Education and trade unions Facets of European experience and Greek reality Nikos Fotopoulos, KANEP/GSEE, Hellenic Open University. 1.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Education and trade unions Facets of European experience and Greek reality Nikos Fotopoulos, KANEP/GSEE, Hellenic Open University. 1."

Transcript

1 Κοινωνική Συνοχή και Ανάπτυξη (2), Social Cohesion and Development (2), Εκπαίδευση και συνδικαλιστικές οργανώσεις: Όψεις της ευρωπαϊκής εμπειρίας και σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα Nίκος Φωτόπουλος, ΚΑΝΕΠ /ΓΣΕΕ, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Education and trade unions Facets of European experience and Greek reality Nikos Fotopoulos, KANEP/GSEE, Hellenic Open University ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συνδικαλιστική εκπαίδευση αποτελεί ένα αναπτυγμένο επιστημονικό πεδίο στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Η ανάγκη για μια συστηματική άσκηση των συνδικαλιστικών καθηκόντων οδήγησε στη δημιουργία εξειδικευμένων δομών παροχής συνδικαλιστικής εκπαίδευσης, προκειμένου να ενδυναμωθεί o ρόλος των συνδικάτων στον κοινωνικό διάλογο. Το άρθρο μας αποσκοπεί σε μία αναφορά στην ευρωπαϊκή εμπειρία, με αφορμή την ίδρυση της ελληνικής Ακαδημίας της Εργασίας, σε μία προσπάθεια να αναπτυχθεί και στην Ελλάδα η προβληματική σχετικά με τον ρόλο που θα μπορούσε να παίξει η συνδικαλιστική εκπαίδευση σε μια εποχή κρίσιμη για το συνδικαλιστικό κίνημα. ΛΕΞΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ: Συνδικαλιστική εκπαίδευση, Συνδικαλιστικό κίνημα, εκπαίδευση και εργατικό κίνημα, απελευθέρωση, χειραγώγηση ABSTRACT Τrade union education is a developed scientific field in most European countries. The need for a systematic performance of trade union duties was one of the main reasons for the creation of specific trade union education providers in order to strengthen the role of trade unions in social dialogue. This article aims to make reference to the European experience, taking into account the establishment of the Greek Labour Academy, in order to further the debate on the role of trade union education in an era of change for the trade union movement in Greece. KEY WORDS: Trade union education, trade union movement, education and labour movement, liberation, manipulation 1. Εισαγωγή Η εκπαίδευση στα πλαίσια του εργατικού κινήματος και ειδικότερα εντός των συνδικαλιστικών οργανώσεων δεν είναι κάτι καινούργιο για πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η εκπαίδευση και ειδικότερα η εκπαίδευση ενήλικων εργαζομένων έχουν ιστορία δύο και πλέον αιώνων σε χώρες του εξωτερικού, με αποτέλεσμα να υπάρχει μακρά παράδοση και βαθιά ριζωμένη κουλτούρα μάθησης σε ένα από τα πιο ενεργά τμήματα της κοινωνίας των εργαζομένων, όπως αυτό των συνδικάτων. Παρ όλα αυτά, κανείς δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι υπάρχει μια συστηματική θεωρία, αλλά και έρευνα για τη σχέση μεταξύ εκπαίδευσης και συνδικαλιστικών οργανώσεων. Πολύ περισσότερο, στην ελληνική βιβλιογραφία η διερεύνηση της σχέσης αυτής είναι σχεδόν ανύπαρκτη, αφού

2 [194] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ το ζήτημα της εκπαίδευσης εντός των συνδικαλιστικών οργανώσεων αποτελεί μια σχετικά πρόσφατη κοινωνική εμπειρία και δίχως βαθιές ρίζες στην ελληνική κοινωνία. Βασική υπόθεση εργασίας αποτελεί ότι ο βαθμός ανάπτυξης του συνδικαλιστικού κινήματος συναρτάται άμεσα με το επίπεδο θεσμικής ανάπτυξης και ολοκλήρωσης μιας κοινωνίας. Το γεγονός ότι η ανάληψη εκπαιδευτικών δράσεων από μέρους των συνδικάτων επήλθε σε μια περίοδο αναπτυξιακής και θεσμικής ολοκλήρωσης για τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη και ειδικότερα τη χρυσή περίοδο του κράτους πρόνοιας εξηγεί γιατί στην Ελλάδα, η εισαγωγή τέτοιου είδους θεσμών έρχεται αργοπορημένα, λόγω της γενικότερης καθυστέρησης του αστικού και θεσμικού μετασχηματισμού της ελληνικής κοινωνίας. Η επικράτηση παραδοσιακών δομών, η κοντόφθαλμη και ασυνάρτητη αναπτυξιακή πορεία της χώρας, οι επιφανειακές και χωρίς μακρόπνοο σχέδιο μεταρρυθμίσεις, η γενικότερα καθυστερημένη και ιδιότυπη αστικοποίηση της ελληνικής κοινωνίας, η ανώμαλη πολιτική κατάσταση από το 1920 έως και τη μεταπολίτευση αποτελούν ορισμένα από τα βασικά χαρακτηριστικά τα οποία συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση του ελληνικού συνδικαλιστικού κινήματος. Αναμφίβολα, η συνδικαλιστική εκπαίδευση, όπως και άλλες σημαντικές δραστηριότητες, επηρεάστηκε καθοριστικά από τις γενικότερες ιστορικές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες συγκρότησης του ελληνικού συνδικαλιστικού κινήματος, με αποτέλεσμα να αποτελεί ευθεία αντανάκλαση του ελληνικού μοντέλου (υπ)ανάπτυξης. Αναλυτικότερα, η εργασία αποσκοπεί: στην επισήμανση του σημαντικού ρόλου που κατέχει η εκπαίδευση στον χώρο του εργατικού κινήματος και ειδικότερα στο πεδίο των συνδικαλιστικών οργανώσεων. στην ανάδειξη όψεων της ευρωπαϊκής εμπειρίας σχετικά με την εκπαίδευση εργαζομένων και συνδικαλιστικών στελεχών. στην παρουσίαση του παραδείγματος της ελληνικής Ακαδημίας της Εργασίας της ΓΣΕΕ ως συγκροτημένης δομής παροχής διά βίου εκπαίδευσης σε συνδικαλιστικά στελέχη. στην ερμηνεία και την ανάδειξη πτυχών της καθυστέρησης των ελληνικών συνδικάτων στο πεδίο αυτό. στην επισήμανση ορισμένων ιδεολογικών και πολιτικών ζητημάτων σχετικά με την προβληματική γύρω από τον ρόλο και την αποστολή της εκπαίδευσης στο σύγχρονο συνδικαλιστικό γίγνεσθαι. 2. Συνδικαλιστικές οργανώσεις: Από την πρώιμη νεωτερικότητα στη σύγχρονη, παγκοσμιοποιημένη, νεοφιλελεύθερη πραγματικότητα Η εκπαίδευση στα πλαίσια του εργατικού κινήματος και ειδικότερα εντός των συνδικαλιστικών οργανώσεων, από την εποχή κιόλας του Μαρξ, αποτελούσε πραγματικότητα και συνάμα μια διαρκή πρόκληση για τους στρατευμένους διανοούμενους, σε μια ιστορική συγκυρία που το εργατικό κίνημα επιχειρούσε να εξοπλιστεί ιδεολογικά και να αντιταχθεί πολιτικά στην ηγεμονία της αστικής τάξης του 19ου αιώνα (Φωτόπουλος, 2006: 69). Ειδικότερα, κατά το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα, περίοδο όπου τα κοινωνικά και εργατικά κινήματα στη δυτικοευρωπαϊκή σφαίρα αγωνίζονταν για την κατάκτηση και εδραίωση βασικών πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, οι αγώνες τους καταλάμβαναν κοινωνικά καθολικό χαρακτήρα και ταυτίζονταν με την προώθηση όχι μόνο των δικαιωμάτων της τάξης των βιομηχανικών εργατών, αλλά και των δικαιωμάτων όλου του εργαζόμενου πληθυσμού. Αυτό, βέβαια, ενίσχυσε τη δυναμική και τη μαζικότητα του εργατικού κινήματος και του έδωσε τεράστια δύναμη άσκησης πίεσης και διαπραγματευτική ισχύ έναντι του κεφαλαίου. Χιλιάδες εργατικοί σύλλογοι άρχισαν να ιδρύονται

3 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [195] σε όλη την Ευρώπη και το συνδικαλιστικό κίνημα, ως οργανωμένο κίνημα εκπροσώπησης των εργαζομένων άρχισε να κάνει την εμφάνισή του αισθητά στην κοινωνική πραγματικότητα της εποχής (Ηarriet Brandley, 2003: ). Η ανάδειξη των συνδικάτων ως καθολικών φορέων εκπροσώπησης των εργαζομένων δημιούργησε ένα νέο τοπίο στη νεωτερική παράδοση και κουλτούρα, με συνέπεια να γίνει από πολύ νωρίς κατανοητή η αναγκαιότητα της εκπαίδευσης ως ουσιαστικού εργαλείου για την ταξική συνειδητοποίηση και ενεργοποίηση των εργαζομένων προς την κατεύθυνση της πάλης για έναν καλύτερο κόσμο. Από τη στιγμή που σταδιακά ένας σημαντικός αριθμός από τους στόχους τους οποίους έθετε το εργατικό κίνημα επιτεύχθηκαν, η ζωντάνια και ο δυναμισμός του μαζικού εργατικού κινήματος μειώθηκαν σταδιακά, με αποτέλεσμα στη μεταπολεμική περίοδο να υπάρχει πτώση της συνδικαλιστικής πυκνότητας και της συμμετοχής των εργαζομένων στις συνδικαλιστικές οργανώσεις εκπροσώπησής τους. Η μαχητικότητα των συνδικάτων αλλά και ο βαθμός συμμετοχής σε αυτά υποχώρησαν αισθητά (Τουτζιαράκης, 1997: 217, Σπυρόπουλος, 1998: 126, Παλαιολόγου, 2006: ), με αποτέλεσμα η δράση των συνδικάτων να μη δύναται να συμβάλει στην περαιτέρω ανάπτυξη του εργατικού κινήματος, ειδικότερα μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 1974, η οποία οδήγησε στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση που βιώνουμε σήμερα. Με άλλα λόγια, η ίδια η δυναμική πορεία του εργατικού κινήματος από ένα σημείο και μετά οδήγησε σε ένα σχετικό αδιέξοδο. Ο λόγος που συνέβη αυτό ήταν ότι, στα πλαίσια του νεοφιλελεύθερου παγκόσμιου πλαισίου, τα κεϋνσιανά εργαλεία, τα οποία μέσω ενός παρεμβατικού και αναδιανεμητικού κρατικού μηχανισμού επέφεραν μια ισορροπία μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας, αποδυναμώθηκαν και ουσιαστικά έπαψαν πια να λειτουργούν (Μουζέλης, 2005). Η πρόκληση, επομένως, για το εργατικό κίνημα σήμερα είναι να βρει νέους τρόπους ώστε να επανασυνδέσει αρμονικά την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία με την κοινωνική δικαιοσύνη, επινοώντας νέες στρατηγικές, που θα το αναδείξουν ως συλλογικό υποκείμενο ενός ριζοσπαστικού μετασχηματισμού της κοινωνίας. Η πρόκληση αυτή είναι ιδιαίτερα επίκαιρη στις μέρες μας, οπότε το διεθνές κλίμα, στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης, είναι περίπλοκο, αντιφατικό και δυσμενές για την ανάπτυξη συλλογικών μορφωμάτων ρηξικέλευθου προσανατολισμού. Σε μια εποχή που οι αλλαγές στην τεχνολογία είναι θεαματικές, και ειδικότερα στον τομέα της τεχνολογίας των επικοινωνιών, η ανθρωπότητα οδεύει προς έναν τύπο κοινωνίας όπου η γνώση τείνει να αποτελεί θεμελιακό παράγοντα ατομικής, κοινωνικής, πολιτικής, αλλά και πολιτιστικής ανάπτυξης. Το πολιτικό ερώτημα που πλανάται είναι, στα πλαίσια μιας τέτοιας εποχής, με ποιον τρόπο οι συνδικαλιστικές οργανώσεις θα μπορέσουν να μετασχηματίσουν την πολιτική οκνηρία που διέπει το εργατικό κίνημα σε ενεργητική συμμετοχή μέσα σε μια έλλογη κοινωνία των πολιτών; Μέσα σε αυτό το εξαιρετικά δύσκολο κλίμα, το εργατικό κίνημα στη χώρα μας και στην Ευρώπη καλείται όχι μόνο να χαράξει νέες πολιτικές, αλλά και να καταπολεμήσει τόσο την τάση της πολιτικής απάθειας όσο και τη χαμηλή συνδικαλιστική πυκνότητα που παρατηρείται σήμερα. Στον χώρο του κοινωνιολογικού και πολιτικού στοχασμού τα τελευταία 50 χρόνια ενδημούν θεωρίες που υποστηρίζουν ότι τα συνδικάτα μεταπολεμικά αποτελούν δομικά στοιχεία του καπιταλιστικού συστήματος, είναι ταξικά παροπλισμένα και εντάσσονται στη συστημική λογική του ύστερου καπιταλισμού. Άλλες πάλι απόψεις, ιδιαίτερα στον χώρο του μεταμοντέρνου στοχασμού, υποστηρίζουν ότι τα συνδικαλιστικά κινήματα είναι κατ εξοχήν φαινόμενα που συνδέονται με την πρώιμη νεωτερικότητα και πως σήμερα, στην ύστερη, παγκοσμιοποιημένη νεωτερικότητα, τα συνδικάτα θα περιθωριοποιηθούν ή ενδεχομένως θα αντικατασταθούν από τα λεγόμενα νέα κινήματα, όπως αυτά του φεμινισμού, της οικολογίας και των κινητοποιήσεων εναντίον της παγκοσμιοποίησης και της Νέας Οικονομίας (Μουζέλης, 2005, Watson, 2005: 329).

4 [196] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Πράγματι, τα συνδικάτα σήμερα έχουν χάσει την επαναστατική ορμή των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι στο εσωτερικό τους δεν υπάρχουν σημαντικές δυνάμεις άρνησης και αντίστασης στην κατεστημένη πραγματικότητα της Νέας Οικονομίας και του άκρατου νεοφιλελευθερισμού. Παράλληλα, τα διάφορα κινήματα νέου τύπου δεν είναι δυνατό να αντικαταστήσουν, έστω και μακροχρόνια, τα αντίστοιχα συνδικαλιστικά. Με άλλα λόγια, μπορεί η εργατική τάξη να μην είναι το συλλογικό επαναστατικό υποκείμενο το οποίο ονειρευόταν η σχολή του μαρξισμού και ειδικότερα η κλασική παράδοση του «ορθόδοξου» μαρξισμού (Αnderson, 1978: 15-49), δεν μπορεί όμως σε καμία περίπτωση να υποκατασταθεί από ευκαιριακά κινήματα, τα οποία δεν έχουν ρίζα και θεμέλια στην ευρύτερη κοινωνική συνείδηση. Αντίθετα, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, με βάση τη δομή και την οργάνωση που τις διέπει, έχουν δυνάμει τη δυνατότητα ανάπτυξης μιας συστηματικής συνεργασίας, καθώς και της δημιουργίας forum πολιτικής επικοινωνίας και δικτύων μελέτης, έρευνας και τεκμηρίωσης για ζητήματα εργασιακών σχέσεων, πολιτικών απασχόλησης, αντιμετώπισης της φτώχειας και του αποκλεισμού (Gabaglio and Hoffman, 1998). Ειδικότερα, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις μπορούν να ενδυναμώσουν το εργατικό κίνημα και να δημιουργήσουν συμμαχίες ανάμεσα στα νέα στρώματα και τις νέες κατηγορίες εργαζομένων, καθώς και ανάμεσα σε αυτούς που βιώνουν πιο άμεσα τις κοινωνικές ανισότητες και τον κοινωνικό αποκλεισμό που το νεοφιλελεύθερο status quo δημιουργεί σε παγκόσμιο, εθνικό, αλλά και τοπικό επίπεδο. Τα ευρωπαϊκά συνδικάτα, πάνω από μισό αιώνα, έχουν αναδείξει τη σημασία της εκπαίδευσης σε πρωταρχικό ζήτημα, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται τρεις κυρίως τάσεις αναφορικά με την οργάνωση και τη χρηματοδότησή τους: α. Η παραδοσιακή αυτοδύναμη παροχή συνδικαλιστικής εκπαίδευσης, η οποία στηρίζεται στη χρηματοδότηση των ίδιων των συνδικάτων (συνδρομές μελών - πόροι συνδικάτων) β. Η ένταξη της συνδικαλιστικής εκπαίδευσης στις πολιτικές για τη διά βίου εκπαίδευση με απ ευθείας ή έμμεση κρατική υποστήριξη γ. Η (έμμεση) χρηματοδότηση από εργοδότες μέσα από τη χορήγηση εκπαιδευτικών αδειών μετ αποδοχών, οι οποίες προβλέπονται στην εργατική νομοθεσία και τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας (Bridgeford - J. Striling, 2000: 10). Η εκπαίδευση στα πλαίσια του εργατικού κινήματος έχει τις ρίζες της στο κίνημα της εκπαίδευσης ενηλίκων και ειδικότερα στη λαϊκή επιμόρφωση, η οποία αναπτύχθηκε ως μορφωτικό κίνημα ενάντια στον αναλφαβητισμό των φτωχών εργατικών στρωμάτων (Φωτόπουλος, 2006: 69). Ειδικότερα, όμως, η συστηματική δημιουργία δομών συνδικαλιστικής εκπαίδευσης στην Ευρώπη εντοπίζεται στη δεκαετία του 70, όταν η εν λόγω εκπαίδευση αρχίζει να προβλέπεται στα άρθρα της εργατικής νομοθεσίας, καθώς και στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας. 1 Αναφορικά με την ελληνική περίπτωση, η καθυστέρηση της ανάπτυξης της εκπαίδευσης εντός των συνδικαλιστικών οργανώσεων ερμηνεύεται από τη γενικότερη υπανάπτυξη των δυνάμεων της εργασίας στην κοινωνία τον 20ό αιώνα. Με άλλα λόγια, δομικά χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας εξηγούν την αδυναμία των ελληνικών συνδικάτων να ενστερνιστούν την αξία αλλά και τη δυναμική ενός τέτοιου εγχειρήματος, τη στιγμή που η φυσική άσκηση του συνδικαλισμού ως συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος στους χώρους δουλειάς έρχεται καθυστερημένα και μετά από μεγάλους αγώνες και θυσίες του εργατικού κινήματος. Θεωρείται λοιπόν ευνόητο ότι μέσα σε συνθήκες απαγόρευσης και καταστολής του συνδικαλισμού ήταν εξαιρετικά δύσκολο να προταχθεί ως προτεραιότητα η συστηματική εκπαίδευση των συνδικαλιστικών στελεχών. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι η ιδεολογική και πολιτική κατεύθυνση των συνδικαλιστικών οργανώσεων παραδοσιακά εκπορευόταν από τις πολιτικές και κομματικές παρατάξεις. Παρ όλο λοιπόν που η ανάγκη να εκπαιδευτεί το εργατικό κίνημα στη βάση ενός οργανωμένου σχεδίου επιστημονικής και συνδικαλιστικής κατεύθυνσης αναγνωρίστηκε καθυστερημένα στην Ελλάδα, η ιδέα να δημιουργηθεί ένας οργανωμένος φορέας παροχής συνδικαλιστικής εκπαίδευσης απο-

5 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [197] τελούσε πάγιο και διαχρονικό αίτημα του συνδικαλιστικού κινήματος, χωρίς όμως να έχει καταστεί εφικτή η δημιουργία ενός συγκροτημένου θεσμού, που να παρέχει συνδικαλιστική εκπαίδευση. Το αίτημα αυτό απασχόλησε και το 32ο Συνέδριο της ΓΣΕΕ, ως αίτημα παλαιοτέρων ετών, με συνέπεια τη μετέπειτα ίδρυση του Κέντρου Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής το 2003 και τη λειτουργία της Ακαδημίας της Εργασίας το Αναμφίβολα, η ίδρυση της Ακαδημίας της Εργασίας της ΓΣΕΕ αποτελεί ορόσημο για τα ελληνικά συνδικάτα για δύο λόγους: α. Είναι η πρώτη φορά 2 που δημιουργείται ένας εξειδικευμένος και συγκροτημένος φορέας παροχής συνδικαλιστικής εκπαίδευσης, με αποκλειστικό έργο την εκπαίδευση συνδικαλιστικών στελεχών και β. Επιβεβαιώνεται η διαπίστωση της σημαντικής καθυστέρησης της χώρας μας στο ζήτημα αυτό, αν αναλογιστεί κανείς ότι ήδη από τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα στην Ευρώπη χώρες όπως η Αγγλία, η Γερμανία, η Σουηδία και η Δανία έχουν αναπτύξει τα δικά τους συστήματα εκπαίδευσης εντός των συνδικαλιστικών οργανώσεων (Bridgeford-Striling, 2000). 3. Το βρετανικό μοντέλο συνδικαλιστικής εκπαίδευσης και η Τrade Union Congress Εducation 3 Τ ο ζήτημα της επιμόρφωσης συνδικαλιστικών στελεχών και γενικότερα των εργαζομένων απασχολεί τα βρετανικά συνδικάτα εδώ και έναν περίπου αιώνα. Μέσα από τη μακρόχρονη αυτή πορεία, η ΤUC στη σημερινή εποχή παρέχει υψηλού επιπέδου επιμόρφωση στον χώρο των συνδικάτων, με αποτέλεσμα να συνιστά αναμφίβολα μία από τις πιο συγκροτημένες και ολοκληρωμένες προτάσεις στον ευρωπαϊκό χώρο της συνδικαλιστικής εκπαίδευσης-επιμόρφωσης. Με αυτόν τον τρόπο, επιτυγχάνεται αδιαμφισβήτητα η σύνδεση του κόσμου της απασχόλησης με αυτόν της διά βίου εκπαίδευσης. Ειδικότερα, η Διεύθυνση Εκπαίδευσης της TUC στον τομέα της εκπαίδευσης προσφέρει: Επιμόρφωση συνδικαλιστών σε επιμέρους θέματα, όπως το εργατικό Δίκαιο, οι εργασιακές σχέσεις, θέματα υγιεινής και ασφάλειας, παγκοσμιοποίησης και κοινωνικής οικονομίας, οι θεσμοί κοινωνικής προστασίας, τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα κ.ά. Παροχή βασικών κοινωνικών δεξιοτήτων, όπως η χρήση Η/Υ, τα αγγλικά ως δεύτερη γλώσσα, η συμμετοχή στην ομάδα, η καλλιέργεια της συνεργατικής κουλτούρας, η εκμάθηση τεχνικών επίλυσης προβλημάτων και διαχείρισης κρίσεων και η συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις. Ο πληθυσμός-στόχος στον οποίο απευθύνεται η ΤUC είναι μέλη των εργατικών ενώσεων (συνδικαλιστές) όσο και απλοί εργαζόμενοι (όχι συνδικαλιστές), καθώς και άνεργοι. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι ο πληθυσμός-στόχος (target group) στον οποίο απευθύνεται η TUC δεν είναι τυχαίος. Αντίθετα, αποτελεί προϊόν πολιτικής βούλησης και στόχευσης, δηλαδή εξαρτάται από τις πολιτικές προτεραιότητες που η συνδικαλιστική οργάνωση θέτει, προκειμένου να εξυπηρετήσει καλύτερα τις ανάγκες που την απασχολούν. Με άλλα λόγια, προσανατολίζει την παροχή της εκπαίδευσής της σε κοινωνικές κατηγορίες για τις οποίες υπάρχει σοβαρός κοινωνικός και πολιτικός λόγος να ενταχθούν στην εκπαιδευτική διαδικασία. Τέτοιες κατηγορίες μπορεί να είναι οι γυναίκες, οι νέοι, οι μακροχρόνια άνεργοι, οι εργαζόμενοι με ειδικά χαρακτηριστικά κ.ο.κ. Η επιλογή των εκπαιδευομένων επομένως μπορεί να διαφέρει από πόλη σε πόλη, από περιοχή σε περιοχή, από περιφέρεια σε περιφέρεια, ανάλογα με τα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά που επικρατούν. Η TUC υλοποιεί τα εκπαιδευτικά της προγράμματα όχι σε δικές της εγκαταστάσεις, αλλά σε εκπαιδευτικές δομές που λειτουργούν ως κολέγια. Συγκεκριμένα, υπάρχει στενή διασύνδεση με τα

6 [198] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ κολέγια (ιδρύματα μετα-δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης), τα οποία διαθέτουν τις υποδομές τους (αίθουσες διδασκαλίας, οπτικοακουστικό υλικό κ.λπ.), και η επιλογή βέβαια του εκπαιδευτικού προσωπικού αποτελεί αποκλειστική επιλογή της ΤUC. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι σπουδές στην ΤUC πιστοποιούνται, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η πιστοποίηση αποτελεί αυτοσκοπό, ούτε και τον βασικό λόγο της παροχής συνδικαλιστικής επιμόρφωσης. Η πιστοποίηση παρέχεται προκειμένου να δοθεί κύρος στο όλο εκπαιδευτικό εγχείρημα και να υπάρχει καθολική αποδοχή από την ευρύτερη βρετανική εκπαιδευτική κοινότητα. Παρέχεται δηλαδή πιστοποίηση (από τους επίσημους φορείς που αξιολογούν και τα κολέγια) μέσα από σταδιακή αξιολόγηση-πιστοποίηση (credits), η οποία οδηγεί σε τίτλο, που συνδέεται με ένα ευρύτερο σύστημα αναγνώρισης και μεταφοράς πιστωτικών μονάδων. Ενδεχομένως για όσους το επιθυμούν η φοίτηση οδηγεί στη συνέχιση σπουδών στα δημόσια κολέγια και τα κρατικά πανεπιστήμια. Η διδασκαλία βασίζεται τόσο στη συμβατική μέθοδο, τη λεγόμενη «πρόσωπο με πρόσωπο» (face to face), όσο και στην εξ αποστάσεως μάθηση, εφόσον αυτή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη χρήση έντυπου εκπαιδευτικού υλικού. Η διδασκαλία γίνεται από καταρτισμένους εκπαιδευτές, που μπορεί να είναι είτε συνδικαλιστές, είτε εμπειρογνώμονες, είτε ακαδημαϊκοί. Σε μεγάλο μέρος, πρόκειται για συνδικαλιστές ή για μέλη των σωματείων που κατέχουν μεγάλη συνδικαλιστική ή επαγγελματική εμπειρία και οι οποίοι λειτουργούν ως ενδιάμεσοι-μεσολαβητές ανάμεσα στους εμπειρογνώμονες και το εκπαιδευτικό υλικό, από τη μια, και τους εκπαιδευόμενους, από την άλλη. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι εκπαιδευτές λειτουργούν ως φορείς που περισσότερο διευκολύνουν και συντελούν προς την αυτενέργεια των εκπαιδευομένων και λιγότερο αποτελούν διδάσκοντες από καθ έδρας. Πρόκειται, με άλλα λόγια για ένα μη δασκαλοκεντρικό μοντέλο εκπαίδευσης, που καλλιεργεί την αυτενέργεια, τη συνεργατική κουλτούρα και την εκπαιδευτική ανάδραση. Η πρόσβαση στα εκπαιδευτικά προγράμματα της TUC είναι μαζική, ελεύθερη και δωρεάν. Στους φορείς που παρέχουν εκπαίδευση για λογαριασμό της ΤUC καταβάλλονται χρήματα από ειδικούς λογαριασμούς του κράτους κατά περιοχές. Η παρεχόμενη εκπαίδευση απευθύνεται σε εργαζόμενους, ανεξαρτήτως μορφωτικού επιπέδου και ακαδημαϊκής προέλευσης (education for all). 4. H Γερμανική Ακαδημία της Φρανκφούρτης 4 Ε ξέχουσα θέση στο πεδίο της εκπαίδευσης στα πλαίσια των γερμανικών συνδικαλιστικών οργανώσεων κατέχει η Ακαδημία της Εργασίας της Φρανκφούρτης. Ειδικότερα, η Ακαδημία αυτή προσφέρει ένα πρόγραμμα σπουδών διάρκειας 11 μηνών, συνολικής διάρκειας έως ωρών σε σπουδαστές. Στο πρόγραμμα γίνονται δεκτοί σπουδαστές από όλη τη Γερμανία, οι οποίοι ζουν όλο το διάστημα του προγράμματος στη Φρανκφούρτη. Το πρόγραμμα αυτό προσφέρεται από το 1921 (με διακοπή το ) στη Φρανκφούρτη και κατέχει σημαντική θέση στη συνείδηση της γερμανικής κοινωνίας. Η Ακαδημία ιδρύθηκε από την Ομοσπονδία Γερμανικών Συνδικάτων και το κρατίδιο της Έσσης, οι οποίοι στηρίζουν από κοινού οικονομικά τη λειτουργία της Ακαδημίας. Η Ακαδημία είναι εγκατεστημένη μέσα στο campus του Πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης και λειτουργεί σε άμεση συνεργασία με το πανεπιστήμιο, το οποίο προσφέρει υλικοτεχνικές υποδομές και εκπαιδευτικό προσωπικό. Η ευθύνη για το πρόγραμμα σπουδών, την επιλογή προσώπων και τη λειτουργία της Ακαδημίας ανήκει στο Κουρατόριουμ, το οποίο έχει συμμετοχικό χαρακτήρα και σε αυτό ηγετικό ρόλο διαδραματίζουν οι εκπρόσωποι των εργαζομένων. Ταυτόχρονα, όμως, συμμετέχουν τρεις υπουργοί του κρατιδίου, εκπρόσωποι των διδασκόντων και των σπουδαστών καθώς και ο πρύτανης του πανεπιστημίου.

7 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [199] Τα βασικά αντικείμενα πάνω στα οποία δομείται το πρόγραμμα σπουδών είναι: Οικονομία (Μακρο και Μικροοικονομία), Εργατικό Δίκαιο-Εργασιακές Σχέσεις και Κοινωνική Πολιτική. Τα μαθήματα που διδάσκονται, πέρα από αυτά που αντιστοιχούν σε αυτά τα θεματικά πεδία, είναι: Συνταγματικό Δίκαιο, Κοινωνική Ασφάλιση, Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Κοινωνιολογία, Ιστορία του Εργατικού Κινήματος, Πολιτική Θεωρία και Ιστορία των Πολιτικών Ιδεών, Κοινωνιολογία της Εργασίας, Θέματα Τέχνης και Πολιτισμού, Θέματα Επικοινωνίας και Πρακτική Εξάσκηση, Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Aγγλικά. Το συνολικό πρόγραμμα, εκτός από τις καθ έδρας παραδόσεις, περιλαμβάνει πρακτική εξάσκηση, σεμινάρια και εργαστήρια καθώς επίσης και προσωπικές εργασίες των σπουδαστών, που ετοιμάζονται παράλληλα, με πιο σημαντική την πτυχιακή εργασία διάρκειας έξι εβδομάδων προς το τέλος του προγράμματος. Τα μαθήματα που ανήκουν στα τρία θεματικά πεδία (Οικονομία - Εργατικό Δίκαιο ή Εργασιακές Σχέσεις - Κοινωνική Πολιτική) αποτελούν τη σπονδυλική στήλη του προγράμματος σπουδών. Το προφίλ των εκπαιδευτών διαρθρώνεται σε τρία επίπεδα: 1) Διδάσκοντες με ακαδημαϊκά χαρακτηριστικά, οι οποίοι συχνά διδάσκουν και σε πανεπιστήμια 2) Διδάσκοντες με εμπειρία από την πράξη (εμπειρογνώμονες και ειδικοί σε συγκεκριμένα θέματα εργασίας 3) Διδάσκοντες από τον χώρο των εργαζομένων, οι οποίοι επιλέγονται με διαδικασία ανοικτού διαγωνισμού από το Κουρατόριουμ. Το προφίλ των φοιτησάντων είναι μεικτό, αφού στην Ακαδημία εκπαιδεύονται τόσο εργαζόμενοι με ακαδημαϊκές σπουδές όσο και εργαζόμενοι που δεν ολοκληρώσει τις εγκύκλιες σπουδές τους. Το κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι διαθέτουν σημαντική επαγγελματική, συνδικαλιστική, αλλά και κοινωνική εμπειρία και έχουν θητεία στα κοινά του εργασιακού χώρου. Η επιλογή τους γίνεται κατόπιν υποδείξεως των επιμέρους ομοσπονδιών, οι οποίες συχνά επενδύουν στη μελλοντική δημιουργία στελεχών (συνήθως επαγγελματικών, με αμοιβή και πλήρη απασχόληση). Αξίζει δε να σημειωθεί ότι η Ακαδημία κατέχει σημαντική θέση στη συνείδηση της γερμανικής κοινωνίας, αφού πολλοί από τους αποφοιτήσαντες έχουν διακριθεί στον κοινωνικό και δημόσιο βίο της γερμανικής κοινωνίας (π.χ. ο υπουργός Εργασίας, ο δήμαρχος της Φρανκφούρτης, στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης κ.λπ.). Η φοίτηση στο πρόγραμμα είναι δωρεάν και χορηγούνται υποτροφίες στους σπουδαστές. 5. Το σουηδικό μοντέλο συνδικαλιστικής εκπαίδευσης και η L.O. 5 Η L.O. στη Σουηδία είναι η Γενική Συνομοσπονδία 16 ομοσπονδιών εργαζομένων, κυρίως του δευτερογενούς τομέα της οικονομίας (blue collars). Λειτουργεί εδώ και 100 χρόνια και έχει περίπου μέλη, μεταξύ των 4 εκατ. συνολικά συνδικαλισμένων. Με άλλα λόγια, αποτελεί τη μαζικότερη συνδικαλιστική οργάνωση σε μία χώρα όπου η συνδικαλιστική πυκνότητα αγγίζει το 80% του συνόλου των εργαζομένων. Συγκεκριμένα, για την εκπαίδευση των στελεχών της, η L.O έχει τρία μεγάλα εκπαιδευτικά κέντρα (εκεί αναφέρονται και ως λαϊκά πανεπιστήμια), στο Brunswic, στο Runo και στο Orenas, όπου διεξάγονται τα επιμορφωτικά προγράμματα και οι δραστηριότητες της συνομοσπονδίας. Η διά βίου εκπαίδευση στη Σουηδία αποτελεί μια ισχυρή κοινωνική αξία, βαθιά ριζωμένη στην κουλτούρα και την κοινωνική συνείδηση των πολιτών της. Θα μπορούσαμε να πούμε άφοβα ότι η συμμετοχή των συνδικάτων στην οργάνωση αλλά και τη διαχείριση της διά βίου εκπαίδευσης στη Σουηδία είναι ιδιαίτερα σημαντική, με αποτέλεσμα τα συνδικάτα να μην παρέχουν αυστηρά συνδικαλιστική εκπαίδευση, αλλά να στοχεύουν σε επιμόρφωση που ενισχύει ευρύτερα τις κοινωνικές δεξιότητες των εργαζομένων και απευθύνεται στον ευρύτερο πληθυσμό των εργαζομένων.

8 [200] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ειδικότερα, όσοι πρωτοεκλέγονται ως αντιπρόσωποι συνδικάτων συμμετέχουν σε προγράμματα εισαγωγικής συνδικαλιστικής επιμόρφωσης, τα οποία διαρκούν συνήθως 2 εβδομάδες και περιλαμβάνουν περίπου 300 άτομα τον χρόνο. Τα προγράμματα της εισαγωγικής επιμόρφωσης πραγματοποιούνται συνήθως στα τρία μεγάλα εκπαιδευτικά κέντρα της χώρας και οι εκπαιδευτές σε αυτά είναι έμπειροι συνδικαλιστές, οι οποίοι έχουν επιμορφωθεί ειδικά γι αυτό τον σκοπό. Στρατηγικός στόχος της εισαγωγικής επιμόρφωσης είναι η ευαισθητοποίηση των συμμετεχόντων στη φιλοσοφία, τις αξίες, την ηθική, την κοινωνική αποστολή, καθώς και τη λειτουργία του συνδικαλιστικού κινήματος μέσα στο κοινωνικό σύνολο. Κεντρικό ζήτημα στην εισαγωγική επιμόρφωση αποτελεί το ότι ο συνδικαλισμός και η συμμετοχή στα συνδικαλιστικά όργανα δεν αποτελούν μια εργαλειακή πρακτική αποκομμένη από τα ιδεώδη και τον κοινωνικό χαρακτήρα της αποστολής του, αλλά μια συνειδητή πολιτική και κοινωνική πράξη. Τον κορμό των προγραμμάτων συνδικαλιστικής εκπαίδευσης στη σουηδική L.O. αποτελούν τα Προγράμματα Συνδικαλιστικής Εκπαίδευσης μικρής διάρκειας. Κάθε χρόνο τα παρακολουθούν περίπου άτομα, υλοποιούνται μέσα στα τρία εκπαιδευτικά κέντρα και διαρκούν 1 εβδομάδα το καθένα. Καλύπτουν μεγάλη ποικιλία θεμάτων, όπως: Εργατικό Δίκαιο, εργατικά δικαιώματα, υγιεινή και ασφάλεια, «ρητορική», χειρισμός των μέσων μαζικής ενημέρωσης, διαπραγμάτευση, εργασιακό περιβάλλον, οικονομικά ζητήματα, ζητήματα διοίκησης συνδικάτων, αντιμετώπιση του άγχους, αντιμετώπιση της βίας σε όλες της τις εκφάνσεις, ισότητα στην καθημερινή ζωή, διαπολιτισμικά θέματα κ.ά. Μπορεί κανείς να παρακολουθήσει συνεχόμενα τέτοια προγράμματα σε βάθος χρόνου και η εγγραφή σε αυτά είναι ελεύθερη και δωρεάν για τους εκπαιδευόμενους. Oι ανάγκες των συνδικάτων για συστηματική εμβάθυνση και σπουδή των συνδικαλιστικών θεμάτων οδήγησε στη δημιουργία προγραμμάτων μακράς διαρκείας. Ειδικότερα, από την L.O., πραγματοποιούνται ανάλογα προγράμματα στα τρία εκπαιδευτικά κέντρα, μέσα στα οποία διαμένουν οι συμμετέχοντες. Το καθένα διαρκεί εβδομάδες και συμμετέχουν σε αυτό άτομα. Οι εκπαιδευόμενοι καταβάλλουν ένα συμβολικό ποσό για τα δίδακτρα, ενώ η εκπαιδευτική τους άδεια αποτελεί νομοθετημένο δικαίωμα, σε συνεννόηση με τους φορείς στους οποίους εργάζονται. Τα εκπαιδευτικά προγράμματα που παρέχονται σχετίζονται με θέματα όπως η Υγεία και η Ασφάλεια στους χώρους εργασίας, Κοινωνιογνωσία, «Ανάγνωση και Γραφή», «Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης», «Πληροφορική και Παραγωγή Web». Τα προγράμματα αυτά δεν απευθύνονται σε εξειδικευμένα συνδικαλιστικά ζητήματα, αλλά αποβλέπουν περισσότερο στην προσωπική ανάπτυξη και την αυτοβελτίωση των συνδικαλιστών. Ενδεικτικά, τα μαθήματα που σχετίζονται με την κοινωνιογνωσία και τις κοινωνικές επιστήμες αναφέρονται σε θέματα όπως: Η οργάνωση και η λειτουργία του κράτους, ο ρόλος των κομμάτων, των ομάδων πίεσης στη λήψη αποφάσεων, της τοπικής κοινωνίας, η κοινωνική αγωγή των πολιτών και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τα προγράμματα αυτά δεν παρέχουν ανάλογες πιστοποιήσεις, ωστόσο, ασφαλώς βοηθούν όσους επιθυμούν να ενισχύουν το προσωπικό και επαγγελματικό τους προφίλ. Ένα χαρακτηριστικό πρόγραμμα μακράς διάρκειας είναι το πρόγραμμα 700 ωρών περίπου, το οποίο παρέχεται από το Ανώτερο Λαϊκό Σχολείο του Γκέτενμποργκ. Απευθύνεται σε 20 άτομα κάθε χρόνο και διαρκεί περίπου 3 χρόνια. Τα μαθήματα γίνονται για 35 εβδομάδες τον χρόνο σε απογευματινές ώρες. Το εκπαιδευτικό αυτό πρόγραμμα απευθύνεται σε συνδικαλιστικά στελέχη τα οποία έχουν ολοκληρώσει την 9χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση. Βασικό κίνητρο για τη συμμετοχή τους είναι η μετεξέλιξή τους σε επαγγελματικά στελέχη των συνδικάτων. Τα μαθήματα που διδάσκονται σχετίζονται με την: Ανάλυση της σουηδικής κοινωνίας, την εργατική νομοθεσία, το περιβάλλον, τα θέματα πολιτικής και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Τα ακαδημαϊκού περιεχομένου μαθήματα (λ.χ. Πολιτική Επιστήμη, Εργατικό Δίκαιο) διδάσκονται από πανεπιστημιακούς δασκάλους, ενώ όσα αφορούν τη συνδικαλιστική πρακτική, από έμπειρους συνδικαλιστές.

9 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [201] Ένα ακόμα πρόγραμμα συνδικαλιστικής εκπαίδευσης μακράς διάρκειας είναι το «Aspirante», το οποίο απευθύνεται κάθε χρόνο σε περιορισμένο αριθμό επαγγελματικών στελεχών των συνδικάτων και περιλαμβάνει μαθήματα όπως: Εργατικό Δίκαιο, θέματα στρατηγικού σχεδιασμού, άσκηση ηγετικών καθηκόντων, διαπραγματεύσεις, ευρωπαϊκά ζητήματα, το διεθνές συνδικαλιστικό κίνημα, η οικονομική πολιτική, η επικοινωνία και τα ΜΜΕ. Το πρόγραμμα διαρκεί ένα ακαδημαϊκό έτος και περιλαμβάνει 10 εβδομάδες μαθημάτων (2 εβδομάδες ανά 2 μήνες) με μία υποχρεωτική εκπαιδευτική επίσκεψη 2 εβδομάδων στο Ευρωπαϊκό Κολέγιο Συνδικαλιστικής Εκπαίδευσης της Εuropean Trade Union Confederation (ETUCO) στις Βρυξέλλες. Η παρακολούθηση των μαθημάτων είναι υποχρεωτική και τα ενδιάμεσα χρονικά διαστήματα οι εκπαιδευόμενοι μελετούν υλικό, κάνουν πρακτική άσκηση και ετοιμάζουν συνθετικές εργασίες, οι οποίες εμπίπτουν στις συνδικαλιστικές τους δραστηριότητες. Εν κατακλείδι, θα άξιζε να αναφερθεί ότι σχετικά με την εκπαίδευση συνδικαλιστικών μελών και στελεχών στη Σουηδία, ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος του ΑΒF. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ένωση εκπαίδευσης ενηλίκων στη Σουηδία, στην οποία μετέχει τόσο το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, όσο και η L.O. και άλλες συνδικαλιστικές και κοινωνικές οργανώσεις. To ABF υλοποιεί κάθε χρόνο εκατοντάδες εκπαιδευτικά προγράμματα, τα οποία ονομάζει «κύκλους μάθησης» 6, αποσκοπώντας στην ευαισθητοποίηση των εργαζόμενων ενηλίκων γύρω από ευρύτερα κοινωνικά, εργασιακά και πολιτικά θέματα. 6. Η Ακαδημία της Εργασίας της ΓΣΕΕ Η Ακαδημία της Εργασίας, παρά τη σημαντική καθυστέρηση στον τομέα της συνδικαλιστικής εκπαίδευσης, ιδρύθηκε το 2004 και υπάγεται στο Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΚΑΝΕΠ) της ΓΣΕΕ. Βάσει του καταστατικού της στόχου, αποτελεί το ανώτερο στάδιο του Τομέα Προγραμμάτων Συνδικαλιστικής Εκπαίδευσης σε ένα σύστημα το οποίο ιεραρχείται σε τρία επίπεδα: Την εισαγωγική επιμόρφωση τη βασική επιμόρφωση την ανώτερη συνδικαλιστική εκπαίδευση (Ακαδημία της Εργασίας). Θεσμικός της στόχος είναι: «Η ανάπτυξη των ικανοτήτων και δεξιοτήτων των μελών και των στελεχών του συνδικαλιστικού κινήματος, με απώτερο σκοπό την ενίσχυση της συνδικαλιστικής παρέμβασης στον χώρο της εργασίας, της οικονομίας, της κοινωνίας, της πολιτικής», 7 καθώς και «η αναβάθμιση του επιπέδου των εργαζομένων, των μελών και των στελεχών του συνδικαλιστικού κινήματος της χώρας μας». 8 Το πρόγραμμα της Ακαδημίας της Εργασίας απευθύνεται σε συνδικαλιστικά στελέχη πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων οργανώσεων, που έχουν ολοκληρώσει τουλάχιστον τον κύκλο υποχρεωτικής εκπαίδευσης και προέρχονται από όλες τις περιφέρειες της χώρας, με μέριμνα για την εναρμονισμένη εκπροσώπηση όλων των κλάδων, καθώς και των δύο φύλων. Για τους εκπαιδευόμενους, με βάση την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας που υπεγράφη το 2006, υπάρχει η δυνατότητα χορήγησης 9μηνης ειδικής εκπαιδευτικής άδειας υπό τη μορφή υποτροφίας 9, προκειμένου να παρακολουθήσουν απερίσπαστοι το πρόγραμμα σπουδών της Ακαδημίας. Το πρόγραμμα σπουδών της Ακαδημίας της Εργασίας διαρκεί ένα ακαδημαϊκό έτος (Οκτώβριος - Ιούνιος) και η υποχρεωτική παρακολούθηση είναι συνολικής διάρκειας περίπου 450 ωρών. Εκτός από τα μαθήματα της συμβατικής διδασκαλίας, περιλαμβάνει εργαστήρια εφαρμοσμένης γνώσης, επισκέψεις σε φορείς και χώρους εργασίας και διαλέξεις από προσωπικότητες εγνωσμένου κύρους. Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά δεδομένα και τη διεθνή εμπειρία, πρόγραμμα σπουδών της Ακαδημίας θεωρείται εκπαιδευτικό πρόγραμμα μακράς διάρκειας (Bridgeford - J. Striling, 2000).

10 [202] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Αξίζει επίσης να επισημανθεί ότι τα μαθήματα που διδάσκονται διαφέρουν σημαντικά από την ακαδημαϊκή τους εκδοχή. Καταβάλλεται ιδιαίτερη προσπάθεια ώστε να εστιάζουν στη μελέτη και επίλυση συγκεκριμένων περιπτώσεων-προβλημάτων, να προβάλλουν την ανάγκη ανάλυσης και σύνθεσης της κοινωνικής πραγματικότητας και να ενεργοποιούν τους εκπαιδευόμενους στην κατεύθυνση της εκπόνησης ατομικών και συλλογικών εργασιών. Ιδιαίτερη προσπάθεια επίσης καταβάλλεται για να ακολουθούνται οι τεχνικές και η μεθοδολογία της εκπαίδευσης ενηλίκων. Με βάση τις αναδιαρθρώσεις και τις αλλαγές, μετά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας της Ακαδημίας, το πρόγραμμα σπουδών περιλαμβάνει τρεις κατηγορίες μαθημάτων και έχει διαμορφωθεί ως εξής: Τα Γενικά Υποχρεωτικά Μαθήματα, τα Ειδικά Υποχρεωτικά Μαθήματα και τα Μαθήματα Επιλογής. Ειδικότερα, τα Γενικά Υποχρεωτικά Μαθήματα καλύπτουν αντικείμενα όπως: Η Κοινωνιολογία και η Πολιτική Επιστήμη, η Οικονομική Θεωρία (Μικροοικονομία-Μακροοικονομία), το Εργατικό Δίκαιο και οι Εργασιακές Σχέσεις. Στα Ειδικά Υποχρεωτικά Μαθήματα περιλαμβάνονται θέματα όπως: Το Ευρωπαϊκό και Διεθνές Πλαίσιο του Εργατικού Κινήματος, η Διαχείριση Ανθρωπίνων Πόρων, οι Βασικές Αρχές Διοίκησης και η Λήψη Αποφάσεων, η Ιστορία του Εργατικού Κινήματος, οι Διαπραγματεύσεις και η Ψυχολογία της Οργάνωσης και της Εργασίας. Στα Μαθήματα Επιλογής περιλαμβάνονται θέματα όπως η Κοινωνιολογία της Εργασίας, η Στατιστική, η Λογιστική και τα Θέματα Περιβάλλοντος. Η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου που προσφέρεται στην Ακαδημία της Εργασίας της ΓΣΕΕ αποτελεί βασική προϋπόθεση ανατροφοδότησης της λειτουργίας της. Συγκεκριμένα, δεν αφορά μόνο τους διδασκόμενους, αλλά και τους διδάσκοντες σχετικά με το κατά πόσον αυτοί φέρουν σε πέρας το έργο τους με αποτελεσματικό τρόπο, χωρίς να επιδιώκει να προκρίνει κάποιους σε βάρος άλλων. Άλλωστε, η αξιολόγηση δεν αφορά μόνον το ανθρώπινο δυναμικόφ επεκτείνεται και στη διαρκή εκτίμηση και βελτίωση των μέσων ή πόρων που διατίθενται κατ έτος στην Ακαδημία, της υλικοτεχνικής υποδομής, της διοικητικής και γραμματειακής υποστήριξης, του προγράμματος σπουδών, του περιεχομένου των μαθημάτων, της διδακτέας ύλης (βιβλία, άρθρα, σημειώσεις), της διαδικασίας μάθησης και εξέτασης των εκπαιδευομένων, του κλίματος που επικρατεί στις σχέσεις εκπαιδευτών και εκπαιδευομένων και γενικότερα μέσα στην Ακαδημία. Συνοπτικά, η αξιολόγηση αφορά το παρεχόμενο εκπαιδευτικό έργο στο σύνολό του και μακροπρόθεσμα ωφελεί εκπαιδευτές και εκπαιδευόμενους. Αξίζει να σημειωθεί ότι με βάση τον σχεδιασμό και την προοπτική της συνδικαλιστικής εκπαίδευσης στη χώρα μας, η Ακαδημία της Εργασίας θα αποτελεί την ανώτερη βαθμίδα του Τομέα Προγραμμάτων Συνδικαλιστικής Εκπαίδευσης του ΚΑΝΕΠ και μελλοντικά θα συνδέεται αρθρωτά, με προγράμματα μικρής και μεσαίας διάρκειας, τα οποία θα μπορούν να λειτουργήσουν σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. 7. Εκπαίδευση και συνδικαλιστικό κίνημα: Μια πρόκληση με ιδεολογικό και πολιτικό περιεχόμενο στην κοινωνία της γνώσης Η εκπαίδευση στα πλαίσια του συνδικαλιστικού κινήματος αποτελεί μια εδραιωμένη πραγματικότητα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η πεποίθηση ότι η εκπαίδευση στην κοινωνία της γνώσης (knowledge society) μπορεί να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης του συνδικαλιστικού κινήματος αποτελεί μια σοβαρή πρόκληση, με ιδεολογικές και πολιτικές συνιστώσες, ιδιαίτερα σε μία εποχή κατά την οποία οι ρυθμοί ανανέωσης της γνώσης τρέχουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Το πολιτικό διακύβευμα είναι εάν η εκπαίδευση δύναται να νοηματοδοτήσει εκ νέου την πορεία των συνδικάτων, αναδεικνύοντάς τα σε συλλογικούς εκφραστές της δημόσιας σφαίρας, επαναφέροντας τις δυνάμεις της εργασίας στο επίκεντρο του κοινωνικού και πολιτικού ενδιαφέροντος.

11 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [203] Η άσκηση του συνδικαλισμού σε συνθήκες χαμηλού κοινωνικού ενδιαφέροντος για συμμετοχή σε συνδικάτα αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα, το οποίο το εργατικό κίνημα οφείλει να αντιμετωπίσει συνολικότερα. Το ερώτημα που γεννιέται σχετίζεται με το κατά πόσο η εκπαίδευση ως διαδικασία μπορεί να ενισχύσει τη δυναμική των συνδικάτων, αλλά και τη συμμετοχή σε αυτά. Ένα δεύτερο ερώτημα που ενέχει πολιτικά χαρακτηριστικά αναφέρεται στο περιεχόμενο της εκπαίδευσης που παρέχεται στα συνδικάτα και στους σκοπούς που αυτό εξυπηρετεί. Είναι σαφές ότι στο σημείο αυτό η προβληματική που αναπτύσσεται αποκτά έντονα ιδεολογικά χαρακτηριστικά, υπό την έννοια ότι ένας τύπος εκπαίδευσης με τεχνοκρατικά και α-πολιτικά στοιχεία οδηγεί σε μια μορφή συνδικαλισμού που, λίγο-πολύ, είναι κομφορμιστική με γραφειοκρατικές πτυχές. Μια τέτοια συλλογιστική θεωρεί εξορισμού την εκπαίδευση ύποπτη ως προς την κοινωνική και πολιτισμική της αποστολή, αγνοώντας τον αναμορφωτικό της χαρακτήρα σε επίπεδο τόσο ατομικής προσωπικότητας όσο και συλλογικής δράσης. Βέβαια, στα πλαίσια της οργάνωσης της εργασίας, πάντα ελλοχεύει το άγχος της χειραγώγησης του έργου (Watson, 2005:329) των εργαζομένων, αλλά και του συνδικαλιστικού κελύφους προστασίας του από τις διευθυντικές αρχές της επιχείρησης, με αποτέλεσμα να θεωρείται ότι διαδικασίες όπως π.χ. η εκπαίδευση, οι οποίες προϋποθέτουν τη συναίνεση των εργοδοτών, αμβλύνουν τον συγκρουσιακό χαρακτήρα της συνδικαλιστικής δράσης και οδηγούν τα σωματεία των εργαζομένων στην υιοθέτηση μιας προβλέψιμης και συναινετικής συμπεριφοράς. Το ζήτημα που κατά τη γνώμη μας παραμένει ανοικτό σχετίζεται με το δίλημμα «χειραγώγηση ή απελευθέρωση δυνάμεων εντός του συνδικαλιστικού γίγνεσθαι». Είναι σαφές ότι η θεώρηση της συνδικαλιστικής εκπαίδευσης ως εργαλείου για την άσκηση του συνδικαλισμού ως επαγγελματικής δραστηριότητας απέχει πολύ από τις θεμελιώδεις αξίες του συνδικαλιστικού χώρου. Επιπλέον, αποτελεί εκφυλιστική μετάλλαξη του κοινωνικού λειτουργήματος του συνδικαλισμού, με αποτέλεσμα την υπαγωγή του συνδικαλιστικού ρόλου σε ένα ιδιότυπο γραφειοκρατικό και τεχνικό status, γεγονός που δικαιολογημένα προκαλεί αποστροφή και απώθηση. Το κεντρικό λοιπόν διακύβευμα είναι με ποιον τρόπο η εκπαίδευση θα μπορούσε να ενεργοποιήσει και να απελευθερώσει δυνάμεις μέσα στο συνδικαλιστικό κίνημα. Η πρόκληση αυτή έχει απασχολήσει εδώ και δεκαετίες τα ευρωπαϊκά συνδικάτα, αφού αναγνωρίζεται ήδη από την εμφάνιση κιόλας των συνδικάτων η αξία της πνευματικής υποστήριξης των εκπροσώπων των εργαζομένων. Ειδικότερα όμως, σε μια εποχή κατά την οποία οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές κυριαρχούν, το κοινωνικό κράτος οπισθοχωρεί, τα εργασιακά δικαιώματα περιστέλλονται, η πολιτική αποχή και οκνηρία καταλαμβάνουν τη συνείδηση των εργαζομένων, είναι σαφές ότι απαιτείται αναδιάταξη και ανατροφοδότηση του έργου και της αποστολής των συνδικάτων. Το πολιτικό αιτούμενο στη σύγχρονη πραγματικότητα είναι αναζωογόνηση του συνδικαλιστικού κινήματος μέσα από έναν τεκμηριωμένα διαπραγματευτικό και ενίοτε καταγγελτικό λόγο, ο οποίος ενέχει ορθολογισμό, δυναμισμό και αξιοπιστία, ηθική ως προς τα μέσα που χρησιμοποιεί και τους σκοπούς που ευαγγελίζεται. Αναμφίβολα, οι λόγοι για τους οποίους ένας εργαζόμενος γίνεται μέλος μιας συνδικαλιστικής οργάνωσης και ασχολείται με την εκπροσώπηση άλλων εργαζομένων ποικίλλουν. Η συμμετοχή στα συνδικάτα υπαγορεύεται από ιδεολογικούς, πολιτικούς, προσωπικούς, οικογενειακούς, ακόμα και τυχαίους λόγους. Το ζητούμενο είναι, ανεξάρτητα από τα κίνητρα που ώθησαν κάποιον να συνδέσει την εργασιακή του πορεία με το συνδικαλιστικό κίνημα, να μπορεί να ασκεί τα συνδικαλιστικά του καθήκοντα με αποτελεσματικό και επωφελή τρόπο για το κοινωνικό σύνολο. Αυτό σημαίνει ότι αποτελεί κοινό τόπο η μετάβαση από ένα στάδιο εμπειρικής άσκησης του συνδικαλισμού σε ένα άλλο στάδιο, το οποίο προϋποθέτει μεθοδικότητα, συγκρότηση, υψηλή επιμόρφωση και επιστημο-

12 [204] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ νική τεκμηρίωση. Αυτή η διαδικασία επ ουδενί δεν απο-ιδεολογικοποιεί, ούτε απο-πολιτικοποιεί την άσκηση του συνδικαλισμού. Απεναντίας, ενισχύει τον ρόλο της συνδικαλιστικής παρέμβασης, εμψυχώνει τα στελέχη του, τα καθιστά περισσότερο δυναμικά και αποτελεσματικά, τα θωρακίζει έναντι των στελεχών του κεφαλαίου, που κατά κανόνα διαθέτουν και καλύτερη και περισσότερη παιδεία. Επιπλέον, στη βάση αυτή ενισχύεται η συμμετοχή των εργαζομένων στους φορείς χάραξης και άσκησης πολιτικής, αφού αποτελεί κοινωνικό και εργασιακό κεκτημένο η εκπροσώπηση των μισθωτών στη διοίκηση διαφόρων φορέων εθνικής εμβέλειας (Κουζής, 1997: 117). Με τον τρόπο αυτό, το συνδικάτο, ως κοινωνικός οργανισμός, εκτός από παραδοσιακός χώρος διεκδίκησης και προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων, μετατρέπεται σε ένα ζωντανό «μαθησιακό περιβάλλον», που καλλιεργεί θετικές κοινωνικές δεξιότητες, αναγκαίες για την άσκηση του συνδικαλιστικού ρόλου. Τα συνδικαλιστικά στελέχη δύνανται να αναμορφώνονται και να αναπτύσσουν συγκεκριμένες δεξιότητες, που μακροπρόθεσμα θα συμβάλουν τόσο στην προσωπική τους ανάπτυξη όσο και στην ενδυνάμωση του ρόλου τους εντός του συνδικαλιστικού κινήματος. Δυστυχώς, στην ελληνική πραγματικότητα, ακόμα και σήμερα θεωρείται είτε πολιτικά υποβαθμισμένη είτε παρερμηνευμένη η εμπλοκή των συνδικάτων σε εκπαιδευτικές διαδικασίες. Η υποτίμηση της αξίας της εκπαίδευσης ερμηνεύεται λαμβάνοντας υπόψη τη συνολικότερη πορεία του συνδικαλιστικού κινήματος στην Ελλάδα, τις στρατηγικές πολιτικής τις οποίες προέταξε, τα ιστορικά και κοινωνικοοικονομικά γεγονότα τα οποία διαμόρφωσαν τη συγκρότηση του δημόσιου χώρου στο νεοελληνικό κράτος (Τσουκαλάς, 1993), καθώς και τις ιδεολογικοπολιτικές ζυμώσεις και διαμάχες που έλαβαν χώρα στο εσωτερικό των συνδικαλιστικών οργανώσεων από την περίοδο του μεσοπολέμου. Σε μια κοινωνία όπου, από ιδρύσεως του ελληνικού κράτους, ο στρατός, οι πολεμικές δαπάνες και η δημοσιοϋπαλληλία απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του κρατικού προϋπολογισμού, χωρίς να αφήνουν περιθώριο για την ανάπτυξη άλλων θεσμικών μετρρυθμίσεων, οι προσπάθειες για τη διαμόρφωση μιας αυτόνομης οργανωτικής παρουσίας των συνδικάτων, με ανεξάρτητη στρατηγική, στάθηκαν αδύνατον να ευδοκιμήσουν, αφού το συνδικαλιστικό κίνημα ήταν συμπιεσμένο ανάμεσα: α. Στα νεοπαγή αστικά στρώματα, που επεδίωκαν την ενσωμάτωσή του στην κρατική πολιτική και β. Στο δογματικό κομμουνιστικό κίνημα (Γ Διεθνής), που απαιτούσε ιδεολογική καθαρότητα και επαναστατικό ρεαλισμό (Σακελλαρόπουλος, 1991: 79). Δυστυχώς, ακόμα και σήμερα η εκπαίδευση στα συνδικάτα παρερμηνεύεται πολιτικά, αφού δεν έχει αποσυνδεθεί ως πρακτική από τις κλασικές απόπειρες διαφωτισμού και καθοδήγησης των εργατικών μαζών, τις οποίες υιοθετούσαν οι κομματικοί και παραταξιακοί μηχανισμοί για να στρατολογούν και να συσπειρώνουν τα μέλη τους (Φουντανόπουλος, ). Αξίζει μόνο να αναλογιστεί κανείς ότι το συνδικαλιστικό κίνημα στην Ελλάδα αρχίζει να βρίσκει τον βηματισμό του σε θεσμικά ζητήματα μόλις το 1982, με την ψήφιση του νόμου 1262, οπότε η οργανωτική του ανασυγκρότηση, η οικονομική του στήριξη και οι στρατηγικοί του στόχοι επανατοποθετούνται σε νέα θεμέλια, στα πλαίσια της ένταξης της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και της ευρωπαϊκής προοπτικής του συνδικαλιστικού κινήματος. Υπό αυτές τις συνθήκες διαμόρφωσης, τα ελληνικά συνδικάτα ταυτίστηκαν σχεδόν απόλυτα με τις πολιτικές και κομματικές παρατάξεις, χωρίς να είναι σε θέση να χαράξουν πολιτικές παράλληλες με τα όμορα ευρωπαϊκά, τα οποία ήδη πριν από το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο είχαν δρομολογήσει σημαντικές εξελίξεις προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης των δομών τους σε επίπεδο οργανωτικό, μορφωτικό, κοινωνικό και πολιτισμικό. Αναμφίβολα, η σύγχρονη ευρωπαϊκή εμπειρία της συνδικαλιστικής εκπαίδευσης απέχει πολύ από την περίοδο της πολιτικής στράτευσης - κομματικής καθοδήγησης. Η πρόκληση για ένα σύγχρονο συνδικαλιστικό κίνημα σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης του νεοφιλελευθερισμού (Παλαιολόγος, 2006: ) είναι ο επαναπροσδιορισμός και η επαναδιαπραγ-

13 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [205] μάτευση της στρατηγικής των δυνάμεων της εργασίας απέναντι στο κεφάλαιο και τις επιχειρηματικές πολυεθνικές elite. Ο ιδεότυπος (Κονιόρδος, 2002: 32) όμως ενός καλά μορφωμένου συνδικαλιστικού κινήματος, παρά το ότι εμπειρικά δεν υφίσταται, είναι κάτι το οποίο θα πρέπει να απασχολεί διαρκώς το εργατικό κίνημα, υπό τον όρο ότι η διά βίου εκπαίδευση ενεργοποιεί τις συνειδήσεις, καλλιεργεί τις ανθρώπινες αισθήσεις, ακονίζει τα ανθρώπινα αντανακλαστικά και, εν κατακλείδι, κρατά το συνδικαλιστικό κίνημα σε εγρήγορση και κινητικότητα. Στην εποχή της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, τα συνδικάτα καλούνται να αναπτυχθούν ως οργανωτικές και θεσμικές οντότητες πέρα και έξω από τη λογική της κομματικοκρατίας και του κομματικού παρεμβατισμού. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις επιβάλλεται να καλλιεργήσουν νέα χαρακτηριστικά, τα οποία να δομούνται στον χώρο της κοινωνίας των πολιτών, στον χώρο της αυτόνομης και κομματικά ακηδεμόνευτης κίνησης των ιδεών και των κοινωνικών διεργασιών. Η πρόκληση του 21ου αιώνα είναι η συνάντηση των συνδικάτων με κοινωνικές οργανώσεις που εκπορεύονται από τα κοινωνικά κινήματα, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, τις συλλογικές απόπειρες έκφρασης και αντιπροσώπευσης από τους χώρους της οικολογίας, της νεολαίας, της αναζήτησης εναλλακτικών μορφών δράσης και επικοινωνίας. Εν κατακλείδι, η συνδικαλιστική εκπαίδευση μπορεί πράγματι να συμβάλει στην απελευθέρωση δυνάμεων εντός του συνδικαλιστικού γίγνεσθαι, με την έννοια της ενίσχυσης της παρέμβασης των συνδικάτων απέναντι στο κράτος αλλά και τις επιχειρηματικές elite. Σε συνθήκες γενικευμένης ύφεσης της συμμετοχής στα κοινά, η εκπαίδευση μπορεί να προωθήσει την εγρήγορση και την κινητικότητα εντός των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Επιπλέον δύναται να ενισχύσει τον χαρακτήρα της συνδικαλιστικής παρέμβασης στην οικονομία, την κοινωνία, τις εργασιακές σχέσεις, την πολιτική και να διαμορφώσει όρους για τη δημιουργία μιας «από τα κάτω» ανασύνθεσης του συνδικαλισμού και εργατικού κινήματος στην εποχή του 21ου αιώνα. Σημειώσεις 1. Βλ. σχ. Εuropean Trade Union Confederation & Unité d Assistance Technique (1998), Workers representation systems at company level in Europe, Brussels ΕΤUC/UAT:. 2. Σχετικά με προσπάθειες παροχής συνδικαλιστικής εκπαίδευσης στο παρελθόν, αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως προκύπτει από το βιβλίο του Γ. Τρίμη (1958) «Αι Συλλογικαί Συμβάσεις Εργασίας», εκδ. Ευρωπαϊκό Κέντρο Παραγωγικότητας, μεταξύ λειτούργησε η Σχολή Ελεύθερων Συνδικαλιστικών Σπουδών υπό τη ΓΣΕΕ. Ενδεχομένως θα άξιζε να αποτελέσει αντικείμενο ιστορικής διερεύνησης κάτω από ποιες προϋποθέσεις λειτούργησε η σχολή αυτή, ιδιαίτερα τη συγκεκριμένη περίοδο. Επίσης, σεμινάρια που απευθύνονται σε συνδικαλιστικά στελέχη οργανώνει από τη δεκαετία του 90 το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ, ένας σημαντικός υποστηρικτικός οργανισμός της Συνομοσπονδίας με τεράστιο έργο στην έρευνα, την τεκμηρίωση και την επαγγελματική κατάρτιση. Σεμινάρια επίσης σχετικά με θέματα υγιεινής και ασφάλειας διοργανώνει και το Εθνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας, στο οποίο συμμετέχει ενεργά η ΓΣΕΕ. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στα πλαίσια του Ν. 3369/05, ο οποίος αφορά τη διά βίου μάθηση, άρχισαν να δραστηριοποιούνται στον τομέα της συνδικαλιστικής εκπαίδευσης, εκτός από τη ΓΣΕΕ (ΚΑΝΕΠ- ΙΝΕ), συνδικαλιστικοί φορείς όπως η ΑΔΕΔΥ (Κοινωνικό Πολύκεντρο). 3. Βλ. σχ. Πρακτικά 1ης Ευρωπαϊκής Συνάντησης Εμπειρογνωμόνων για τη Συνδικαλιστική Εκπαίδευση, Οκτώβριος 2004, Αθήνα, και Έκθεση για το μοντέλο εκπαίδευσης της ΤUC (Αρχεία ΚΑ- ΝΕΠ/ΓΣΕΕ) και Ν. Φωτόπουλου, «Η εκπαίδευση ενηλίκων στο συνδικαλιστικό κίνημα», Κοινωνία των Πολιτών, Νο 12.

14 [206] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 4. Βλ. σχ. Πρακτικά 1η Ευρωπαϊκής Συνάντησης Εμπειρογνωμόνων για τη Συνδικαλιστική Εκπαίδευση, Οκτώβριος 2004, Αθήνα, και Έκθεση για το μοντέλο εκπαίδευσης της Γερμανικής Ακαδημίας της Εργασίας (Αρχεία ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ). 5. Βλ. σχ. Πρακτικά Διάσκεψης 1ης Ευρωπαϊκής Συνάντησης Εμπειρογνωμόνων για τη Συνδικαλιστική Εκπαίδευση, Οκτώβριος 2004, Αθήνα, και Έκθεση για το σουηδικό μοντέλο διά βίου εκπαίδευσης και τη συνδικαλιστική εκπαίδευση, (Αρχεία ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ). 6. Βλ. ΑΒF & L.O. (2004), The struggle for a better society, Swedish Trade Union Movement. 7. Βλ. Ακαδημία της Εργασίας, Προγράμματα ανώτερης συνδικαλιστικής εκπαίδευσης της ΓΣΕΕ, εκδ. ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ-Φεβρουάριος 2004 (Αρχείο ΚΑΝΕΠ ΓΣΕΕ). 8. Ό.π. Ακαδημία της Εργασίας, Προγράμματα ανώτερης συνδικαλιστικής εκπαίδευσης της ΓΣΕΕ. 9. Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, 2006, Άρθρο 7, Αρχεία ΚΑΝΕΠ /ΓΣΕΕ. Βιβλιογραφικές αναφορές ΑΒF & L.O., (2004), The struggle for a better society, Stockholm: Swedish Trade Union Movement. Άντερσον Π., (1978), Ο δυτικός μαρξισμός, Αθήνα: Ράππας, σ.σ Αποστολίδης Λ., (1982), Συνδικαλιστική εκπαίδευση και ινστιτούτα εργασίας (Ευρώπη-Ελλάδα), Αθήνα: Αιχμή. Bridgeford J. - Striling J., (eds), (2000), Trade union education in Europe, (ETUCO), Brussels: European Trade Union College. Εuropean Trade Union Confederation and Unité d Assistance Technique Workers, (1998), Representation systems at company level in Europe, Brussels: ΕΤUC/UAT. Gabaglio E., and Hoffmann R., (1998), The ETUC in the mirror of industrial relations research, Brussels: ETUI. Κονιόρδος Σ., (2002), Η θέση του Βέμπερ για την προτεσταντική ηθική της εργασίας, τόμ. Α, Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Ηarriet B., (2003), «Μεταβαλλόμενες κοινωνικές δομές: Τάξη και φύλο», στο: Stuart Hall and Bram Gieben, H διαμόρφωση της νεωτερικότητας, Αθήνα: Σαββάλας, σ.σ Κουζής Γ., (1997), «Η συμμετοχή των εργαζομένων στους φορείς χάραξης και άσκησης κοινωνικής πολιτικής», στο: Κ. Κασιμάτη, (επιμ.) Το ελληνικό συνδικαλιστικό κίνημα στο τέλος του 20ού αιώνα, Κέντρο Κοινωνικής Μορφολογίας και Κοινωνικής Πολιτικής, Αθήνα: Gutenberg. Μουζέλης Ν., (2005), Η σημασία της συνδικαλιστικής επιμόρφωσης, Πρακτικά Διάσκεψης για τη Συνδικαλιστική Εκπαίδευση, Αθήνα: Αρχεία ΚΑΝΕΠ/ ΓΣΕΕ. Παλαιολόγου Ν., (2006), Εργασία και συνδικάτα στον 21ο αιώνα, Αθήνα: ΙΝΕ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ. Ress Liz, (2005), Goals, structure and content of advanced trade union education, Πρακτικά Διάσκεψης για τη Συνδικαλιστική Εκπαίδευση, Αθήνα: Αρχείο ΚΑΝΕΠ / ΓΣΕΕ. Trade Union Congress-TUC (1992), Guide to paid release for trade union training, London: TUC. Trade Union Congress, (1998), Union gateways to learning, TUC Learning Services Report, London: TUC. Trade Union Congress, (1999), Trade union studies tutors, Annual Report, London: TUC. Σακελλαρόπουλος Θ., (1991), Θεσμικός μετασχηματισμός και οικονομική ανάπτυξη, κράτος και οικονομία στην Ελλάδα, , Αθήνα: Εξάντας. Σακελλαρόπουλος Θ., (1991), Οικονομία, κοινωνία, κράτος στην Ελλάδα του μεσοπολέμου, Αθήνα: Πληροφόρηση.

15 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [207] Σπυρόπουλος Γ., (1998), Εργασιακές σχέσεις, εξελίξεις στην Ελλάδα, την Ευρώπη και τον διεθνή χώρο, Αθήνα: Σάκκουλας. Τουτζιαράκης Γ., (1997), «Κρίση των συνδικάτων», στο: Κασιμάτη Κ., (επιμ.) Το ελληνικό συνδικαλιστικό κίνημα στο τέλος του 20ού αιώνα, Κέντρο Κοινωνικής Μορφολογίας και Κοινωνικής Πολιτικής, Αθήνα: Gutenberg. Τσουκαλάς Κ., (1993), Κοινωνική ανάπτυξη και κράτος, η συγκρότηση του δημόσιου χώρου στην Ελλάδα, Αθήνα: Θεμέλιο. Φουντανόπουλος Κ., «Εργασία και εργατικό κίνημα στην Ελλάδα» στο: Ιστορία της Ελλάδας στον 20ό αιώνα, Αθήνα: Βιβλιόραμα. Φωτόπουλος Ν., (2006), «Η εκπαίδευση ενηλίκων στο συνδικαλιστικό κίνημα», Κοινωνία των Πολιτών, 12: Watson Τ., (2005), Κοινωνιολογία, εργασία και βιομηχανία, Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Νίκης 33, 105 57, Αθήνα Τηλ.: 210 3314837, Fax: 210 3212785, E-mail: mail@ipem-doe.gr

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Νίκης 33, 105 57, Αθήνα Τηλ.: 210 3314837, Fax: 210 3212785, E-mail: mail@ipem-doe.gr Αθήνα, 24.03.2015 Αριθ. Πρωτ.:894 Πληροφορίες: Γ. Γιούρντας, Ν. Υφαντόπουλος Τηλ. 210 3314837 e-mail: mail@ipem-doe.gr Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος Συμμετοχής στις Επιμορφωτικές Πρωτοβουλίες του ΙΠΕΜ/ΔΟΕ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανεπιστήμιο Αιγαίου ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Τμήμα Τίτλος Απόφοιτου: Αντικείμενο του τμήματος: Κατευθύνσεις (εφόσον υπάρχουν) Διάρκεια Σπουδών: Προφίλ υποψήφιου μαθητή Κοινωνιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις υποστήριξης καινοτομίας και συνεργασιών επιχειρήσεων

Δράσεις υποστήριξης καινοτομίας και συνεργασιών επιχειρήσεων Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων Γενική Συνομοσπονδία Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας Δράσεις υποστήριξης καινοτομίας και συνεργασιών επιχειρήσεων Υποστηρίζουμε τη μικρή επιχείρηση, Ενισχύουμε την

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Ολοκληρωµένα Προγράµµατα, Πρωτοβουλίες και Δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων Καινοτομίας Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1.1 Δραστηριότητες Γνωριμία & συνεργασία των μελών της ομάδας γνωριμίας & σ. 19 συνεργασίας των εκπαιδευομένων ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.1 (Ανά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

Δημοσιεύσεις (ενδεικτικά)

Δημοσιεύσεις (ενδεικτικά) Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα Γενικά βιογραφικά στοιχεία Ονοματεπώνυμο: Ιωάννης Κουζής Διευθύνσεις και τηλέφωνα Εργασίας: s Πάντειο Πανεπιστήμιο, Συγγρού 136, ΤΚ 176 71 - Καλλιθέα, Γραφείο Δ8 νέου κτιρίου,

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών. οδηγός σπουδών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών. οδηγός σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών οδηγός σπουδών Ιστορικά Στοιχεία Ίδρυση του Τμήματος: Το Τμήμα δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 2013

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 01: «ΜΈΣΟ-ΜΑΚΡΟΠΡΌΘΕΣΜΗ ΣΤΉΡΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΏΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΎ ΠΟΥ ΥΦΊΣΤΑΤΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΈΠΕΙΕΣ ΑΠΡΌΒΛΕΠΤΩΝ ΤΟΠΙΚΏΝ Ή ΤΟΜΕΑΚΏΝ ΚΡΊΣΕΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΔΈΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα

Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα Ενότητα 8: Σωματεία και ιδρύματα Δρ. Ανδρονίκη Καταραχιά Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

Α.Π.: 73 Αθήνα, 16/01/2014 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ. ΓΙΑ ΤΟ ΣΤΟ ΥΠΟΕΡΓΟ 3 «Υλοποίηση Εκπαιδευτικών προγραμμάτων»

Α.Π.: 73 Αθήνα, 16/01/2014 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ. ΓΙΑ ΤΟ ΣΤΟ ΥΠΟΕΡΓΟ 3 «Υλοποίηση Εκπαιδευτικών προγραμμάτων» 3 ης Σεπτεμβρίου 36 (1 ος Όροφος) - 10432, ΑΘΗΝΑ ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ ΑΘΗΝΑ 2013 Τηλέφωνο: 210-5218750 Fax: 210-5218754 E-mail: akadimiaergasias@kanep-gsee.gr Δικτυακός τόπος: www.kanep-gsee.gr Α.Π.: 73 Αθήνα, 16/01/2014

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Το Ινστιτούτο Δια Βίου Εκπαίδευσης και το Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας της Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

(Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013

(Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ (Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013 Νοέµβριος 2011 Πρόγραµµα ιά Βίου Μάθησης Το κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης στους τομείς της Εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων

Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων Ανάπτυξη Δικτύου Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης Εργαζομένων 1. Περίληψη του έργου 2. Τι είναι το Δίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης, Συμβουλευτικής Υποστήριξης και Ενδυνάμωσης

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια ΕΚΚΕ Καλαμάτα 6/6/2010 Η Ευρωπαϊκή Εμπειρία στον τομέα ένταξης μεταναστών Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012)

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) 1 ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) Διεθνείς & εθνικές βάσεις δεδομένων: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ Άξονες Προτεραιότητας: 7 και 8

Πράξη ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ Άξονες Προτεραιότητας: 7 και 8 Κοινωνική Οικονομία Πράξη ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ Άξονες Προτεραιότητας: 7 και 8 Υποέργο 1ο Συνδικαλιστική Εκπαίδευση, Προγράμματα για την Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Το έργο «Ολοκληρωµένα προγράµµατα, πρωτοβουλίες και δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων εξωστρέφειας» υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ 1 ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ prosopiko@ypakp.gr Είναι αρμόδια για τα θέματα προσωπικού, την προώθηση νομοθετικών κειμένων και τον Κοινοβουλευτικό έλεγχο του Υπουργείου 2 ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ, ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ & ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 6: Η Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων και ο ρόλος του διευθυντή ανθρώπινων πόρων Ειρήνη Τριάρχη Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου Université de Paris Dauphine Ινστιτούτο Διπλωματίας Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ Τα προγράμματα κατάρτισης/επιμόρφωσης που υλοποιούνται στο πλαίσιο του έργου ανήκουν στις παρακάτω δύο θεματικές ενότητες: - Εξειδικευμένοι κύκλοι συνδικαλιστικής επιμόρφωσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΑΡΜΟΔΙΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΑΡΜΟΔΙΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΑΡΜΟΔΙΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ «Ιδέα» Ινστιτούτο Ανάπτυξης Επιχειρηματικότητας, Λάρισα, Ελλάδα Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Μυτιλήνη, Ελλάδα 1 Φορείς προσέγγισης (Ομάδα-στόχος για την Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Δομή Απασχόλησης και Σταδιοδρομίας Γραφείο Διασύνδεσης ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Τμήμα Τίτλος Απόφοιτου: Αντικείμενο του τμήματος: Κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ» Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων δια βίου μάθησης που οργανώνει, θα υλοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Δημήτρης Ζιώμας Ερευνητής, Επιστημονικός Υπεύθυνος Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Οικονομίας ΕΚΚΕ «ΣΥΝ-ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΣΕΕ

ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΣΕΕ Ιουλιανού 28 (1 ος όροφος) - 10434 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 210 88 38 680 Φαξ: 210 88 38 148 Email: kanep@tenet.gr Δικτυακός τόπος: www.kanep-gsee.gr Α.Π. :. Αθήνα ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή αναγκών στελεχών της δημόσιας διοίκησης

Καταγραφή αναγκών στελεχών της δημόσιας διοίκησης Καταγραφή αναγκών στελεχών της δημόσιας διοίκησης Ειρήνη Ρήγου Εισαγωγή Για να επιτευχθεί μια Διοικητική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα, δεν αρκεί μόνο το να σχεδιάζονται πολιτικές σε εθνική κλίμακα παρακολουθώντας

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοπός του Προγράμματος

2. Σκοπός του Προγράμματος 1. Εισαγωγή Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σας καλωσορίζει στα Προγράμματα εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης για Δημοσίους Υπαλλήλους και συγκεκριμένα στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα "Ανάπτυξη Διαπραγματευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ;

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΩΘΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ; ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

7-12-2011 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΔ ΗΜ/ΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣΗΜ/ΝΙΑ ΛΗΞΗΣ 1010106 - ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ

7-12-2011 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΔ ΗΜ/ΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣΗΜ/ΝΙΑ ΛΗΞΗΣ 1010106 - ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Α/Α ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΔ ΗΜ/ΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣΗΜ/ΝΙΑ ΛΗΞΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΩΝ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΣΤΟ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Σκοπός: Ο σκοπός της πολιτικής ποιότητας του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος είναι η συνεχής και συστηματική διασφάλιση, βελτίωση και

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4: «Αναβάθμιση των συστημάτων αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης και επαγγελματικής εκπαίδευσης και σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» Στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

Maria Gravani Open University of Cyprus Maria.gravani@ouc.ac.cy

Maria Gravani Open University of Cyprus Maria.gravani@ouc.ac.cy Αντλεί από το πρόσφατο βιβλίο μας: Gravani, M. N. & Ioannidou, A. (2014). Adult and Continuing Education in Cyprus. W. Bertelmann Verlag DIE (German Institute for Adult Education): Bonn, Germany. [Country

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου

Διοίκηση Επιχειρήσεων. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου Διοίκηση Επιχειρήσεων Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ :

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ : ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Παιδαγωγικής Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής Ακαδημαϊκό έτος: 2014-2015

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Φιλιοπούλου. Η ταυτότητα της έρευνας

Μαρία Φιλιοπούλου. Η ταυτότητα της έρευνας Στοιχεία για τον σχεδιασµό και την υλοποίηση της έρευνας «Ανίχνευση των Εκπαιδευτικών & Επιµορφωτικών Αναγκών των Συνδικαλιστικών Στελεχών που εκπροσωπούν Εργαζόµενους στο ηµόσιο» Μαρία Φιλιοπούλου Η ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «SOCIAL MEDIA: ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΥΛΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ» To Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου

Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Ισότητα των Φύλων στην Εκπαίδευση Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Διατμηματική Επιτροπή για την Ισότητα των Φύλων Δομή της παρουσίασης Ό ρόλος της εκπαίδευσης στην εξάλειψη

Διαβάστε περισσότερα

2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2008... 5

2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2008... 5 1 1. Εισαγωγή... 5 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2008... 5 3. Σκοπός του Προγράμματος... 6 4. Κατηγορίες Υποψηφίων που Γίνονται Δεκτοί στο Πρόγραμμα - Τρόπος Ένταξης...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α.

ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α. Η δυνατότητα για εργασιακή απασχόληση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες κοινωνικής καταξίωσης και αποδοχής του ατόμου από το κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Γ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη. Σύμπραξη και Εφαρμογή

Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη. Σύμπραξη και Εφαρμογή Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη Σύμπραξη και Εφαρμογή Σωτήρης Θεμιστοκλέους sotiris.t@cardet.org www.cardet.org www.developmenteducation.org Διεθνές ανεξάρτητο, μη-κερδοσκοπικό, μη-κυβερνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17 Οκτωβρίου 2014

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17 Οκτωβρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17 Οκτωβρίου 2014 «Λειτουργία Περιφερειακών Μηχανισμών Υποστήριξης της κοινωνικής επιχειρηματικότητας για την δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

TRACTORS: TRaining MAterial in Creativity and InnovaTion for EurOpean R&D Organizations & SMEs

TRACTORS: TRaining MAterial in Creativity and InnovaTion for EurOpean R&D Organizations & SMEs TRACTORS: TRaining MAterial in Creativity and InnovaTion for EurOpean R&D Organizations & SMEs Ερωτηματολόγιο Διαχείρισης Δημιουργικότητας και Καινοτομίας Χρήσιμοι ορισμοί της Δημιουργικότητας: Η δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Επ. fcoiv. Ερ., Gr. R. So. Re. 1983 Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη* Το πρώτο διεθνές συνέδριο για την «Έρευνα και εκπαίδευση γύρω από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 Ευστράτιος Παπάνης Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου και

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 18/11/2013 Αρ. Πρωτ. : 11702

Αθήνα 18/11/2013 Αρ. Πρωτ. : 11702 Αθήνα 18/11/2013 Αρ. Πρωτ. : 11702 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Για τη Συγκρότηση Μητρώου Επιμορφωτών στο πλαίσιο των Πράξεων «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέμα Διαλόγου «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΣΤΑ ΣΔΕ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ (ΔΜΥΠ) Η Πρακτιική Άσκηση των Φοιιτητών του Τμήματος Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο)

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) 698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) Το γνωστικό αντικείμενο του Τμήματος Το περιεχόμενο σπουδών του τμήματος «Οικολογίας & Περιβάλλοντος» με έδρα τη Ζάκυνθο καλύπτει το γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα