Περιβαλλοντική εκπαίδευση και αειφόρος τουρισμός: Η περίπτωση του περιπατητικού τουρισμού στην Άνδρο.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περιβαλλοντική εκπαίδευση και αειφόρος τουρισμός: Η περίπτωση του περιπατητικού τουρισμού στην Άνδρο."

Transcript

1 Περιβαλλοντική εκπαίδευση και αειφόρος τουρισμός: Η περίπτωση του περιπατητικού τουρισμού στην Άνδρο. Δρ. Αβραάμ Αβραμόπουλος 1, Αγγελική Μπληζιώτου 2 Ουρανία Μπληζιώτου 3 1. Εκπαιδευτικός ΔΕ κλ. ΠΕ 18.35, ΕΠΑΛ Άνδρου- Ερευνητής Εργαστηρίου Ερευνών & Δορυφόρων Λογαριασμών Τουρισμού (LaReTSA) του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Πατρών 2. Εκπαιδευτικός ΔΕ κλ. ΠΕ 03, Διευθύντρια ΕΠΑΛ Άνδρου 3. Εκπαιδευτικός ΔΕ κλ. ΠΕ 09, Αναπλ. Διευθύντρια ΕΠΑΛ Άνδρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στα πλαίσια των σχολικών δραστηριοτήτων σχ. έτους το ΕΠΑ.Λ. Άνδρου υλοποίησε Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τίτλο «ο περιπατητικός τουρισμός και η αειφόρος τουριστική ανάπτυξη της Άνδρου». Στόχος του προγράμματος ήταν η βιωματική προσέγγιση των μαθητικών ομάδων σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος, υπό το πρίσμα του οικοτουρισμού και συγκεκριμένα μέσω μιας ιδιαίτερα πρόσφορης - για τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά του νησιού - μορφής εναλλακτικού τουρισμού, όπως είναι αυτή του «περιπατητικού τουρισμού». Κατά την διάρκεια του προγράμματος οι μαθητές προσέγγισαν θέματα όπως η προστασία του περιβάλλοντος, τα οικονομικά οφέλη και οι επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης καθώς και οι δυνατότητες που προσφέρει η Άνδρος σχετικά με τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού, με ιδιαίτερη έμφαση στον περιπατητικό τουρισμό. Αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι η ανάπτυξη του θεωρητικού πλαισίου καθώς και η παρουσίαση των βασικών αξόνων υλοποίησης του ΠΠΕ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και αειφόρος τουρισμός ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: περιβαλλοντική εκπαίδευση, αειφόρος τουριστική ανάπτυξη, εναλλακτικές μορφές τουρισμού, περιπατητικός τουρισμός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σήμερα, ίσως περισσότερο από ποτέ άλλοτε στο παρελθόν, τα θέματα του περιβάλλοντος καθώς και η αλληλεπίδρασή του με τομείς της οικονομίας, όπως αυτός του τουρισμού, βρίσκονται ψηλά στην θεματολογία, τόσο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, όσο και του σχεδιασμού και της πολιτικής του τουρισμού. Οι οικονομικές ωφέλειες του τουρισμού είναι το αποτέλεσμα μιας αναπτυξιακής διαδικασίας που στηρίζεται κατά κύριο λόγο στο φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο κάθε τουριστικής περιοχής που αποτελεί τουριστικό προορισμό (Robinson &

2 Boniface, 1999 σε Μανιά, 2010:2). Καθώς η τουριστική βιομηχανία στηρίζεται στην εκμετάλλευση εύθραυστων πόρων, όπως το φυσικό, πολιτιστικό, ιστορικό και πολιτισμικό περιβάλλον (Ταμουτσέλη, 2009:5), η εφαρμογή των βασικών αρχών της αειφορίας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις περιοχές υποδοχής τουριστών, όπου οι πολλαπλές επιβαρύνσεις από τη συγκέντρωση της τουριστικής δραστηριότητας, έχουν αναγάγει σε πρωτεύων ζήτημα την εφαρμογή των αρχών της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης. Η εκπαίδευση θεωρείται βασικός παράγοντας για την προώθηση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, η στρατηγική της οποίας θα πρέπει να εντάσσεται σε ένα συνολικό σχέδιο για τη βιώσιμη ανάπτυξη των τουριστικών περιοχών (Ταμουτσέλη, 2009:6). Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Βιβλιογραφική επισκόπηση Η διεθνής και ελληνική βιβλιογραφία και επιστημονική αρθρογραφία προσεγγίζει από διαφορετικές οπτικές το θέμα της εκπαίδευσης στην ύπαιθρο, εκτός της αίθουσας διδασκαλίας (Feinsinger, 1997 Parkin, 1998 Davis, 2002), της εκπαίδευσης για τον αειφόρο τουρισμό και τον οικοτουρισμό (Jacobson και Robles, 1992 Padillas, 2009 Gebeyehu, 2010 Skanavis and Giannoulis, 2010), της διαδικασίας και του βαθμού ενσωμάτωσης του βιώσιμου τουρισμού στα αναλυτικά προγράμματα της ανώτατης εκπαίδευσης (Busby, 2003 Stergiou, Benetatos, and Sarris, 2005), καθώς και της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε συνάρτηση με τον αειφόρο τουρισμό στις βαθμίδες της υποχρεωτικής εκπαίδευσης (Διαμαντοπούλου και Κεχρή, 2006 Παπαζήση και Παπαζήση, 2007 Ταμουτσέλη, 2009). Η περιβαλλοντική εκπαίδευση Σύμφωνα με τον ορισμό της UNESCO-UNEP (1994:1) Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: είναι η διαδικασία, η οποία θα βοηθήσει τους μαθητές να αποκτήσουν γνώση του περιβάλλοντος και πάνω από όλα να γίνουν ικανοί και αποφασισμένοι, να έχουν διάθεση να εργαστούν ατομικά και συλλογικά για την επίτευξη και τη διατήρηση μιας δυναμικής ισορροπίας μεταξύ της ποιότητας της ζωής και της ποιότητας του περιβάλλοντος. Ο ρόλος της εκπαίδευσης στην περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ ήταν σαφής σε ψηφίσματα, όπως αυτά του Συμβουλίου της ΕΕ και των Υπ. Παιδείας (Φεβ. 1976), του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των εκπροσώπων των κρατών μελών (Οκτ. 1987) και του Συμβουλίου των Υπουργών (1988) (πηγή: Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, αριθ. C 177 της 06/07/1988 σ ). Το 1993, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε ψήφισμά του καλούσε τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: «να περιλαμβάνουν την περιβαλλοντική διάσταση σε όλες τις πτυχές της εκπαίδευσης σε όλα τα επίπεδα» και «να δοθεί έμφαση στο θεμελιώδη ρόλο των σχολείων και των εκπαιδευτικών τους στην ανάπτυξη και την υλοποίηση της πολιτικής» (Stokes, E., Edge, A. & West, A., 2001:4-5). Σύµφωνα µε το ν.1892/90 και τις μετέπειτα εγκυκλίους, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση αποτελεί τμήμα των προγραμμάτων των σχολείων της Α /βάθµιας και Β/βάθµιας Εκπαίδευσης. Σκοπός της ΠΕ είναι να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές τη σχέση του ανθρώπου µε το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον του (ΦΕΚ 304 τ.β/ ) ενώ, μεταξύ άλλων, επιδιώκεται η διεπιστημονική θεώρηση του φυσικού αντικειμένου και η βιωματική του προσέγγιση (εγκ. ΥΠΕΠΘ /Γ7/ ).

3 Η εφαρμογή της βιωματικής μάθησης στον τομέα της ΠΕ δίνει στους μαθητές δυνατότητες να βιώσουν το ζήτημα, αλλά και να αυξήσουν την εκτίμησή τους αναφορικά με αξίες, συναισθήματα και στάσεις προς το περιβάλλον (Woolnough & Allsop, 1985 όπως αναφέρεται στο Καλοβρέκτη και Πηγάδα, 2011:293). Κάθε αναλυτικό πρόγραμμα για την ΠΕ έχει να επιτελέσει κρίσιμο και θεμελιώδη ρόλο προς την ανάδειξη όλων εκείνων των αρχών, παιδαγωγικών διαδικασιών, μεθοδολογικών προσεγγίσεων, περιεχομένων, οργανωσιακών και κοινωνικών δομών που είναι απαραίτητα για την προώθηση μιας «ολιστικής σχολικής προσέγγισης» ( Whole School Approaches ) (Henderson & Tilbury, 2004 Jensen, 2005 όπως αναφέρεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου, 2009:4). Προσεγγίζοντας τον τουρισμό Ο τουρισμός αποτελεί ένα διεθνές, σύνθετο και πολύπλευρο φαινόμενο, το οποίο προσλαμβάνει μαζικές διαστάσεις κατά το δεύτερο μισό του 20 ου αι.. Είναι, χωρίς αμφιβολία, ένα παγκόσμιο φαινόμενο σημαντικής οικονομικής και κοινωνικής σπουδαιότητας, το οποίο «περιλαμβάνει τις δραστηριότητες των προσώπων που ταξιδεύουν και που διαμένουν σε περιοχές εκτός του συνήθους περιβάλλοντός τους, όχι για περισσότερο από ένα διαδοχικό έτος για αναψυχή, επιχειρηματικούς και άλλους λόγους» (WTO, 1994: 5). Με όρους τουριστικής οικονομικής, ο τουρισμός αποτελεί μια συνολική ιδιωτική κατανάλωση, που στο μεγαλύτερο μέρος της είναι τυπικά συγκρίσιμη με την κατανάλωση του πληθυσμού της χώρας υποδοχής, αλλά και της χώρας αποστολής (Ζαχαράτος, :21). Ενώ μέχρι τις αρχές του 20 ου αι. ο τουρισμός, ως κοινωνική δραστηριότητα, σε μεγάλο βαθμό ήταν περιορισμένη σε μια προνομιούχο μειονότητα, από τότε και μετά η ευκαιρία συμμετοχής στον τουρισμό έχει διαδοθεί ευρέως με αυξητικούς ρυθμούς (Urry, 1990β:16). Το ταξίδι αναψυχής και μάλιστα εκτός της χώρας μόνιμης κατοικίας, σύμβολο προπολεμικά των υψηλών κοινωνικών τάξεων, μετατρέπεται μεταπολεμικά στο κοινωνικά αναγκαίο αγαθό για όλο και μεγαλύτερα αριθμητικά κοινωνικά στρώματα στις βιομηχανικές χώρες και η διεθνής ζήτηση για τουριστικά ταξίδια αυξάνεται αλματωδώς (Ζαχαράτος, 2000: 15). Όσον αφορά στην Ελλάδα ο τουρισμός αλλοδαπών, ως συγκροτημένο οικονομικό και κοινωνικό φαινόμενο, εμφανίζεται από τη δεκαετία του είκοσι και μετά. Τα μεγέθη, μάλιστα που παρουσίασε ήταν ήδη αξιόλογα, ώστε από τότε αποτέλεσε αντικείμενο κρατικής μέριμνας (Ζαχαράτος, 1988). Η επιταχυνόμενη αύξηση της τουριστικής κίνησης και ο μαζικός χαρακτήρας του φαινομένου διαμορφώνονται στην Ελλάδα κατά τη πρώτη μεταπολεμική περίοδο (Αυγερινού-Κολώνια, 2000:2). Τουρισμός και αειφορία Τις δυο τελευταίες δεκαετίες η έννοια της ανάπτυξης του τουρισμού και των σχετικών με αυτόν δραστηριοτήτων έλαβε νέες επιστημονικές διαστάσεις, σημαντικά διαφοροποιημένες από προγενέστερες αντιλήψεις, με έμφαση στην ισορροπημένη ανάπτυξη των περιοχών υποδοχής με βασικούς άξονες την προστασία του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, την ευημερία της τοπικής κοινωνίας και της οικονομίας με τρόπο που θα σέβεται τις βασικές αρχές της αειφορίας. Ο όρος που υιοθετήθηκε για να αποδώσει αυτό το «είδος» ανάπτυξης είναι «βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη» και περιλαμβάνει τον τύπο τουρισμού που δραστηριοποιείται ισόρροπα στην τοπική κοινωνική, οικονομική, πολιτισμική και περιβαλλοντική δομή της κάθε τουριστικής περιοχής, διαμορφώνοντας παράλληλα

4 όρους για τη συνεχή ανατροφοδότησή του (Pearce, 1992 Komilis, 1994 Coccossis και Nijkamp, 1995 όπως αναφέρεται στο Τσάρτας και Σταυρινούδης, 2006:40). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού (WTO), ήδη από το 1980 με την «Διακήρυξη της Μανίλα», υπογραμμίζει τη σημασία των πολιτιστικών αλλά και των φυσικών πόρων για την ανάπτυξη της τουριστικής βιομηχανίας (WTO/UNEP, 1982). Το 1999, τα μέλη του ΠΟΤ (WTO) υιοθέτησαν τον «Παγκόσμιο Κώδικα Ηθικών Αρχών για τον Τουρισμό» όπου αναφέρεται (art.3) ότι: «ο τουρισμός στη φύση και ο οικοτουρισμός αναγνωρίζονται ως σημαντικοί συντελεστές για τον εμπλουτισμό και την αναβάθμιση του επιπέδου του τουρισμού, υπό τον όρο να σέβονται τη φυσική κληρονομιά και τους τοπικούς πληθυσμούς και να βρίσκονται σε αρμονία με τη φέρουσα ικανότητα των τοπίων» (πηγή: WTO, 1999). Με την «Ατζέντα 21 για την ταξιδιωτική και τουριστική βιομηχανία - προς μια περιβαλλοντικά βιώσιμη ανάπτυξη», ένα κείμενο που απευθυνόταν σε όλους τους εμπλεκόμενους στην τουριστική βιομηχανία και συνέταξαν από κοινού τρεις διεθνείς οργανισμοί, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού, το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδίων και Τουρισμού και το Συμβούλιο της Γης, το 1996, εξειδικεύθηκαν οι αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης στον τουριστικό τομέα (Κοκκώσης & Τσάρτας, 2001 Λογοθέτης, 2004). Οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες των Λιγότερων Ευνοημένων Περιοχών (ΛΕΠ) (που στη μεγάλη τους πλειοψηφία είναι νησιά) επιβάλλουν την ανάπτυξη της τουριστικής δραστηριότητας, στο πλαίσιο των αρχών της βιωσιμότητας, καθιστώντας την Τοπική Ατζέντα 21 μια εύχρηστη "πυξίδα" στη δύσκολη πορεία για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη (Τσάρτας και Σταυρινούδης, 2006:38). Ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ΛΕΠ είναι επίσης δυνατή η ανάπτυξη μορφών τουρισμού, όπως ο θαλάσσιος, ο ορεινός, ο περιηγητικός και άλλοι (Weiler and Hall, 1992 Lane, 1993 Vukonic, 1995 Τσάρτας, Στογιαννίδου και Σταυρινούδης, 2004 όπως αναφέρεται στο Τσάρτας και Σταυρινούδης, 2006:44). Ο οικοτουρισμός, είναι ο τουρισμός στη φύση, ο οποίος αντίθετα με τον μαζικό τουρισμό, δεν υπερβαίνει την φέρουσα ικανότητα της περιοχής, όπου εφαρμόζεται, ενώ ταυτόχρονα προωθεί την προστασία του φυσικού, αλλά και του πολιτιστικού περιβάλλοντος και τη διατήρηση της συνοχής του κοινωνικού ιστού (Σβορώνου, 2003:30). Επικεντρώνεται στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων μιας περιοχής που μπορεί να είναι γεωλογικά φαινόμενα, υγροβιότοποι, ιδιαίτερα σημαντική χλωρίδα και πανίδα (Μπιλιμπάση 1996:11-14 όπως αναφέρεται στο Παππή, 2003:28). Σύμφωνα με την Σβορώνου (όπως αναφέρεται στο Σωτηριάδης και Φαρσάρη 2009:82), οι Εναλλακτικές και Ειδικές Μορφές Τουρισμού (ΕΕΜΤ) καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα μορφών τουρισμού. Ελάχιστος κοινός παρονομαστής τους είναι η αειφορία. Ανήκουν, επομένως, στο «υπερ-σύνολο» του Αειφόρου ή Βιώσιμου Τουρισμού. Ιδίως εκείνες οι ΕΕΜΤ που σχετίζονται άμεσα με την αξιοποίηση και ανάδειξη φυσικών και πολιτισμικών πόρων, όπως ο οικοτουρισμός, ο αγροτουρισμός, ο τουρισμός περιπέτειας και ο πολιτιστικός. Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε και την ασάφεια που υπάρχει αναφορικά με την έννοια του εναλλακτικού τουρισμού και των ειδικών μορφών τουρισμού, όπου σύμφωνα με την Φαρσάρη (όπως αναφέρεται στο Σωτηριάδης και Φαρσάρη 2009:49) η ασάφεια αυτή οφείλεται στον αρχικό προσδιορισμό των εννοιών αυτών στη βάση της αντίθεσης τους προς τον μαζικό τουρισμό, χωρίς όμως να είναι πάντα ξεκάθαρη αυτή η αντίδραση. Ο περιπατητικός τουρισμός Η Ελλάδα διαθέτει τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού και για την υλοποίηση προγραμμάτων ΠΕ. Μεταξύ των στοιχείων του ελληνικού χώρου που μπορούν να αποτελέσουν επίκεντρο τέτοιων δραστηριοτήτων

5 είναι και τα παλαιά μονοπάτια και αυτό, γιατί συνδέονται άμεσα με την ανθρώπινη δραστηριότητα και διέρχονται από περιοχές με αισθητική και πολιτιστική αξία. Με τον όρο αυτό εννοούμε «διαμορφωμένες διαδρομές από πεζούς και ζώα που ενώνουν μεταξύ τους τοποθεσίες που έχουν για τον άνθρωπο κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον» (Χαρακίδα, 2005:2,19). Δυστυχώς στην Ελλάδα δεν έχουν γίνει μελέτες για την ανάπτυξη του περιπατητικού τουρισμού, σύμφωνα και με τον ΕΛΟΤ, τον ΕΟΤ αλλά και την Ελληνική Ομοσπονδία Ορειβασίας. Σύμφωνα με την ΕΟΟ υπάρχουν μόνο κάποιες γενικές οδηγίες για τη χάραξη των ευρωπαϊκών μονοπατιών και για τη σηματοδότηση αυτών (Παππή, 2003: 29). Όπως όμως αναφέρει η Χαρακίδα (2005:19), στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει προσπάθειες ανάδειξης των μονοπατιών αυτών με στόχο την ανάπτυξη των περιοχών από όπου αυτά διέρχονται, με ταυτόχρονη διατήρηση των ιστορικών και πολιτιστικών τους στοιχείων. Ως περιπατητικός τουρισμός, ορίζεται, «η πραγματοποίηση τουριστικών δραστηριοτήτων, που αφορούν τη διενέργεια περιπατητικών εκδρομών διαμέσου περιοχών αξιόλογης αισθητικής, περιβαλλοντικής και πολιτιστικής αξίας». Ο περιπατητικός τουρισμός αλληλοσυνδέεται σε πολλές περιπτώσεις με τον οικοτουρισμό. Παρότι, η βασική διαφορά των δύο μορφών τουρισμού ειδικών ενδιαφερόντων έγκειται στο ότι ο οικοτουρισμός προϋποθέτει τη συμμετοχή του επισκέπτη για τη διατήρηση του τοπίου και της οικολογικής ισορροπίας, ενώ ο περιπατητικός τουρισμός όχι, ο περιπατητικός τουρισμός μπορεί να θεωρηθεί, ως ένα πρώιμο επίπεδο ανάπτυξης οικολογικής ευαισθησίας και μεταγενέστερης εμπλοκής σε περιβαλλοντικά θέματα (Μαντζουράνη & Τζιφάκη, 2006: 49 & Μελέτη Enoros Consulting Ltd Symmetron MRC Institute Ltd, 2011:50). Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΠΑΤΗΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΟ Ο περιπατητικός τουρισμός στην Άνδρο Η Ελλάδα, χώρα με πλούσια βιοποικιλότητα, ιστορία και πολιτισμό, διαθέτει πλήθος στοιχείων, τα οποία μαρτυρούν την επί χιλιάδες χρόνια αδιάκοπη παρουσία του ανθρώπου στο γεωγραφικό αυτό χώρο. Ανάμεσα στα στοιχεία αυτά είναι και τα παλαιά «μονοπάτια» (Χαρακίδα, 2005:19). Χαρακτηριστικό της Άνδρου είναι η ύπαρξη πολλών αρχαίων μονοπατιών, τα οποία διατρέχουν το νησί σχεδόν σε όλο το μήκος και το πλάτος του. Πρόκειται για παλιά μονοπάτια που ακολουθούν τα φυσικά περάσματα στα βουνά και τις ρεματιές και συνδέουν τους τόπους κοινωνικού και οικονομικού ενδιαφέροντος του νησιού. Σ αυτά τα πανάρχαια λιθόστρωτα μονοπάτια στηρίχτηκαν η κοινωνική και η οικονομική ζωή του νησιού από την προϊστορία μέχρι τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Κάποια από αυτά έχουν αξιοποιηθεί τουριστικά και προσφέρονται για περιπατητικές διαδρομές. Τα κριτήρια επιλογής του θέματος Το κριτήριο επιλογής του θέματος ήταν η βιωματική προσέγγιση των μαθητικών ομάδων στο θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος και η ανάληψη ενεργού ρόλου σε ό,τι αφορά την βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη του νησιού τους, μέσα από την γνωριμία τους με τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού, όπως αυτή του περιπατητικού καθώς και η σύνδεση των περιβαλλοντικών θεμάτων με την οικονομική ανάπτυξη του νησιού τους και την ευημερία των κατοίκων του. Τα φυσικά μονοπάτια χρησιμοποιούνται ως αντικείμενο και ως χώρος δράσης σε πολλά εκπαιδευτικά συστήματα πολλών χωρών του κόσμου στα πλαίσια της ΠΕ, στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Ευρώπη, στην Αυστραλία κ.ά. (Wilburn, 1983 Smith, 1984 Butts,1985 και

6 Hammerman, 1989 όπως αναφέρεται στο Χαρακίδα 2005:31). Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην διεπιστηµονική και διαθεµατική προσέγγιση του θέματος, ώστε να ακολουθεί τη φιλοσοφία και το περιεχόμενο του Αναλυτικού Προγράμματος Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Διαθεματικών Δραστηριοτήτων της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΦΕΚ 304 τ.β// ). Για τον λόγο αυτό, το ΠΠΕ συνδέθηκε και με τομείς του αναλυτικού προγράμματος σπουδών των ΕΠΑ.Λ.. Οι εκπαιδευτικοί στόχοι Κατά τον σχεδιασμό του προγράμματος τέθηκαν εκπαιδευτικοί στόχοι έτσι ώστε οι μαθητές να προσεγγίσουν την περιβαλλοντική διάσταση της τουριστικής ανάπτυξης του νησιού τους, να κατανοήσουν τις διαφορές μεταξύ μαζικού τουρισμού και οικοτουρισμού, να κατανοήσουν τον ρόλο της ανάπτυξης και της προώθησης εναλλακτικών μορφών τουρισμού στην τουριστική και οικονομική ανάπτυξη της Άνδρου, να προσεγγίσουν βιωματικά τον περιπατητικό τουρισμό, να αναδείξουν στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου τους και να αναλάβουν ενεργό ρόλο ερχόμενοι σε επαφή με αρμόδιους τοπικούς φορείς. Οι μέθοδοι υλοποίησης του ΠΠΕ Οι διδακτικές στρατηγικές που επιλέχθηκαν, εφαρμόστηκαν και περιγράφονται συνοπτικά παρακάτω θα έπρεπε να είναι σύμφωνες με τη φύση και τους στόχους της Π.Ε. και να στηρίζονται στην ενεργητική αλληλεπιδραστική μάθηση, τη διερεύνηση και την ομαδική εργασία (Φλογαΐτη & Βασάλα 1999, Φλογαΐτη 2003 όπως αναφέρεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Π.Ε., ΥΠΠ Κύπρου, 2009:17). Στην παιδαγωγική μεθοδολογία και την διδακτική προσέγγιση κεντρικό ρόλο είχε η μέθοδος του σχεδίου εργασίας (project), δηλ. του σχεδιασμού και της ολοκλήρωσης ενός συγκεκριμένου έργου. Ως «μέθοδος Project» μπορούμε να θεωρήσουμε τον τρόπο της «ομαδικής διδασκαλίας στην οποία συμμετέχουν αποφασιστικά όλοι και η ίδια η διδασκαλία διαμορφώνεται και διεξάγεται από όλους όσους συμμετέχουν» (Frey, 1998:9). Σύμφωνα µε τον Kilpatrick η μέθοδος Project είναι «µία σχεδιασμένη δράση, η οποία γίνεται µε όλη την καρδιά και λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον» (Kilpatrick, 1935:163) και αφορά τη «μελέτη σε βάθος ενός θέματος από ένα ή περισσότερα παιδιά» (Ντολιοπούλου, 1997:23 όπως αναφέρεται στο Καρασαββίδου, 2004:78). Η προσέγγιση των μελετώμενων θεμάτων είναι συστημική, διεπιστημονική και πολύ-επιστημονική (Ταμουτσέλη, 2009:27). Το σχέδιο εργασίας του ΠΠΕ προέβλεπε την συγκέντρωση και την αξιολόγηση του σχετικού υλικού, την καταγραφή των μονοπατιών και της σήμανσής τους καθώς και τη δημιουργία ενός «Περιπατητικού Οδηγού». Κατά την πορεία υλοποίησης του εν λόγω σχεδίου εργασίας αξιοποιήθηκαν αυτόνομα ή και σε συνδυασμό μεταξύ τους και οι ακόλουθες διδακτικές στρατηγικές: Καταιγισμός αυθόρμητων ιδεών (brainstorming): Σύμφωνα με τις Βασάλα και Φλογαίτη (2002:444) «πρόκειται για μια συμμετοχική διαδικασία κατά τη διάρκεια της οποίας οι μαθητές ανακαλούν συνειρμικά προϋπάρχουσες αντιλήψεις και προβαίνουν σε ελεύθερη και αυθόρμητη έκφραση ιδεών για ένα θέμα. { } Ο καταιγισμός ιδεών αποτελεί μια σημαντική διδακτική τεχνική στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την προσέγγιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων». Βιβλιογραφική έρευνα: Οι εκπαιδευόμενοι συλλέγουν έτοιμες πληροφορίες από δευτερογενείς πηγές, όπως βιβλία, ημερήσιο και περιοδικό τύπο, χάρτες, φωτογραφίες κ.ά. Μελετούν, οργανώνουν, επεξεργάζονται και αποτιμούν κριτικά την πληροφορία προκειμένου να προβούν σε ερμηνείες και να εξάγουν συμπεράσματα.

7 Ανάλυση και διασαφήνιση αξιών: Οι δραστηριότητες αυτές αποσκοπούν στο να θέσουν ερωτήματα στον εκπαιδευόμενο, όπως και στον εκπαιδευτή και στις περισσότερες περιπτώσεις αφήνουν τα ζητήματα ανοιχτά προς προβληματισμό. Στο ΠΠΕ, επιδιώξαμε να διερευνήσουμε έννοιες όπως «αειφορία», «βιώσιμος τουρισμός» «οικονομική ανάπτυξη» καθώς και της ερμηνείας που τους δίνουν οι μαθητές. Μελέτη περίπτωσης: Αφορά στη μελέτη πραγματικών ή υποθετικών προβληματικών καταστάσεων (Ταμουτσέλη, 2009:31). Πρόκειται για τη μελέτη συγκεκριμένων ζητημάτων, με αφορμή σύντομα κείμενα, που αφορούν σε πραγματικές ή υποθετικές προβληματικές καταστάσεις. Τα κείμενα αυτά αποτελούν το σημείο εκκίνησης για συζητήσεις με σκοπό την διερεύνηση, την ανάλυση και την αξιολόγηση μιας προβληματικής κατάστασης. Η επιλογή της Μελέτης Περίπτωσης ως ερευνητικής μεθόδου στοχεύει στην «επαλήθευση, ενίσχυση και επέκταση των γνώσεων, των τρόπων με τους οποίους μαθαίνουν τα παιδιά και των μέσων με τα οποία τα σχολεία πετυχαίνουν τους σκοπούς τους» (Cohen, L. & Manion, L., 1997 όπως αναφέρεται στο Αναστασάτος, Ν., Κώτσιος, Β., Κεγαχιά, Μ., 2008). Μελέτη στο πεδίο: Η εκτός των πλαισίων της σχολικής αίθουσας μάθηση και η αξιοποίηση των τοπικών κοινοτήτων, καθώς επίσης και όλων των χώρων που μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά εκπαιδευτικά και μαθησιακά εργαλεία για την ενίσχυση της βιωματικής και εμπειρικής μάθησης, όπως τα περιβαλλοντικά πεδία, οι χώροι της κοινότητας, τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, τα τοπικά εργαστήρια, τα μουσεία, κ.α. (Deri 2005 Zachariou & Symeou, 2008), αποτελούν σημαντικό στοιχείο για την επίτευξη της περιβαλλοντικής αγωγής των μαθητών (Πρόγραμμα Σπουδών Π.Ε., Υπ.ΠΠ Κύπρου, 2009:14). Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες Δράσεις και παρεμβάσεις Πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με τους συμμετέχοντες μαθητές για την διαμόρφωση σκοπών/ στόχων, την αποτύπωση της προϋπάρχουσας γνώσης και την διαμόρφωση της μεθοδολογικής προσέγγισης του ΠΠΕ, Έγινε κατανομή του έργου, καθορισμός των υποομάδων εργασίας συναντήσεις και συζήτηση με τους υπευθύνους υποομάδων για την πορεία του έργου, Οι μαθητές συνέλλεξαν πληροφορίες σχετικές με το θέμα χρησιμοποιώντας πρωτίστως διαδικτυακές πηγές. Παράλληλα επισκέφθηκαν βιβλιοθήκες στις οποίες αναζήτησαν σχετικά βιβλία, χάρτες, φύλλα εφημερίδων, περιοδικά. Στην συνέχεια αποδελτίωσαν αυτό το υλικό προκειμένου να μελετήσουν, να οργανώσουν, και να αποτιμήσουν κριτικά τις πληροφορίες και στην συνέχεια να προβούν στην ερμηνεία και την εξαγωγή συμπερασμάτων. Εδώ να τονίσουμε την συνεργασία με φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης καθώς και με κάθε φορέα που θα μπορούσε να συμβάλλει στην ανεύρεση του σχετικού υλικού. Στα πλαίσια της υλοποίησης του ΠΠΕ οι συμμετέχοντες μαθητές και εκπαιδευτικοί πραγματοποίησαν επισκέψεις και επιτόπια διερεύνηση επιλεγμένων (με κριτήρια οικολογικού και πολιτισμικού ενδιαφέροντος), μονοπατιών της Άνδρου με σκοπό την καταγραφή τους, την φωτογράφηση τμημάτων αυτών καθώς και της σήμανσής τους. Η υλοποίηση της εκπαιδευτικής δραστηριότητας περιλάμβανε την προετοιμασία και την οργάνωση (στοχοθεσία, δραστηριότητες κ.α.), την εργασία στο πεδίο καθώς και έργο στην τάξη (επεξεργασία αξιοποίηση στοιχείων) για την σύνθεση του συγκεκριμένου τμήματος της εργασίας. Στο επόμενο στάδιο πραγματοποιήθηκε η αξιολόγηση του καταγεγραμμένου υλικού προκειμένου να γίνει η τελική επιλογή των καλύτερων διαδρομών για την ανάδειξή τους, ως περιπατητικές διαδρομές τουριστικού ενδιαφέροντος, οι οποίες

8 δυνητικά θα μπορούσαν να απευθύνονται και σε δράσεις περιβαλλοντικής εκπαίδευσης άλλων σχολείων καθώς και τμημάτων ΑΕΙ/ΤΕΙ. Δημιουργία οδηγού «Περιπατητικός Οδηγός της Άνδρου» Στα πλαίσια του ΠΠΕ διοργανώθηκε εκπαιδευτική επίσκεψη στο «Μουσείο Μαρμαροτεχνίας», στον Πύργο της Τήνου. Η μέθοδος αξιολόγησης Με την αξιολόγηση του ΠΠΕ εκτιμήθηκαν ο βαθμός επίτευξης των στόχων που τέθηκαν, η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε, η διαθεματικότητα, η αξιοπιστία των πηγών που επιλέχθηκαν, η οργάνωση και η επεξεργασία του υλικού, η σύνθεση και η πρωτοτυπία, η χρήση των ΤΠΕ. Η Περιβαλλοντική Ομάδα, από κοινού με τους εκπαιδευτικούς, αξιολόγησε τις δράσεις της ομάδας, την επίτευξη των στόχων του προγράμματος, την παρουσίαση του προγράμματος στο τέλος της χρονιάς, σε μια διαδικασία εσωτερικής αξιολόγησης. Για τις ανάγκες της αξιολόγησης αξιοποιήθηκαν οι βασικές αρχές του μοντέλου αξιολόγησης CIPP, διότι η προσέγγιση αυτή βασίζεται στην άποψη, πως ο πιο σημαντικός στόχος της αξιολόγησης δεν είναι η απόδειξη, αλλά η βελτίωση (Madaus G, et al, 1983 όπως αναφέρεται στο Καλαθάκη, 2012), φιλοσοφία που ταιριάζει καλύτερα στις αξιολογήσεις στην εκπαίδευση. Σύμφωνα με το Stufflebeam (2000) το μοντέλο αυτό εντάσσεται στις διοικητοκεντρικές προσεγγίσεις, οι οποίες στηρίζονται στη θεωρία της λήψης απόφασης. Ταυτόχρονα, το μοντέλο αυτό ευθυγραμμίζεται με τη συστημική προσέγγιση της εκπαίδευσης (Stufflebeam, 2000 όπως αναφέρεται στο Μάρκου-Καραδήμου και Χριστοφίδου, 2012:107). Συμπεράσματα οφέλη ενδιαφερόμενων ομάδων Η επιτυχής ολοκλήρωση του ΠΠΕ προσέφερε σημαντικές εμπειρίες στους συμμετέχοντες και συνέβαλλε στην εξαγωγή πολύτιμων συμπερασμάτων με αποδέκτες τους ίδιους τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς, την τοπική κοινωνία και τους φορείς. Μέσα από το ΠΠΕ οι μαθητές απέκτησαν γνώσεις αναφορικά με την περιβαλλοντική διάσταση της τουριστικής ανάπτυξης, τον οικοτουρισμό και την ανάδειξη του ρόλου των εναλλακτικών μορφών τουρισμού στην βιώσιμη ανάπτυξη καθώς και τον περιπατητικό τουρισμού και τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξής του στην Άνδρο. Επίσης ανέδειξαν τις επικοινωνιακές τους δεξιότητες, ανέπτυξαν τις δεξιότητες διερεύνησης και κριτικής σκέψης και ανέλυσαν αξίες και στάσεις διασαφηνίζοντας τελικά και τις δικές τους προσωπικές αξίες. Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ορισμένα από τα μονοπάτια της Άνδρου χρήζουν βελτιώσεων, ώστε να γίνουν περισσότερο προσιτά στους οικοτουρίστες. Κατ αυτό τον τρόπο το νησί μπορεί δυνητικά να προσεγγίσει ένα νέο target group, διευρύνοντας παράλληλα το τουριστικό του προϊόν. Μεταξύ των προτάσεων που αποτυπώθηκαν κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων του ΠΠΕ, είναι και η δικτύωση (clustering) των μονοπατιών και ένταξή τους σε διεθνείς οδηγούς, η ανάδειξή τους στο διαδίκτυο μέσω της αξιοποίησης του e-tourism, η βελτίωση σημείων της σήμανσης, η ένταξη του οικοτουρισμού σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα στρατηγικού σχεδιασμού, διοίκησης και marketing του τουριστικού προϊόντος της Άνδρου και η εκπαίδευση όλων των εμπλεκόμενων σε θέματα διοίκησης, προβολής και διαχείρισης του οικοτουρισμού. Η εμπειρία από το ΠΠΕ αποτελεί βάση για την υλοποίηση αντίστοιχων project στο μέλλον, τα οποία θα προσεγγίσουν κάποια άλλη περιβαλλοντική διάσταση της τουριστικής ανάπτυξης.

9 Βιβλιογραφία Αναστασάτος, Ν., Κώτσιος, Β., Κεγαχιά, Μ. (2008) Κοινωνίες Απορριμμάτων Μελέτη Περίπτωσης: Η γειτονιά του Σχολείου μας, 4o Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε., Ναύπλιο, kastor.kas.sch.gr/peekpe4/proceedings/synedria7/anastasatos.pdf [20Φεβ. 2013] Αυγερινού Κολώνια, Σ. (2000) «Χωρικές δυναμικές του τουρισμού στην Ελλάδα » Πρακτικά της Διημερίδας Παντείου- CNRS, [ 24 Φεβ. 2009] Avramopoulos, A., Zafiropoulou, A. (2005), Travel Industry s response to Sustainable Tourism Development: The Case of Tour Operators στο Διεθνές Συνέδριο Αειφόρου Ανάπτυξης, 29 Σεπ. 3 Οκτ., 2005, Αργοστόλι Κεφαλονιάς. Βασάλα, Π., Φλογαίτη, Ε. (2002) «Ο καταιγισμός ιδεών ως διδακτική τεχνική για την προσέγγιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων» Πρακτικά 1ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, (!-4 Μαρτίου 2002), Θεσσαλονίκη 2002, σ , διαθέσιμο από [8 Μαρτίου 2013] Busby G. (2003) The concept of sustainable tourism within the higher education curriculum: a British case study, Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education 2(2), Coccossis, H., Mexa, A., Collovini,, A., Parpairis, A. & Konstandoglou, M. (2001). Defining, Measuring and Evaluating Carrying Capacity in European Tourism Destinations, [20Φεβ.2013] Διαμαντοπούλου Φ., Κεχρή Μ.(2006) «Δραστηριότητες στη φύση, εναλλακτικός αγροτοτουριστικός αθλητικός τουρισμός», παρουσιάστηκε στο 2ο Συνέδριο Σχολικών Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αθήνα, Δεκεμβρίου 2006, [20 Φεβ. 2013] Davis R.L.,(2002), The value of teaching geomorphology in non-traditional settings; Geomorphology 47, pp ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, Ατζέντα για έναν αειφόρο και ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό τουρισμό, Βρυξέλλες, , COM(2007) 621 Enoros Consulting Ltd Symmetron MRC Institute Ltd «Έρευνα αγοράς για τον τουρισμό ειδικών ενδιαφερόντων σε Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία» - Έκθεση Έρευνας, ΚΟΤ, 2011 European Commission (2002) Defining, Measuring and Evaluating Carrying Capacity in European Tourism Destinations Athens, Greece Feinsinger P., Margutti L., Oviedo R. D., 1997, School yards in nature trails: ecology education outside the university; Tree 12, pp Frey, K. (1999), H «Μέθοδος Project» Μια μορφή συλλογικής εργασίας στο σχολείο ως θεωρία και πράξη, Αθήνα, Εκδ. Αδελφών Κυριακίδη Α.Ε., 7-34 Ζαχαράτος Γ., Τα προβλήματα και οι προοπτικές του τουρισμού στην Ελλάδα στο «Η Ελλάδα προς το 2000-Πολιτική Κοινωνία Οικονομία Εξωτερικές Σχέσεις», Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1988 Ζαχαράτος Γ., Φύση, Λειτουργία και προβλήματα πολιτικής του ελληνικού τουρισμού, στα «Σύγχρονα Θέματα: Τουρισμός, Κοινωνικές Ταυτότητες και Χώρος», τ.55 Απρ.-Ιούν.,1995 Ζαχαράτος, Γ., (1999) «Οικονομική του Τουρισμού και των Τουριστικών Ταξιδιών» ΕΑΠ Ζαχαράτος, Γ., (2010), Τουριστική Πολιτική Εκπαιδευτικό Υλικό Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης ΚΑ Εκπαιδευτικής Σειράς, Αθήνα: ΕΚΔΔΑ Ζαχαράτος, Γ., Package Tour- Παραγωγή και διάθεση του τουριστικού ταξιδιού Εκδόσεις Προπομπός, Αθήνα 2000 Gebeyehu, F. (2010) Ecotourism feasibility to support environmental education dissertation for the degree of MSc in Conservation and Tourism., The Durrell Institute of Conservation and Ecology, University of Kent, United Kingdom, Sept., 2010 Jacobson, Sk., Robles, R. (1992) Ecotourism, sustainable development, and conservation education: Development of a tour guide training program in Tortuguero, Costa Rica, Environmental Management,Nov/Dec 1992, Volume 16, Issue 6, pp Καλαθάκη, Μ. (2012) Κριτήρια Αξιολόγησης Ενός Σχολικού Προγράμματος Περιβαλλοντικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Μεθοδολογικό Εργαλείο που Κάνει

10 Πράξη τη Θεωρία, για την ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝτική εκπαίδευση, Τ. 1 (46), περίοδος Β [28Φεβ.2013] Καλοβρέκτης, Κ., Πηγαδάς, Β. (2011) Ενίσχυση του μοντέλου βιωματικής μάθησης μέσω ανάπτυξης λογισμικού συλλογής πραγματικών μεγεθών Μελέτη περίπτωσης στην περιβαλλοντική εκπαίδευση, 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο "Ένταξη και Χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική Διαδικασία", Πάτρα 28-30/4/2011 [25 Φεβ. 2013] Καρασαββίδου, Ε. (2004) Η μέθοδος project σε ένα πρόγραμμα για το περιβάλλον, Επιστημονικό Βήμα, τ.3, 2004, [5 Μαρτίου 2013] Κοκκώσης Χ. & Τσάρτας Π., Βιώσιμη Τουριστική Ανάπτυξη και Περιβάλλον, Κριτική Αθήνα, 2001 Λογοθέτης, Μ., (2004) Τουρισμός και βιώσιμη ανάπτυξη. Ρόδος: Επιμ/τήριο Δωδεκανήσου Μανιά, Δ. (2010) «Τουριστική ανάπτυξη και βιωσιμότητα Ρόδου» Πτυχιακή Εργασία, Τμήμα Εμπορίας και Διαφήμισης του Τ.Ε.Ι. Κρήτης. Μαντζουράνη, Κ., Τζιφάκη, Χ. (2006) «ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ», Πτυχιακή Εργασία, Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ Σ.Δ.Ο. Τμήμα Τουριστικών Επιχ/σεων Μάρκου-Καραδήμου, Φ., Χριστοφίδου, Ε. (2012) Πρόταση για Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού Προγράμματος «Ευρωπαϊκού Δικτύου Σχολείων Προαγωγής Υγείας», 12o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου, 8-9 Ιουνίου 2012, Πανεπιστήμιο Κύπρου, Λευκωσία διαθέσιμο σε Karadimou&Christofidou.pdf [20Φεβ.2013] Παπαζήση Χ. και Παπαζήση Ε. (2007). Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη και τον Αειφόρο Τουρισμό. 3 ο Συνέδριο ΠΕΕΚΠΕ, Αθήνα. διαθέσιμο από [28 Φεβ. 2013] Παππή, Ε (2003) Σχεδιασμός Ανάπτυξης ΒΑ Νάξου με τη χρήση ΣΓΠ. Έμφαση στον περιπατητικό τουρισμό, Διατριβή σε Μ.Π.Σ. του Τμήματος Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Μυτιλήνη, Δεκέμβριος, 2003 Παιδαγωγικό Ινστ., "Αναλυτικό Προγράμματος Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Διαθεματικών Δραστηριοτήτων της ΠΕ", ΦΕΚ 304 τ.β// , [5/Μαρ.2013] Πρόγραμμα Σπουδών Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση / Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη», Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού/Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου (ΥΠΠ/ΠΙ) Λευκωσία, Κύπρος:2010 Parkin, D.R. (1998), IS OUTDOOR EDUCATION ENVIRONMENTAL EDUCATION? International Journal of Environmental Education and Information, vol. 17, no. 3, pp (July - September, 1998) Σβορώνου, Ε. (2003) Μέθοδοι Διαχείρισης του Οικοτουρισμού και του Τουρισμού σε Προστατευόμενες Περιοχές. ΥΠΕΧΩΔΕ-WWF Ελλάς. Σβορώνου, E. (2006) Μεθοδολογικός Οδηγός για τη σύνταξη Τοπικών Ατζέντα 21, <www.svoronou.gr/wp-content/.../topikiagenda21_svoronou.doc> [26 Φεβ.2013] Skanavis, C and Giannoulis, C. (2010) Improving the Quality of Ecotourism through advancing Education and Training of Greek Eco-Tour Guides-The role of training in Environmental Interpretation, TOURISMOS: An International Multidisciplinary Journal of Tourism, 5(2), Stergiou, D., Benetatos, T. and Sarris, N. (2005), "Sustainable tourism development in the study content of Greek tourism curricula, Proceedings of the International Conference on Tourism Development and Planning, June 2005, Patras: TEI of Patras, pp Stokes, E., Edge, A. & West, A., (2001) Environmental education in the educational systems of the European Union, Centre for Educational Research, London School of Economics and

11 Political Science, Synthesis Report, Commissioned by the Environment Directorate-General of the European Commission Stufflebeam D. L. (2007) CIPP Evaluation Model Checklist. [20Φεβ. 2013] Τα μονοπάτια της Άνδρου < > [25Φεβ.2013] Ταμουτσέλη, Κ., (2009), Εκπαίδευση για βιώσιμο τουρισμό: Εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Π.Ε. «Τουρισμός & Περιβάλλον». Αρχάνες Κρήτης, Έκδοση ΚΠΕ Αρχανών. Διαθέσιμο στον Ιστότοπο του ΚΠΕ Αρχανών (Προσπελάστηκε ) Τσάρτας Π., Σταυρινούδης Θ., «Η εφαρμογή των αρχών της Τοπικής Ατζέντα 21 για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη λιγότερο ευνοημένων περιοχών. Η περίπτωση των μικρών νησιών του Αιγαίου Πελάγους» αειχώρος, Αειχώρος 5(1), ΜΑΪΟΣ 2006 UNEP(2003) Tourism and Local Agenda 21, the role of local authorities in sustainable tourism UNESCO-UNEP (1994) A PROTOTYPE ENVIRONMENTAL EDUCATION CURRICULUM FOR THE MIDDLE SCHOOL (Revised) Α Discussion Guide for Training Seminars on Environmental Education, United Nations Department of Economic and Social Affairs, Division for Sustainable Development, Sustainable Development in the 21st century (SD21), Review of implementation of Agenda 21 and the Rio Principles, Synthesis (January 2012) [28 Φεβ.2013] Urry, J. (1990), The tourist gaze, SAGE Publications London World Tourism Organization, Global Code of Ethics for Tourism <http://ethics.unwto.org/en/content/global-code-ethics-tourism> [1Μαρ. 2013] Φαρσάρη, Ι. (2009) Εννοιολογικές Προσεγγίσεις, στο Μ. Σωτηριάδης και Ι. Φαρσάρη (επιμελητές) Εναλλακτικές και Ειδικές Μορφές Τουρισμού: Σχεδιασμός, Μάνατζμεντ & Μάρκετινγκ, (σελ ). Αθήνα: Interbooks. Χαρακίδα, Ε. (2005) «Η διαχείριση των παλαιών μονοπατιών προς την κατεύθυνση του οικοτουρισμου και της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Το μονοπάτι Κάτω Χρυσοβίτσας Θέρμου Αιτ/νιας Γέφυρας Αρτοτίβας», διατριβή ΜΔΕιδικ., Τμήμα Βιολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών.

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: Β Δηµοτικό Σχολείο Λατσιών (Κ.Β ) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Αριθµός µαθητών/τριών: 127 Αριθµός εκπαιδευτικών: 15 Συνδετικός

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

NOISIS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε.

NOISIS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Θ. ΤΣΕΚΕΡΙΔΗΣ NOISIS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε. Περιβάλλον, Πολιτισμός & Επιχειρηματικότητα Βασικές προτεραιότητες διασυνοριακής συνεργασίας & ανάπτυξης Προγράμματα Εδαφικής Συνεργασίας Διακρατικά

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές διαδρομές στα ίχνη του παρελθόντος, αναζητώντας ένα βιώσιμο μέλλον. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου

Περιβαλλοντικές διαδρομές στα ίχνη του παρελθόντος, αναζητώντας ένα βιώσιμο μέλλον. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου Περιβαλλοντικές διαδρομές στα ίχνη του παρελθόντος, αναζητώντας ένα βιώσιμο μέλλον Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου Θεματικά Δίκτυα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΤΟΠΙΚΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΘΝΙΚΑ ΔΙΕΘΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ):

Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ): Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ): στόχοι, μέθοδοι, προοπτικές Αναγνωστάκης Σπύρος, Υπεύθυνος - Οικονόμου Κων., Μέλος Π.Ο. ΚΠΕ Κισσάβου Ελασσόνας Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιβαλλοντική Αγωγή στη Δημοτική Εκπαίδευση και οι τάσεις των δασκάλων... 49

Η Περιβαλλοντική Αγωγή στη Δημοτική Εκπαίδευση και οι τάσεις των δασκάλων... 49 Εισαγωγή... 15 Αλέξανδρος Γεωργόπουλος και Ευγενία Φλογαΐτη Σχηματοποίηση των εννοιών Μια διδακτική στρατηγική στη διάθεση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Εφαρμογή σε διδακτική ενότητα του νερού Γ τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΔΕΙΓΜΑ ΙΙ ΖΩΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ/-ΩΝ

YΠΟΔΕΙΓΜΑ ΙΙ ΖΩΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ/-ΩΝ YΠΟΔΕΙΓΜΑ ΙΙ ΖΩΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ/-ΩΝ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΠΟΥΡΔΗ ΜΑΡΙΝΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Στην αλόγιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Διδακτικές τεχνικές/ μέθοδοι Εκπαίδευση για το Περιβάλλον & την Αειφορία Μεθοδολογικές προσεγγίσεις προσανατολισμένη στη ΔΡΑΣΗ με κεντρικό άξονα την ΟΛΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητικός Τουρισμός. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Σερρών, Α.Π.Θ.

Αθλητικός Τουρισμός. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Σερρών, Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εναλλακτικές μορφές τουρισμού Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής, Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα»

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα» Θεματική Εβδομάδα 2016-17 «Σώμα και Ταυτότητα» Υλοποίηση στο Γυμνάσιο Θεματικής Εβδομάδας Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης σε ζητήματα Διατροφής, Εθισμού-Εξαρτήσεων και Έμφυλων Ταυτοτήτων 1 Ενίσχυση της

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων

Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Διαχείριση Πολιτισμικών Δεδομένων Ενότητα 3β: Πολιτισμικός Τουρισμός και Βιώσιμη Ανάπτυξη Αριστοτέλης Μαρτίνης Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για. την Αειφορία. μέσα από Τοπικά Σχολικά Δίκτυα σε συνεργασία με Δήμους

Εκπαίδευση για. την Αειφορία. μέσα από Τοπικά Σχολικά Δίκτυα σε συνεργασία με Δήμους Εκπαίδευση για Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου www.kpe-thess.gr Χ. Αθανασίου, Ε. Παπαδημητρίου, Ν. Ριφάκη, Γ. Σλαυκίδης, Π. Τσολακίδου, Γ. Υφαντής την Αειφορία μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ Ρέθυμνο, 12 Αυγούστου 2013 Δεύτερη Αναγγελία Η Ελληνική Επιστημονική Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον»

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Ίδρυση Δικτύου «Τουρισμός και περιβάλλον» Με την απόφαση 3927/17/17-4-2006

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη www.kpe-thess.gr www.facebook.com/kpethess Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Χ. Αθανασίου - Ε. Παπαδημητρίου - Ν. Ριφάκη - Γ. Σλαυκίδης Π. Τσολακίδου - Γ. Υφαντής

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 1 η ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (ΑΛΛΗΛΟ-)ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2012-2013. Διοργάνωση: Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Β. Καλοκύρη Παρασκευή 14 - Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό»

Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό» Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό» Παντελής Μάναλης Υπεύθυνος Π.Ε. Δ/νσης Δ/θμιας Εκπ/σης Πειραιά pmanalhs@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη 33 Πρόταση διδασκαλίας με τη χρήση των ΤΠΕ στο μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος της Δ τάξης Δημοτικού: Μαθαίνω για τα σημαντικά έργα που υπάρχουν στην Ελλάδα μέσα από το google earth Καρτσιώτου Θωμαϊς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας.

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η παρουσίαση σύγχρονων διδακτικών προσεγγίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια εκπαίδευση για αλλαγή, πέρα από το Ευρωπαϊκό Έτος Ανάπτυξης 2015:

Παγκόσμια εκπαίδευση για αλλαγή, πέρα από το Ευρωπαϊκό Έτος Ανάπτυξης 2015: Παγκόσμια εκπαίδευση για αλλαγή, πέρα από το Ευρωπαϊκό Έτος Ανάπτυξης 2015: Εμπλοκή των νέων της Ευρώπης από σχολικούς κήπους σε βιώσιμα συστήματα παραγωγής και διανομής τροφίμων Παγκόσμια εκπαίδευση για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Θεματικό Δίκτυο: «Τα Ευρωπαϊκά Ορειβατικά Μονοπάτια Ε6 και Ε4» Συντονιστής: Κ.Π.Ε. Μαρώνειας Ροδόπης

Εθνικό Θεματικό Δίκτυο: «Τα Ευρωπαϊκά Ορειβατικά Μονοπάτια Ε6 και Ε4» Συντονιστής: Κ.Π.Ε. Μαρώνειας Ροδόπης Εθνικό Θεματικό Δίκτυο: «Τα Ευρωπαϊκά Ορειβατικά Μονοπάτια Ε6 και Ε4» Συντονιστής: Κ.Π.Ε. Μαρώνειας Ροδόπης Μονοπάτια Ε6 Ε4 Τα ορειβατικά μονοπάτια Ε6 & Ε4 διασχίζουν την Ευρωπαϊκή ήπειρο και καταλήγουν

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo

Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo Citation (ΑΡΑ format): Μουζάκης, Χ. (2017, 2 Μαρτίου). Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo [Webinar], Στο: Webinars ΠΕ19-20 Ιστο-διαλέξεις για καθηγητές

Διαβάστε περισσότερα

Σεμιναριακό Εργαστήριο

Σεμιναριακό Εργαστήριο Σεμιναριακό Εργαστήριο Μέθοδοι και τεχνικές στη σύγχρονη Θρησκευτική Εκπαίδευση Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόγραμμα του Θερινού Σχολείου θα περιλαμβάνει:

Το πρόγραμμα του Θερινού Σχολείου θα περιλαμβάνει: ΤΙΤΛΟΣ: «Διαμόρφωση και λειτουργία Θερινού Σχολείου με γνωστικό αντικείμενο τον σχεδιασμό και τη διαχείριση του τουρισμού σε νησιωτικές παράκτιες προστατευόμενες περιοχές χρησιμοποιώντας σύγχρονα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Πρόσκληση εκδήλωσης συμμετοχής στο Τριήμερο Σεμινάριο Εκπαιδευτικών του Εθνικού Δικτύου Π.Ε «Τουρισμός και Περιβάλλον»

ΘΕΜΑ: Πρόσκληση εκδήλωσης συμμετοχής στο Τριήμερο Σεμινάριο Εκπαιδευτικών του Εθνικού Δικτύου Π.Ε «Τουρισμός και Περιβάλλον» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ AΡΧΑΝΕΣ, 28-1-2013 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ Αρ. Πρωτ.: 17 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ AΡΧΑΝΩΝ-ΡΟΥΒΑ-ΓΟΥΒΩΝ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ 2252 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ 2252 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ 2252 ΛΕΥΚΩΣΙΑ Αρ. Φακ.: 10.04.7 Αρ. Τηλ.: 22 402303 Αρ. Φαξ: 22 480505 e-mail: info@cyearn.pi.ac.cy 23 Σεπτεμβρίου 2014 Διευθυντές/τριες

Διαβάστε περισσότερα

Αικατερίνη Ταγκαλάκη Εκπαιδευτικός Π.Ε M.Sc. Μαρία Δασκολιά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργαστήριο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Τμήμα ΦΠΨ, ΕΚΠΑ

Αικατερίνη Ταγκαλάκη Εκπαιδευτικός Π.Ε M.Sc. Μαρία Δασκολιά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργαστήριο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Τμήμα ΦΠΨ, ΕΚΠΑ Προσεγγίζοντας την έννοια της αειφόρου τοπικής ανάπτυξης μέσα από το σχεδιασμό ενός ψηφιακού παιχνιδιού από μαθητές του τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος ενός ΕΠΑ.Λ. Αικατερίνη Ταγκαλάκη Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης

7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 Η μέθοδος της χρήσης έργων τέχνης στην εκπαίδευση ενηλίκων: μία μελέτη περίπτωσης για τη

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εκπαίδευσης για Αειφόρο Ανάπτυξη «Οικολογικά Σχολεία»

Πρόγραμμα Εκπαίδευσης για Αειφόρο Ανάπτυξη «Οικολογικά Σχολεία» Πρόγραμμα Εκπαίδευσης για Αειφόρο Ανάπτυξη «Οικολογικά Σχολεία» Δείκτες απόδοσης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ (ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ/ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ) CYMEPA (ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΜΟΡΦΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΜΟΡΦΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το πρόγραμμα Το Πρόγραμμα με τίτλο «Το θέατρο ως μορφοπαιδευτικό αγαθό και καλλιτεχνική έκφραση στην εκπαίδευση και την κοινωνία» υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου

Διαβάστε περισσότερα

1ο Διεθνές Συνέδριο «...για να ξαναφανταστούμε το σχολείο..."

1ο Διεθνές Συνέδριο «...για να ξαναφανταστούμε το σχολείο... 1ο Διεθνές Συνέδριο «...για να ξαναφανταστούμε το σχολείο..." Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 29-30 Ιουνίου 2013 29/6/2013 Δημητριάδου_Βράντση 1 Η Εννοιολογική Χαρτογράφηση ως όχημα διαφοροποίησης της διδασκαλίας.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ AΡΧΑΝΩΝ-ΡΟΥΒΑ-ΓΟΥΒΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ AΡΧΑΝΩΝ-ΡΟΥΒΑ-ΓΟΥΒΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ AΡΧΑΝΕΣ, 21 Φεβρουαρίου 2014 ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ AΡΧΑΝΩΝ-ΡΟΥΒΑ-ΓΟΥΒΩΝ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Γωγάκη Ηλιάννα 1, Παπαβασιλείου Βασίλης 2 1.Εκπαιδευτικός, απόφοιτη του ΠΜΣ «Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο Παρουσίαση από τις: Φροσούλα Πατσαλίδου, ερευνήτρια, & Μαίρη Κουτσελίνη, επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑ Α Σημείωση: Για την ένταξη τους στην Ομάδα Α ή Β, οι εκπαιδευόμενοι θα ενημερωθούν την πρώτη ημέρα της προσέλευσης τους στο χώρο εκπαίδευσης δηλ Σάββατο 14/01/2012

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ 2252 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ 2252 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ 2252 ΛΕΥΚΩΣΙΑ Αρ. Φακ.: 10.04.7 Αρ. Τηλ.: 22 402303 Αρ. Φαξ: 22 480505 e-mail: info@cyearn.pi.ac.cy 26 Σεπτεμβρίου 2016 Διευθυντές/τριες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Erasmus + EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2016

Erasmus + EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2016 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Erasmus

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση του Μείζονος. ος Προγράμματος Επιμόρφωσης με το Νέο Σχολείο και τα Νέα Προγράμματα Σπουδών

Σύνδεση του Μείζονος. ος Προγράμματος Επιμόρφωσης με το Νέο Σχολείο και τα Νέα Προγράμματα Σπουδών Σύνδεση του Μείζονος ος Προγράμματος Επιμόρφωσης με το Νέο Σχολείο και τα Νέα Προγράμματα Σπουδών Α. Οι στόχοι, η φιλοσοφία και οι μέθοδοι του Νέου Σχολείου Στο Νέο Σχολείο υπηρετούνται οι εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Μάμαη Δίκτυο 3α, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Αθήνα // τηλ.-φαξ: SOS // Μάμαη 210 8228795 3α, Αθήνα // e-mail: // τηλ.-φαξ: schools@medsos.gr 210 8228795

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ (Δημόσιες και Ιδιωτικές)

ΠΡΟΣ: ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ (Δημόσιες και Ιδιωτικές) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ---- ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ---- Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία Ταξιδιωτικής Βιομηχανίας Ι

Οργάνωση και Λειτουργία Ταξιδιωτικής Βιομηχανίας Ι Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Οργάνωση και Λειτουργία Ταξιδιωτικής Βιομηχανίας Ι Ενότητα 9: Η Διαχείριση του τουρισμού σε εθνικό επίπεδο και δημόσια πολιτική ΙI Το περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Φιλοσοφικό και θεωρητικό πλαίσιο, αρχές δόμησης και πλαίσιο εφαρμογής του ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία και Ανάπτυξη...

Συνεργασία και Ανάπτυξη... Οκτώβριος 2014 Με ιδιαίτερη χαρά σας παρουσιάζουμε το πρώτο ενημερωτικό δελτίο του Αναπτυξιακού Σχεδίου Κρασοχωριών που δημιουργήθηκε με σκοπό τη συνεχή ενημέρωση του κοινού και των συμβαλλόμενων φορέων

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών 5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών συντελεστές Σπυρίδων Δουκάκης sdoukakis@rhodes.aegean.gr ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αιγαίου Μαρία Μοσκοφόγλου-

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα PROFILES ανακοινώνει τη δυνατότητα δήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στο δεύτερο κύκλο βιωματικών εργαστηρίων (2012-2013) με θέμα το σχεδιασμό και

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Το έργο «Ολοκληρωµένα προγράµµατα, πρωτοβουλίες και δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων εξωστρέφειας» υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & O ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΕ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΥΜΒΑΛΕΙ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ;

ΓΙΑΤΙ Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & O ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΕ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΥΜΒΑΛΕΙ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ; Συμπόσιο για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αθήνα 15/16 Απριλίου 2011-04-28 Τριανταφύλλου Ελένη Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Β/θμιας Ν. Χαλκιδικής ΓΙΑΤΙ Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & O ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» E ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένος Τουριστικός Σχεδιασμός στη Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου

Ολοκληρωμένος Τουριστικός Σχεδιασμός στη Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ολοκληρωμένος Τουριστικός Σχεδιασμός στη Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου Δρ. Γιάννης ΣΠΙΛΑΝΗΣ, Επ. Καθηγητής, Τμήμα Περιβάλλοντος Δ/ντής Παρατηρητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Μέθοδος Project Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Οι θεματικές περιοχές στις οποίες συμμετείχαν οι εκπαιδευτικοί είναι :

Οι θεματικές περιοχές στις οποίες συμμετείχαν οι εκπαιδευτικοί είναι : Στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος ERASMUS+, Βασική Δράση ΚΑ1 - Μαθησιακή Κινητικότητα Ατόμων/Learning Mobility of Individuals - Κινητικότητα προσωπικού σχολικής εκπαίδευσης, υλοποιήθηκε η μια εκ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( )

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Μάιος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ (2013-2014) Κεντρική Επιμόρφωση για Διευθυντές/ντριες & Εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα