Από την επιμόρφωση εκπαιδευτικών στη δημιουργία μιας κοινότητας πρακτικής και μαθητείας: διεργασίες και δυναμική μιας πορείας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Από την επιμόρφωση εκπαιδευτικών στη δημιουργία μιας κοινότητας πρακτικής και μαθητείας: διεργασίες και δυναμική μιας πορείας"

Transcript

1 Από την επιμόρφωση εκπαιδευτικών στη δημιουργία μιας κοινότητας πρακτικής και μαθητείας: διεργασίες και δυναμική μιας πορείας Αλεξάνδρα Ανδρούσου Επίκουρη Καθηγήτρια Διδακτικής Μεθοδολογίας, ΤΕΑΠΗ, ΕΚΠΑ Με την συνεργασία των Κοραλία Αγαπητού, Παρασκευή Βλάχου, Αθηνά Γκότση, Μαριάνθη Καλαφάτη Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας, Απόφοιτοι Διδασκαλείου Νηπιαγωγών Αθηνών From teachers training to the creation of a community of practice and learning: elaboration and dynamics of a process Abstract This article describes an action research carried out in kindergartens of Athens by a team of teachers, in collaboration with a University professor who had the role of a critical advisor. We will describe the way in which we progressively put together a collaborative network, and the process through which we developed the team dynamic within a reflective framework of learning and acting: first between the primary school teachers and the students of the Department of Early Childhood Education, and then between the teachers and the faculty professor. We will in fact describe how we tried to - and to some extent achieved a community of practice. Περίληψη Στο άρθρο περιγράφεται μια έρευνα δράσης που έγινε σε νηπιαγωγεία της Αθήνας από μια ομάδα νηπιαγωγών σε συνεργασία με μια πανεπιστημιακό, που λειτούργησε ως κριτικός συνεργάτης. Θα παρουσιάσουμε αρχικά τον τρόπο με τον οποίο σταδιακά διαμορφώσαμε ένα δίκτυο συνεργασίας και τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες αναπτύχθηκε η δυναμική της ομάδας μέσα σε ένα αναστοχαστικό πλαίσιο μαθητείας και δράσης: Αρχικά ανάμεσα στις εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τους φοιτητές/τριες του Τμήματος Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία και στη συνέχεια ανάμεσα σε μια ομάδα εκπαιδευτικών και μια πανεπιστημιακό. Θα περιγράψουμε δηλαδή πώς προσπαθήσαμε και τελικά σε κάποιο βαθμό δημιουργήσαμε μια κοινότητα πρακτικής (community of practice). Ι. Εισαγωγή: Η Θεματική Εργαστηριακή Βδομάδα «Διαπολιτισμικής εκπαίδευσης» ως αφετηρία της πορείας Στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών του ΤΕΑΠΗ διοργανώνουμε οι διδάσκοντες/ουσες του Τμήματος τα τελευταία χρόνια Θεματικές Εργαστηριακές Βδομάδες (ΘΕΒ). Πρόκειται για μαθήματα συμπυκνωμένα στη διάρκεια μιας βδομάδας, με χαρακτήρα βιωματικό-εργαστηριακό. Μια τέτοια θεματική βδομάδα με θέμα την «Διαπολιτισμική Εκπαίδευση» διοργανώνω κάθε χρόνο με συναδέλφους εκπαιδευτικούς, μετανάστες, σκηνοθέτες, εμψυχωτές. Συμμετέχουν τριτοετείς φοιτήτριες του ΤΕΑΠΗ, νηπιαγωγοί του Διδασκαλείου Νηπιαγωγών καθώς και μεταπτυχιακοί φοιτητές/τριες του σεμιναρίου «Διδακτικές πρακτικές και ετερότητες». Ένα ετερογενές κοινό που για μια βδομάδα βιώνει τις δυσκολίες διαχείρισης της ετερότητας μέσα από πολλά ερεθίσματα όπως ταινίες, ασκήσεις ενσυναίσθησης, παιχνίδια ρόλων, παρουσιάσεις διδακτικών πρακτικών και ερευνητικών δεδομένων. Μια προσπάθεια δηλαδή σύνδεσης της θεωρίας με την πράξη μέσα από μια βιωματική διαδικασία Η εκπαιδευτική αυτή «καινοτομία» είναι μια ανοικτή διαδικασία. Αποτελεί ένα εργαστήριο το οποίο αξιολογείται από όλους τους συμμετέχοντες και τις συμμετέχουσες γραπτά. Η βασική ομάδα των εμψυχωτών εκπαιδευτικών και πανεπιστημιακών καταγράφουμε συστηματικά τη διαδικασία και την αξιολογούμε κάθε χρόνο. Με αυτό το τρόπο την επόμενη προτείνουμε αλλαγές 31

2 στη διαδικασία, στα περιεχόμενα, στις ταινίες που προβάλλουμε, στο υλικό που χρησιμοποιούμε και πάλι αξιολογούμε. Με άλλα λόγια εκτός από παιδαγωγικό έχει και διερευνητικό χαρακτήρα. Το ακαδημαϊκό έτος μετά από μια τέτοια ΘΕΒ τέσσερις νηπιαγωγοί που συμμετείχαν σε αυτή τη διαδικασία, ενδιαφέρθηκαν έντονα να πειραματιστούν στην τάξη τους με νέες προσεγγίσεις μετά την επιστροφή τους από τη μετεκπαίδευση. Συζητήσαμε τον τρόπο συνεργασίας μας και συμφωνήσαμε να οργανώσουμε από το Σεπτέμβριο του 2009 μια εκπαιδευτική έρευνα δράσης στα τέσσερα διαφορετικά νηπιαγωγεία τους στη περιοχή της Αθήνας. Ολες στη τάξη τους είχαν μεγάλη παρουσία παιδιών μεταναστών. Στο κείμενο που ακολουθεί προσπάθησα να αποτυπώσω τις διεργασίες που βιώσαμε και να καταγράψω αναλυτικά την πορεία αυτής της συνεργασίας από την δική μου οπτική γωνία. Για το λόγο αυτό χρησιμοποιώ το πρώτο πρόσωπο. Υλικό για την συγγραφή του άρθρου αυτού ήταν οι σημειώσεις από τις συναντήσεις μας και το ημερολόγιο μου, τα ημερολόγια των ίδιων των εκπαιδευτικών, καθώς και κομμάτια από κείμενο τους που αποτέλεσε παρουσίαση και ανάλυση της εκπαιδευτικής τους πρακτικής. Το κίνητρο γι αυτή την συνεργασία ήταν ισχυρό από την πλευρά των εκπαιδευτικών αλλά και από την δική μου. Στα χρόνια που εργάζομαι στο πανεπιστήμιο και συμμετέχω σε επιμορφώσεις εκπαιδευτικών καθώς και στη μετεκπαίδευση των νηπιαγωγών στο διδασκαλείο, αναζητώ τρόπους που θα επέτρεπαν να δημιουργηθεί ένας χώρος συνεχούς επικοινωνίας και συνεργασίας ανάμεσα στις νηπιαγωγούς και σε μένα ώστε αυτή η γέφυρα θεωρίας και πράξης να παραμένει ανοιχτή και να εμπλουτίζεται συνεχώς και μετά το πέρας των σπουδών τους. Ενώ πάντα υπήρχε ένα σχετικό ενδιαφέρον και ένας διάλογος στη διάρκεια των μαθημάτων, ήταν σαν ο κύκλος να έκλεινε και να μην ήταν δυνατόν η ενεργοποίηση να διατηρηθεί και μετά. Παραμέναμε δύο κλειστοί ξεχωριστοί κόσμοι: από την μία ο «ακαδημαικός» και από την άλλη ο κόσμος «της πράξης». Όταν η συγκεκριμένη ομάδα νηπιαγωγών διατύπωσε το αίτημα να συνεχίσουμε τη συνεργασία, να πειραματιστούμε μαζί και να συνεχίσουμε αυτό το γόνιμο διάλογο αναρωτήθηκα τι ήταν το διαφορετικό, γιατί για πρώτη φορά έσπαγε το φράγμα. Διαπίστωσα ότι η διαφοροποίηση προέκυψε από την έντονη διεργασία της Θεματικής Βδομάδας και την βιωματική της διάσταση, μαζί όμως με την επεξεργασία της θεωρίας παράλληλα. Μοιάζει σαν για πρώτη φορά να έγινε ορατή, σε επίπεδο συνειδητό η σύνδεση της θεωρίας με την πράξη και η δύναμη που μπορεί να δώσει σε εκείνους και εκείνες που δουλεύουν στην εκπαίδευση. Σαν η έρευνα δράσης να αποτυπωνόταν στις διεργασίες της ΘΕΒ και να πρόβαλε με τον τρόπο που ακριβώς θα ήθελα να γίνει κατανοητή: ως μεθοδολογικό εργαλείο που μπορεί να στηρίξει τους/τις εκπαιδευτικούς, να τους/τις ενδυναμώσει και να τους/τις επιτρέψει να δοκιμάσουν καινούργιους δρόμους (Elliott, 1993 McNiff, 1995). Αυτό με έκανε να στοχαστώ για τον τρόπο που τόσα χρόνια δουλεύω, να διερευνήσω τις επιλογές μου, να αναστοχαστώ και να προσπαθήσω να βρω κι άλλους παιδαγωγικούς τρόπους που να στηρίζουν τη μεθοδολογική διάσταση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και που να συνδέουν τη βιωματικήενεργητική μάθηση με την επιστημονική τεκμηρίωση και την ερευνητική διάσταση. Η καταγραφή αυτής της διαδρομής που ακολουθεί, έχει ως στόχο να φωτίσει τις διεργασίες και τις δυναμικές που αναπτύχθηκαν στo πλαίσιo αυτής της ομάδας. Τέλος μια πρώτη αποτίμηση μας επιτρέπει να διατυπώσουμε κάποιες προτάσεις για το πώς μπορούμε να διαμορφώσουμε κοινότητες πρακτικής μέσα από την έρευνα δράσης. ΙΙ. Από τη ΘΕΒ στη διαμόρφωση εκπαιδευτικής κοινότητας πρακτικής. Η εκπαιδευτική έρευνα δράσης Μια παράμετρος που λειτούργησε υποστηρικτικά στην όλη διαδικασία είναι η δύναμη της κοινότητας πρακτικών (Kimble, Hildreth, Bourdon, 2008) και η δυναμική που αναπτύχθηκε μέσω αυτής. Η ΘΕΒ έδωσε το χώρο και την ασφάλεια να δημιουργηθεί ένα αίσθημα του «ανήκειν» σε μια κοινή προσπάθεια όπου γίνονται ορατές όλες οι φάσεις μιας έρευνας δράσης: η διατύπωση του ερωτήματος, ο σχεδιασμός, η αξιολόγηση, ο επανασχεδιασμός και οι αλλαγές, η σημασία του αναστοχασμού (Kemmis McTaggart ). Αυτή η ανάδειξη των φάσεων μέσα από μια τόσο έντονα βιωματική διεργασία ενεργοποίησε το κίνητρο των συγκεκριμένων εκπαιδευτικών. Η έρευνα δράσης στη συνέχεια έδωσε έναν πιο συστηματικό προσανατολισμό σε αυτή τη διερεύνηση και μας επέτρεψε να συνδέσουμε τη θεωρία με την πράξη δουλεύοντας πλέον εκτός εκπαιδευτικού πλαισίου (Κατσαρού & Τσάφος, 2003). Βίωμα δηλαδή και στοχασμός- αναστοχασμός σε μια συνεχή διαδικασία διαμόρφωσης και αναδιαμόρφωσης της εκπαιδευτικής πράξης. 32

3 i. Διάγνωση της κατάστασης Το πρόβλημα. Το πρόβλημα που οι ίδιες οι νηπιαγωγοί βίωναν στα σχολεία τους και που μετατράπηκε σε αίτημα για την συνεργασία μας ήταν το «πώς θα διαχειριστούν το γεγονός ότι στις τάξεις τους υπάρχουν όλο και περισσότερα νήπια με διαφορετική κουλτούρα, θρησκεία και γλώσσα». Η Θεματική Βδομάδα ανέδειξε τη σημασία που έχει η αναγνώριση της μητρικής γλώσσας των νηπίων για την ισότιμη ένταξή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία. Το ζήτημα της μητρικής γλώσσας και της ανάδειξης της σημασίας της αποτελούσε άλλωστε και τον κεντρικό άξονα της ΘΕΒ. Αποτελεί επίσης μια από τις κυριότερες «αποκαλύψεις» που βιώνουν οι εν ενεργεία εκπαιδευτικοί στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας 1. Με δεδομένη την ομοιογένεια του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος και την αποσιώπηση κάθε διαφορετικότητας (εθνότητας, θρησκείας, γλώσσας), η κατανόηση της σημασίας της μητρικής γλώσσας (Cummins, 2003) για την διαχείριση της ετερότητας, συνιστά ένα μεγάλο βήμα και μια ανατροπή στις μέχρι τη στιγμή εκείνη κυρίαρχες παιδαγωγικές αντιλήψεις των νηπιαγωγών. Για τις συγκεκριμένες νηπιαγωγούς το πρώτο βήμα είχε γίνει: είχαν αναγνωρίσει τη σημασία της μητρικής γλώσσας και κυρίως είχαν αναγνωρίσει το ότι οι ίδιες εργαζόντουσαν όλα τα προηγούμενα χρόνια χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους το πλαίσιο. ii. Οι πρώτες απόπειρες Ερωτήματα και δυσκολίες Οι σχεδιασμοί Στην πρώτη μας συνάντηση κυριαρχούσαν διαπιστώσεις όπως «Ξέρεις κατάλαβα ότι είχα βαλτώσει αυτά τα χρόνια. Τα ίδια και τα ίδια!» «Όταν κατάλαβα τι νοιώθει ένα παιδί που δεν καταλαβαίνει τη γλώσσα που του απευθύνομαι, άρχισα να έχω ενοχές για το πώς ήμουνα όλα αυτά τα χρόνια». Αυτή την πρώτη ευφορία, διαδέχτηκαν τα πρώτα σύννεφα, οι πρώτες δυσκολίες. Όταν συναντηθήκαμε για να ορίσουμε με τι θα ασχοληθούμε και πώς θα οργανωθούμε, ξεκινήσαμε από το δεδομένο ότι θα αναζητήσουμε τρόπους να κάνουμε ορατές μέσα στην τάξη τις μητρικές γλώσσες των παιδιών. Συμφωνήσαμε ότι ο πρώτος μας στόχος θα ήταν να βρούμε: «Πώς θα υποδεχτούν τα νήπια στο νηπιαγωγείο; Πώς θα μιλήσουν με τους γονείς που δεν μιλούν Πρόελληνικά;». Από τα πρώτα αυτά ερωτήματα οδηγηθήκαμε στις πρώτες σκέψεις της οργάνωσης της υποδοχής και των πιθανών ιδεών για αλλαγές. Στο σημείο αυτό αναδείχτηκαν οι πρώτες δυσκολίες: οι ιδέες έπεφταν βροχή αλλά αποκομμένες από το εκπαιδευτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο καλούνταν να δράσουν. Σκέφτονταν λύσεις χωρίς να έχουν εντάξει στην προβληματική τους το ίδιο το πλαίσιο. Η δική μου παρουσία διακριτική. Παρακολουθούσα την μεταξύ τους έντονη συζήτηση, και κυρίως πρόσεχα σε ποια σημεία διαφαινόταν ανασφάλεια και φόβος. Εκεί παρενέβαινα δίνοντας κάθε φορά ένα παράδειγμα από άλλη χώρα, μια εμπειρία που είχα ζήσει ή εφαρμόσει και τα αποτελέσματά τους. Δεν πρότεινα λύσεις αλλά έβαζα ερωτήματα: «Μήπως να το σκεφτούμε αλλιώς;». Στους φόβους τους αποτυπωνόταν όλες οι αγκυλώσεις του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος: πώς θα αντιμετώπιζαν τις συναδέλφους στις οποίες ξαφνικά θα έλεγαν ότι θα χρησιμποποιήσουν τα πραγματικά ονόματα των παιδιών, πώς θα αντιδράσουν οι έλληνες γονείς, τι θα πει η σχολική σύμβουλος; Αλλά ο μεγαλύτερος άρρητος φόβος ήταν ο ίδιος τους ο εαυτός: πώς θα κάνουν αυτό το νέο βήμα; Πώς θα ξεφύγουν από την πεπατημένη από τη δική τους προσωπική «βολή» τόσων ετών; Πώς θα ξανοιχτούν σε άγνωστες περιοχές με άγνωστα αποτελέσματα; Στη δεύτερη συνάντηση προετοιμασίας, οι φόβοι είχαν μετακινηθεί από τους άλλους εταίρους της εκπαιδευτικής διαδικασίας, στο ίδιο το θέμα: τις μητρικές γλώσσες και την παρουσία τους στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ερωτήσεις όπως «μα πώς ξέρουμε ότι θέλουν αυτή τη γλώσσα να την αναγνωρίσουν οι γονείς;», «γιατί να αναζητήσουμε τα ονόματά τους αφού οι ίδιοι οι γονείς δίνουν 1 Τόσο στην ανάδειξη του συγκεκριμένου προβλήματος όσο και στη διερευνητική πραγμάτευσή του συνέβαλε ουσιαστικά και η σειρά «Κλειδιά και Αντικλείδια» (Ανδρούσου, 2004), που τους δόθηκε ως βιβλιογραφικό υποστηρικτικό υλικό, το οποίο είναι γραμμένο με τρόπο που να ενισχύει αυτό το διερευνητικό χαρακτήρα και συνδέει απτά την θεωρία με την πράξη. Πρόκειται για 34 τίτλους με θέματα που άπονται της διαχείρισης της ετερότητας στην εκπαιδευτική διαδικασία. Το υλικό βρίσκεται διαθέσιμο στην ιστοσελίδα 33

4 ελληνικά ονόματα στα παιδιά τους;» ή «μα πρέπει να ξέρουμε τόσες γλώσσες δηλαδή;» αναδείκνυαν πόσο βαθειά ριζωμένη ήταν η κυρίαρχη οπτική και πρακτική που υιοθετούσαν ασυνείδητα για χρόνια. Παρόλο δηλαδή που είχαν βίωσει μέσα από τα εργαστήρια της ΘΕΒ και στη συνέχεια αποδεχτεί διανοητικά την σημασία της μητρικής γλώσσας, και ενώ είχαν αποφασίσει να δουλέψουν αυτό το θέμα διαφορετικά, στο βάθος, η χρόνια βιωμένη αντίληψή τους για τη μία και μοναδική γλώσσα στο σχολείο εμφανιζόταν ξανά. Ήταν σημαντικό, και το καταλάβαινα, ότι τα μοιραζόντουσαν και ότι άκουγαν ανακουφισμένες τις δικές μου παρεμβάσεις που ήταν: «Μήπως να δοκιμάσουμε μικρά πράγματα και να δούμε τις αντιδράσεις και να ανασχεδιάσουμε; Μπορεί να μην το πετύχουμε με την πρώτη;». Για πρώτη φορά γίνονταν αντιληπτά και απτά τα βήματα μιας έρευνας δράσης: θέτουμε ερωτήματα, σχεδιάζουμε, υλοποιούμε, αξιολογούμε και πάλι από την αρχή. Η διαδικασία της ανταλλαγής σε ένα επιτρεπτικό πλαίσιο όπου η καθεμία τολμούσε να πει τις αγωνίες και τα ερωτηματικά χωρίς να ανησυχεί για το πώς θα το πάρουν οι υπόλοιπες, λειτουργούσε σαν ένα δίχτυ ασφαλείας που τους επέτρεπε να δοκιμάσουν. Δεν ήταν μόνο η δική μου παρουσία. Ήταν κυρίως το ό,τι μοιραζόντουσαν κοινές αναφορές και βιώματα και αυτό τους έδινε τη δύναμη της εκκίνησης. Να δοκιμάσουν αφού δεν είναι μόνες τους. «Θα το μοιραστούμε το «λάθος», την πιθανή αποτυχία και ίσως να μάθουμε και κάτι από αυτό», επέμενα συνεχώς. «Τα λάθη θα μας επιτρέψουν να σκεφτούμε τι δεν πήγε καλά και γιατί». Ο αναστοχασμός άρχιζε να γίνεται κατανοητός όχι μόνο ως μεθοδολογία, αλλά και ως μέρος μιας διαδικασίας δημιουργικής και ανακουφιστικής. iii. Από το σχεδιασμό στη δράση: Το παράδειγμα των εθνικών γιορτών Το πέρασμα στην εκπαιδευτική πράξη ήταν βέβαια δύσκολο, αλλά είχε εντυπωσιακά αποτελέσματα: στις πρώτες δραστηριότητες υποδοχής των νηπίων όπου υπήρχαν καρτέλες με τα ονόματα των παιδιών όπως οι γονείς τα ήθελαν (με το αλφάβητο της γλώσσας τους) και στα ελληνικά, κάθε ομάδα αντέδρασε διαφορετικά. Για όλες όμως ήταν μια θετική εμπειρία: τα παιδιά εκφραζόντουσαν, συμμετείχαν. Τα πρώτα χαμόγελα συνενοχής από τους γονείς, τα πρώτα βλέμματα ευγνωμοσύνης άνοιξαν το δρόμο για την συνέχεια. Είχαμε μια πρώτη επιτυχία. 2 Η επικοινωνία μεταξύ μας πολλαπλασιάστηκε ηλεκτρονικά. Η καθεμία κατέγραφε την εμπειρία της, σχολιάζαμε οι υπόλοιπες, δίναμε ιδέες, ανταλλάσσαμε συστηματικά απόψεις και εμπειρίες. Τα ημερολόγια έγιναν εν μέρει ηλεκτρονικά και στην πράξη αποδείχτηκε η χρησιμότητα των καταγραφών και της παρατήρησης για την έρευνα δράσης (για τη σημασία των καταγραφών και της παρατήρησης σε μια έρευνα δράσης βλ. Kemmis & McTaggart, 1988: McNiff et al. 1996: Altrichter et al., 1993: ). Γίνονταν επίσης τακτές συναντήσεις της ομάδας μαζί μου τουλάχιστον μια φορά το μήνα. Στην συνέχεια και αφού πλέον είχαν δημιουργηθεί συνθήκες εμπιστοσύνης και ανταλλαγής μεταξύ των γονέων και των νηπιαγωγών, και με δεδομένες τις ανησυχίες και τα ενδιαφέροντα της ομάδας, θελήσαμε να διαπραγματευτούμε ένα άλλο δύσκολο και αποσιωπημένο θέμα για τις σχολικές τάξεις: το ζήτημα των εθνικών γιορτών και τι καταλαβαίνουν τα ξένα παιδιά αλλά και τα ελληνόπουλα σε αυτές. Ήταν ένα θέμα πολύ δύσκολο. Εκτός από τα ζητήματα διαχείρισης των ξένων παιδιών έμπαιναν και άλλα ζήτηματα. Τι στόχο έχουν οι εθνικές γιορτές στο νηπιαγωγείο; Τι μπορούν πραγματικά να κατανοήσουν τα παιδιά; Τι σημαίνει ιστορικός χρόνος γι αυτή την ηλικία; Πώς θα ξεφύγουμε από την στερεότυπη αντίληψη για τις εθνικές γιορτές (ποιήματα, παρελάσεις, σημαίες κλπ); Πώς θα αντιδράσουν οι συνάδελφοι αν δοκιμάσουμε κάτι διαφορετικό; Ο προβληματισμός γύρω από αυτό το θέμα διήρκεσε αρκετό καιρό. Την πρώτη φορά που συζητήθηκε αυτή η ιδέα έμοιαζε ακατόρθωτο. Δεκάδες δυσκολίες εμφανίζονταν στο τραπέζι. Σιγά σιγά αποκαλύφτηκε ότι το δυσκολότερο σημείο από όλα ήταν η δική τους ανασφάλεια καταρχήν με το ίδιο το θέμα της 25 ης Μαρτίου και μετά με το πώς το περνάμε σε παιδιά αυτής της ηλικίας. Το απόσπασμα από το ημερολόγιο μιας νηπιαγωγού είναι ενδεικτικό αυτής της στάσης: Όταν άκουσα για πρώτη φορά ότι ένας από του στόχους που θα δουλέψει φέτος η ομάδα μας ήταν η προσέγγιση μια εθνικής γιορτής, για να είμαι ειλικρινής, δεν ενθουσιάστηκα και πάρα πολύ Ένιωσα σαν να μου κόπηκε λιγάκι η φόρα μετά από τις τόσες καινοτομίες με τις οποίες καταπιαστήκαμε από την αρχή της χρονιάς φέτος. Πίστευα ότι δεν θα είχα την ανάλογη έμπνευση, όπως δεν την έχω τόσα χρόνια όταν προσεγγίζω τις εθνικές γιορτές. Τις είχα 2 Για μια αναλυτική περιγραφή των δραστηριοτήτων για την γλώσσα βλ. Αγαπητού κ.ά., υπό δημοσίευση, Περιοδικό Πολύδρομο. 34

5 συνδέσει με ένα μονότονο, συνεχώς επαναλαμβανόμενο και αρκετά «διεκπεραιωτικό» τρόπο και για άλλη μια φορά έπιασα τον εαυτό μου να αναρωτιέται «Αλήθεια, τι από όλα αυτά που κάνουμε στις εθνικές γιορτές πραγματικά αγγίζει τα παιδιά του νηπιαγωγείου; Πώς είναι δυνατόν να αντιληφθούν τον ιστορικό χρόνο και τα ιστορικά γεγονότα αποστηθίζοντας απλά ποιήματα και τραγούδια; Άραγε τους μένει κάτι από όλα αυτά;». Η στοχαστική συζήτηση και η σταδιακή ανάδειξη των προβλημάτων επέτρεπε να αναζητήσουμε λύσεις. Συζητήσαμε εκτενώς τι γιορτάζουμε ακριβώς αυτή την ημερομηνία, ποια είναι τα μηνύματα που μπορούν να καταλάβουν τα παιδιά αυτής της ηλικίας ώστε να έχουν ένα νόημα για τα ίδια. Με άλλα λόγια γινόταν κατανοητή η σημασία των ερωτημάτων και της διατύπωσης του στόχου στην διάρκεια του σχεδιασμού της εκπαιδευτικής πράξης. Τα ερωτήματα ήταν δημιουργικές αφορμές για ψάξιμο στο διαδίκτυο, στη βιβλιογραφία, στα βιβλία τέχνης, στα μουσεία. Μια διαδικασία πραγματικά ερευνητική που δήρκεσε περίπου 15 μέρες. Η μία έβρισκε μια εικόνα, η άλλη διάβαζε ένα άρθρο για το 1821, όλες αναρωτιόντουσαν για τις παιδαγωγικές δραστηριότητες. Η συνέχεια της αφήγησης από την ίδια νηπιαγωγό στο ημερολόγιό της επιβεβαιώνει αυτή τη σταδιακή αλλαγή και κυρίως πώς το (ανα)στοχαστικό κλίμα συνέβαλε στην αποτελεσματικότερη λειτουργία και της ομάδας και κάθε νηπιαγωγού ξεχωριστά. Όταν όμως αρχίσαμε να συζητάμε επί της ουσίας και θέσαμε ρεαλιστικούς στόχους, όταν αρχίσαμε να φανταζόμαστε πώς θα μπορούσαμε να στήσουμε εμείς το δικό μας εποπτικό υλικό, να συνδημιουργούμε και να μας συνεπαίρνουν ένα σωρό απίθανες ιδέες, γυρίζοντας την πλάτη στις «έτοιμες συνταγές», άρχισα να βλέπω τα πράγματα με άλλο μάτι.. Συνειδητοποίησα τότε προς μεγάλη μου έκπληξη ότι δεν μου έφταιγε κανείς άλλος, εκτός από τον ίδιο μου τον εαυτό, για το γεγονός ότι κάθε χρόνο αντιμετώπιζα τις εθνικές γιορτές με την ίδια «χλιαρή» διάθεση. Δεν μπορούσα καν να φανταστώ ότι για πρώτη φορά ένιωθα τόσο μεγάλο ενθουσιασμό σχεδιάζοντας τρόπους προσέγγισης για την επέτειο της 25 ης Μαρτίου. Ώρες ατελείωτες στο διαδίκτυο προς αναζήτηση «φρέσκου» και λειτουργικού υλικού, επιλογή από προσωπικά και πολλές φορές συναισθηματικής αξίας αντικείμενα που τα φαντάστηκα να παίζουν βασικό ρόλο στο πρωτόγνωρο αυτό εγχείρημα. Το ίδιο κλίμα αναδεικνύει, στις ίδιες επιφυλάξεις και τη σταδιακή άρση τους αλλά και στην εναλλακτική προοπτική που σταδιακά διαμορφώθηκε, εστιάζει και μια άλλη νηπιαγωγός στο δικό της ημερολόγιο: Πώς γίνεται να κάνεις μια εθνική γιορτή ενδιαφέρουσα για τα νήπια; Χρόνια τώρα, όσο κι αν το έψαχνα άκρη δεν εύρισκα! Μέχρι που η Αλεξάνδρα πρότεινε αυτή τη χρονιά να ασχοληθούμε με τις γιορτές Συμφωνήσαμε Φαντάζομαι πως η κάθε μια στηριζόταν στη διπλανή της και όλες μαζί στην Αλεξάνδρα Κι ενώ στην αρχή είχαμε πολλές επιφυλάξεις, καμιά μας πιστεύω δεν μπορούσε να φανταστεί πόσο ενδιαφέρουσα εξέλιξη μας επιφύλασσε το συγκεκριμένο θέμα! Συνειδητοποίησα πως μερικές φορές κρατάμε πραγματικά εγκλωβισμένη τη σκέψη μας μέσα σε οπτικές-μονόδρομους! Ένα μόνο «κλικ» αν μετατοπιστούν αυτές οι οπτικές, είναι αρκετό για να ανακαλύψουμε μέσα στο μυαλό μας έναν ολόκληρο κόσμο που λίγα λεπτά πριν θα θεωρούσαμε ότι δεν υπήρχε!... Μέσα σε αυτό το επιτρεπτικό και εμπιστευτικό κλίμα οι προτεινόμενες λύσεις δεν αποτελούσαν θεωρητικά πορίσματα προς εφαρμογή ούτε αντλούσαν το κύρος τους από την θεωρητική ακαδημαϊκή πλαισίωσή τους. Ήταν προτάσεις προς διερεύνηση, υποθέσεις ουσιαστικά δράσης, που δοκιμάζονταν αναμορφούμενες στο εκάστοτε εκπαιδευτικό πλαίσιο. Αντλούσαν ουσιαστικά το κύρος τους από την ευελιξία τους και τη δυνατότητά τους να δώσουν απαντήσεις στις ανάγκες της συγκεκριμένης κάθε φορά εκπαιδευτικής δράσης. Καταγράφοντας και αναλύοντας οι ίδιες την διαδικασία προετοιμασίας των γιορτών στα νηπιαγωγεία τους, σημειώνουν: «Μπήκαμε λοιπόν στη διαδικασία να πειραματιστούμε προσπαθώντας να χρησιμοποιήσουμε διαφορετικά παιδαγωγικά μέσα και ταυτόχρονα, να συνεχίσουμε τη δουλειά που ξεκινήσαμε σε σχέση με την ένταξη όλων των παιδιών και την προσπάθεια συνεργασίας με τους γονείς, μέσα σε ένα πλαίσιο που δεν θα απέκλειε κανένα, αντίθετα, θα έδινε σε κάθε παιδί τη δυνατότητα να συμμετέχει εξίσου. Στοχεύσαμε στο να προσεγγίσουν τα νήπια την έννοια του ιστορικού χρόνου, να αποκτήσουν εικόνα για τον τρόπο ζωής και τα προβλήματα διαβίωσης μιας οικογένειας της εποχής εκείνης, που σε μεγάλο βαθμό συνέβαλαν στο ξέσπασμα 35

6 της επανάστασης και τέλος, να προσεγγίσουν τις έννοιες Ελευθερία Σκλαβιά Επανάσταση». Η πρόταση μου έτσι για το κουτί που θα έφερνε το παρελθόν απτό μέσα στην τάξη, τις ενθουσίασε, γιατί είχε ωριμάσει η ιδέα και είχε συνδυαστεί η εμπειρία τους αφενός με την κατανόηση του πλαισίου των τάξεών τους και αφετέρου με τους παιδαγωγικούς στόχους και την παιδαγωγική τους πρακτική. Οι ίδιες σημεινώνουν στις καταγραφές τους: «Η πρόταση της Αλεξάνδρας μας κινητοποίησε να αναζητήσουμε τα σημεία εκείνα της ιστορικής αλήθειας που είναι πραγματικά σε θέση να αντιληφθούν τα νήπια και στη συνέχεια να επινοήσουμε ένα σενάριο δελεαστικό που θα αφήνει χώρο ενεργητικής συμμετοχής σε όλα τα παιδιά της ομάδας μας» «Με δεδομένη τη δυσκολία αντίληψης του ιστορικού χρόνου λόγω της ηλικίας των παιδιών και προκειμένου να κινητοποιήσουμε το ενδιαφέρον τους, χρησιμοποιήσαμε ως μέσον σύνδεσης με το παρελθόν ένα «μαγικό κουτί» (μια χρονομηχανή) που με εικόνες, φωτογραφίες, γράμματα, ένα ημερολόγιο και διάφορα αντικείμενα μας ταξίδεψε πίσω στο χρόνο σε μια εποχή πολύ διαφορετική από τη δική μας, τότε που η Ελλάδα, όπως και πολλές άλλες χώρες, ήταν σκλαβωμένη στην Οθωμανική αυτοκρατορία που είχε αρχηγό της το σουλτάνο». Υποστηρικτικά σε αυτόν το προσανατολισμό λειτούργησε και η στάση τόσο των ίδιων των παιδιών όσο και των γονιών τους, στην οποία, όπως φάνηκε, εστίασαν με διαφορετικό πλέον τρόπο. Το επιτρεπτικό και διερευνητικό κλίμα που άρχισε να καλλιεργείται μέσα στην δική μας ομάδα, η εμπιστοσύνη που σε κάποιο βαθμό χαρακτήριζε πλέον τις σχέσεις μεταξύ των νηπιαγωγών αλλά και τις σχέσεις τους μαζί μου, εφόσον τουλάχιστον σε κάποιες φάσεις ήμουν όχι η απόμακρη πανεπιστημιακός αλλά ένα μέλος της ερευνητικής ομάδας, άρχισε να μεταφέρεται και εντός τάξης και φαίνεται ότι διαφοροποίησε σε κάποιο βαθμό τη ματιά τους απέναντι στην εκπαιδευτική πράξη. Οι ίδιες άλλωστε αποτυπώνουν ξεκάθαρα αυτή τη σταδιακή αλλαγή: «Είδαμε σταδιακά τα παιδιά «να ξεκλειδώνουν» καθώς ένιωθαν αποδεκτά και ισότιμα μέλη της ομάδας, να εκδηλώνονται όλο και πιο αυθόρμητα, δειλά-δειλά να τολμούν να δημοσιοποιούν τα μικρά «μυστικά» της ιδιαίτερης κουλτούρας τους, να χαίρονται ανταλλάσσοντας εμπειρίες και γνώσεις Αυτές οι ανταλλαγές τα βοήθησαν να γνωριστούν καλύτερα με αποτέλεσμα να αρχίσουν να αποδέχονται και να κατανοούν περισσότερο το ένα το άλλο και να συνεργάζονται μεταξύ τους πολύ καλύτερα». Οι ποικίλες μάλιστα ιδέες που συζητιούνταν και τις οποίες όλο και με μεγαλύτερο ενδιαφέρον άρχιζαν να προσέχουν, τις έκανε πιο δεκτικές και απέναντι στις ιδέες των νηπίων. Και αυτή η επικοινωνία λειτουργούσε αμφίδρομα. Και τα ίδια τα νήπια μέσα από αυτή τη διαδικασία φαίνεται ότι βρήκαν χώρο να κινηθούν και να εκφρασθούν, όπως επισημαίνει στο ημερολόγιό της μία νηπιαγωγός: «Μέσα σε ένα πλαίσιο επιτρεπτικό, όπου οι δραστηριότητες αναδύονταν μέσα από τις δικές τους αναζητήσεις, συμμετείχαν με πραγματικό ενδιαφέρον, αφού εύρισκε το καθένα το δικό του χώρο για να ανήκει μέσα σε μια ομάδα, όπου τελικά η διαφορετικότητα δημιουργούσε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πραγματικότητα». III. Αποτίμηση της δράσης - Συζήτηση Αποτιμώντας σήμερα από την δική μου πλευρά, αυτή την πρώτη φάση της έρευνας δράσης αφού φέτος συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε, ενώ προστέθηκε άλλη μια νηπιαγωγός σε αυτό το άτυπο δίκτυο μας- θα στεκόμουν στα εξής σημεία: 1. Η διαδικασία αυτή ανέδειξε με τον πιο απτό τρόπο τη σημασία συνεργασίας πανεπιστημίου σχολείου για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών αλλά και για την παραγωγή νέας γνώσης (Darling-Hammond, 2006: 302). Η συνεργασία αυτή δεν μπορεί παρά να έχει τη μορφή μιας έρευνας δράσης με την σημασία της συνεχούς ανατροφοδότησης που επιτρέπει αυτή η μεθοδολογία για όλους τους εταίρους μιας τέτοιας διαδικασίας (Catelli et al., 2000 Tsafos, 2009). Είναι προφανές ότι μόνο όταν οι εκπαιδευτικοί είναι πραγματικά συμμέτοχοι μιας διαδικασίας μπορούν να ξεπεράσουν τις χρόνιες αγκυλώσεις του ελληνικού 36

7 εκπαιδευτικού συστήματος και να δοκιμάσουν νέους δρόμους (Ξωχέλλης, 2005 Παπαναούμ, 2005). Γιατί αυτή η προσέγγιση δεν αντιμετωπίζει τον εκπαιδευτικό ως τεχνικό, που μέσω της ακαδημαϊκής θεωρίας γνωρίζει μια πράξη πρότυπο, την οποίο καλείται στη συνέχεια να εφαρμόσει. Αντίθετα θεωρώντας τον επαγγελματία του επιτρέπει και παράλληλα τον υποστηρίζει στη διαδικασία συνειδητοποίησης της αξίας της πρακτικής γνώσης, που προκύπτει από την ίδια την εκπαιδευτική πράξη, έτσι όπως αυτή ενσωματώνει, αναμορφώνει και επεκτείνει τη θεωρία (Σαλτερής, 2006). 2. Ανέδειξε επίσης το πόσο μεγάλη δύναμη για την εκπαίδευση εκπαιδευτικών έχουν οι κοινότητες πρακτικών (Yildirim, 2008 Hansman, 2008). Από την εμπειρία αυτής της συνεργασίας αναδείχτηκε ολοφάνερα ότι ο καθένας και η καθεμία «μαθαίνει» όχι ατομικά αλλά όταν εμπλέκεται σε μια συλλογική διαδικασία μάθησης και μοιράζεται τα ερωτηματικά και τις αγωνίες με τους άλλους (Sachs, 1997). Η μάθηση δεν προέκυπτε μόνο από τις γνώσεις και τις ιδέες που μοιραζόμασταν. Προέκυπτε από τον τρόπο με τον οποίο όλες «έβλεπαν» μέσα από τις ηλεκτρονικές καταγραφές και τις συναντήσεις μας, τον τρόπο με τον οποίο οι άλλες εργαζόντουσαν. Αυτές οι διασταυρούμενες ματιές λειτουργούσαν σαν καθρέφτης που επέτρεπε να βλέπουν τις δικές τους πρακτικές. Σε αυτή την διαδικασία «αναγνώριζαν» ομοιότητες και διαφορές στις διδακτικές τους πρακτικές, σημεία σύγκλισης και απόκλισης. Η «τάξη τους» έπαψε να είναι ένας κλειστός κόσμος και έγινε ένα εργαστήρι διερεύνησης, μια ανοιχτή εκπαιδευτική διαδικασία ανοιχτή στην κοινότητα πρακτικών, δηλαδή εμάς τις υπόλοιπες. Αυτό άλλωστε επέτρεψε στην πορεία να πειστούν να παρουσιάσουν την δουλειά τους καταρχήν στην ΘΕΒ της επόμενης χρονιάς όπου από εκπαιδευόμενες πέρασαν στην θέση των εκπαιδευτών. Αυτό το πέρασμα από την μια θέση στην άλλη λειτούργησε ενισχυτικά προς την διαδικασία διαμόρφωσης της κοινότητας πρακτικών αλλά και προς την ενδυνάμωσή τους ως εκπαιδευτικών που ερευνούν και παρουσιάζουν το έργο τους. Η παρουσία τους στη προετοιμασία της ΘΕΒ τους έδειξε τον τρόπο με τον οποίο μια τέτοια παρέμβαση οργανώνεται, σχεδιάζεται, αξιολογείται, ανασχεδιάζεται. Την προηγούμενη χρονιά είχαν βιώσει την έρευνα-δράσης και είχαν κινητοποιηθεί μέσα από αυτή τη συνειδητοποίηση. Την επόμενη συμμετείχαν οι ίδιες, στο σχεδιασμό μιας άλλης έρευνας - δράσης, για ένα άλλο εκπαιδευτικό πλαίσιο όπου ο στόχος περέμενε ο ίδιος, αλλά όμως επρόκειτο για έναν άλλο σχεδιασμό. Η κοινότητα πρακτικών μεγάλωνε: περιελάμβανε τώρα όλους τους εμψυχωτές, εκπαιδευτικούς, πανεπιστημιακούς που συμμετέχουν σε αυτή την ΘΕΒ (τουλάχιστον 15) με τους οποίους μοιράστηκαν όλη αυτή τη διεργασία. Με τον τρόπο αυτό γεφυρώθηκε η θεωρία με την πράξη μέσα από τη διαδοχή εμπειριών και τη θεωρητική αναπλαισίωσή τους. 3. Σε ό,τι αφορά τη δική μου εξέλιξη ως επιμορφώτρια εκπαιδευτικών, η εμπειρία αυτή υπήρξε καταλυτική σε πολλά επίπεδα. Καταρχήν είδα και κατέγραψα παρακολουθώντας από κοντά τα γνωστικά και συναισθηματικά εμπόδια για να μετατραπούν οι νέες γνώσεις, σε νέες διδακτικές πρακτικές. Σε μια ομάδα κινητοποιημένων εκπαιδευτικών, μπόρεσα να δω με ποιο τρόπο ο θεσμός, η βιωμένη εμπειρία χρόνων και η τελετουργία του σχολείου, εμποδίζουν την δημιουργικότητα και την διάθεση για αλλαγή. Η αλλαγή επιτεύχθηκε μόνο όταν η δημιουργικότητα απελευθερώθηκε γιατί ένοιωσαν ασφάλεια και βρήκαν το δικό τους βηματισμό για τον σχεδιασμό της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Αυτό με έκανε να σκεφτώ πολύ το τρόπο με τον οποίο δόθηκε το πρώτο έναυσμα /κίνητρο γι αυτή τη συνεργασία: τη Θεματική Εργαστηριακή Βδομάδα. Κατάλαβα ότι πρέπει να γίνουν ακόμη περισσότερο ορατά τα νήματα που συνδέουν τη θεωρία με την πράξη, την εμπειρία με την δημιουργικότητα. Συνειδητοποίησα ότι η βιωματική διαδικασία χρειάζεται μεγαλύτερη ακόμη στήριξη για να αναπλαισιώνεται με την θεωρητική γνώση και να δίνει την δυνατότητα της αυτόνομης δράσης στη συνέχεια. Κατανόησα επίσης για άλλη μια φορά, το έλλειμμα συστηματικής επικοινωνίας ανάμεσα στο πανεπιστήμιο και τους «εκπαιδευτικόυς της πράξης». Πώς το πανεπιστήμιο, δηλαδή οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, παραμένουμε απόμακροι και στον δικό μας κόσμο, όσο δεν δουλεύουμε δίπλα δίπλα με τους εκπαιδευτικούς! Αυτό που λειτούργησε σε αυτή τη διαδικασία ήταν, κατά την γνώμη μου, η δυνατότητα να βρεθούμε σχεδόν ισότιμα σε μια κοινότητα πρακτικών. Ήταν σαφές σε κάθε βήμα ότι και εγώ μάθαινα, και εγώ έκανα λάθη, και εγώ αμφέβαλα. Αυτό το ζωντανό εργαστήρι δημιούργησε τη δυνατότητα της αλλαγής και της αυτονόμησης των διδακτικών πρακτικών. Άλλωστε, όπως και οι ίδιες διαπίστωσαν, μια κοινή ιδέα διαχεόταν σε 37

8 διαφορετικές πρακτικές ανάλογα με το πλαίσιο. Αυτή η διαφοροποιημένη αντίληψη για την εκπαιδευτική πραγματικότητα ήταν μια αποκάλυψη και λειτούργησε καταλυτικά. 4. Αλλά και για τις ίδιες τις εκπαιδευτικούς η διαδικασία αποδείχθηκε πολλαπλά ωφέλιμη τόσο για τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν την εκπαιδευτική πράξη αλλά και την επαγγελματική τους εξέλιξη στην προοπτική της συνεχούς ανάπτυξης (Day, 2003). Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές στα όσα οι ίδιες αναφέρουν, όταν στο τέλος της σχολικής χρονιάς κατέγραψαν και συνόψισαν τα αποτελέσματα της όλης διαδικασίας: Διαπιστώσαμε πως το εγχείρημά μας να αναδείξουμε την ετερότητα στις επιμέρους ομάδες δεν ήταν μια απλή διαδικασία, ήταν όμως απόλυτα συναρπαστική! Στη διάρκειά της χρειάστηκε να συγκρουστούμε με δικά μας βαθύτερα εσωτερικά εμπόδια και να μετακινηθούμε σε προσωπικό επίπεδο. Στα πλαίσια της συνεργασίας μας έπρεπε αρχικά να αντιμετωπίσουμε την ετερογένεια μέσα στη δική μας ομάδα. Γρήγορα διαπιστώσαμε πως πίσω από τις διαφορετικές μας απόψεις κρυβόταν και όλη η δύναμη που αντλούσαμε από αυτή την ομάδα, αφού αυτές λειτουργούσαν προσθετικά και στο σύνολό τους μας αποκάλυπταν νέες οπτικές. Ανταλλάσσοντας τις παρατηρήσεις μας, είδαμε στην πράξη τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει το πλαίσιο στην έκβαση μιας δράσης, που στην περίπτωσή μας ξεκινούσε από την ίδια ιδέα-αφετηρία, αλλά ακολουθούσε κάθε φορά, στο εκάστοτε πλαίσιο, διαφορετικά μονοπάτια στη διαδρομή της μέχρι το στόχο. Κατανοήσαμε πως η ουσία ήταν περισσότερο στο «ταξίδι»-διαδικασία και λιγότερο στον «προορισμό» του εκάστοτε στόχου μας, αφού τελικά αυτή η γεμάτη εκπλήξεις διαδικασία κάθε φορά μας επεφύλασσε πολύ περισσότερα από όσα η φαντασία μας κατάφερνε να συμπεριλάβει στις προσδοκίες μας. Σε προσωπικό επίπεδο λοιπόν, σαν νηπιαγωγοί, μέσα από αυτήν την ανταλλαγή οδηγηθήκαμε σε μια διαδικασία διαρκούς στοχασμού-αναστοχασμού που μας βοήθησε να υπερνικήσουμε εμπόδια, να μετακινηθούμε, να αναθεωρήσουμε, να διευρύνουμε τις οπτικές μας και τελικά να αντλήσουμε περισσότερη ικανοποίηση από την καθημερινή μας πρακτική.» (Αγαπητού κ.ά., υπό δημοσίευση) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αγαπητού Κ., Βλάχου Π., Γκότση Α., Καλαφάτη Μ., Ανδρούσου Α., «Πολύγλωσσες τάξεις στο νηπιαγωγείο: μια απόπειρα παιδαγωγικής διαχείρισης της ετερότητας», (υπό δημοσίευση), Πολύδρομο, 4. Altrichter, H., Posch, P. & Somekh, B. (1993). Teachers Investigate their Work. London & New York: Routledge. Ανδρούσου, Α. (επιστ. ευθ.) (2004). Κλειδιά και Αντικλείδια. Αθήνα: ΥΠΕΠΘ, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Catelli, L., Padovano, K. & Costello, J. (2000): Action Research in the Context of a School-University Partnership: its value, problems, issues and benefits, Educational Action Research, 8 (2): Cummins, J. (2003) [1999]. Ταυτότητες υπό διαπραγμάτευση. Εκπαίδευση με σκοπό την Ενδυνάμωση σε μια Κοινωνία της Ετερότητας, μετ. Αργύρη Σ. Αθήνα: Gutenberg. Day, C. (2003) [1999]. Η Εξέλιξη των Εκπαιδευτικών. Οι Προκλήσεις της Δια Βίου Μάθησης, μετ. Α. Βακάκη. Αθήνα: Τυπωθήτω Γ. Δαρδανός. Darling-Hammond, L. (2006). Constructing 21 st -Century Teacher Education, Journal of Teacher Education, 57 (3): Elliott, J. (ed.) (1993). Reconstructing Teacher Education. Teacher Development. London: The Falmer Press. Elliott, J. (1993). Three Perspectives on Coherence and Continuity in Teacher Education. In Elliott, J. (ed.). Reconstructing Teacher Education. Teacher Development. London: The Falmer Press, Hansman, C. (2008). Adult learning in communities of practice. In Kimble, Ch., Hildreth, P. & Bourdon, I. (eds) (2008). Communities of Practice. Creating Learning Environments for Educators, Vol. 1. Charlotte, North Carolina: Information Age Publishing, Hopkins, D. (1985). A Teacher's Guide to Classroom Research. Milton Keynes: Open University Press. 38

9 Κατσαρού, Ε. & Τσάφος, Β. (2003). Από την Έρευνα στη Διδασκαλία. Η Εκπαιδευτική Έρευνα Δράσης. Αθήνα: Σαββάλας. Kemmis, S. & McTaggart, R.(eds) ( ). The Action Research Planner. Victoria: Deakin University Press, Kimble, Ch., Hildreth, P. & Bourdon, I. (ed) (2008). Communities of Practice. Creating Learning Environments for Educators, Vol. 1. Charlotte, North Carolina: Information Age Publishing. McNiff, J. (1995). Teaching as Learning, An Action Research Approach. London and New York: Routledge. McNiff J., Lomax P. & Whitehead J. (1996). You and Your Action Research Project. London: Rutledge. Ξωχέλλης, Π. (2005). Ο Εκπαιδευτικός στο Σύγχρονο Κόσμο. Αθήνα: Τυπωθήτω-Γ. Δάρδανος. Παπαναούμ, Ζ. (2005). Ο Ρόλος της Επιμόρφωσης των Εκπαιδευτικών στην Επαγγελματική τους Ανάπτυξη: Γιατί, Πότε, Πώς. Στο Μπαγάκης, Γ. (επ.). Επιμόρφωση και Επαγγελματική Ανάπτυξη του Εκπαιδευτικού. Αθήνα: Μεταίχμιο, Σαλτερής, Ν. (2006). Διαρκής Εκπαίδευση Εκπαιδευτικών. Αναζητώντας τον Αναστοχαστικό Επαγγελματία. Αθήνα: Ταξιδευτής. Sachs, J. (1997). Renewing Teacher Professionalism through Innovative Links, Educational Action Research, 5 (3): Tsafos, V. (2009). Developing a practice-theory model in pre-service teacher education in Greece. The implications of action-research: A case study, Action Research, 8 (2): Yildirim, R. (2008). Adopting Communities of Practice as a Framework for teacher development. Ιn Kimble, Ch., Hildreth, P. & Bourdon, I. (eds) (2008). Communities of Practice.Creating Learning Environments for Educators, Vol. 1.,Charlotte, North Carolina: Information Age Publishing,

Επιµμορφωτικόό σεµμινάάριο

Επιµμορφωτικόό σεµμινάάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πράξη «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων µαθητών» Δράση: Επιµόρφωση εκπαιδευτικών και µελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστηµονική υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούµ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ. Δράση «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας»

Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ. Δράση «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας» Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Δράση «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας» Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Γενικές επιμορφώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής

Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Διαπολιτισμική εκπαίδευση - Διαφοροποιημένη παιδαγωγική Αλεξάνδρα Ανδρούσου - Βασίλης Τσάφος Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) Συνθήκη 1η Στην

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Συμμετοχή στο Πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ Σχολική χρονιά: 2015-2016 ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών 5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών συντελεστές Σπυρίδων Δουκάκης sdoukakis@rhodes.aegean.gr ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αιγαίου Μαρία Μοσκοφόγλου-

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Σεμιναριακό Εργαστήριο

Σεμιναριακό Εργαστήριο Σεμιναριακό Εργαστήριο Μέθοδοι και τεχνικές στη σύγχρονη Θρησκευτική Εκπαίδευση Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal)

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ορισμός Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) είναι ένα σταδιακά αναπτυσσόμενο κείμενο στον οποίο καταγράφονται παρατηρήσεις και αντιδράσεις σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Παράρτημα Ι Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Σημειώστε τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας σας με τις παρακάτω προτάσεις, με βάση την επεξήγηση που ακολουθεί:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Μέθοδος Project Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Στη δραματοθεραπεία εκδραματίζονται σκηνές και γεγονότα της ζωής στην προσωπική παράσταση του καθενός, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι μορφές τέχνης που χρησιμοποιούνται,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τι δυσκολίες αντιμετώπισαν οι μαθητές στη διερευνητική διαδικασία;

Τι δυσκολίες αντιμετώπισαν οι μαθητές στη διερευνητική διαδικασία; Αναστοχασμός Αναφορά (report) υλοποίησης 1 ης δραστηριότητας: ΑΝΑΔΑΣΜΟΣ Συγγραφέας: Λύρη Αναστασία Μαθηματικός, ΠΕ03 Πως δούλεψαν οι μαθητές (ομαδικά/ατομικά); Οι μαθητές δούλεψαν σε ομάδες των 4 ατόμων.

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό σεμινάριο

Eπιμορφωτικό σεμινάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Εξ αποστάσεως επιμόρφωση Eπιμορφωτικό σεμινάριο 3

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η επιμόρφωση εκπαιδευτικών για το πολυπολιτισμικό σχολείο: εφαρμογές οφέλη συνέχεια

Η επιμόρφωση εκπαιδευτικών για το πολυπολιτισμικό σχολείο: εφαρμογές οφέλη συνέχεια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" και συγχρηματοδοτείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση Ενότητα 6: Μέθοδος project - Πολιτισμός και σχολείο - Διδασκαλία σε ομάδες Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο

Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο «Αγαπημένο μου ημερολόγιο»: ένα πλαίσιο και στρατηγικές ενίσχυσης του κλίματος αποδοχής στην προσχολική εκπαίδευση Εύη Κομπιάδου 1. Εισαγωγή Η πρακτική που ακολουθεί

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας μια διερευνητική επαγγελματική στάση: Η συμβολή της Εκπαιδευτικής Έρευνας Δράσης

Αναπτύσσοντας μια διερευνητική επαγγελματική στάση: Η συμβολή της Εκπαιδευτικής Έρευνας Δράσης Βασίλης Τσάφος: Αναπτύσσοντας μια διερευνητική επαγγελματική στάση: Η συμβολή της Εκπαιδευτικής Έρευνας Δράσης Υπό δημοσίευση στο περιοδικό Σύγχρονο Νηπιαγωγείο Ας υποθέσουμε ότι μια Νηπιαγωγός εργάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο Παρουσίαση από τις: Φροσούλα Πατσαλίδου, ερευνήτρια, & Μαίρη Κουτσελίνη, επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Παρατήρηση διδασκαλίας. Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας

Παρατήρηση διδασκαλίας. Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας Παρατήρηση διδασκαλίας Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας Εκπαιδευτική Αποτελεσματικότητα Ο μάχιμος εκπαιδευτικός, αποτελεί, καθοριστικό παράγοντα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς. Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς. Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τι σημαίνει Διαφοροποίηση; Είναι μια συνθετική παιδαγωγική προσέγγιση που συνάδει με τις

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

«Άρτος και Ευρωπαϊκή Ένωση»

«Άρτος και Ευρωπαϊκή Ένωση» «Άρτος και Ευρωπαϊκή Ένωση» Εκπαιδευτικός: Βαμβουνάκη Άρτεμις (ΠΕ 70) Επιβλέπων επιμορφωτής: Μανωλάκης Κωνσταντίνος Σχολείο Διεξαγωγής: Εκπαιδευτήρια Μαυροματάκη-Μητέρα Χανιά, Μάιος 2017 Εισαγωγή Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #5: ΕΤΟΙΜΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Διδάσκων: Γουργιώτου Ευθυμία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Διαδικασία η γνώση ως ανάπτυξη υψηλών νοητικών λειτουργιών (

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περίπτωσης Ψηφιακά μέσα - Εκμάθηση μέσα από video. σχολείο.

Μελέτη περίπτωσης Ψηφιακά μέσα - Εκμάθηση μέσα από video. σχολείο. Σελίδα 1 Μελέτη περίπτωσης Ψηφιακά μέσα - Εκμάθηση μέσα από video μελέτη περίπτωσης πληροφορίες 1. Γενικές Πληροφορίες Όλοι οι μαθητές (αγόρια και κορίτσια) ηλικίας 17 και 18 Επίπεδο (ηλικία των μαθητών)

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς. Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης. Σχολική χρονιά: 2014-2015

Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς. Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης. Σχολική χρονιά: 2014-2015 Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης Σχολική χρονιά: 2014-2015 Συμμετείχαν: Διευθύντρια: Σοφία Αλεξάνδρου Εκπαιδευτικοί: Δώρα Χαραλάμπους (συντονίστρια σχολείου) Χριστοθέα Στυλιανίδου

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αίσθηση που μου άφησε το 2ο τριήμερο :

1. Η αίσθηση που μου άφησε το 2ο τριήμερο : Αποτύπωση απαντήσεων ερωτηματολογίου αποτίμησης δεύτερου επιμορφωτικού τριημέρου Εισαγωγή Στο παρόν κείμενο γίνεται προσπάθεια να παρουσιαστούν με εποπτικό τρόπο οι απαντήσεις των επιμορφούμενων εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο

Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο «Είμαστε όλοι διαφορετικοί αλλά ίσοι» Δήμητρα Καραχάλιου H δράση που περιγράφεται εφαρμόστηκε στο 32 ο Δημοτικό Σχολείο Βόλου και συμμετείχαν σε αυτήν 23 μαθητές από το Γ1 και 24 μαθητές από το Γ2. α)

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 1 η ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (ΑΛΛΗΛΟ-)ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2012-2013. Διοργάνωση: Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Β. Καλοκύρη Παρασκευή 14 - Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 12 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 12 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 12 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1

Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1 Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1 Θα αποφύγω να αποτυπώσω με αριθμούς τα αποτελέσματα της παρέμβασής μας και θα περιγράψω το πλαίσιο στο οποίο λειτουργούμε,

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙΝΩΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» (INOV) Ζ ΚΥΚΛΟΣ To Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

Teachers Action Research in Designing, Producing and Using Education Material for Intercultural Understanding

Teachers Action Research in Designing, Producing and Using Education Material for Intercultural Understanding Teachers Action Research in Designing, Producing and Using Education Material for Intercultural Understanding Name of organisation: University of Thessaly, Department of Early Childhood Education Μια έρευνα-δράση

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικές ανισότητες και οικονομική κρίση: από τα ερευνητικά δεδομένα στην ηλεκτρονική πλατφόρμα στήριξης των εκπαιδευτικών

Κοινωνικές ανισότητες και οικονομική κρίση: από τα ερευνητικά δεδομένα στην ηλεκτρονική πλατφόρμα στήριξης των εκπαιδευτικών Κοινωνικές ανισότητες και οικονομική κρίση: από τα ερευνητικά δεδομένα στην ηλεκτρονική πλατφόρμα στήριξης των εκπαιδευτικών Ερευνητική ομάδα Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου : Αλεξάνδρα Ανδρούσου,

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξίδι γεύσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση»

«Ταξίδι γεύσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση» «Ταξίδι γεύσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση» Εκπαιδευτικός: Βαμβουνάκη Άρτεμις (ΠΕ 70) Επιβλέπων επιμορφωτής: Μανωλάκης Κωνσταντίνος Σχολείο Διεξαγωγής: Εκπαιδευτήρια Μαυροματάκη-Μητέρα Χανιά, Μάιος 2016 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο σχολείο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Στη σηµερινή εποχή της εικόνας ασκήθηκαν στο να διαβάζουν µια εικόνα (οπτικός γραµµατισµός). Τα παιδιά βρήκαν πολύ ενδιαφέρουσα την εργασία σε οµάδες.

Στη σηµερινή εποχή της εικόνας ασκήθηκαν στο να διαβάζουν µια εικόνα (οπτικός γραµµατισµός). Τα παιδιά βρήκαν πολύ ενδιαφέρουσα την εργασία σε οµάδες. Φιλοθέη Κολίτση ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ 2 ου Ι ΑΚΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1. Υλοποιήθηκε το σενάριο σύµφωνα µε το σχεδιασµό και τους στόχους του; Το σενάριο υλοποιήθηκε µε σχετική επιτυχία καθώς κάποιοι από τους

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 10: Συνεργασία σχολείου-οικογένειας

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 10: Συνεργασία σχολείου-οικογένειας Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 10: Συνεργασία σχολείου-οικογένειας Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

έρευνα δράσης: μεθοδολογία και εφαρμογές στα προγράμματα απεξάρτησης Ρέμος Αρμάος, Τομέας Εκπαίδευσης

έρευνα δράσης: μεθοδολογία και εφαρμογές στα προγράμματα απεξάρτησης Ρέμος Αρμάος, Τομέας Εκπαίδευσης έρευνα δράσης: μεθοδολογία και εφαρμογές στα προγράμματα απεξάρτησης Ρέμος Αρμάος, Τομέας Εκπαίδευσης 2 Τι είναι η έρευνα δράσης; Η έρευνα δράσης αποτελεί την επιστημονική μέθοδο έρευνας για την επίλυση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα

Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα Εισήγηση-παρουσίαση: Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα Βασίλης Τσάφος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολιάζουν: Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Αλεξανδρούπολη 08/04/2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Το «Εργαστήριο Παιδαγωγικής Έρευνας και Εκπαιδευτικών Πρακτικών» του Τ.Ε.Ε.Π.Η.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 13: Ζητήματα Αποτίμησης της Μάθησης του Κριτικοστοχαστικού Εκπαιδευτή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΡΟΔΟΥ Το mentoring στο πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης ένα χρόνο μετά: Αποτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

Στα πλαίσια αυτά, το 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριό μας θα απασχολήσουν ζητήματα όπως:

Στα πλαίσια αυτά, το 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριό μας θα απασχολήσουν ζητήματα όπως: 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Οι Φυσικές Επιστήμες στο Νηπιαγωγείο H Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην εκπαίδευση, επιμόρφωση, μετεκπαίδευση των Νηπιαγωγών Αθήνα, 19 21 Δεκεμβρίου 2014 Οργάνωση Τμήμα Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ. 2 ΚΟΛΛΑΖ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ. 2 ΚΟΛΛΑΖ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 5 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ. 2 ΚΟΛΛΑΖ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 5 2 Δ: κ. Τσιμούδη πείτε μας κάτι από τη φετινή, θερινή σας δράση; Θερινά 2014. Νέα χρονιά, νέα θερινή δράση με φρέσκα και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑIΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΑΡΗΣ 2016

Διαβάστε περισσότερα

2. Για ποιους λόγους στην εκπαίδευση ενηλίκων κρίνεται σκόπιμο ένας εκπαιδευτής να αξιολογεί το εκπαιδευτικό έργο που παρέχει;

2. Για ποιους λόγους στην εκπαίδευση ενηλίκων κρίνεται σκόπιμο ένας εκπαιδευτής να αξιολογεί το εκπαιδευτικό έργο που παρέχει; 11 Δεκεμβρίου 2016 1. Στο 1ο Στάδιο λειτουργίας της εκπαιδευόμενης ομάδας διαμορφώνεται το εκπαιδευτικό συμβόλαιο. Κατά την άποψή σας, τι θα έπρεπε να περιλαμβάνει το εκπαιδευτικό συμβόλαιο; 2. Για ποιους

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Η υποστήριξη της επαγγελματικής μάθησης στη σχολική μονάδα: Ο ρόλος του ηγέτη

Η υποστήριξη της επαγγελματικής μάθησης στη σχολική μονάδα: Ο ρόλος του ηγέτη Η υποστήριξη της επαγγελματικής μάθησης στη σχολική μονάδα: Ο ρόλος του ηγέτη Δρ Αθηνά Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου 4 Ιουνίου, 2016 Περιεχόμενο παρουσίασης Α. Πραγματικότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Maria Gravani Open University of Cyprus

Maria Gravani Open University of Cyprus Εστιάζει σε δυο σημεία του ρόλου του ΣΕΠ στο ΑΠΚΥ: 1) ως εκπαιδευτή ενηλίκων, δεδομένου ότι το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται αποτελείται κατά αποκλειστικότητα από ενήλικους εκπαιδευόμενους. 2) ως συνεργάτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑ 2015 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ: Οργάνωση δραστηριοτήτων ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

ΠΑ 2015 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ: Οργάνωση δραστηριοτήτων ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΠΑ 2015 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ: Οργάνωση δραστηριοτήτων ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ Ημερομηνίες ΠΑ 2015-2016 Ημερομηνίες ΠΑ Έργο 15-18/3/2016 & 21-24/3/2016 Παρακολούθηση προγράμματος Νηπιαγωγείου 28/3-1/4/2015 & 4-8/3/2015 Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 1. Η αναγκαιότητα για Έρευνα Δράσης και οι επιστημολογικές της καταβολές 2. Οι στόχοι, η μεθοδολογία και τα χαρακτηριστικά της Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Το εργαστήρι για εκπαιδευτικούς σχολικών μονάδων των Διευθύνσεων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κιλκίς προσφέρει μεθοδολογικά εργαλεία και στρατηγικές ενίσχυσης των

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Τάξη: Γ Δημοτικού Ενότητα: Δημιουργώ με τον κειμενογράφο Εμπλεκόμενες έννοιες: Δημιουργία και πληκτρολόγηση εγγράφου, αποθήκευση, μορφοποίηση γραμματοσειράς,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΙΟ ΑΞΙΟΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ

Ο ΠΙΟ ΑΞΙΟΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ Ο ΠΙΟ ΑΞΙΟΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ (MY MOST REMARKABLE TEACHER) Σκοπός Ο σκοπός αυτού του εργαλείου είναι να υποκινήσει τον αναστοχασμό στηριζόμενο στην προσωπική εμπειρία με τους εκπαιδευτικούς που κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς ΠΕΑΠ

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς ΠΕΑΠ Υποέργο 3: Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία» Η ηλεκτρονική πλατφόρμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς ΠΕΑΠ Ευδοκία Καραβά, Επίκουρη

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Οι αντιλήψεις - θέσεις των εκπαιδευτικών για την ειδική εκπαίδευση όπως αυτή προσφέρεται σήμερα στα συνηθισμένα σχολεία : πραγματικότητα, δυνατότητες, εμπόδια και προοπτικές ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου

Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Έκθεση Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Ταυτότητα του σχολείου Καταγράφονται στοιχεία της ταυτότητας της Σχολικής Μονάδας. Α. Διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα