Από την επιμόρφωση εκπαιδευτικών στη δημιουργία μιας κοινότητας πρακτικής και μαθητείας: διεργασίες και δυναμική μιας πορείας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Από την επιμόρφωση εκπαιδευτικών στη δημιουργία μιας κοινότητας πρακτικής και μαθητείας: διεργασίες και δυναμική μιας πορείας"

Transcript

1 Από την επιμόρφωση εκπαιδευτικών στη δημιουργία μιας κοινότητας πρακτικής και μαθητείας: διεργασίες και δυναμική μιας πορείας Αλεξάνδρα Ανδρούσου Επίκουρη Καθηγήτρια Διδακτικής Μεθοδολογίας, ΤΕΑΠΗ, ΕΚΠΑ Με την συνεργασία των Κοραλία Αγαπητού, Παρασκευή Βλάχου, Αθηνά Γκότση, Μαριάνθη Καλαφάτη Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας, Απόφοιτοι Διδασκαλείου Νηπιαγωγών Αθηνών From teachers training to the creation of a community of practice and learning: elaboration and dynamics of a process Abstract This article describes an action research carried out in kindergartens of Athens by a team of teachers, in collaboration with a University professor who had the role of a critical advisor. We will describe the way in which we progressively put together a collaborative network, and the process through which we developed the team dynamic within a reflective framework of learning and acting: first between the primary school teachers and the students of the Department of Early Childhood Education, and then between the teachers and the faculty professor. We will in fact describe how we tried to - and to some extent achieved a community of practice. Περίληψη Στο άρθρο περιγράφεται μια έρευνα δράσης που έγινε σε νηπιαγωγεία της Αθήνας από μια ομάδα νηπιαγωγών σε συνεργασία με μια πανεπιστημιακό, που λειτούργησε ως κριτικός συνεργάτης. Θα παρουσιάσουμε αρχικά τον τρόπο με τον οποίο σταδιακά διαμορφώσαμε ένα δίκτυο συνεργασίας και τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες αναπτύχθηκε η δυναμική της ομάδας μέσα σε ένα αναστοχαστικό πλαίσιο μαθητείας και δράσης: Αρχικά ανάμεσα στις εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τους φοιτητές/τριες του Τμήματος Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία και στη συνέχεια ανάμεσα σε μια ομάδα εκπαιδευτικών και μια πανεπιστημιακό. Θα περιγράψουμε δηλαδή πώς προσπαθήσαμε και τελικά σε κάποιο βαθμό δημιουργήσαμε μια κοινότητα πρακτικής (community of practice). Ι. Εισαγωγή: Η Θεματική Εργαστηριακή Βδομάδα «Διαπολιτισμικής εκπαίδευσης» ως αφετηρία της πορείας Στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών του ΤΕΑΠΗ διοργανώνουμε οι διδάσκοντες/ουσες του Τμήματος τα τελευταία χρόνια Θεματικές Εργαστηριακές Βδομάδες (ΘΕΒ). Πρόκειται για μαθήματα συμπυκνωμένα στη διάρκεια μιας βδομάδας, με χαρακτήρα βιωματικό-εργαστηριακό. Μια τέτοια θεματική βδομάδα με θέμα την «Διαπολιτισμική Εκπαίδευση» διοργανώνω κάθε χρόνο με συναδέλφους εκπαιδευτικούς, μετανάστες, σκηνοθέτες, εμψυχωτές. Συμμετέχουν τριτοετείς φοιτήτριες του ΤΕΑΠΗ, νηπιαγωγοί του Διδασκαλείου Νηπιαγωγών καθώς και μεταπτυχιακοί φοιτητές/τριες του σεμιναρίου «Διδακτικές πρακτικές και ετερότητες». Ένα ετερογενές κοινό που για μια βδομάδα βιώνει τις δυσκολίες διαχείρισης της ετερότητας μέσα από πολλά ερεθίσματα όπως ταινίες, ασκήσεις ενσυναίσθησης, παιχνίδια ρόλων, παρουσιάσεις διδακτικών πρακτικών και ερευνητικών δεδομένων. Μια προσπάθεια δηλαδή σύνδεσης της θεωρίας με την πράξη μέσα από μια βιωματική διαδικασία Η εκπαιδευτική αυτή «καινοτομία» είναι μια ανοικτή διαδικασία. Αποτελεί ένα εργαστήριο το οποίο αξιολογείται από όλους τους συμμετέχοντες και τις συμμετέχουσες γραπτά. Η βασική ομάδα των εμψυχωτών εκπαιδευτικών και πανεπιστημιακών καταγράφουμε συστηματικά τη διαδικασία και την αξιολογούμε κάθε χρόνο. Με αυτό το τρόπο την επόμενη προτείνουμε αλλαγές 31

2 στη διαδικασία, στα περιεχόμενα, στις ταινίες που προβάλλουμε, στο υλικό που χρησιμοποιούμε και πάλι αξιολογούμε. Με άλλα λόγια εκτός από παιδαγωγικό έχει και διερευνητικό χαρακτήρα. Το ακαδημαϊκό έτος μετά από μια τέτοια ΘΕΒ τέσσερις νηπιαγωγοί που συμμετείχαν σε αυτή τη διαδικασία, ενδιαφέρθηκαν έντονα να πειραματιστούν στην τάξη τους με νέες προσεγγίσεις μετά την επιστροφή τους από τη μετεκπαίδευση. Συζητήσαμε τον τρόπο συνεργασίας μας και συμφωνήσαμε να οργανώσουμε από το Σεπτέμβριο του 2009 μια εκπαιδευτική έρευνα δράσης στα τέσσερα διαφορετικά νηπιαγωγεία τους στη περιοχή της Αθήνας. Ολες στη τάξη τους είχαν μεγάλη παρουσία παιδιών μεταναστών. Στο κείμενο που ακολουθεί προσπάθησα να αποτυπώσω τις διεργασίες που βιώσαμε και να καταγράψω αναλυτικά την πορεία αυτής της συνεργασίας από την δική μου οπτική γωνία. Για το λόγο αυτό χρησιμοποιώ το πρώτο πρόσωπο. Υλικό για την συγγραφή του άρθρου αυτού ήταν οι σημειώσεις από τις συναντήσεις μας και το ημερολόγιο μου, τα ημερολόγια των ίδιων των εκπαιδευτικών, καθώς και κομμάτια από κείμενο τους που αποτέλεσε παρουσίαση και ανάλυση της εκπαιδευτικής τους πρακτικής. Το κίνητρο γι αυτή την συνεργασία ήταν ισχυρό από την πλευρά των εκπαιδευτικών αλλά και από την δική μου. Στα χρόνια που εργάζομαι στο πανεπιστήμιο και συμμετέχω σε επιμορφώσεις εκπαιδευτικών καθώς και στη μετεκπαίδευση των νηπιαγωγών στο διδασκαλείο, αναζητώ τρόπους που θα επέτρεπαν να δημιουργηθεί ένας χώρος συνεχούς επικοινωνίας και συνεργασίας ανάμεσα στις νηπιαγωγούς και σε μένα ώστε αυτή η γέφυρα θεωρίας και πράξης να παραμένει ανοιχτή και να εμπλουτίζεται συνεχώς και μετά το πέρας των σπουδών τους. Ενώ πάντα υπήρχε ένα σχετικό ενδιαφέρον και ένας διάλογος στη διάρκεια των μαθημάτων, ήταν σαν ο κύκλος να έκλεινε και να μην ήταν δυνατόν η ενεργοποίηση να διατηρηθεί και μετά. Παραμέναμε δύο κλειστοί ξεχωριστοί κόσμοι: από την μία ο «ακαδημαικός» και από την άλλη ο κόσμος «της πράξης». Όταν η συγκεκριμένη ομάδα νηπιαγωγών διατύπωσε το αίτημα να συνεχίσουμε τη συνεργασία, να πειραματιστούμε μαζί και να συνεχίσουμε αυτό το γόνιμο διάλογο αναρωτήθηκα τι ήταν το διαφορετικό, γιατί για πρώτη φορά έσπαγε το φράγμα. Διαπίστωσα ότι η διαφοροποίηση προέκυψε από την έντονη διεργασία της Θεματικής Βδομάδας και την βιωματική της διάσταση, μαζί όμως με την επεξεργασία της θεωρίας παράλληλα. Μοιάζει σαν για πρώτη φορά να έγινε ορατή, σε επίπεδο συνειδητό η σύνδεση της θεωρίας με την πράξη και η δύναμη που μπορεί να δώσει σε εκείνους και εκείνες που δουλεύουν στην εκπαίδευση. Σαν η έρευνα δράσης να αποτυπωνόταν στις διεργασίες της ΘΕΒ και να πρόβαλε με τον τρόπο που ακριβώς θα ήθελα να γίνει κατανοητή: ως μεθοδολογικό εργαλείο που μπορεί να στηρίξει τους/τις εκπαιδευτικούς, να τους/τις ενδυναμώσει και να τους/τις επιτρέψει να δοκιμάσουν καινούργιους δρόμους (Elliott, 1993 McNiff, 1995). Αυτό με έκανε να στοχαστώ για τον τρόπο που τόσα χρόνια δουλεύω, να διερευνήσω τις επιλογές μου, να αναστοχαστώ και να προσπαθήσω να βρω κι άλλους παιδαγωγικούς τρόπους που να στηρίζουν τη μεθοδολογική διάσταση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και που να συνδέουν τη βιωματικήενεργητική μάθηση με την επιστημονική τεκμηρίωση και την ερευνητική διάσταση. Η καταγραφή αυτής της διαδρομής που ακολουθεί, έχει ως στόχο να φωτίσει τις διεργασίες και τις δυναμικές που αναπτύχθηκαν στo πλαίσιo αυτής της ομάδας. Τέλος μια πρώτη αποτίμηση μας επιτρέπει να διατυπώσουμε κάποιες προτάσεις για το πώς μπορούμε να διαμορφώσουμε κοινότητες πρακτικής μέσα από την έρευνα δράσης. ΙΙ. Από τη ΘΕΒ στη διαμόρφωση εκπαιδευτικής κοινότητας πρακτικής. Η εκπαιδευτική έρευνα δράσης Μια παράμετρος που λειτούργησε υποστηρικτικά στην όλη διαδικασία είναι η δύναμη της κοινότητας πρακτικών (Kimble, Hildreth, Bourdon, 2008) και η δυναμική που αναπτύχθηκε μέσω αυτής. Η ΘΕΒ έδωσε το χώρο και την ασφάλεια να δημιουργηθεί ένα αίσθημα του «ανήκειν» σε μια κοινή προσπάθεια όπου γίνονται ορατές όλες οι φάσεις μιας έρευνας δράσης: η διατύπωση του ερωτήματος, ο σχεδιασμός, η αξιολόγηση, ο επανασχεδιασμός και οι αλλαγές, η σημασία του αναστοχασμού (Kemmis McTaggart ). Αυτή η ανάδειξη των φάσεων μέσα από μια τόσο έντονα βιωματική διεργασία ενεργοποίησε το κίνητρο των συγκεκριμένων εκπαιδευτικών. Η έρευνα δράσης στη συνέχεια έδωσε έναν πιο συστηματικό προσανατολισμό σε αυτή τη διερεύνηση και μας επέτρεψε να συνδέσουμε τη θεωρία με την πράξη δουλεύοντας πλέον εκτός εκπαιδευτικού πλαισίου (Κατσαρού & Τσάφος, 2003). Βίωμα δηλαδή και στοχασμός- αναστοχασμός σε μια συνεχή διαδικασία διαμόρφωσης και αναδιαμόρφωσης της εκπαιδευτικής πράξης. 32

3 i. Διάγνωση της κατάστασης Το πρόβλημα. Το πρόβλημα που οι ίδιες οι νηπιαγωγοί βίωναν στα σχολεία τους και που μετατράπηκε σε αίτημα για την συνεργασία μας ήταν το «πώς θα διαχειριστούν το γεγονός ότι στις τάξεις τους υπάρχουν όλο και περισσότερα νήπια με διαφορετική κουλτούρα, θρησκεία και γλώσσα». Η Θεματική Βδομάδα ανέδειξε τη σημασία που έχει η αναγνώριση της μητρικής γλώσσας των νηπίων για την ισότιμη ένταξή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία. Το ζήτημα της μητρικής γλώσσας και της ανάδειξης της σημασίας της αποτελούσε άλλωστε και τον κεντρικό άξονα της ΘΕΒ. Αποτελεί επίσης μια από τις κυριότερες «αποκαλύψεις» που βιώνουν οι εν ενεργεία εκπαιδευτικοί στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας 1. Με δεδομένη την ομοιογένεια του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος και την αποσιώπηση κάθε διαφορετικότητας (εθνότητας, θρησκείας, γλώσσας), η κατανόηση της σημασίας της μητρικής γλώσσας (Cummins, 2003) για την διαχείριση της ετερότητας, συνιστά ένα μεγάλο βήμα και μια ανατροπή στις μέχρι τη στιγμή εκείνη κυρίαρχες παιδαγωγικές αντιλήψεις των νηπιαγωγών. Για τις συγκεκριμένες νηπιαγωγούς το πρώτο βήμα είχε γίνει: είχαν αναγνωρίσει τη σημασία της μητρικής γλώσσας και κυρίως είχαν αναγνωρίσει το ότι οι ίδιες εργαζόντουσαν όλα τα προηγούμενα χρόνια χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους το πλαίσιο. ii. Οι πρώτες απόπειρες Ερωτήματα και δυσκολίες Οι σχεδιασμοί Στην πρώτη μας συνάντηση κυριαρχούσαν διαπιστώσεις όπως «Ξέρεις κατάλαβα ότι είχα βαλτώσει αυτά τα χρόνια. Τα ίδια και τα ίδια!» «Όταν κατάλαβα τι νοιώθει ένα παιδί που δεν καταλαβαίνει τη γλώσσα που του απευθύνομαι, άρχισα να έχω ενοχές για το πώς ήμουνα όλα αυτά τα χρόνια». Αυτή την πρώτη ευφορία, διαδέχτηκαν τα πρώτα σύννεφα, οι πρώτες δυσκολίες. Όταν συναντηθήκαμε για να ορίσουμε με τι θα ασχοληθούμε και πώς θα οργανωθούμε, ξεκινήσαμε από το δεδομένο ότι θα αναζητήσουμε τρόπους να κάνουμε ορατές μέσα στην τάξη τις μητρικές γλώσσες των παιδιών. Συμφωνήσαμε ότι ο πρώτος μας στόχος θα ήταν να βρούμε: «Πώς θα υποδεχτούν τα νήπια στο νηπιαγωγείο; Πώς θα μιλήσουν με τους γονείς που δεν μιλούν Πρόελληνικά;». Από τα πρώτα αυτά ερωτήματα οδηγηθήκαμε στις πρώτες σκέψεις της οργάνωσης της υποδοχής και των πιθανών ιδεών για αλλαγές. Στο σημείο αυτό αναδείχτηκαν οι πρώτες δυσκολίες: οι ιδέες έπεφταν βροχή αλλά αποκομμένες από το εκπαιδευτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο καλούνταν να δράσουν. Σκέφτονταν λύσεις χωρίς να έχουν εντάξει στην προβληματική τους το ίδιο το πλαίσιο. Η δική μου παρουσία διακριτική. Παρακολουθούσα την μεταξύ τους έντονη συζήτηση, και κυρίως πρόσεχα σε ποια σημεία διαφαινόταν ανασφάλεια και φόβος. Εκεί παρενέβαινα δίνοντας κάθε φορά ένα παράδειγμα από άλλη χώρα, μια εμπειρία που είχα ζήσει ή εφαρμόσει και τα αποτελέσματά τους. Δεν πρότεινα λύσεις αλλά έβαζα ερωτήματα: «Μήπως να το σκεφτούμε αλλιώς;». Στους φόβους τους αποτυπωνόταν όλες οι αγκυλώσεις του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος: πώς θα αντιμετώπιζαν τις συναδέλφους στις οποίες ξαφνικά θα έλεγαν ότι θα χρησιμποποιήσουν τα πραγματικά ονόματα των παιδιών, πώς θα αντιδράσουν οι έλληνες γονείς, τι θα πει η σχολική σύμβουλος; Αλλά ο μεγαλύτερος άρρητος φόβος ήταν ο ίδιος τους ο εαυτός: πώς θα κάνουν αυτό το νέο βήμα; Πώς θα ξεφύγουν από την πεπατημένη από τη δική τους προσωπική «βολή» τόσων ετών; Πώς θα ξανοιχτούν σε άγνωστες περιοχές με άγνωστα αποτελέσματα; Στη δεύτερη συνάντηση προετοιμασίας, οι φόβοι είχαν μετακινηθεί από τους άλλους εταίρους της εκπαιδευτικής διαδικασίας, στο ίδιο το θέμα: τις μητρικές γλώσσες και την παρουσία τους στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ερωτήσεις όπως «μα πώς ξέρουμε ότι θέλουν αυτή τη γλώσσα να την αναγνωρίσουν οι γονείς;», «γιατί να αναζητήσουμε τα ονόματά τους αφού οι ίδιοι οι γονείς δίνουν 1 Τόσο στην ανάδειξη του συγκεκριμένου προβλήματος όσο και στη διερευνητική πραγμάτευσή του συνέβαλε ουσιαστικά και η σειρά «Κλειδιά και Αντικλείδια» (Ανδρούσου, 2004), που τους δόθηκε ως βιβλιογραφικό υποστηρικτικό υλικό, το οποίο είναι γραμμένο με τρόπο που να ενισχύει αυτό το διερευνητικό χαρακτήρα και συνδέει απτά την θεωρία με την πράξη. Πρόκειται για 34 τίτλους με θέματα που άπονται της διαχείρισης της ετερότητας στην εκπαιδευτική διαδικασία. Το υλικό βρίσκεται διαθέσιμο στην ιστοσελίδα 33

4 ελληνικά ονόματα στα παιδιά τους;» ή «μα πρέπει να ξέρουμε τόσες γλώσσες δηλαδή;» αναδείκνυαν πόσο βαθειά ριζωμένη ήταν η κυρίαρχη οπτική και πρακτική που υιοθετούσαν ασυνείδητα για χρόνια. Παρόλο δηλαδή που είχαν βίωσει μέσα από τα εργαστήρια της ΘΕΒ και στη συνέχεια αποδεχτεί διανοητικά την σημασία της μητρικής γλώσσας, και ενώ είχαν αποφασίσει να δουλέψουν αυτό το θέμα διαφορετικά, στο βάθος, η χρόνια βιωμένη αντίληψή τους για τη μία και μοναδική γλώσσα στο σχολείο εμφανιζόταν ξανά. Ήταν σημαντικό, και το καταλάβαινα, ότι τα μοιραζόντουσαν και ότι άκουγαν ανακουφισμένες τις δικές μου παρεμβάσεις που ήταν: «Μήπως να δοκιμάσουμε μικρά πράγματα και να δούμε τις αντιδράσεις και να ανασχεδιάσουμε; Μπορεί να μην το πετύχουμε με την πρώτη;». Για πρώτη φορά γίνονταν αντιληπτά και απτά τα βήματα μιας έρευνας δράσης: θέτουμε ερωτήματα, σχεδιάζουμε, υλοποιούμε, αξιολογούμε και πάλι από την αρχή. Η διαδικασία της ανταλλαγής σε ένα επιτρεπτικό πλαίσιο όπου η καθεμία τολμούσε να πει τις αγωνίες και τα ερωτηματικά χωρίς να ανησυχεί για το πώς θα το πάρουν οι υπόλοιπες, λειτουργούσε σαν ένα δίχτυ ασφαλείας που τους επέτρεπε να δοκιμάσουν. Δεν ήταν μόνο η δική μου παρουσία. Ήταν κυρίως το ό,τι μοιραζόντουσαν κοινές αναφορές και βιώματα και αυτό τους έδινε τη δύναμη της εκκίνησης. Να δοκιμάσουν αφού δεν είναι μόνες τους. «Θα το μοιραστούμε το «λάθος», την πιθανή αποτυχία και ίσως να μάθουμε και κάτι από αυτό», επέμενα συνεχώς. «Τα λάθη θα μας επιτρέψουν να σκεφτούμε τι δεν πήγε καλά και γιατί». Ο αναστοχασμός άρχιζε να γίνεται κατανοητός όχι μόνο ως μεθοδολογία, αλλά και ως μέρος μιας διαδικασίας δημιουργικής και ανακουφιστικής. iii. Από το σχεδιασμό στη δράση: Το παράδειγμα των εθνικών γιορτών Το πέρασμα στην εκπαιδευτική πράξη ήταν βέβαια δύσκολο, αλλά είχε εντυπωσιακά αποτελέσματα: στις πρώτες δραστηριότητες υποδοχής των νηπίων όπου υπήρχαν καρτέλες με τα ονόματα των παιδιών όπως οι γονείς τα ήθελαν (με το αλφάβητο της γλώσσας τους) και στα ελληνικά, κάθε ομάδα αντέδρασε διαφορετικά. Για όλες όμως ήταν μια θετική εμπειρία: τα παιδιά εκφραζόντουσαν, συμμετείχαν. Τα πρώτα χαμόγελα συνενοχής από τους γονείς, τα πρώτα βλέμματα ευγνωμοσύνης άνοιξαν το δρόμο για την συνέχεια. Είχαμε μια πρώτη επιτυχία. 2 Η επικοινωνία μεταξύ μας πολλαπλασιάστηκε ηλεκτρονικά. Η καθεμία κατέγραφε την εμπειρία της, σχολιάζαμε οι υπόλοιπες, δίναμε ιδέες, ανταλλάσσαμε συστηματικά απόψεις και εμπειρίες. Τα ημερολόγια έγιναν εν μέρει ηλεκτρονικά και στην πράξη αποδείχτηκε η χρησιμότητα των καταγραφών και της παρατήρησης για την έρευνα δράσης (για τη σημασία των καταγραφών και της παρατήρησης σε μια έρευνα δράσης βλ. Kemmis & McTaggart, 1988: McNiff et al. 1996: Altrichter et al., 1993: ). Γίνονταν επίσης τακτές συναντήσεις της ομάδας μαζί μου τουλάχιστον μια φορά το μήνα. Στην συνέχεια και αφού πλέον είχαν δημιουργηθεί συνθήκες εμπιστοσύνης και ανταλλαγής μεταξύ των γονέων και των νηπιαγωγών, και με δεδομένες τις ανησυχίες και τα ενδιαφέροντα της ομάδας, θελήσαμε να διαπραγματευτούμε ένα άλλο δύσκολο και αποσιωπημένο θέμα για τις σχολικές τάξεις: το ζήτημα των εθνικών γιορτών και τι καταλαβαίνουν τα ξένα παιδιά αλλά και τα ελληνόπουλα σε αυτές. Ήταν ένα θέμα πολύ δύσκολο. Εκτός από τα ζητήματα διαχείρισης των ξένων παιδιών έμπαιναν και άλλα ζήτηματα. Τι στόχο έχουν οι εθνικές γιορτές στο νηπιαγωγείο; Τι μπορούν πραγματικά να κατανοήσουν τα παιδιά; Τι σημαίνει ιστορικός χρόνος γι αυτή την ηλικία; Πώς θα ξεφύγουμε από την στερεότυπη αντίληψη για τις εθνικές γιορτές (ποιήματα, παρελάσεις, σημαίες κλπ); Πώς θα αντιδράσουν οι συνάδελφοι αν δοκιμάσουμε κάτι διαφορετικό; Ο προβληματισμός γύρω από αυτό το θέμα διήρκεσε αρκετό καιρό. Την πρώτη φορά που συζητήθηκε αυτή η ιδέα έμοιαζε ακατόρθωτο. Δεκάδες δυσκολίες εμφανίζονταν στο τραπέζι. Σιγά σιγά αποκαλύφτηκε ότι το δυσκολότερο σημείο από όλα ήταν η δική τους ανασφάλεια καταρχήν με το ίδιο το θέμα της 25 ης Μαρτίου και μετά με το πώς το περνάμε σε παιδιά αυτής της ηλικίας. Το απόσπασμα από το ημερολόγιο μιας νηπιαγωγού είναι ενδεικτικό αυτής της στάσης: Όταν άκουσα για πρώτη φορά ότι ένας από του στόχους που θα δουλέψει φέτος η ομάδα μας ήταν η προσέγγιση μια εθνικής γιορτής, για να είμαι ειλικρινής, δεν ενθουσιάστηκα και πάρα πολύ Ένιωσα σαν να μου κόπηκε λιγάκι η φόρα μετά από τις τόσες καινοτομίες με τις οποίες καταπιαστήκαμε από την αρχή της χρονιάς φέτος. Πίστευα ότι δεν θα είχα την ανάλογη έμπνευση, όπως δεν την έχω τόσα χρόνια όταν προσεγγίζω τις εθνικές γιορτές. Τις είχα 2 Για μια αναλυτική περιγραφή των δραστηριοτήτων για την γλώσσα βλ. Αγαπητού κ.ά., υπό δημοσίευση, Περιοδικό Πολύδρομο. 34

5 συνδέσει με ένα μονότονο, συνεχώς επαναλαμβανόμενο και αρκετά «διεκπεραιωτικό» τρόπο και για άλλη μια φορά έπιασα τον εαυτό μου να αναρωτιέται «Αλήθεια, τι από όλα αυτά που κάνουμε στις εθνικές γιορτές πραγματικά αγγίζει τα παιδιά του νηπιαγωγείου; Πώς είναι δυνατόν να αντιληφθούν τον ιστορικό χρόνο και τα ιστορικά γεγονότα αποστηθίζοντας απλά ποιήματα και τραγούδια; Άραγε τους μένει κάτι από όλα αυτά;». Η στοχαστική συζήτηση και η σταδιακή ανάδειξη των προβλημάτων επέτρεπε να αναζητήσουμε λύσεις. Συζητήσαμε εκτενώς τι γιορτάζουμε ακριβώς αυτή την ημερομηνία, ποια είναι τα μηνύματα που μπορούν να καταλάβουν τα παιδιά αυτής της ηλικίας ώστε να έχουν ένα νόημα για τα ίδια. Με άλλα λόγια γινόταν κατανοητή η σημασία των ερωτημάτων και της διατύπωσης του στόχου στην διάρκεια του σχεδιασμού της εκπαιδευτικής πράξης. Τα ερωτήματα ήταν δημιουργικές αφορμές για ψάξιμο στο διαδίκτυο, στη βιβλιογραφία, στα βιβλία τέχνης, στα μουσεία. Μια διαδικασία πραγματικά ερευνητική που δήρκεσε περίπου 15 μέρες. Η μία έβρισκε μια εικόνα, η άλλη διάβαζε ένα άρθρο για το 1821, όλες αναρωτιόντουσαν για τις παιδαγωγικές δραστηριότητες. Η συνέχεια της αφήγησης από την ίδια νηπιαγωγό στο ημερολόγιό της επιβεβαιώνει αυτή τη σταδιακή αλλαγή και κυρίως πώς το (ανα)στοχαστικό κλίμα συνέβαλε στην αποτελεσματικότερη λειτουργία και της ομάδας και κάθε νηπιαγωγού ξεχωριστά. Όταν όμως αρχίσαμε να συζητάμε επί της ουσίας και θέσαμε ρεαλιστικούς στόχους, όταν αρχίσαμε να φανταζόμαστε πώς θα μπορούσαμε να στήσουμε εμείς το δικό μας εποπτικό υλικό, να συνδημιουργούμε και να μας συνεπαίρνουν ένα σωρό απίθανες ιδέες, γυρίζοντας την πλάτη στις «έτοιμες συνταγές», άρχισα να βλέπω τα πράγματα με άλλο μάτι.. Συνειδητοποίησα τότε προς μεγάλη μου έκπληξη ότι δεν μου έφταιγε κανείς άλλος, εκτός από τον ίδιο μου τον εαυτό, για το γεγονός ότι κάθε χρόνο αντιμετώπιζα τις εθνικές γιορτές με την ίδια «χλιαρή» διάθεση. Δεν μπορούσα καν να φανταστώ ότι για πρώτη φορά ένιωθα τόσο μεγάλο ενθουσιασμό σχεδιάζοντας τρόπους προσέγγισης για την επέτειο της 25 ης Μαρτίου. Ώρες ατελείωτες στο διαδίκτυο προς αναζήτηση «φρέσκου» και λειτουργικού υλικού, επιλογή από προσωπικά και πολλές φορές συναισθηματικής αξίας αντικείμενα που τα φαντάστηκα να παίζουν βασικό ρόλο στο πρωτόγνωρο αυτό εγχείρημα. Το ίδιο κλίμα αναδεικνύει, στις ίδιες επιφυλάξεις και τη σταδιακή άρση τους αλλά και στην εναλλακτική προοπτική που σταδιακά διαμορφώθηκε, εστιάζει και μια άλλη νηπιαγωγός στο δικό της ημερολόγιο: Πώς γίνεται να κάνεις μια εθνική γιορτή ενδιαφέρουσα για τα νήπια; Χρόνια τώρα, όσο κι αν το έψαχνα άκρη δεν εύρισκα! Μέχρι που η Αλεξάνδρα πρότεινε αυτή τη χρονιά να ασχοληθούμε με τις γιορτές Συμφωνήσαμε Φαντάζομαι πως η κάθε μια στηριζόταν στη διπλανή της και όλες μαζί στην Αλεξάνδρα Κι ενώ στην αρχή είχαμε πολλές επιφυλάξεις, καμιά μας πιστεύω δεν μπορούσε να φανταστεί πόσο ενδιαφέρουσα εξέλιξη μας επιφύλασσε το συγκεκριμένο θέμα! Συνειδητοποίησα πως μερικές φορές κρατάμε πραγματικά εγκλωβισμένη τη σκέψη μας μέσα σε οπτικές-μονόδρομους! Ένα μόνο «κλικ» αν μετατοπιστούν αυτές οι οπτικές, είναι αρκετό για να ανακαλύψουμε μέσα στο μυαλό μας έναν ολόκληρο κόσμο που λίγα λεπτά πριν θα θεωρούσαμε ότι δεν υπήρχε!... Μέσα σε αυτό το επιτρεπτικό και εμπιστευτικό κλίμα οι προτεινόμενες λύσεις δεν αποτελούσαν θεωρητικά πορίσματα προς εφαρμογή ούτε αντλούσαν το κύρος τους από την θεωρητική ακαδημαϊκή πλαισίωσή τους. Ήταν προτάσεις προς διερεύνηση, υποθέσεις ουσιαστικά δράσης, που δοκιμάζονταν αναμορφούμενες στο εκάστοτε εκπαιδευτικό πλαίσιο. Αντλούσαν ουσιαστικά το κύρος τους από την ευελιξία τους και τη δυνατότητά τους να δώσουν απαντήσεις στις ανάγκες της συγκεκριμένης κάθε φορά εκπαιδευτικής δράσης. Καταγράφοντας και αναλύοντας οι ίδιες την διαδικασία προετοιμασίας των γιορτών στα νηπιαγωγεία τους, σημειώνουν: «Μπήκαμε λοιπόν στη διαδικασία να πειραματιστούμε προσπαθώντας να χρησιμοποιήσουμε διαφορετικά παιδαγωγικά μέσα και ταυτόχρονα, να συνεχίσουμε τη δουλειά που ξεκινήσαμε σε σχέση με την ένταξη όλων των παιδιών και την προσπάθεια συνεργασίας με τους γονείς, μέσα σε ένα πλαίσιο που δεν θα απέκλειε κανένα, αντίθετα, θα έδινε σε κάθε παιδί τη δυνατότητα να συμμετέχει εξίσου. Στοχεύσαμε στο να προσεγγίσουν τα νήπια την έννοια του ιστορικού χρόνου, να αποκτήσουν εικόνα για τον τρόπο ζωής και τα προβλήματα διαβίωσης μιας οικογένειας της εποχής εκείνης, που σε μεγάλο βαθμό συνέβαλαν στο ξέσπασμα 35

6 της επανάστασης και τέλος, να προσεγγίσουν τις έννοιες Ελευθερία Σκλαβιά Επανάσταση». Η πρόταση μου έτσι για το κουτί που θα έφερνε το παρελθόν απτό μέσα στην τάξη, τις ενθουσίασε, γιατί είχε ωριμάσει η ιδέα και είχε συνδυαστεί η εμπειρία τους αφενός με την κατανόηση του πλαισίου των τάξεών τους και αφετέρου με τους παιδαγωγικούς στόχους και την παιδαγωγική τους πρακτική. Οι ίδιες σημεινώνουν στις καταγραφές τους: «Η πρόταση της Αλεξάνδρας μας κινητοποίησε να αναζητήσουμε τα σημεία εκείνα της ιστορικής αλήθειας που είναι πραγματικά σε θέση να αντιληφθούν τα νήπια και στη συνέχεια να επινοήσουμε ένα σενάριο δελεαστικό που θα αφήνει χώρο ενεργητικής συμμετοχής σε όλα τα παιδιά της ομάδας μας» «Με δεδομένη τη δυσκολία αντίληψης του ιστορικού χρόνου λόγω της ηλικίας των παιδιών και προκειμένου να κινητοποιήσουμε το ενδιαφέρον τους, χρησιμοποιήσαμε ως μέσον σύνδεσης με το παρελθόν ένα «μαγικό κουτί» (μια χρονομηχανή) που με εικόνες, φωτογραφίες, γράμματα, ένα ημερολόγιο και διάφορα αντικείμενα μας ταξίδεψε πίσω στο χρόνο σε μια εποχή πολύ διαφορετική από τη δική μας, τότε που η Ελλάδα, όπως και πολλές άλλες χώρες, ήταν σκλαβωμένη στην Οθωμανική αυτοκρατορία που είχε αρχηγό της το σουλτάνο». Υποστηρικτικά σε αυτόν το προσανατολισμό λειτούργησε και η στάση τόσο των ίδιων των παιδιών όσο και των γονιών τους, στην οποία, όπως φάνηκε, εστίασαν με διαφορετικό πλέον τρόπο. Το επιτρεπτικό και διερευνητικό κλίμα που άρχισε να καλλιεργείται μέσα στην δική μας ομάδα, η εμπιστοσύνη που σε κάποιο βαθμό χαρακτήριζε πλέον τις σχέσεις μεταξύ των νηπιαγωγών αλλά και τις σχέσεις τους μαζί μου, εφόσον τουλάχιστον σε κάποιες φάσεις ήμουν όχι η απόμακρη πανεπιστημιακός αλλά ένα μέλος της ερευνητικής ομάδας, άρχισε να μεταφέρεται και εντός τάξης και φαίνεται ότι διαφοροποίησε σε κάποιο βαθμό τη ματιά τους απέναντι στην εκπαιδευτική πράξη. Οι ίδιες άλλωστε αποτυπώνουν ξεκάθαρα αυτή τη σταδιακή αλλαγή: «Είδαμε σταδιακά τα παιδιά «να ξεκλειδώνουν» καθώς ένιωθαν αποδεκτά και ισότιμα μέλη της ομάδας, να εκδηλώνονται όλο και πιο αυθόρμητα, δειλά-δειλά να τολμούν να δημοσιοποιούν τα μικρά «μυστικά» της ιδιαίτερης κουλτούρας τους, να χαίρονται ανταλλάσσοντας εμπειρίες και γνώσεις Αυτές οι ανταλλαγές τα βοήθησαν να γνωριστούν καλύτερα με αποτέλεσμα να αρχίσουν να αποδέχονται και να κατανοούν περισσότερο το ένα το άλλο και να συνεργάζονται μεταξύ τους πολύ καλύτερα». Οι ποικίλες μάλιστα ιδέες που συζητιούνταν και τις οποίες όλο και με μεγαλύτερο ενδιαφέρον άρχιζαν να προσέχουν, τις έκανε πιο δεκτικές και απέναντι στις ιδέες των νηπίων. Και αυτή η επικοινωνία λειτουργούσε αμφίδρομα. Και τα ίδια τα νήπια μέσα από αυτή τη διαδικασία φαίνεται ότι βρήκαν χώρο να κινηθούν και να εκφρασθούν, όπως επισημαίνει στο ημερολόγιό της μία νηπιαγωγός: «Μέσα σε ένα πλαίσιο επιτρεπτικό, όπου οι δραστηριότητες αναδύονταν μέσα από τις δικές τους αναζητήσεις, συμμετείχαν με πραγματικό ενδιαφέρον, αφού εύρισκε το καθένα το δικό του χώρο για να ανήκει μέσα σε μια ομάδα, όπου τελικά η διαφορετικότητα δημιουργούσε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πραγματικότητα». III. Αποτίμηση της δράσης - Συζήτηση Αποτιμώντας σήμερα από την δική μου πλευρά, αυτή την πρώτη φάση της έρευνας δράσης αφού φέτος συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε, ενώ προστέθηκε άλλη μια νηπιαγωγός σε αυτό το άτυπο δίκτυο μας- θα στεκόμουν στα εξής σημεία: 1. Η διαδικασία αυτή ανέδειξε με τον πιο απτό τρόπο τη σημασία συνεργασίας πανεπιστημίου σχολείου για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών αλλά και για την παραγωγή νέας γνώσης (Darling-Hammond, 2006: 302). Η συνεργασία αυτή δεν μπορεί παρά να έχει τη μορφή μιας έρευνας δράσης με την σημασία της συνεχούς ανατροφοδότησης που επιτρέπει αυτή η μεθοδολογία για όλους τους εταίρους μιας τέτοιας διαδικασίας (Catelli et al., 2000 Tsafos, 2009). Είναι προφανές ότι μόνο όταν οι εκπαιδευτικοί είναι πραγματικά συμμέτοχοι μιας διαδικασίας μπορούν να ξεπεράσουν τις χρόνιες αγκυλώσεις του ελληνικού 36

7 εκπαιδευτικού συστήματος και να δοκιμάσουν νέους δρόμους (Ξωχέλλης, 2005 Παπαναούμ, 2005). Γιατί αυτή η προσέγγιση δεν αντιμετωπίζει τον εκπαιδευτικό ως τεχνικό, που μέσω της ακαδημαϊκής θεωρίας γνωρίζει μια πράξη πρότυπο, την οποίο καλείται στη συνέχεια να εφαρμόσει. Αντίθετα θεωρώντας τον επαγγελματία του επιτρέπει και παράλληλα τον υποστηρίζει στη διαδικασία συνειδητοποίησης της αξίας της πρακτικής γνώσης, που προκύπτει από την ίδια την εκπαιδευτική πράξη, έτσι όπως αυτή ενσωματώνει, αναμορφώνει και επεκτείνει τη θεωρία (Σαλτερής, 2006). 2. Ανέδειξε επίσης το πόσο μεγάλη δύναμη για την εκπαίδευση εκπαιδευτικών έχουν οι κοινότητες πρακτικών (Yildirim, 2008 Hansman, 2008). Από την εμπειρία αυτής της συνεργασίας αναδείχτηκε ολοφάνερα ότι ο καθένας και η καθεμία «μαθαίνει» όχι ατομικά αλλά όταν εμπλέκεται σε μια συλλογική διαδικασία μάθησης και μοιράζεται τα ερωτηματικά και τις αγωνίες με τους άλλους (Sachs, 1997). Η μάθηση δεν προέκυπτε μόνο από τις γνώσεις και τις ιδέες που μοιραζόμασταν. Προέκυπτε από τον τρόπο με τον οποίο όλες «έβλεπαν» μέσα από τις ηλεκτρονικές καταγραφές και τις συναντήσεις μας, τον τρόπο με τον οποίο οι άλλες εργαζόντουσαν. Αυτές οι διασταυρούμενες ματιές λειτουργούσαν σαν καθρέφτης που επέτρεπε να βλέπουν τις δικές τους πρακτικές. Σε αυτή την διαδικασία «αναγνώριζαν» ομοιότητες και διαφορές στις διδακτικές τους πρακτικές, σημεία σύγκλισης και απόκλισης. Η «τάξη τους» έπαψε να είναι ένας κλειστός κόσμος και έγινε ένα εργαστήρι διερεύνησης, μια ανοιχτή εκπαιδευτική διαδικασία ανοιχτή στην κοινότητα πρακτικών, δηλαδή εμάς τις υπόλοιπες. Αυτό άλλωστε επέτρεψε στην πορεία να πειστούν να παρουσιάσουν την δουλειά τους καταρχήν στην ΘΕΒ της επόμενης χρονιάς όπου από εκπαιδευόμενες πέρασαν στην θέση των εκπαιδευτών. Αυτό το πέρασμα από την μια θέση στην άλλη λειτούργησε ενισχυτικά προς την διαδικασία διαμόρφωσης της κοινότητας πρακτικών αλλά και προς την ενδυνάμωσή τους ως εκπαιδευτικών που ερευνούν και παρουσιάζουν το έργο τους. Η παρουσία τους στη προετοιμασία της ΘΕΒ τους έδειξε τον τρόπο με τον οποίο μια τέτοια παρέμβαση οργανώνεται, σχεδιάζεται, αξιολογείται, ανασχεδιάζεται. Την προηγούμενη χρονιά είχαν βιώσει την έρευνα-δράσης και είχαν κινητοποιηθεί μέσα από αυτή τη συνειδητοποίηση. Την επόμενη συμμετείχαν οι ίδιες, στο σχεδιασμό μιας άλλης έρευνας - δράσης, για ένα άλλο εκπαιδευτικό πλαίσιο όπου ο στόχος περέμενε ο ίδιος, αλλά όμως επρόκειτο για έναν άλλο σχεδιασμό. Η κοινότητα πρακτικών μεγάλωνε: περιελάμβανε τώρα όλους τους εμψυχωτές, εκπαιδευτικούς, πανεπιστημιακούς που συμμετέχουν σε αυτή την ΘΕΒ (τουλάχιστον 15) με τους οποίους μοιράστηκαν όλη αυτή τη διεργασία. Με τον τρόπο αυτό γεφυρώθηκε η θεωρία με την πράξη μέσα από τη διαδοχή εμπειριών και τη θεωρητική αναπλαισίωσή τους. 3. Σε ό,τι αφορά τη δική μου εξέλιξη ως επιμορφώτρια εκπαιδευτικών, η εμπειρία αυτή υπήρξε καταλυτική σε πολλά επίπεδα. Καταρχήν είδα και κατέγραψα παρακολουθώντας από κοντά τα γνωστικά και συναισθηματικά εμπόδια για να μετατραπούν οι νέες γνώσεις, σε νέες διδακτικές πρακτικές. Σε μια ομάδα κινητοποιημένων εκπαιδευτικών, μπόρεσα να δω με ποιο τρόπο ο θεσμός, η βιωμένη εμπειρία χρόνων και η τελετουργία του σχολείου, εμποδίζουν την δημιουργικότητα και την διάθεση για αλλαγή. Η αλλαγή επιτεύχθηκε μόνο όταν η δημιουργικότητα απελευθερώθηκε γιατί ένοιωσαν ασφάλεια και βρήκαν το δικό τους βηματισμό για τον σχεδιασμό της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Αυτό με έκανε να σκεφτώ πολύ το τρόπο με τον οποίο δόθηκε το πρώτο έναυσμα /κίνητρο γι αυτή τη συνεργασία: τη Θεματική Εργαστηριακή Βδομάδα. Κατάλαβα ότι πρέπει να γίνουν ακόμη περισσότερο ορατά τα νήματα που συνδέουν τη θεωρία με την πράξη, την εμπειρία με την δημιουργικότητα. Συνειδητοποίησα ότι η βιωματική διαδικασία χρειάζεται μεγαλύτερη ακόμη στήριξη για να αναπλαισιώνεται με την θεωρητική γνώση και να δίνει την δυνατότητα της αυτόνομης δράσης στη συνέχεια. Κατανόησα επίσης για άλλη μια φορά, το έλλειμμα συστηματικής επικοινωνίας ανάμεσα στο πανεπιστήμιο και τους «εκπαιδευτικόυς της πράξης». Πώς το πανεπιστήμιο, δηλαδή οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, παραμένουμε απόμακροι και στον δικό μας κόσμο, όσο δεν δουλεύουμε δίπλα δίπλα με τους εκπαιδευτικούς! Αυτό που λειτούργησε σε αυτή τη διαδικασία ήταν, κατά την γνώμη μου, η δυνατότητα να βρεθούμε σχεδόν ισότιμα σε μια κοινότητα πρακτικών. Ήταν σαφές σε κάθε βήμα ότι και εγώ μάθαινα, και εγώ έκανα λάθη, και εγώ αμφέβαλα. Αυτό το ζωντανό εργαστήρι δημιούργησε τη δυνατότητα της αλλαγής και της αυτονόμησης των διδακτικών πρακτικών. Άλλωστε, όπως και οι ίδιες διαπίστωσαν, μια κοινή ιδέα διαχεόταν σε 37

8 διαφορετικές πρακτικές ανάλογα με το πλαίσιο. Αυτή η διαφοροποιημένη αντίληψη για την εκπαιδευτική πραγματικότητα ήταν μια αποκάλυψη και λειτούργησε καταλυτικά. 4. Αλλά και για τις ίδιες τις εκπαιδευτικούς η διαδικασία αποδείχθηκε πολλαπλά ωφέλιμη τόσο για τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν την εκπαιδευτική πράξη αλλά και την επαγγελματική τους εξέλιξη στην προοπτική της συνεχούς ανάπτυξης (Day, 2003). Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές στα όσα οι ίδιες αναφέρουν, όταν στο τέλος της σχολικής χρονιάς κατέγραψαν και συνόψισαν τα αποτελέσματα της όλης διαδικασίας: Διαπιστώσαμε πως το εγχείρημά μας να αναδείξουμε την ετερότητα στις επιμέρους ομάδες δεν ήταν μια απλή διαδικασία, ήταν όμως απόλυτα συναρπαστική! Στη διάρκειά της χρειάστηκε να συγκρουστούμε με δικά μας βαθύτερα εσωτερικά εμπόδια και να μετακινηθούμε σε προσωπικό επίπεδο. Στα πλαίσια της συνεργασίας μας έπρεπε αρχικά να αντιμετωπίσουμε την ετερογένεια μέσα στη δική μας ομάδα. Γρήγορα διαπιστώσαμε πως πίσω από τις διαφορετικές μας απόψεις κρυβόταν και όλη η δύναμη που αντλούσαμε από αυτή την ομάδα, αφού αυτές λειτουργούσαν προσθετικά και στο σύνολό τους μας αποκάλυπταν νέες οπτικές. Ανταλλάσσοντας τις παρατηρήσεις μας, είδαμε στην πράξη τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει το πλαίσιο στην έκβαση μιας δράσης, που στην περίπτωσή μας ξεκινούσε από την ίδια ιδέα-αφετηρία, αλλά ακολουθούσε κάθε φορά, στο εκάστοτε πλαίσιο, διαφορετικά μονοπάτια στη διαδρομή της μέχρι το στόχο. Κατανοήσαμε πως η ουσία ήταν περισσότερο στο «ταξίδι»-διαδικασία και λιγότερο στον «προορισμό» του εκάστοτε στόχου μας, αφού τελικά αυτή η γεμάτη εκπλήξεις διαδικασία κάθε φορά μας επεφύλασσε πολύ περισσότερα από όσα η φαντασία μας κατάφερνε να συμπεριλάβει στις προσδοκίες μας. Σε προσωπικό επίπεδο λοιπόν, σαν νηπιαγωγοί, μέσα από αυτήν την ανταλλαγή οδηγηθήκαμε σε μια διαδικασία διαρκούς στοχασμού-αναστοχασμού που μας βοήθησε να υπερνικήσουμε εμπόδια, να μετακινηθούμε, να αναθεωρήσουμε, να διευρύνουμε τις οπτικές μας και τελικά να αντλήσουμε περισσότερη ικανοποίηση από την καθημερινή μας πρακτική.» (Αγαπητού κ.ά., υπό δημοσίευση) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αγαπητού Κ., Βλάχου Π., Γκότση Α., Καλαφάτη Μ., Ανδρούσου Α., «Πολύγλωσσες τάξεις στο νηπιαγωγείο: μια απόπειρα παιδαγωγικής διαχείρισης της ετερότητας», (υπό δημοσίευση), Πολύδρομο, 4. Altrichter, H., Posch, P. & Somekh, B. (1993). Teachers Investigate their Work. London & New York: Routledge. Ανδρούσου, Α. (επιστ. ευθ.) (2004). Κλειδιά και Αντικλείδια. Αθήνα: ΥΠΕΠΘ, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Catelli, L., Padovano, K. & Costello, J. (2000): Action Research in the Context of a School-University Partnership: its value, problems, issues and benefits, Educational Action Research, 8 (2): Cummins, J. (2003) [1999]. Ταυτότητες υπό διαπραγμάτευση. Εκπαίδευση με σκοπό την Ενδυνάμωση σε μια Κοινωνία της Ετερότητας, μετ. Αργύρη Σ. Αθήνα: Gutenberg. Day, C. (2003) [1999]. Η Εξέλιξη των Εκπαιδευτικών. Οι Προκλήσεις της Δια Βίου Μάθησης, μετ. Α. Βακάκη. Αθήνα: Τυπωθήτω Γ. Δαρδανός. Darling-Hammond, L. (2006). Constructing 21 st -Century Teacher Education, Journal of Teacher Education, 57 (3): Elliott, J. (ed.) (1993). Reconstructing Teacher Education. Teacher Development. London: The Falmer Press. Elliott, J. (1993). Three Perspectives on Coherence and Continuity in Teacher Education. In Elliott, J. (ed.). Reconstructing Teacher Education. Teacher Development. London: The Falmer Press, Hansman, C. (2008). Adult learning in communities of practice. In Kimble, Ch., Hildreth, P. & Bourdon, I. (eds) (2008). Communities of Practice. Creating Learning Environments for Educators, Vol. 1. Charlotte, North Carolina: Information Age Publishing, Hopkins, D. (1985). A Teacher's Guide to Classroom Research. Milton Keynes: Open University Press. 38

9 Κατσαρού, Ε. & Τσάφος, Β. (2003). Από την Έρευνα στη Διδασκαλία. Η Εκπαιδευτική Έρευνα Δράσης. Αθήνα: Σαββάλας. Kemmis, S. & McTaggart, R.(eds) ( ). The Action Research Planner. Victoria: Deakin University Press, Kimble, Ch., Hildreth, P. & Bourdon, I. (ed) (2008). Communities of Practice. Creating Learning Environments for Educators, Vol. 1. Charlotte, North Carolina: Information Age Publishing. McNiff, J. (1995). Teaching as Learning, An Action Research Approach. London and New York: Routledge. McNiff J., Lomax P. & Whitehead J. (1996). You and Your Action Research Project. London: Rutledge. Ξωχέλλης, Π. (2005). Ο Εκπαιδευτικός στο Σύγχρονο Κόσμο. Αθήνα: Τυπωθήτω-Γ. Δάρδανος. Παπαναούμ, Ζ. (2005). Ο Ρόλος της Επιμόρφωσης των Εκπαιδευτικών στην Επαγγελματική τους Ανάπτυξη: Γιατί, Πότε, Πώς. Στο Μπαγάκης, Γ. (επ.). Επιμόρφωση και Επαγγελματική Ανάπτυξη του Εκπαιδευτικού. Αθήνα: Μεταίχμιο, Σαλτερής, Ν. (2006). Διαρκής Εκπαίδευση Εκπαιδευτικών. Αναζητώντας τον Αναστοχαστικό Επαγγελματία. Αθήνα: Ταξιδευτής. Sachs, J. (1997). Renewing Teacher Professionalism through Innovative Links, Educational Action Research, 5 (3): Tsafos, V. (2009). Developing a practice-theory model in pre-service teacher education in Greece. The implications of action-research: A case study, Action Research, 8 (2): Yildirim, R. (2008). Adopting Communities of Practice as a Framework for teacher development. Ιn Kimble, Ch., Hildreth, P. & Bourdon, I. (eds) (2008). Communities of Practice.Creating Learning Environments for Educators, Vol. 1.,Charlotte, North Carolina: Information Age Publishing,

Επιµμορφωτικόό σεµμινάάριο

Επιµμορφωτικόό σεµμινάάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πράξη «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων µαθητών» Δράση: Επιµόρφωση εκπαιδευτικών και µελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστηµονική υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούµ

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας μια διερευνητική επαγγελματική στάση: Η συμβολή της Εκπαιδευτικής Έρευνας Δράσης

Αναπτύσσοντας μια διερευνητική επαγγελματική στάση: Η συμβολή της Εκπαιδευτικής Έρευνας Δράσης Βασίλης Τσάφος: Αναπτύσσοντας μια διερευνητική επαγγελματική στάση: Η συμβολή της Εκπαιδευτικής Έρευνας Δράσης Υπό δημοσίευση στο περιοδικό Σύγχρονο Νηπιαγωγείο Ας υποθέσουμε ότι μια Νηπιαγωγός εργάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Teachers Action Research in Designing, Producing and Using Education Material for Intercultural Understanding

Teachers Action Research in Designing, Producing and Using Education Material for Intercultural Understanding Teachers Action Research in Designing, Producing and Using Education Material for Intercultural Understanding Name of organisation: University of Thessaly, Department of Early Childhood Education Μια έρευνα-δράση

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΡΟΔΟΥ Το mentoring στο πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης ένα χρόνο μετά: Αποτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς. Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης. Σχολική χρονιά: 2014-2015

Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς. Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης. Σχολική χρονιά: 2014-2015 Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης Σχολική χρονιά: 2014-2015 Συμμετείχαν: Διευθύντρια: Σοφία Αλεξάνδρου Εκπαιδευτικοί: Δώρα Χαραλάμπους (συντονίστρια σχολείου) Χριστοθέα Στυλιανίδου

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1

Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1 Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1 Θα αποφύγω να αποτυπώσω με αριθμούς τα αποτελέσματα της παρέμβασής μας και θα περιγράψω το πλαίσιο στο οποίο λειτουργούμε,

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 1. Η αναγκαιότητα για Έρευνα Δράσης και οι επιστημολογικές της καταβολές 2. Οι στόχοι, η μεθοδολογία και τα χαρακτηριστικά της Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Αλεξανδρούπολη 08/04/2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Το «Εργαστήριο Παιδαγωγικής Έρευνας και Εκπαιδευτικών Πρακτικών» του Τ.Ε.Ε.Π.Η.

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Τάξη: Γ Δημοτικού Ενότητα: Δημιουργώ με τον κειμενογράφο Εμπλεκόμενες έννοιες: Δημιουργία και πληκτρολόγηση εγγράφου, αποθήκευση, μορφοποίηση γραμματοσειράς,

Διαβάστε περισσότερα

Στα πλαίσια αυτά, το 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριό μας θα απασχολήσουν ζητήματα όπως:

Στα πλαίσια αυτά, το 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριό μας θα απασχολήσουν ζητήματα όπως: 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Οι Φυσικές Επιστήμες στο Νηπιαγωγείο H Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην εκπαίδευση, επιμόρφωση, μετεκπαίδευση των Νηπιαγωγών Αθήνα, 19 21 Δεκεμβρίου 2014 Οργάνωση Τμήμα Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Ενότητα 6: Βασικές κατευθύνσεις για τη διδασκαλία του χορού στο πλαίσιο της εκπαίδευσης. Δημιουργική μέθοδος Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο 1: Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση Ελένη Παπαϊωάννου ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Ποιους χαρακτηρίζουμε «ευάλωτους» εκπαιδευόμενους; (Δραστηριότητα 1) Εκπαίδευση Άξονες ευπάθειας Πρόωρη εγκατάλειψη εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης

Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης Κωδικός Μαθήματος: ΠΑ0200 Διδάσκων: Δόμνα Κακανά [dkakana@uth.gr] Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 3 ο & 4 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Προφίλ του σχολείου Πολυδύναμο κέντρο Λιοπετρίου: 4 Δημόσια τμήματα (99 παιδιά)

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δομή της παρουσίασης Επαγγελματική μάθηση: τι αλλάζει; Πώς τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ετοίμασαν ένα γράμμα για την μακρινή τους φίλη.

Ετοίμασαν ένα γράμμα για την μακρινή τους φίλη. ΝΗΠΙΑ Έχω ένα φίλο μακρινό. 2014-2015 Στο σχολείο μας χρόνια τώρα έχουμε μια «σκυτάλη» που παραδίδουμε από τάξη σε τάξη. Είναι η σκυτάλη της φιλίας, του νοιαξίματος, της φροντίδας για παιδιά λιγότερο ευνοημένα,

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

H οπτική των υποστηρικτώνπρoβληματισμοί

H οπτική των υποστηρικτώνπρoβληματισμοί H οπτική των υποστηρικτώνπρoβληματισμοί και προοπτικές Δρ Μαρία Ηρακλέους Ήβη Κουράτου Συντονίστριες Υποστήριξης Επαγγελματικής Μάθησης μέσω Έρευνας-Δράσης 2014-2015 Διερεύνηση Οπτικής Εμπλεκομένων Υποστηρικτές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ. 2 ΚΟΛΛΑΖ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ. 2 ΚΟΛΛΑΖ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 5 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ. 2 ΚΟΛΛΑΖ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 5 2 Δ: κ. Τσιμούδη πείτε μας κάτι από τη φετινή, θερινή σας δράση; Θερινά 2014. Νέα χρονιά, νέα θερινή δράση με φρέσκα και

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012. Απολογιστική Έκθεση

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012. Απολογιστική Έκθεση ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012 Απολογιστική Έκθεση Α. Γενικά στοιχεία Στο πλαίσιο της Πράξης «Νέες Πολιτικές Ξενόγλωσσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ (REFLECTION BY USING MOVIES) Σκοπός Ο σκοπός αυτού του αναστοχαστικού εργαλείου είναι να υποκινήσει τον αναστοχασμό στον τρόπο που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story

3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story 3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story Επίσημο Δελτίο Τύπου του Προγράμματος T Story Storytelling Applied to Training,χρηματοδοτούμενο από ό τη δράση «Κύρια Δραστηριότητα 3 Τεχνολογίες Πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη»

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» Οι Κύκλοι της Επιμόρφωσης κατά την πιλοτική εφαρμογή των νέων ΠΣ και ο ρόλος του Εκπαιδευτικού Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών - 0 - Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων & Επιστημόνων Πληροφόρησης Σεμινάρια Ιατρικών βιβλιοθηκών 10 Φεβρουαρίου 2012 Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών Βιβλιοθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα»

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» Τα θέματά μας Γιατί «μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας» για εσάς; Ποιους τομείς είναι δυνατόν

Διαβάστε περισσότερα