Παραγωγή διδακτικού υλικού για την ανάπτυξη κριτικού οπτικού γραµµατισµού µέσα από έντυπα διαφηµιστικά κείµενα σε µαθητές/ριες ΣΤ τάξης ηµοτικού 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παραγωγή διδακτικού υλικού για την ανάπτυξη κριτικού οπτικού γραµµατισµού µέσα από έντυπα διαφηµιστικά κείµενα σε µαθητές/ριες ΣΤ τάξης ηµοτικού 1"

Transcript

1 Παραγωγή διδακτικού υλικού για την ανάπτυξη κριτικού οπτικού γραµµατισµού µέσα από έντυπα διαφηµιστικά κείµενα σε µαθητές/ριες ΣΤ τάξης ηµοτικού 1 Περίληψη Η εργασία αποτελεί µια απόπειρα σχεδιασµού και παραγωγής διδακτικού υλικού για µια µικρής κλίµακας έρευνα δράσης που διεξήχθη στο 33 ο ηµοτικό Σχολείο Λάρισας µε µαθητές/ριες ΣΤ τάξης. εκαέξι µαθητές/ριες συµµετείχαν στο εγχείρηµα, το οποίο αποσκοπούσε στην ανάπτυξη της κριτικής κατανόησης έντυπων διαφηµίσεων. Η διαδικασία περιλάµβανε αρχικό και τελικό ερωτηµατολόγιο µε ερωτήσεις ανοιχτού τύπου και διδακτική παρέµβαση, µε βάση το πλαίσιο ανάλυσης εικόνων της Οπτικής Κοινωνικής Σηµειωτικής (Kress & van Leeuwen, 1996) και µε παράλληλη ανάλυση του λεκτικού κειµένου. Η παιδαγωγική προσέγγιση ακολούθησε την αρχή της «φθίνουσας καθοδήγησης», µε διδασκαλία τρόπων ανάλυσης εικόνων και δραστηριότητες κριτικής ανάλυσης έντυπων διαφηµίσεων µε επικοινωνιακό και συνεργατικό τρόπο. Τα αποτελέσµατα έδειξαν αυξηµένη κριτική εµπλοκή των παιδιών µε το πολυτροπικό διαφηµιστικό κείµενο, καλύτερη κατανόηση της δοµής του διαφηµιστικού µηνύµατος, κριτική ανάγνωση και αµφισβήτησή του. Υπήρξαν επίσης ενδείξεις µεταβολής της στάσης των παιδιών προς διαφηµιζόµενα προϊόντα, κυρίως τρόφιµα και αναψυκτικά. Αν και η διδακτική παρέµβαση ήταν µικρής διάρκειας, και τα αποτελέσµατά της δεν µπορούν να γενικευθούν, υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι µια διδακτική παρέµβαση αυτού του είδους µπορεί να επιφέρει ενθαρρυντικά και χρήσιµα αποτελέσµατα στο µέλλον. Λέξεις κλειδιά: Κριτικός γραµµατισµός, κοινωνική σηµειωτική, έντυπες διαφηµίσεις, πολυτροπικά κείµενα, πολυγραµµατισµοί. 1. Εισαγωγή Η σηµερινή εποχή χαρακτηρίζεται από ραγδαίες αλλαγές στην οικονοµία, στην κοινωνία και την τεχνολογία (Kress, 2003), από αστάθεια και αλλαγή (Fairclough, 2000), καθώς και από την έλευση και κυριαρχία του «νέου καπιταλισµού» (Gee, 2000) που επιφέρει µια άνευ προηγουµένου ρευστότητα και ανασφάλεια στον εργασιακό 1 Στοιχεία δηµοσίευσης (Ν. 35) Μπαµπαλιούτας,. & Παπαδοπούλου, Μ. (2008). Παραγωγή διδακτικού υλικού για την ανάπτυξη κριτικού οπτικού γραµµατισµού µέσα από έντυπα διαφηµιστικά κείµενα σε µαθητές/τριες Στ τάξης ηµοτικού. Στο: Ε. Σταυρίδου, Χ. Σολοµωνίδου, Μ. Παπαρούση (επιµ.). Προωθώντας τη µάθηση: Έρευνα σε σύγχρονα περιβάλλοντα µάθησης και παραγωγή διδακτικού υλικού. Αθήνα: Εκδόσεις νέων Τεχνολογιών.

2 χώρο αλλά και στη δηµόσια και ιδιωτική ζωή των πολιτών (New London Group, 2000). Η οικονοµική και ιδεολογική ηγεµονία της «παγκοσµιοποίησης» και της «αγοροποίησης» (Fairclough, 2000) κινεί το «κοινωνικό ποτάµι» σε µια πορεία εµπέδωσης της οικονοµίας της αγοράς ως κυρίαρχου πλαισίου οργάνωσης της κοινωνίας και άκριτης υιοθέτησης παγκοσµιοποιηµένων ιδεολογικών προτύπων και συ- µπεριφορών. Ο ρόλος των Μ.Μ.Ε. σ αυτή τη διαδικασία είναι καθοριστικός, διότι µέσω αυτών και της διαφήµισης αναπλάθεται το πραγµατικό και κατασκευάζεται ένας κόσµος «εικονικός», που παίζει καθοριστικό τρόπο στην κοινωνικοποίηση των παιδιών και δηµιουργεί στάσεις, αξίες και τρόπους ζωής (Pailliotet, 2001; Dyson, 1997 στο Pailliotet, 2001; Dyer, 1993; Βρύζας, 1997). Είναι γεγονός ότι σε πολλές χώρες του κόσµου τα παιδιά ξοδεύουν περίπου 3 ώρες την ηµέρα παρακολουθώντας τηλεόραση. Με τον ρυθµό αυτό στα 75 τους χρόνια θα έχουν παρακολουθήσει 9 χρόνια τηλεόραση. Στις ΗΠΑ 2 από τα 9 αυτά χρόνια θα αφορούν σε παρακολούθηση διαφηµίσεων (Kubey, 2004), χωρίς σε αυτά να υπολογίζονται και οι υπόλοιπες µορφές διαφηµίσεων στις οποίες εκτίθενται καθηµερινά. Η διαφήµιση είναι εγγενώς παραπλανητική ή «άδικη» (Moore, 2004) και εκµεταλλεύεται παιδιά κάτω των 8 ετών, γιατί αυτά αδυνατούν να κατανοήσουν το σκοπό της και εκλαµβάνουν όσα λέει ως αληθινά. Προάγει την παχυσαρκία και δηµιουργεί συγκρούσεις στις οικογένειες (Committee on Communications, 2006; Committee on Communications, 1995). Οι διαφηµιστές σήµερα απευθύνονται άµεσα στα παιδιά, τα οποία δεν διαθέτουν τα συναισθηµατικά και γνωστικά εργαλεία για να κρίνουν (Moore, 2004). Η τηλεόραση δεν είναι πλέον απλώς µια πηγή διασκέδασης για τα παιδιά, αλλά κυρίαρχο µέσον για την µετατροπή τους σε καταναλωτές ακόµα και πριν από τα 3 τους χρόνια (Nawathe, Gawande & Dethe, 2007). Τα µεγαλύτερα παιδιά, 8-12 ετών, είναι πιο καχύποπτα προς τη διαφήµιση, αλλά τείνουν να µη χρησιµοποιούν αυτή τη γνώση, εκτός κι αν ρητά τους το επισηµάνουν. Άλλωστε, η κατοχή «αµυντικών µηχανισµών λόγω γνώσεων και στάσεων» δεν συνεπάγεται κατ ανάγκη και τη χρησιµοποίησή τους (Moore, 2004). Παρόλα αυτά, τα σχολεία και το εκπαιδευτικό σύστηµα ευρύτερα δεν υιοθετεί συγκεκριµένες δράσεις απέναντι σε αυτό το θέµα και υπό την έννοια του κριτικού [και] οπτικού γραµµατισµού παράγει αγράµµατους (Kress & Van Leeuwen, 1996) και παθητικούς πολίτες (Semali, 2003; Semali, 2001). Η νέα εποχή έχει υποσκελίσει την Παιδαγωγική µας, τα Προγράµµατα Σπουδών (curricula) και τις µεθόδους διδασκαλίας και η έννοια του να είναι κάποιος εγγράµµατος σήµερα έχει µεταβληθεί (Semali, 2003; Pailliotet, 2001; Hobbs, 1998; Luke, 2000). Η ανάγκη για αναθεώρηση του ρόλου της εκπαίδευσης στο πλαίσιο των ευρύτερων κοινωνικο-οικονοµικών αλλαγών και η υιοθέτηση ενός ρόλου διαφορετικού

3 από αυτόν των Μ.Μ.Ε. και των οικονοµικών συµφερόντων που τα στηρίζουν (New London Group, 2000), για κριτική παιδαγωγική και κριτικό [οπτικό] γραµµατισµό προβάλλει επιτακτική (Duncum, 2004; Bearne, 2003; Hagood, 2003; Kellner, 1998; Hobbs, 1998; Peters & Lankshear, 1996), ώστε να µπορέσουν τα παιδιά να επιβιώσουν σε έναν κόσµο παγκόσµιου καταναλωτισµού και να αντισταθούν στην επιρροή της διαφήµισης (Chung, 2005; Flitner, 1998). Ο κριτικός γραµµατισµός, ως εργαλείο κριτικής σκέψης και επίγνωσης (Baynham, 2002), µπορεί να βοηθήσει στην επίτευξη αυτού του στόχου, διότι έχει άµεση σχέση µε τα Μ.Μ.Ε. και µε το ιαδίκτυο, στα οποία αναπτύσσονται νέες µορφές επικοινωνίας ιδιαίτερα «επιθετικές» ως προς την πρόσκτηση του επικοινωνιακού µηνύµατος και µε µεγάλη διαπεραστικότητα στο κοινό και των νέων και των µεγαλύτερων «αναγνωστών»/θεατών. Ο Pierre Bourdieu υποστηρίζει ότι «δεν υπάρχει πιο τροµερό πράγµα στην επικοινωνία από το ίδιο το ασυνείδητο της επικοινωνίας» (Ramonet, 2000), πράγµα το οποίο δείχνει τη σηµασία της συνειδητής και κριτικής αντιµετώπισης της ίδιας της επικοινωνίας ως κοινωνικού γεγονότος µέσα σε ένα συγκεκριµένο κοινωνικό πλαίσιο και κοινωνικο-οικονοµικές συνθήκες. Η επικοινωνία σήµερα στηρίζεται και εµπεριέχει [και] το στοιχείο της εικόνας. Κριτικός γραµµατισµός σηµαίνει την ενεργή προσέγγιση στην ανάγνωση και στις κειµενικές πρακτικές, στην ανάλυση και την κριτική των σχέσεων µεταξύ των κειµένων, της γλώσσας, της εξουσίας, των κοινωνικών οµάδων και των κοινωνικών πρακτικών µε σκοπό τη διερεύνηση των στάσεων, αξιών και πεποιθήσεων που κρύβονται κάτω από την επιφάνεια (Baynham, 2002; Baynham, 2000; Hall, 1998). Συνεπώς, ο κριτικός γραµµατισµός περιλαµβάνει τη διερεύνηση του νοήµατος του κειµένου, του σκοπού του και των κινήτρων του δηµιουργού του, την κατανόηση ότι τα κείµενα αντιπροσωπεύουν ιδιαίτερες απόψεις, ότι αποσιωπούν άλλες και ότι επηρεάζουν τις ιδέες των ανθρώπων, την αµφισβήτηση των τρόπων µε τους οποίους αυτά έχουν κατασκευαστεί, την έµφαση στις πολλαπλές αναγνώσεις των κειµένων, την παρακίνηση των µαθητών/ριών να υιοθετήσουν άποψη σε ζητήµατα, να σκεφτούν και να ξεκαθαρίσουν τις δικές τους αξίες και στάσεις και να αναλάβουν κοινωνική δράση (Department of Education, Tasmania, School Education Division, 2004; Giroux, 1987), για µία πιο δίκαιη και δηµοκρατική κοινωνία (Chomsky, 2000; Hall, 1998; McLaren, 1988; Kellner, 1998). Όσον αφορά στη διαφήµιση, ο Kroeber-Riel, από τη σκοπιά των επιστηµών της συµπεριφοράς και του marketing, υποστηρίζει ότι η κριτική στάση του πληθυσµού, και των παιδιών ειδικότερα, απέναντι στη διαφήµιση αποτελεί έναν παράγοντα που καθορίζει σε µεγάλο βαθµό την έκταση στην οποία ο πληθυσµός θα εκτεθεί στη διαφή- µιση, πώς θα την προσλάβει και πώς θα την επεξεργαστεί. Μια διαφήµιση που αντι-

4 µετωπίζεται κριτικά θα προκαλέσει µε πιο µεγάλη πιθανότητα ενόχληση και απόρριψη σε σχέση µε µια διαφήµιση που προσλαµβάνεται µε περιορισµένη κριτική (1998), διότι αναγνωρίζοντας και κατανοώντας τις έξυπνες µεθόδους των επαγγελµατιών διαφηµιστών, µπορεί να αναπτυχθεί µια πιο επαρκής κριτική κατανόηση, ιδιαίτερα στο χώρο του σχηµατισµού συνεπαγωγών (Phillips & McQuarrie, 2004; Langrehr, 2003). Ειδικότερα, µια κριτική εκπαίδευση στον γραµµατισµό της εικόνας, θα βοηθήσει τους µαθητές/ριες να αναπτύξουν αντιστάσεις και να µην χειραγωγούνται, να διακρίνουν και να αµφισβητούν, να έχουν τις απαραίτητες δεξιότητες για να αποκτήσουν πρόσβαση στις νέες µορφές εργασίας, να µπορούν να λένε τη γνώµη τους, να διαπραγµατεύονται και να βλέπουν κριτικά τις συνθήκες της εργασίας τους (The New London Group, 2000). Ο Umberto Eco, συνηγορώντας στην άποψη του κριτικού οπτικού γραµµατισµού, αναφέρει ότι: «Ένας δηµοκρατικός πολιτισµός θα σωθεί µόνο αν µετατρέψει τη γλώσσα της εικόνας σε κίνητρο για κριτική σκέψη κι όχι σε πρόσκληση για ύπνωση» (1979). 2. Μεθοδολογία Οι Freire & Macedo υποστηρίζουν ότι η ανάγνωση συνυφαίνεται µε τη γνώση του κόσµου, εµπλέκει την κριτική αντίληψη, την ερµηνεία και την επαναγραφή αυτού που διαβάζεται (Freire & Macedo, 1987) καθώς δε γλώσσα και πραγµατικότητα αλληλεπιδρούν δυναµικά, η κριτική ανάγνωση ενός κειµένου σηµαίνει κατανόηση της σχέσης µεταξύ κειµένου και κοινωνικού πλαισίου (1987). Ο µαθητής/ρια είναι το υποκείµενο της διαδικασίας της µάθησης ως πράξης γνώσης και δηµιουργίας και όχι το αντικείµενο µιας µάθησης που τον/ την θεωρεί ως άδειο δοχείο προς πλήρωση από τον δάσκαλο (Freire & Macedo, 1987; Baynham, 2002). Σκοπός της εργασίας ήταν η ανάπτυξη δεξιοτήτων για κριτική αναλυτική προσέγγιση έντυπων διαφηµίσεων από παιδιά ΣΤ ηµοτικού µε έµφαση στη διερεύνηση της λειτουργίας του οπτικού τρόπου στη συγκρότηση του διαφηµιστικού µηνύ- µατος, η αφύπνισή τους, όσο αυτό ήταν δυνατόν µε βάση το χρόνο που διατέθηκε στη διδακτική παρέµβαση, έτσι ώστε αυτά να αντιµετωπίζουν τέτοιου είδους κείµενα µε βάση τη λογική και τον κριτικό λόγο και όχι τα εικονικά επιφαινόµενά τους που προκαλούν υποσυνείδητες, συναισθηµατικές και άλογες αντιδράσεις. Το Παιδαγωγικό Πλαίσιο της διδασκαλίας βασίστηκε στην πρόταση των Πολυγραµµατισµών (Multiliteracies), σύµφωνα µε την οποία, εκτός από την γλωσσική ανάλυση, γίνονται πραγµατολογικές, κοινωνιολογικές και σηµειωτικές αναλύσεις, που όλες µαζί συνεισφέρουν στην κατανόηση εικόνων, πινάκων, διαγραµµάτων, σχεδίων κλπ., στοιχείων που υπάρχουν σε ένα σύγχρονο πολυτροπικό κείµενο, όπως είναι το

5 διαφηµιστικό κείµενο (Cope & Kalantzis, 2000). Λόγω, όµως, του περιορισµένου χρόνου, περιέλαβε 3 από τα 4 στάδια, δηλαδή την Πρακτική µέσω Καταστάσεων (Situated Practice), την Ανοιχτή ιδασκαλία (Overt Instruction) και την Κριτική Πλαισίωση (Critical Framing), χωρίς να περιληφθεί η Πρακτική Μετασχηµατισµού (Transformed Practice). Περιείχε στοιχεία από την Πρακτική µέσω Καταστάσεων, διότι χρησιµοποίησε ως υλικό έντυπες διαφηµίσεις ( ιαθέσιµα σχέδια νοήµατος), οι οποίες ανήκουν στον κόσµο της εµπειρίας των µαθητών/ριών. Ήταν Ανοιχτή ιδασκαλία, διότι ασχολήθηκε µε την συστηµατική ανάλυση και κατανόηση των διαφηµίσεων και των διαδικασιών σχεδιασµού τους και διότι εισήγαγε τους µαθητές/ ριες, στο µέτρο του δυνατού και λαµβάνοντας υπόψη την ηλικία τους, σε «µεταγλωσσικούς» όρους σχετικά µε την έντυπη διαφήµιση. Ήταν Κριτική, διότι, µέσα από την ανάλυση την διαφήµισης, οι µαθητές/ ριες αποστασιοποιήθηκαν από αυτή και την ερµήνευσαν κριτικά µέσα στο κοινωνικό συγκείµενο που την παρήγαγε. Το Μοντέλο ιδασκαλίας ακολούθησε τη διδακτική αρχή της «εξατοµικευµένης υποστήριξης και φθίνουσας καθοδήγησης» (fading scaffolding), που απορρέει από τη θεωρία της Ζώνης Επικείµενης Ανάπτυξης (Vygotsky, 1993). Μεθοδολογικά, η διδακτική πρόταση περιλάµβανε αρχικό και τελικό ερωτηµατολόγιο και µικρής χρονικής διάρκειας (4 διδακτικά δίωρα) διδακτική παρέµβαση. Την πειραµατική οµάδα αποτέλεσαν οι 16 µαθητές/ριες της ΣΤ τάξης του 33ου ηµοτικού Σχολείου Λάρισας. Το σχολείο είναι δηµόσιο και βρίσκεται σε µια συνοικία της πόλης που κατοικείται από ανθρώπους της εργατικής και µεσαίας τάξης καθώς και από τσιγγάνους και µετανάστες από βαλκανικές χώρες (κυρίως από την Αλβανία). Ως υλικό της έρευνας χρησιµοποιήθηκαν διαφηµίσεις καταναλωτικών προϊόντων ευρείας κλίµακας, οι οποίες στοχεύουν σε κοινά ανηλίκων και διαµορφώνουν καταναλωτικά πρότυπα καθώς και διαφηµίσεις Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, ώστε να διερευνηθεί συγκριτικά η οργάνωση του διαφηµιστικού µηνύµατος προς το σκοπούµενο καταναλωτικό πρότυπο. Το υλικό που χρησιµοποιήθηκε τόσο στο αρχικό και τελικό ερωτηµατολόγιο όσο και στη διδακτική παρέµβαση προέκυψε µετά από ανάλυση ενός µεγάλου σώµατος έντυπων διαφηµίσεων από διάφορα περιοδικά µε κριτήρια την αντιπροσωπευτικότητα και ποικιλία των τρόπων οργάνωσης του οπτικού µηνύµατος. Το σώµα των διαφηµίσεων κατατάχθηκε από τον ερευνητή-διδάσκοντα σε τρεις κύριες κατηγορίες µε βάση την Οπτική Κοινωνική Σηµειωτική (Kress & Van Leeuwen, 1996), σύµφωνα µε την οποία, η οµή του Μηνύµατος αντικατοπτρίζει τα υπονοούµενα µηνύµατα της διαφήµισης, την ιδεολογία που τη διαπερνά και τις στάσεις που

6 προσπαθεί να καλλιεργήσει στο κοινό στόχο, αλλά και στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. (βλ. Παράρτηµα Α) 1. ιαφηµίσεις ιαδραστικές Εννοιολογικές (Interactive-Conceptual) 2. ιαφηµίσεις Μη- ιαδραστικές Αφηγηµατικές (Non/Interactive-Narrative) 3. ιαφηµίσεις Εννοιολογικές Της Σύνθεσης (Conceptual-Compositional) Από αυτές τις διαφηµίσεις επιλέχθηκαν τελικά πέντε, οι οποίες αποτέλεσαν αντικείµενο ανάλυσης για να καταρτιστεί το Αρχικό Ερωτηµατολόγιο, το οποίο ήταν ίδιο µε το Τελικό Ερωτηµατολόγιο. Οι διαφηµίσεις του Αρχικού και Τελικού Ερωτηµατολογίου ήταν: Αναψυκτικό Coca-Cola light. Γαριδάκια Cheetos twisted. Ωρολόγια Tagheuer. Ηλεκτρονικό παιχνίδι Play Station Portable. Greenpeace για τα µεταλλαγµένα προϊόντα. (Βλ. παράρτηµα Β) Για τη διδακτική παρέµβαση επιλέχθηκαν, όσο αυτό ήταν δυνατό, διαφηµίσεις παρεµφερείς µε τις πέντε του ερωτηµατολογίου, αλλά και άλλες που εξυπηρετούσαν τους στόχους της ανάλυσης πολυτροπικών κειµένων, όπως είναι οι διαφηµίσεις. Η ανάλυση ακολούθησε ένα γενικό πλαίσιο µε βάση 18 περιγραφικά κριτήρια, τα οποία περιλαµβάνουν τη µορφή Αναπαράστασης, το Σκηνικό, τα Στηρίγµατα και τον ή τους ράστες, τη Σύνθεση κάθε εικόνας και τη Σχέση µεταξύ των αναπαριστώµενων δραστών µε τον θεατή, όπως αυτή κωδικοποιείται µέσω της Άποψης, της Απόστασης και της Επαφής (Jewitt & Oyama, 2002; Kress & Van Leeuwen, 1996). Με βάση αυτό το πλαίσιο, οι διαφηµίσεις του αρχικού ερωτηµατολογίου, καθώς και αυτές της διδακτικής παρέµβασης, αφού αναλύθηκαν ξεχωριστά η καθεµία, καθοδήγησαν τη σύνταξη του ερωτηµατολογίου. Η δοµή του Ερωτηµατολογίου στηρίχθηκε στο πλαίσιο κριτικής ανάλυσης µηνυµάτων (Considine & Haley, 1999, όπως αναφέρεται από Pailliotet, 2001). Συγκεκριµένα, διερευνήθηκαν ο ποµπός του µηνύµατος και το στοχούµενο κοινό, ο σκοπός της διαφήµισης και η δοµή του διαφηµιστικού µηνύµατος τόσο από άποψη µορφής και σύνθεσης περιεχοµένου, όσο και στο επίπεδο των αξιών και της ιδεολογίας που φέρει. Το ερωτηµατολόγιο συγκροτήθηκε µε ανοικτές ερωτήσεις, ώστε να αφεθούν τα παιδιά να εκφράσουν αυτό που σκέφτονταν εκείνη τη στιγµή µε το δικό τους τρόπο (Javeau, 2000), όπως το αντιλαµβάνονταν και το ερµήνευαν στον περιορισµένο χρόνο που τους δόθηκε, έτσι ώστε να διαφανεί µε ποιον τρόπο και σε ποια έκταση εµπλέκονται στην «ανάγνωση» ενός διαφηµιστικού κειµένου σε συνθήκες που να πλησιάζουν περισσότερο στις πραγµατικές, δηλαδή χαµηλή ανάµιξη, φευγαλέος τρόπος επαφής, πληροφοριακή υπερφόρτωση και περισπάσεις. Στο τελικό

7 ερωτηµατολόγιο ο χρόνος που διατέθηκε ήταν ο ίδιος µε το αρχικό, όµως σ αυτή τη φάση το ζητούµενο ήταν να διαφανεί εάν οι µαθητές/ ριες είχαν, µετά τη διδακτική παρέµβαση, αποκτήσει ένα εργαλείο «ανάγνωσης» και ερµηνείας τέτοιων κειµένων εάν, δηλαδή, ήταν πλέον «υποψιασµένοι/ ες» απέναντι σ αυτά και, συνεπώς, εάν αυξήθηκε η κριτική τους στάση απέναντι στα διαφηµιστικά µηνύµατα. ύο εβδοµάδες πριν την διδακτική παρέµβαση δόθηκε στους µαθητές/ριες το Αρχικό Ερωτηµατολόγιο και µία εβδοµάδα µετά τη διδακτική παρέµβαση δόθηκε το Τελικό Ερωτηµατολόγιο. Οι Στόχοι της ιδακτικής Παρέµβασης ήταν να γνωρίσουν οι µαθητές/ ριες, µέσω της ανάλυσης, πώς κατασκευάζεται µια διαφήµιση, να µάθουν να «διαβάζουν»- αναλύουν διαφηµίσεις, να κατανοήσουν το ρόλο της και το σκοπό της, τη σχέση στοιχείων της µε το κοινό-στόχο, τους µηχανισµούς πειθούς, να συσχετίσουν τον τρόπο οργάνωσης του οπτικού και γλωσσικού µηνύµατος µιας διαφήµισης µε τον σκοπό της, να υιοθετήσουν κριτική στάση προς τη διαφήµιση, να αναπτύξουν κριτική σκέψη και να µάθουν να «διαβάζουν πίσω από τις γραµµές». Η διδακτική παρέµβαση εστιάστηκε στην κριτική ανάλυση του διαφηµιστικού µηνύµατος και στην ερµηνεία του (δηλαδή πώς φτιάχνεται µια διαφήµιση, σε ποιον απευθύνεται, ποιες στάσεις, αξίες και ιδεολογία προσπαθεί να περάσει στους ανθρώπους). Η παρέµβαση επικεντρώθηκε κυρίως στη οµή του µηνύµατος, χωρίς να παραλείπει το «Ποιος», «σε Ποιον» και το «Γιατί» του µηνύµατος. Στις διδασκαλίες χρησιµοποιήθηκε υπολογιστής, projector και µεγάλη οθόνη, ενώ οι αναλύσεις των διαφηµίσεων και οι δραστηριότητες έγιναν µε το πρόγραµµα PowerPoint. ιδακτική Παρέµβαση 1 ο ιδακτικό ίωρο Στόχος του πρώτου διδακτικού δίωρου ήταν η διερεύνηση των γνώσεων των µαθητων/ριών για τη διαφήµιση, η παρουσίαση των βασικών χαρακτηριστικών µιας έντυπης διαφήµισης καθώς και η γνωριµία/επαφή τόσο µε την ορολογία/µεταγλώσσα των δοµικών χαρακτηριστικών των έντυπων διαφηµίσεων (σύνθηµα, λογότυπος, εικόνα, πληροφοριακό κείµενο, σύµβολα) όσο και τη µέθοδο ανάλυσης του οπτικού µηνύµατος. Στην αρχή έγινε σύντοµη συζήτηση µε όλη την τάξη για τη διαφήµιση στη ζωή µας, για το τι γνωρίζουν για τη διαφήµιση, τι πιστεύουν ότι είναι η διαφήµιση, ποιος ο σκοπός της κλπ. Στη συνέχεια παρουσιάστηκαν (µε ppt) τα συστατικά στοιχεία της διαφήµισης και οι όροι και ονοµατολογίες που χρησιµοποιούνται, όπως σύνθηµα (slogan), λογότυπος (logo), εικόνα, πληροφοριακό κείµενο, σύµβολα.

8 Παράδειγµα: Όνομα μοντέλου Σύνθημα Εικόνατου προϊόντος Πληροφοριακό κείμενο Λογότυπος εταιρείας κατασκευής Εικόνα 1: Συστατικά στοιχεία έντυπης διαφήµισης. Οι υπερσύνδεσµοι παραπέµπουν στις εξηγήσεις των όρων. Κατόπιν δόθηκε Φύλλο Εργασίας, στο οποίο κάθε οµάδα συµπλήρωσε τα συστατικά στοιχεία τριών έντυπων διαφηµίσεων που τους δόθηκαν. Η δραστηριότητα αυτή ολοκληρώθηκε µε ευκολία από όλα τα παιδιά. Το 1ο διδακτικό δίωρο ολοκληρώθηκε µε παρουσίαση ανάλυσης διαφήµισης µε βάση την Οπτική Κοινωνική Σηµειωτική. Αυτό κρίθηκε απαραίτητο για να εισαχθούν οι µαθητές/ριες σε έναν τρόπο δοµηµένης ανάλυσης εικόνων αλλά και διαφηµίσεων. Η µεθοδολογία που ακολουθήθηκε στην παρουσίαση περιλάµβανε ένα αρχικό ερώτηµα, την απάντηση και την γενίκευση ή ερµηνεία. Παράδειγµα: Στην αρχική οθόνη εµφανίζονταν οι διαφηµίσεις. Στη συνέχεια ακολουθούσε το ερώτηµα προς προβληµατισµό. Οι µαθητές/ριες καλούνταν να παρατηρήσουν την εικόνα και να εικάσουν ή να δώσουν µια απάντηση, µε όποιον τρόπο µπορούσαν. Στη συζήτηση που ακολουθούσε ο διδάσκοντας µε κατάλληλες ερωτήσεις προσπαθούσε να οδηγήσει τους µαθητές/ριες στη σωστή απάντηση. Αν τα παιδιά αδυνατούσαν να δώσουν απάντηση, τότε αυτή εµφανιζόταν στην οθόνη και ο διδάσκοντας την εξηγούσε στα παιδιά. Στη συνέχεια ο διδάσκοντας προσπαθούσε να εκµαιεύσει από τα παιδιά µία ερµηνεία ή µία γενίκευση. Αυτή η ερµηνεία εµφανιζόταν κατόπιν στην οθόνη.

9 Παράδειγµα: A. Μορφή Αναπαράστασης. Τιβλέπουμε να υπάρχει στην εικόνα κάθε διαφήμισης; Υπάρχει ένα μέρος (σκηνικό), κάποια πράγματα(αντικείμενα) και άνθρωποι (δράστης/ες)(ή μπορεί και όχι) Σχεδόνσε όλες τις διαφημίσεις μπορούμε να διακρίνουμε αυτά τα στοιχεία, δηλαδή Σκηνικό, Αντικείμενα και Δράστης/ες. Εικόνα 2: Παράδειγµα διδακτικής προσέγγισης. 2 ο ιδακτικό ίωρο Στόχος του 2ου διδακτικού δίωρου ήταν η καθοδηγηµένη ανάλυση ιαδραστικής και Εννοιολογικής (Interactive & Conceptual) και Μη- ιαδραστικής και Αφηγηµατικής (Non-Interactive & Narrative) διαφήµισης. Με τον τρόπο που προαναφέρθηκε παρουσιάστηκε µια διαφήµιση ιαδραστική και Εννοιολογική (Interactive & Conceptual). Τα παιδιά παρακολούθησαν πώς εφαρµόζονται στην πράξη αυτά που είχαν µάθει στο προηγούµενο δίωρο. Η παρουσίαση έγινε µε πολλή συζήτηση. Οι µαθητές/ριες ωθούνταν να λένε αυτό που σκέφτονταν όπως το έβλεπαν, όπως το ένιωθαν. Τονίστηκε ότι δεν υπάρχουν λανθασµένες απαντήσεις, αλλά η από κοινού προσπάθεια είναι να φτάσουµε σε µία ερµηνεία, µε βάση βέβαια την Οπτική Κοινωνική Σηµειωτική (για την ορολογία Οπτική Κοινωνική Σηµειωτική δεν έγινε καµία απόπειρα να εξηγηθεί στα παιδιά). Οι µαθητές/ριες έδειξαν µεγάλη διάθεση και το µάθηµα τους φάνηκε ενδιαφέρον, αν κρίνουµε απ το επίπεδο προσοχής που διαπιστώθηκε. Στη συνέχεια, έγινε ανάλυση παρόµοιας διαφήµισης. Αυτή τη φορά οι µαθητές/ριες είχαν Φύλλο Εργασίας, στο οποίο υπήρχαν οι ερωτήσεις που προβάλλονταν στην οθόνη. Οι µαθητές/ριες συνεργάζονταν µεταξύ τους και µε τον διδάσκοντα για να απαντήσουν στις ερωτήσεις, οι οποίες (απαντήσεις) στη συνέχεια προβάλλονταν στην οθόνη.

10 Παράδειγµα: Επαφή Οάνδρας μας κοιτάζει στα μάτια.η έκφραση στο πρόσωπό του δείχνει ηρεμία. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Επαφή Αυτόσηµαίνει ότι θέλει ή «ζητάει» κάτι από εµάς. Θέλει να αναπτύξουµε µια φανταστική σχέση µαζί του. Αυτού του είδους οι εικόνες ονοµάζονται εικόνες «ζήτηση». Εικόνα 3: Παράδειγµα καθοδηγηµένης δραστηριότητας. Το 2ο διδακτικό δίωρο ολοκληρώθηκε µε την παρουσίαση, κατά τον ίδιο τρόπο που περιγράφηκε ανωτέρω, του τρόπου ανάλυσης µιας διαφήµισης Μη- ιαδραστικής και Αφηγηµατικής (Non-Interactive & Narrative). 3 ο ιδακτικό ίωρο Το 3 ο διδακτικό δίωρο ξεκίνησε µε καθοδηγηµένη ανάλυση µιας διαφήµισης Μη- ιαδραστικής και Αφηγηµατικής (Non-Interactive & Narrative), µε Φύλλο Εργασίας µε τον τρόπο που περιγράφηκε παραπάνω. Στη συνέχεια έγινε παρουσίαση διαφόρων διαφηµίσεων, στις οποίες επικεντρωνόµασταν σε κάποια στοιχεία τους από το Νόηµα της Σύνθεσης, καθώς και διαφηµίσεων από Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και διάκρισή τους από τις καταναλωτικές-εµπορικές. Η ανάλυση έγινε υπό µορφή καθοδηγηµένης δραστηριότητας µε τη χρήση projector και µε Φύλλο Εργασίας. 4 ο ιδακτικό ίωρο Στο τελευταίο δίωρο οι µαθητές/ριες ασχολήθηκαν µε δύο δραστηριότητες, στις οποίες η καθοδήγηση από µέρους του διδάσκοντα ήταν πολύ µικρή και στόχος ήταν να αναλύσουν µόνοι/ες τους µια διαφήµιση και να απαντήσουν σε ερωτήσεις καθώς και να συντάξουν οι ίδιοι τις ερωτήσεις, αφού αναλύσουν τη διαφήµιση. Στην πρώτη δραστηριότητα όλες οι οµάδες ανέλυσαν την ίδια διαφήµιση. όθηκε σε κάθε οµάδα ασπρόµαυρο αντίγραφο της διαφήµισης, ενώ αυτή προβαλλόταν έγχρωµη στη µεγάλη οθόνη. Τους δόθηκε επίσης Φύλλο Εργασίας µε τις ερωτήσεις της ανάλυσης, καθώς και οι εκτυπώσεις των διαφανειών που είχαν παρακολουθήσει, έτσι ώστε να τις συµβουλεύονται, όταν το έκριναν σωστό. Στη δεύτερη δραστηριότητα δεν τους δόθηκαν οι ερωτήσεις σε Φύλλο Εργασίας αλλά µόνο οι άξονες ανάλυσης (σύµφωνα µε την οπτική κοινωνική σηµειωτική) µιας διαφήµισης. Τις ερωτήσεις κλήθηκαν να τις διατυπώσουν µόνοι/ες

11 τους συνεργαζόµενοι/ες µεταξύ τους και µε τον δάσκαλο όπου χρειαζόταν, αφού πρώτα ανέλυαν τη διαφήµιση. 3. Αποτελέσµατα Μία εβδοµάδα µετά από τη διδακτική παρέµβαση δόθηκε το Τελικό Ερωτηµατολόγιο. Στη συνέχεια έγινε αποδελτίωση των ερωτηµατολογίων µε ποιοτική ανάλυση περιεχοµένου των απαντήσεων των µαθητών/ριών και συγκρίθηκαν οι απαντήσεις των παιδιών πριν και µετά από τη διδακτική παρέµβαση. α. Πηγή Ποµπός του Μηνύµατος. Οι ερωτήσεις ζητούσαν την απλή αναγνώριση του ποµπού του µηνύµατος. Όσον αφορά στον Ποµπό του Μηνύµατος, τα παιδιά δεν δυσκολεύονται να τον αναγνωρίσουν σε ένα διαφηµιστικό κείµενο πρώτον, διότι ούτως ή άλλως και ο ίδιος επιζητεί να είναι όσο το δυνατόν πιο διακριτός και αναγνωρίσιµος στην αγορά (βλ. επωνυµίες Dyer, 1992 και «οπτικά σύµβολα παρουσίας» Kroeber-Riel, 1998; Oswald, 2007; Hallahan, 2000) και έτσι πάνω στο διαφηµιστικό κείµενο είναι από τα πιο προβεβληµένα στοιχεία του δεύτερον, διότι ζουν σε ένα κοινωνικό περιβάλλον, το οποίο βοµβαρδίζεται καθηµερινά µε διαφηµίσεις και έτσι έχουν ισχυρές προσλαµβάνουσες και προϋπάρχουσες γνώσεις και τείνουν να γίνουν όλο και πιο ικανά στην επεξεργασία-πρόσληψη διαφηµίσεων και ταυτόχρονα όλο και πιο αδιάφορα προς τη διαφήµιση γενικά (Phillips & McQuarrie, 2002). Αυτό διαπιστώθηκε κυρίως στο Αρχικό Ερωτηµατολόγιο. Στη διαφήµιση του Playstation υπήρξε δυσκολία στην αναγνώριση της εταιρίας που κατασκεύασε το προϊόν (38%), διότι το όνοµά της διέφερε απ αυτό του προϊόντος. Στο Τελικό παρουσιάστηκε αύξηση και σ αυτό (100%). β. Σκοπός του Μηνύµατος. Ο σκοπός του µηνύµατος αναγνωρίζεται επίσης µε σχετική ευκολία από τους µαθητές/ριες. Η υψηλή και χρόνια έκθεση των παιδιών σε διαφηµιστικά µηνύµατα δηµιουργεί κορεσµό αλλά και εσωτερικά αντεπιχειρήµατα (Kroeber-Riel, 1998). Στη διαφήµιση της Greenpeace τα παιδιά δυσκολεύτηκαν να αναγνωρίσουν τον σκοπό της (13%), διότι διαφέρει από τις περισσότερες καταναλωτικές. Αυτό µπορεί να αποδοθεί στο ότι αυτού του είδους οι διαφηµίσεις δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδοµένες και παρεκκλίνουν από το γνωστό πρότυπο. Αλλά και σ αυτή τη διαφήµιση µετά τη διδακτική παρέµβαση οι µαθητές και οι µαθήτριες παρουσίασαν σηµαντική πρόοδο στην κατανόηση του σκοπού της και σε ένα ποσοστό 50% εξήγησαν τον σκοπό αυτό µε στοιχεία από το κείµενο της διαφήµισης. («Για να πούµε όχι στα µεταλλαγµένα/να µην

12 αγοράζουµε ανθυγιεινά προϊόντα/για το περιβάλλον/ να σώσουµε τον πλανήτη», ήταν χαρακτηριστικές απαντήσεις τους.) γ. Κοινό Στόχος του ιαφηµιστικού Μηνύµατος Σ αυτό το κοµµάτι του ερωτηµατολογίου ζητούσαµε από τα παιδιά να αναγνωρίσουν το κοινό-στόχος της διαφήµισης και να τεκµηριώσουν την απάντησή τους µε στοιχεία από το «κείµενό» της, κατά την ορολογία του M.A.K. Halliday (Halliday, 1989; Baldry & Thibault, 2006). Όπως φαίνεται από τα αποτελέσµατα, τα παιδιά παρουσίασαν σηµαντική πρόοδο στη συσχέτιση στοιχείων της εικόνας της διαφήµισης µε το υπό στόχευση κοινό της. Ανέπτυξαν κριτήριο διάκρισης και κριτικής ικανότητας. Κατανόησαν ότι το εικονιστικό στοιχείο της διαφήµισης αντικατοπτρίζει την πρόθεση του διαφηµιστή να στοχεύσει σε ένα ορισµένο κοινό, αποκλείοντας άλλα (Kress & Van Leeuwen, 1996). ιεφάνη επίσης ότι οι απαντήσεις ήταν αιτιολογηµένες και όχι διαισθητικές. Για παράδειγµα, στη διαφήµιση της Cheetos στη σχετική ερώτηση µόνο 5 παιδιά (31%) εξήγησαν το υπό στόχευση κοινό της διαφήµισης µε στοιχεία από το κείµενό της στο Αρχικό Ερωτηµατολόγιο, ενώ στο Τελικό 12 παιδιά (75 %) απάντησαν ότι ο διαφηµιστής «χρησιµοποίησε κινούµενο σχέδιο, γιατί τα κινούµενα σχέδια αρέσουν στα παιδιά». Αυτό σηµαίνει την κριτική εµπλοκή των παιδιών µε το διαφηµιστικό κείµενο. δ. οµή του ιαφηµιστικού Μηνύµατος. Στην ανάλυση της δοµής του µηνύµατος ζητήθηκαν από τα παιδιά τεκµηριωµένες απαντήσεις µε βάση το «κείµενό» της, σχετικά µε πληροφορίες που δίνονται ή όχι σε µια διαφήµιση, πού µπορούν να τις βρουν, αν υποψιάζονται ότι υπάρχουν κι άλλες που δεν αναφέρονται, αν η διαφήµιση λέει την αλήθεια ή τα παραπλανά, αν έχουν αγοράσει το συγκεκριµένο προϊόν ή θα το αγόραζαν, αν κατανοούν τη σχέση στοιχείων της δοµής της µε την πρόθεση του διαφηµιστή να δηµιουργήσει συνεπαγωγές και να τα οδηγήσει σε θετική στάση προς το προϊόν. Τα αποτελέσµατα έδειξαν αύξηση σε όλα τα επιµέρους στοιχεία της ανάλυσης και ερµηνείας του διαφηµιστικού κειµένου. ιαπιστώθηκε αυξηµένη κριτική, αµφισβήτηση και δυσπιστία ως προς τη διαφήµιση, πράγµα που σηµαίνει ότι µετά τη διδακτική παρέµβαση οι µαθητές/ριες κατανόησαν το σκόπιµο του διαφηµιστικού µηνύµατος και υιοθέτησαν µια πιο κριτική στάση προς αυτό. Αυτό αποδεικνύεται από την ποιότητα των απαντήσεών τους στα επιµέρους σηµεία της ανάλυσης. Για παράδειγµα, στην ερώτηση: «Αν υπάρχουν κι άλλες πληροφορίες για το προϊόν (Cheetos food) που δεν τις αναφέρει η διαφήµιση», στο Αρχικό Ερωτηµατολόγιο το 69% το πιστεύει, µε τα κορίτσια να παρουσιάζονται πιο δύσπιστα από τα αγόρια, ενώ στο Τελικό το ποσοστό φτάνει το 100%.

13 Αναγνώρισαν ότι τα διαφηµιστικά µηνύµατα είναι κατασκευασµένα για να τους αποκρύψουν, ή τουλάχιστον να µην τους αποκαλύψουν όλη την αλήθεια για το διαφηµιζόµενο προϊόν. Για παράδειγµα στην ερώτηση: «Για ποιο λόγο η διαφήµιση δεν αναφέρει όλες τις πληροφορίες για το προϊόν», στο Αρχικό Ερωτηµατολόγιο τα 3/16 των παιδιών (19%) αναφέρουν ως λόγο «την πρόθεση της εταιρείας να τους κρύψει κάτι», ενώ στο Τελικό τα 13/16 των παιδιών (81%) αναγνωρίζει την προσπάθεια της εταιρείας να «τα κάνει να αγοράσουν χωρίς σκέψη και χωρίς όλες τις πληροφορίες για το προϊόν». Παρουσιάστηκε, επίσης, το εξής παράδοξο στην ερώτηση: «Αν δοκίµασαν το προϊόν (cheetos)». Τα 13/16 (81%) στο Αρχικό Ερωτηµατολόγιο δήλωσαν ότι το είχαν δοκιµάσει, ενώ στο Τελικό τα 6/16 (38%) δήλωσαν το ίδιο. Μια πιθανή ερµηνεία αυτής της αναντιστοιχίας είναι ότι τα παιδιά ενδεχοµένως κατανόησαν ότι το προϊόν δεν είναι υγιεινό και ότι µπορεί να αλλάξουν στάση στο µέλλον. Η ίδια αναντιστοιχία παρατηρήθηκε και στη διαφήµιση της Coca-Cola, µε µικρότερη απόκλιση στα ποσοστά (94%: Αρχικό, 88%: Τελικό). Κατανόησαν επίσης στοιχεία της Κοινωνικής Σηµειωτικής, όπως, για παράδειγµα, την επαφή. Στην ερώτηση (Coca-Cola): «Γιατί ο διαφηµιστής παρουσιάζει την κοπέλα να µας κοιτάζει στα µάτια;», στο Αρχικό Ερωτηµατολόγιο καµία απάντηση δεν ήταν σωστή, ενώ στο Τελικό τα 11/16 (69%) των παιδιών απάντησαν: «Γιατί ζητάει/θέλει µια σχέση φιλική µαζί µας». Στη διαφήµιση της Taghueur τα 14/16 (88%) των παιδιών αιτιολογεί οµοίως. Αυξήθηκε, τέλος, η εµπλοκή τους µε το κείµενο της διαφήµισης. Για παράδειγµα, στη διαφήµιση της Greenpeace και στην ερώτηση: «Τι πιστεύετε ότι θέλει να πει αυτή η διαφήµιση σε σας, όπως τη βλέπετε ως εικόνα και µε τα λόγια της;», στο Αρχικό Ερωτηµατολόγιο τα 3/16 (19%) απαντούν «να προσέχουµε / να µην αγοράζουµε ό,τι να ναι / να µην αγοράζουµε µεταλλαγµένα», ενώ στο Τελικό τα 11/16 (69%) απαντούν: «να µην αγοράζουµε προϊόντα που δεν γνωρίζουµε, γιατί θα περιέχουν µεταλλαγµένους οργανισµούς / να πούµε όχι στα µεταλλαγµένα / να διώξουµε τα µεταλλαγµένα / να µην πιστεύουµε / να µην αγοράζουµε ό,τι να ναι». 4. Συζήτηση Συµπεράσµατα. Η διδακτική παρέµβαση ήταν προσανατολισµένη, κατά κύριο λόγο, στην ανάλυση και ερµηνεία της οµής του µηνύµατος. Το βάρος της ανάλυσης, όπως προαναφέρθηκε, έπεσε στην εικόνα του διαφηµιστικού µηνύµατος, αλλά ως ένα σηµαντικό βαθµό αναλύθηκε και το λεκτικό κείµενο, κυρίως στις περιπτώσεις όπου το λεκτικό µήνυµα ερµηνεύει το οπτικό. Μέσα από τη ιδακτική Παρέµβαση τα παιδιά διδάχτηκαν

14 τον τρόπο ανάλυσης µιας εικόνας (µιας διαφήµισης στην προκείµενη περίπτωση), αλλά κυρίως την ερµηνεία της δοµής της. Από αυτή την άποψη εξασκήθηκαν, αφενός, στον Οπτικό Γραµµατισµό διότι διδάχθηκαν τρόπους ανάλυσης εικόνας µε βάση τη θεωρία αυτή, αφετέρου στον Κριτικό Γραµµατισµό. Τα παιδιά αναγνώρισαν ότι ο σκοπός του διαφηµιστικού µηνύµατος είναι το κέρδος. Βέβαια και στο αρχικό ερωτηµατολόγιο τα παιδιά αναγνώρισαν τον σκοπό, όµως δεν ήταν σε θέση να συνδέσουν τον σκοπό µε στοιχεία από τη γενική δοµή του µηνύµατος. Στο τελικό ερωτηµατολόγιο φάνηκε ότι έχουν κάνει αυτή τη σύνδεση. Αναγνώρισαν την προσπάθεια του διαφηµιστή, µέσω του διαφηµιστικού κειµένου, να τους οδηγήσει σε θετική απόφαση µε βάση το συναίσθηµα και όχι τη λογική. Έδιναν απαντήσεις τεκµηριωµένες µε στοιχεία από το διαφηµιστικό κείµενο. Αναγνώρισαν τα πιο προβεβληµένα στοιχεία του διαφηµιστικού κειµένου και τον λόγο ανάδειξής τους. Κατανόησαν ότι δεν δίνονται όλες οι πληροφορίες για ένα προϊόν και έµαθαν πώς και πού θα τις βρουν. Κατανόησαν ως ένα βαθµό στοιχεία της Οπτικής Κοινωνικής Σηµειωτικής, όπως: επαφή, απόσταση, άποψη, γωνία λήψης, βλέµµα, προβολή, περιχάραξη, καθώς και τα νοήµατα που αυτά φέρουν. Αύξησαν το βαθµό εµπλοκής τους µε το διαφηµιστικό κείµενο κι αυτό σηµαίνει ότι δεν προσλαµβάνουν τα µηνύµατα αυτού του είδους παθητικά αλλά ενεργητικά και κριτικά. Η ιδακτική Παρέµβαση σχεδιάστηκε µε σκοπό την ανάπτυξη κριτικού οπτικού γραµµατισµού µε βάση την Οπτική Κοινωνική Σηµειωτική. εδοµένων των στόχων που τέθηκαν, τα αποτελέσµατα φαίνεται ότι είναι ενθαρρυντικά. Αν και το δείγµα ήταν µικρό (µία τάξη 16 µαθητών/ριών) και η χρονική διάρκεια της ιδακτικής Παρέµβασης περιορισµένη (τέσσερα διδακτικά δίωρα), εν τούτοις το εύρος της ήταν µεγάλο µε ανάλυση πέντε διαφηµίσεων από την άποψη ενός µεγάλου αριθµού αναλυτικών κριτηρίων την Κοινωνικής Σηµειωτικής. Ωστόσο, το θέµα της εργασίας, παρµένο απ την πραγµατική ζωή των παιδιών, βοήθησε στην αύξηση του ενδιαφέροντος σ όλη τη διάρκεια της παρέµβασης, διότι ο κριτικός γραµµατισµός µπορεί να συνδέσει τον σχολικό γραµµατισµό µε τον γραµµατισµό της «πραγµατικής ζωής» (Pailliotet, 2001). Φυσικά, τα αποτελέσµατα δεν µπορούν, µε βάση τα παραπάνω, να γενικευθούν. Αποτελούν, ωστόσο, ενδείξεις ότι µία ιδακτική Παρέµβαση µεγαλύτερης διάρκειας ενδέχεται να επιφέρει ακόµα καλύτερα αποτελέσµατα.

15 Αναφορές Baldry, A. & Thibault, J. P. (2006). Multimodal Transcription and Text Analysis. London: Equinox Publishing Ltd. Baynham, M. (2000). Narrative as Evidence in Literacy Research. Linguistics and Education 11(2), Baynham, M. (2002). Πρακτικές γραµµατισµού. Αθήνα: Μεταίχµιο. Bearne, E. (2003). Rethinking Literacy: Communication, Representation and Text. Reading literacy and language. November 2003, pp Chomsky, N. (2000). Εκπαίδευση χωρίς ελευθερία και κρίση. Αθήνα: Καστανιώτης. Chung, K. S. (2005). Cigarette ad Deconstruction. Art Education 58( 3), Committee on Communications (1995). Children, Adolescents and Advertising. Pediatrics 95( 2), Committee on Communications (2006). Children, Adolescents and Advertising. Pediatrics. 118(6), Cope, B. & Kalantzis, M. (2000). Multiliteracies: Literacy learning and the Design of social futures. London: Routlegde. Department of Education, Tasmania, School Education Division (2004). Duncum, P. (2004). Visual culture isn t just visual: Multiliteracy, multimodality and meaning. Studies in Art Education 45(3), Dyer, G. (1993). Η διαφήµιση ως επικοινωνία. Αθήνα: Πατάκης. Dyson, A. H. (1997). Writing superheroes: Contemporary childhood, popular Culture and Classroom Literacy. New York: Teachers College Press. Eco, U. (1979). The role of the reader. Bloomington: Indiana University Press. Fairclough, N., (1995). Critical Discourse Analysis. The critical study of language. London: Longman Group Ltd. Fairclough, N., (2000). Multiliteracies and Language: Orders of Discourse and Intertextuality. In B. Cope & M. Kalantzis (eds), Multiliteracies: Literacy learning and the Design of social futures. (pp ). London: Routlegde. Flitner, A. (1998). Αυταρχική ή Φιλελεύθερη Αγωγή; Κριτική θεώρηση των προβληµάτων της σύγχρονης παιδαγωγικής. Αθήνα: Τυπωθήτω. Freire, P & Macedo, P. (1987). Literacy: Reading the world and the word. London: Routledge and Kegan Paul Ltd. Gee, P. J. (2000). New People in the New Worlds. Networks, the New Capitalism and Schools. In B. Cope & M. Kalantzis (eds), Multiliteracies: Literacy learning and the Design of social futures. (pp ). London: Routlegde.

16 Giroux, A. H. (1987). Literacy and the Pedagogy of Political Empowerment. In P. Freire, & P. Macedo(eds), Literacy: Reading the world and the word. (pp. 1-27). London: Routledge and Kegan Paul Ltd. Hagood, C. M. (2003). New Media and online Literacies: No age left behind, Reading Research Quarterly 38, Hall, K. (1998). Critical Literacy and the Case for it in the Early Years of School, Language, Culture and Curriculum 11, No 2, pp Hallahan, K. (2000). Enhancing Motivation, Ability, and Opportunity to Process Public Relations Messages. Public Relations Review 26(4), Halliday, M. A. K. (1978). Language as Social Semiotic. London: Edward Arnold. Hobbs, R. (1998). The Seven Great Debates in the Media Literacy Movement. Journal of Communication,Winter 1998, pp Javeau, C. (2000). Η Έρευνα µε ερωτηµατολόγιο. Το εγχειρίδιο του καλού ερευνητή. Αθήνα: Τυπωθήτω-Γιώργος αρδανός. Jewitt, C. & Oyama, R. (2002). Visual Meaning: a Social Semiotic Approach. In T. Van Leeuwen & C. Jewitt (eds), Handbook of Visual Analysis. (pp ). London: SAGE Publications Ltd. Kellner, D. (1998). Multiple Literacies and Critical Pedagogy in a Multicultural Society. Educational Theory 48(1), Kress, G. & Van Leeuven, T. (1996). Reading images: The grammar of visual design. London: Routledge. Kress, G. (2003). Literacy in the new media age. London: Routledge. Kroeber-Riel, W. (1998). Στρατηγική και Τεχνική της ιαφήµισης. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Kubey, R. (2004). What is Media Literacy and Why is it Important?. Television Quarterly 34, Langrehr, D. (2003). From a semiotic perspective: Inference formation and the critical comprehension of television advertising. Reading Online, 6(9). Available: Luke, C. (2000). Cyber-Schooling and Technological Change. Multiliteracies for New Times. In B. Cope & M. Kalantzis (eds), Multiliteracies: Literacy learning and the Design of social futures. (pp ). London: Routlegde. McLaren, L. P. (1998). Culture or Canon? Critical Pedagogy and the Politics of Literacy. Harvard Educational Review 58(2), pp Moore, S. E. (2004). Children and the Changing World of Advertising. Journal of Business Ethics 52,

17 Nawathe, A., Gawande, R., Dethe, S. (2007). Impact of Advertising on Children s Health. International Marketing Conference on Marketing and Society, 8-10 April Advertising and Society, part 4, pp New London Group (2000). A Pedagogy of Multiliteracies Designing social futures. In B. Cope & M. Kalantzis (eds), Multiliteracies: Literacy learning and the Design of social futures. (pp. 9-37). London: Routlegde. Oswald, R, L. (2007). Semiotics and Strategic Brand Management. Marketing Semiotics. Available: Pailliotet, A. W. (2001). Critical media literacy and values: Connecting with the 5 Ws. Exploring Values Through Literature, Multimedia and Literacy Events. Chapter 2. International Reading Association, pp Peters, M. & Lankshear, C. (1995). Critical Literacy and Digital Texts. Educational Theory 45 (4), Phillips, J. B., & McQuarrie, F. E. (2002). The Development, Change, and Transformation of Rhetorical Style in Magazine Advertisements Journal o Advertising 31( 4), Phillips, J. B., & McQuarrie, F. E. (2004). Beyond visual metaphor: A new typology of visual rhetoric in advertising. Marketing Theory 4(1/2), Ramonet, I. (2000). Η τυραννία των ΜΜΕ. Αθήνα: Πόλις. Semali, L. (2001). Defining New Literacies in Curricular Practice. Reading Online, 5(4). Available:http://www.readingonline.org/newliteracies/lit_index.asp?HREF=semali1/index.html. Semali, L. (2003). Ways with visual languages: Making the case for critical media literacy. Clearing House 76 (6), Vygotsky, L. (1993). Σκέψη και Γλώσσα. (β έκδοση). Αθήνα: Γνώση. Βρύζας, Κ. (1997). Μέσα Επικοινωνίας και Παιδική Ηλικία. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Μπαµπαλιούτας Ι..,(2007). Παραγωγή διδακτικού υλικού για την ανάπτυξη κριτικού οπτικού γραµµατισµού µέσα από έντυπα διαφηµιστικά κείµενα σε µαθητές/ριες ΣΤ τάξης ηµοτικού. Βόλος. (αδηµοσίευτη διπλωµατική εργασία στο Π.Μ.Σ. «Σύγχρονα περιβάλλοντα µάθησης και παραγωγή διδακτικού υλικού» του Π.Θ.). Βόλος : Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας.

18 Ευχαριστίες Ευχαριστώ ιδιαίτερα τον κ. Χανιωτάκη Νικόλαο, λέκτορα του ΠΤ Ε του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας και συνεπιβλέποντα καθηγητή, για την εποικοδοµητική συνεργασία που είχαµε και τη θετική συνεισφορά του κατά τη διάρκεια εκπόνησης της πτυχιακής εργασίας. Ευχαριστώ επίσης το δάσκαλο κ. Πρασσά Σωτήριο καθώς και τους µαθητές και τις µαθήτριες της ΣΤ τάξης του 33 ου ηµοτικού Σχολείου Λάρισας του σχολικού έτους , που βοήθησαν µε τη συµµετοχή τους να «φωτιστεί» ένα σηµαντικό ζήτηµα, όπως αυτό του κριτικού γραµµατισµού. Παράρτηµα Α Κατηγοριοποίηση των έντυπων διαφηµίσεων που χρησιµοποιήθηκαν στη διδακτική παρέµβαση. 1. ιαδραστικές και Εννοιολογικές ιαφηµίσεις. (Interactive & Conceptual Ads).

19 2. Μη- ιαδραστικές και Αφηγηµατικές ιαφηµίσεις. (Non-Interactive & Narrative Ads). 3. Εννοιολογικές και ιαφηµίσεις της Σύνθεσης (Conceptual & Compositional Ads).

20 Παράρτηµα Β Οι διαφηµίσεις που χρησιµοποιήθηκαν στο Αρχικό και Τελικό Ερωτηµατολόγιο. 1. Playstation Portable. 2. Cheetos twisted 3. TagHeuer. 4. Coca-Cola light. 5. Greenpeace.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. Κωνσταντίνα Παπακώστα. Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. Κωνσταντίνα Παπακώστα. Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ «Πρωτάθλημα Αρχαίων Ελληνικών» Κωνσταντίνα Παπακώστα Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία περιγράφει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch

Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΠΕ 19 Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Ενότητα Προγραµµατισµός στο ηµοτικό (Ε και

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Από την παιδαγωγική του γραμματισμού στους πολυγραμματισμούς: νέες τάσεις, διαστάσεις και προοπτικές στη διδασκαλία της γλώσσας.

Από την παιδαγωγική του γραμματισμού στους πολυγραμματισμούς: νέες τάσεις, διαστάσεις και προοπτικές στη διδασκαλία της γλώσσας. Σωφρ. Χατζησαββίδης Από την παιδαγωγική του γραμματισμού στους πολυγραμματισμούς: νέες τάσεις, διαστάσεις και προοπτικές στη διδασκαλία της γλώσσας. Από την Επικοινωνιακή Προσέγγιση στην παιδαγωγική των

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη 33 Πρόταση διδασκαλίας με τη χρήση των ΤΠΕ στο μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος της Δ τάξης Δημοτικού: Μαθαίνω για τα σημαντικά έργα που υπάρχουν στην Ελλάδα μέσα από το google earth Καρτσιώτου Θωμαϊς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ 2008 Ερευνητικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε Δημοτικά Σχολεία της Ελλάδος 70 Ο Δημοτικό Σχολείο Αθήνας Δημοτικό Σχολείο Μαγούλας ( Νομού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο της Έννοιας του Γραμματισμού

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο της Έννοιας του Γραμματισμού Εισαγωγή Παιδαγωγικό Υπόβαθρο της Έννοιας του Γραμματισμού Ο όρος γραμματισμός αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να διαβάζει και να γράφει. Τον 19 ο αιώνα στις δυτικού τύπου κοινωνίες ως εγγράμματο

Διαβάστε περισσότερα

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Εφαρµογή Μεθοδολογίας Υλοποίησης Η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε είναι η µεθοδολογία του ερευνητικού προγράµµατος Ο ΥΣΣΕΑΣ. Με βάση αυτό σχεδιάστηκαν τέσσερις τηλεδιασκέψεις. Τα στάδια υλοποίησης των

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οπτικός εγγραμματισμός μαθητών δημοτικού με τη χρήση συνεργατικού περιβάλλοντος μάθησης (wiki)

Οπτικός εγγραμματισμός μαθητών δημοτικού με τη χρήση συνεργατικού περιβάλλοντος μάθησης (wiki) 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Διδακτική της Πληροφορικής» Φλώρινα, 20-22 Απριλίου 2012 Οπτικός εγγραμματισμός μαθητών δημοτικού με τη χρήση συνεργατικού περιβάλλοντος μάθησης (wiki) Α. Τσίγκου 5 ο Δημοτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Αναλύοντας κείμενα και εικόνες για την έννοια της περιοδικότητας στα σχολικά βιβλία

Αναλύοντας κείμενα και εικόνες για την έννοια της περιοδικότητας στα σχολικά βιβλία Αναλύοντας κείμενα και εικόνες για την έννοια της περιοδικότητας στα σχολικά βιβλία Βασιλική Σπηλιωτοπούλου Παιδαγωγικό Τμήμα ΑΣΠΑΙΤΕ Μεταδιδάκτωρ ερευνήτρια: Χρυσαυγή Τριανταφύλλου Οι άνθρωποι από πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές προσεγγίσεις υποψηφίων καθηγητών Πληροφορικής

Διδακτικές προσεγγίσεις υποψηφίων καθηγητών Πληροφορικής Διδακτικές προσεγγίσεις υποψηφίων καθηγητών Πληροφορικής Μαρία Κορδάκη 1. Εισαγωγή Η διερεύνηση των διδακτικών προσεγγίσεων που αναπτύσσονται από τους καθηγητές σε κάθε γνωστικό αντικείμενο καθώς και των

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Κ. Φραγκάκης, Εκπαιδευτικός ΔΕ Δ. Κολιόπουλος, Καθηγητής ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Συνοπτική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ευρήματα στην Κατανόηση της Οριζοντιότητας των Υγρών σε Νήπια, με την Αξιοποίηση Προσομοιώσεων

Νέα Ευρήματα στην Κατανόηση της Οριζοντιότητας των Υγρών σε Νήπια, με την Αξιοποίηση Προσομοιώσεων Νέα Ευρήματα στην Κατανόηση της Οριζοντιότητας των Υγρών σε Νήπια, με την Αξιοποίηση Προσομοιώσεων Φαρσάρη Ελένη 1, Πολυζώης Γεώργιος 2 farsariel@gmail.com, gpolizois@edc.uoc.gr 1 Νηπιαγωγός στο Νηπιαγωγείο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Σκοπός και στόχοι: Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες ανάπτυξης του γραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: το πάρτι

Θέµα ιερεύνησης: το πάρτι Θέµα ιερεύνησης: το πάρτι Στην διερεύνηση αυτή οι µαθητές στοχεύουν στην οργάνωση ενός πάρτι. Εκτιµώντας ότι η επιτυχία της εκδήλωσης εξαρτάται από τις ιδιαίτερες προτιµήσεις των προσκεκληµένων καλούνται

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πώς ορίζεται η Ποιότητα των διδακτικών εγχειριδίων; Η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στους σκοπούς της εκπαίδευσης και τους σκοπούς της διδασκαλίας του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Κυκλοφοριακή Αγωγή Πρόγραµµα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ιαθεµατική προσέγγιση ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 1) Γενικά Στοιχεία άσκαλοι:

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Μοντέλο Συνάθροισης Περιεχομένου για Μαθησιακά Αντικείμενα βασισμένο στα Κειμενικά Είδη

Ένα Μοντέλο Συνάθροισης Περιεχομένου για Μαθησιακά Αντικείμενα βασισμένο στα Κειμενικά Είδη Ένα Μοντέλο Συνάθροισης Περιεχομένου για Μαθησιακά Αντικείμενα βασισμένο στα Κειμενικά Είδη Γ. Βορβυλάς 1 1 Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Πανεπιστήμιο Πατρών, vorvil@upatras.gr

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 Παρουσίαση ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών, ΕΠΠΣ-ΑΠΣ Υλικό Επιµόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ελληνικός εμφύλιος: ένα διαθεματικό σενάριο

Ο ελληνικός εμφύλιος: ένα διαθεματικό σενάριο Ο ελληνικός εμφύλιος: ένα διαθεματικό σενάριο Μαρία Επιτρόπου, Ευγενία Παγκουρέλια, Μαρία Παπαδοπούλου epitropou@gmail.com, pagourelia@uth.gr, mariapap@uth.gr ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Περίληψη Η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση)

ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση) ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Επιμορφωτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικών Πρώτης Δημοτικού (2 η Συνάντηση) Σημείο εστίασης Αναπλαισιωμένες [...] δραστηριότητες πρώτης ανάγνωσης και γραφής με βάση την Παιδαγωγική /τις

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού παρουσιάσεων

Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού παρουσιάσεων 178 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών - Τεύχος 1 (Γενικό Μέρος) Ενότητα 3.6.3 Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού παρουσιάσεων 1. Εισαγωγή Στο παρόν κεφάλαιο περιγράφονται «καλές

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας

Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας Ενότητα 4: Η συμβολή της ψυχανάλυσης στη μουσικοθεραπεία και στη διδασκαλία μουσικής Ψαλτοπούλου Ντόρα Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 4: Κοινωνικές Τάξεις & Κοινωνικές Ανισότητες στην Ύπαιθρο (1/2) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ (REFLECTION BY USING MOVIES) Σκοπός Ο σκοπός αυτού του αναστοχαστικού εργαλείου είναι να υποκινήσει τον αναστοχασμό στον τρόπο που

Διαβάστε περισσότερα

Hot potatoes. Revelation Natural Arts

Hot potatoes. Revelation Natural Arts ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Μέσα µαζικής ενηµέρωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος

Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος Πάσχου Αικατερίνη 1 katpas@sch.gr 1 Εκπαιδευτικός Πληροφορικής, 2 ο ΕΠΑ.Λ. Καρδίτσας Περίληψη Το μάθημα Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία

EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία Απόψεις EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία Χαράλαμπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy Γιατίοιορισμοίενόςκλάδουείναισημαντικοί; Πώς θα ορίζατε τον όρο «Τεχνολογία»; Πώς θα ορίζατε τον όρο «Εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ & ΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris Εισηγητής: Φιλιώ

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 3: Ανάλυση και περιγραφή θέσης εργασίας Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 3: Ανάλυση και περιγραφή θέσης εργασίας Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 3: Ανάλυση και περιγραφή θέσης εργασίας Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ Σ Ε Ν Α Ρ Ι Ο Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ «Η επέκταση των συνόρων του Ελληνικού κράτους την περίοδο 1912-1923» ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Ι ΑΧΘΕΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία γλώσσας σε συνθήκες γλωσσικής ετερότητας: Αξιοποίηση των γλωσσών των μαθητών μας στη διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας

Διδασκαλία γλώσσας σε συνθήκες γλωσσικής ετερότητας: Αξιοποίηση των γλωσσών των μαθητών μας στη διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας Διδασκαλία γλώσσας σε συνθήκες γλωσσικής ετερότητας: Αξιοποίηση των γλωσσών των μαθητών μας στη διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας Σκούρτου Ελένη Πανεπιστήμιο Αιγαίου Περίληψη Οι σχολικές τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Σχολική Χρονιά 2013-2014 «ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013 Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Παρουσίαση-Οργάνωση: Oμάδα Eργασίας για τη Διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μιχαηλίδης, Πληροφορικός ΠΕ19 ΣΧΟΛΕΙΟ 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη, 24 Φεβρουαρίου 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα