ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Αντώνης Γ. Καφάτος, M.D. Ph.D Χρήστος Μ. Χατζής, M.D. ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2008

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΛΙΠΗ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΡΕΨΗΣ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΡΕΨΗΣ OΙ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗ - ΥΠΕΡΛΙΠΙ ΑΙΜΙΕΣ ΟΜΟΚΥΣΤΕΪΝΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΣΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ, ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΑΡΧΕΣ ΙΑΙΤΗΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΥ ΑΡΡΩΣΤΟΥ

3 ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Βιβλία και σηµειώσεις για το µάθηµα της Κλινικής ιατροφής 1. Σηµειώσεις Κλινικής ιατροφής για τους φοιτητές ιατρικής (Οι φοιτητές µπορούν να τις προµηθευτούν από το διαδίκτυο στις παρακάτω ιστοσελίδες: και 2. Αλληλεπίδραση φαρµάκων διατροφής σε ηλικιωµένους ασθενείς (Από τον Τοµέα Κοινωνικής Ιατρικής) 3. Υγεία και διατροφή κατά την περίοδο της εγκυµοσύνης. (Από τον Τοµέα Κοινωνικής Ιατρικής) 4. ιατροφή για προαγωγή της υγείας και πρόληψη των χρόνιων ασθενειών. (Από τον Τοµέα Κοινωνικής Ιατρικής) 5. Υπέρταση, πρόληψη και µη φαρµακευτική αντιµετώπιση (Από τον Τοµέα Κοινωνικής Ιατρικής) 6. Παχυσαρκία: πρόληψη και αντιµετώπιση (Από τον τοµέα Κοινωνικής Ιατρικής) 7. Το κάπνισµα δεν συµπεριλαµβάνεται στην εξεταστέα ύλη. 2

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘ. ΑΝΤΏΝΗ ΚΑΦΑΤΟ Η διατροφή του ανθρώπου είναι η επιστήµη που µελετά τις επιδράσεις της λήψης τροφής στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη των ασθενειών. Η διατροφή του ανθρώπου έχει πολύ µεγάλο φάσµα δραστηριοτήτων που περιλαµβάνει την κλινική διατροφή, τη διατροφή πληθυσµιακών οµάδων, την επιδηµιολογία νοσηµάτων διατροφής, τη διαιτολογία, τη χηµεία και τη βιοχηµεία της διατροφής, την τεχνολογία τροφίµων, υγιεινή και ασφάλεια τροφίµων (µικροβιολογία και τοξικολογία), γενετική (γενετικά τροποποιηµένα τρόφιµα), φυτική και ζωική παραγωγή (γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία και ιχθυοκαλλιέργειες), κοινωνική ανθρωπολογία της διατροφής και επιστήµες συµπεριφοράς σε σχέση µε τη διατροφή. Λόγω του µεγάλου αυτού φάσµατος δραστηριοτήτων υπάρχει πλήθος επιστηµονικών περιοδικών επικεντρωµένων στο αντικείµενο της διατροφής αλλά και όλα τα περιοδικά της κλινικής ιατρικής περιέχουν πάντα άρθρα που σχετίζονται µε την κλινική και επιδηµιολογική πλευρά της διατροφής. Επιστηµονικά περιοδικά φαινοµενικά άσχετα µε το αντικείµενο αυτό δηµοσιεύουν συχνά άρθρα σχετικά µε τη διατροφή όπως αρχαιολογικά, ιστορικά, γεωλογικά, ανθρωπολογικά, ψυχολογικά, οικονοµικά, κοινωνιολογικά και πολιτικά. Αυτό δεν είναι παράδοξο καθότι η τροφή ήταν και παραµένει αιτία καθηµερινών συγκρούσεων και πολέµων. Η υποθρεψία είναι η πρώτη αιτία θανάτου παγκοσµίως. Η έλλειψη τροφής στις αναπτυσσόµενες χώρες και σε ένα τµήµα των πληθυσµών των αναπτυγµένων χωρών σε συνέργεια µε λοιµώξεις που µπορούν εύκολα να προληφθούν µε πολύ χαµηλό κόστος, όπως για παράδειγµα η ιλαρά, οδηγούν στο θάνατο εκατοµµύρια παιδιών και ηλικιωµένων καθηµερινά. Αντίθετα, στις αναπτυγµένες χώρες τα νοσήµατα που σχετίζονται µε την υπερβολική λήψη τροφής αποτελούν τα πρώτα αίτια θανάτου (καρδιαγγειακά, καρκίνος, παχυσαρκία, υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης κλπ). Κάθε άνθρωπος θα πρέπει να παίρνει τις βασικές γνώσεις για τη διατροφή του ανθρώπου ήδη από την παιδική ηλικία, σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης, αρχίζοντας από το νηπιαγωγείο όπως επίσης και κάθε µητέρα πριν την έναρξη της εγκυµοσύνης µε σκοπό την προαγωγή της υγείας και της ανάπτυξης του κυήµατος και αργότερα του βρέφους. Η Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής του Πανεπιστηµίου Κρήτης έχει επενδύσει πολύ χρόνο και προσπάθεια σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης µε ιδιαίτερη έµφαση στην ευαισθητοποίηση των παιδιών, ώστε να αποκτήσουν τη συµπεριφορά εκείνη που θα τους επιτρέψει να κάνουν σωστές επιλογές στη καθηµερινή λήψη τροφής. 3

5 Στους φοιτητές ιατρικής επιλέξαµε να δοθεί έµφαση στην Κλινική ιατροφή και στην Επιδηµιολογία Νοσηµάτων ιατροφής διότι υπάρχει µεγάλο κενό στο πρόγραµµα σπουδών των ιατρικών σχολών στην χώρα µας και στο εξωτερικό. Κλινικά και υποκλινικά ευρήµατα σχετικά µε τη θρέψη του ασθενούς συχνά δεν αναγνωρίζονται και δεν αντιµετωπίζονται, γεγονός που επηρεάζει δυσµενώς την εξέλιξη της νόσου και αυξάνει τον κίνδυνο των επιπλοκών. Συχνά επίσης οι γιατροί στο επίπεδο της πρωτοβάθµιας, δευτεροβάθµιας και τριτοβάθµιας φροντίδας υγείας δεν µπορούν να δώσουν συγκεκριµένες και χρήσιµες οδηγίες στους ασθενείς τους σε θέµατα διατροφής που να βοηθούν αποτελεσµατικά την πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη της ασθένειας και των επιπλοκών της. Όταν άρχισε τη λειτουργία της η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστηµίου Κρήτης το , άρχισε και η διδασκαλία του µαθήµατος της Κλινικής ιατροφής. Μετά από τη διαπίστωση της ανεπαρκούς παρακολούθησης και τις αξιολογήσεις των πρώτων 3 ετών αποφασίστηκε να εγκαταλειφθεί η από έδρας διδασκαλία και να αλλάξει τελείως ο τρόπος διεξαγωγής του µαθήµατος. Το 1989 το µάθηµα άρχισε να γίνεται µε την ενεργητική συµµετοχή (interactive) όλων των φοιτητών του τρίτου έτους σε µικρές οµάδες µε περιορισµό των διαλέξεων σε 6 µόνο εισαγωγικές και χορήγηση σηµειώσεων και βιβλίου πριν την έναρξη του µαθήµατος. Ο τρόπος διεξαγωγής του µαθήµατος και η νέα αξιολόγησή του έδωσαν εντυπωσιακά αποτελέσµατα που δηµοσιεύτηκαν το 1991 στο επιστηµονικό περιοδικό Nutrition ενώ έχουν υπάρξει και δραστήριοι φοιτητές που δηµοσίευσαν κατά καιρούς άρθρα που σχετίζονται µε το µάθηµα σε ελληνικά και διεθνή επιστηµονικά περιοδικά. Μέχρι και σήµερα το µάθηµα συνεχίζεται µε την ίδια µέθοδο. Την παρούσα έκδοση επιβάλλει η ταχύτατη πρόοδος της επιστήµης της διατροφής και το ιδιαίτερα υψηλό παγκόσµιο ενδιαφέρον για τη Μεσογειακή-Κρητική διατροφή που προέκυψε από τη µακροχρόνια παρακολούθηση της υγείας Κρητών στα πλαίσια της Μελέτης των Επτά Χωρών. Η µελέτη αυτή έδειξε ότι ο παραδοσιακός τρόπος ζωής και διατροφής των Κρητών είναι πιθανόν ο καλύτερος παγκοσµίως για την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη των ασθενειών. Η οµάδα της Κλινικής Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής του Πανεπιστηµίου Κρήτης έχει αναλάβει την παρακολούθηση των επιζώντων του πληθυσµού της Κρήτης της µελέτης των Επτά Χωρών µετά το Το 2000 συµπληρώθηκαν 40 χρόνια παρακολούθησης του πληθυσµού αυτού. Η γνώση που προέκυψε από τη µελέτη αυτή πρέπει να γίνει κτήµα των υποψήφιων γιατρών για να µπορέσουν να ελαττώσουν τους παράγοντες κινδύνου για χρόνια νοσήµατα στους ασθενείς τους και τους "υγιείς". Γι αυτό αισθανόµαστε την ευθύνη οι απόφοιτοι της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Κρήτης να έχουν καλή υποδοµή σε θέµατα διατροφής και υγείας. 4

6 Οι στόχοι του µαθήµατος της Κλινικής ιατροφής & Επιδηµιολογία Νοσηµάτων ιατροφής συνοψίζονται στους ακόλουθους: 1. Κατανόηση της σηµασίας της διατροφής στην υγεία του υγιούς ατόµου (πρωτογενής πρόληψη προαγωγή της υγείας) 2. Σηµασία της διατροφής στα διάφορα νοσήµατα και δευτερογενής πρόληψη (πρωτοβάθµια και δευτεροβάθµια φροντίδα υγείας) 3. Σπουδαιότητα της διατροφής για την κοινότητα από πλευρά δηµόσιας υγείας (πληθυσµιακή πλευρά της διατροφής) Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής Αντώνης Καφάτος Μανόλης Κογεβίνας Χρήστος Χατζής Κατερίνα Σαρρή Αλίνα Παπαδάκη Caroline Codrington Ιωάννα Μοσχανδρέα Μανόλης Σµπόκος Γιώργος Τσιµπινός Μαρίνα Σκουτνή Μανόλης Λιναρδάκης Ιωάννα Αποστολάκη Μαρία Χαµηλού Μαρία Φασουλάκη Άννα Βισκαδούρου Ειρήνη Μάρκατζη Κωνσταντίνος Βαρδαβάς 5

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΛΙΠΗ - Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ Αντώνης Γ Καφάτος M.D. PhD, Χρήστος Μ. Χατζής M.D Η ενέργεια δίνει την ικανότητα παραγωγής έργου η οποία προκαλεί µεταβολές στον εαυτό µας και το περιβάλλον. Η ενέργεια δίνει την ικανότητα στο σώµα µας να επιτελεί τις δραστηριότητες εκείνες που το διατηρούν τη ζωή. Ο µεταβολισµός στο σύνολό του είναι οι χηµικές εκείνες διαδικασίες του σώµατος µας κατά τις οποίες τα θρεπτικά συστατικά από τις τροφές µεταβάλλονται σε άλλα συστατικά ή χρησιµοποιούνται µε τέτοιο τρόπο ώστε να παράγεται ενέργεια και να διατηρείται η ζωή. Μεταβολισµός ενέργειας: Η ενέργεια δαπανάται για: Αποδέσµευση ενέργειας: Περιλαµβάνει τις πολλαπλές µεταβολικές αντιδράσεις που καθορίζουν την παραγωγή και χρήση των ΑΤΡ και των αναχθέντων ισοδυνάµων του Υποστήριξη των χηµικών αντιδράσεων Σύνθεση χηµικών ουσιών Παραγωγή µηχανικού έργου για την αναπνευστική λειτουργία, την κυκλοφορία του αίµατος και τη σύσπαση των µυών Από οξείδωση µακροθρεπτικών συστατικών (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπη και οινόπνευµα) δεσµεύεται από την τριφωσφορική αδενοσίνη (ΑΤΡ) σε δεσµούς υψηλής ενέργειας. Παραγωγή ΑΤΡ για ενέργεια g / λεπτό σε κατάσταση ηρεµίας Σε έντονη σωµατική άσκηση απαιτούνται πολλές εκατοντάδες γραµµάρια ΑΤΡ το λεπτό. Χρήση ενέργειας: Παραγωγή θερµότητας Παραγωγή διοξειδίου του άνθρακος και νερού Ισοζύγιο ενέργειας: Επιτυγχάνεται όταν η προσλαµβανόµενη µε την τροφή ενέργεια είναι ίση µε την παραγόµενη και τα αποθέµατα του σώµατος παραµένουν αµετάβλητα. Τα θρεπτικά συστατικά που αποδίδουν ενέργεια στο σώµα διατηρούνται στην κυκλοφορία σε σχετικά σταθερά επίπεδα παρά τις µεγάλες διακυµάνσεις στην απορρόφησή τους στο έντερο. Οι ορµόνες που συµβάλουν σ αυτό είναι: Ινσουλίνη Γλυκαγόνη Γλυκοκορτικοειδή Αδρεναλίνη Αυξητική ορµόνη Θυροξίνη και TSH 6

8 Σχέση µεταβολισµού ενέργειας και οξυγόνου: Ένα λίτρο εισπνεόµενου Ο 2 παράγει περί τις 5 Kcal Η σύνθεση του ΑΤΡ είναι ανάλογος του VΟ 2 Η καύση 1lt Ο 2 στη διάρκεια οξείδωσης λίπους αποδίδει 5.6 Kcal Η καύση 1lt Ο 2 στη διάρκεια οξείδωσης πρωτεΐνης αποδίδει 4.6 Kcal Η καύση 1lt Ο 2 στη διάρκεια οξείδωσης υδατανθράκων αποδίδει 5 Kcal Η σχέση του παραγόµενου CO 2 προς το Ο 2 που καταναλώνεται ονοµάζεται αναπνευστικό πηλίκο και ποικίλει ανάλογα µε το θρεπτικό συστατικό που οξειδώνεται. Σχέσεις µεταξύ VΟ 2, VCO 2 και παραγωγής ενέργειας από λίπος, πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και οινόπνευµα Οξείδωση 1 g Υδατάνθρακες Απαιτούµενο Ο 2 Παραγόµενο CO 2 Αναπνευστικό Παραγόµενη (lt) (lt) πηλίκο ενέργεια (Kcal) 827,7 827,7 1,0 4,18 Πρωτεΐνες 1010,3 843,6 0,8 4,70 Λίπος 2018,9 1435,4 0,7 9,45 Αιθυλική αλκοόλη 1459,4 977,8 0,6 7,09 Ενεργειακές ανάγκες: Παιδιά εγκυµοσύνη θηλασµός: Ισοδυναµούν µε την ενέργεια που δαπανάται στις περιπτώσεις που το µέγεθος του σώµατος είναι σε φυσιολογικά όρια και η φυσική δραστηριότητα είναι συµβατή µε καλό επίπεδο υγείας. Οι ενεργειακές ανάγκες περιλαµβάνουν παραγωγή νέων ιστών και παραγωγή µητρικού γάλακτος σε ρυθµούς που είναι συµβατοί µε καλό επίπεδο υγείας Οι ενεργειακές ανάγκες καθορίζονται από την ενέργεια που είναι δυνατόν να µεταβολιστεί στο σώµα µετά από απώλειες στα ούρα και τα κόπρανα. Π.χ. το 95% περίπου του λαδιού και του λίπους απορροφάται από τον εντερικό βλεννογόνο. Η ενέργεια που µπορεί να µεταβολιστεί είναι περίπου: 9 Kcal ανά γραµµάριο λαδιού λίπους 4 Kcal ανά γραµµάριο πρωτεϊνών και υδατανθράκων 7Κcal ανά γραµµάριο αιθυλικής αλκοόλης Ανάγκες σε ενέργεια: Προσλαµβανόµενη ενέργεια: Βασίζονται στον υπολογισµό της ενέργειας που δαπανάται σε ένα 24-ωρο. Η µέθοδος αυτή της παραγοντικής προσέγγισης είναι σχετικά ανακριβής σε σύγκριση µε τη µέθοδο του διπλά σεσηµασµένου νερού. Οι µέθοδοι εκτίµησης είναι ανακριβείς γιατί συχνά τα άτοµα υποεκτιµούν (παχύσαρκα) ή υπερεκτιµούν την ενέργεια που παίρνουν. 7

9 Παραγοντική προσέγγιση: Βασικός µεταβολικός ρυθµός (BMR): Για την εκτίµηση της ενέργειας που καταναλίσκεται µε την παραγοντική προσέγγιση απαιτούνται τρεις παράγοντες: Βασικός µεταβολικός ρυθµός Θερµική δράση τροφής Κατανάλωση ενέργειας για φυσική άσκηση Είναι το 60-70% της ολικής καταναλισκόµενης ενέργειας και καθορίζεται ως η ενέργεια που δαπανάται ενώ το άτοµο είναι σε ηρεµία και έχουν περάσει ώρες µετά το τελευταίο γεύµα Οι ανάγκες σε ενέργεια είναι το σύνολο του Βασικού µεταβολισµού (BMR) και της ενέργειας που δαπανάται για σωµατική άσκηση και εκφράζεται µε το γινόµενο του BMR επί ένα παράγοντα ο οποίος ποικίλει από 1,3 µέχρι 2,4 ανάλογα µε το φύλο και το είδος της φυσικής δραστηριότητας. Υπολογισµός της ενέργειας που δαπανάται σε διάφορα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας σε άνδρες και γυναίκες ηλικίας ετών Επίπεδο φυσικής δραστηριότητας Πολύ Ελαφριά Παράγων δραστηριότητας BMR Ολική δαπανούµενη ενέργεια Kcal Kg / ηµέρα Άνδρες 1,3 31 Γυναίκες 1,3 30 Ελαφριά Άνδρες 1,6 38 Γυναίκες 1,5 35 Μέτρια Άνδρες 1,7 41 Γυναίκες 1,6 37 Βαριά Άνδρες 2,1 50 Γυναίκες 1,9 44 Εξαιρετικά βαριά Άνδρες 2,4 58 Γυναίκες 2,2 51 8

10 Η θερµική επίδραση τροφής (TEF): Η ενέργεια που δαπανάται για φυσική δραστηριότητα: Είναι η ενέργεια που δαπανάται κατά την πέψη, απορρόφηση, µεταφορά, αποθήκευση και χρησιµοποίηση των θρεπτικών συστατικών. Ένα µεγάλο µέρος της TEF απαιτείται για την παραγωγή ΑΤΡ που χρειάζεται για την επεξεργασία και αποθήκευση των θρεπτικών συστατικών. Η TEF υπολογίζεται σε 7-13% της ολικής προσλαµβανόµενης ενέργειας. Ποικίλει πολύ από άτοµο σε άτοµο, ανάλογα µε τη δραστηριότητα του. Σε άτοµα µε καθιστική ζωή η ενέργεια για φυσική άσκηση µπορεί να είναι µόνο το 30% της ολικής δαπανούµενης ενέργειας (ΤΕΕ), που µπορεί να φθάσει το 60-70% σε εξαιρετικά δραστήρια άτοµα. Η ενέργεια αυτή είναι πολύ δύσκολο να υπολογιστεί µε ακρίβεια. Οι ανάγκες σε ενέργεια για χειρονακτική εργασία ποικίλουν πολύ και καθορίζονται από το είδος και τη διάρκεια της εργασίας. Κατηγορία φυσικής δραστηριότητας Παράγων δραστηριότητας BMR Ηρεµία: Ύπνος και ξαπλωµένος 1.0 Πολύ ελαφριά: Ελαφριά: Μέτρια: Βαριά: Βάψιµο, οδήγηση, δουλειά στο εργαστήριο σε καθιστή και όρθια θέση, δακτυλογράφηση, ράψιµο, σιδέρωµα, µαγείρευµα, παίξιµο µουσικού οργάνου. Περπάτηµα σε ίσιο έδαφος µε 4-5 km/h την ώρα, ξυλουργική, καθαρισµός σπιτιού, γκολφ, επιτραπέζια αντισφαίριση. Περπάτηµα µε km/h, µεταφορά φορτίου, ποδήλατο, τένις, χορός. Περπάτηµα σε ανηφόρα µε ένα βάρος, κόψιµο δένδρων, σκάψιµο µε τα χέρια, καλαθοσφαίριση, αναρρίχηση, ποδόσφαιρο ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Είναι ενώσεις αµινοξέων που σχηµατίζουν µικρές ή µεγάλες αλυσίδες. Το µήκος της αλυσίδας καθώς και η σειρά µε την οποία µπαίνουν τα αµινοξέα το ένα δίπλα στο άλλο, θα καθορίσουν τελικά και το είδος της πρωτείνης, που µπορεί να είναι δέρµα, µύες, όργανα ή κάποιος άλλος ιστός στο σώµα µας. Τα αµινοξέα είναι ενώσεις άνθρακα, υδρογόνου, οξυγόνου και αζώτου και υπάρχουν συνολικά 20. Από αυτά τα 11 (µη απαραίτητα) µπορεί να τα συνθέσει ο οργανισµός µας ενώ τα 9 (απαραίτητα) πρέπει να τα πάρει έτοιµα µέσω της τροφής. Σε αυτό το σηµείο θα πρέπει να 9

11 τονίσουµε ότι και τα 20 αµινοξέα είναι εξίσου απαραίτητα στον οργανισµό µας, ο διαχωρισµός τους σε απαραίτητα και µη κυρίως θέλει να επισηµάνει το σηµαντικό ρόλο της διατροφής στη εξασφάλιση των 9 αυτών αµινοξέων και την διασφάλιση της υγείας και σωστής ανάπτυξης του ατόµου. Για αυτό, οι επιλογές της καθηµερινής διατροφής µας πρέπει να γίνονται εξίσου από ζωικά(περιέχουν µεγαλύτερες ποσότητες απαραίτητων αµινοξέων ) και φυτικά τρόφιµα. Ένα γραµµάριο πρωτεΐνης παρέχει 4 θερµίδες. Οι πρωτείνες µε την σειρά τους ταξινοµούνται µε βάση την περιεκτικότητα τους σε απαραίτητα αµινοξέα. Έτσι έχουµε τις πλήρεις πρωτείνες (ή υψηλής βιολογικής αξίας) που περιέχουν και τα 9 απαραίτητα αµινοξέα, και τις µη πλήρεις (ή χαµηλής βιολογικής αξίας) οι οποίες δεν έχουν κάποιο ή κάποια από τα απαραίτητα αµινοξέα.. Τρόφιµα πλούσια σε πρωτείνη υψηλής βιολογικής αξίας είναι το κόκκινο και λευκό κρέας, τα ψάρια, και όλα τα γαλακτοκοµικά προϊόντα. Τρόφιµα επίσης πλούσια σε πρωτείνη, χαµηλότερης βιολογικής αξίας, είναι και τα όσπρια, τα δηµητριακά, και τα λαχανικά. εν θα πρέπει να θεωρούµε όµως αυτά τα τρόφιµα υποδεέστερα αυτών που είναι πλούσια σε πρωτείνη υψηλής βιολογικής αξίας γιατί το ένα συµπληρώνει το άλλο και έτσι µπορούµε να εξασφαλίσουµε και τα 9 απαραίτητα αµινοξέα σε επαρκείς ποσότητες και από ποικιλία φυτικών τροφίµων. Έτσι ένα πρωινό µε δηµητριακά και γάλα, ή ένα γρήγορο µικρό γεύµα µε ψωµί και τυρί ή γιαούρτι και δηµητριακά µας εξασφαλίζει όλα τα απαραίτητα αµινοξέα. Το ίδιο ισχύει για ένα γεύµα που περιέχει µακαρόνια και τυρί, ή ρύζι και φασόλια, ή ψωµί και όσπρια και όποιον άλλο συνδυασµό εσείς επινοήσετε από τρόφιµα πλούσια σε πρωτείνη χαµηλής βιολογικής αξίας. Η παραδοσιακή ελληνική διατροφή είναι άριστος οδηγός για συνδυασµούς διαφόρων δηµητριακών και οσπρίων, ώστε να αυξάνεται η βιολογική αξία της πρωτεΐνης. Έτσι, ποικιλία από φυτικά τρόφιµα µπορούν να συµβάλλουν στην άριστη ανάπτυξη του παιδιού για τις περιόδους της νηστείας που δεν επιτρέπονται ζωικά τρόφιµα (εκτός από ορισµένα θαλασσινά). Μήπως ήρθε η ώρα να ανακαλύψοµε ξανά την παραδοσιακή ελληνική κουζίνα, ή ακόµα και να εφεύρουµε νέα δικά µας εδέσµατα? Μήπως τελικά το κρέας (πλούσιο και σε κορεσµένο λίπος) δεν είναι απαραίτητο στο καθηµερινό µας διαιτολόγιο? Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ Θετικές δράσεις Οι πρωτείνες αποτελούν το κατεξοχήν δοµικό υλικό του σώµατος µας απαραίτητες στην σύνθεση νέων αλλά και ανάπλαση φθαρµένων ιστών του σώµατος µας. Ιστοί όπως οι µύες, οι αδένες και τα όργανα του σώµατος µας, το δέρµα, η αιµοσφαιρίνη, ακόµα και τα αντισώµατα αποτελούνται κυρίως από πρωτείνες. Όπως καταλαβαίνεται λοιπόν αυξηµένες ανάγκες σε πρωτείνη έχουν οι οργανισµοί που µεγαλώνουν, όπως αυτοί των παιδιών και των εφήβων, αλλά και οι οργανισµοί που αναρρώνουν από ένα τραυµατισµό ή µια ασθένεια. Αρνητικές δράσεις Υπερεκτίµηση των αναγκών µας σε πρωτείνη και υπερκατανάλωση τροφίµων πλούσιες σε αυτές µπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του σωµατικού µας λίπους, αφού οι επιπλέον ποσότητες από αυτές που µας είναι απαραίτητες µετατρέπονται σε λίπος και αποθηκεύονται µε αυτή την µορφή στο σώµα µας. 10

12 Αν µάλιστα αυτή η υπερκατανάλωση τροφίµων αφορά τρόφιµα που εκτός από πρωτείνη είναι πλούσια και σε λίπος όπως είναι το κρέας και τα πλήρη γαλακτοκοµικά προϊόντα τότε η πρόσληψη θερµίδων, και µάλιστα µε την µορφή κορεσµένου λίπους, είναι ακόµα µεγαλύτερη. Υπερβολική ποσότητα ζωικής πρωτεΐνης, ιδιαίτερα κρέατος, µπορεί να οδηγήσει µακροχρονίως σε νεφροσκλήρυνση και υπερβολική απώλεια ασβεστίου από τους νεφρούς. Υπερβολική πρόσληψη πρωτεΐνης είναι αντιοικονοµική και καταστροφική για το περιβάλλον γιατί χρησιµοποιείται ως καύσιµο για τον οργανισµό. Επίσης, απαιτείται πολύ µεγάλη ποσότητα φυτικής τροφής για να παραχθεί ζωική πρωτείνη. ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ Η ηµερήσια πρόσληψη πρωτεϊνών θα πρέπει να είναι Για παιδιά 1,5 gr. / κιλό σωµατικού βάρους Για έφηβους 1,0 gr. / κιλό σωµατικού βάρους Για ενήλικες 0,8 gr. / κιλό σωµατικού βάρους Οι συνιστώµενες αυτές ποσότητες πρωτείνης θα πρέπει να εξασφαλίζουν περίπου το 15 % των συνολικά ηµερησίων προσλαµβανόµενων θερµίδων. ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Για να εξασφαλίσεις τα ιδανικά επίπεδα πρόσληψης πρωτεϊνών (και όλων των απαραίτητων αµινοξέων), χωρίς να παίρνουµε επιπλέον θερµίδες και λίπος θα πρέπει να θυµόµαστε τα ακόλουθα: Αντικατέστησε στα γεύµατα σου το κρέας µε ψάρι. Περιόρισε την κατανάλωση κρέατος σε δύο ή τρία γεύµατα εβδοµαδιαίος. Απέφυγε το κόκκινο κρέας, επίλεξε λευκό άπαχο κρέας. Εκτός από το ψάρι και το κρέας πολύ καλή πηγή πρωτείνης είναι τα αυγά. Μπορείς να τρως 4-5 αυγά εβδοµαδιαίως. Σε περίπτωση υπερλιπιδαιµίας χρησιµοποιούµε χωρίς περιορισµό το ασπράδι του αυγού. Ποικιλία από δηµητριακά, όσπρια και λαχανικά στο καθηµερινό σου διαιτολόγιο σου εξασφαλίζουν όλα τα απαραίτητα αµινοξέα αλλά και άµυλό και άπεπτες φυτικές ίνες ενώ παράλληλα δεν έχουν λίπος. Επέλεξε απ αυτές τις τροφές για να εξασφαλίσεις την καθηµερινή σου πρωτείνη! Άπαχα γαλακτοκοµικά προϊόντα τα οποία είναι πλούσια σε πρωτείνη, ενώ παράλληλα δεν έχουν κορεσµένο λίπος. 3. ΛΙΠΟΣ Το λίπος είναι η θερµιδογόνα ουσία µε την µεγαλύτερη θερµιδική πυκνότητα. Παρέχει δηλαδή τον µεγαλύτερο αριθµό θερµίδων (κάτι περισσότερο από διπλάσιο) ανά γραµµάριο από ότι οι υδατάνθρακες και οι πρωτείνες. 1 gr λίπους => 9 Kcals ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΠΗΓΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Με βάση την χηµική τους σύνθεση τα λίπη χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες. Υπάρχουν σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφόρων ειδών λίπους που βρίσκονται στα τρόφιµα, είτε αυτά είναι ορατά λίπη είτε µη ορατά. Οι διαφορές αυτές οφείλονται στην χηµική σύνθεση τους. Συγκεκριµένα: Σχεδόν το σύνολο του προσλαµβανόµενου µε την τροφή λίπους (περίπου 95%) είναι µε την µορφή τριγλυκεριδίων. Με την ίδια µορφή (δηλαδή τριγλυκεριδίων) είναι και το σύνολο σχεδόν 11

13 του αποθηκευµένου λίπους στο σώµα µας. Τα τριγλυκερίδια είναι ενώσεις ενός µορίου γλυκερόλης µε τρία λιπαρά οξέα. Τα λιπαρά οξέα είναι αλυσίδες από άτοµα άνθρακα (C). Συνήθως οι αλυσίδες αυτές αποτελούνται από 4 26 άτοµα άνθρακα τα οποία είναι ενωµένα µεταξύ τους µε µονούς ( - ) ή διπλούς δεσµούς ( = ). Ανάλογα µε το είδος και τον αριθµό των δεσµών µεταξύ των ατόµων άνθρακα τα λιπαρά οξέα και συνεπώς τα ίδια τα λίπη κατηγοριοποιούνται στις ακόλουθες τρεις µεγάλες κατηγορίες ΚΟΡΕΣΜΕΝΟ ΛΙΠΟΣ Είναι το λίπος στο οποίο οι δεσµοί µεταξύ των ατόµων C είναι όλοι µονοί ( - ). Τρόφιµα πλούσια σε αυτό το είδος λίπους είναι το κρέας, τα γαλακτοκοµικά προϊόντα, το βούτυρο, το φοινικέλαιο και το λάδι καρύδας ΜΟΝΟΑΚΟΡΕΣΤΟ Είναι το λίπος στο οποίο οι δεσµοί µεταξύ των ατόµων C είναι όλοι µονοί ( - ) εκτός από ένα µόνο πού είναι διπλός Τρόφιµα πλούσια σε αυτό το είδος λίπους είναι οι ελιές, το ελαιόλαδο ΠΟΛΥΑΚΟΡΕΣΤΟ Είναι το λίπος στο οποίο δυο ή και περισσότεροι δεσµοί µεταξύ των ατόµων C είναι διπλοί ( = ). Τα πολυακόρεστα λίπη µπορούµε να το διακρίνουµε σε δύο µεγάλες υποκατηγορίες: Σε αυτά όπου ο πρώτος διπλός ( = ) δεσµός µεταξύ των ατόµων C εµφανίζεται µεταξύ του τρίτου και τέταρτου ατόµου C [ C C C = C= ] και γι αυτό το λόγο ονοµάζονται ω-3 (ωµέγα τρία) λιπαρά οξέα και σε αυτά που ο πρώτος διπλός δεσµός εµφανίζεται µεταξύ έκτου και έβδοµου ατόµου C [ C C C C C C = C= ] και ονοµάζονται ω-6 (ωµέγα έξι) λιπαρά οξέα. Τρόφιµα πλούσια σε ω-3 πολυακόρεστο λίπος είναι τα ψάρια (κυρίως τα λιπαρά ψάρια), τα σαλιγκάρια, η γλιστρίδα και πολλά αυτοφυή εδώδιµα λαχανικά όπως τα καρύδια. Τρόφιµα πλούσια σε ω-6 πολυακόρεστο λίπος είναι τα σπορέλαια (π.χ. ηλιέλαιο, σογιέλαιο, αραβοσιτέλαιο). Υ ΡΟΓΟΝΩΜΕΝΑ ΛΙΠΗ Είναι πολυακόρεστα λίπη (κυρίως σπορέλαια) στα οποία έχουν προστεθεί άτοµα Υδρογόνου (Η) και έχουν εν µέρη µετατραπεί σε κορεσµένα λίπη. Τέτοιου είδους λίπος είναι η µαργαρίνη Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΛΙΠΟΥΣ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ Θετικές δράσεις Παρέχει ενέργεια (απαραίτητη για τις καθηµερινές µας δραστηριότητες όπως η σωµατική άσκηση) Χρησιµεύει στην κατασκευή των κυττάρων του σώµατος. Είναι απαραίτητο για την απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταµινών (A,D,E,K). Είναι απαραίτητο για την σωστή ανάπτυξη των παιδιών και των εφήβων και ιδιαίτερα τα απαραίτητα λιπαρά οξέα που δεν µπορεί να τα συνθέσει ο άνθρωπος Χρησιµοποιείται από το σώµα µας ως θερµοµονωτικό υλικό, και συµβάλει στην διατήρηση της θερµοκρασίας του σώµατος. Αρνητικές δράσεις Μεγάλη κατανάλωση λίπους και γενικά θερµίδων (µεγαλύτερη από αυτή που χρειαζόµαστε στην διάρκεια της ηµέρας), οδηγεί στην σταδιακή αποταµίευση του γύρω από το σώµα µας. Το αποτέλεσµα αυτό µπορεί να προκύψει ανεξάρτητα από το είδος του λίπους που καταναλώνουµε 12

14 καθώς και ανεξάρτητα από το είδος της θερµιδογόνου ουσίας (λίπη, υδατάνθρακες, πρωτείνες ή αλκοόλ). Ανάλογο φαινόµενο, δηλαδή εναπόθεση λίπους, µπορεί να συµβεί και στις εσωτερικές περιοχές των αρτηριών µας και να οδηγήσει σταδιακά στην απόφραξη αυτών. Το φαινόµενο αυτό λέγεται αθηροσκλήρωση και είναι ο κυριότερος παράγοντας νοσηρότητας και θνησιµότητας στην χώρα µας αλλά και γενικά στις αναπτυγµένες χώρες του πλανήτη. Η εµφάνιση ή όχι αθηροσκλήρωσης ή αθηροσκληρωτικής πλάκας οφείλεται κυρίως στην αυξηµένη κατανάλωση κορεσµένου λίπους ενώ η κατανάλωση µονοακόρεστου λίπους φαίνεται να έχει προστατευτική δράση. ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Μπορούµε να περιορίσουµε σηµαντικά την πρόσληψη κορεσµένου λίπους, εάν συνειδητοποιήσουµε σε ποια τρόφιµα βρίσκεται µε την µορφή κρυµµένου λίπους και εάν ακολουθήσουµε τις παρακάτω οδηγίες: Περιορίστε την κατανάλωση µαγιονέζας ή άλλων salad dressing. Αντί για αυτά χρησιµοποιήστε µικρή ποσότητα ελαιόλαδου. Περιορίστε την κατανάλωση snacks (πατατάκια, γαριδάκια κλπ) Περιορίστε την κατανάλωση γλυκών και σοκολάτας Να προτιµάτε άπαχο γάλα και γαλακτοκοµικά Περιορίστε την κατανάλωση κρέατος και αντικαταστήστε το κόκκινο κρέας µε άσπρο ή ακόµα καλύτερα µε ψάρι. Όταν καταναλώνετε κρέας ή κοτόπουλο αφαιρείτε το ορατό λίπος από το κρέας ή το δέρµα από το κοτόπουλο. ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΛΙΠΟΥΣ Από την ενέργεια που χρειαζόµαστε, το 30-40% πρέπει να προέρχεται από ελαιόλαδο και λίπη. Αυτό, βέβαια, εξαρτάται και από το βαθµό σωµατικής άσκησης. Αν δεν γίνεται καθόλου άσκηση, τότε, η ενέργεια που προέρχεται από λιπαρά δεν πρέπει να ξεπερνά το 30% ή και λιγότερο από τη συνολική ενέργεια που χρειάζεται καθηµερινά το άτοµο. Ω-6 και ω-3 λιπαρά οξέα Το ανθρώπινο σώµα έχει ανάγκη από τα λιπαρά οξέα τα οποία και συνθέτει, εκτός από δύο, τα ω-3 και ω-6 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα. Τα λιπαρά αυτά οξέα, ο οργανισµός πρέπει να τα πάρει από το φαγητό και έτσι ονοµάζονται απαραίτητα λιπαρά οξέα. Το σώµα χρησιµοποιεί αυτά τα λιπαρά οξέα για την κατασκευή των κυττάρων, για την σύνθεση ουσιών και γενικώς για την ανάπτυξη και την προαγωγή της υγείας και για την πρόληψη πολλών χρόνιων νοσηµάτων, όπως οι καρδιοπάθειες, ο καρκίνος, η υπέρταση και η αρθρίτιδα. Πηγές των ω-6 λιπαρών οξέων είναι τα σπορέλαια, τα αραβοσιτέλαια, το ηλιέλαιο, το σογιέλαιο ενώ τα ω-3 λιπαρά οξέα βρίσκονται συγκεντρωµένα κυρίως σε θαλασσινά και σε ορισµένα πράσινα φυλλώδη λαχανικά καθώς και στους ξηρούς καρπούς. Οι ηµερήσιες ανάγκες σε ω-3 λιπαρά οξέα είναι 1-2 γραµµάρια, ενώ τα ω-6 λιπαρά οξέα δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα 1-6 γραµµάρια ηµερησίως. Η διατροφή δυτικού τύπου µε τα έτοιµα και τυποποιηµένα φαγητά έχει προσθέσει στο καθηµερινό µας διαιτολόγιο µεγάλες ποσότητες ω- 6 λιπαρών οξέων, ενώ είναι ανεπαρκής η λήψη ω-3 λιπαρών οξέων. Οι µεγάλες ποσότητες ω-6 λιπαρών οξέων είναι βλαπτικές για την υγεία γιατί τα ω-6 λιπαρά οξέα είναι ευαίσθητα στις 13

15 οξειδωτικές επεξεργασίες και στην παρουσία ελεύθερων ριζών οξυγόνου µετατρέπονται σε υπεροξείδια των λιπαρών οξέων. Τα υπεροξείδια αυτά πιστεύεται ότι επιταχύνουν την αθηροσκλήρωση και ευθύνονται για την έναρξη της καρκινικής διεργασίας Ωστόσο, η απουσία των ω-6 λιπαρών οξέων από τη δίαιτα µας δηµιουργεί ανεπάρκεια, γιατί δεν µπορεί να τα συνθέσει ο ανθρώπινος οργανισµός. Χρειάζεται µια ισορροπία στην αναλογία της ω-6 και ω-3 λιπαρών οξέων (1:1 µέχρι 1:4). Για να υπάρξει αυτή η ισορροπία, χρειάζεται να τρώµε περισσότερο ψάρι και λιγότερο κρέας. ύο ή τρία γεύµατα από ψάρι την εβδοµάδα, σε συνδυασµό µε φυσική δραστηριότητα ενισχύουν την υγεία µας, βελτιώνουν τη λιπιδαιµική εικόνα στο αίµα, µειώνουν την πίεση του αίµατος καθώς και τον κίνδυνο για ισχαιµική καρδιοπάθεια. Τέλος, συνίσταται η χρήση ελαιολάδου που περιέχει κυρίως µονοακόρεστα λιπαρά οξέα ( ανθεκτικά στις οξειδώσεις) και έχει καλή αναλογία ω-6 προς ω-3 λιπαρά οξέα. 4. Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ή «ΣΑΚΧΑΡΑ» Οι υδατάνθρακες είναι ενώσεις άνθρακα, υδρογόνου και οξυγόνου και στις πιο απλές µορφές τους (π.χ. C H 2 O) το µόριο τους µοιάζει µε αυτό του νερού (H 2 O). Στην οµοιότητα αυτή οφείλουν και το όνοµα τους. Κάθε γραµµάριο υδατάνθρακα, ανεξάρτητα από την κατηγορία στην οποία ανήκει, περιέχει 4 θερµίδες. Παράδειγµα: ένα κουταλάκι ζάχαρη περιέχει 5 Χ 4 = 20 Kcals ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ - ΠΗΓΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Οι υδατάνθρακες χωρίζονται σε δυο µεγάλες κατηγορίες, τους απλούς και τους σύνθετους υδατάνθρακες. ΑΠΛΟΙ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Η ΟΛΙΓΟΣΑΚΧΑΡΙΤΕΣ Ο πιο γνωστός εκπρόσωπος των απλών υδατανθράκων είναι η ζάχαρη. Την πρώτη ύλη για την παραγωγή της ζάχαρης την παίρνοµε από τα ζαχαροκάλαµα και τα ζαχαρότευτλα. Η ζάχαρη, λόγο της γλυκιάς της γεύσης, χρησιµοποιείτε στη παραγωγή αναψυκτικών, γλυκών, σοκολάτας, καραµέλας, σιροπιού κ.α. ΣΥΝΘΕΤΟΙ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Η ΠΟΛΥΣΑΚΧΑΡΙΤΕΣ Οι δυο πιο σηµαντικοί εκπρόσωποι αυτής της κατηγορίας είναι το άµυλο και οι άπεπτες φυτικές ίνες. Τρόφιµα πλούσια σε άµυλο είναι το ρύζι, οι πατάτες, τα όσπρια και όλα τα δηµητριακά και τα παράγωγα τους όπως τα ζυµαρικά και το ψωµί. Τρόφιµα πλούσια σε άπεπτες φυτικές ίνες είναι όλα τα δηµητριακά και τα παράγωγα τους τα οποία δεν έχουν ραφιναριστεί, δεν έχει δηλαδή αφαιρεθεί ο φλοιός του σπόρου του σιταριού. Επίσης πολύ καλές πηγές άπεπτων φυτικών ινών είναι όλα τα φρούτα και τα λαχανικά. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ Θετικές δράσεις Οι υδατάνθρακές, κυρίως το άµυλο, αποτελούν την κύρια πηγή ενέργειας στο καθηµερινό µας διαιτολόγιο. Κάποια µάλιστα κύτταρα στο σώµα µας, όπως τα εγκεφαλικά, παίρνουν όλη την ενέργεια που χρειάζονται µόνο από υδατάνθρακες. Οι άπεπτες φυτικές ίνες βοηθούν στην καλύτερη λειτουργία του εντέρου, και βραχυπρόθεσµα προλαµβάνουν προβλήµατα όπως δυσκοιλιότητα, ενώ µακροπρόθεσµα βοηθούν 14

16 στην µείωση του κινδύνου για κάποιες µορφές καρκίνου. Επίσης οι άπεπτες φυτικές ίνες, επειδή ακριβώς είναι άπεπτες από τον ανθρώπινο οργανισµό, δεν µας δίνουν καθόλου ενέργεια. Η ζάχαρη τέλος δίνει γλυκιά γεύση σε τρόφιµα και ροφήµατα και τα κάνει πιο εύγευστα. Αρνητικές δράσεις Η ζάχαρη, που υπάρχει σε διάφορα γλυκίσµατα, καραµέλες και σοκολάτες, παραµένει για πολύ ώρα πάνω στα δόντια (εάν δεν πλυθούν) και αυξάνει τον κίνδυνο για τερηδόνα. Η ζάχαρη έχει υψηλό γλυκαιµικό δείκτη και η κατανάλωση µεγάλης ποσότητας καθηµερινά αυξάνει το γλυκαιµικό φορτίο, προκαλεί υπερινσουλιναιµία και αντοχή στη δράση της ινσουλίνης, µε αποτέλεσµα σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ. ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ Η ηµερήσια πρόσληψη υδατανθράκων (κυρίως αµύλου) θα πρέπει να είναι τέτοια που να εξασφαλίζει το % των συνολικά προσλαµβανόµενων θερµίδων. Η ηµερήσια πρόσληψη άπεπτων φυτικών ινών θα πρέπει να είναι περίπου γραµµάρια. Η κατανάλωση ζάχαρης και γενικά τροφών πλούσιες σε ζάχαρη θα πρέπει να περιοριστεί στο ελάχιστο ( κάτω από 10% της συνολικής ηµερήσιας ενέργειας που παίρνουµε µε την τροφή). ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Μπορούµε να πετύχουµε τα ιδανικά επίπεδα πρόσληψης υδατανθράκων εάν επιλέγουµε τρόφιµα πλούσια σε άµυλο και άπεπτες φυτικές ίνες και περιορίσουµε την κατανάλωση τροφίµων πλούσια σε ζάχαρη. Ξεκίνα την µέρα σου πάντα µε ένα καλό πρωινό τρώγοντας δηµητριακά πλούσια σε άπεπτες φυτικές ίνες ή ψωµί ολικής αλέσεως. Το κύριο µέρος κάθε γεύµατος σου να αποτελείται πάντα από ζυµαρικά, ρύζι, πατάτες, ψωµί ή λαχανικά. Εάν αισθανθείς την ανάγκη για ένα γρήγορο και µικρό γεύµα µην πάρεις γλυκά ή σοκολάτες, επίλεξε ένα φρούτο, ένα κουλούρι ένα σταφιδόψωµο ή κάτι άλλο. Τρώγε τουλάχιστον 4 φρούτα κάθε µέρα. ΙΑΙΤΗΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΤΩΝ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ Οι διαιτητικές ίνες είναι συστατικά που προέρχονται από τα τοιχώµατα των φυτικών κυττάρων. Οι διαιτητικές ίνες είναι υπολείµµατα των φυτικών τροφών που δεν υδρολύονται από τα ένζυµα του πεπτικού συστήµατος του ανθρώπου και στερούνται θερµιδικής και θρεπτικής αξίας. Στις διαιτητικές ίνες περιλαµβάνονται: κυτταρίνες ηµικυτταρίνες πηκτίνες λιγνίνες κόµµεα βλεννοπολυσακχαρίτες εναποθηκεύσιµοι υδατάνθρακες (storage polysacharides) άπεπτα λιποειδή 15

17 φυτοστερόλες πρωτεΐνες φυτικά οξέα τανίνες, κ.α Οι διαιτητικές ίνες διακρίνονται σε αδιάλυτες και διαλυτές. Οι αδιάλυτες δεν απορροφώνται κατά τη διαδικασία της πέψης και αποτελούνται από µη διασπώµενους υδατάνθρακές-κυτταρίνη, λιγνίνη και µερικές ηµικυτταρίνες. Οι αδιάλυτες διαιτητικές ίνες δηµιουργούν: όγκο κοπράνων βελτιώνουν τη λειτουργία του εντέρου αυξάνουν την ταχύτητα διέλευσης από το έντερο. Οι διαιτητικές διαλυτές ίνες είναι πολυµερείς υδατάνθρακες οι οποίοι διασπώνται στο έντερο πηκτίνες, φυτικές πολυσακχαρίδες και µερικές ηµικυτταρίνες. Οι κύριες φυσιολογικές δράσεις των διαλυτών διαιτητικών ινών είναι: παρατείνουν το χρόνο κένωσης του στοµάχου και το χρόνο διέλευσης από το έντερο. προκαλούν αίσθηµα κορεσµού και διευκολύνουν την ελάττωση πρόσληψης θερµίδων. ιασπώνται σε ποσοστό περίπου 10% στο παχύ έντερο από τα βακτηρίδια και οξέα (οξεϊκό, βουτυρικό, προπιονικό) και συµβάλλουν στην υπολιπιδαιµική και υπογλυκαιµική δράση. Επιβραδύνουν την απορρόφηση της γλυκόζης, µέσω δηµιουργίας γέλης (Gel), η οποία παρεµποδίζει την επαφή των υδατανθράκων µε το απορροφητικό εντερικό επιθήλιο. Επηρεάζουν την έκκριση των γαστρεντερικών ορµονών (εντερικό γλουκαγόνο, γαστροανασταλτικό πεπτίδιο, σωµατοστατίνη). εσµεύουν τα κολικά οξέα µε αποτέλεσµα να ελαττώσουν την γαλακτοµατοποίηση και την απορρόφηση των λιπαρών οξέων, επιπρόσθετα µειώνουν και την ολική και LDL («κακή») χοληστερόλη. Έχουν αντιοξειδωτικές ιδιότητες µε αποτέλεσµα να συµβάλλουν στη µείωση της οξείδωσης της LDL ( κακής ) χοληστερόλης. Ελαττώνουν την αρτηριακή πίεση Μερικές ιδιότητες των διαιτητικών ινών µπορεί να γενικευτούν και αυτές είναι: Mεταβολή στο χρόνο διάβασης και αύξηση του όγκου του εντερικού περιεχοµένου. Απορρόφηση και συγκράτηση νερού. ιάσπαση από τα βακτήρια του παχέος εντέρου. Σχηµατισµός γέλης. έσµευση και ανταλλαγή µε κατιόντα Πέψη των διαιτητικών ινών. Επιστηµονικές µελέτες συνηγορούν υπέρ ευνοϊκής αλλά ήπιας δράσης των διαιτητικών ινών σε όλες τις παραµέτρους της διατροφικής συµπεριφοράς, δηλαδή στην πείνα, στην όρεξη, στον κορεσµό (satiety) και στον κόρο (satiation). 16

18 Οι πιο σηµαντικές διαιτητικές ίνες είναι: Κυτταρίνη (cellulose): ευρύτατα κατανεµηµένη στα τοιχώµατα των φυτικών κυττάρων. Είναι πολυσακχαρίτης που περιέχει 3000 µονάδες γλυκόζης και αποτελεί περίπου το 25% του περιεχοµένου των διαιτητικών ινών πολλών κόκκών λαχανικών και φρούτων. Ο ανθρώπινος οργανισµός δεν µπορεί να υδρολύσει την κυτταρίνη, όµως περίπου 15% αυτής µπορεί να διασπαστεί από τα βακτηρίδια του εντέρου. εν απορροφάται και δεν έχει θερµιδική αξία. Η ποσότητα της κυτταρίνης σε γραµµάρια θα πρέπει να είναι ίση µε τα χρόνια της ηλικίας συν 5. Κύρια φυσιολογική δράση της κυτταρίνης στο έντερο του ανθρώπου είναι να συγκρατήσει περίπου 0,4 γραµµ. νερού ανά γραµµάριο διαιτητικής ίνας. Συντελεί στην καλή κινητικότητα του εντέρου, επειδή αυξάνει το υπόλειµµα των τροφών. Ηµικυτταρίνες (hemicelluloses): αποτελούνται κυρίως από πεντόζες και εξόζες και περιλαµβάνουν 250 περίπου είδη πολυσακχαριτών (συνήθως και τα κυριότερα είναι: ξυλόζη, αραβινόζη, µανόζη, γαλακτόζη, γλυκόζη, κ.α.). Οι ηµικυτταρίνες είναι ευρέως κατανεµηµένες, κυρίως στα νεαρά φυτά, και αποτελούν το 50% των φυτικών ινών των κόκκων λαχανικών και φρούτων. Στο παχύ έντερο του ανθρώπου διασπώνται περίπου 85% από τις ηµικυτταρίνες. Πηκτίνες (pectins): αποτελούνται από γαλακτόζη και ουρανικό οξύ. Περίπου 40% των διαιτητικών ινών κυρίως των πορτοκαλιών, µανταρινιών και λεµονιών αποτελούνται από πηκτίνες. Οι πηκτίνες πέπτονται ολοκληρωτικά στο παχύ έντερο και: a) Κατακρατούν νερό b) Συνδέονται µε κατιόντα και οργανικές ουσίες, π.χ. τα χολικά οξέα Λιγνίνες (lignins): δεν είναι υδατάνθρακες, συνθέτονται από διάφορες αλκοόλες και είναι πολυµερή φαινυλπροπανίου. Και στα ισχυρά οξέα ή αλκάλια είναι σχεδόν αδιάλυτες και δεν πέπτονται ούτε απορροφούνται από το έντερο. Κύρια φυσιολογική δράση τους είναι να επιβραδύνουν και ελαττώσουν την απορρόφηση διαφόρων θρεπτικών ουσιών στο έντερο, µέσω σύνδεσης µε χολικά άλατα και άλλες οργανικές ουσίες. Τα κόµµεα, ζελατίνες, βλεννοπολυσακχαρίτες, κ.α. είναι µικρότερης σηµασίας συστατικά των διαιτητικών ινών, περιγράφονται σαν µη απορροφήσιµοι υδατάνθρακες, αλλά δεν είναι ίνες. Σ αυτή την κατηγορία περιλαµβάνονται και το ουδέτερο περίφηµο πολυσακχαρίτη guar gum (πολυµερές της γαλακτόζης και της µαννόζης) το οποίο συνδέεται ασθενώς µε κατιόντα, σχηµατίζει γέλη στο λεπτό έντερο και ενώνεται επίσης µε τα χολικά άλατα και άλλες οργανικές ουσίες. Φυτικά οξέα: ενώνονται µε κατιόντα και µπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια σιδήρου και ψευδαργύρου από τα κόπρανα. Άπεπτα λιποειδή: είναι υπεύθυνα για τις σηµαντικές ποσότητες λίπους που παρατηρούνται στα κόπρανα ατόµων, η διατροφή των οποίων περιέχει µεγάλες ποσότητες διαιτητικών ινών. Σήµερα, σε σχέση µε τις προηγούµενες γενιές καταναλώνουµε περίπου 15 γραµµάρια ηµερησίως διαιτητικές ίνες, δηλαδή δυο φορές λιγότερο από ότι στις αρχές του 20ου αιώνα. Αυτό το γεγονός οφείλεται στη µειωµένη κατανάλωση ψωµιού, πατάτας, οσπρίων, λαχανικών και φρούτων. Ελαττώθηκε πολύ η πρόσληψη διαιτητικών ινών γιατί οι παραπάνω τροφές αντικαταστήθηκαν µε κρέας και γαλακτοκοµικά προϊόντα και τα παράγωγα τους. Επίσης και τα ραφιναρισµένα προϊόντα επιτάχυναν αυτή την τάση. Έτσι, στη διάρκεια των τελευταίων 100 ετών η πρόσληψη διαιτητικών ινών στις δυτικές κοινωνίες έπεσε από 40 γραµµ. ηµερησίως σε γραµµ., σε αντίθεση µε τις αφρικανικές χώρες που η πρόσληψη διαιτητικών ινών ανέρχεται σε γραµµ. ηµερησίως. Οι διαιτητικές ίνες βοηθούν και βελτιώνουν την καλή λειτουργία του εντέρου και την πρόληψη των χρόνιων ασθενειών, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου και η χρόνια δυσκοιλιότητα. ιατροφή πλούσια σε διαιτητικές ίνες αυξάνει τον όγκό των κοπράνων και το 17

19 περιεχόµενο τους σε νερό επιταχύνει το χρόνο διάβασης του εντέρου. Άτοµα µε δυσκοιλιότητα στις Η.Π.Α καταναλώνουν µικρότερες ποσότητες οσπρίων, φρούτων και λαχανικών των ηµερήσιων προσλαµβανόµενων θερµίδων σε σχέση µε τα άτοµα χωρίς δυσκοιλιότητα. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί έναν από του σοβαρότερους κινδύνους για τη δηµόσια υγεία στις ανεπτυγµένες χώρες, αποτελώντας την τρίτη, κατά σειρά συχνότητας, αιτία θανάτου από καρκίνο σε άνδρες και γυναίκες και ευθύνεται για το18% των συνολικών θανάτων από καρκίνο. Έχει αποδειχθεί ότι τα ινώδη λαχανικά που περιέχουν γλουκοζινόλικα και διθυονίνες µειώνουν τις τοξικές ιδιότητες των καρκινογόνων ουσιών και συµβάλλουν στην πρόληψη του καρκίνου του εντέρου, εξαιτίας της περιεκτικότητας τους σε διαιτητικές ίνες. Πρόσληψη διπλάσιας έως τριπλάσιας ποσότητας διαιτητικών ινών ελαττώνει την απορροφούµενη ενέργεια από το έντερο κατά 2%, ενώ αυξάνει την ενεργειακή απώλεια από τα κόπρανα 50 έως 100 Kcal/ηµερησίως, γεγονός που εκµεταλλεύεται στο µηχανισµό δράσης για απώλεια βάρους. Αυξηµένη πρόσληψη διαιτητικών ινών συνοδεύεται από ελάττωση της απορρόφησης της γλυκόζης, αύξηση της ευαισθησίας των ιστών σε ινσουλίνη και αύξηση της σύνδεσης της ινσουλίνης στον κυτταρικό υποδοχέα. Κατά την πρόσληψη µεγάλων ποσοτήτων διαιτητικών ινών στην καθηµερινή διατροφή έχουν αναφερθεί τα παρακάτω πιθανά µειονεκτήµατα: δυσανεξία (µετεωρισµός, κοιλιακά άλγη, κολίτιδα, διάρροιες) ανάγκη πρόσληψης ιχνοστοιχείων όπως ασβέστιο, µαγνήσιο, σίδηρο, ψευδάργυρο. Ανάπτυξη φυτοπιλήµατος στο στοµάχι Μικρή συνεργασιµότητα των ανθρώπων Αµφισβητήσεις για µακροχρόνια αποτελέσµατα. Βαθµιαία χορήγηση και στενή παρακολούθηση σε ηλικιωµένα και ανάπηρα άτοµα για αποφυγή κινδύνων και ενδεχόµενων επιπλοκών. Το bran θα πρέπει να µη χορηγείται σε µεγάλες ποσότητες σε έγκυες γυναίκες, νέους και πολύ ηλικιωµένους. Οι διαιτητικές ίνες βρίσκονται στα λαχανικά, φρούτα, δηµητριακά, όσπρια, κ.α. µε τη µορφή κυτταρινών, ηµικυτταρινών, πηκτινών κ.α. Το ψωµί ολική αλέσεως ή το µαύρο ψωµί, το οποίο περιέχει όλο το πίτουρο, περιέχει αρκετή ποσότητα διαιτητικών ινών. Μεγάλα σωµάτια πίτουρου είναι πιο αποτελεσµατικά από τα µικρά, ενώ το µη επεξεργασµένο πίτουρο είναι πιο αποτελεσµατικό από το µαγειρεµένο. Τα µεγάλα σωµατίδια του πίτουρου αυξάνουν την κινητικότητα του παχέος εντέρου, µε απευθείας διέγερση του τοιχώµατος. Για να έχουµε επαρκή πρόσληψη διαιτητικών ινών πρέπει να τρώµε καθηµερινά ψωµί (ολικής αλέσεως, µαύρο, σίκαλης, βρώµης), δηµητριακά στο πρωινό (all bran ή bran), όσπρια, λαχανικά και φρούτα Οι διαιτητικές ίνες στην καθηµερινή διατροφή πρέπει να είναι από γραµµάρια για τους ενήλικες, ενώ στα παιδιά µέχρι 10 ετών η ποσότητα υπολογίζεται µε την ηλικία +5 µέχρι και +10. Π.χ. ένα παιδί ηλικίας δύο ετών πρέπει να παίρνει από 7 µέχρι 12 γραµµ. διαιτητικές ίνες ηµερησίως. 18

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα περισσότερα τρόφιμα. Ζάχαρη Κρέμες, σοκολάτες Αλεύρι, δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους:

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Μονοσακχαρίτες γλυκόζη, φρουκτόζη Δισακχαρίτες σακχαρόζη, μαλτόζη, λακτόζη Ολιγοσακχαρίτες καλαμοσάκχαρο Πολυσακχαρίτες άμυλο, κυτταρίνη,

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα.

Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα. Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα. Γενικά: Τα ಸρεπτικά συστατικά που χρειάζονται για κάಸε ανಸρώπινο οργανισμό είναι περισσότερα από 50 διαφορετικά είδη. Κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες: α) Αυτά που δίνουν

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ 30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΤΡΑΓΙΚΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ 1) ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της διατροφής κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης

Η σημασία της διατροφής κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης Η σημασία της διατροφής κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης Η διατροφή είναι καθοριστικός παράγοντας για την καλή υγεία της μητέρας και του νεογνού που πρόκειται να γεννήσει. Αν η δίαιτα που ακολουθείται

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Θέµατα ιάλεξης Ο ρόλος της διατροφής στην εµφάνιση ασθενειών της καρδιάς Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Οι σωστές διατροφικές συνήθειες συμβάλλουν σημαντικά στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Όσο πιο νωρίς αποκτάμε συνήθειες που προάγουν την υγεία μας τόσο λιγότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή. Διατροφή. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών

Υγιεινή. Διατροφή. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Υγιεινή Διατροφή Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Γνώση διαιτολογικών στοιχείων με σκοπό την: Πρόληψη διατροφικών διαταραχών: (παχυσαρκία, υποσιτισμός, δυστροφία,

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες Η ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΘΕΜΕΛΙΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΖΩΗ Το πρόβλημα της παραπληροφόρησης στο θέμα της διατροφής είναι μεγάλο και τις περισσότερες φορές οδηγεί σε λανθασμένες εmλογές και εκτιμήσεις. Ένα στοιχείο που θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων»

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Υπεύθυνη καθηγήτρια: Παχιαδάκη Άννα Ομάδα μαθητών Β Τάξης Λυκείου: Αλεβυζάκη Ευανθία, Καλαγασίδη Βάλια, Καλοειδάς Αντώνης, Λεμονάκης Μάριος, Πετράκης Αντώνης,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Η παχυσαρκία ορίζεται ως η περίσσεια λιπώδους ιστού στον ανθρώπινο οργανισµό µε αποτέλεσµα τη συσσώρευση αυξηµένου λίπους κάτω από το δέρµα (υποδόριο) αλλά και σε διάφορα όργανα του σώµατος (σπλαχνικό)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία ρ. Αγγελική Τριανταφύλλου - Πιτίδη Ιατρός Μικροβιολόγος Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύριο µέληµα του ανθρώπου ήταν και είναι, η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

Πως να τις διαβάζουµε σωστά... Μαρία Σαρικά ιαιτολόγος- ιατροφολόγος. Μεταβολικός Έλεγχος & Τροποποίηση Συµπεριφοράς www.dia-trofis.

Πως να τις διαβάζουµε σωστά... Μαρία Σαρικά ιαιτολόγος- ιατροφολόγος. Μεταβολικός Έλεγχος & Τροποποίηση Συµπεριφοράς www.dia-trofis. Μεταβολικός Έλεγχος & Τροποποίηση Συµπεριφοράς www.dia-trofis.gr Πως να τις διαβάζουµε σωστά... Μαρία Σαρικά ιαιτολόγος- ιατροφολόγος ΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ/ 100ml Ενέργεια/ Energy 52Kcal/221KJ Υδατάνθρακες/

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

αθηρωμάτωση apo-b apoυπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία τριγλυκερίδ βλάβη των αγγείων ΗDL - καλή χοληστερίνη

αθηρωμάτωση apo-b apoυπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία τριγλυκερίδ βλάβη των αγγείων ΗDL - καλή χοληστερίνη LDL - κακή χοληστερίνη apo-al ά apo τριγλυκερίδια αθηρωμάτωση βλάβη των αγγείων LDL - κακή χοληστερίνη αθηρωμάτωση βλάβη των αγγείων ΙΑΤΡΕΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΛΙΠΙΔΙΩΝ Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά;

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Κατερίνα Πέλκα BSc (Honrs) Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τομεάρχης Διαιτητικής ΙΙΕΚ ΞΥΝΗ pelka@logodiatrofis.gr Οι διακοπές είναι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας!φη Ευστρατίου Διαιτολόγος Επιστημονική συνεργάτης Δ Παιδιατρικής Κλινικής ΑΠΘ Ιατρείο Παιδιών και Εφήβων με Διαβήτη Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσ/νίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Παγκύπρια Μέρα Διατροφής 10-5-2009 Ποικιλία - Μέτρο Ισορροπία στην Διατροφή Η Παγκύπρια μέρα Διατροφής που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10/5 (από το 2008) φέτος είναι αφιερωμένη στις βασικές αρχές της διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση

Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση Σημειώσεις για τη σχολή προπονητών-ριών Αθήνας Γ κατηγορίας Ενόργανης, Ρυθμικής Γυμναστικής & Τραμπολίνο (2014) O πρωταρχικός ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας.

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας. Είναι οργανικές ενώσεις απαραίτητες για την λειτουργία του οργανισμού μας, που είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει μόνος του, είτε τις συνθέτει αλλα σε μικρότερες από τις αναγκαίες ποσότητες. Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση του Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Ημέρα Διατροφής (10/5/2012) και Δραστηριότητες για την Εβδομάδα 7-13/5/2012 Φετινό θέμα: «Προγραμματίστε σωστά το πιάτο σας:

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα