Πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων Alma-Ata 1978 και σήμερα. Τι έχει επιτευχθεί και τι αναμένεται;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων Alma-Ata 1978 και σήμερα. Τι έχει επιτευχθεί και τι αναμένεται;"

Transcript

1 ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2010, 27(1):7-17 Πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων Alma-Ata 1978 και σήμερα. Τι έχει επιτευχθεί και τι αναμένεται; Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2010, 27(1): Λ.Π. Ανθόπουλος, 1 Π.Λ. Ανθόπουλος Β Καρδιολογική Κλινική, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Μαρούσι 2 Αιμοδυναμικό Τμήμα, ΠΓΝ «Ευαγγελισμός», Αθήνα Γίνεται ανασκόπηση των διαφόρων καταστάσεων και γεγονότων, καθώς και των συνθηκών που επικρατούσαν παγκοσμίως, πριν από τη σύναξη που συγκάλεσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) το 1978 στην Alma-Ata, πρωτεύουσα του Kazakhstan. Εκπρόσωποι από 134 χώρες, μαζί με την Ελλάδα, συγκεντρώθηκαν και αντάλλαξαν απόψεις για μία εβδομάδα αναφορικά με την κατάσταση της υγείας των λαών. Με απόλυτη ομοφωνία έλαβαν σημαντικές αποφάσεις και έθεσαν ως στόχο: «Υγεία για όλους έως το Η πρωτογενής φροντίδα υγείας (ΠΦΥ) αποτελεί το κλειδί για την πραγματοποίηση του στόχου που τέθηκε». Με την πάροδο των ετών, έγινε σύντομα σαφές ότι ο στόχος δεν θα επιτυγχανόταν. Έτσι, το 2000 ο ΟΗΕ συγκάλεσε νέα σύσκεψη όπου αντιπροσωπεύτηκαν 189 χώρες και με χρονικό ορίζοντα το 2015 έθεσαν οκτώ, αρκετά φιλόδοξους στόχους. Σήμερα, μετά από την παρέλευση του μισού χρόνου απ όσο υπολόγισαν ότι θα χρειαζόταν για την επιτυχία των στόχων, οι συγγραφείς, αρκετά απαισιόδοξοι, συνιστούν έναν ιδιαίτερο εντελώς ελληνικό τρόπο για την εξασφάλιση «υγείας για όλους» στην Ελλάδα. Σε συντομία, μια καλή προετοιμασία των πολιτών με την εφαρμογή έντονων προγραμμάτων «υγειονομικής διαφώτισης» από το κράτος και στη συνέχεια αναζήτηση, οργάνωση και συντονισμός των πλούσιων ευπατρίδων Ελλήνων για την επιτυχία του εγχειρήματος. Χρειάζονται μερικά «φωτισμένα μυαλά» για να δοκιμαστεί ο προτεινόμενος τρόπος. Prevention of cardiovascular diseases: Alma-Ata 1978 and today. What has been achieved and what should be expected? Λέξεις ευρετηρίου Alma-Ata και πρόληψη Καρδιαγγειακή πρόληψη Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε Στη σημερινή εποχή, την εποχή της βασισμένης σε ενδείξεις Ιατρικής (evidence-based medicine), είναι συρρέουσες οι πληροφορίες, τα δεδομένα και οι αποδείξεις ότι τις τελευταίες δεκαετίες και σε όλα τα μήκη και τα πλάτη η σωστή και επιμελημένη εφαρμογή προληπτικών προγραμμάτων αποδίδει εντυπωσιακά αποτελέσματα 1 23 για την πρόληψη των χρονίων καρδιαγγειακών νοσημάτων. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την εφαρμογή προγραμμάτων για την πρόληψη της αθηροσκληρυντικής νόσου σε μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες (μελέτες Oslo, Veterans, Framingham, Helsinki, WOSCO, 4S, MRFIT κ.λπ.) είναι απολύτως πειστικά και αποδεικτικά. Η εφαρμογή των προληπτικών μέτρων στις μελέτες αυτές οδήγησε όχι μόνο σε πρόληψη (πρωτογενή και δευτερογενή), αλλά ακόμη και σε υποστροφή της αθηροσκληρυντικής νόσου. Από το απλό περπάτημα και τη φροντίδα για σωστήυγιεινή διατροφή μέχρι τη συστηματική καταπολέμηση ή και την αποφυγή και τη διόρθωση όλων των γνωστών και άγνωστων, κλασικών και «νεότερων», τροποποιήσιμων και μη, παραγόντων κινδύνου (πίνακες 1, 2), όλα συμβάλλουν στην αποτελεσματική πρόληψη. Τα συμπεράσματα των μελετών αυτών ενισχύονται και επιβεβαιώνονται επίσης από τις πλέον πρόσφατες στατιστικές της πορείας και εξέλιξης των χρονίων καρδιαγγειακών νοσημάτων, κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Οι στατιστικές της American Heart Association (εικόνες 1 4), που θεωρούνται από τις πλέον αξιόπιστες, παρέχουν άφθονες πληροφορίες και στοιχεία που καταδεικνύουν τα ευεργετικά, γενικά, αποτελέσματα τα οποία έχουν προκύψει. Τα αποτελέσματα αυτά αποδίδονται κατά ένα μεγάλο ποσοστό εκτός από τις επιστημονικές εξελίξεις και τις θεραπευτικές προόδους και στην εφαρμογή των προληπτικών προγραμμάτων. Η σύγκριση της καρδιαγγειακής θνησιμότητας μεταξύ * Παρουσιάστηκε ως η «κεντρική ομιλία» στο 26ο Συνέδριο της Εταιρείας Προληπτικής Ιατρικής, στις 26 Ιανουαρίου 2009 στο Ζάππειο, από τον πρώτο εκ των συγγραφέων

2 8 Λ.Π. Ανθόπουλος και Π.Λ. Ανθόπουλος Πίνακας 1. Οι κλασικοί παράγοντες κινδύνου. Τροποποιήσιμοι Μη τροποποιήσιμοι Κάπνισμα Ηλικία Αρτηριακή υπέρταση Φύλο Δυσλιπιδαιμία Κληρονομικότητα Παχυσαρκία Υπερουριχαιμία Άγχος και προσωπικότητα Σακχαρώδης διαβήτης* * Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί ιδιαίτερη νοσολογική οντότητα Πίνακας 2. «Νεότεροι» παράγοντες κινδύνου. Αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης Αυξημένα επίπεδα λιποπρωτεΐνης little a (a), Lp(a) Αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων Υπερπηκτικότητα και μειωμένη δραστηριότητα του ινωδολυτικού μηχανισμού Υπερτροφία της αριστερής κοιλίας Λοιμώδεις παράγοντες-δείκτες φλεγμονής, π.χ. C-αντιδρώσα πρωτεΐνη Οξειδωτικό stress των δύο φύλων κατά την 25ετία στις ΗΠΑ δείχνει ενδεχομένως την επίδραση του «φεμινιστικού κινήματος» (εικ. 2). Πάντως, η γραμμική θετική συσχέτιση του καρδιαγγειακού κινδύνου με τον αριθμό και τη βαρύτητα (A D) των κλασικών παραγόντων κινδύνου ισχύει και για τα δύο φύλα (εικ. 3). Ο μύθος ότι οι νεοπλασματικές παθήσεις αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου και όχι οι καρδιαγγειακές έχει διαψευστεί (εικ. 4). Στο δυτικό κόσμο, πολλά από τα οξέα νοσήματα του κυκλοφορικού συστήματος (οξεία ρευματική καρδιοπάθεια, οξεία ενδοκαρδίτιδα, οξεία φλεβική θρόμβωση, αρτηριίτιδες κ.λπ.) πρακτικά έχουν εξαλειφθεί και, όταν σπάνια εμφανίζονται κάποια οξέα νοσήματα του κυκλοφορικού, υπάρχουν διαθέσιμα τα κατάλληλα θεραπευτικά μέσα και μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπισή τους Πρέπει να γίνει ιδιαίτερη μνεία των περιπτώσεων όπου οι οξείες καταστάσεις από το κυκλοφορικό σύστημα αποτελούν επιπλοκές μιας HIV-λοίμωξης Θάνατοι ( 1000) Εικόνα 1. Θνησιμότητα από καρδιαγγειακές παθήσεις, ΗΠΑ, Η ανοδική πορεία κάμφθηκε τη δεκαετία του 1970 και η καμπύλη έλαβε την κατιούσα τη δεκαετία του 1980, μετά από την παρέμβαση και της κυβέρνησης στην εφαρμογή προληπτικών μέτρων. Έτη Εκτημώμενος δεκαετής κίνδυνος Άνδρες Γυναίκες Εικόνα 3. Εκτιμώμενος δεκαετής κίνδυνος σε ενήλικες ηλικίας 55 ετών, σύμφωνα με τα επίπεδα (A D) παραγόντων κινδύνου (Framingham Heart Study). Θάνατοι ( 1000) Έτη Θάνατοι ( 1000) Άνδρες Γυναίκες Εικόνα 2. Μεταβολές της καρδιαγγειακής θνησιμότητας στα δύο φύλα στις ΗΠΑ, κατά το τελευταίο τέταρτο του 20ού αιώνα. Μόλις περί το τέλος του αιώνα άρχισε να ελαττώνεται η καρδιαγγειακή θνησιμότητα στις γυναίκες. Ο ρόλος του «φεμινιστικού κινήματος». ΚΑΠ Καρκίνος Εικόνα 4. Η καρδιαγγειακή θνησιμότητα είναι υψηλότερη κατά 50% και πλέον από τη νεοπλασματική, ιδιαίτερα στις ηλικίες >75 ετών. ΚΑΠ: Καρδιαγγειακές παθήσεις.

3 ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ 9 Καθώς η λοίμωξη με τον ιό της επίκτητης ανοσοανεπάρκειας (HIV) έχει λάβει πανδημικούς χαρακτήρες, οι καρδιαγγειακές εκδηλώσεις σε προσβεβλημένα από τον ιό άτομα αυξάνουν συνεχώς και, πρακτικά, με την ειδική αυτή λοίμωξη έχουν συνδεθεί όλα σχεδόν τα γνωστά καρδιαγγειακά νοσήματα και παθήσεις, με διαφορετική συχνότητα εμφάνισης το καθένα. Τα πιθανά μοριακά μονοπάτια των μηχανισμών εμφάνισης των καρδιαγγειακών «επιπλοκών» και οι τυχόν δυνατότητες πρόληψης και αποφυγής τους βρίσκονται υπό εντατική διερεύνηση και αναθεώρηση, με ικανοποιητικά αποτελέσματα. Τα αναφερόμενα πιο πάνω ισχύουν για το δυτικό, τον οικονομικά αναπτυγμένο κόσμο. Υπάρχει όμως μεγάλη ανομοιομορφία και πολλές ανισότητες στο επίπεδο υγείας των διαφόρων περιοχών του πλανήτη, των διαφόρων λαών και πληθυσμών, των διαφόρων κρατών. Ο ορισμός της υγείας είναι: «Η κατάσταση πλήρους φυσικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας». Τα προαναφερθέντα προβλήματα υγείας υφίστανται από παλιά και απασχολούν πάντοτε τη διεθνή κοινότητα. Στο πλαίσιο αυτό και ως «καταστάλαγμα» των διαβουλεύσεων και των συνεννοήσεων μεταξύ των ισχυρότερων κρατών, οδηγήθηκαν στην ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), το Ο ΠΟΥ, με τακτικές συνεννοήσεις μεταξύ των μελών του, τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, ασχολείτο με τα σοβαρά προβλήματα που απασχολούσαν μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες του πλανήτη. Προβλήματα που είχαν σχέση με την άνιση κατανομή, όχι του πλούτου, αλλά βασικών και στοιχειωδών αγαθών (πόσιμο νερό!) για τη διατήρηση της ζωής. Για την υγεία των πληθυσμών αυτών δεν μπορούσε να γίνει πολλή και άμεση, σοβαρή συζήτηση πριν από την αντιμετώπιση και τη λύση των απειλητικών για τη ζωή προβλημάτων. Ο χρόνος θεωρήθηκε ότι ήταν κατάλληλος για την πραγματοποίηση μιας παγκόσμιας Σύναξης για τη συζήτηση των προβλημάτων της υγείας μεταξύ όλων των χωρών του κόσμου. Είχαν προηγηθεί πολλά συμβάντα, γεγονότα και καταστάσεις, πριν από τη συνδιάσκεψη αυτή. Αναφέρονται μερικά μόνο περιστατικά της περιόδου που προηγήθηκε: Τέλος ψυχρού πολέμου Ανακοίνωση του καναδικού προτύπου συστήματος υγείας Lalonde Οι θέσεις επί των θεμάτων υγείας του Βρετανού ιστορικού Thomas McKeown το 1974 Η έκδοση του βιβλίου Medical Nemesis του Ivan Illich το 1976 Η περίοδος της μαζικής παραγωγής «ξυπόλυτων γιατρών» και η είσοδος της Κίνας στους κύκλους των ΟΗΕ, ΠΟΥ κ.λπ. ( ) Η καθιέρωση, τέλος, από τον ΟΗΕ το 1976 της νέας Διεθνούς Οικονομικής Ένωσης. Για τον τόπο της Συνδιάσκεψης αποφασίστηκε τελικά να γίνει δεκτή η πρόταση-προσφορά της Σοβιετικής Ένωσης για τη σύγκλησή της στην Alma-Ata, πρωτεύουσα του Kazakhstan, στην ΕΣΣΔ. Ύστερα από παρατεταμένες διαπραγματεύσεις, συζητήσεις και «παζαρέματα» συγκεντρώθηκαν αντιπρόσωποι από 134 χώρες (μια από τις οποίες ήταν η Ελλάδα) και 67 διεθνείς οργανισμούς. Οι συνολικά μετέχοντες συνεδρίασαν από τις 6 μέχρι τις 12 Σεπτεμβρίου του Συζητήθηκε η άνιση κατανομή της υγείας και άλλα παγκόσμια (global) ζητήματα. Ομόφωνα διακηρύχθηκε 48 από τους παριστάμενους αντιπροσώπους ότι η πρωτογενής φροντίδα υγείας» (ΠΦΥ) αποτελεί το κλειδί για την πραγματοποίηση του στόχου που έθεσαν: «Υγεία για όλους έως το 2000» Οι ριζοσπαστικές αρχές που διακήρυξε η συνάντηση της Alma Ata το 1978 ήταν: Ισότητα Κοινωνική δικαιοσύνη Υγεία για όλους Κοινοτική συμμετοχή Προαγωγή της υγείας Ορθή χρήση των διαθέσιμων πηγών και μέσων (resources) Διατομεακή δράση ενώ χαρακτηρίστηκαν ως ιστορικό γεγονός για την υγεία και την πρωτογενή φροντίδα της υγείας. Αναπόσπαστα συνδεδεμένη με την εξασφάλιση της υγείας θεωρήθηκε η επαρκής κοινωνικοοικονομική στήριξη, δηλαδή η εξασφάλιση: τροφής ασφάλειας καθαρού νερού κατάλληλης κατοικίας εκπαίδευσης-μόρφωσης. Έτσι θα μπορούσε να επιτευχθεί το: «Υγεία για όλους έως το 2000». Στη Διακήρυξη τονίστηκε, επίσης, η ανάγκη για επείγουσα εθνική και διεθνή δράση που θα οδηγούσε στην ανάπτυξη και την εφαρμογή προγραμμάτων πρωτογενούς φροντίδας υγείας σε όλο τον κόσμο. Οι στόχοι που τέθηκαν στην Alma-Ata έγιναν δεκτοί από τα Κοινοβούλια ή και τις Κυβερνήσεις των κρατών που μετείχαν, ενώ οι μηχανισμοί ενισχύθηκαν τοπικά, σε αρκετές από τις αναπτυσσόμενες χώρες, με την επιλογή και τη συστράτευση των κατάλληλων λειτουργών, που θα εφάρμοζαν τα εγκεκριμένα προγράμματα για τη διασφά-

4 10 Λ.Π. Ανθόπουλος και Π.Λ. Ανθόπουλος λιση, τη συντήρηση και την ανάπτυξη της υγείας. Όμως, μόνο στις εύπορες χώρες παρατηρήθηκε κάποια πρόοδος και βελτίωση. Στα πτωχότερα τμήματα του πλανήτη οι «βελτιώσεις» ήταν από πολύ αμβληχρές και ήπιες μέχρι ανύπαρκτες. Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ ήταν τότε ο Mahler, ο οποίος με μια σειρά παρεμβάσεων 49 και δημοσιευμάτων παρουσίαζε τις επιφυλάξεις, τους φόβους και τις αναστολές του στο αν και κατά πόσο οι στόχοι που είχαν τεθεί με τη Διακήρυξη μπορούσαν και σε τι ποσοστό να επιτευχθούν. Στο σημείο αυτό θα αναφερθούμε μόνο στην παρέμβαση του Mahler, κατά τη διάρκεια της Σύναξης. Είχε θέσει στους μετέχοντες στη Σύναξη, επιτόπου, 8 πιεστικά ερωτήματα. Ενδεικτικά αναφέρονται τα δύο πλέον σημαντικά: 1. Είστε έτοιμοι να εισαγάγετε, αν κριθεί αναγκαίο, ριζικές αλλαγές στο υπάρχον σύστημα παροχής υγειονομικών υπηρεσιών, ώστε να υποστηρίζει αυτό αποτελεσματικά (την πρωτογενή φροντίδα υγείας), ως το κυρίαρχο σύστημα; 2. Είστε έτοιμοι για τη διεξαγωγή των απαιτούμενων πολιτικών και τεχνολογικών μαχών, για το ξεπέρασμα των όποιων κοινωνικών και οικονομικών εμποδίων καθώς και των επαγγελματικών αντιστάσεων για τη γενικευμένη εισαγωγή (της ΠΦΥ); Ο Marcos Cueto, από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας της Λίμας του Περού, σε πρόσφατο μόλις πριν από μια πενταετία άρθρο του 50 κάνει μια ιστορική, πλήρη και ρεαλιστική ανασκόπηση, καθώς και κριτική ανάλυση όλων γενικά των γεγονότων και όλων των πάσης φύσεως συμβάντων και καταστάσεων που είχαν προηγηθεί ή και συντελεστεί την προηγηθείσα της Σύναξης 20ετία και των παραμέτρων που ίσχυαν, όταν το 1978 πραγματοποιήθηκε η Σύναξη του ΠΟΥ στην Alma-Ata. Όχι μόνο για ιστορικούς, αλλά για ουσιαστικούς κυρίως λόγους πρέπει ο κάθε λειτουργός υγείας, ιδιαίτερα αν δραστηριοποιείται στον τομέα της ΠΦΥ, να διαβάσει το άρθρο του Cueto. 50 Με τη συμπλήρωση μιας πενταετίας από τη Διακήρυξη της Alma-Ata δημοσιεύτηκε από τον Roy, 51 ως κύριο άρθρο στο περιοδικό του ινδικού ιατρικού συλλόγου, μια έντονη κριτική με τίτλο «υγεία για όλους έως το 2000: Άρχισε η αντίστροφη μέτρηση;». 51 Ο συγγραφέας προέβη στις ακόλουθες διαπιστώσεις: «Εκτός από την υιοθέτηση των διαλαμβανομένων στη Διακήρυξη από τις εθνικές κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια, χρειαζόταν και μια τρίτη προϋπόθεση (indicator): 48 Οι χώρες έπρεπε να διαθέτουν το 5% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος (ΑΕΠ) για τις δαπάνες της υγείας». Για τις περισσότερες από τις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου η υγεία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη κατά ένα λαβυρινθώδη και ανεξιχνίαστο-πολύπλοκο (inextricable) εν πολλοίς τρόπο, η διάθεση του 5% του ΑΕΠ για την υγεία είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Για τις λιγότερο αναπτυγμένες (least developed), επί το ακριβέστερον:...υπανάπτυκτες χώρες, είναι σχεδόν αδύνατη. Αναφορικά με την 5η προϋπόθεση-δείκτη που απαιτεί «ισόρροπη (equitable) κατανομή των πόρων στις διάφορες πληθυσμιακές ομάδες ή γεωγραφικές περιοχές», δεν έχει επιτευχθεί ακόμη το επιθυμητό επίπεδο στη χώρα του (Ινδία), ανέφερε ο συγγραφέας. Η διαπίστωση αυτή βέβαια ίσχυε για το σύνολο των οικονομικά ασθενέστερων χωρών. Αφού ο συγγραφέας προβαίνει και σε μια σειρά άλλων δυσμενών διαπιστώσεων, αναφέρει, ενδεικτικά για τις Ινδίες, κάποια στατιστικά δεδομένα που αξίζει να εμφανιστούν και εδώ, επειδή θα συντελέσουν στην καλύτερη κατανόηση από τον αναγνώστη των δυσκολιών που συναντώνται στην πράξη κατά την εφαρμογή των μέτρων που συχνά «ομόφωνα» γίνονται δεκτά στις συνάξεις και τις συνδιασκέψεις. Αναφέρει ο Roy: Περίπου του αγροτικού πληθυσμού της Ινδίας δεν έχουν επαρκή υποδομή για ύδρευση ή αποχέτευση Περίπου 50% των παιδιών ζουν υπό συνθήκες φτώχειας, στερήσεων και υποσιτισμού Περίπου 40% όλων των θανάτων στη χώρα συμβαίνουν σε παιδιά <5 ετών Περίπου 10% των γεννώμενων δεν ζουν για να γιορτάσουν τα πρώτα τους γενέθλια. Επιπλέον, ο Roy επισημαίνει ότι η νεογνική και η παιδική θνησιμότητα αποτελούν ένα καυτό και κατεπείγον πρόβλημα για την αντιμετώπισή τους, σε παγκόσμιο επίπεδο. Κάποια προγράμματα που άρχισαν για τη σωστή σίτιση στην παιδική ηλικία στην Ινδία την εποχή εκείνη μόλις που άγγιξαν το πρόβλημα. Του Roy είχαν προηγηθεί, αλλά και ακολουθήσει, αρκετοί άλλοι αρθρογράφοι που ασκούσαν αυστηρή κριτική για τα «αποτελέσματα» μετά από τη Διακήρυξη ,74 89 Οι Boland και Young το διαπιστώνουν ότι, μετά τη Διακήρυξη, οι επενδύσεις στο χώρο της υγείας έχουν αυξηθεί σημαντικά παγκοσμίως, αλλά μόνο η Κίνα κατόρθωσε να προσφέρει μακροπρόθεσμα πλήρεις υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας από εθνικούς πόρους, υπό συνθήκες χρόνιας εθνικής φτώχειας. Μαζί με αυτήν, η Κούβα και η Τανζανία πρόσφεραν κάλυψη για πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στο 100% του πληθυσμού τους,

5 ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ 11 αλλά οι ριζικές αλλαγές στα συστήματα υγείας που οι ισχυρές αυτές κυβερνήσεις επέβαλαν στους πληθυσμούς τους συνδυάστηκαν με αναστολή των ατομικών ελευθεριών των πολιτών τους. Οι προσπάθειες στη Νιγηρία, στην Ινδία και στο Αφγανιστάν, παρά την επιμονή των κυβερνήσεών τους και την έξωθεν οικονομική βοήθεια, απέτυχαν. Συμπέραναν οι κυβερνήσεις των χωρών αυτών ότι απαιτούνταν σημαντικές αλλαγές και αναπροσαρμογές σε μια πλειάδα εθνικών τομέων και διεθνής κατανομή των οικονομικών πόρων μεταξύ αναπτυγμένων και λιγότερο αναπτυγμένων χωρών. Ο ρόλος της Νοσηλευτικής σε θέματα δημόσιας υγείας δεν χρειάζεται να τονιστεί ιδιαίτερα. Κατά τους McIntosh και McCormack, 53 η πρωτογενής φροντίδα υγείας, που χαρακτηρίστηκε ως θεμελιώδες συστατικό για την επιτυχία του στόχου της Διάσκεψης, προάγει τη συνεργασία στη Νοσηλευτική. Οι συγγραφείς του άρθρου, που είναι μέλη του διδακτικού εκπαιδευτικού προσωπικού της Νοσηλευτικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο του Fredericton, New Brunswick, Καναδά, ύστερα από ολοκληρωμένη ανάλυση της σχετικής βιβλιογραφίας, κατέληξαν σε ενδιαφέρουσες ενδείξεις για το πώς μπορεί η συνεργασία αυτή μεταξύ των νοσηλευτών να διδαχθεί, να υποστηριχθεί, να βελτιωθεί και να εφαρμοστεί στην εκπαίδευση και τη νοσηλευτική έρευνα. Αυτό, γιατί θεωρούν την πρωτοβάθμια φροντίδα ως τη βασικότερη προϋπόθεση για την εξασφάλιση «υγείας για όλους». Οι Hall και Taylor 56 αναφέρονται στη βασική αρχή της Διακήρυξης, ότι οι στόχοι θα επιτυγχάνονταν μέσω προληπτικών και θεραπευτικών (preventive and curative) υπηρεσιών, που θα προσφέρονταν στην κοινότητα από την ίδια την κοινότητα. Όμως, η πρωτογενής φροντίδα υγείας (ΠΦΥ) δεν πέτυχε τους στόχους της στις αναπτυγμένες χώρες για πολλούς λόγους. Και καταλήγουν οι συγγραφείς: «Είναι καιρός να εγκαταλείψουμε την οικονομική ιδεολογία και να προσδιορίσουμε τις μεθόδους που θα εξασφαλίσουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας για όλο το λαό». Το ολιγόλογο συμπέρασμα των Ashorn, Kulmala και Vaahtera, 57 στο κύριο άρθρό τους στο Annals of Medicine το 2000, έχει ως εξής: «Στον 21ο αιώνα, η ελάττωση της φτώχειας είναι η στρατηγική-κλειδί για τη βελτίωση της υγείας στις υπανάπτυκτες (least developed) χώρες». Σε άρθρό τους το Σεπτέμβριο του 2008 οι αξιωματούχοι του ΠΟΥ Anyangwe και Mtonga 59 αναλύουν την κρατούσα κατάσταση από πλευράς αριθμού εργαζομένων στο χώρο της υγείας. Αναφέρουν ότι υπάρχει εκτίμηση πως το «εργατικό δυναμικό» (health workforce) που ασχολείται με το θέμα της υγείας, παγκοσμίως, απαρτίζεται από περίπου 59 εκατομμύρια έμμισθα, πλήρους απασχόλησης άτομα. Θεωρούν ότι ο αριθμός αυτός δεν είναι επαρκής. Το εργατικό αυτό δυναμικό σώζει ζωές και βελτιώνει την υγεία. Κατά τους συγγραφείς: «Το health workforce αποτελεί τη σπονδυλική στήλη κάθε συστήματος υγείας, το λιπαντικό που διευκολύνει την ομαλή εφαρμογή για διαρκή κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη». Αξίζει να μεταφερθούν εδώ οι θέσεις των συγγραφέων για τους τρόπους με τους οποίους εκτιμούν αυτοί οι οποίοι λόγω της θέσης που έχουν στα κλιμάκια της διοίκησης του ΠΟΥ γνωρίζουν καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο τα πράγματα ότι θα μπορεί να υπάρχει ελπίδα επιτυχίας κάποιων από τους στόχους της Διακήρυξης της Alma-Ata. «... Η παγκόσμια κρίση στο health workforce μπορεί να ελπίζεται ότι θα αντιμετωπιστεί επιτυχώς, αν υπάρξει σφαιρική υπευθυνότητα, πολιτική βούληση, οικονομική δέσμευση και αγαστή συνεργασία του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα...». Τα αναφερόμενα από τους παραπάνω συγγραφείς αφορούν σε σχέδια που πρέπει να εκπονηθούν ή και σε μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν σφαιρικά, σε ολόκληρο τον κόσμο. Χρειάζεται δηλαδή εκ νέου μια γενικευμένη συμφωνία. Το 2003, ο Banerji 60 από το Πανεπιστήμιο Jawaharlal Nehru του New Delhi, αρκετά αγανακτισμένος με τα συμβαίνοντα και με τα κατά την πρώτη 25ετία από την Alma-Ata επιτευχθέντα, γράφει στο Ιnternational Journal of Health Services, μεταξύ άλλων: «Από τη Διακήρυξη και μετά, ένα συνδικάτο των πλούσιων χωρών και της ισχυρής ελίτ των πτωχών χωρών, βοηθούμενοι από τον ΠΟΥ, την Παγκόσμια Τράπεζα, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και άλλα διεθνή ιδρύματα, καταβάλλουν προσπάθειες να ανατρέψουν τις πρωτοβουλίες της Διακήρυξης για πρωτογενή φροντίδα υγείας». Προκειμένου να εξασφαλιστεί επαρκής και αποτελεσματική φροντίδα υγείας είναι γενικά παραδεκτό 55,59,62 89 ότι «εκ των ων ουκ άνευ» είναι ένα ισχυρό πρωτογενές σύστημα υγείας, τόσο σε πλούσιες όσο και σε πτωχές χώρες. Ιδιαίτερα για τις πτωχές χώρες πρέπει να ενισχυθούν οι ερευνητικές τους δραστηριότητες, με τη συστράτευση, τη συνεργασία και την εμπλοκή των κλινικών γιατρών της πρωτογενούς φροντίδας στο ερευνητικό τους πρόγραμμα (εγχείρημα). Με τον τρόπο αυτόν, τα όποια αποτελέσματα προκύψουν από την έρευνα θα μπορούν να εφαρμοστούν στην κλινική πράξη και έτσι η πρωτογενής φροντίδα θα βασίζεται σε ενδείξεις και αποδείξεις (evidence-based). Πρέπει να θεωρείται ως δεδομένη η ύπαρξη, η καλλιέργεια και η ανάπτυξη της επιστημονικής έρευνας στην πρωτογενή φροντίδα υγείας. Χωρίς εντατική έρευνα δεν θα είναι δυνατή η εξασφάλιση ικανοποιητικού επιπέδου πρωτογενούς φροντίδας υγείας. Προϋπόθεση για ανάπτυξη

6 12 Λ.Π. Ανθόπουλος και Π.Λ. Ανθόπουλος αποτελεσματικής έρευνας στην πρωτογενή φροντίδα είναι η εξασφάλιση ισχυρής υποδομής, δηλαδή: Ενίσχυση των πανεπιστημιακών τμημάτων Καλλιέργεια διασύνδεσης με ερευνητές άλλων τομέων Βελτίωση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων για παραγωγή μελλοντικών ερευνητών πρωτοβάθμιας φροντίδας Ανάπτυξη και άλλων δικτύων έρευνας βασισμένης στην κλινική πράξη Αύξηση των δαπανών για την έρευνα στην πρωτογενή πρόληψη. Και το μεγάλο προς απάντηση ερώτημα, τόσο παλιότερα όσο και σήμερα, πιθανότατα και στο διηνεκές, σε όλα τα πλάτη και τα μήκη, παραμένει το πώς και από πού θα εξασφαλιστούν οι οικονομικοί πόροι για την πραγμάτωση ενός τόσο θεάρεστου και μεγαλεπήβολου εγχειρήματος, που θα εξασφάλιζε «υγεία για όλους...», μέχρι... χωρίς χρονικό όριο. Η πείρα δίδαξε στην ανθρωπότητα ότι το πρόβλημα της «υγείας για όλους» χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση. Από τη Διακήρυξη της Alma-Ata το 1978 μέχρι σήμερα, σχεδόν 1/3 του αιώνα αργότερα, είναι αναμφισβήτητο ότι άλλαξαν βελτιώθηκαν σημαντικά πολλά πράγματα που συνδέονται με τη φροντίδα της υγείας. Αντλήθηκαν πολλά διδάγματα και επαναλήφθηκαν αρκετά από αυτά διαχρονικά, όμως όλα μαζί καταλήγουν στο ερώτημα που διατυπώθηκε πιο πάνω. Αφού μέχρι το τέλος της δεύτερης χιλιετίας, που είχε τεθεί ως χρονικό όριο, δεν επιτεύχθηκε η «υγεία για όλους», προκύπτει ότι είναι αναγκαία η αλλαγή πλεύσης για την τρίτη χιλιετία, που κινείται με μεγάλη ταχύτητα. Από την αρχή της δεκαετίας του 1950, ο ΠΟΥ είχε προτείνει προγράμματα για τη βελτίωση της ΠΦΥ σε όλο τον κόσμο. Τόσο ο ΠΟΥ όσο και άλλοι οργανισμοί εστίασαν και ασχολήθηκαν με τον έλεγχο των νόσων (κάθετο πρόγραμμα) και όχι με το οριζόντιο πρόγραμμα της πρωτογενούς φροντίδας στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η πείρα έδειξε ότι το οριζόντιο σύστημα φροντίδας της υγείας βελτιώνει την κατάσταση της υγείας περισσότερο απ ό,τι το κάθετο. Η «ενσωμάτωση» του οικογενειακού γιατρού σε μια ομάδα καλά εκπαιδευμένων γιατρών που αναμιγνύουν το κάθετο με το οριζόντιο σύστημα φροντίδας υγείας αποδίδει περισσότερο. Ίσως με τον τρόπο αυτόν θα μπορεί να επιτευχθεί η «υγεία για όλους». Ήδη από το 1953 το Εκτελεστικό Γραφείο του ΠΟΥ δήλωνε ότι: «... η βοήθεια στο πεδίο της υγείας πρέπει να σχεδιάζεται πρωτίστως στην ενίσχυση των βασικών υπηρεσιών υγείας της χώρας και στην ικανοποίηση των επειγόντων προβλημάτων που επηρεάζουν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού». Οι προσπάθειες που αναλήφθηκαν στις διάφορες χώρες τις δύο πρώτες δεκαετίες οδήγησαν σε κάποιες βελτιώσεις, αλλά απείχαν πόρρω από το να αποκαταστήσουν μια σωστή ΠΦΥ. Σε μια προσπάθεια να ενισχυθεί περαιτέρω η ιδέα της υγείας για όλους, αντιπρόσωποι από 189 χώρες συναντήθηκαν το 2000 στον ΟΗΕ και συμφώνησαν στους επόμενους οκτώ στόχους για τη νέα χιλιετία. Οι στόχοι περιελάμβαναν: Εκρίζωση της υπερβολικής φτώχειας και της πείνας Επίτευξη παγκόσμιας πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης Προώθηση της ισότητας των φύλων Ελάττωση της παιδικής θνησιμότητας Βελτίωση της υγείας της μητέρας Ακύρωση της διασποράς των κύριων νόσων, όπως του HIV/AIDS και της ελονοσίας Βελτίωση του περιβάλλοντος Ανάπτυξη σφαιρικών συνεργασιών. Η κατάληξη είναι το Η Dr Margaret Chan, Γενική Γραμματέας του ΠΟΥ, στην εισαγωγική της ομιλία στο Διεθνές Σεμινάριο για την πρωτογενή φροντίδα υγείας στην ύπαιθρο της Κίνας, που πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο την 1η Νοεμβρίου 2007, επέμενε να τονίζει τη σημασία της ΠΦΥ για την επιτυχία τόσο των αρχικών στόχων της σύναξης της Alma-Ata όσο και των στόχων της χιλιετίας που έθεσαν οι 189 χώρες του ΟΗΕ, το Οι υπηρεσίες της δημόσιας υγείας, κατά την ομιλήτρια, φέρουν το κύριο βάρος της προσφοράς πλήρους και επαρκούς ΠΦΥ. Η Γενική Γραμματέας του ΠΟΥ ανέφερε τα πιο κάτω ενδιαφέροντα: «Οι τρεις κυρίαρχες αρχές της δημόσιας υγείας είναι οι επόμενες: Πρώτον: Υπέρτατο καθήκον της δημόσιας υγείας είναι η προστασία της υγείας των πληθυσμών από κινδύνους και απειλές. Το καθήκον αυτό ανήκει στην κυβέρνηση. Περιλαμβάνει βασικές λειτουργίες της δημόσιας υγείας, όπως τη διασφάλιση της ποιότητας των φαρμάκων, την ασφάλεια της τροφής και του νερού και την επάρκεια αίματος. Επίσης, περιλαμβάνει την ευθύνη να εξασφαλίζεται στον πληθυσμό η πληροφόρηση και τα μέσα για την προστασία της υγείας τους. Σαφώς περιλαμβάνει ρυθμιστικές λειτουργίες και απαιτεί την επένδυση δημόσιων κονδυλίων. Δεύτερον: Η υψηλότερη ηθική αξία της δημόσιας υγείας είναι η ισότητα. Αυτό μπορεί να εκφραστεί με απλούς όρους. Οι λαοί δεν πρέπει να στερούνται την πρόσβαση σε παρεμβάσεις που σώζουν τη ζωή ή προάγουν την υγεία για λόγους άδικους, περιλαμβανομένων κοινωνικών και οικονομικών. Τρίτον: Η μεγαλύτερη δύναμη της δημόσιας υγείας είναι η

7 ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ 13 πρόληψη. Η Ιατρική εστιάζεται στον άρρωστο, αλλά η δημόσια υγεία ζητά να χειρίζεται τα αίτια της επηρεασμένης υγείας με τρόπους που να εξασφαλίζουν ευρύτερη πληθυσμιακή προφύλαξη. Όλες οι πιο πάνω αρχές ενσωματώνονται στην προσέγγιση της πρωτογενούς φροντίδας υγείας». (Από τη βασική ομιλία Keynote address της Dr Chan, Director General of the World Health Organization στο International Seminar on Primary Health Care in Rural China. Beijing, China, ). ΣΧΟΛΙΟ Η Margaret Chan συνιστά σαφώς τη φροντίδα των πληθυσμών κατά τρόπο οριζόντιο και την ελαχιστοποίηση του κάθετου συστήματος που επικεντρώνεται στην εκρίζωση και την εξάλειψη μιας νόσου. Υπάρχουν πολλές επιστημονικές και ερευνητικές ομάδες που δεν έχουν ολοκληρωτικά απογοητευτεί ή εγκαταλείψει τις ελπίδες και επιμένουν στις προσπάθειες για αναβίωση και πραγματοποίηση έστω και καθυστερημένα, έστω και μερικώς των στόχων της Διακήρυξης της Alma-Ata. Το άρθρο των Lee et al 64 στο NEJM είναι μεγάλο και λεπτομερές. Προχωρεί και σε άλλες επιμέρους αναλύσεις στην προσπάθεια διακρίβωσης του τι τέλος πάντων φταίει που τόσο ουσιαστικοί, απλοί και εύκολα πραγματοποιήσιμοι στόχοι δεν μπορούν να επιτευχθούν στις σύγχρονες κοινωνίες. Δεν πρόκειται για μη αποτελεσματικά προληπτικά μέτρα. Πρόκειται για δυσκολία στην εφαρμογή των προληπτικών μέτρων. Αναφορικά με τη δυσκολία στην εφαρμογή των προληπτικών μέτρων γενικά, παραπέμπουμε στο βιβλίο «Επιδημιολογία και πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων». Εδώ μεταφέρεται αυτούσια μια παράγραφος αυτού του βιβλίου, 12 το οποίο αναφέρεται στους τρόπους και τις μεθόδους πρόληψης των χρονίων καρδιαγγειακών νοσημάτων: «Προκύπτει από όσα εκτέθηκαν έως τώρα ότι το να ασχοληθεί ένας νέος επιστήμονας στον τομέα της πρόληψης όχι μόνο δεν είναι άχαρο και μη αποδοτικό, αλλά αντίθετα είναι μια επίκαιρη και άκρως ενδιαφέρουσα πνευματική άσκηση και επιστημονική πρόκληση για συμβολή στην επινόηση πιο εύκολων και πιο αποτελεσματικών τρόπων εφαρμογής των προληπτικών μέτρων ή στην κατάργηση της ανάγκης για εφαρμογή τους με την αναζήτηση και την ανακάλυψη μέσων και μεθόδων που να επιτρέπουν να απολαμβάνει ο σύγχρονος άνθρωπος τα αγαθά για τα οποία τόσο έχει κοπιάσει να τα αποκτήσει (και εξακολουθητικά αγωνίζεται να τα διατηρήσει), χωρίς να υπάρχει φόβος και κίνδυνος να τον βλάψουν (π.χ. τρόποι και φάρμακα που να εμποδίζουν την ανάπτυξη της αθηρωματικής πλάκας, φάρμακο κατά του άγχους, της παχυσαρκίας, υποκατάστατο του καπνού κ.λπ.)». Συμπερασματικά, θα πρέπει να τονιστεί ότι, ενώ η σωστή εφαρμογή των προληπτικών μέτρων για τα χρόνια καρδιαγγειακά νοσήματα, σε ατομικό ή πληθυσμιακό επίπεδο, αποδίδει πολύ ικανοποιητικά αποτελέσματα, η εφαρμογή των μέτρων αυτών στην πράξη δεν πραγματοποιείται με ικανοποιητική πειθαρχία πάντοτε από τους ενδιαφερόμενους. Να ευχηθούμε η επιστημονική έρευνα που κατευθύνεται προς τους νεότερους προσανατολισμούς να στεφθεί με επιτυχία, ώστε να μην αφήνεται ολόκληρη η ευθύνη της εφαρμογής των προληπτικών μέτρων στα υψηλού κινδύνου να εμφανίσουν ή στα ήδη προσβεβλημένα από καρδιαγγειακό νόσημα άτομα. Η παράγραφος που ακολουθεί πιο κάτω, ως «επίλογος» των στοιχείων που επιλεκτικά παρουσιάστηκαν και συζητήθηκαν μέχρι το σημείο αυτό, είμαστε βέβαιοι ότι θα προκαλέσει πολλά σχόλια, κυρίως ειρωνικά, και αυστηρή κριτική με σκληρούς χαρακτηρισμούς για το συγγραφέα. Οι συγγραφείς μπορεί να θεωρηθούν από κάποιους ως αιθεροβάμονες, θεωρητικοί, εξωπραγματικοί. Ο Καζαντζάκης έγραψε ότι αν ο Χριστός ξανακατέβαινε στη Γη, οι άνθρωποι θα τον ξανασταύρωναν. Μήπως σήμερα τα πράγματα είναι αλλιώτικα απ ό,τι τα πρώτα 2000 χρόνια μετά από τη γέννηση του Χριστού; Στις παραγράφους που ακολουθούν, θα παρουσιάσουμε επιγραμματικά την άποψή μας για αναζήτηση λύσης στο πρόβλημα της «υγείας για όλους». Κατά την άποψή μας, τα απαιτούμενα, επιβαλλόμενα και δυνάμενα να γίνουν στη χώρα μας, είναι τα ακόλουθα: Να αναληφθεί από την Κυβέρνηση προσπάθεια για την υγειονομική διαφώτιση ολόκληρου του πληθυσμού στο πλαίσιο μιας εκστρατείας διά βίου ενημέρωσης Να επιζητηθεί να επιβληθεί «ει δυνατόν» για το σκοπό αυτόν η συστράτευση, η συνεργασία και η συμπόρευση κάθε πολίτη, όλων των μέσων μαζικής ενημέρωσης, όλων των συλλόγων, επιστημονικών, πολιτικών, πολιτιστικών, επαγγελματικών, εκκλησιαστικών, συνδικαλιστικών και πάσης φύσεως φορέων, σωματείων και οργανισμών Να αναληφθεί πρωτοβουλία από «ευπατρίδες» συμπολίτες για οργάνωση κοινής δράσης του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, ώστε να εξασφαλιστούν οι απαραίτητοι οικονομικοί πόροι για την επιτυχία της υγειονομικής διαφώτισης

8 14 Λ.Π. Ανθόπουλος και Π.Λ. Ανθόπουλος Η ιστορία της Ελλάδας είναι πλουσιότατη από την αξιοθαύμαστη και μοναδική διαδρομή και δράση γενεών ολόκληρων εθνικών ευεργετών. Οι πανελλήνιας αποδοχής πνευματικοί ταγοί να αναλάβουν την πρωτοβουλία για να συνενώσουν όλους τους οικονομικά ισχυρούς και δυνητικά εθνικούς ευεργέτες του τόπου και, από κοινού με όσους πολίτες θα επιθυμούν να «εργαστούν επ αμοιβή» στο «Σύστημα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας των Ελλήνων», να επιδοθούν στην πραγμάτωση του εγχειρήματος Μακροπρόθεσμα, ένα τέτοιο εγχείρημα, εφόσον θα ήταν επιτυχημένο, θα δημιουργούσε πολλές θέσεις εργασίας για τους πολίτες του τόπου, ώστε να μπορούν να «τρέχουν» τα διάφορα προγράμματα του συστήματος, αυτοσυντηρούμενα. ABSTRACT Prevention of cardiovascular diseases. Alma-Ata 1978 and today. What has been achieved and what should be expected? L.P. Anthopoulos, 1 P.L. Anthopoulos 2 1 Second Clinic of Cardiology, Medical Center of Athens, 2 Department of Hemodynamics, Evangelismos General Hospital, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2010, 27(1):7 17 A review of the world situation and the events of the preceding 20 years, along with the socioeconomic conditions prevailing world-wide in the late 1970s, led WHO officials to the decision to call an international meeting of official representatives of the world countries. Their mandate was to review and discuss the health status of the population and the health care services in the different countries and institute the appropriate adjustments indicated for their improvement. Representatives from 134 countries, including Greece, gathered in Alma-Ata, the capital of Kazakhstan in the former USSR, and after a week s discussions arrived at certain conclusions and made some very radical decisions and suggestions: They stated the goal of Health for all by the year 2000, through the optimal organization of primary health care services (PHCS), defining a series of steps for achievement of this goal. It soon became evident, however, particularly in the underdeveloped world, that such a goal was not feasible. Approximately 20 years later the UN called a new conference, which took place in the year 2000 with representatives from 189 nations. Again, 8 very important, quite radical and generous decisions were made, with the promise and the hope that the expected results would be evident by the year We are now in the middle of that time span and we do not think that we can be very optimistic about expecting impressive results. We propose that Greece (Hellas) undertakes the sole responsibility of securing Health for all Greeks, through a national endeavor: The State will organize this lifelong campaign and will enlighten its citizens on the very rewarding results of applying recognized and successful preventive measures and programs, on both an individual and a population basis, for primary and secondary prevention. Greece has a very rich and long history of national benefactors. The authors strongly believe that if some enlightened personalities would cooperate to organize such a campaign, they could coordinate a number of wealthy countrymen to invest the necessary funds for such an enterprise. Key words: Alma-Ata, Cardiovascular disease, Prevention Βιβλιογραφία 1. Wang VL. Social goals, health policy and the dynamics of development as bases for health education. Int J Health Educ 1977, 20: Kopp M, Skrabski A. What does the legacy of Hans Selye and Franz Alexander mean today? (The psychophysiological approach in medical practice). Int J Psychophysiol 1989, 8: Rothenberg R, Ford ES, Vartiainen E. Ischemic heart disease prevention: Estimating the impact of interventions. J Clin Epidemiol 1992, 45: Wang CY, Abbott LJ. Development of a community-based diabetes and hypertension preventive program. Public Health Nurs 1998, 15: Ellsworth DL, Sholinsky P, Jaquish C, Fabsitz RR, Manolio TA. Coronary heart disease. At the interface of molecular genetics and preventive medicine. Am J Prev Med 1999, 16:

9 ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Brønnum-Hansen H. Predicting the effect of prevention of ischaemic heart disease. Scand J Public Health 2002, 30: Sanders CG, Aycock N, Samuel-Hodge CD, Garcia BA, Kelsey KS, Garner S et al. Extending the reach of public health nutrition: Training community practitioners in multilevel approaches. J Womens Health (Larchmt) 2004, 13: Viadro CI, Farris RP, Will JC. The WISEWOMAN projects: Lessons learned from three states. J Womens Health (Larchmt) 2004, 13: Chiurchiu C, Remuzzi G, Ruggenenti P. Angiotensin-converting enzyme inhibition and renal protection in non-diabetic patients: The data of the meta-analyses. J Am Soc Nephrol 2005, 16(Suppl 1):S58 S Pomerleau J, Lock K, Knai C, McKee M. Interventions designed to increase adult fruit and vegetable intake can be effective: A systematic review of the literature. J Nutr 2005, 135: Mensah GA, Brown DW, Croft JB, Greenlund KJ. Major coronary risk factors and death from coronary heart disease: Baseline and follow-up mortality data from the Second National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES II). Am J Prev Med 2005, 29(Suppl 1): Ανθόπουλος ΛΠ, Ανθόπουλος ΠΛ. Επιδημιολογία και πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Επιστημονικές εκδόσεις Παρισιάνου, Αθήνα, 2006: Finkelstein EA, Khavjou O, Will JC. Cost-effectiveness of WISEWOMAN, a program aimed at reducing heart disease risk among low-income women. J Womens Health (Larchmt) 2006, 15: Flynn MA, McNeil DA, Maloff B, Mutasingwa D, Wu M, Ford C et al. Reducing obesity and related chronic disease risk in children and youth: A synthesis of evidence with best practice recommendations. Obes Rev 2006, 7(Suppl 1): Gemmell I, Heller RF, Payne K, Edwards R, Roland M, Durrington P. Potential population impact of the UK government strategy for reducing the burden of coronary heart disease in England: Comparing primary and secondary prevention strategies. Qual Saf Health Care 2006, 15: Ko M, Kim MT, Nam JJ. Assessing risk factors of coronary heart disease and its risk prediction among Korean adults: The 2001 Korea National Health and Nutrition Examination Survey. Int J Cardiol 2006, 110: Kabir Z, Bennett K, Shelley E, Unal B, Critchley J, Feely J et al. Life-years-gained from population risk factor changes and modern cardiology treatments in Ireland. Eur J Public Health 2007, 17: Gracey MS. Nutrition-related disorders in Indigenous Australians: How things have changed. Med J Aust 2007, 186: Pandian JD, Srikanth V, Read SJ, Thrift AG. Poverty and stroke in India: A time to act. Stroke 2007, 38: Naik AD, Issac TT, Street RL Jr, Kunik ME. Understanding the quality chasm for hypertension control in diabetes: A structured review of co-maneuvers used in clinical trials. J Am Board Fam Med 2007, 20: Hoerger TJ, Ahmann AJ. The impact of diabetes and associated cardiometabolic risk factors on members: Strategies for optimizing outcomes. J Manag Care Pharm 2008, 14(1 Suppl C):S2 S6 22. Lee IM, Buchner DM. The importance of walking to public health. Med Sci Sports Exerc 2008, 40(Suppl 7):S512 S Starfield B, Hyde J, Gérvas J, Heath I. The concept of prevention: A good idea gone astray? J Epidemiol Community Health 2008, 62: Barnard MJ, Linter SP. Acute circulatory support. Br Med J 1993, 307: Ketch T, Biaggioni I, Robertson R, Robertson D. Four faces of baroreflex failure: Hypertensive crisis, volatile hypertension, orthostatic tachycardia, and malignant vagotonia. Circulation 2002, 105: Skyschally A, Erbel R, Heusch G. Coronary microembolization. Circ J 2003, 67: Gokce N. L-arginine and hypertension. J Nutr 2004, 134(Suppl 10):S2807 S Boyle R. Meeting the challenge of cardiovascular care in the new National Health Service. Heart 2004, 90(Suppl 4):iv3 iv5 29. Frauenfelder T, Wildermuth S, Marincek B, Boehm T. Nontraumatic emergent abdominal vascular conditions: Advantages of multi-detector row CT and three-dimensional imaging. Radiographics 2004, 24: Rivers EP, McIntyre L, Morro DC, Rivers KK. Early and innovative interventions for severe sepsis and septic shock: Taking advantage of a window of opportunity. CMAJ 2005, 173: Steffel J, Lüscher TF, Tanner FC. Tissue factor in cardiovascular diseases: Molecular mechanisms and clinical implications. Circulation 2006, 113: Becattini C, Vedovati MC, Agnelli G. Prognostic value of troponins in acute pulmonary embolism: A meta-analysis. Circulation 2007, 116: Luginbuhl LM, Orav EJ, McIntosh K, Lipshultz SE. Cardiac morbidity and related mortality in children with HIV infection. JAMA 1993, 269: Fisher SD, Lipshultz SE. Epidemiology of cardiovascular involvement in HIV disease and AIDS. Ann N Y Acad Sci 2001, 946: Hoffmann C, Jaeger H. Cardiology and AIDS HAART and the consequences. Ann N Y Acad Sci 2001, 946: Zareba KM, Lavigne JE, Lipshultz SE. Cardiovascular effects of HAART in infants and children of HIV-infected mothers. Cardiovasc Toxicol 2004, 4: Kulasekaram R, Peters BS, Wierzbicki AS. Dyslipidaemia and cardiovascular risk in HIV infection. Curr Med Res Opin 2005, 21: Sani MU, Okeahialam BN, Aliyu SH, Enoch DA. Human immunodeficiency virus (HIV) related heart disease: A review. Wien Klin Wochenschr 2005, 117: Hürlimann D, Weber R, Enseleit F, Lüscher TF. HIV infection, antiretroviral therapy, and endothelium. Herz 2005, 30: Barbaro G. Reviewing the cardiovascular complications of HIV infection after the introduction of highly active antiretroviral therapy. Curr Drug Targets Cardiovasc Haematol Dis-

10 16 Λ.Π. Ανθόπουλος και Π.Λ. Ανθόπουλος ord 2005, 5: Sánchez-Torres RJ, García-Palmieri MR. Cardiovascular disease in HIV infection. P R Health Sci J 2006, 25: Sudano I, Spieker LE, Noll G, Corti R, Weber R, Lüscher TF. Cardiovascular disease in HIV infection. Am Heart J 2006, 151: Mangili A, Gerrior J, Tang AM, O Leary DH, Polak JK, Schaefer EJ et al. Risk of cardiovascular disease in a cohort of HIVinfected adults: A study using carotid intima-media thickness and coronary artery calcium score. Clin Infect Dis 2006, 43: Crook M. The basis and management of metabolic abnormalities associated with cardiovascular risk in human immunodeficiency virus infection and its treatment. Ann Clin Biochem 2007, 44: Calza L, Manfredi R, Pocaterra D, Chiodo F. Risk of premature atherosclerosis and ischemic heart disease associated with HIV infection and antiretroviral therapy. J Infect 2008, 57: Khunnawat C, Mukerji S, Havlichek D Jr, Touma R, Abela GS. Cardiovascular manifestations in human immunodeficiency virus-infected patients. Am J Cardiol 2008, 102: Institute of Medicine, Committee on Quality of Health Care in America. Crossing the quality chasm: A new health system for the 21st century. National Academy Press, Washington DC, 2001: World Health Organization. Primary health care: Report of the International Conference on Primary Health Care, Alma-Ata, USSR, 6 12 September WHO, Geneva, Switzerland, Cueto M. Public health then and now. The origins of primary health care and selective primary health care. Am J Public Health 2004, 94: Intervention of Director General of WHO, H. Mahler. In: Alma-Ata 1978, International Conference on Primary Health Care, 6 12 September 1978, Statements by Participants in the Plenary Meetings. 4 6, ICPHC/ALA/ , WHO Library, Geneva 51. Roy BN. Health for all by the year 2000: The countdown has begun. J Indian Med Assoc 1983, 80: Boland RG, Young ME. The strategy, cost, and progress of primary health care. Bull Pan Am Health Organ 1982, 16: McIntosh J, McCormack D. Primary health care progress in nursing citations. Int Nurs Rev 1995, 42: Mahler ΗΤ. World Health 2000 and beyond: Address to the 41st World Health Assembly 3 May Mahler Speeches/ Lectures, Box 1, WHO Library 55. McIntosh J, McCormack D. An integrative review illuminates curricular applications of primary health care. J Nurs Educ 2000, 39: Hall JJ, Taylor R. Health for all beyond 2000: The demise of the Alma-Ata declaration and primary health care in developing countries. Med J Aust 2003, 178: Ashorn P, Kulmala T, Vaahtera M. Health for all in the 21st century? Ann Med 2000, 32: McIntosh J, McCormack D. Partnerships identified within primary health care literature. Int J Nurs Stud 2001, 38: Anyangwe SC, Mtonga C. Inequities in the global health workforce: The greatest impediment to health in sub-saharan Africa. Int J Environ Res Public Health 2007, 4: Banerji D. Reflections on the twenty-fifth anniversary of the Alma-Ata declaration. Int J Health Serv 2003, 33: Nabarro D. Emergency doctor says WHO has key role in health crises. Bull World Health Organ 2005, 83: Beasley JW, Starfield B, van Weel C, Rosser WW, Haq CL. Global health and primary care research. J Am Board Fam Med 2007, 20: Montegut AJ. To achieve health for all we must shift the world s paradigm to primary care access for all. J Am Board Fam Med 2007, 20: Lee TH, Bodenheimer T, Goroll AH, Starfield B, Treadway K. Perspective roundtable: Redesigning primary care. N Engl J Med 2008, 359:e Lawn JE, Rohde J, Rifkin S. Alma-Ata 30 years on: Revolutionary, relevant, and time to revitalise. Lancet 2008, 372: Gillam S. Is the declaration of Alma-Ata still relevant to primary health care? Br Med J 2008, 336: Walley J, Lawn JE, Tinker A, de Francisco A, Chopra M, Rudan I et al. Primary health care: Making Alma-Ata a reality. Lancet 2008, 372: Davey Smith G, Krieger N. Tackling health inequities. Br Med J 2008, 337:a Gunn JM, Palmer VJ, Naccarella L, Kokanovic R, Pope CJ, Lathlean J et al. The promise and pitfalls of generalism in achieving the Alma-Ata vision of health for all. Med J Aust 2008, 189: Hixon AL, Maskarinec GG. The declaration of Alma-Ata on its 30th anniversary: Relevance for family medicine today. Fam Med 2008, 40: Rawaf S, de Maeseneer J, Starfield B. From Alma-Ata to Almaty: A new start for primary health care. Lancet 2008, 372: Salvage J. World s best practice. Two nurse-led primary care projects based in the UK have gained global recognition. Nurs Stand 2008, 22: Chan M. Return to Alma-Ata. Lancet 2008, 372: Moszynski P. Global health goals depend not just on more aid but better delivery. Br Med J 2008, 336: Mayor S. WHO calls for better living conditions to reduce health gap. Br Med J 2008, 337:a Green LW. From Alma-Ata to prescription for health: Correcting 30 years of drift in primary care prevention and behavioral interventions. Am J Prev Med 2008, 35(Suppl 5):S434 S Frank E. A new way to train and support the world s health workers. Medscape J Med 2008, 10: De Maeseneer J, Moosa S, Pongsupap Y, Kaufman A. Primary health care in a changing world. Br J Gen Pract 2008, 58: Starfield B. An evidence base for primary care. Interview by John Marcille. Manag Care :33 6, Franklin BA. Physical activity to combat chronic diseases and escalating health care costs: The unfilled prescription. Curr

11 ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ 17 Sports Med Rep 2008, 7: Lee IM, Buchner DM. The importance of walking to public health. Med Sci Sports Exerc 2008, 40(Suppl 7):S512 S Countdown Coverage Writing Group, Countdown to 2015 Core Group, Bryce J, Daelmans B, Dwivedi A, Fauveau V et al. Countdown to 2015 for maternal, newborn, and child survival: The 2008 report on tracking coverage of interventions. Lancet 2008, 371: Countdown 2008 Equity Analysis Group, Boerma JT, Bryce J, Kinfu Y, Axelson H, Victora CG. Mind the gap: Equity and trends in coverage of maternal, newborn, and child health services in 54 Countdown countries. Lancet 2008, 371: Rohde J, Cousens S, Chopra M, Tangcharoensathien V, Black R, Bhutta ZA et al. 30 years after Alma-Ata: Has primary health care worked in countries? Lancet 2008, 372: Clements CJ, Nshimirimanda D, Gasasira A. Using immunization delivery strategies to accelerate progress in Africa towards achieving the Millennium Development Goals. Vaccine 2008, 26: Bhutta ZA, Ali S, Cousens S, Ali TM, Haider BA, Rizvi A et al. Alma-Ata: Rebirth and revision 6 interventions to address maternal, newborn, and child survival: What difference can integrated primary health care strategies make? Lancet 2008, 372: Greenhalgh T. Thirty years on from Alma-Ata: Where have we come from? Where are we going? Br J Gen Pract 2008, 58: Fleck F. Consensus during the cold war: Back to Alma-Ata. Bull World Health Organ 2008, 86: Drife JO. Alma-Ata no more. Br Med J 2008, 337:a Downing R. African family medicine. J Am Board Fam Med 2008, 21: Corresponding author: L.P. Anthopoulos, 5 7 Distomou street, GR Marousi, Greece xxxxxxxxxxxxx

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΟΥ ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΩΡΕΑ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΝΕΚΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

þÿ Ç»¹º ³µÃ ± : Ãż²» Ä Â

þÿ Ç»¹º ³µÃ ± : Ãż²» Ä Â Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ Ç»¹º ³µÃ ± : Ãż²» Ä Â þÿãå½±¹ã ¼±Ä¹º  ½ ¼ Ãͽ  þÿ±à ĵ»µÃ¼±Ä¹º

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΝΕΦΡΟΠΑΘΩΝ. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Α.Ε. ΚΑΙ ΜΤΝ ΓΝ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΝΕΦΡΟΠΑΘΩΝ. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Α.Ε. ΚΑΙ ΜΤΝ ΓΝ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ Νικολία Κ. Παπαδημητροπούλου ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΝΕΦΡΟΠΑΘΩΝ. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Α.Ε. ΚΑΙ ΜΤΝ ΓΝ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2013 ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Σχολή Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Κωνσταντινίδου Ελίζα

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής ηµήτριος Γ. Πύρρος, MD, EMDM /ντης Ιατρικών Υπηρεσιών, ΚΥ ΕΚΑΒ President-elect, elect, WADEM Ορισµοί Υπάρχουν τουλάχιστον 50 ορισµοί για

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Ε ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙE ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέµα: Εκπαίδευση: Μέσο ανάπτυξης του ανθρώπινου παράγοντα και εργαλείο διοικητικής µεταρρύθµισης Επιβλέπουσα:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών 26 2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών Β. Δραγουμάνος 1, Δ. Αθανασόπουλος 2, Ε. Φουστέρης 1, Δ. Αναστασόπουλος 2, Π. Φουρλεμάδης

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ4.10-1Α Έκδοση 1 η /.10.014 ΣΧΟΛΗ: ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΔΗΜΟΣΙΑΣ Σ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ Σ ΤΟΜΕΑΣ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ Σ Α/Α Τίτλος Θέματος Μέλος Ε.Π. Σύντομη Περιγραφή Προαπαιτούμενα γνωστικά πεδία Αριθμός Φοιτητών 1 Επιστημονικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Δ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Σπουδάστρια: Διαούρτη Ειρήνη Δήμητρα Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΡΟΠΤΙΜΙΣΤΡΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ

ΣΟΡΟΠΤΙΜΙΣΤΡΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΣΟΡΟΠΤΙΜΙΣΤΡΙΕΣ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΣΟΡΟΠΤΙΜΙΣΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ - ΤΕΥΧΟΣ Νο 110 - Δ ΤΡΙΜΗΝΟ 2014 Το πρώτο βραβείο κέρδισε η Ελλάδα για την φωτογραφία Blue + Yellow = Green στον διαγωνισμό 2014 του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΔ ΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Πτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική»

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Διατριβής Επίκαιρα Θέματα Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Ονοματεπώνυμο Φοιτητή Σταμάτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας

Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Γεώργιος Αρσένος Εκδήλωση IVSA 23 Νοεμβρίου 2010 Ποιο δρόμο να διαλέξω; Ποιο δρόμο να διαλέξω; Βιβλιογραφ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει''

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 121 Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΟντΛΗΣ Το Τραύμα αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου (5η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το franchising ( δικαιόχρηση ) ως µέθοδος ανάπτυξης των επιχειρήσεων λιανικού εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

SPECIAL ARTICLE ... ... Α. Γιανασμίδης, Μ. Τσιαούση

SPECIAL ARTICLE ... ... Α. Γιανασμίδης, Μ. Τσιαούση SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2012, 29(1):106-115 Διαχρονική μελέτη του θεσμικού πλαισίου της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Ελλάδα (1980 2008) και η εμπειρία του βρετανικού και του σουηδικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας»

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙ ΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΠΑΧΟΥΣ ΤΟΥ ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ

ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ Παναγιώτα Κουρίδου Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine!

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine! Καρδιαγγειακή*υγεία Διατροφή&Αντιγήρανση ΔημήτρηςΣυκιανάκης Gerontology & Antiaging Medicine Χτυπώ&χτυπώ,&δίχως&να&σε&πονώ,&μ'&αν&πάψω& να&χτυπώ,&χάθηκες&στο&λεπτό. && &Τι&είναι&; Μαφυσικά ηκαρδιά. -Τοόργανοτης«ζωής»όλωνμας,τοόργανοπουσυμπάσχει&μετοάγχοςμας,

Διαβάστε περισσότερα

H Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία European Innovation Partnership on Active and Healthy Ageing (EIP on AHA).

H Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία European Innovation Partnership on Active and Healthy Ageing (EIP on AHA). H Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία European Innovation Partnership on Active and Healthy Ageing (EIP on AHA). Th. Vontetsianos, MD, PhD Consultant Pulmonary Physician Head, E-health Unit http://ec.europa.eu/research/innovationunion/index_en.cfm?section=active-healthy-ageing

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης Α.Τ.Ε.Ι. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η διαμόρφωση επικοινωνιακής στρατηγικής (και των τακτικών ενεργειών) για την ενδυνάμωση της εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση ΤΑΣΟΣ ΦΙΛΑΛΗΘΗΣ Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης Εκδήλωση «Υγεία

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET PERIOPERATIVE NURSING (2015), VOLUME 4, ISSUE 2 ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση της Κοινότητας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Προκλήσεις και Στόχοι

Η εκπαίδευση της Κοινότητας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Προκλήσεις και Στόχοι 3 η ΥΠΕ Μακεδονίας Η εκπαίδευση της Κοινότητας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Προκλήσεις και Στόχοι Απόστολος I. Χατζητόλιος Καθηγητής Παθολογίας Α.Π.Θ. Δ/ντής Α Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΧΗ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Διερεύνηση των απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

Context-aware και mhealth

Context-aware και mhealth ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Context-aware και mhealth ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Του Κουβαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διατροφή

Εισαγωγή στη Διατροφή Εισαγωγή στη Διατροφή Ενότητα 9 η ΜΕΡΟΣ Γ THE INTERNATIONAL OBESITY TASK FORCE (IOTF) Όνομα καθηγητή: Μ. ΚΑΨΟΚΕΦΑΛΟΥ Όνομα καθηγητή: Α. ΖΑΜΠΕΛΑΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

þÿ¹º±½ À Ã Â Ä Å ½ ûµÅĹº þÿàá ÃÉÀ¹º Í Ä Å µ½¹º Í þÿ à º ¼µ Å Æ Å

þÿ¹º±½ À Ã Â Ä Å ½ ûµÅĹº þÿàá ÃÉÀ¹º Í Ä Å µ½¹º Í þÿ à º ¼µ Å Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2014 þÿ ¹µÁµÍ½ Ã Ä Å µà±³³µ»¼±ä¹º þÿãäáµâ º±¹ Ä Â µà±³³µ»¼±ä¹º  þÿ¹º±½

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αζθαλείρ ππακηικέρ πος πποάγοςν ηον θςζικό ηοκεηό

Αζθαλείρ ππακηικέρ πος πποάγοςν ηον θςζικό ηοκεηό Αζθαλείρ ππακηικέρ πος πποάγοςν ηον θςζικό ηοκεηό N o 3: Σςνεσόμενη ςποζηήπιξη με ηην παποςζία αγαπημένος ή θιλικού πποζώπος ή βοηθού μηηπόηηηαρ ησλ Jeanne Green, MT, CD(DONA), LCCE, FACCE, θαη Barbara

Διαβάστε περισσότερα