Περιβαλλοντική εκπαίδευση και αειφόρος τουρισμός: Η περίπτωση του περιπατητικού τουρισμού στην Άνδρο.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περιβαλλοντική εκπαίδευση και αειφόρος τουρισμός: Η περίπτωση του περιπατητικού τουρισμού στην Άνδρο."

Transcript

1 Περιβαλλοντική εκπαίδευση και αειφόρος τουρισμός: Η περίπτωση του περιπατητικού τουρισμού στην Άνδρο. Δρ. Αβραάμ Αβραμόπουλος 1, Αγγελική Μπληζιώτου 2 Ουρανία Μπληζιώτου 3 1. Εκπαιδευτικός ΔΕ κλ. ΠΕ 18.35, ΕΠΑΛ Άνδρου- Ερευνητής Εργαστηρίου Ερευνών & Δορυφόρων Λογαριασμών Τουρισμού (LaReTSA) του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Πατρών 2. Εκπαιδευτικός ΔΕ κλ. ΠΕ 03, Διευθύντρια ΕΠΑΛ Άνδρου 3. Εκπαιδευτικός ΔΕ κλ. ΠΕ 09, Αναπλ. Διευθύντρια ΕΠΑΛ Άνδρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στα πλαίσια των σχολικών δραστηριοτήτων σχ. έτους το ΕΠΑ.Λ. Άνδρου υλοποίησε Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τίτλο «ο περιπατητικός τουρισμός και η αειφόρος τουριστική ανάπτυξη της Άνδρου». Στόχος του προγράμματος ήταν η βιωματική προσέγγιση των μαθητικών ομάδων σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος, υπό το πρίσμα του οικοτουρισμού και συγκεκριμένα μέσω μιας ιδιαίτερα πρόσφορης - για τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά του νησιού - μορφής εναλλακτικού τουρισμού, όπως είναι αυτή του «περιπατητικού τουρισμού». Κατά την διάρκεια του προγράμματος οι μαθητές προσέγγισαν θέματα όπως η προστασία του περιβάλλοντος, τα οικονομικά οφέλη και οι επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης καθώς και οι δυνατότητες που προσφέρει η Άνδρος σχετικά με τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού, με ιδιαίτερη έμφαση στον περιπατητικό τουρισμό. Αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι η ανάπτυξη του θεωρητικού πλαισίου καθώς και η παρουσίαση των βασικών αξόνων υλοποίησης του ΠΠΕ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και αειφόρος τουρισμός ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: περιβαλλοντική εκπαίδευση, αειφόρος τουριστική ανάπτυξη, εναλλακτικές μορφές τουρισμού, περιπατητικός τουρισμός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σήμερα, ίσως περισσότερο από ποτέ άλλοτε στο παρελθόν, τα θέματα του περιβάλλοντος καθώς και η αλληλεπίδρασή του με τομείς της οικονομίας, όπως αυτός του τουρισμού, βρίσκονται ψηλά στην θεματολογία, τόσο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, όσο και του σχεδιασμού και της πολιτικής του τουρισμού. Οι οικονομικές ωφέλειες του τουρισμού είναι το αποτέλεσμα μιας αναπτυξιακής διαδικασίας που στηρίζεται κατά κύριο λόγο στο φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο κάθε τουριστικής περιοχής που αποτελεί τουριστικό προορισμό (Robinson &

2 Boniface, 1999 σε Μανιά, 2010:2). Καθώς η τουριστική βιομηχανία στηρίζεται στην εκμετάλλευση εύθραυστων πόρων, όπως το φυσικό, πολιτιστικό, ιστορικό και πολιτισμικό περιβάλλον (Ταμουτσέλη, 2009:5), η εφαρμογή των βασικών αρχών της αειφορίας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις περιοχές υποδοχής τουριστών, όπου οι πολλαπλές επιβαρύνσεις από τη συγκέντρωση της τουριστικής δραστηριότητας, έχουν αναγάγει σε πρωτεύων ζήτημα την εφαρμογή των αρχών της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης. Η εκπαίδευση θεωρείται βασικός παράγοντας για την προώθηση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, η στρατηγική της οποίας θα πρέπει να εντάσσεται σε ένα συνολικό σχέδιο για τη βιώσιμη ανάπτυξη των τουριστικών περιοχών (Ταμουτσέλη, 2009:6). Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Βιβλιογραφική επισκόπηση Η διεθνής και ελληνική βιβλιογραφία και επιστημονική αρθρογραφία προσεγγίζει από διαφορετικές οπτικές το θέμα της εκπαίδευσης στην ύπαιθρο, εκτός της αίθουσας διδασκαλίας (Feinsinger, 1997 Parkin, 1998 Davis, 2002), της εκπαίδευσης για τον αειφόρο τουρισμό και τον οικοτουρισμό (Jacobson και Robles, 1992 Padillas, 2009 Gebeyehu, 2010 Skanavis and Giannoulis, 2010), της διαδικασίας και του βαθμού ενσωμάτωσης του βιώσιμου τουρισμού στα αναλυτικά προγράμματα της ανώτατης εκπαίδευσης (Busby, 2003 Stergiou, Benetatos, and Sarris, 2005), καθώς και της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε συνάρτηση με τον αειφόρο τουρισμό στις βαθμίδες της υποχρεωτικής εκπαίδευσης (Διαμαντοπούλου και Κεχρή, 2006 Παπαζήση και Παπαζήση, 2007 Ταμουτσέλη, 2009). Η περιβαλλοντική εκπαίδευση Σύμφωνα με τον ορισμό της UNESCO-UNEP (1994:1) Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: είναι η διαδικασία, η οποία θα βοηθήσει τους μαθητές να αποκτήσουν γνώση του περιβάλλοντος και πάνω από όλα να γίνουν ικανοί και αποφασισμένοι, να έχουν διάθεση να εργαστούν ατομικά και συλλογικά για την επίτευξη και τη διατήρηση μιας δυναμικής ισορροπίας μεταξύ της ποιότητας της ζωής και της ποιότητας του περιβάλλοντος. Ο ρόλος της εκπαίδευσης στην περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ ήταν σαφής σε ψηφίσματα, όπως αυτά του Συμβουλίου της ΕΕ και των Υπ. Παιδείας (Φεβ. 1976), του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των εκπροσώπων των κρατών μελών (Οκτ. 1987) και του Συμβουλίου των Υπουργών (1988) (πηγή: Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, αριθ. C 177 της 06/07/1988 σ ). Το 1993, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε ψήφισμά του καλούσε τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: «να περιλαμβάνουν την περιβαλλοντική διάσταση σε όλες τις πτυχές της εκπαίδευσης σε όλα τα επίπεδα» και «να δοθεί έμφαση στο θεμελιώδη ρόλο των σχολείων και των εκπαιδευτικών τους στην ανάπτυξη και την υλοποίηση της πολιτικής» (Stokes, E., Edge, A. & West, A., 2001:4-5). Σύµφωνα µε το ν.1892/90 και τις μετέπειτα εγκυκλίους, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση αποτελεί τμήμα των προγραμμάτων των σχολείων της Α /βάθµιας και Β/βάθµιας Εκπαίδευσης. Σκοπός της ΠΕ είναι να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές τη σχέση του ανθρώπου µε το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον του (ΦΕΚ 304 τ.β/ ) ενώ, μεταξύ άλλων, επιδιώκεται η διεπιστημονική θεώρηση του φυσικού αντικειμένου και η βιωματική του προσέγγιση (εγκ. ΥΠΕΠΘ /Γ7/ ).

3 Η εφαρμογή της βιωματικής μάθησης στον τομέα της ΠΕ δίνει στους μαθητές δυνατότητες να βιώσουν το ζήτημα, αλλά και να αυξήσουν την εκτίμησή τους αναφορικά με αξίες, συναισθήματα και στάσεις προς το περιβάλλον (Woolnough & Allsop, 1985 όπως αναφέρεται στο Καλοβρέκτη και Πηγάδα, 2011:293). Κάθε αναλυτικό πρόγραμμα για την ΠΕ έχει να επιτελέσει κρίσιμο και θεμελιώδη ρόλο προς την ανάδειξη όλων εκείνων των αρχών, παιδαγωγικών διαδικασιών, μεθοδολογικών προσεγγίσεων, περιεχομένων, οργανωσιακών και κοινωνικών δομών που είναι απαραίτητα για την προώθηση μιας «ολιστικής σχολικής προσέγγισης» ( Whole School Approaches ) (Henderson & Tilbury, 2004 Jensen, 2005 όπως αναφέρεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου, 2009:4). Προσεγγίζοντας τον τουρισμό Ο τουρισμός αποτελεί ένα διεθνές, σύνθετο και πολύπλευρο φαινόμενο, το οποίο προσλαμβάνει μαζικές διαστάσεις κατά το δεύτερο μισό του 20 ου αι.. Είναι, χωρίς αμφιβολία, ένα παγκόσμιο φαινόμενο σημαντικής οικονομικής και κοινωνικής σπουδαιότητας, το οποίο «περιλαμβάνει τις δραστηριότητες των προσώπων που ταξιδεύουν και που διαμένουν σε περιοχές εκτός του συνήθους περιβάλλοντός τους, όχι για περισσότερο από ένα διαδοχικό έτος για αναψυχή, επιχειρηματικούς και άλλους λόγους» (WTO, 1994: 5). Με όρους τουριστικής οικονομικής, ο τουρισμός αποτελεί μια συνολική ιδιωτική κατανάλωση, που στο μεγαλύτερο μέρος της είναι τυπικά συγκρίσιμη με την κατανάλωση του πληθυσμού της χώρας υποδοχής, αλλά και της χώρας αποστολής (Ζαχαράτος, :21). Ενώ μέχρι τις αρχές του 20 ου αι. ο τουρισμός, ως κοινωνική δραστηριότητα, σε μεγάλο βαθμό ήταν περιορισμένη σε μια προνομιούχο μειονότητα, από τότε και μετά η ευκαιρία συμμετοχής στον τουρισμό έχει διαδοθεί ευρέως με αυξητικούς ρυθμούς (Urry, 1990β:16). Το ταξίδι αναψυχής και μάλιστα εκτός της χώρας μόνιμης κατοικίας, σύμβολο προπολεμικά των υψηλών κοινωνικών τάξεων, μετατρέπεται μεταπολεμικά στο κοινωνικά αναγκαίο αγαθό για όλο και μεγαλύτερα αριθμητικά κοινωνικά στρώματα στις βιομηχανικές χώρες και η διεθνής ζήτηση για τουριστικά ταξίδια αυξάνεται αλματωδώς (Ζαχαράτος, 2000: 15). Όσον αφορά στην Ελλάδα ο τουρισμός αλλοδαπών, ως συγκροτημένο οικονομικό και κοινωνικό φαινόμενο, εμφανίζεται από τη δεκαετία του είκοσι και μετά. Τα μεγέθη, μάλιστα που παρουσίασε ήταν ήδη αξιόλογα, ώστε από τότε αποτέλεσε αντικείμενο κρατικής μέριμνας (Ζαχαράτος, 1988). Η επιταχυνόμενη αύξηση της τουριστικής κίνησης και ο μαζικός χαρακτήρας του φαινομένου διαμορφώνονται στην Ελλάδα κατά τη πρώτη μεταπολεμική περίοδο (Αυγερινού-Κολώνια, 2000:2). Τουρισμός και αειφορία Τις δυο τελευταίες δεκαετίες η έννοια της ανάπτυξης του τουρισμού και των σχετικών με αυτόν δραστηριοτήτων έλαβε νέες επιστημονικές διαστάσεις, σημαντικά διαφοροποιημένες από προγενέστερες αντιλήψεις, με έμφαση στην ισορροπημένη ανάπτυξη των περιοχών υποδοχής με βασικούς άξονες την προστασία του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, την ευημερία της τοπικής κοινωνίας και της οικονομίας με τρόπο που θα σέβεται τις βασικές αρχές της αειφορίας. Ο όρος που υιοθετήθηκε για να αποδώσει αυτό το «είδος» ανάπτυξης είναι «βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη» και περιλαμβάνει τον τύπο τουρισμού που δραστηριοποιείται ισόρροπα στην τοπική κοινωνική, οικονομική, πολιτισμική και περιβαλλοντική δομή της κάθε τουριστικής περιοχής, διαμορφώνοντας παράλληλα

4 όρους για τη συνεχή ανατροφοδότησή του (Pearce, 1992 Komilis, 1994 Coccossis και Nijkamp, 1995 όπως αναφέρεται στο Τσάρτας και Σταυρινούδης, 2006:40). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού (WTO), ήδη από το 1980 με την «Διακήρυξη της Μανίλα», υπογραμμίζει τη σημασία των πολιτιστικών αλλά και των φυσικών πόρων για την ανάπτυξη της τουριστικής βιομηχανίας (WTO/UNEP, 1982). Το 1999, τα μέλη του ΠΟΤ (WTO) υιοθέτησαν τον «Παγκόσμιο Κώδικα Ηθικών Αρχών για τον Τουρισμό» όπου αναφέρεται (art.3) ότι: «ο τουρισμός στη φύση και ο οικοτουρισμός αναγνωρίζονται ως σημαντικοί συντελεστές για τον εμπλουτισμό και την αναβάθμιση του επιπέδου του τουρισμού, υπό τον όρο να σέβονται τη φυσική κληρονομιά και τους τοπικούς πληθυσμούς και να βρίσκονται σε αρμονία με τη φέρουσα ικανότητα των τοπίων» (πηγή: WTO, 1999). Με την «Ατζέντα 21 για την ταξιδιωτική και τουριστική βιομηχανία - προς μια περιβαλλοντικά βιώσιμη ανάπτυξη», ένα κείμενο που απευθυνόταν σε όλους τους εμπλεκόμενους στην τουριστική βιομηχανία και συνέταξαν από κοινού τρεις διεθνείς οργανισμοί, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού, το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδίων και Τουρισμού και το Συμβούλιο της Γης, το 1996, εξειδικεύθηκαν οι αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης στον τουριστικό τομέα (Κοκκώσης & Τσάρτας, 2001 Λογοθέτης, 2004). Οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες των Λιγότερων Ευνοημένων Περιοχών (ΛΕΠ) (που στη μεγάλη τους πλειοψηφία είναι νησιά) επιβάλλουν την ανάπτυξη της τουριστικής δραστηριότητας, στο πλαίσιο των αρχών της βιωσιμότητας, καθιστώντας την Τοπική Ατζέντα 21 μια εύχρηστη "πυξίδα" στη δύσκολη πορεία για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη (Τσάρτας και Σταυρινούδης, 2006:38). Ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ΛΕΠ είναι επίσης δυνατή η ανάπτυξη μορφών τουρισμού, όπως ο θαλάσσιος, ο ορεινός, ο περιηγητικός και άλλοι (Weiler and Hall, 1992 Lane, 1993 Vukonic, 1995 Τσάρτας, Στογιαννίδου και Σταυρινούδης, 2004 όπως αναφέρεται στο Τσάρτας και Σταυρινούδης, 2006:44). Ο οικοτουρισμός, είναι ο τουρισμός στη φύση, ο οποίος αντίθετα με τον μαζικό τουρισμό, δεν υπερβαίνει την φέρουσα ικανότητα της περιοχής, όπου εφαρμόζεται, ενώ ταυτόχρονα προωθεί την προστασία του φυσικού, αλλά και του πολιτιστικού περιβάλλοντος και τη διατήρηση της συνοχής του κοινωνικού ιστού (Σβορώνου, 2003:30). Επικεντρώνεται στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων μιας περιοχής που μπορεί να είναι γεωλογικά φαινόμενα, υγροβιότοποι, ιδιαίτερα σημαντική χλωρίδα και πανίδα (Μπιλιμπάση 1996:11-14 όπως αναφέρεται στο Παππή, 2003:28). Σύμφωνα με την Σβορώνου (όπως αναφέρεται στο Σωτηριάδης και Φαρσάρη 2009:82), οι Εναλλακτικές και Ειδικές Μορφές Τουρισμού (ΕΕΜΤ) καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα μορφών τουρισμού. Ελάχιστος κοινός παρονομαστής τους είναι η αειφορία. Ανήκουν, επομένως, στο «υπερ-σύνολο» του Αειφόρου ή Βιώσιμου Τουρισμού. Ιδίως εκείνες οι ΕΕΜΤ που σχετίζονται άμεσα με την αξιοποίηση και ανάδειξη φυσικών και πολιτισμικών πόρων, όπως ο οικοτουρισμός, ο αγροτουρισμός, ο τουρισμός περιπέτειας και ο πολιτιστικός. Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε και την ασάφεια που υπάρχει αναφορικά με την έννοια του εναλλακτικού τουρισμού και των ειδικών μορφών τουρισμού, όπου σύμφωνα με την Φαρσάρη (όπως αναφέρεται στο Σωτηριάδης και Φαρσάρη 2009:49) η ασάφεια αυτή οφείλεται στον αρχικό προσδιορισμό των εννοιών αυτών στη βάση της αντίθεσης τους προς τον μαζικό τουρισμό, χωρίς όμως να είναι πάντα ξεκάθαρη αυτή η αντίδραση. Ο περιπατητικός τουρισμός Η Ελλάδα διαθέτει τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού και για την υλοποίηση προγραμμάτων ΠΕ. Μεταξύ των στοιχείων του ελληνικού χώρου που μπορούν να αποτελέσουν επίκεντρο τέτοιων δραστηριοτήτων

5 είναι και τα παλαιά μονοπάτια και αυτό, γιατί συνδέονται άμεσα με την ανθρώπινη δραστηριότητα και διέρχονται από περιοχές με αισθητική και πολιτιστική αξία. Με τον όρο αυτό εννοούμε «διαμορφωμένες διαδρομές από πεζούς και ζώα που ενώνουν μεταξύ τους τοποθεσίες που έχουν για τον άνθρωπο κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον» (Χαρακίδα, 2005:2,19). Δυστυχώς στην Ελλάδα δεν έχουν γίνει μελέτες για την ανάπτυξη του περιπατητικού τουρισμού, σύμφωνα και με τον ΕΛΟΤ, τον ΕΟΤ αλλά και την Ελληνική Ομοσπονδία Ορειβασίας. Σύμφωνα με την ΕΟΟ υπάρχουν μόνο κάποιες γενικές οδηγίες για τη χάραξη των ευρωπαϊκών μονοπατιών και για τη σηματοδότηση αυτών (Παππή, 2003: 29). Όπως όμως αναφέρει η Χαρακίδα (2005:19), στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει προσπάθειες ανάδειξης των μονοπατιών αυτών με στόχο την ανάπτυξη των περιοχών από όπου αυτά διέρχονται, με ταυτόχρονη διατήρηση των ιστορικών και πολιτιστικών τους στοιχείων. Ως περιπατητικός τουρισμός, ορίζεται, «η πραγματοποίηση τουριστικών δραστηριοτήτων, που αφορούν τη διενέργεια περιπατητικών εκδρομών διαμέσου περιοχών αξιόλογης αισθητικής, περιβαλλοντικής και πολιτιστικής αξίας». Ο περιπατητικός τουρισμός αλληλοσυνδέεται σε πολλές περιπτώσεις με τον οικοτουρισμό. Παρότι, η βασική διαφορά των δύο μορφών τουρισμού ειδικών ενδιαφερόντων έγκειται στο ότι ο οικοτουρισμός προϋποθέτει τη συμμετοχή του επισκέπτη για τη διατήρηση του τοπίου και της οικολογικής ισορροπίας, ενώ ο περιπατητικός τουρισμός όχι, ο περιπατητικός τουρισμός μπορεί να θεωρηθεί, ως ένα πρώιμο επίπεδο ανάπτυξης οικολογικής ευαισθησίας και μεταγενέστερης εμπλοκής σε περιβαλλοντικά θέματα (Μαντζουράνη & Τζιφάκη, 2006: 49 & Μελέτη Enoros Consulting Ltd Symmetron MRC Institute Ltd, 2011:50). Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΠΑΤΗΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΟ Ο περιπατητικός τουρισμός στην Άνδρο Η Ελλάδα, χώρα με πλούσια βιοποικιλότητα, ιστορία και πολιτισμό, διαθέτει πλήθος στοιχείων, τα οποία μαρτυρούν την επί χιλιάδες χρόνια αδιάκοπη παρουσία του ανθρώπου στο γεωγραφικό αυτό χώρο. Ανάμεσα στα στοιχεία αυτά είναι και τα παλαιά «μονοπάτια» (Χαρακίδα, 2005:19). Χαρακτηριστικό της Άνδρου είναι η ύπαρξη πολλών αρχαίων μονοπατιών, τα οποία διατρέχουν το νησί σχεδόν σε όλο το μήκος και το πλάτος του. Πρόκειται για παλιά μονοπάτια που ακολουθούν τα φυσικά περάσματα στα βουνά και τις ρεματιές και συνδέουν τους τόπους κοινωνικού και οικονομικού ενδιαφέροντος του νησιού. Σ αυτά τα πανάρχαια λιθόστρωτα μονοπάτια στηρίχτηκαν η κοινωνική και η οικονομική ζωή του νησιού από την προϊστορία μέχρι τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Κάποια από αυτά έχουν αξιοποιηθεί τουριστικά και προσφέρονται για περιπατητικές διαδρομές. Τα κριτήρια επιλογής του θέματος Το κριτήριο επιλογής του θέματος ήταν η βιωματική προσέγγιση των μαθητικών ομάδων στο θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος και η ανάληψη ενεργού ρόλου σε ό,τι αφορά την βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη του νησιού τους, μέσα από την γνωριμία τους με τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού, όπως αυτή του περιπατητικού καθώς και η σύνδεση των περιβαλλοντικών θεμάτων με την οικονομική ανάπτυξη του νησιού τους και την ευημερία των κατοίκων του. Τα φυσικά μονοπάτια χρησιμοποιούνται ως αντικείμενο και ως χώρος δράσης σε πολλά εκπαιδευτικά συστήματα πολλών χωρών του κόσμου στα πλαίσια της ΠΕ, στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Ευρώπη, στην Αυστραλία κ.ά. (Wilburn, 1983 Smith, 1984 Butts,1985 και

6 Hammerman, 1989 όπως αναφέρεται στο Χαρακίδα 2005:31). Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην διεπιστηµονική και διαθεµατική προσέγγιση του θέματος, ώστε να ακολουθεί τη φιλοσοφία και το περιεχόμενο του Αναλυτικού Προγράμματος Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Διαθεματικών Δραστηριοτήτων της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΦΕΚ 304 τ.β// ). Για τον λόγο αυτό, το ΠΠΕ συνδέθηκε και με τομείς του αναλυτικού προγράμματος σπουδών των ΕΠΑ.Λ.. Οι εκπαιδευτικοί στόχοι Κατά τον σχεδιασμό του προγράμματος τέθηκαν εκπαιδευτικοί στόχοι έτσι ώστε οι μαθητές να προσεγγίσουν την περιβαλλοντική διάσταση της τουριστικής ανάπτυξης του νησιού τους, να κατανοήσουν τις διαφορές μεταξύ μαζικού τουρισμού και οικοτουρισμού, να κατανοήσουν τον ρόλο της ανάπτυξης και της προώθησης εναλλακτικών μορφών τουρισμού στην τουριστική και οικονομική ανάπτυξη της Άνδρου, να προσεγγίσουν βιωματικά τον περιπατητικό τουρισμό, να αναδείξουν στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου τους και να αναλάβουν ενεργό ρόλο ερχόμενοι σε επαφή με αρμόδιους τοπικούς φορείς. Οι μέθοδοι υλοποίησης του ΠΠΕ Οι διδακτικές στρατηγικές που επιλέχθηκαν, εφαρμόστηκαν και περιγράφονται συνοπτικά παρακάτω θα έπρεπε να είναι σύμφωνες με τη φύση και τους στόχους της Π.Ε. και να στηρίζονται στην ενεργητική αλληλεπιδραστική μάθηση, τη διερεύνηση και την ομαδική εργασία (Φλογαΐτη & Βασάλα 1999, Φλογαΐτη 2003 όπως αναφέρεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Π.Ε., ΥΠΠ Κύπρου, 2009:17). Στην παιδαγωγική μεθοδολογία και την διδακτική προσέγγιση κεντρικό ρόλο είχε η μέθοδος του σχεδίου εργασίας (project), δηλ. του σχεδιασμού και της ολοκλήρωσης ενός συγκεκριμένου έργου. Ως «μέθοδος Project» μπορούμε να θεωρήσουμε τον τρόπο της «ομαδικής διδασκαλίας στην οποία συμμετέχουν αποφασιστικά όλοι και η ίδια η διδασκαλία διαμορφώνεται και διεξάγεται από όλους όσους συμμετέχουν» (Frey, 1998:9). Σύμφωνα µε τον Kilpatrick η μέθοδος Project είναι «µία σχεδιασμένη δράση, η οποία γίνεται µε όλη την καρδιά και λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον» (Kilpatrick, 1935:163) και αφορά τη «μελέτη σε βάθος ενός θέματος από ένα ή περισσότερα παιδιά» (Ντολιοπούλου, 1997:23 όπως αναφέρεται στο Καρασαββίδου, 2004:78). Η προσέγγιση των μελετώμενων θεμάτων είναι συστημική, διεπιστημονική και πολύ-επιστημονική (Ταμουτσέλη, 2009:27). Το σχέδιο εργασίας του ΠΠΕ προέβλεπε την συγκέντρωση και την αξιολόγηση του σχετικού υλικού, την καταγραφή των μονοπατιών και της σήμανσής τους καθώς και τη δημιουργία ενός «Περιπατητικού Οδηγού». Κατά την πορεία υλοποίησης του εν λόγω σχεδίου εργασίας αξιοποιήθηκαν αυτόνομα ή και σε συνδυασμό μεταξύ τους και οι ακόλουθες διδακτικές στρατηγικές: Καταιγισμός αυθόρμητων ιδεών (brainstorming): Σύμφωνα με τις Βασάλα και Φλογαίτη (2002:444) «πρόκειται για μια συμμετοχική διαδικασία κατά τη διάρκεια της οποίας οι μαθητές ανακαλούν συνειρμικά προϋπάρχουσες αντιλήψεις και προβαίνουν σε ελεύθερη και αυθόρμητη έκφραση ιδεών για ένα θέμα. { } Ο καταιγισμός ιδεών αποτελεί μια σημαντική διδακτική τεχνική στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την προσέγγιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων». Βιβλιογραφική έρευνα: Οι εκπαιδευόμενοι συλλέγουν έτοιμες πληροφορίες από δευτερογενείς πηγές, όπως βιβλία, ημερήσιο και περιοδικό τύπο, χάρτες, φωτογραφίες κ.ά. Μελετούν, οργανώνουν, επεξεργάζονται και αποτιμούν κριτικά την πληροφορία προκειμένου να προβούν σε ερμηνείες και να εξάγουν συμπεράσματα.

7 Ανάλυση και διασαφήνιση αξιών: Οι δραστηριότητες αυτές αποσκοπούν στο να θέσουν ερωτήματα στον εκπαιδευόμενο, όπως και στον εκπαιδευτή και στις περισσότερες περιπτώσεις αφήνουν τα ζητήματα ανοιχτά προς προβληματισμό. Στο ΠΠΕ, επιδιώξαμε να διερευνήσουμε έννοιες όπως «αειφορία», «βιώσιμος τουρισμός» «οικονομική ανάπτυξη» καθώς και της ερμηνείας που τους δίνουν οι μαθητές. Μελέτη περίπτωσης: Αφορά στη μελέτη πραγματικών ή υποθετικών προβληματικών καταστάσεων (Ταμουτσέλη, 2009:31). Πρόκειται για τη μελέτη συγκεκριμένων ζητημάτων, με αφορμή σύντομα κείμενα, που αφορούν σε πραγματικές ή υποθετικές προβληματικές καταστάσεις. Τα κείμενα αυτά αποτελούν το σημείο εκκίνησης για συζητήσεις με σκοπό την διερεύνηση, την ανάλυση και την αξιολόγηση μιας προβληματικής κατάστασης. Η επιλογή της Μελέτης Περίπτωσης ως ερευνητικής μεθόδου στοχεύει στην «επαλήθευση, ενίσχυση και επέκταση των γνώσεων, των τρόπων με τους οποίους μαθαίνουν τα παιδιά και των μέσων με τα οποία τα σχολεία πετυχαίνουν τους σκοπούς τους» (Cohen, L. & Manion, L., 1997 όπως αναφέρεται στο Αναστασάτος, Ν., Κώτσιος, Β., Κεγαχιά, Μ., 2008). Μελέτη στο πεδίο: Η εκτός των πλαισίων της σχολικής αίθουσας μάθηση και η αξιοποίηση των τοπικών κοινοτήτων, καθώς επίσης και όλων των χώρων που μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά εκπαιδευτικά και μαθησιακά εργαλεία για την ενίσχυση της βιωματικής και εμπειρικής μάθησης, όπως τα περιβαλλοντικά πεδία, οι χώροι της κοινότητας, τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, τα τοπικά εργαστήρια, τα μουσεία, κ.α. (Deri 2005 Zachariou & Symeou, 2008), αποτελούν σημαντικό στοιχείο για την επίτευξη της περιβαλλοντικής αγωγής των μαθητών (Πρόγραμμα Σπουδών Π.Ε., Υπ.ΠΠ Κύπρου, 2009:14). Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες Δράσεις και παρεμβάσεις Πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με τους συμμετέχοντες μαθητές για την διαμόρφωση σκοπών/ στόχων, την αποτύπωση της προϋπάρχουσας γνώσης και την διαμόρφωση της μεθοδολογικής προσέγγισης του ΠΠΕ, Έγινε κατανομή του έργου, καθορισμός των υποομάδων εργασίας συναντήσεις και συζήτηση με τους υπευθύνους υποομάδων για την πορεία του έργου, Οι μαθητές συνέλλεξαν πληροφορίες σχετικές με το θέμα χρησιμοποιώντας πρωτίστως διαδικτυακές πηγές. Παράλληλα επισκέφθηκαν βιβλιοθήκες στις οποίες αναζήτησαν σχετικά βιβλία, χάρτες, φύλλα εφημερίδων, περιοδικά. Στην συνέχεια αποδελτίωσαν αυτό το υλικό προκειμένου να μελετήσουν, να οργανώσουν, και να αποτιμήσουν κριτικά τις πληροφορίες και στην συνέχεια να προβούν στην ερμηνεία και την εξαγωγή συμπερασμάτων. Εδώ να τονίσουμε την συνεργασία με φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης καθώς και με κάθε φορέα που θα μπορούσε να συμβάλλει στην ανεύρεση του σχετικού υλικού. Στα πλαίσια της υλοποίησης του ΠΠΕ οι συμμετέχοντες μαθητές και εκπαιδευτικοί πραγματοποίησαν επισκέψεις και επιτόπια διερεύνηση επιλεγμένων (με κριτήρια οικολογικού και πολιτισμικού ενδιαφέροντος), μονοπατιών της Άνδρου με σκοπό την καταγραφή τους, την φωτογράφηση τμημάτων αυτών καθώς και της σήμανσής τους. Η υλοποίηση της εκπαιδευτικής δραστηριότητας περιλάμβανε την προετοιμασία και την οργάνωση (στοχοθεσία, δραστηριότητες κ.α.), την εργασία στο πεδίο καθώς και έργο στην τάξη (επεξεργασία αξιοποίηση στοιχείων) για την σύνθεση του συγκεκριμένου τμήματος της εργασίας. Στο επόμενο στάδιο πραγματοποιήθηκε η αξιολόγηση του καταγεγραμμένου υλικού προκειμένου να γίνει η τελική επιλογή των καλύτερων διαδρομών για την ανάδειξή τους, ως περιπατητικές διαδρομές τουριστικού ενδιαφέροντος, οι οποίες

8 δυνητικά θα μπορούσαν να απευθύνονται και σε δράσεις περιβαλλοντικής εκπαίδευσης άλλων σχολείων καθώς και τμημάτων ΑΕΙ/ΤΕΙ. Δημιουργία οδηγού «Περιπατητικός Οδηγός της Άνδρου» Στα πλαίσια του ΠΠΕ διοργανώθηκε εκπαιδευτική επίσκεψη στο «Μουσείο Μαρμαροτεχνίας», στον Πύργο της Τήνου. Η μέθοδος αξιολόγησης Με την αξιολόγηση του ΠΠΕ εκτιμήθηκαν ο βαθμός επίτευξης των στόχων που τέθηκαν, η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε, η διαθεματικότητα, η αξιοπιστία των πηγών που επιλέχθηκαν, η οργάνωση και η επεξεργασία του υλικού, η σύνθεση και η πρωτοτυπία, η χρήση των ΤΠΕ. Η Περιβαλλοντική Ομάδα, από κοινού με τους εκπαιδευτικούς, αξιολόγησε τις δράσεις της ομάδας, την επίτευξη των στόχων του προγράμματος, την παρουσίαση του προγράμματος στο τέλος της χρονιάς, σε μια διαδικασία εσωτερικής αξιολόγησης. Για τις ανάγκες της αξιολόγησης αξιοποιήθηκαν οι βασικές αρχές του μοντέλου αξιολόγησης CIPP, διότι η προσέγγιση αυτή βασίζεται στην άποψη, πως ο πιο σημαντικός στόχος της αξιολόγησης δεν είναι η απόδειξη, αλλά η βελτίωση (Madaus G, et al, 1983 όπως αναφέρεται στο Καλαθάκη, 2012), φιλοσοφία που ταιριάζει καλύτερα στις αξιολογήσεις στην εκπαίδευση. Σύμφωνα με το Stufflebeam (2000) το μοντέλο αυτό εντάσσεται στις διοικητοκεντρικές προσεγγίσεις, οι οποίες στηρίζονται στη θεωρία της λήψης απόφασης. Ταυτόχρονα, το μοντέλο αυτό ευθυγραμμίζεται με τη συστημική προσέγγιση της εκπαίδευσης (Stufflebeam, 2000 όπως αναφέρεται στο Μάρκου-Καραδήμου και Χριστοφίδου, 2012:107). Συμπεράσματα οφέλη ενδιαφερόμενων ομάδων Η επιτυχής ολοκλήρωση του ΠΠΕ προσέφερε σημαντικές εμπειρίες στους συμμετέχοντες και συνέβαλλε στην εξαγωγή πολύτιμων συμπερασμάτων με αποδέκτες τους ίδιους τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς, την τοπική κοινωνία και τους φορείς. Μέσα από το ΠΠΕ οι μαθητές απέκτησαν γνώσεις αναφορικά με την περιβαλλοντική διάσταση της τουριστικής ανάπτυξης, τον οικοτουρισμό και την ανάδειξη του ρόλου των εναλλακτικών μορφών τουρισμού στην βιώσιμη ανάπτυξη καθώς και τον περιπατητικό τουρισμού και τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξής του στην Άνδρο. Επίσης ανέδειξαν τις επικοινωνιακές τους δεξιότητες, ανέπτυξαν τις δεξιότητες διερεύνησης και κριτικής σκέψης και ανέλυσαν αξίες και στάσεις διασαφηνίζοντας τελικά και τις δικές τους προσωπικές αξίες. Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ορισμένα από τα μονοπάτια της Άνδρου χρήζουν βελτιώσεων, ώστε να γίνουν περισσότερο προσιτά στους οικοτουρίστες. Κατ αυτό τον τρόπο το νησί μπορεί δυνητικά να προσεγγίσει ένα νέο target group, διευρύνοντας παράλληλα το τουριστικό του προϊόν. Μεταξύ των προτάσεων που αποτυπώθηκαν κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων του ΠΠΕ, είναι και η δικτύωση (clustering) των μονοπατιών και ένταξή τους σε διεθνείς οδηγούς, η ανάδειξή τους στο διαδίκτυο μέσω της αξιοποίησης του e-tourism, η βελτίωση σημείων της σήμανσης, η ένταξη του οικοτουρισμού σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα στρατηγικού σχεδιασμού, διοίκησης και marketing του τουριστικού προϊόντος της Άνδρου και η εκπαίδευση όλων των εμπλεκόμενων σε θέματα διοίκησης, προβολής και διαχείρισης του οικοτουρισμού. Η εμπειρία από το ΠΠΕ αποτελεί βάση για την υλοποίηση αντίστοιχων project στο μέλλον, τα οποία θα προσεγγίσουν κάποια άλλη περιβαλλοντική διάσταση της τουριστικής ανάπτυξης.

9 Βιβλιογραφία Αναστασάτος, Ν., Κώτσιος, Β., Κεγαχιά, Μ. (2008) Κοινωνίες Απορριμμάτων Μελέτη Περίπτωσης: Η γειτονιά του Σχολείου μας, 4o Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε., Ναύπλιο, kastor.kas.sch.gr/peekpe4/proceedings/synedria7/anastasatos.pdf [20Φεβ. 2013] Αυγερινού Κολώνια, Σ. (2000) «Χωρικές δυναμικές του τουρισμού στην Ελλάδα » Πρακτικά της Διημερίδας Παντείου- CNRS, [ 24 Φεβ. 2009] Avramopoulos, A., Zafiropoulou, A. (2005), Travel Industry s response to Sustainable Tourism Development: The Case of Tour Operators στο Διεθνές Συνέδριο Αειφόρου Ανάπτυξης, 29 Σεπ. 3 Οκτ., 2005, Αργοστόλι Κεφαλονιάς. Βασάλα, Π., Φλογαίτη, Ε. (2002) «Ο καταιγισμός ιδεών ως διδακτική τεχνική για την προσέγγιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων» Πρακτικά 1ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, (!-4 Μαρτίου 2002), Θεσσαλονίκη 2002, σ , διαθέσιμο από [8 Μαρτίου 2013] Busby G. (2003) The concept of sustainable tourism within the higher education curriculum: a British case study, Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education 2(2), Coccossis, H., Mexa, A., Collovini,, A., Parpairis, A. & Konstandoglou, M. (2001). Defining, Measuring and Evaluating Carrying Capacity in European Tourism Destinations, [20Φεβ.2013] Διαμαντοπούλου Φ., Κεχρή Μ.(2006) «Δραστηριότητες στη φύση, εναλλακτικός αγροτοτουριστικός αθλητικός τουρισμός», παρουσιάστηκε στο 2ο Συνέδριο Σχολικών Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αθήνα, Δεκεμβρίου 2006, [20 Φεβ. 2013] Davis R.L.,(2002), The value of teaching geomorphology in non-traditional settings; Geomorphology 47, pp ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, Ατζέντα για έναν αειφόρο και ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό τουρισμό, Βρυξέλλες, , COM(2007) 621 Enoros Consulting Ltd Symmetron MRC Institute Ltd «Έρευνα αγοράς για τον τουρισμό ειδικών ενδιαφερόντων σε Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία» - Έκθεση Έρευνας, ΚΟΤ, 2011 European Commission (2002) Defining, Measuring and Evaluating Carrying Capacity in European Tourism Destinations Athens, Greece Feinsinger P., Margutti L., Oviedo R. D., 1997, School yards in nature trails: ecology education outside the university; Tree 12, pp Frey, K. (1999), H «Μέθοδος Project» Μια μορφή συλλογικής εργασίας στο σχολείο ως θεωρία και πράξη, Αθήνα, Εκδ. Αδελφών Κυριακίδη Α.Ε., 7-34 Ζαχαράτος Γ., Τα προβλήματα και οι προοπτικές του τουρισμού στην Ελλάδα στο «Η Ελλάδα προς το 2000-Πολιτική Κοινωνία Οικονομία Εξωτερικές Σχέσεις», Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1988 Ζαχαράτος Γ., Φύση, Λειτουργία και προβλήματα πολιτικής του ελληνικού τουρισμού, στα «Σύγχρονα Θέματα: Τουρισμός, Κοινωνικές Ταυτότητες και Χώρος», τ.55 Απρ.-Ιούν.,1995 Ζαχαράτος, Γ., (1999) «Οικονομική του Τουρισμού και των Τουριστικών Ταξιδιών» ΕΑΠ Ζαχαράτος, Γ., (2010), Τουριστική Πολιτική Εκπαιδευτικό Υλικό Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης ΚΑ Εκπαιδευτικής Σειράς, Αθήνα: ΕΚΔΔΑ Ζαχαράτος, Γ., Package Tour- Παραγωγή και διάθεση του τουριστικού ταξιδιού Εκδόσεις Προπομπός, Αθήνα 2000 Gebeyehu, F. (2010) Ecotourism feasibility to support environmental education dissertation for the degree of MSc in Conservation and Tourism., The Durrell Institute of Conservation and Ecology, University of Kent, United Kingdom, Sept., 2010 Jacobson, Sk., Robles, R. (1992) Ecotourism, sustainable development, and conservation education: Development of a tour guide training program in Tortuguero, Costa Rica, Environmental Management,Nov/Dec 1992, Volume 16, Issue 6, pp Καλαθάκη, Μ. (2012) Κριτήρια Αξιολόγησης Ενός Σχολικού Προγράμματος Περιβαλλοντικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Μεθοδολογικό Εργαλείο που Κάνει

10 Πράξη τη Θεωρία, για την ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝτική εκπαίδευση, Τ. 1 (46), περίοδος Β [28Φεβ.2013] Καλοβρέκτης, Κ., Πηγαδάς, Β. (2011) Ενίσχυση του μοντέλου βιωματικής μάθησης μέσω ανάπτυξης λογισμικού συλλογής πραγματικών μεγεθών Μελέτη περίπτωσης στην περιβαλλοντική εκπαίδευση, 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο "Ένταξη και Χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική Διαδικασία", Πάτρα 28-30/4/2011 [25 Φεβ. 2013] Καρασαββίδου, Ε. (2004) Η μέθοδος project σε ένα πρόγραμμα για το περιβάλλον, Επιστημονικό Βήμα, τ.3, 2004, [5 Μαρτίου 2013] Κοκκώσης Χ. & Τσάρτας Π., Βιώσιμη Τουριστική Ανάπτυξη και Περιβάλλον, Κριτική Αθήνα, 2001 Λογοθέτης, Μ., (2004) Τουρισμός και βιώσιμη ανάπτυξη. Ρόδος: Επιμ/τήριο Δωδεκανήσου Μανιά, Δ. (2010) «Τουριστική ανάπτυξη και βιωσιμότητα Ρόδου» Πτυχιακή Εργασία, Τμήμα Εμπορίας και Διαφήμισης του Τ.Ε.Ι. Κρήτης. Μαντζουράνη, Κ., Τζιφάκη, Χ. (2006) «ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ», Πτυχιακή Εργασία, Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ Σ.Δ.Ο. Τμήμα Τουριστικών Επιχ/σεων Μάρκου-Καραδήμου, Φ., Χριστοφίδου, Ε. (2012) Πρόταση για Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού Προγράμματος «Ευρωπαϊκού Δικτύου Σχολείων Προαγωγής Υγείας», 12o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου, 8-9 Ιουνίου 2012, Πανεπιστήμιο Κύπρου, Λευκωσία διαθέσιμο σε Karadimou&Christofidou.pdf [20Φεβ.2013] Παπαζήση Χ. και Παπαζήση Ε. (2007). Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη και τον Αειφόρο Τουρισμό. 3 ο Συνέδριο ΠΕΕΚΠΕ, Αθήνα. διαθέσιμο από [28 Φεβ. 2013] Παππή, Ε (2003) Σχεδιασμός Ανάπτυξης ΒΑ Νάξου με τη χρήση ΣΓΠ. Έμφαση στον περιπατητικό τουρισμό, Διατριβή σε Μ.Π.Σ. του Τμήματος Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Μυτιλήνη, Δεκέμβριος, 2003 Παιδαγωγικό Ινστ., "Αναλυτικό Προγράμματος Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Διαθεματικών Δραστηριοτήτων της ΠΕ", ΦΕΚ 304 τ.β// , [5/Μαρ.2013] Πρόγραμμα Σπουδών Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση / Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη», Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού/Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου (ΥΠΠ/ΠΙ) Λευκωσία, Κύπρος:2010 Parkin, D.R. (1998), IS OUTDOOR EDUCATION ENVIRONMENTAL EDUCATION? International Journal of Environmental Education and Information, vol. 17, no. 3, pp (July - September, 1998) Σβορώνου, Ε. (2003) Μέθοδοι Διαχείρισης του Οικοτουρισμού και του Τουρισμού σε Προστατευόμενες Περιοχές. ΥΠΕΧΩΔΕ-WWF Ελλάς. Σβορώνου, E. (2006) Μεθοδολογικός Οδηγός για τη σύνταξη Τοπικών Ατζέντα 21, <www.svoronou.gr/wp-content/.../topikiagenda21_svoronou.doc> [26 Φεβ.2013] Skanavis, C and Giannoulis, C. (2010) Improving the Quality of Ecotourism through advancing Education and Training of Greek Eco-Tour Guides-The role of training in Environmental Interpretation, TOURISMOS: An International Multidisciplinary Journal of Tourism, 5(2), Stergiou, D., Benetatos, T. and Sarris, N. (2005), "Sustainable tourism development in the study content of Greek tourism curricula, Proceedings of the International Conference on Tourism Development and Planning, June 2005, Patras: TEI of Patras, pp Stokes, E., Edge, A. & West, A., (2001) Environmental education in the educational systems of the European Union, Centre for Educational Research, London School of Economics and

11 Political Science, Synthesis Report, Commissioned by the Environment Directorate-General of the European Commission Stufflebeam D. L. (2007) CIPP Evaluation Model Checklist. [20Φεβ. 2013] Τα μονοπάτια της Άνδρου < > [25Φεβ.2013] Ταμουτσέλη, Κ., (2009), Εκπαίδευση για βιώσιμο τουρισμό: Εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Π.Ε. «Τουρισμός & Περιβάλλον». Αρχάνες Κρήτης, Έκδοση ΚΠΕ Αρχανών. Διαθέσιμο στον Ιστότοπο του ΚΠΕ Αρχανών (Προσπελάστηκε ) Τσάρτας Π., Σταυρινούδης Θ., «Η εφαρμογή των αρχών της Τοπικής Ατζέντα 21 για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη λιγότερο ευνοημένων περιοχών. Η περίπτωση των μικρών νησιών του Αιγαίου Πελάγους» αειχώρος, Αειχώρος 5(1), ΜΑΪΟΣ 2006 UNEP(2003) Tourism and Local Agenda 21, the role of local authorities in sustainable tourism UNESCO-UNEP (1994) A PROTOTYPE ENVIRONMENTAL EDUCATION CURRICULUM FOR THE MIDDLE SCHOOL (Revised) Α Discussion Guide for Training Seminars on Environmental Education, United Nations Department of Economic and Social Affairs, Division for Sustainable Development, Sustainable Development in the 21st century (SD21), Review of implementation of Agenda 21 and the Rio Principles, Synthesis (January 2012) [28 Φεβ.2013] Urry, J. (1990), The tourist gaze, SAGE Publications London World Tourism Organization, Global Code of Ethics for Tourism <http://ethics.unwto.org/en/content/global-code-ethics-tourism> [1Μαρ. 2013] Φαρσάρη, Ι. (2009) Εννοιολογικές Προσεγγίσεις, στο Μ. Σωτηριάδης και Ι. Φαρσάρη (επιμελητές) Εναλλακτικές και Ειδικές Μορφές Τουρισμού: Σχεδιασμός, Μάνατζμεντ & Μάρκετινγκ, (σελ ). Αθήνα: Interbooks. Χαρακίδα, Ε. (2005) «Η διαχείριση των παλαιών μονοπατιών προς την κατεύθυνση του οικοτουρισμου και της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Το μονοπάτι Κάτω Χρυσοβίτσας Θέρμου Αιτ/νιας Γέφυρας Αρτοτίβας», διατριβή ΜΔΕιδικ., Τμήμα Βιολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών.

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

NOISIS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε.

NOISIS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Θ. ΤΣΕΚΕΡΙΔΗΣ NOISIS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε. Περιβάλλον, Πολιτισμός & Επιχειρηματικότητα Βασικές προτεραιότητες διασυνοριακής συνεργασίας & ανάπτυξης Προγράμματα Εδαφικής Συνεργασίας Διακρατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον»

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Ίδρυση Δικτύου «Τουρισμός και περιβάλλον» Με την απόφαση 3927/17/17-4-2006

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη www.kpe-thess.gr www.facebook.com/kpethess Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Χ. Αθανασίου - Ε. Παπαδημητρίου - Ν. Ριφάκη - Γ. Σλαυκίδης Π. Τσολακίδου - Γ. Υφαντής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό»

Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό» Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό» Παντελής Μάναλης Υπεύθυνος Π.Ε. Δ/νσης Δ/θμιας Εκπ/σης Πειραιά pmanalhs@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη 33 Πρόταση διδασκαλίας με τη χρήση των ΤΠΕ στο μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος της Δ τάξης Δημοτικού: Μαθαίνω για τα σημαντικά έργα που υπάρχουν στην Ελλάδα μέσα από το google earth Καρτσιώτου Θωμαϊς

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Μάμαη Δίκτυο 3α, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Αθήνα // τηλ.-φαξ: SOS // Μάμαη 210 8228795 3α, Αθήνα // e-mail: // τηλ.-φαξ: schools@medsos.gr 210 8228795

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Γωγάκη Ηλιάννα 1, Παπαβασιλείου Βασίλης 2 1.Εκπαιδευτικός, απόφοιτη του ΠΜΣ «Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ AΡΧΑΝΩΝ-ΡΟΥΒΑ-ΓΟΥΒΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ AΡΧΑΝΩΝ-ΡΟΥΒΑ-ΓΟΥΒΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ AΡΧΑΝΕΣ, 21 Φεβρουαρίου 2014 ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ AΡΧΑΝΩΝ-ΡΟΥΒΑ-ΓΟΥΒΩΝ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία και Ανάπτυξη...

Συνεργασία και Ανάπτυξη... Οκτώβριος 2014 Με ιδιαίτερη χαρά σας παρουσιάζουμε το πρώτο ενημερωτικό δελτίο του Αναπτυξιακού Σχεδίου Κρασοχωριών που δημιουργήθηκε με σκοπό τη συνεχή ενημέρωση του κοινού και των συμβαλλόμενων φορέων

Διαβάστε περισσότερα

PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453. 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12

PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453. 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12 PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12 Διάρκεια: 01/01/10-30/06/13 Συνεργαζόμενοι φορείς: Τμήμα Περιβάλλοντος Πανεπιστήμιο Frederick

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑ Α Σημείωση: Για την ένταξη τους στην Ομάδα Α ή Β, οι εκπαιδευόμενοι θα ενημερωθούν την πρώτη ημέρα της προσέλευσης τους στο χώρο εκπαίδευσης δηλ Σάββατο 14/01/2012

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Το έργο «Ολοκληρωµένα προγράµµατα, πρωτοβουλίες και δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων εξωστρέφειας» υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένος Τουριστικός Σχεδιασμός στη Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου

Ολοκληρωμένος Τουριστικός Σχεδιασμός στη Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ολοκληρωμένος Τουριστικός Σχεδιασμός στη Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου Δρ. Γιάννης ΣΠΙΛΑΝΗΣ, Επ. Καθηγητής, Τμήμα Περιβάλλοντος Δ/ντής Παρατηρητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Universities 4 EU Αθήνα, 21 Μαρτίου 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Βέρα Δηλάρη Education expert veradil61@gmail.com Παγκόσμιοι Αναπτυξιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο

Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο Δήμητρα Σωτηροπούλου Δρ Γεωπονικών Επιστημων Διευθύντρια 1 ου ΕΠΑΛ Χαλανδρίου ΚΠΕ Δραπετσώνας 29 Νοεμβρίου 2013 ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαίδευση και το σχολείο παίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ» ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ

ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ» ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ» ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Μαρία Σφακιανάκη 1, Καλλιόπη Γκιουρέμου 2, Φρίντα Κριτσωτάκη 3, Στέργιος Χατζάκης 4, Παρθένα Μαυρογενίδου 5, Γιώργος

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Αθήνα, 1/9/2013 Πληροφορίες : Δ.Σ. Διεύθυνση : Ξενοφώντος 15Α T.K. : 105 57 Αθήνα Τηλέφωνο/Φάξ : 210.3229120 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο : pess@pess.gr Δικτυακός τόπος : http://www.pess.gr Π Ε. Τ Π Ε Λ Ο Π

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Εκπαιδευτικό Συνέδριο με τίτλο «Ακαδημαϊκή Αριστεία και Χάρισμα: Καινοτόμες Πρακτικές Προσωποποιημένης Μάθησης» Εκπαιδευτήρια «Νέα Γενιά Ζηρίδη». Τα Εκπαιδευτήρια «Νέα Γενιά Ζηρίδη»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος................................................. 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Κεφάλαιο 1: Ο σύγχρονος τουρισμός και η Ελλάδα ως προορισμός................................ 25 1.1 Το φαινόμενο του

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio)

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Δρ Γιώργος Γιαλλουρίδης, ΕΔΕ Εκπαιδευτική Ημερίδα ΥΠΠ - ΠΚ Σκοπός Προσδοκώμενο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΑΝΤΩΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική Ανάπτυξη Εκπαιδευτικών σε θέματα Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας Ερευνητικές-Πιλοτικές Εφαρμογές ΗΜΕΡΙΔΑ - 6 Φεβρουαρίου 2010 Καλές πρακτικές ενσωμάτωσης των Τεχνολογιών Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα Διαγωνισμός : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας : Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Η ανάγκη αναθεώρησης του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τον Τουρισμό προκύπτει αφενός από γενικότερες

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου

Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου Στο πλαίσιο του έργου CRESCENT που υλοποιεί η αναπτυξιακή σύμπραξη «Καλειδοσκόπιο» στην

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος

Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος Άννα Δογούλη 1, Ευγενία Φλογαΐτη 2 1. Med, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο-Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας. Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην.

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας. Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην. Νάουσα 2008 Περιβαλλοντική Εκπαίδευση & «Γεωργία» Ο περιβαλλοντικός

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Δομή Απασχόλησης και Σταδιοδρομίας Γραφείο Διασύνδεσης ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Τμήμα Τίτλος Απόφοιτου: Αντικείμενο του τμήματος: Κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση»

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη «Κοινωνική Σύμπραξη στο Ν. Κυκλάδων» σας καλωσορίζει στην Ημερίδα: «Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» 23 Οκτωβρίου 2015 Πνευματικό Κέντρο Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre ΕΙΣΑΓΩΓΗ ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre Η σύγχρονη εποχή παρά την πρόοδο που τη χαρακτηρίζει στον τοµέα της τεχνολογίας και της επιστήµης µε σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ανθρώπου,

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

http://didefth.gr ΘΕΜΑ : «2 ο πανελλήνιο συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Σχολικών Συμβούλων (ΠΕΣΣ)»

http://didefth.gr ΘΕΜΑ : «2 ο πανελλήνιο συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Σχολικών Συμβούλων (ΠΕΣΣ)» Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθμός Προτεραιότητας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΣΚΟΥΛΤΣΟΣ. Σεπτέμβριος 2007 Σήμερα Υποψήφιος Διδάκτορας στο γνωστικό πεδίο του Τουρισμού

ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΣΚΟΥΛΤΣΟΣ. Σεπτέμβριος 2007 Σήμερα Υποψήφιος Διδάκτορας στο γνωστικό πεδίο του Τουρισμού ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΣΚΟΥΛΤΣΟΣ 1. ΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Όνομα Πατρός: Γεώργιος Ημερομηνία Γέννησης: 8 Νοεμβρίου 1981 Διεύθυνση Κατοικίας: Σωκράτους 13 Ν. Ηράκλειο Αττικής Προσωρινή Κατοικία: Β Πάροδος Καλαμπόκα 6, Χίος,

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι μη κερδοσκοπική μη Κυβερνητική Ένωση εκπαιδευτικών που ασχολούνται με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.

Eίναι μη κερδοσκοπική μη Κυβερνητική Ένωση εκπαιδευτικών που ασχολούνται με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. (ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1992) www.peekpe.gr H Πανελλήνια Ένωση Εκπαιδευτικών για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση(ΠΕΕΚΠΕ) ιδρύθηκετο1992μεέδρατηναθήνα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2011-2012 (Η ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας & Υδατοκαλλιεργειών Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 "Μέθοδοι και πλαίσια λήψης αποφάσεων για μια πολιτική με άξονα τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ Γενικές πληροφορίες Οι «Δημιουργικές Συνεργασίες με Καλλιτέχνες» στοχεύουν στην επαφή και εξοικείωση των παιδιών με τους καλλιτέχνες της Κύπρου. Παράλληλα στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Λυκαβητού (Κ.Β.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Αρ. Μαθητών: 136 Αρ. Εκπαιδευτικών: 12 Συντονιστής/στρια

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών - 0 - Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων & Επιστημόνων Πληροφόρησης Σεμινάρια Ιατρικών βιβλιοθηκών 10 Φεβρουαρίου 2012 Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών Βιβλιοθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές έννοιες και αρχές της τουριστικής βιομηχανίας/ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S Ιnnοvation for Sustainable Tourism & Services in South Aegean Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο DG REGIO ΥΠ.ΟΙ.Ο Το Πρόγραµµα Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Έργου EUfolio

Αποτελέσματα Έργου EUfolio http://www.eufolio.eu Αποτελέσματα Έργου EUfolio Ημερίδα «Ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία Λευκωσία, 16 Μαΐου 2015 Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα