Διαπαιδαγώγηση των παιδιών: Θεμελιώδες δικαίωμα των γονιών και υποχρέωση της Πολιτείας Συνταγματικές οριοθετήσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαπαιδαγώγηση των παιδιών: Θεμελιώδες δικαίωμα των γονιών και υποχρέωση της Πολιτείας Συνταγματικές οριοθετήσεις"

Transcript

1 Διαπαιδαγώγηση των παιδιών: Θεμελιώδες δικαίωμα των γονιών και υποχρέωση της Πολιτείας Συνταγματικές οριοθετήσεις ΕΙΣΑΓΩΓΗ Του Μπαβελή Ανδρέα Σχολικού Συμβούλου Π.Ε. Πτυχιούχου Παντείου Α.Σ.Π.Ε. Η δημόσια σχολική εκπαίδευση, μέσα από την ιστορία της παιδείας, δεν ήταν ανέκαθεν αυτονόητη υπόθεση της πολιτείας. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που παρουσιάσθηκε διεθνώς στη ζωή των κρατών μόλις τον 18 ο αιώνα. Όταν αναζητήσει κανείς τις ρίζες της συνταγματικής διάστασης της εκπαίδευσης στο νεότερο ελληνικό κράτος διαπιστώνει, ότι παράλληλα προς την οικογενειακή αγωγή θεμελιώνεται βαθμιαία η αρμοδιότητα της πολιτείας να προσφέρει εκπαίδευση στα νεαρά άτομα. Με τη σταδιακή, όμως, εισαγωγή της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και την παράλληλη ύπαρξη και συνταγματική προστασία της οικογενειακής αγωγής, προβάλλει το πρόβλημα της σχέσεως μεταξύ τους. Πρόκειται για δύο ξεχωριστούς φορείς, οι οποίοι εμφορούνται από διαφορετικές και πολλές φορές συγκρουόμενες μεταξύ τους παιδαγωγικές αντιλήψεις και στόχους, οι οποίοι όμως καλούνται να υπηρετήσουν την εκπαίδευση και αγωγή ενός και του αυτού προσώπου. Οι δύο γονείς είναι εξίσου σημαντικοί για την ανατροφή του παιδιού. Η εθνολογία μέσα από το βιβλίο του Παναγή Λεκατσά «μητριαρχία» εξαίρεται ως δυαδική σχέση του μορφοείδωλου της μάνας με το παιδί και μας λέγει ότι ο αρχαϊκός πολιτισμός, ιδιαίτερα ο πολιτισμός της οικογένειας και της οικίας, αναπτύσσονται με βάση το μητρικό μορφοείδωλο, με βάση τη μνήμη που κρατούμε απ το σώμα της μάνας, με βάση τη μνήμη που κρατάμε ασυνείδητα από την εμπειρία μας κατά την ενδομήτρια περίοδο ανάπτυξής μας. Όσο όμως ευλογημένη κι αν είναι αυτή η σχέση πρέπει οπωσδήποτε να γίνει υπέρβασή της. Πρέπει να φθάσουμε στην τριαδική σχέση, είναι άκρως απαραίτητη η παρέμβαση του πατέρα. Είναι απαραίτητος ο ρόλος του πατέρα. Όμως, επειδή το παιδί και των δύο φύλων στα δύο πρώτα χρόνια ήταν πιο κοντά στη μάνα, στο σώμα της μάνας μέσα από τη γαλουχία, μέσα απ όλη αυτή την ευλογημένη συλλειτουργία μάνας παιδιού, χρειάζεται πρώτα η μάνα να αποδεχτεί τον πατέρα, δηλ. να τον αποδεχτεί σαν λόγο, σαν αρχιτέκτονα του νόμου, σαν δεοντολογικό φορέα και σαν το πρόσωπο αυτό που θα εισαγάγει το παιδί στη περιοχή της γλώσσας, στην περιοχή των συμβόλων. Το παιδί πρέπει να κάνει αποδεκτό τον πατέρα σαν σύμβολο, σαν φορέα του νόμου, σαν κυρίαρχο σημαίνον, σύμφωνα με την ψυχανάλυση. Την ίδια ώρα, αν η μάνα αδιαφορήσει σ αυτή τη διαμεσολάβηση ανάμεσα στο παιδί και τον πατέρα κι αν η μάνα, το χειρότερο, φορτίσει με αρνητισμό τον πατέρα, τότε το παιδί δεν μπορεί να κάνει αποδεκτό τον πατέρα σαν φορέα του νόμου, σαν λόγο, σαν σύμβολο κι αυτό εγκλείει πάρα πολλούς κινδύνους για την ισορροπημένη ψυχική του ανάπτυξη. Είναι ανάγκη λοιπόν να φθάσουμε σε μια τριγωνική αμφίδρομη σχέση όπως μας λέει η ψυχανάλυση. Μάνα πατέρας παιδί, με την έννοια ότι λειτουργεί ένα δούναι και λαβείν. Επηρεάζει το παιδί τη μάνα και η μάνα το παιδί. Επηρεάζει ο πατέρας το παιδί και το παιδί τη μάνα. Ας μη ξεχνούμε άλλωστε ότι η δημοκρατία πρωτοθεμελιώνεται μέσα στην οικογένεια, μέσα απ αυτή την αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά. Διαφορετικά αν λειτουργεί αρνητικά, μια πρωτόμορφη τυραννία ξεκινάει μέσα από την οικογένεια. Με την εργασία μας αυτή θα επιχειρήσουμε να ερευνήσουμε το πεδίο έκτασης ανάμεσα στο συνταγματικά κατοχυρωμένο θεμελιώδες δικαίωμα των γονέων για την ανατροφή και αγωγή των ανηλίκων τέκνων και τη συνταγματική αποστολή του κράτους στο χώρο της γενικής εκπαίδευσης. Θα προσπαθήσουμε να πετύχουμε την οριοθέτηση των δύο αρμοδιοτήτων από πλευράς συνταγματικού δικαίου και θα θίξουμε μόνο τα αναφυόμενα πολλαπλά και δύσκολα ζητήματα, χωρίς να καταλήξουμε σε οριστικά συμπεράσματα, δεδομένου ότι μέχρι στιγμής εκλείπουν βασικές πραγματείες, τόσο για το περιεχόμενο του θεμελιώδους δικαιώματος των γονέων, όσο και για το περιεχόμενο του άρθρου 2 παρ. 2 του Συντάγματος.

2 1. Η συνταγματική θεμελίωση του δικαιώματος των γονέων για την ανατροφή και μόρφωση των ανηλίκων παιδιών. Ρητή διάταξη για την αναγνώριση και προστασία του δικαιώματος των γονέων για την ανατροφή και μόρφωση των ανηλίκων δεν περιέχεται στο Σύνταγμα του 1975/86. Συνταγματικό υπόβαθρο, όμως, για ένα σχετικό δικαίωμα θα μπορούσαν να συνθέσουν οι διατάξεις των άρθρων 9 παρ. 1 εδ. 2 και 21 παρ. 1 του Συντάγματος μετά από συνδυασμένη εφαρμογή. Έτσι στο άρθρο 9 παρ. 1 εδ. 2 του Συντάγματος ορίζεται ότι η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόμου είναι απαραβίαστη. Ενώ σύμφωνα με το άρθρο 21 παρ. 1 «Η οικογένεια, ο γάμος, η μητρότητα και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του κράτους». Από το συνδυασμό των δύο παραπάνω διατάξεων, συνάγεται ότι ένα από τα προστατευόμενα αγαθά της απαγόρευσης των επεμβάσεων στην οικογενειακή ζωή του ατόμου, αποτελεί και η ελευθερία των γονέων να αναθρέψουν και να μορφώσουν τα παιδιά τους στην οικογένεια, σύμφωνα με τις δικές τους παιδαγωγικές αντιλήψεις. Η ερμηνεία αυτή συμβαδίζει και με το περιεχόμενο του άρθρου 2 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που καλεί τα συμβαλλόμενα μέρη κατά την άσκηση των αναλαμβανομένων από αυτά καθηκόντων στο πεδίο της μόρφωσης και της εκπαίδευσης να σέβονται το δικαίωμα που έχουν οι γονείς να εξασφαλίζουν την αγωγή και εκπαίδευση των τέκνων τους σύμφωνα με τις δικές τους θρησκευτικές και φιλοσοφικές πεποιθήσεις. Το πρωτόκολλο αυτό αποτελεί, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, μετά την κύρωσή του, εσωτερικό δίκαιο υπέρτερης τυπικής ισχύος έναντι των νόμων. Το άρθρο 1910 παρ. 1 Α. Κ. ορίζει ότι η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο, στην οποία εμπίπτει μεταξύ άλλων και η επιμέλεια του προσώπου του παιδιού, αποτελεί καθήκον και δικαίωμα των γονιών. Όταν τα παιδιά είναι ανήλικα, υπάρχει μεταξύ γονέων και παιδιών η σχέση γονικής μέριμνας, που αναλύεται σε προσωπική σχέση (επιμέλεια του προσώπου του τέκνου) και περιουσιακή (γονική διοίκηση της περιουσίας του τέκνου). Είναι πρόδηλο, πως η γονική μέριμνα είναι η σημαντικότερη από τις σχέσεις γονέων και τέκνων. Δύο είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της νέας ρυθμίσεως του Οικογενειακού Δικαίου : α) Η διαμόρφωση των σχέσεων γονέων και παιδιών με βάση την αρχή της ισονομίας των δύο φύλων. β) Η ενιαία αντιμετώπιση των παιδιών που γεννήθηκαν σε γάμο και των παιδιών που γεννήθηκαν χωρίς γάμο, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει και πλήρη εξομοίωση αφού κάτι τέτοιο είναι αδύνατο από αυτή τη φύση των πραγμάτων. Πρέπει να σημειωθεί, επίσης, ότι στο νέο δίκαιο τονίζεται περισσότερο (σε σύγκριση με το παλαιό) ότι η διαμόρφωση των σχέσεων γονέων και παιδιών (και ιδίως της γονικής μέριμνας) διέπεται από την αρχή της προστασίας των συμφερόντων των τέκνων. Το παλαιό άρθρο 1500 Α.Κ. που ορίζει ότι ο πατέρας, έχει την πατρική εξουσία επί του ανηλίκου τέκνου αποτελούσε χαρακτηριστική περίπτωση διάταξης που αντίκειται στην αρχή της ισότητας των δύο φύλων. Η κατάργηση της διάταξης αυτής ώστε την «εξουσία» στο ανήλικο τέκνο να έχει και η μητέρα επιβάλλεται έτσι χωρίς καμία αμφιβολία από τη συνταγματική επιταγή της ισονομίας. Η αντικατάσταση του όρου «εξουσία» από τον όρο «μέριμνα» έχει σκοπό να τονίσει ότι το «δικαίωμα» των γονέων ως λειτουργικό ασκείται προς το συμφέρον του τέκνου και μάλιστα σύμφωνα με τις νεώτερες ψυχολογικές και παιδαγωγικές αντιλήψεις που επιβάλλουν πριν από κάθε απόφαση σχετική με τη γονική μέριμνα (των γονέων ή του δικαστηρίου) να ζητείται και να συνεκτιμάται η γνώμη του τέκνου στο μέτρο που το επιτρέπει ο βαθμός της ωριμότητάς του (νέο άρθρο 1511 παρ. 3 Οικογενειακό Δίκαιο). Στο πλαίσιο εξ άλλου των νεώτερων αυτών παιδαγωγικών αντιλήψεων καθιερώνονται στο νέο άρθρο 1518 Οικογενειακού Δικαίου, που υιοθετήθηκε κατά πλειοψηφία, αφενός υποχρέωση των γονέων να ενισχύουν το τέκνο (και μάλιστα χωρίς να κάνουν διάκριση φύλου) κατά την ανατροφή του, να αναπτύσσει υπεύθυνα και με κοινωνική συνείδηση των προσωπικότητά του και αφετέρου την υποχρέωσή τους να λαμβάνουν υπόψη, κατά την επαγγελματική εκπαίδευση του τέκνου, τις ικανότητες και τις προσωπικές του στάσεις και κλίσεις συνεργαζόμενοι με το σχολείο και ζητώντας στην ανάγκη τη συνδρομή αρμοδίων κρατικών υπηρεσιών ή δημοσίων οργανισμών. Η επιμέλεια του προσώπου του τέκνου αποτελεί μέρος του περιεχομένου της γονικής μέριμνας και είναι το σημαντικότερο «καθήκον» που περιλαμβάνεται σ αυτήν. Σύμφωνα με το άρθρο 1518 παρ. 1 Α.Κ. (που περιέχει ενδεικτική απαρίθμηση) «η επιμέλεια του προσώπου του τέκνου περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή, την επίβλεψη, τη μόρφωση και την εκπαίδευσή του, καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου της διαμονής του». Η Ανατροφή περιλαμβάνει όλα όσα, κατά τις περιστάσεις (βιοτικές συνθήκες της οικογένειας, κατάσταση τέκνου κ.λ.π.), είναι απαραίτητα για την (σωματική, πνευματική, ηθική)

3 ανάπτυξη της προσωπικότητας του τέκνου. Έτσι στην ανατροφή περιλαμβάνεται π.χ. η θρησκευτική, κοινωνική κ.λ.π. διαπαιδαγώγηση του τέκνου. Σύμφωνα με άρθρο 1518 παρ. 2 εδάφιο α Αστικού Κώδικα, «κατά την ανατροφή του τέκνου οι γονείς το ενισχύουν, χωρίς διάκριση φύλου, να αναπτύσσει υπεύθυνα και με κοινωνική συνείδηση την προσωπικότητά του». Η Επίβλεψη περιλαμβάνει την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων του παιδιού, την προφύλαξή του από διάφορους κινδύνους (αξιόποινες πράξεις, αδικοπραξίες, κακές έξεις, κακές συναναστροφές κ.λ.π.). Η Μόρφωση αν και θα μπορούσε να ειπωθεί πως οι έννοιες της «ανατροφής» και της «μόρφωσης» ταυτίζονται, στη «μόρφωση» κατά την έννοια του Αστικού Κώδικα 1518 παρ. 1 περιλαμβάνονται όλα όσα ανάγονται στη μη σχολική και επαγγελματική εκπαίδευση του τέκνου (π.χ. ξένες γλώσσες, ενασχόληση με τις καλές τέχνες, πολιτιστική δραστηριότητα κ.λ.π.). Η Εκπαίδευση, βλέπε σχετικά με το άρθρο 1518 παρ. 3 Αστικού Κώδικα, περιλαμβάνει όχι μόνο την υποχρεωτική εκπαίδευση κατά το νόμο, αλλά ανάλογα πάλι με τις περιστάσεις και την ανώτερη και ανώτατη, επαγγελματική ή όχι εκπαίδευση. α. Φύση και περιεχόμενο του γονικού δικαιώματος για την ανατροφή και μόρφωση των ανηλίκων τέκνων. Το συνταγματικό γονικό δικαίωμα για την ανατροφή και μόρφωση των ανηλίκων παιδιών έχει, όπως όλα τα θεμελιώδη δικαιώματα διπλό χαρακτήρα. Πρόκειται αφ ενός μεν για ένα θεμελιώδες αμυντικό δικαίωμα των γονέων έναντι της πολιτείας που περιέχει άθροισμα συγκεκριμένων νομικών θέσεων και αξιώσεων, αφ ετέρου δε αποτελεί έναν θεμελιώδη αξιολογικό κανόνα, συνταγματικού χαρακτήρα, τον οποίον ο νομοθέτης πρέπει να λάβει υπόψη του κατά την ψήφιση των νόμων. Το δικαίωμα ανατροφής των ανηλίκων παιδιών ως αμυντικό δικαίωμα περιλαμβάνει τη μέριμνα για τη σωματική, πνευματική και ψυχική ανάπτυξη του παιδιού. Παρέχει στους γονείς την ελευθερία να προβούν στην εκλογή των σκοπών της ανατροφής και των μέσων που θα χρησιμοποιηθούν γι αυτήν σύμφωνα με τις δικές τους φιλοσοφικές, θρησκευτικές και παιδαγωγικές αντιλήψεις γενικότερα. Ιδιαίτερα να βοηθήσουν το παιδί στην ανάπτυξη των έμφυτων χαρακτηριστικών της ψυχο-πνευματικής προσωπικότητάς του, των ικανοτήτων του και των δεξιοτήτων του, των στάσεων και συμπεριφορών του και να το οδηγήσουν στην ωριμότητα χωρίς κρατική ενόχληση, παρέμβαση ή παρεμπόδιση. Ταυτόχρονα το γονικό δικαίωμα, νομιμοποιεί τους γονείς να ασκήσουν για λογαριασμό του παιδιού όλα τα δικαιώματά του, ιδιαίτερα τα θεμελιώδη έναντι του κράτους και στη συγκεκριμένη περίπτωση, έναντι του δημόσιου σχολείου. Από την άλλη πλευρά, το γονικό δικαίωμα ως θεμελιώδης αξιολογικός κανόνας του συντάγματος έχει αντικειμενική ενέργεια, ανεξάρτητη από την υποκειμενική ενέργεια που είναι συνδεδεμένη με τα πρόσωπα φορείς του δικαιώματος. Αποτελεί, λοιπόν, κατευθυντήρια αρχή η οποία διαπνέει ολόκληρη τη συνταγματική τάξη και στρέφεται ιδίως προς το νομοθέτη και τον υποχρεώνει να θεσπίσει έναν πυρήνα κανόνων δικαίου που καθιστούν δυνατή την ύπαρξη και λειτουργικότητάς του, οικογενειακής αγωγής καθεαυτήν, όπως και σε σχέση προς τις άλλες συνταγματικές διατάξεις. Υπ αυτή την έννοια η αξιολογική επενέργεια του γονικού δικαιώματος δεν περιορίζεται μόνο στο χώρο της οικογένειας αλλά αναπτύσσει κατευθυντήριο ρόλο και σε άλλους τομείς, όπως ο τομέας της δημόσιας σχολικής εκπαίδευσης. Τη σημασία του ρόλου αυτού του συσχετισμού δηλ. των δύο αρμοδιοτήτων για την αγωγή των ανηλίκων τέκνων, διαπιστώνεται όπως και θα φανεί παρακάτω, ότι ο νομοθέτης δεν εκπληρώνει την υποχρέωση σεβασμού του γονικού δικαιώματος μόνο όταν δεν επεμβαίνει στην οικογενειακή αγωγή αλλά κατά τη ρύθμιση άλλων συναφών ζητημάτων όπως η δημόσια σχολική εκπαίδευση, αποφεύγει την ψήφιση διατάξεων από τις οποίες πιθανόν θα απορρεύσουν έμμεσες βλαπτικές ενέργειες κατά της ελευθερίας αυτής και βοηθάει στην αποτελεσματική πραγμάτωσή του. Εξασφαλίζεται όμως απεριόριστα η προστασία του γονικού δικαιώματος από επεμβάσεις της πολιτείας. β) Περιορισμοί του γονικού δικαιώματος για την ανατροφή και μόρφωση των ανηλίκων παιδιών. Κατ αρχήν πρέπει να διευκρινήσουμε ότι το δικαίωμα ανατροφής των παιδιών διαφέρει από τα υπόλοιπα ατομικά δικαιώματα, διότι ρυθμίζει τις διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνων. Όπως αναφέρθηκε, το δικαίωμα ανατροφής αποτελεί ταυτόχρονα και θεμελιώδη υποχρέωση των γονέων. Ως αρμοδιότητα προσδιορισμού του «καλού του παιδιού» δεν είναι

4 ελευθερία ενεργείας κατ αρέσκειαν αλλά ελευθερία σαν υπηρεσία, στην ωφέλεια και στην προστασία του παιδιού. Περιορισμοί του γονικού δικαιώματος ανατροφής προκύπτουν από το άρθρο 21 παρ. 1, 3 του Συντάγματος που θέτει την παιδική ηλικία και την νεότητα υπό την προστασία του κράτους. Η διάταξη αυτή παραχωρεί στα κρατικά όργανα αρμοδιότητες εποπτείας της γονικής μέριμνας και επέμβασης, όταν παραβιάζεται η υποχρέωση ανατροφής των παιδιών. Οι προϋποθέσεις της παραβάσεως που δικαιολογεί την επέμβαση ορίζονται από τις διατάξεις διαφόρων νόμων, του ποινικού, αστικού και διοικητικού δικαίου. Η παραβίαση είναι δεδομένη, όταν οι γονείς στερούν το παιδί στη στοιχειώδη για την ύπαρξή του ανατροφή ή δεν ενδιαφέρονται καθόλου γι αυτήν. Μια σειρά από διατάξεις Οικογενειακού Δικαίου προβλέπουν σ αυτή την περίπτωση τη δυνατότητα ολικής ή μερικής αφαίρεσης του τέκνου από τους γονείς. Εδώ πρέπει να τονιστεί ότι το κράτος κατά την άσκηση της εποπτείας του δεν επιτρέπεται να επιδιώκει πολιτικούς, φιλοσοφικούς, θρησκευτικούς ή άλλους σκοπούς. Συνοψίζοντας, το κράτος εποπτεύει στην εκπλήρωση της άσκησης της γονικής μέριμνας και δεν δικαιούται να την αναλάβει το ίδιο, κατά συνέπεια δεν έχει δικαίωμα να προσδιορίσει τους στόχους και τις μεθόδους ανατροφής που θα χρησιμοποιήσουν οι γονείς και τα τέκνα. 2. Συνταγματική θεμελίωση της δημόσιας σχολικής εκπαίδευσης. Το άρθρο 16 παρ. 2 του Συντάγματος αναθέτει την παιδεία των νεαρών πολιτών στην αρμοδιότητα της πολιτείας, χαρακτηρίζοντάς την ως «βασική αποστολή του κράτους». Από την πρώτη ανάγνωση αυτής της διάταξης συνάγεται, ότι η αρμοδιότητα αυτή του κράτους για την εκπαίδευση των νεαρών πολιτών είναι αυτοτελής και δεν αποτελεί παράγωγο των γονικών δικαιωμάτων. Περιλαμβάνει δε αυτή η δικαιοδοσία, αφ ενός μεν την οργάνωση, το σχεδιασμό, τη διεύθυνση και την εποπτεία της σχολικής εκπαίδευσης, αφ ετέρου δε τον προσδιορισμό των σκοπών και του περιεχομένου της εκπαίδευσης. Με τη φράση «η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του κράτους» το Σύνταγμα υπογραμμίζει τις αυξημένες ευθύνες του κράτους στο χώρο της εκπαίδευσης. Αναγνωρίζεται μεν το δικαίωμα στην ιδιωτική εκπαίδευση, σε καμία περίπτωση όμως δεν επιτρέπεται να περιέλθει η δημόσια σχολική εκπαίδευση εξ ολοκλήρου σε μια κοινωνική ομάδα, ή στο σύνολο των κοινωνικών οργανώσεων. Όλοι οι τομείς της εκπαίδευσης υπόκεινται στην εποπτεία του κράτους. Στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 16 του Συντάγματος προσδιορίζονται οι στόχοι της δημόσιας σχολικής εκπαίδευσης : Η ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, η ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και η διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες. Στο Ν. 1566/85 που αφορά τη δομή και λειτουργία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στο άρθρο 1 παρ. 1, σκοπός της Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης είναι να συμβάλει στην ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνάμεων των μαθητών, ώστε, ανεξάρτητα από φύλο και καταγωγή να έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν σε ολοκληρωμένες προσωπικότητες και να ζήσουν δημιουργικά. Αναγνωρίζεται έτσι στην πολιτεία το δικαίωμα να ενεργήσει μέσω του συστήματος και του περιεχομένου της εκπαίδευσης στο νεαρό πολίτη, με στόχο τη διάπλασή του σύμφωνα με ένα συγκεκριμένο πολιτικο φιλοσοφικό θρησκευτικό πρότυπο που επιλέγει και επιβάλλει το ίδιο. Με το παραπάνω λοιπόν αναγνωρίζεται το αποκλειστικό δικαίωμα μόρφωσης και αγωγής των νεαρών πολιτών στα σχολεία του δημοσίου. Υπό τους όρους αυτούς, η επαφή ανάμεσα στην οικογενειακή αγωγή και στη δημόσια εκπαίδευση είναι δεδομένη και η σύγκρουση προβάλλει στο κατώφλι. Από τη στιγμή που το ανήλικο παιδί κληθεί να πάει στο σχολείο, συναντώνται οι δύο φορείς της εκπαιδευτικής αρμοδιότητας και τα αντίστοιχα εκπαιδευτικά προγράμματα, οπότε γεννάται το ερώτημα σε ποιο βαθμό επηρεάζει η δημόσια σχολική εκπαίδευση την οικογενειακή αγωγή και αν πρέπει η τελευταία να υποστεί περιορισμούς χάριν της πρώτης και ποιας μορφής. Πριν όμως γίνει ανάπτυξη αυτού του ζητήματος θεωρούμε σκόπιμο να προηγηθεί η απάντηση στο ερώτημα της θέσεως την οποία κατέχει η κάθε μια αρμοδιότητα στο αξιόλογο σύστημα των κανόνων του Συντάγματος. Είναι ισότιμες και ισόκυρες ή υπερέχει η μία εξ αυτών έναντι της άλλης;

5 3. Συσχετισμός των δύο αρμοδιοτήτων. Το γονικό δικαίωμα ανατροφής και μόρφωσης των ανηλίκων παιδιών αποτελεί κατ αρχήν ένα φυσικό δικαίωμα των γονέων, προϋπήρχε του κράτους και έχει υπερθετικό χαρακτήρα. Αντίθετα η σχολική εκπαίδευση αποτελεί ένα φαινόμενο που κάνει την εμφάνισή του στην ιστορία της εκπαίδευσης το 18 ο αιώνα και σπάνια αποτελεί κρατικό μονοπώλιο. Το άρθρο 16 παρ. 1 δεν υπάγεται στις μη αναθεωρήσιμες διατάξεις του Συντάγματος. Η σχολική εκπαίδευση είναι περιορισμένη χρονικά, χωρικά και θεματικά, σ αντίθεση προς την οικογενειακή αγωγή, η οποία έχει καθολικό χαρακτήρα υπό την έννοια της αναφοράς σ όλες τις εκφάνσεις της προσωπικότητας του παιδιού. Η σχολική εκπαίδευση είναι περιορισμένη θεματικά, διότι πρέπει να ανταποκρίνεται στις αντιλήψεις, όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού γονέων, να βασίζεται δηλ. σ ένα ελάχιστο ποσοστό συναίνεσης. Από τις παραπάνω σκέψεις προκύπτει, ότι τα γονικά δικαιώματα υπερέχουν ποιοτικά και ποσοτικά έναντι της κρατικής αρμοδιότητας, έχουν δηλ. σημαίνουσα βαρύτητα έναντι αυτής στο πλαίσιο του αξιολογικού συστήματος των συνταγματικών κανόνων. Τούτο βέβαια δεν σημαίνει, ότι τα γονικά δικαιώματα έχουν απόλυτη προτεραιότητα έναντι της κρατικής αρμοδιότητας και ότι η τελευταία πρέπει πάντοτε να υποχωρεί. Απλά, κατά τη στάθμιση των δύο αρμοδιοτήτων προκειμένου να επιτευχθεί η εναρμόνισή τους, είτε από το νομοθέτη, είτε από την εκτελεστική ή δικαστική εξουσία, πρέπει να λαμβάνεται πάντοτε υπόψη η σημαίνουσα βαρύτητα και υπεροχή την οποία έχει το θεμελιώδες δικαίωμα των γονέων για τη μόρφωση και ανατροφή των τέκνων ως κατευθυντήρια αρχή στα πλαίσια του Συντάγματος. Απομένει πλέον να αποτολμήσουμε την πρακτική εφαρμογή των παραπάνω θεωρητικών συμπερασμάτων σε συγκεκριμένα παραδείγματα : α) Η σημασία των γονικών δικαιωμάτων για την οργάνωση της εκπαίδευσης. Ένα από τα επί μέρους δικαιώματα που πηγάζουν από το θεμελιώδες γονικό δικαίωμα είναι και η αρμοδιότητα των γονέων να προσδιορίσουν την ατομική σχολική εξέλιξη του ανήλικου παιδιού και να επιλέξουν τον τύπο του σχολείου που θα επισκεφθεί. Η έκταση και η ισχύς αυτού του δικαιώματος εξαρτάται άμεσα από την ποικιλία των τύπων των προσφερόμενων κρατικών σχολείων. Η πραγμάτωση λοιπόν των γονικών δικαιωμάτων εξαρτάται άμεσα από τον τρόπο άσκησης της οργανωτικής αρμοδιότητας από το κράτος. Στο σημείο αυτό αναπτύσσονται γονικά δικαιώματα, η κατευθυντήρια λειτουργία των οποίων δεσμεύει το νομοθέτη, που ασχολείται με την οργάνωση της εκπαίδευσης να δημιουργήσει όσο το δυνατόν περισσότερους τύπους σχολείων, ώστε να ανταποκρίνονται αυτοί στις ποικίλες αντιλήψεις των γονέων περί σχολικής εκπαίδευσης, όπως και στις κλίσεις και τα ενδιαφέροντα των παιδιών. Η ύπαρξη ενός και μόνον τύπου σχολείου είναι αντισυνταγματική, διότι προβάλλει τα δικαιώματα των γονέων. Έτσι επιβάλλεται η δημιουργία ειδικών σχολείων, μουσικών σχολείων, καλλιτεχνικών λυκείων, εκκλησιαστικών λυκείων, τάξεων για ευφυή παιδιά, τάξεων για παλιννοστούντα και αλλοδαπά παιδιά, φροντιστηριακών τάξεων κ.λ.π. Προς αυτή τη κατεύθυνση έχουν γίνει αρκετά βήματα και στη χώρα μας. β) Η σημασία των γονικών δικαιωμάτων για το περιεχόμενο της εκπαίδευσης, τους εκπαιδευτικούς στόχους και τα αναλυτικά προγράμματα. Εδώ μπορούμε να διατυπώσουμε την άποψη, ότι τόσο ο νομοθέτης, όσο και οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι φορείς στην αρμοδιότητα της δημόσιας σχολικής εκπαίδευσης κατά την υλοποίηση των συνταγματικών σκοπών της εκπαίδευσης και τη θέσπιση και εφαρμογή των αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τα γονικά δικαιώματα, ιδιαίτερα όταν αναφέρονται σε ζητήματα, που είτε εμπίπτουν κύρια στον τομέα της οικογενειακής αγωγής, είτε έχουν άμεση σχέση, ώστε να μην αφαιρείται ή διαταράσσεται το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της οικογένειας. Τέτοια προβλήματα αναφύονται ιδιαίτερα αναφορικά με τη θρησκευτική, ηθική και κοσμοθεωρητική αγωγή, όπως επίσης και με την σεξουαλική διαπαιδαγώγηση. Στην περίπτωση αυτή, τα γονικά δικαιώματα θεμελιώνουν ειδικότερα αξίωση των γονέων έναντι της πολιτείας να απέχει από ενέργειες, που μπορούν να προσβάλλουν τις θρησκευτικές και κοσμοθεωρητικές αντιλήψεις τους, να ζητήσουν την απαλλαγή των παιδιών τους από τη θρησκευτική διδασκαλία και να απαιτήσουν η διαμόρφωση της διδασκαλίας να γίνεται με αντικειμενικό και πολυφωνικό τρόπο,

6 με ανεκτικότητα και με απαγόρευση του ιδεολογικού διαποτισμού (άρθρο 2 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Ε.Σ.Δ.Α., το οποίο επιβάλλει σεβασμό των πεποιθήσεων των γονέων και μέσα στο χώρο της δημόσιας σχολικής εκπαίδευσης). γ) Η σημασία των γονικών δικαιωμάτων για την επικοινωνία μεταξύ γονέων και σχολείου. Η εναρμόνιση των δύο αρμοδιοτήτων που υπηρετούν τη μία και αδιαίρετη προσωπικότητα του παιδιού επιτυγχάνεται κύρια με την αγαστή συνεργασία μεταξύ των δύο φορέων, των γονέων και του κράτους, ιδιαίτερα δε εξαρτάται από την καλή θέληση για συνεργασία από την πλευρά του σχολείου. Κύρια εφαρμογή βρίσκει αυτή η συνεργασία σε ατομικό επίπεδο. Από την υποχρέωση της πολιτείας για αγαστή συνεργασία με τον καθένα εκ των γονέων, πηγάζουν μια σειρά δικαιώματα δικαστικής φύσεως των μεμονωμένων γονέων έναντι του σχολείου, όπως το δικαίωμα πληροφόρησης, ακρόασης και συζήτησης των αναφυόμενων προβλημάτων. δ) Η σημασία των γονικών δικαιωμάτων για τη δημοκρατική συμμετοχή. Νομιμοποιούν άραγε τα γονικά δικαιώματα τους γονείς να ζητήσουν την άμεση δημοκρατική συμμετοχή στη διαμόρφωση της κρατικής θελήσεως που αφορά τη δημόσια σχολική εκπαίδευση και στην άσκηση της σχετικής εξουσίας ; Η απάντηση είναι αρνητική και στηρίζεται, πέρα από τον κατ αρχή φραγμό που προκύπτει από την αρχή της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, που αναλύουμε παρακάτω, στη φύση των θεμελιωδών ελευθεριών ως αμυντικών δικαιωμάτων του καθενός που προστατεύουν τη μειοψηφία από την αυθαιρεσία της πλειοψηφίας. Τα γονικά δικαιώματα αναφέρονται στο συγκεκριμένο παιδί και είναι κατά συνέπεια, αυστηρώς προσωπικά. Μόνον οι ίδιοι οι γονείς νομιμοποιούνται να προσδιορίσουν το περιεχόμενο της ανατροφής του ανηλίκου τέκνου και να ασκήσουν τα συναφή δικαιώματα. Κατά συνέπεια δεν μπορούν να μεταβιβασθούν σε τρίτους με τη μέθοδο των εκλογών για να ασκηθούν αντιπροσωπευτικά. Ενδεχομένως η άσκηση των δικαιωμάτων των συγκεκριμένων παιδιών να είναι αποτελεσματικότερη όταν ασκείται συλλογικά, στην περίπτωση όμως που δεν υπάρχει ομοφωνία και η απόφαση πρέπει να ληφθεί πλειοψηφικά, τότε καταλύονται τα θεμελιώδη δικαιώματα των μειοψηφισάντων και καθίσταται αλυσιτελής η συνταγματική τους προστασία. Σε περίπτωση όμως που δεν πρόκειται για αξιολόγηση μεμονωμένων συμφερόντων, αλλά συγκλινόντων συμφερόντων όλων των γονέων, η συλλογική άσκηση του δικαιώματος πληροφόρησης, ακρόασης και συζήτησης δι αντιπροσώπων δεν αντίκειται στα θεμελιώδη δικαιώματα. Μήπως όμως τα γονικά δικαιώματα ενεργοποιούν άλλες θεμελιώδεις αρχές του Συντάγματος που επιτρέπουν την άμεση συμμετοχή των πολιτών, είτε των θιγομένων και ενδιαφερομένων στη διαμόρφωση της πολιτειακής βουλήσεως και την άσκηση της κρατικής εξουσίας ; Το Σύνταγμα στο άρθρο 1 παρ. 1 δεν θεσπίζει την γνήσια μορφή της αντιπροσωπευτικής αρχής, αλλά θεσπίζει κατ αρχήν αντιπροσωπευτική δημοκρατία με αποκλίσεις, που εκφράζονται σε θεσμούς και αρχές άμεσης δημοκρατίας. Στην ιστορική διαδικασία πραγμάτωσης του Συντάγματος, σύμφωνα με τον Καθηγητή Σ.Δ. Δημ. Τσάτσο, μπορεί ο απλός νομοθέτης να προβεί στη θεσμοθέτηση συμμετοχικών διαδικασιών, μορφών δηλ. αμέσου δημοκρατίας. Μέχρι τη θέσπισή τους όμως, το Σύνταγμα απαιτεί η διαμόρφωση της κρατικής βούλησης να λαμβάνει χώρα από τα αρμόδια όργανα σύμφωνα με το αντιπροσωπευτικό κοινοβουλευτικό σύστημα και όχι άμεση από τους θιγόμενους ή ενδιαφερόμενους πολίτες. Έτσι η οργάνωση, ο σχεδιασμός, η διοίκηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και η σχολική αγωγή γενικότερα, νομιμοποιούνται συνταγματικά κατά βάση μόνο όταν στηρίζονται σε τυπικό νόμο του κοινοβουλίου. Επίσης το άρθρο 16 παρ. 2 του Συντάγματος επιτάσσει να μην ξεφύγει η παιδεία από τα χέρια του κράτους. Τα παραπάνω εμπόδια που τίθενται στο δρόμο της θεσμοθέτησης της δημοκρατικής συμμετοχής των γονέων δε συνεπάγονται, ότι η εκπαιδευτική διαδικασία δεν προσφέρεται για τη συμμετοχή των γονέων. Αντίθετα, η σημαίνουσα βαρύτητα του γονικού δικαιώματος αναπτύσσει στο σημείο αυτό την κατευθυντήρια λειτουργία της έναντι του νομοθέτη και τον δεσμεύει να θεσπίσει ήπιες μορφές συμμετοχής των γονέων στα διάφορα στάδια διαμόρφωσης και άσκησης της σχολικής δικαιοδοσίας. Έτσι :

7 1. Κατά τη νομοπαρασκευαστική διαδικασία είναι δυνατή η σύμπραξη συλλογικών οργάνων γνωμοδοτικού χαρακτήρα, στα οποία μεταξύ άλλων κοινωνικών φορέων θα συμμετέχουν και οι εκπρόσωποι των οργανώσεων των γονέων και κηδεμόνων της χώρας θα αναφερθούμε διεξοδικότερα παρακάτω. 2. Κατά την ψήφιση των τυπικών νόμων που ρυθμίζουν τα ζητήματα της εκπαίδευσης, έχει τη διακριτική ευχέρεια ο νομοθέτης, αφού λάβει ο ίδιος τις σημαντικότερες αποφάσεις που αφορούν την εκπαίδευση, ικανοποιώντας έτσι τις απαιτήσεις που πηγάζουν από τη συνταγματική αρχή της επιφύλαξης του νόμου και τη βασική αποστολή του κράτους στο χώρο της παιδείας, να μεταβιβάζει μέρος της ρυθμιστικής του αρμοδιότητας σε περιφερειακά όργανα, νομαρχιακού ή επαρχιακού επιπέδου, στα οποία συμμετέχουν, μεταξύ άλλων κοινωνικών φορέων, και οι γονείς με αποφασιστική και όχι απλώς γνωμοδοτική αρμοδιότητα. 3. Τέλος οι ρυθμίσεις που καλείται να εφαρμόσει η τελευταία βαθμίδα της σχολικής οργάνωσης, το σχολείο, δεν θα πρέπει να είναι τόσο λεπτομερείς, ώστε να απαιτείται απλώς η εκτέλεσή τους, αλλά πρέπει να αφήσουν περιθώριο, έτσι οι φορείς που εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία και, μεταξύ αυτών οι γονείς, να έχουν τη δυνατότητα να συμπράξουν όχι μόνο γνωμοδοτικά αλλά και αποφασιστικά. Στο τελευταίο αυτό στάδιο, βέβαια, το πλαίσιο δημοκρατικής συμμετοχής των γονέων δεν επιτρέπεται να είναι τόσο ευρύ, σε βαθμό ώστε τα ζητήματα που κρίνονται και οι αποφάσεις που λαμβάνονται να ξεφεύγουν αναφορικά με τις επενέργειες και τη σημασία τους από τον κύκλο των εμπλεκομένων, π.χ. ζητήματα που δεν αφορούν μόνο τους γονείς μιας συγκεκριμένης χρονικής συγκυρίας, αλλά αγγίζουν το γενικότερο δημόσιο συμφέρον. Το συνταγματικά επιτρεπτό περιθώριο αυτονομίας πρέπει να αφορά τη συγκεκριμένη σχολική χρονιά και την οργάνωση της συγκεκριμένης σχολικής μονάδας. Ο σύγχρονος πάντως νομοθέτης κατά την οργάνωση και τον προσδιορισμό του περιεχομένου της εκπαίδευσης, λαμβάνει σοβαρά υπόψη του τα γονικά δικαιώματα. Έτσι στο άρθρο 53 του Ν. 1566/85 προβλέπονται συγκροτήσεις οργανώσεων γονέων, εκπρόσωποι των οποίων συμμετέχουν στα συλλογικά όργανα, Ενώσεις γονέων, ομοσπονδίες γονέων, συνομοσπονδία γονέων (Όργανα Λαϊκής Συμμετοχής, άρθρο 48 του Ν. 1566/85) ως εξής : 1. Οι γονείς των μαθητών κάθε δημόσιου σχολείου συγκροτούν ένα σύλλογο γονέων, που φέρει την επωνυμία του σχολείου και συμμετέχουν αυτοδικαίως σ αυτόν. Εκπρόσωπος του συλλόγου γονέων συμμετέχει στη Σχολική Επιτροπή έργο της οποίας είναι η διαχείριση των πιστώσεων για τις λειτουργικές δαπάνες, τον εφοδιασμό του σχολείου με όλα τα απαραίτητα για τη λειτουργία του μέσα, καθώς και η αντιμετώπιση κάθε λειτουργικού προβλήματος του σχολείου. Επίσης όλα τα μέλη του Δ.Σ. του Συλλόγου γονέων συμμετέχουν στα Σχολικά Συμβούλια, με προεδρεύοντα το Δ/ντη του σχολείου, έργο των οποίων είναι η εξασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του σχολείου με κάθε πρόσφορο τρόπο, η καθιέρωση τρόπων αμοιβαίας επικοινωνίας διδασκόντων και οικογενειών των μαθητών καθώς και η υγιεινή των μαθητών και του σχολικού περιβάλλοντος. 2. Οι σύλλογοι γονέων των σχολείων της ίδιας κοινότητας ή δήμου ή δημοτικού διαμερίσματος συγκροτούν μία Ένωση γονέων. Εκπρόσωπος της Ένωσης γονέων συμμετέχει στη Δημοτική ή Κοινοτική Επιτροπή Παιδείας έργο της οποίας είναι οι εισηγήσεις στο Δήμαρχο ή τον Πρόεδρο και στο δημοτικό ή κοινοτικό συμβούλιο θεμάτων σχετικών με την καλύτερη λειτουργία των σχολείων, την κατανομή των πιστώσεων των λειτουργικών δαπανών των σχολείων καθώς και στην ίδρυση, κατάργηση και συγχώνευση σχολείων. 3. Οι Ενώσεις γονέων κάθε Νομού ή νομαρχιακού διαμερίσματος συγκροτούν μια Ομοσπονδία γονέων, εκπρόσωπος της οποίας συμμετέχει στη Νομαρχιακή Επιτροπή Παιδείας, η οποία εισηγείται στο νομαρχιακό συμβούλιο και το Νομάρχη, με βάση τις εισηγήσεις των δημοτικών και κοινοτικών συμβουλίων, θέματα παιδείας. 4. Οι Ομοσπονδίες των γονέων της χώρας συγκροτούν μία συνομοσπονδία γονέων, εκπρόσωπος της οποίας συμμετέχει στο Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας (Ε Σ Υ Π), το οποίο εισηγείται στην κυβέρνηση θέματα εκπαιδευτικής πολιτικής για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, παιδείας, συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και λαϊκής επιμόρφωσης.

8 ΕΠΙΜΕΤΡΟ Συνοψίζοντας καταλήγουμε στα ακόλουθα συμπεράσματα : 1. Το δικαίωμα των γονέων για την ανατροφή και μόρφωση των ανηλίκων παιδιών κατοχυρώνεται, εμμέσως πλην σαφώς, στο Σύνταγμα ως θεμελιώδες δικαίωμα. 2. Θεμελιώνεται ταυτόχρονα και η αποκλειστική αρμοδιότητα της πολιτείας για την οργάνωση της δημόσιας σχολικής εκπαίδευσης και τον προσδιορισμό του περιεχομένου της. 3. Οι δύο αρμοδιότητες (γονική και κρατική) επικαλύπτονται και πολλές φορές συγκρούονται. Το γονικό δικαίωμα δεν έχει απόλυτη προτεραιότητα έναντι της αρμοδιότητας της πολιτείας, αλλά έχει σημαίνουσα βαρύτητα και λειτουργεί ως αξιολογικός κανόνας που δεσμεύει το νομοθέτη. 4. Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις, ο νομοθέτης κατά την οργάνωση και τον προσδιορισμό του περιεχομένου της εκπαίδευσης πρέπει να λαμβάνει υπόψη του τα γονικά δικαιώματα. 5. Τα γονικά δικαιώματα τέλος δε θεμελιώνουν μεν αξίωση δημοκρατικής συμμετοχής των γονέων στην άσκηση της σχολικής αρμοδιότητας, ο νομοθέτης όμως υποχρεούται να θεσπίσει ήπιες μορφές δημοκρατικής συμμετοχής σε όλες τις βαθμίδες της γενικής εκπαίδευσης.

9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Βασιλάκη Νίκου. Οικογενειακό Δίκαιο (Ερωτήσεις Απαντήσεις). Αθήνα 2. Δαγτόλου Πρ. Συνταγματικό Δίκαιο, Ατομικά Δικαιώματα, Τόμος Α και Β, Αντ. Σάκουλας, Αθήνα Ιωάννου Κρ. «Οι μελλοντικές προοπτικές της Ε.Σ.Δ.Α.». 4. Κουμάντος Γε. Οικογενειακό Δίκαιο ΙΙ. Αφοί Π.Σάκκουλα, Αθήνα Κουτσουμπίνας Στ. Η Συνταγματική θέση του ανηλίκου. Πρακτικά Συμποσίου για την πρόληψη και αντιμετώπιση της Εγκληματικότητας των ανηλίκων, Αθήνα Μάνεσης Αρ. Η πραγμάτωση της συνταγματικής προστασίας της ανήλικης νεότητας στο ισχύον δίκαιο, σε «θέματα Γονικής Μέριμνας». Σάκκουλα Θεσ/νίκη Μαρίνος Αν. Η θρησκευτική Ελευθερία, Αθήνα Μιχαηλίδης Νουάρος Γ. Το δικαίωμα εκπαιδεύσεως κατά την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δ.Α. Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα 9. Ν. 1566/85. Δομή και λειτουργία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και άλλες διατάξεις. 10. Σκουρής Β., Δίκαιο της Παιδείας, Σάκκουλας, Θεσ/νίκη Σπυριδάκης Σ. Οικογενειακό Δίκαιο. Αντ. Σάκκουλα, Αθήνα Σωτηρέλη Γ., Θρησκεία και εκπαίδευση, Σάκκουλα, Αθήνα Κομοτηνή Τζούλη Αθαν. Η δυαδική θέση μητέρας παιδιών και η μετάβαση στην τριαδική σχέση. Ο ρόλος του πατέρα (εισήγηση σε Πανελλήνιο Παιδαγωγικό Συμπόσιο) 1993 Ιούνιος 2002

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 4: Πηγές του Δικαίου

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 4: Πηγές του Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 4: Πηγές του Δικαίου Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Σχολής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Εισαγωγή στο 1 ο Μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6 η : Αρχή της αναλογικότητας Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΥΠ. ΑΡΙΘ.: 5 Αθήνα, 24 Μαΐου 2013 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΚ/ ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και τις Οµοσπονδίες δύναµης ΓΣΕΕ

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΥΠ. ΑΡΙΘ.: 5 Αθήνα, 24 Μαΐου 2013 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΚ/ ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και τις Οµοσπονδίες δύναµης ΓΣΕΕ 1 Γ.Σ.Ε.Ε. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΥΠ. ΑΡΙΘ.: 5 Αθήνα, 24 Μαΐου 2013 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΚ/22-5-2013 ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και τις Οµοσπονδίες δύναµης ΓΣΕΕ Θέµα: «Καθολικότητα ισχύος των όρων της ισχύουσας από 14-5-2013

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ E ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 8467 11 Νοεμβρίου 2016 ΤΕΥΧΟΣ ΤΡΙΤΟ Αρ. Φύλλου 1142 OΡΓΑΝΙΣΜΟΙ - ΛΟΙΠΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αριθμ. 790 Κτηνιατρικής του Αριστοτελείου

Διαβάστε περισσότερα

17η ιδακτική Ενότητα ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΑΚΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ

17η ιδακτική Ενότητα ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΑΚΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ 17η ιδακτική Ενότητα ΑΡΧΗ ΤΗ ΙΑΚΡΙΗ ΤΩΝ ΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΑ ΠΟΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ Απόσπασµα από το ύνταγµα που ψήφισε η Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας το Μαΐο του 1827 το αρ. 5 Η κυριαρχία ενυπάρχει στο Έθνος

Διαβάστε περισσότερα

38η ιδακτική Ενότητα ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

38η ιδακτική Ενότητα ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 38η ιδακτική Ενότητα ΥΓΓΕΝΕΙΑ ΧΕΕΙ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ Παρατηρήσεις, χόλια, Επεξηγήσεις 1. υγγένεια το σηµείο αυτό χρήσιµο είναι ο µαθητής να γνωρίζει τους λόγους για τους οποίους είναι σηµαντική η γνώση

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 3.3 ΤΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2 Άρθρο 1 του Συντάγματος Tο πολίτευμα της Eλλάδας είναι Προεδρευόμενη Kοινοβουλευτική Δημοκρατία.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι : ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι : ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ 1 Υιοθετήθηκε στο Στρασβούργο στις 6.11.1997 Έναρξη ισχύος: 1.3.2000, σύμφωνα με το άρθρο 27 Κείμενο: European Treaty Series, No. 166 Προοίμιο Τα Κράτη μέλη του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1279-1/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 4 /2015

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1279-1/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 4 /2015 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 06-08-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1279-1/06-08-2015 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 4 /2015 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε, µετά από πρόσκληση του Προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Α. ΔΙΚΑΙΟ ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ, ΠΗΓΕΣ 1. Τι είναι δίκαιο... 1 2. Θετικό και φυσικό δίκαιο... 2 3. Δίκαιο και ηθική... 3 4. Δίκαιο - εθιμοτυπία - συναλλακτικά ήθη... 3 5. Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η : Δικαίωμα στην εκπαίδευση Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 17 Σεπτεμβρίου 2008

Aθήνα, 17 Σεπτεμβρίου 2008 EΛΛHNIKH ΔHMOKPATIA YΠOYPΓEIO EΘNIKHΣ ΠAIΔEIAΣ & ΘPHΣKEYMATΩN ΠEPIΦEPEIAKH ΔIEYΘYNΣH A /ΘMIAΣ & B ΘMIAΣ EKΠAIΔEYΣHΣ ATTIKHΣ ΓPAΦEIO ΣXOΛIKΩN ΣYMBOYΛΩN B ΔIEYΘYNΣHΣ Δ.E. AΘHNAΣ Γούναρη 60 15343 Aγ. Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Αναδηµοσίευση στο Civilitas.GR 2007* Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη Θεµελιώδη δικαιώµατα και καταπολέµηση των διακρίσεων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγή Ιστορικό Οι αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα. Ο όρος «ατομικά δικαιώματα» επικράτησε ανάμεσα σε πολλούς άλλους, όπως «θεμελιώδη»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Η εκπαιδευτική έρευνα οφείλει να εφαρμόζει τη δεοντολογία που προβλέπει τον σεβασμό της προσωπικότητας, της

Διαβάστε περισσότερα

1η - 2η ιδακτική Ενότητα ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Παρατηρήσεις - Σχόλια - Επεξηγήσεις

1η - 2η ιδακτική Ενότητα ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Παρατηρήσεις - Σχόλια - Επεξηγήσεις Ε Ι Α Γ Ω Γ Η 16 1η - 2η ιδακτική Ενότητα ΕΙΑΓΩΓΗ Παρατηρήσεις - χόλια - Επεξηγήσεις 1. «τις µέρες µας όλο και πιο σηµαντικό τµήµα των κανόνων δικαίου βρίσκεται έξω από το Κράτος, όπως π.χ. τα όργανα της

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, 21.7.2015 Ν. 131(Ι)/2015 131(I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015 Προοίμιο. Για σκοπούς, μεταξύ άλλων, εναρμόνισης με Επίσημη

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία E.E., Παρ. I, Αρ. 2485, 2.3.90 811 Ν. 23/90 Ο περί Δικαστηρίων Νόμος του 1990 εκδίδεται με δημοσίευση στην επίσημη εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο 52 του Συντάγματος. Αριθμός 23

Διαβάστε περισσότερα

6. Την πολυπλοκότητα της ταυτόχρονης προστασίας αντικρουόµενων θεµελιωδών ανθρώπινων δικαιωµάτων όπως η προστασία των ανηλίκων, η προστασία των προσωπ

6. Την πολυπλοκότητα της ταυτόχρονης προστασίας αντικρουόµενων θεµελιωδών ανθρώπινων δικαιωµάτων όπως η προστασία των ανηλίκων, η προστασία των προσωπ Κώδικας εοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέµενης αξίας µέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών Ο παρόν Κώδικας θεσπίζεται µεταξύ των Εταιρειών Παροχής Υπηρεσιών Κινητής Τηλεφωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

Δικαστική συμπαράσταση. Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση:

Δικαστική συμπαράσταση. Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση: Δικαστική συμπαράσταση (Άρθρο 1666) Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση: Σε δικαστική συμπαράσταση υποβάλλεται ο ενήλικος όταν λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής ή λόγω σωματικής αναπηρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

[όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η

[όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η Αστικός Κώδικας [όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η Άρθρο 1666 - Ποιοί υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση "Σε δικαστική συμπαράσταση υποβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Δημόσια νομικά πρόσωπα 17/5/2016 Ίδρυση Ιδρύονται με Νομοθετική πράξη Κανονιστική πράξη βάσει νομοθετικής εξουσιοδότησης Σε ορισμένες περιπτώσεις, με βάση το εταιρικό δίκαιο Όχι

Διαβάστε περισσότερα

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 2: Το δίκαιο πρόνοιας και αρωγής ανηλίκων

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 2: Το δίκαιο πρόνοιας και αρωγής ανηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 2: Το δίκαιο πρόνοιας και αρωγής ανηλίκων Αγγελική Γ. Πιτσελά, Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας-Σωφρονιστικής Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 6 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 6 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 6 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ONECALL ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΕ.

ONECALL ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΕ. Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω τηλεφώνων. της εταιρείας. ONECALL ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΕ. Ο παρόν Κώδικας θεσπίζεται ως Κώδικας Δεοντολογίας της εταιρείας ONECALL Τηλεπικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α )

Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α ) Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α ) Με τα άρθρα 1666 έως 1688 του ΑΚ, όπως αυτά αντικαταστάθηκαν από το άρθρο 13 του ν. 2447/1996 και ισχύουν από 20.12.1996, εισάγεται ο θεσμός

Διαβάστε περισσότερα

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ Η αρχή της ισότητας είναι άρρηκτα συνυφασµένη µε την πολιτική και την ατοµική ελευθερία, στις οποίες θεµελιώνεται η έννοια της ηµοκρατίας. Σε όλα τα δηµοκρατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ- 1 υ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Β ΤΑΞΗ 3 Ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΝΙΚΗ ΓΚΟΥΒΑΤΣΟΥ ΜΑΡΣΙΑ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗ ΡΟΔΑΝΘΗ ΛΕΚΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΝΙΚΗ ΣΕΛΙΜΑΙ ΜΑΡΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Καθορίζοντας το γενικό περιεχόµενο ενός δικαιώµατος, µε διατάξεις δικαίου στο πλαίσιο γενικής σχέσης, προσδιορίζονται τα ανώτατα όρια άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Άννα Κανδύλα, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2012 Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη. i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας

Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη. i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη Α) Η αρχή της ισότητας στο ελληνικό Σύνταγμα i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας Το Σύνταγμα της Ελλάδος του 1975 κατοχυρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 3. Η παραγωγή του Συντάγματος και των συνταγματικών κανόνων

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 3. Η παραγωγή του Συντάγματος και των συνταγματικών κανόνων Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 7/12/2015

Διαβάστε περισσότερα

Νοµοθεσία Συλλόγου Γονέων και Κηδεµόνων ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ. Ν.1566/85 Αρ. 53

Νοµοθεσία Συλλόγου Γονέων και Κηδεµόνων ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ. Ν.1566/85 Αρ. 53 Νοµοθεσία Συλλόγου Γονέων και Κηδεµόνων ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ Ν.1566/85 Αρ. 53 (Διατάξεις του άρθρου 53 Ν.1566/85, όπως αντικαταστάθηκε µε το άρθρο 2 1 β του Ν.2621 /1998) Ν.2621 23.6.98 (Φ.Ε.Κ. 136/Α ) Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Σχετ: Το από ηλεκτρονικό μήνυμά σας (αρ. πρωτ. εισερχ. 1399/ ). Θέμα: Σ/Ν περί ενσωμάτωσης Οδηγίας 2004/113/ΕΚ.

Σχετ: Το από ηλεκτρονικό μήνυμά σας (αρ. πρωτ. εισερχ. 1399/ ). Θέμα: Σ/Ν περί ενσωμάτωσης Οδηγίας 2004/113/ΕΚ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΣ: Υπουργείο Ανάπτυξης Γενικό Γραμματέα Εμπορίου κ. Δημήτριο Σκιαδά Πλατεία Κάνιγγος 101 81 Αθήνα Αθήνα, 12 Νοεμβρίου 2008 Αρ. Πρωτ.:1429 Σχετ: Το από 4.11.2008 ηλεκτρονικό μήνυμά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Θεσμοί, Όργανα και Δομή της Δημόσιας Διοίκησης Χαρίτα Βλάχου Γεωπόνος Αγροτικής Οικονομίας Στέλεχος Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μ-Θ Σήμερα Ποιό είναι το πολίτευμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Η σύναψη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης στη χώρα μας νοείται και επιτρέπεται μόνο μεταξύ ετερόφυλων ζευγαριών. Ως αποτέλεσμα,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου.

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου.

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά δικαιώματα μπορούμε να τα χωρίσουμε σε 4 ομάδες:

Τα βασικά δικαιώματα μπορούμε να τα χωρίσουμε σε 4 ομάδες: Ας δούμε μια τυπική μέρα στη ζωή ενός παιδιού... Ξυπνά το πρωί, τρώει το πρόγευμα του, πάει σχολείο (αν και ίσως με κάποια παράπονα..!), έρχεται πίσω στο σπίτι, απολαμβάνει το μεσημεριανό του, κάνει την

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Διττός χαρακτήρας Συντάγματος 2. Διάκριση θεσμού-κανόνα 3. Η σχέση λόγου - πνεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές 21.4.93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 95/29 ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας.

Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας. Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας. 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Ι. Δέσμευση της Διοίκησης. 1. Αρχές. 2. Βασικοί άξονες. ΙΙ. Αρχές επαγγελματικής συμπεριφοράς. 1. Σύγκρουση συμφερόντων. 2. Προστασία περιουσιακών στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1 Περιεχόμενα Τεκμήριο νομιμότητας... 2 Διοικητικός καταναγκασμός... 2 Παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας... 2 Σύνθετη διοικητική ενέργεια:... 3 Αρχή της νομιμότητας της διοίκησης.... 3 Αρχή της υπεροχής

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Το παράρτημα αυτό περιέχει τον κατάλογο των νομικών βάσεων στις οποίες εφαρμόζεται η «συνήθης νομοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙ

Η Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙ Η Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙ Νοέμβριος 2016 Ενημέρωση και Διαβούλευση των Εργοδοτουμένων Μαθησιακοί Στόχοι Ο Νόμος Πεδίο Εφαρμογής Καθορισμός κατώτατου αριθμού εργοδοτουμένων Περιεχόμενο ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου

Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου ΘΕΜΑΤΑ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ 1. Απόλυτη διάκριση λειτουργιών υπάρχει όταν τα όργανα της μιας κρατικής λειτουργίας δεν επιτρέπεται να παρεμβαίνουν και να ασκούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

(β) Αρμοδιότητες Τμήματος Πολιτισμού Αθλητισμού & Παιδείας (Αρμοδιότητες σε θέματα Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης) 1. Μεριµνά για την εξασφάλιση των

(β) Αρμοδιότητες Τμήματος Πολιτισμού Αθλητισμού & Παιδείας (Αρμοδιότητες σε θέματα Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης) 1. Μεριµνά για την εξασφάλιση των (β) Αρμοδιότητες Τμήματος Πολιτισμού Αθλητισμού & Παιδείας (Αρμοδιότητες σε θέματα Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης) 1. Μεριµνά για την εξασφάλιση των κατάλληλων υλικοτεχνικών υποδοµών για την προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο. μεταβολές του Συντάγματος Λίνα Παπαδοπούλου. Ενότητα 9: Άτυπες τροποποιήσεις και άδηλες

Συνταγματικό Δίκαιο. μεταβολές του Συντάγματος Λίνα Παπαδοπούλου. Ενότητα 9: Άτυπες τροποποιήσεις και άδηλες ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9: Άτυπες τροποποιήσεις και άδηλες μεταβολές του Συντάγματος Λίνα Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Τμήμα Νομικής

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: «Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου» ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

Μάθημα: «Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου» ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Μάθημα: «Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου» ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Ανδρέας Δημητρόπουλος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΦΟΙΤΗΤΗΣ : Νικήτας Ιωαν. Καλογιαννάκης Α.Μ. : 1340200200841 ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ρυθμίσεις Ζωνών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ) και Τάξεων Υποδοχής ΖΕΠ» Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΘΕΜΑ: «Ρυθμίσεις Ζωνών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ) και Τάξεων Υποδοχής ΖΕΠ» Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 2388/2015, τ. Β ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ --- ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΣΤΙΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΣΤΙΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΣΤΙΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Σύγχρονη Νοσοκομειακή μονάδα, αντιλαμβανόμενη την πολυπλοκότητα των λειτουργιών, την πολυμορφία των δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ OΓΔΟΗΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2015

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ OΓΔΟΗΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2015 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, 21.7.2015 Ν. 130(Ι)/2015 130(I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ OΓΔΟΗΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2015 Προοίμιο. ΕΠΕΙΔΗ, το Άρθρο 146 του Συντάγματος προβλέπει ότι το Ανώτατο Συνταγματικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Η κρατική μέριμνα για την κοινωνική ασφάλιση κατά το Σύνταγμα. Το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση αποτελεί κοινωνικό δικαίωμα, το περιεχόμενο

1. Η κρατική μέριμνα για την κοινωνική ασφάλιση κατά το Σύνταγμα. Το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση αποτελεί κοινωνικό δικαίωμα, το περιεχόμενο Η συνταγματική υποχρέωση λειτουργίας δημοσίων φορέων κοινωνικής ασφάλισης και η πιθανή εξωτερίκευση δραστηριοτήτων και συνεργασιών με επαγγελματικούς και ιδιωτικούς φορείς Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης των ανηλίκων: Ο ρόλος των Εκπαιδευτικών

Πρόληψη της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης των ανηλίκων: Ο ρόλος των Εκπαιδευτικών Πρόληψη της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης των ανηλίκων: Ο ρόλος των Εκπαιδευτικών Χριστίνα Ιωάννου Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Α Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα