισµού, δεν απολαµβάνει τα προνόµια στην τιµολόγηση που έχουν οι χώρες από όπου διαµετακοµίζεται το φυσικό αέριο. Έτσι, η τιµή του αερίου στα σηµεία εισαγωγής του στο σύστηµα είναι σχετικά υψηλή. Η Ελλάδα έχει την υψηλότερη τιµή αερίου που εισάγεται µέσω αγωγών ανάµεσα σε 12 ευρωπαϊκές χώρες για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία για το 2010 ( ιάγραµµα 2.6). Σε σύγκριση µε το µέσο όρο για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η τιµή εισαγωγών στην Ελλάδα ήταν υψηλότερη κατά 30%. ιάγραµµα 2.6: Τιµή του φυσικού αερίου που εισάγεται µέσω αγωγών το Ελλάδα Ουγγαρία Σλοβακία Σουηδία Τσεχία Ιταλία Πορτογαλία Γερµανία ΕΕ (Μ.Ο.) Ισπανία Βέλγιο Ιρλανδία Μεγ. Βρετανία $/10 7 kcal GCV Πηγή: [5] Από την άλλη πλευρά, πριν την επιβολή του ΕΦΚ, η Ελλάδα απολάµβανε ένα από τα ευνοϊκότερα πλαίσια φορολόγησης φυσικού αερίου στην Ευρώπη ( ιάγραµµα 2.7). Έχοντας µόνο µειωµένο συντελεστή ΦΠΑ, η φορολογική επιβάρυνση στην Ελλάδα Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών 20

Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο,

Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο, Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 22 Mαΐου 2013 Νέες πραγματικότητες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας Αντίκτυπος

Διαβάστε περισσότερα

Φορολόγηση της ενέργειας: η Επιτροπή προτείνει µεταβατικές περιόδους για τις υπό ένταξη χώρες

Φορολόγηση της ενέργειας: η Επιτροπή προτείνει µεταβατικές περιόδους για τις υπό ένταξη χώρες IP/04/121 Βρυξέλλες 28 Ιανουαρίου 2004 Φορολόγηση της ενέργειας: η Επιτροπή προτείνει µεταβατικές περιόδους για τις υπό ένταξη χώρες Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για την τροποποίηση της οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τ. Καρατάσσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 T. Karatassou Str., 117

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτικές Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος

Πολιτικές Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος Πολιτικές Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος Μισσός Βλάσης Ερευνητής του Παρατηρητηρίου Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων του ΙΝΕ ΓΣΕΕ, phd student Χαρακτηριστικά των σχημάτων ΕΕΕ στις χώρες τις Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Έντονο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (Η/Ε). Σύμφωνα με μελέτη που εκπόνησε η ΣΤΟΧΑΣΙΣ Σύμβουλοι Επιχειρήσεων ΑΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΩΣΗ ΜΕ ΑΡΧΕΙΟ. ΦΑΣΗ 1η

ΗΛΩΣΗ ΜΕ ΑΡΧΕΙΟ. ΦΑΣΗ 1η ΗΛΩΣΗ ΜΕ ΑΡΧΕΙΟ Το σύστηµα της ηλεκτρονικής υποβολής υποστηρίζει την εισαγωγή στοιχείων από εξωτερικό αρχείο. Ο σκοπός της εισαγωγής στοιχείων από αρχείο είναι η αποφυγή πολλαπλών πληκτρολογήσεων αν τα

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΣΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΗΣ

Η ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΣΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Η ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΣΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΗΣ Νίκος Καραβίτης Γιώργος Μανιάτης Σβέτοσλαβ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27)

Διαβάστε περισσότερα

Το Ενεργειακό δίλημμα της χώρας Αναπτυξιακό και Γεωπολιτικό

Το Ενεργειακό δίλημμα της χώρας Αναπτυξιακό και Γεωπολιτικό Το Ενεργειακό δίλημμα της χώρας Αναπτυξιακό και Γεωπολιτικό Μεταρρυθμίσεις με το Βλέμμα στο Μέλλον - Κύκλος ανοιχτών συζητήσεων στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Δημήτρης Παπακανέλλου, Επικεφαλής Συμβουλευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Τα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής και η ενίσχυση των φορολογικών εσόδων στην Ελλάδα

Τα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής και η ενίσχυση των φορολογικών εσόδων στην Ελλάδα ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τ. Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 T. Karatassou Str., 117

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΞΙΟΛΌΓΗΣΗ ΤΟΥ ΥΦΙΣΤΆΜΕΝΟΥ ΠΛΑΙΣΊΟΥ ΦΟΡΟΛΌΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΑΠΝΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ Svetslav Danchev. Υπεύθυνος τμήματος Μικροοικονομικής Ανάλυσης και Πολιτικής ΙΟΒΕ Γιώργος Μανιάτης. Υπεύθυνος τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

16 33 37 83 86 363 367 388 Πίνακας 29: 363 366 388 63 66 68 76 77 78 87 88 Böwer Michou Ungerer 333 373 376 377 378 383 386 387 388 388 - - - - - - - - - 1/4 - - - - - -. - - - -

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθμιζόμενα τιμολόγια σε συνθήκες ενεργειακής ανεπάρκειας

Ρυθμιζόμενα τιμολόγια σε συνθήκες ενεργειακής ανεπάρκειας ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. Ρυθμιζόμενα τιμολόγια σε συνθήκες ενεργειακής ανεπάρκειας Καθ. Νίκος Χατζηαργυρίου Αντιπρόεδρος και Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος ΙΕΝΕ, 2 η Εβδομάδα Ενέργειας 13 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση ΕΣΑΗ. Η λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΓΟΡΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 18 Μαρτίου 2011

Παρουσίαση ΕΣΑΗ. Η λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΓΟΡΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 18 Μαρτίου 2011 Παρουσίαση ΕΣΑΗ Η λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΓΟΡΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 18 Μαρτίου 2011 Μανώλης Κακαράς, Γενικός Διευθυντής ΕΣΑΗ, Καθηγητής ΕΜΠ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές 3η Ενότητα: «Αγορά Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα: Τάσεις και Προοπτικές» Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές Ηλίας Ντεμιάν Περιβαλλοντολόγος Ερευνητής ΙΟΒΕ Δομή παρουσίασης 1. Αποτύπωση της αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός: Όραμα βιωσιμότητας για την Ε λλάδα τ ου 2050

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός: Όραμα βιωσιμότητας για την Ε λλάδα τ ου 2050 Μακροχρόνιος σχεδιασμός: ενεργειακός Όραμα βιωσιμότητας για την Ελλάδα Πλαίσιο Το ενεργειακό μίγμα της χώρας να χαρακτηριστεί ιδανικό απέχει από Οιπολιτικέςγιατηνενέργειαδιαχρονικά απέτυχαν Στόχος WWF

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 2001-2010

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 2001-2010 ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 2001-2010 Σε εφαρµογή του άρθρου 3 του νόµου 2773/1999 (ΦΕΚ Α 286-22/12/99) περί «Απελευθέρωσης αγοράς ηλεκτρικής

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα Κοινή Γεωργική Πολιτική

Η νέα Κοινή Γεωργική Πολιτική Η νέα Κοινή Γεωργική Πολιτική Κέντρο Ευρωπαϊκής Πληροφόρησης Καλαμάτα, 2 Φεβρουαρίου 2014 Τάσος Χανιώτης Διευθυντής Οικονομικών αναλύσεων, προοπτικών και αξιολογήσεων ΓΔ Γεωργίας και Ανάπτυξης Υπαίθρου

Διαβάστε περισσότερα

Στρεβλώσεις στους ρυθμιζόμενους μηχανισμούς εκτός ΗΕΠ

Στρεβλώσεις στους ρυθμιζόμενους μηχανισμούς εκτός ΗΕΠ Στρεβλώσεις στους ρυθμιζόμενους μηχανισμούς εκτός ΗΕΠ Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας Τι αφορούν οι ΥΚΩ 1. Την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στους καταναλωτές των Μη διασυνδεδεμένων Νησιών και των Απομονωμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΝΟΜΟΣ

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΝΟΜΟΣ 2244/94 : Ρύθµιση θεµάτων Ηλεκτροπαραγωγής από Ανανεώσιµες Πηγές Ενέργειας, από Συµβατικά Καύσιµα και άλλες διατάξεις Oί ανανεώσιµες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) - αιολική, ηλιακή, γεωθερµία,

Διαβάστε περισσότερα

Ο εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός

Ο εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Σχεδιάζοντας το ενεργειακό μέλλον Σύνοψη Μελέτης του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών για την περίοδο 2015-2030 Ιούλιος 2014 Ο εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός Στην κατάρτιση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις και Πρωτοβουλίες της ΔΕΠΑ στις προκλήσεις της Οικονομικής Κρίσης Χάρης Σαχίνης Πρόεδρος & Δ/νων Σύμβουλος ΔΕΠΑ

Δράσεις και Πρωτοβουλίες της ΔΕΠΑ στις προκλήσεις της Οικονομικής Κρίσης Χάρης Σαχίνης Πρόεδρος & Δ/νων Σύμβουλος ΔΕΠΑ Δράσεις και Πρωτοβουλίες της ΔΕΠΑ στις προκλήσεις της Οικονομικής Κρίσης Χάρης Σαχίνης Πρόεδρος & Δ/νων Σύμβουλος ΔΕΠΑ 17 ο Εθνικό Συνέδριο Ενέργειας «Ενέργεια και Ανάπτυξη 2012» Η αγορά Φυσικού Αερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

Το εν λόγω ποσό πρέπει να αναγράφεται σε ευρώ στρογγυλεµένο στο πλησιέστερο ευρώ.

Το εν λόγω ποσό πρέπει να αναγράφεται σε ευρώ στρογγυλεµένο στο πλησιέστερο ευρώ. Οδηγίες συµπλήρωσης της δήλωσης INTRASTAT (ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ) Η δήλωση αυτή υποβάλλεται στην Υπηρεσία ΦΠΑ για κάθε µήνα µέχρι την 10 η µέρα του επόµενου µήνα που έπεται του µήνα αναφοράς. Σε περίπτωση που κάποιος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τετάρτη, 18 Απριλίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη εφαρμογών Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων σε Ελλάδα και Ευρώπη.

Ανάπτυξη εφαρμογών Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων σε Ελλάδα και Ευρώπη. ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΜΙΚΡΩΝ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Μέλος European Small Hydropower Association Ανάπτυξη εφαρμογών Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων σε Ελλάδα και Ευρώπη. Κώστας Βασιλικός Αντιπρόεδρος ΕΣΜΥΕ 1 Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α B ΤΡΙΜΗΝΟ 2014

ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α B ΤΡΙΜΗΝΟ 2014 ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α B ΤΡΙΜΗΝΟ 2014 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Σύνοψη... 3 2. Εξέλιξη ευρυζωνικών γραµµών... 4 3. Πορεία σύγκλισης µε τη υπόλοιπη Ευρώπη... 4 4. Ανάλυση µε βάση τον

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΤΕΕ, 8/11/2013 Ηλεκτρική ενέργεια, βιομηχανία, ανταγωνισμός,ανάπτυξη. Εισηγητής : Ζητούνης Θεόδωρος, MMM Tεχνικός διευθυντής ομίλου ΓΙΟΥΛΑ

Ημερίδα ΤΕΕ, 8/11/2013 Ηλεκτρική ενέργεια, βιομηχανία, ανταγωνισμός,ανάπτυξη. Εισηγητής : Ζητούνης Θεόδωρος, MMM Tεχνικός διευθυντής ομίλου ΓΙΟΥΛΑ Ημερίδα ΤΕΕ, 8/11/2013 Ηλεκτρική ενέργεια, βιομηχανία, ανταγωνισμός,ανάπτυξη Εισηγητής : Ζητούνης Θεόδωρος, MMM Tεχνικός διευθυντής ομίλου ΓΙΟΥΛΑ 1 Εισαγωγή θέματα 1. Εξέλιξη της Ελληνικής βιομηχανικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη Επιχειρηµατικότητα και Θέσεις Εργασίας

Πράσινη Επιχειρηµατικότητα και Θέσεις Εργασίας Πράσινη Επιχειρηµατικότητα και Θέσεις Εργασίας ιεθνής Συνάντηση για την Πράσινη Ανάπτυξη στην Πράξη Νίκος Χαραλαµπίδης Σητεία, 21 Σεπτεµβρίου 2010 Οικονοµική και περιβαλλοντική κρίση Συγκρουόµενες ή αλληλένδετες

Διαβάστε περισσότερα

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά 1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ 1.1 Γενικά Ο τοµέας της ενέργειας συνιστά σηµαντικό παράγοντα ανάπτυξης της Ελληνικής οικονοµίας. Η σηµερινή περίοδος αποτελεί τµήµα µίας µακράς µεταβατικής φάσης προς την «οικονοµία χαµηλού

Διαβάστε περισσότερα

Έμμεση φορολογία: ειδικοί φόροι κατανάλωσης στα οινοπνευματώδη ποτά, στα προϊόντα καπνού και στην ενέργεια

Έμμεση φορολογία: ειδικοί φόροι κατανάλωσης στα οινοπνευματώδη ποτά, στα προϊόντα καπνού και στην ενέργεια Έμμεση φορολογία: ειδικοί φόροι κατανάλωσης στα οινοπνευματώδη ποτά, στα προϊόντα καπνού και στην ενέργεια Προκειμένου να διασφαλίζεται η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και του ανταγωνισμού, η

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηλεκτρική Αγορά στην Ελλάδα

Η Ηλεκτρική Αγορά στην Ελλάδα 17 ο Εθνικό Συνέδριο Ενέργειας, «Ενέργεια & Ανάπτυξη 2012» Public Power Corporation SA Η Ηλεκτρική Αγορά στην Ελλάδα Corporate και ο ρόλος Presentation της ΔΕΗ Αρθούρος Ζερβός Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης (17) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27) Eurostat - Β τρίμηνο 2012 -

ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης (17) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27) Eurostat - Β τρίμηνο 2012 - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Απρίλιος 2015 Νο 5 Είναι αλήθεια ότι οι Έλληνες υπερφορολογούνται; της Γεωργίας Καπλάνογλου Επίκου ρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού

Διαβάστε περισσότερα

EXPOLINK 07. «Το. φυσικό αέριο στην Ελλάδα» ΗΜΕΡΙΔΑ. επιπτώσεις στο περιβάλλον. Θεσσαλονίκη 21 Απριλίου 2007

EXPOLINK 07. «Το. φυσικό αέριο στην Ελλάδα» ΗΜΕΡΙΔΑ. επιπτώσεις στο περιβάλλον. Θεσσαλονίκη 21 Απριλίου 2007 EXPOLINK 07 ΗΜΕΡΙΔΑ Σύγχρονες εξελίξεις στον ενεργειακό τομέα και επιπτώσεις στο περιβάλλον Θεσσαλονίκη 21 Απριλίου 2007 «Το φυσικό αέριο στην Ελλάδα» Σπύρος Παλαιογιάννης Χημικός, ΜΒΑ Αντιπρόεδρος ΙΕΝΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα Greenbuilding, 2 Ιουλίου 2009 - Αθήνα

Ημερίδα Greenbuilding, 2 Ιουλίου 2009 - Αθήνα Εναρμόνιση της Οδηγία 2006/32/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες 1 ο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ενεργειακή Απόδοση ΙΑΤΡΙΔΗΣ ΜΗΝΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.197 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), κατά τη διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07 Ιούλιος 2013 Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Σύνοψη Μελέτης Η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα εξαρτημένη από το

Διαβάστε περισσότερα

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27 Gr Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11 10,5 UK 10,4 E 9,2 P 9,1 SK 7,9 F 7,0 EU 27 6,4 Euro area 6,0 SL 5,6 NL 5,4 CY 5,3 I 4,6 A 4,6 B 4,1 D 3,3 2,7 DK 2,5 FIN Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Γιάννης Βουρδουµπάς Μελετητής-Σύµβουλος Μηχανικός Ελ. Βενιζέλου 107 Β 73132 Χανιά, Κρήτης e-mail: gboyrd@tee.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το πρόβληµα των εκποµπών

Διαβάστε περισσότερα

Σημερινή Κατάσταση και Προοπτικές της Ηλιακής Ενέργειας στην Ελλάδα. Ν. Α. ΚΥΡΙΑΚΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής ΑΠΘ Πρόεδρος ΙΗΤ

Σημερινή Κατάσταση και Προοπτικές της Ηλιακής Ενέργειας στην Ελλάδα. Ν. Α. ΚΥΡΙΑΚΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής ΑΠΘ Πρόεδρος ΙΗΤ Σημερινή Κατάσταση και Προοπτικές της Ηλιακής Ενέργειας στην Ελλάδα Ν. Α. ΚΥΡΙΑΚΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής ΑΠΘ Πρόεδρος ΙΗΤ Δυνατότητες Αξιοποίησης Ηλιακής Ενέργειας Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας (Φ/Β).

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο, για το μήνα

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία: Προετοιµασία για τις διακοπές ταξιδεύετε πάντα µε την Ευρωπαϊκή Κάρτα σας Ασφάλισης Ασθένειας (EΚΑA)?

Υγεία: Προετοιµασία για τις διακοπές ταξιδεύετε πάντα µε την Ευρωπαϊκή Κάρτα σας Ασφάλισης Ασθένειας (EΚΑA)? MEMO/11/406 Βρυξέλλες, 16 Ιουνίου 2011 Υγεία: Προετοιµασία για τις διακοπές ταξιδεύετε πάντα µε την Ευρωπαϊκή Κάρτα σας Ασφάλισης Ασθένειας (EΚΑA)? Στις διακοπές να περιµένετε το απροσδόκητο. Σχεδιάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φορολογική βάση

Τι είναι φορολογική βάση Διάλεξη 1 Αρχές φορολογίας 1 Πίνακας.3. Ελλάδα: Εξέλιξη φορολογικών εσόδων σε εκατ. ευρώ 1965 1975 1985 1995 7 8 9 1 11 Σύνολο φορολογικών εσόδων 1965 1975 1985 1995 7 8 9 1 11 Φόροι από εισόδημα και κέρδη

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 8 Μαΐου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τρίτη, 8 Μαΐου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τρίτη, 8 Μαΐου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας 1 Η ΕΛΕΑΒΙΟΜ και ο ρόλος της Η Ελληνική Εταιρία (Σύνδεσμος) Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α τριμήνου 2012 του Ομίλου ΔΕΗ

Αποτελέσματα Α τριμήνου 2012 του Ομίλου ΔΕΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ A.E. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 29 Μαΐου Αποτελέσματα Α τριμήνου του Ομίλου ΔΕΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Κύκλος εργασιών: 1.549,8

Διαβάστε περισσότερα

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή Αυστρία 1998 0 0 1999 1.1 1.7 2000 1.1 1.7 2001 0 0 2002 1.1 1.7 2003 0 0 2004 0 0 Βέλγιο 1998 0 0 1999 0 0 2000 1.2 2.2 2001 1.3 2.2 2002 1.3 2.2 2003 1.2 2.2 2004 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Επιδόσεις και Προοπτικές

Επιδόσεις και Προοπτικές Επιδόσεις και Προοπτικές Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς Περιεχόμενα 1. Αντικείμενο της μελέτης 2.Ο κλάδος της Ακτοπλοΐας στην Ελλάδα: Υφιστάμενη κατάσταση 3. Συμβολή της Ακτοπλοΐας στην Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΤΡΑ ΓΙΑ ΤΑ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΤΟ ΝΕΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ

ΚΙΝΗΤΡΑ ΓΙΑ ΤΑ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΤΟ ΝΕΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ Αθήνα, 20-2-2006 ΚΙΝΗΤΡΑ ΓΙΑ ΤΑ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΤΟ ΝΕΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ Οι προτάσεις του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) Ο ΣΕΦ έχει επανειλημμένως αποστείλει τεκμηριωμένες προτάσεις προς το

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα 2004R0917 EL 19.07.2007 004.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 917/2004 ΤΗΣΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 29ης Απριλίου 2004 για λεπτομέρειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ. Φορολογικοί συντελεστές στην Ελλαδα και στα κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) συμφωνα με τα στοιχεια της Eurostat

ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ. Φορολογικοί συντελεστές στην Ελλαδα και στα κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) συμφωνα με τα στοιχεια της Eurostat ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Τρίτη, 29 Μαΐου 2012 ΘΕΜΑ: Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Φορολογικοί συντελεστές στην Ελλαδα και στα κράτη Μέλη

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτϊςεισ από μεγάλθ διείςδυςθ ΑΠΕ ςτο πλαίςιο τθσ πολιτικισ 20-20-20

Επιπτϊςεισ από μεγάλθ διείςδυςθ ΑΠΕ ςτο πλαίςιο τθσ πολιτικισ 20-20-20 Επιπτϊςεισ από μεγάλθ διείςδυςθ ΑΠΕ ςτο πλαίςιο τθσ πολιτικισ 2-2-2 Παντελήσ Κάπροσ Καθηγητήσ Ενεργειακήσ Οικονομίασ ςτο ΕΜΠ Συνέδριο ENERTECH'11 Αθήνα 3 Σεπτεμβρίου 211 2 Η μεγάλθ ανάπτυξθ των ΑΠΕ ςτθν

Διαβάστε περισσότερα

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον»

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας - Κ.Α.Π.Ε. e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ»

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με την οικονομική υποστήριξη της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 27 Αυγούστου 2015 Αποτελέσµατα Β Τριµήνου / Α Εξαµήνου 2015 Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης Ο Όµιλος

Διαβάστε περισσότερα

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός Οι απόψεις του ΣΕΦ

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός Οι απόψεις του ΣΕΦ 25 4 2012 Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός Οι απόψεις του ΣΕΦ ΣΥΝΟΨΗ Πιο φιλόδοξους στόχους για τα φωτοβολταϊκά αλλά και για το σύνολο των ΑΠΕ προτείνει ο ΣΕΦ, τόσο σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα (2020),

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ: ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ: ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ: ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Παρουσίαση του J.M. Barroso, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 4ης Φεβρουαρίου 2011 Περιεχόμενα 1 I. Η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει έδαφος

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Λευκωσία, 29-03-2010 ΘΕΜΑ: «Το Εξωτερικό Εμπόριο της Κύπρου» Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου χαρακτηρίζεται από τις δυσανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά

Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά Στοιχεία και αριθμοί Στην παρούσα 3 η έκδοση της Ενεργειακής Επανάστασης παρουσιάζεται ένα πιο φιλόδοξο και προοδευτικό σενάριο σε σχέση με τις προηγούμενες δύο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 2020 ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 2020 ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ EL Η ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Μετά τη Λισσαβόνα: προς μια κοινωνία της γνώσης Η δομή των επαγγελματικών προσόντων αλλάζει Από τη μεσοπρόθεσμη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Οι εξαγωγές αποτελούν το «κλειδί» για την αναθέρµανση της ελληνικής οικονοµίας. Με δεδοµένη την αδυναµία της εγχώριας αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3)

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3) Μονάδα : Χιλιάδες Αυστρία 1978 661.30 2,040.10 8.40 162.40 84.00 3,188.00 208.40 1,139.30 315.70 1979 594.60 2,244.60 8.70 172.50 87.20 3,343.90 179.10 1,090.50 323.60 1980 37.30 2,301.90 9.00 183.70 91.00

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα Ενότητες: 1.1 Η παροχή θερμικής ενέργειας στα κτίρια 1.2 Τα συστήματα της σε ευρωπαϊκό & τοπικό επίπεδο 1.3 Το δυναμικό των συστημάτων της 1.1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Draft for discussion purposes only

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Draft for discussion purposes only ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Draft for discussion purposes only 1 2 3 4 Οι κύριες αρµοδιότητες της ενδυναµωµένης Ρυθµιστικής Αρχής συνοψίζονται ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον

Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον Βασίλης Θ. Ράπανος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αθηνών 28-11-2012 1 Μέτρα ή μεταρρύθμιση Στην περίοδο της μεταπολίτευσης έγινε μια ουσιαστική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΑ

ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΑ Θεσσαλονίκη, 15 Οκτωβρίου 2013 Νίκος Μαρίου Γενικός Διευθυντής Όμιλος Σιδενόρ Παραγωγή χάλυβα Συνέργειες στη σύγχρονη κοινωνία Χρήσεις και σημασία για την κοινωνία Τεχνολογίες/κατανάλωση

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις και πολιτική στον τομέα της ενέργειας

Προκλήσεις και πολιτική στον τομέα της ενέργειας Προκλήσεις και πολιτική στον τομέα της ενέργειας Εισήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 22ας Μαΐου 2013 Προκλήσεις και πολιτική στον τομέα της ενέργειας Συνεισφορά της Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των φωτοβολταϊκών στην εθνική οικονομία

Η συμβολή των φωτοβολταϊκών στην εθνική οικονομία ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Η συμβολή των φωτοβολταϊκών στην εθνική οικονομία Δρ. Αλέξανδρος Ζαχαρίου, Πρόεδρος ΣΕΦ Αθήνα, 14 Δεκεμβρίου 2012 ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Α. Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Πασχάλης Χαριζάνης Α. Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1. Κερί Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος η παραγωγή κεριού για

Διαβάστε περισσότερα

Νομοθετικές ρυθμίσεις για φωτοβολταϊκά

Νομοθετικές ρυθμίσεις για φωτοβολταϊκά Νομοθετικές ρυθμίσεις για φωτοβολταϊκά Ποιος υποσκάπτει την ανάπτυξη; Δρ. Αλέξανδρος Ζαχαρίου Πρόεδρος Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών 19 Δεκεμβρίου 2012 ΣΕΦ: το πρόσωπο της αγοράς Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις στην Αγορά Ηλεκτρισµού της Κύπρου Ενεργειακό Συµπόσιο ΙΕΝΕ 26 Ιανουαρίου 2012 Εισαγωγή Προτού προχωρήσω να αναλύσω το ρόλο της Αρχής Ηλεκτρισµού στο νέο περιβάλλον της απελευθερωµένης Αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εκπονήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030!

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030! ΕυρωπαϊκήΕνεργειακήΠολιτική Λ. Γούτα Χηµικός Μηχανικός ΣύµβουλοςΕνέργειας, Περιβάλλοντος &Ανάπτυξης Υποψήφια Βουλευτής Ν, Α Θεσ/νίκης, 2007 1 Ενέργεια και Περιβάλλον : υο προκλήσεις Οι αλλαγές των τελευταίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ 23 Ιουνίου 21 ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ Χωρίς όραμα για το μέλλον Χωρίς όραμα και σοβαρή αναπτυξιακή προοπτική για τα φωτοβολταϊκά, αλλά και για άλλες τεχνολογίες ΑΠΕ, είναι δυστυχώς το προτεινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

Όρια βαρέων μετάλλων για ΕΕ

Όρια βαρέων μετάλλων για ΕΕ Όρια βαρέων μετάλλων για ΕΕ αποβλήτων. Ακολουθούν τα όρια των βαρέων μετάλλων στα Ευρωπαϊκά πρότυπα για το κομπόστ και τα προϊόντα της αναερόβιας ζύμωσης, από το προσχέδιο της Έκθεσης για τα κριτήρια αποχαρακτηρισμού

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμόςό Ταξινόμηση Οικονομικά εργαλεία Τιμολογιακές πολιτικές Φόροι Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 1 Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις Εδώ και µια εικοσαετία, οι Έλληνες καταναλωτές έχουν εξοικειωθεί µε τους ηλιακούς θερµοσίφωνες για την παραγωγή ζεστού νερού. Απόρροια

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕξέλιξητωνΜικρώνΣυστημάτωνΑΠΕκαιΣΗΘ στην Ελλάδα ενόψει της Νέας Ενεργειακής Πολιτικής. Κώστας Τίγκας Δ/ντης Ενεργειακής Πολιτικής και Σχεδιασμού

ΕξέλιξητωνΜικρώνΣυστημάτωνΑΠΕκαιΣΗΘ στην Ελλάδα ενόψει της Νέας Ενεργειακής Πολιτικής. Κώστας Τίγκας Δ/ντης Ενεργειακής Πολιτικής και Σχεδιασμού ΕξέλιξητωνΜικρώνΣυστημάτωνΑΠΕκαιΣΗΘ στην Ελλάδα ενόψει της Νέας Ενεργειακής Πολιτικής Κώστας Τίγκας Δ/ντης Ενεργειακής Πολιτικής και Σχεδιασμού Η Ενεργειακή Πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης 10 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ. ασοπονία και αγορά προϊόντων ξύλου

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ. ασοπονία και αγορά προϊόντων ξύλου LOGO ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ ασοπονία και αγορά προϊόντων ξύλου ρ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Λάρισας E-mail: papad@teilar.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα