Εχουν περάσει, ήδη, 30 χρόνια από την εµφάνιση του άρθρου-βιβλίου της

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εχουν περάσει, ήδη, 30 χρόνια από την εµφάνιση του άρθρου-βιβλίου της"

Transcript

1 Η γυναικεία γλώσσα & η γλώσσα των γυναικών Μαριάνθη Μακρή-Τσιλιπάκου Αναπλ. Καθηγήτρια Κοινωνιογλωσσολογίας Τοµέας Θεωρητικής & Εφαρµοσµένης Γλωσσολογίας Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας & Φιλολογίας ΑΠΘ Εχουν περάσει, ήδη, 30 χρόνια από την εµφάνιση του άρθρου-βιβλίου της Robin Lakoff Language and Woman s Place (H γλώσσα και η θέση της γυναίκας) (1973, 1975), στο εξώφυλλο του οποίου απεικονιζóταν ένα γυναικείο πρόσωπο µε το στόµα φραγµένο µε ένα τσιρότο. Το άρθρο αυτό, το οποίο γεννήθηκε µέσα στο ιστορικό πλαίσιο του αµερικανικού φεµινιστικού κινήµατος, έθετε για πρώτη φορά µια σειρά από ζητήµατα σε σχέση µε την άνιση γλωσσική αναπαράσταση των φύλων και την ανάλογη, κατά φύλα, χρήση της γλώσσας, επισηµαίνοντας τις διακρίσεις εις βάρος των γυναικών, οι οποίες και προορίζονται για συγκεκριµένες θέσεις υποταγής: αντικείµενα ηδονής, και υπηρέτριες, µε εξ αντικειµένου αποτέλεσµα τον αποκλεισµό τους από την πρόσβαση σε θέσεις ισχύος τον οποίο οι ίδιες καταλήγουν να θεωρούν ως απόρροια της προσωπικής τους γνωστικής και µορφωτικής ανεπάρκειας. Παρόµοια θέση εξέφραζε και ο Ardener (1975, βλ. επίσης Κramarae 1981, Spender 1980) µε τη θεωρία της άφωνης οµάδας (muted group), που υποδείκνυε ότι η γλώσσα δεν εκφράζει εξίσου, γιατί δεν εκπορεύεται εξίσου από όλες τις κοινωνικές οµάδες και έτσι οι γυναίκες, όπως και άλλες ανίσχυρες οµάδες, αναγκάζονται να εκφράζουν κουτσουρεµένα και στο βαθµό που κάτι τέτοιο είναι καθόλου δυνατό τη δική τους ξεχωριστή (θηλυκή) αντίληψη και βίωση του κόσµου, διαµεσολαβηµένη µέσα από µια γλώσσα φτιαγµένη στα µέτρα των ανδρών και, εποµένως, ελάχιστα αντίστοιχη της άποψής τους για τον κόσµο, της κοσµοθεωρίας τους. / Φαίνεται ότι έπρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια, ώστε να µπορέσει, το καλοκαίρι του 2003, η ποπ τραγουδίστρια Έλλη Κοκκίνου, επιτέλους, να διαλαλήσει µέσω τηλεοράσεως και ραδιοφώνου τη δική της σουξεδιάρικη κοσµοθεωρία, στην οποία, µοιραία, εξακολουθεί να συµβαίνει «στον κόσµο, µονάχα αυτός να έχει σηµασία»!!!

2 Μαριάνθη Μακρή-Τσιλιπάκου Σύµφωνα µε τη Lakoff, η γλώσσα των γυναικών ή γυναικεία γλώσσα (women s language), όρος που στο πρωτότυπο αναφέρεται στη γλώσσα που προορίζεται για αποκλειστική ή κυρίως χρήση από τις γυναίκες, αλλά και στη γλώσσα που περιγράφει αποκλειστικά τις γυναίκες (1975: 7), έχει ως αποτέλεσµα τον υποβιβασµό της ταυτότητας της γυναίκας, αφού της αρνείται τη χρήση ισχυρών τρόπων έκφρασης, ενθαρρύνοντας κοινότοπoυς και διστακτικούς τρόπους (: 7), ενώ επίσης την περιγράφει ως αντικείµενο, αλλά πότε ως υποκείµενο µε προσωπικές απόψεις. Άρχικά, η πρώτη φάση της φεµινιστικής (κοινωνιο)γλωσσολογίας επικέντρωσε, κυρίως, στην κατάδειξη της µεροληπτικής αναπαράστασης των δύο φύλων, όπως εγγράφεται στο γλωσσικό σύστηµα, και στη συνέχεια στην πολιτική παρέµβαση για την καταπολέµηση και, εντέλει, εξάλειψη του σεξισµού στη γλώσσα, µέσα στο γενικότερο αγωνιστικό τοπίο της εποχής (βλ. Μiller & Swift 1976, 1980, Kramarae & Treichler 1985). Παράλληλα, άρχισε και η εµπειρική διερεύνηση του πρώτου σκέλους της κατά Lakoff γυναικείας γλώσσας αν και, σταδιακά, η χρήση του όρου περιορίστηκε σ αυτό το σκέλος, δηλαδή στη γλώσσα προς χρήση των γυναικών, η οποία όµως νοείται, πλέον, ως χρήση εντός του συστήµατος, καταργώντας έτσι τη διαχωριστική γραµµή ανάµεσα στα δύο. Η γλώσσα λοιπόν αυτή, στην οποία κοινωνικοποιούνται οι γυναίκες, είχε κατά τη Lakoff (και για την Αγγλική γλώσσα, σε πρώτο επίπεδο) τα εξής χαρακτηριστικά, τα οποία διατρέχουν όλα τα επίπεδα της γραµµατικοσύνταξης (1975: 8): Γνώση και χρήση λεπτών χρωµατικών διαβαθµίσεων, π.χ. µπορντό - βεραµάν - κοραλί - εκρού - τυρκουάζ - σοµόν κτλ. Εµπειρικό δεδοµένο: Σε πρόσφατο συνέδριο Γλωσσολογίας, η νεαρή εισηγήτρια (25+ χρονών) αναφέρθηκε στη φουκς γραµµή του στατιστικού γραφήµατός της, το οποίο ίσως για τους περισσότερους άνδρες θα ήταν απλά (ανοιχτό) κόκκινο ή έστω ροζ; Χρήση ανούσιων/κενών επιθέτων (empty adjectives), µε µεταφορική χρήση θαυµασµού/επιδοκιµασίας, όπως τα sweet, divine, lovely. Για τα ελληνικά, ίσως τα: γλυκό, πολύ γλυκό παιδάκι/φορεµατάκι, θαυµάσιο, θαυµάσιος άνθρωπος, καταπληκτικό, καταπληκτικό έργο και, ίσως, και τα αντίστοιχα επιρρηµατικά κατηγορούµενα: τρέλα / µούρλια, τρέλα έγινε το παστίτσιο/ο µουσακάς. Ενώ αντίστοιχα η επιδοκιµασία και ο θαυµασµός, ανδρικά: 2

3 Η γυναικεία γλώσσα & η γλώσσα των γυναικών φοβερό το αµάξι του Γιάννη, άπαικτο το νέο Panda, και γαµώ τα παστίτσια/τους µουσακάδες (πρβ. Μακρή-Τσιλιπάκου 1986). Αποφυγή έντονων επιφωνηµάτων αποδοκιµασίας και υβριστικών εκφράσεων. Όπως, π.χ. µπούρδες, µαλακίες, σκατά, αρχίδια, δεν µας χέζεις, δε πα να γαµηθείς, γαµώ το καντήλι µου ή το ξεσταύρι µου (κατά τον τηλεοπτικό, µαφιόζο Γαργαµπίκα των σίριαλ «Αχ και να ξερες», και «Πεθαίνω για σένα», Alpha TV, 2003). Αλλά, σεµνά: άι το καλό/στην ευxή, πού πας βρε άνθρωπε!, δεν βλέπεις χριστιανέ µου (αντί για τα πλέον ενδεικνυόµενα: στραβός είσαι, βρε ζώον/ µαλάκα/αρχίδι!) στον ακάθεκτο, σιγά-να-µην-περάσεις-εσύ-πρώτη!, οδηγό που σε τράκαρε παραβιάζοντας το. / Χαρακτηριστικά, µεγαλώνοντας θυµάµαι µια θεία µου, η οποία, όταν αγανακτούσε και διαφωνούσε, κατέφευγε στα κολοκύθια! ή και στα µαρούλια! για να αποφύγει τα επιλήψιµα, λόγω σχήµατος, αγγούρια! που συνηθίζονταν πολύ εκείνο τον καιρό. Προσθήκη επιτατικών που κάνει τις γυναίκες να µοιάζουν σα να µιλούν µε µόνιµη έµφαση, είναι τό:σο καλό παιδί!, ευχαριστώ πάρα πάρα πάρα πολύ! Εξασθένηση της προσλεκτικής δύναµης των εκφωνηµάτων λόγω παρουσίας διάφορων µετριαστικών στοιχείων, όπως π.χ. o ερωτήσεων-ηχώ (tag-questions), Ωραία η «Λάµψη», ε:/δεν είναι; o ερωτηµατικής επιτόνησης σε καταφάσεις, Λέω να µαγειρέψω φακές σήµερα; o επιµήκυνσης των παρακλήσεων, Γιάννη, θα µε πετάξεις µέχρι την κουµπάρα/ θα πας το παιδί στο σχολείο σήµερα, σε παρακαλώ; o επισχετικών συνοµιλιακών δεικτών (hedges) µε συνδηλώσεις αβεβαιότητας, δεν ξέρω, νοµίζω, δεν είµαι βέβαιη, δεν είµαι σχετική, αν δεν κάνω λάθος Τύποι της πρότυπης γλωσσικής ποικιλίας, π.χ. ζέστη και όχι ζέστα, /όŋgos/ και όχι /όgos/ για το όγκος, κτλ. Με λίγα λόγια, οι γυναίκες διδάσκονται/κοινωνικοποιούνται σε µια γλώσσα που αρµόζει σε κυρίες, είναι δηλαδή προσεγµένη και ευγενική, χωρίς γραµµατικοσυντακτικές παρατυπίες και κοινωνικές χοντράδες, και η οποία, στην ουσία, θεωρείται ως παρέκκλιση από τη νόρµα, δηλαδή τη γλώσσα των ανδρών. Αυτή η γλώσσα, σε τελευταία ανάλυση, βάζει τη γυναίκα στην παράδοξη θέση µπρος γκρεµός και πίσω ρέµα (double bind, κατά Bateson 3

4 Μαριάνθη Μακρή-Τσιλιπάκου 1972, στο Lakoff 1975: 61), έτσι ώστε αν δεν υιοθετήσει τη γυναικεία γλώσσα να µην προσλαµβάνεται ως κανονική γυναίκα, αν όµως την υιοθετήσει να µην προσλαµβάνεται ως ένα άτοµο ισότιµο προς τους άνδρες, αλλά ως ένας ατελής άνδρας. Και έτσι: a woman is damned if she does and damned if she doesn t, κατά την Lakoff (1975: 61) «κορίτσια, την έχουµε βαµµένη», σε ελεύθερη µετάφραση. Τον κατάλογο των γυναικείων γλωσσικών ιδιαιτεροτήτων, αυτή τη φορά σε σχέση µε τις επικοινωνιακές στρατηγικές των δύο φύλων, συµπληρώνουν οι West & Zimmerman (1983), Zimmerman & West (1975) και η Fishman (1983) µε τα ακόλουθα: Σεβασµός του δικαιώµατος στη συνοµιλία των συνοµιλητριών/τών µε αποφυγή των διακοπών και των επικαλύψεων Ερωτήσεις και όχι δηλώσεις-κρίσεις, επειδή οι πρώτες ανοίγουν το δρόµο για διεπίδραση π.χ. Χάλια δεν είναι η τηλεόραση; αντί για το Η τηλεόραση έχει τα χάλια της! Υποστηρικτική δράση σε σχέση µε την εγκατάσταση και διαχείριση των θεµάτων της συνοµιλίας και της κατοχής του βήµατος Συντήρηση, εξέλιξη παρά έλεγχος της συνοµιλίας (Για τα ελληνικά, βλ. Μakri-Tsilipakou 1991a/b, 1993, 1994a/b/c, Mακρή- Τσιλιπάκου 2002). Ετσι, το επόµενο πρώτο στάδιο της κοινωνιογλωσσολογίας του φύλου ήταν η αναζήτηση της γυναικείας διαλέκτου, της φυλολέκτου, (genderlect), ως τεκµηρίου/ απόρροιας της υστέρησης των γυναικών σε σχέση µε τους άνδρες (όπως κατηγοριοποιείται, κατά µια ανάγνωση, η δουλειά της Lakoff) ή της κυριαρχίας των ανδρών (π.χ. Zimmerman & West 1975, Fishman 1983) ή της διαφοράς ανάµεσα στα δύο φύλα, ως υποκουλτούρες (Maltz & Borker 1982, Τannen 1990), ανάλογα µε τα ερµηνευτικά σχήµατα που χρησιµοποιήθηκαν τα οποία στην ουσία είναι τα δύο τελευταία, αφού η περιγραφή της άποψης της Lakoff ως µοντέλου της υστέρησης (Cameron 1996: 39, Wodak & Benke 1997: 130) δεν στοιχειοθετείται πλήρως και η κατάταξή του στο µοντέλο της κυριαρχίας φαίνεται πιο ακριβής (πρβ. Παυλίδου 2002: 22). Το αποτέλεσµα της αναζήτησης ήταν µια σειρά από µελέτες που προσπαθούσαν να απαντήσουν είτε στο «πώς οι γυναίκες και οι άνδρες µιλούν διαφορετικά» µε παραλλαγή το «πώς οι γυναίκες και οι άνδρες εκπαιδεύονται να 4

5 Η γυναικεία γλώσσα & η γλώσσα των γυναικών µιλούν διαφορετικά», στην περίπτωση της αντιστοίχισης των έµφυλων διαφορών µε τις πολιτισµικές (π.χ. δύο υποκουλτούρες, Tannen 1990) εντός του γενικότερου ερµηνευτικού πλαισίου της διαφοράς. Είτε στο «πώς η γλώσσα αντικατροπτίζει, κατασκευάζει και συντηρεί την αντρική κυριαρχία» (Βing & Bergval 1996: 4), εντός του ερµηνευτικού σχήµατος της ανδρικής κυριαρχίας. Τα ευρήµατα που προέκυψαν σκιαγραφούσαν τις γυναίκες ως επιρρεπείς στη χρήση πρότυπων τύπων της γλώσσας, στην υιοθέτηση αλλαγών µε κοινωνικό γόητρο, στην επικοινωνιακή εµµεσότητα και συνεργασιµότητα κτλ. και ως λιγότερο επιρρεπείς στις διακοπές και επικαλύψεις, στη χρήση στιγµατισµένων εντόπιων ποικιλιών, απροκάλυπτα απειλητικών λεκτικών πράξεων, ηρωικών αφηγήσεων κτλ., κτλ. Και έτσι, χονδρικά, προέκυψε ένας κοινός πυρήνας, η γυναικεία γλώσσα, µε τις γυναίκες να προβάλουν ως προσεκτικότερες και διστακτικότερες ή ευγενικότερες, κατά µιά εναλλακτική ερµηνεία, χωρίς πάντα οι ερευνήτριες/τές και τα ευρήµατά τους να συµφωνούν µεταξύ τους. Για παράδειγµα, ένα πεδίο µε αντικρουόµενα αποτελέσµατα υπήρξε η εξακρίβωση του ποιος/ποια διακόπτει ποιαν/ποιον στη συνοµιλιακή διεπίδραση (βλ. James & Clarke 1993). Αναδροµικά, πολλές από αυτές τις πρώτες, αλλά και ύστερες, µελέτες έγιναν στόχοι κριτικής αναθεώρησης για µια σειρά από λόγους, αρχίζοντας από το γενεσιουργό άρθρο της Lakoff η οποία βρέθηκε ένοχη αντι-επιστηµονικότητας λόγω της µη ορθόδοξα κοινωνιογλωσσσικής µεθοδολογίας της και προχωρώντας στην επισήµανση της ουσιοκρατικής αντίληψης του φύλου που κατηγορήθηκαν ότι εµπεριείχαν κάποιες από αυτές (π.χ. Τannen 1990), και εντέλει της ανοιχτής αµφισβήτησης της ίδιας της αναλυτικής κατηγορίας. Συγκεκριµένα, η αναλυτική κατηγορία που επιστρατεύθηκε για τη µελέτη της γλώσσας των δύο φύλων ήταν το κοινωνικό φύλο, σε αντιδιαστολή µε το βιολογικό φύλο. Η διάκριση ανάµεσα στα δύο εγκαινιάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970 από την Βρετανίδα κοινωνιολόγο Αnn Oakley (1972, στο Talbot 1998: 6), αν και συχνά αποδίδεται στον Giddens (1989: 58, στο Wodak & Benke 1997: 128). Το βιολογικό, sex, περιγράφεται από τα επίθετα female/male (γυναικείο/ανδρικό?) το κοινωνικό, gender, από τα feminine/masculine (θηλυκό/αρσενικό?) και αποτελεί την κοινωνική συγκρότηση του πρώτου. Η απόδοση των όρων sex και gender στα ελληνικά ως φύλου και γένους, αντίστοιχα, είναι προβληµατική λόγω της πολυσηµίας του δεύτερου και της ύπαρξης και του γραµµατικού γένους (βλ. Παυλίδου 2002: 17). Επικάλυψη παρατηρείται και στη 5

6 Μαριάνθη Μακρή-Τσιλιπάκου χρήση των σχετικών επιθέτων, γυναικείο/ανδρικό & θηλυκό/αρσενικό, τα οποία άλλοτε αναφέρονται στο βιολογικό και άλλοτε στο κοινωνικό φύλο. Π.χ., θήλυ/άρρεν βρέφος (β.), ο αρσενικός πιγκουΐνος κλωσσάει τα αυγά (β.), µερικά θηλυκά ψάρια είναι πιο µεγαλόσωµα από τα αρσενικά (β.), είναι καθαρόαιµο αρσενικό (κ.), πραγµατικό θηλυκό αυτή η γυναίκα (κ.), άσε τα γυναικεία κόλπα (κ./β.;), η ανδρεία δεν είναι αντρικό προνόµιο (κ./β.;), το µελόδραµα δεν είναι αποκλειστικά γυναικείο σπορ (κ./β.;), η έντονη τριχοφυΐα στο πρόσωπο είναι κυρίως ανδρικό χαρακτηριστικό (β.) κτλ. Ακόµη, υπάρχουν τα αντρίκιο, αρρενωπό, ανδροπρεπές αλλά και αρσενικάδα, ανδρισµός, αρρενωπότητα, τα οποία περιπλέκουν περαιτέρω τη διάκριση. / Πάντως, παραµένει αξιοσηµείωτη η πληθώρα θετικών όρων για το αρσενικό σκέλος του ζεύγους, η οποία όµως, στα σχετικά λήµµατα, αντιστοιχίζεται µε µεγαλύτερο πλήθος απαξιωτικών όρων για το θηλυκό, όπως γυναικούλα, γύναιον, παλιογυναίκα, γυναικάριον, παλιοκόριτσο, αγοροκόριτσο, αντρογυναίκα, αλλά και φάλαινα, αλόγα, αρκούδα, βουβάλα, φοράδα, φώκια, τσιµούχα, χοντροβαρέλα, ψηλογκαµήλα κτλ. (πβλ. Αντιλεξικόν, Βοστανζόγλου 1986: ). Το πέρασµα από το βιολογικό φύλο το οποίο προϋπήρχε ως κατηγορία σε παρεµφερείς επιστήµες, π.χ. Ψυχολογία, Κοινωνιολογία, αλλά και στη ιαλεκτολογία ως πρώιµη Κοινωνιογλωσσολογία στο κοινωνικό φύλο καταγράφεται και στους τίτλους των σχετικών µελετών. Για παράδειγµα, το 1975 οι Thorne & Henley επιµελούνται το Language and Sex, αλλά, η ίδια περίπου συγγραφική οµάδα, Thorne, Kramarae & Henley, επιµελείται το Language, Gender and Society, το 1983, αν και αναρρωτιούνται από την πρώτη κιόλας συλλογή τους αν δεν θα ήταν προτιµότερος ο όρος gender (βλ. Παυλίδου 2002: 27). Οι αντιρρήσεις για την επάρκεια του βιολογικού φύλου, το οποίο χρησιµοποιήθηκε µέσα στο πλαίσιο της συσχετιστικής ή ποσοτικής Κοινωνιογλωσσολογίας, κυρίως σε φωνολογικές µελέτες, ως ανεξάρτητη κοινωνική µεταβλητή χωρίς ουσιαστική σε βάθος πρόσδεση µε την εκάστοτε περίσταση επικοινωνίας εκτός ίσως µιας γενικευµένης έννοιας βαθµού οικειότητας /επισηµότητας της περίστασης, π.χ. οι µελέτες του Labov στο νησί Μάρθας Βίνγιαρντ της Μασαχουσέτης και στη Ν. Υόρκη (1963, 1966), και του Trudgill στο Νόριτς της Αγγλίας (1972) οι αντιρρήσεις, λοιπόν, για την επάρκεια του βιολογικού φύλου, έδωσαν εν καιρώ τη θέση τους στον σκεπτικισµό για το πραγµατικό περιεχόµενο του κοινωνικού φύλου και για τη σχέση του µε το πρώτο, σηµεία τα οποία αρχικά έµοιαζαν µη-προβληµατικά, περίπου αυτονόητα. 6

7 Η γυναικεία γλώσσα & η γλώσσα των γυναικών Καταρχήν, όπως επισηµαίνει η Cameron (1996: 42), στη µελέτη της διεπαφής του φύλου και της γλώσσας (εφεξής θα χρησιµοποιώ την πλάγια γραφή, φύλο, για το κοινωνικό και την ορθή, φύλο, για το βιολογικό, κρατώντας και τους προσδιορισµούς, κατά περίπτωση), η γλώσσα αποτέλεσε το φαινόµενο προς διαλεύκανση, ενώ το φύλο την εξήγησή του. Στη βάση αυτή, το επόµενο λογικό βήµα είναι η καταλογογράφηση των διαφορών ανάµεσα στις/στους κατόχους διαφορετικού φύλου, και στη συνέχεια η ερµηνεία τους ως προϊόντος είτε δύο διαφορετικών ειδών υποκουλτούρας είτε της κοινωνικής ανισότητας (ό.π.). Θεωρούµε δηλαδή, το φύλο ως δοσµένο και προϋπάρχον, µια ουσία των υποκειµένων και άρα τις έµφυλες διαφορές ως φυσικά φαινόµενα αντί για φαινόµενα προς διερεύνηση/αποδόµηση ενώ θα έπρεπε να θεωρήσουµε το φύλο ως το πρόβληµα και όχι ως τη λύση κατά την Cameron (ό.π.), και να αναρρωτηθούµε τι συνεπάγεται η κοινωνική κατασκευή γυναίκα, άνδρας. To πιο κραυγαλέο περιεχόµενο της ουσιοκρατικής προσέγγισης είναι, βέβαια, ή άποψη ότι το φύλο είναι της φύσης και όχι του πολιτισµού (nature/nurture, φύσεινόµû, των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων). Το µόνο αµιγές παράδειγµα που µπορώ να σκεφτώ είναι αυτό του Chambers (1992, 1995), o οποίος αποδίδει σηµαντικό ρόλο στο βιολογικό φύλο σε σχέση µε τις έµφυλες διαφορές στον λόγο, στον οποίο υποτίθεται ότι πλεονεκτούν οι γυναίκες λόγω διαφορετικής οργάνωσης του εγκεφάλου, γεγονός που δεν στοιχειοθετείται (James 1996: 118). Ωστόσο, σε ένα δεύτερο επίπεδο, ουσιοκρατική είναι και η αντίληψη ότι το φύλο είναι ένα θεµελιώδες, ουσιώδες συστατικό του υποκειµένου, ένα σύνολο από ιδιότητες που παροικούν στην προσωπικότητα, στην αυτο-αντίληψη ή στα χαρακτηριστικά του κάθε ατόµου, κάτι που τα υποκείµενα είναι ή έχουν (Bohan 1993). Mε αυτήν την έννοια, και η θεωρία της διαφοράς είναι ουσιοκρατική (Crawford 1995: 8), αφού προσεγγίζει το φύλο «µε µη κριτικό τρόπο, ανακυκλώνει τις επικρατούσες αντιλήψεις σε σχέση µε την έκταση και τη σταθερότητα της διαφοράς, οµογενοποιεί τις γυναίκες αλλά και τους άνδρες, και έτσι µάλλον συµπλέει, παρά αντιτίθεται στον σεξισµό» (Cameron 1998: 951). Προσωπικά, θα παρατηρούσα ότι στο βαθµό που δεν χρησιµοποιεί µεθόδους ευαίσθητες στα εκάστοτε εντελώς συγκεκριµένα κοινωνικά συµφραζόµενα, το ίδιο ισχύει και για τη θεωρία της κυριαρχίας ή για οποιαδήπτε άλλη θεωρία ήθελε προκύψει στο µέλλον. Μέσα στο πλαίσιο της ίδιας ουσιοκρατικής λογικής (βλ. Bing & Bergvall 1996), το φύλο προσλαµβάνεται ως διχοτοµικό ή διπολικό και όχι ως συνεχές, 7

8 Μαριάνθη Μακρή-Τσιλιπάκου ακριβώς όπως και το βιολογικό φύλο, παρά το γεγονός ότι ακόµη και το βιολογικό αποτελεί στην ουσία ένα παρόµοιο συνεχές, αφού παρατηρείται επικάλυψη χαρακτηριστικών ανάµεσα στο γυναικείο και ανδρικό φύλο όχι µόνο ως ερµαφροδιτισµός, ο οποίος αντιµετωπίζεται ως παθογένεια αλλά και ως διαφορετικές διαβαθµίσεις οικείων χαρακτηριστικών, π.χ. των γυναικείων και ανδρικών ορµονών σε φυσιολογικά άτοµα, µε αποτέλεσµα τη γυναικοµαστία στους άνδρες και την υπερβολική τριχοφυΐα στις γυναίκες, για να αναφέρω ένα µόνον παράδειγµα (πρβ. Bing & Bergvall 1996, όπου συζητείται επικάλυψη σε ακόµη πιο θεµελιώδη χαρακτηριστικά, π.χ. τα χρωµοσώµατα). Πόσο µάλλον το φύλο, όταν υπάρχουν υπολογίσιµες διαφοροποιήσεις σε σχέση µε τις συµπεριφορές και τις σεξουαλικότητες, όπως περιγράφονται από τα γυναίκα, ανδρογυναίκα, αγοροκόριτσο, λεσβία, γυναικωτός, οµοφυλόφιλος, αµφίφυλος, άνδρας, βαρύς άνδρας, πολλά βαρύς άνδρας, ασήκωτος άνδρας κτλ. (πρβ. Bing & Bergvall 1996: 2). Aποτέλεσµα αυτής της (ουσιοκρατικής) διπολικότητας είναι ότι εξαλείφονται οι διαβαθµίσεις στο εσωτερικό της κάθε µίας από τις δύο οµάδες και, έτσι, προκύπτει η γυναικεία γλώσσα (women s language) και η αντίστοιχη ανδρική (πρβ. Johnson & Μeinhof 1997) η οποία έχει αυτά ή εκείνα τα χαρακτηριστικά, και µοιάζει σα να πηγάζει από την ταυτότητα των υποκειµένων, ενώ συχνά συµβαίνει η ταυτότητα των ατόµων η οποία διαµορφώνεται ιστορικά και πολιτισµικά να δηµιουργείται µέσω της γλώσσας που χρησιµοποιούν τα δρώντα υποκείµενα (πρβ. Gal 1995: 171). Με άλλα λόγια, η γυναικεία γλώσσα (women s language) είναι συµβολική κατηγορία σε αντίθεση µε τη γλώσσα που χρησιµοποιούν οι εκάστοτε συγκεκριµένες γυναίκες (the language used by women), η οποία είναι ένα εµπειρικό δεδοµένο (Cameron 1998: 953). Εξού και οι γυναίκες πότε ευρίσκονται να διακόπτουν και πότε να µη διακόπτουν, πότε να χρησιµοποιούν στιγµατισµένους τύπους και πότε όχι, πότε να µιλούν πολύ και πότε λίγο, πότε να είναι λεκτικά ευπρεπείς και πότε όχι. / Ετσι εξηγείται και η προσωπική µου διαφορά µε τη θεία που προανέφερα, και η οποία κατέφευγε σε απαξιωτικά ζαρζαβατικά (κολοκύθια), ενώ εγώ συχνά επιστρατεύω ανάλογες µαγειρικές µε το πρωταρχικό αντικείµενο αναφοράς (αρχίδια µαρινάτα), ενώ άλλες, πάλι, σύγχρονες και οµόφυλες µου επικαλούνται τις σχετικές πρακτικές (µαλακίες) ή και αποφεύγουν παντελώς να αποφανθούν περί τέτοιων λεπτών ζητηµάτων και περιορίζονται σε αοριστολογίες (µπούρδες, αηδίες)! Και βέβαια, η ερώτηση που προκύπτει είναι για ποιες γυναίκες µιλάµε (Bohan 1993); Τίνων γυναικών η γλώσσα περιγράφεται; 8

9 Η γυναικεία γλώσσα & η γλώσσα των γυναικών Η ερώτηση είναι εξαιρετικά σηµαντική, διότι αφενός τα ευρήµατα δεν πλοιρούν πάντα τις προδιαγραφές γενικευσιµότητας λόγω και µιας a priori αποστροφής στην ποσοτική µέθοδο και αφετέρου, και σηµαντικότερο, η διάσταση του φύλου συναρτάται µε άλλες διαστάσεις, όπως για παράδειγµα, την τάξη, τη φυλή, την εθνότητα, το κοινωνικό δίκτυο, κτλ., κτλ.. Για παράδειγµα, ο Labov διερευνώντας τη συµµετοχή των γυναικών στη γλωσσική αλλαγή καταλήγει, ανάµεσα σε άλλα, ότι οι γυναίκες γενικά αποφεύγουν τη χρήση µη πρότυπων, στιγµατισµένων τύπων και πρωτοστατούν στις νέες φωνολογικές αλλαγές, ενώ οι διαφορές ανάµεσα στα δύο φύλα εξαφανίζονται σε παλαιότερες αλλαγές, αυτές που έχουν ήδη διαγράψει µια πορεία (1990). Όµως, οι Milroy & Milroy (1985) καταγράφουν τις εργαζόµενες γυναίκες του εργατικού προαστίου Clonard στο Belfast της Β. Ιρλανδίας να χρησιµοποιούν στιγµατισµένους τοπικούς τύπους (αντίθετα µε τη πρόβλεψη του Labov), λόγω της ιδιοµορφίας της θέσης τους, ή οποία είναι σχεδόν ανδρική κατά την έννοια του δικτύου της Milroy (1980). Ενώ η Εckert (1997), στη µελέτη δύο µικτών νεανικών οµάδων διαφορετικής ταξικής προέλευσης (αστές/οι Jocks, αµφισβητίες Burnouts) διαπιστώνει περίεργες διαπλοκές ανάµεσα στο φύλο/φύλο και στην τάξη, αφού τα θηλυκά µέλη χτίζουν µεγαλύτερη ταξική απόσταση µεταξύ των δύο οµάδων από ό,τι τα αρσενικά µέλη, χρησιµοποιώντας ακριβώς τις παλαιότερες αλλαγές (αντίθετα µε τη πρόβλεψη του Labov), οι οποίες συνήθως δεν φέρουν τέτοιες λειτουργίες, αλλά έχουν εκφραστική λειτουργία, σε αντίθεση µε την αντιεξουσιαστική υποδήλωση των νεότερων αλλαγών που χρησιµοποιούν, κυρίως, τα αγόρια της λαϊκότερης τάξης. Συγχρόνως, όµως, τα κορίτσια παρουσιάζουν µεγαλύτερη εσωτερική ανοµοιογένεια απ ό,τι τα αγόρια, σε σχέση µε τη συµµετοχή τους στις νέες και παλαιές αλλαγές, λόγω της µεγαλύτερης ανάγκης των γυναικών να χρησιµοποιήσουν κοινωνικά σύµβολα για την αυτοπαρουσίασή τους, κατά την Εckert (1997: 226). Ο ίδιος ο Labov, άλλωστε, καταλήγει ότι δεν υπάρχει ένας µόνο τρόπος µε τον οποίο το φύλο συνδέεται µε τη γλωσσική αλλαγή (1990: 218). Με άλλα λόγια,για να ξαναγυρίσουµε στο κυρίως επιχείρηµά µας, το φύλο δεν είναι κάτι που απλά προστίθεται συσσωρευτικά πάνω στα υπόλοιπα χαρακτηριστικά (τα οποία έχουν και αυτά µε τη σειρά τους προστεθεί), αλλά διαπλέκεται και διεπιδρά µε αυτά. Με την ίδια λογική, δεν µπορούµε να το συνδέουµε µονοσήµαντα µε συγκεκριµένα γλωσσικά στοιχεία, επειδή, όπως πολύ εύγλωττα το έθεσε η Ochs (1992: 340), «πολύ λίγα γλωσσικά χαρακτηριστικά σηµατοδοτούν µε άµεσο και 9

10 Μαριάνθη Μακρή-Τσιλιπάκου αποκλειστικό τρόπο το φύλο», πολύ περισσότερο που τα ίδια ακριβώς γλωσσικά στοιχεία είναι δυνατόν να στεγάζουν όχι απλά διαφορετικές, αλλά διαµετρικά αντίθετες, λειτουργίες (Τannen 1998, Μakri-Tsilipakou 1991a, 1994b/c). Για παράδειγµα, για να αναφέρω µερικά ευρήµατα από τον ελληνικό χώρο, στη µελέτη µου (Μakri-Tsilipakou 1991a, 1994a) για τη λειτουργία των διακοπών (interruptions) στις καθηµερινές οικείες συνοµιλίες, διαπίστωσα ότι για τους µεσήλικες µορφωµένους άνδρες φέρουν κυρίως την αντίθεση προς την/τον κάτοχο του βήµατος, ενώ για τις αντίστοιχες γυναίκες επιτελούν κυρίως υποστηρικτική δράση και, έτσι, οι διακοπές δεν µπορεί µονοσήµαντα να συνδεθούν µε την αντιπαλότητα ή/και τους άνδρες (τη στιγµή µάλιστα που οι γυναίκες πραγµατοποιούν ελαφρώς υψηλότερα ποσοστά διακοπών υποστηρικτικών, κατά το πλείστον). Ο Παπαζαχαρίου (1998, 2002), πάλι, διαπίστωσε ότι η χρήση πρότυπων γλωσσικών τύπων από µια οµάδα έφηβων κοριτσιών της Γουµένισσας (κωµόπολη της Β. Ελλάδας), οι οποίες είναι µάλιστα µέτριες έως κακές µαθήτριες, δεν φέρει τη συνηθισµένη συµβολική σηµασία που της προσδίδει η εντός σχολείου θεσµοθέτησή της, αλλά λειτουργεί ως έκφραση παράβασης και όχι συµµόρφωσης προς τη συγκεκριµένη κοινότητα, ακριβώς επειδή το αντίθετο θα σήµαινε την υποταγή αυτών των κοριτσιών στις παραδοσιακές εντόπιες σχέσεις εξουσίας και άρα στην κυριαρχία των ανδρών (2002: 247). Εξίσου σηµαντικό είναι, επίσης, το ερώτηµα ποια είναι η σχέση της συµβολικής κατηγορίας γυναικεία γλώσσα µε την εµπειρική κατηγορία γλώσσα των γυναικών (Cameron 1998: 953); Πώς συναρθρώνονται τα δύο; Πώς χρησιµοποιείται το συµβολικό ιδεώδες από τα υποκείµενα µε σάρκα και οστά, στην καθηµερινή πραγµατικότητα τους, ιδίως όταν αυτά δεν είναι έµφυλα µε τον τρόπο που είναι οι συνηθισµένες/οι γυναίκες και άνδρες (Cameron ό.π.), κάτι που ισχύει για παράδειγµα για τους άνδρες ευνούχους της Ινδίας (hijras) ή για τους faáfafine της Σαµόας (κοινωνικά ενταγµένοι, τραβεστί οµοφυλόφιλοι ή, προσφάτως, και τρανσέξουαλ); Σχετικές µελέτες έδειξαν ότι το συµβολικό ιδεώδες της γυναικείας γλώσσας, όπως έχει περιγραφεί από τη Lakoff (1975) και την Tannen (1990), επιστρατεύεται από τις γυναίκες που δουλεύουν σε ροζ γραµµές παροχής τηλεφωνικού σεξ ως 10

11 Η γυναικεία γλώσσα & η γλώσσα των γυναικών επιτέλεση µιας αισθησιακής και ανίσχυρης θηλυκότητας, την οποία οι εργαζόµενες εκτιµούν ότι επιθυµούν να εισπράξουν οι πελάτες τους, ακόµη και αν οι ίδιες είναι εντελώς διαφορετικές στην πραγµατική ζωή τους (Ηall 1995). / Παρόµοιας φύσης παράδειγµα είναι, νοµίζω, και η δική µας, η µακαρίτισσα Αλίκη Βουγιουκλάκη, η οποία, κατά τις µαρτυρίες των ανθρώπων που τη γνώριζαν, στην ιδιωτική της ζωή έφερνε µάλλον προς αχθοφόρο παρά πρός τη ναζιάρα γατούλα µε τη ροζ µυτούλα, που αποτελούσε την εθνική µας φαντασίωση. Η διάσταση αυτή ανάµεσα στη γυναικεία γλώσσα και στη γλώσσα των γυναικών προέκυψε εξαιρετικά ανάγλυφα στην τελευταία µου δουλειά πάνω στα υποκοριστικά στην ελληνική γλώσσα (Μakri-Tsilipakou 2003), στην οποία, µέσα από συνδυασµένη ποιοτική και ποσοτική ανάλυση, µε έκπληξη διαπίστωσα ότι, αντίθετα µε τις κοινές παραδοχές και πεποιθήσεις ακόµη και τις δικές µου και παρά την κοινωνιογλωσσολογική και φεµινιστική παιδεία µου, οι κατ εξοχήν χρήστες των υποκοριστικών είναι οι άνδρες και όχι οι γυναίκες, οι οποίες, όµως, αφενός τα εισπράττουν σε µεγαλύτερο βαθµό και αφετέρου θεωρούνται από τα υπόλοιπα µέλη της κοινότητας ως τις πλέον ενδεδειγµένες και δικαιωµατικές χρήστριες, π.χ. τύπου (τηλεοπτικής µαγείρισσας) Βέφας Αλεξιάδου ή (ψευδοcelebrity) Γωγώς Γαρυφάλλου γνωστής επίσης ως Γωγουλινίου, από τη θητεία της στο τηλεοπτικό ριάλιτι «The Wall», ANT1, Και έτσι, καθόλου βέβαια, δεν σηµαίνει ότι η συµβολική αυτή γλώσσα δεν ταυτίζεται ποτέ µε την πραγµατική γλώσσα συγκεκριµένων γυναικών σε συγκεκριµένες περιστάσεις (Cameron 1997: 28), γιατί αλλιώς θα έπαυε να ισχύει ως σύµβολο, αν δηλαδή δεν είχε απολύτως καµία επαφή µε την πραγµατικότητα (: 32). Με αυτό το µέτρο, µια (θυµωµένη) γυναίκα που στολίζει µε γλαφυρό τρόπο τον οδηγό του υπερφορτωµένου αστικού, που δεν σταµάτησε στη στάση το πρωΐ που προσπαθεί να πάει στη δουλειά της, προσλαµβάνεται ως κάτι λιγότερο από γυναίκα, ενώ ένας αντίστοιχος άνδρας ως φυσιολογικός έστω µε κακούς τρόπους ή απλώς νευρικός. Και ένας άνδρας που µιλάει µε το σας και µε το σεις και κλαίει δηµοσίως ή/και για ψύλλου πήδηµα ως ελλειµµατικός άνδρας, ακριβώς γιατί όλες και όλοι µετριόµαστε µε το στερεότυπο, την επιταγή της επιθυµητής και προσδοκώµενης γυναικοπρεπούς/ανδροπρεπούς συµπεριφοράς. Τη συµβολική αυτή γλώσσα, άλλωστε, την έχουµε χρεωθεί όλες µας σε µικρότερο ή µεγαλύτερο βαθµό. Νοµίζω ότι η καθεµιά µας µπορεί να αναλογιστεί τον καθηµερινό της βίο και να εντοπίσει περιστάσεις όπου, εκ των πραγµάτων, αναγκάζεται να προβάλει µια πιο θηλυκή γλωσσική εκδοχή του εαυτού της, π.χ. ως 11

12 Μαριάνθη Μακρή-Τσιλιπάκου ερωµένη, σύζυγος, µητέρα, εργαζόµενη κτλ. Και σίγουρα υπάρχει κάποιο περιστατικό στην προσωπική ιστορία µας όπου η σχεδόν µηχανική αυτή συµπεριφορά γίνεται αντιληπτή ως συνειδητή και εσκεµµένη επιλογή. / Έτσι κάποτε, για να περάσω τεχνικό έλεγχο (ΚΤΕΟ), το άρτιο µεν, παλιό δε αυτοκίνητό µου, χωρίς τυχόν επιπλοκές και φακελάκι, αναγκάστηκα και εγώ να το παίξω ευγενική και αδαής γκόµενα ήµουνα, βέβαια, και αρκετά νεότερη, τότε! Όσο για τους ευνούχους της Ινδίας στους οποίους αναφέρθηκα νωρίτερα, αυτοί(;)/αυτές(;) µπαινοβγαίνουν συνέχεια ανάµεσα σε θηλυκές και αρσενικές κατασκευές του εαυτού τους (Ηall & O Donovan 1996), όπως άλλωστε και οι φαάφαφινε, οι θηλυκοί άνδρες της Σαµόα, οι οποίες λόγω του κοινωνικού τους ρόλου θεωρούνται γυναίκες και µάλιστα κυρίες, αλλά κάνουν και τις βαριές γεωργικές δουλειές αν παραστεί ανάγκη, πέρα από τη φροντίδα της µητέρας τους και το σεξουαλικό σέρβις των ανδρών της κοινότητας οι τελευταίοι, µάλιστα, θεωρούν ότι διαπράττουν ετεροφυλικό και όχι οµοφυλοφυλικό έρωτα και πρέπει να ντυθούν ανδρικά µόνο αν θέλουν να γίνουν στελέχη επιχειρήσεων, εκτός αν είναι κάτοχοι διδακτορικού οπότε µπορούν να γίνουν έως και κοσµητόρισσες (Fraser)! Σε τέτοιες κοινότητες, εκτός του πολιτισµένου δυτικού κόσµου, παρατηρείται µια ρευστότητα σεξουαλικότητας και φύλου, η οποία επιτρέπει µια σειρά φύλων όπως αυτά συγκροτούνται στις προσωπικές αφηγήσεις και εκδοχές του εαυτού των µελών τους (Fitzgerald) κάτι που οι δυτικοί µπορεί να εκλαµβάνουν ως έκλυση ηθών, όπως έκανε και η Margaret Mead (1921) στη Σαµόα, ίσως; Έτσι, οι τελευταίοι προβληµατισµοί στο χώρο της µελέτης του φύλου και της γλώσσας περιστρέφονται γύρω από την επιτακτική ανάγκη να εµβαθύνουµε στην εκάστοτε συγκεκριµένη περίσταση επικοινωνίας, στην οποία εµπλέκονται απολύτως συγκεκριµένα υποκείµενα, γυναίκες/άνδρες, εντός µιας εντελώς συγκεκριµένης κοινότητας, µε επίσης εντελώς συγκεκριµένες διαπλοκές του φύλου µε άλλες διαστάσεις και σχέσεις ισχύος. Πρέπει, µε άλλα λόγια, να εφαρµόσουµε «πρακτική σκέψη και επιτόπου θεώρηση» ( think practically and look locally ), κατά την προτροπή των Εckert & McConnell-Ginet (1992). Η κοινότητα της πρακτικής (community of practice) που εισάγει αυτή η τοποθέτηση, τονίζει την πολυπαραγοντικότητα και πολυσυµµετοχικότητα του φύλου, το οποίο είναι το ίζηµα (κατακάθι) της συµµετοχής των ατόµων σε κοινότητες πρακτικής, µε τις οποίες εννοείται «το σύνολο που συγκροτούν τα µέλη µέσω της αµοιβαίας εµπλοκής τους σε µια από κοινού δραστηριότητα, η οποία παράγει τρόπους (και γλωσσικής) δράσης, πεποιθήσεις, αξίες, σχέσεις ισχύος, µε άλλα λόγια 12

13 Η γυναικεία γλώσσα & η γλώσσα των γυναικών πρακτικές» (Εckert & McConnell-Ginet 1992: 95), π.χ. εργάτριες βιοµηχανίας/βιοτεχνίας (oι απολυµένες της Palco, ας πούµε), ελληνίδες και έλληνες ανθρωπολόγοι/κοινωνιο(γλωσσο)λόγοι (όπως τα µέλη της συνάντησης στη Μυτιλήνη), θαµώνες καφενείου (Παπαταξιάρχης 1992), ζητιάνοι και ζητιάνες (Μakri- Tsilipakou 1997), κ.ά. Η κοινότητα της πρακτικής, «ο συνδυασµός της καθ έξιν δράσης µε το συνόλο των κοινωνικών σχέσεων εντός των οποίων εγκαθίσταται» (Cameron 1997: 34), κατατάσσεται στην κατασκευαστική θεώρηση της γλώσσας, η οποία κυριαρχεί τα τελευταία χρόνια και την οποία θεωρούµε ότι εισήγαγε η µεταµοντέρνα επιτελεστικότητα της Butler (1990) η τελευταία δανεισµένη από τη θεωρία των γλωσσικών πράξεων (speech acts) του Austin (1962). Σύµφωνα µε την Butler, «το φύλο είναι το επαναλαµβανόµενο στυλιζάρισµα του σώµατος, ένα σύνολο επαναλαµβανόµενων πράξεων εντός ενός άκαµπτου ρυθµιστικού πλαισίου, οι οποίες αποκρυσταλλώνονται εν καιρώ ως µια ουσία, µια ύπαρξη φυσικού είδους» (1990: 33) όπου τη θέση του «επαναλαµβανόµενου στυλιζαρίσµατος του σώµατος» µπορεί να καταλάβει η γλωσσική συµπεριφορά (Cameron 1997: 29). Έτσι, το φύλο αντιµετωπίζεται ως επιτέλεση τυπικών γλωσσικών συµπεριφορών, οι οποίες δεν είναι απλώς έκφραση της έµφυλης ταυτότητας, αλλά στην ουσία την κατασκευάζουν. Όσο για το βιολογικό φύλο, αυτό παράγεται δια του λόγου (discursively) από το κοινωνικό φύλο (ό.π.) Μας διαφεύγει, βέβαια, ότι προηγήθηκε ο Goffman (1977), για τον οποίο το φύλο είναι ζήτηµα θεσµικής ανατροφοδότησης/αναστοχασµού (institutional reflexivity): επειδή, δηλαδή, «το φύλο είναι θεσµοποιηµένο σε τέτοιο βαθµό, αναπτύσσει ακριβώς εκείνα τα χαρακτηριστικά της αρρενωπότητας και θηλυκότητας, τα οποία υποτίθεται ότι δικαιολογούν την θεσµοποίησή του». Κατά την εκτίµηση των Kotthoff & Wodak (1997: xi), η θεσµοποίηση του φύλου (institutionalization), όπου εννοείται η αυτοµατοποίηση της συµπεριφοράς που επιτρέπει µηχανικές διεργασίες (: xx) υπερτερεί της επιτελεστικότητας, επειδή αναγνωρίζει την υλικότητα του σώµατος, το οποίο συµµετέχει µεν στην κατασκευή του κοινωνικού φύλου, γι αυτό και η κατασκευή είναι τόσο ανθεκτική (: xi), χωρίς όµως να αποτελεί το υπόστρωµά του απλώς βοηθά, ως ευδιάκριτο χαρακτηριστικό, στην οριοθέτηση των διαφορών των δύο φύλων, σε σχέση µε τη διαφορετική διανοµή των µέσων και της ισχύος, σε πατριαρχικά συστήµατα (: x). Mε άλλα λόγια, το κοινωνικό φύλο απλώς συνδέται µε το βιολογικό και δεν προκαλείται από αυτό (: xii). 13

14 Μαριάνθη Μακρή-Τσιλιπάκου Προσωπικά, θεωρώ ότι και των δύο, της Butler και του Goffman, προηγήθηκε ο εθνοµεθολόγος Harold Garfinkel (1967), ο οποίος επίσης µίλησε για την ανατροφοδότηση/αυτοαναφορικότητα των περιγραφών και των υποκειµένων (reflexivity of accounts and actors), υποστηρίζοντας ότι «οι περιγραφές (accounts) της κοινωνίας και των µηχανισµών της γίνονται συστατικά ακριβώς αυτού που περιγράφουν» (Βenson & Hughes 1983: 102), και καταδεικνύοντας πώς ο/η τρανσέξουαλ Agnes κατασκεύαζε τη θηλυκότητά της: µέσα από µια εξιδανικευµένη βιογραφία (1967: 128-9, 178) γεµάτη υπεκφυγές σε σχέση µε το υπαρκτό αρσενικό παρελθόν της, οι οποίες όµως φαίνονταν να συνάδουν µε τη θηλυκή εκδοχή του εαυτού της, και υπερβολική προβολή µιας ουσιαστικά ανύπαρκτης κοριτσίστικης προϊστορίας καθώς επίσης και δια της «µυστικής µαθητείας» της σε γυναικείες ασχολίες, π.χ. µαγειρικές συνεδρίες µε τη µητέρα του φίλου της και συζητήσεις σε γυναικοπαρέες, που της έδιναν την ευκαιρία να εκπαιδεύεται στις θηλυκές µεθόδους και συγχρόνως να προσλαµβάνεται ως γυναίκα. Για να χρησιµοιήσω ως ανάλογο παράδειγµα την περίσταση που έγινε αφορµή να γραφτεί αυτό το άρθρο, η διηµερίδα της Μυτιλήνης ήταν µια συγκέντρωση για το φύλο επειδή αναναποκρινόµενες/οι στην περί φύλου συγκέντρωση την καταστήσαµε τέτοια µε την ανταπόκριση/συµµετοχή/συµπεριφορά µας (την οποία βέβαια ρυθµίσαµε, ως συνήθως, ανάλογα µε το διϋποκειµενικό ανατροφοδοτικό πάρε-δώσε ανάµεσά µας, διότι, όπως λέει και ο Garfinkel, δεν είµαστε «πολιτισµικά ηλίθιες/οι» (cultural dopes), και έτσι, πέρα από την περί φύλου περίσταση, καταφέραµε ή τέλος πάντων προσπαθήσαµε να κατασκευάσουµε και τους εαυτούς µας ως φυλολόγους. Έτσι, στην κατασκευαστική οπτική κατατάσσεται και η Εθνοµεθοδολογική Ανάλυση της Συνοµιλίας, η οποία υποστηρίζει ότι το φύλο είναι µια κατασκευή, µια διαρκής επίτευξη και επίδειξη, όπως άλλωστε και η Κριτική Ανάλυση του Λόγου, για την οποία «οι ιδεολογίες, κοινωνικές σχέσεις και ταυτότητες συγκροτούνται, αναπαράγονται ή µετασχηµατίζονται στον λόγο» (Fairclough 1992: 238), στη βάση της αρχικής ρήσης του Foucault ότι ο λόγος ως κοινωνική πρακτική κατασκευάζει τα ίδια του τα αντικείµενα (1972: 49, systematically form the objects of which they speak ). Ειδικά, οι πλέον πρόσφατοι θεωρητικοί προβληµατισµοί ανταλλάσσονται ακριβώς ανάµεσα στους δύο αυτούς χώρους, σε σχέση µε τα ισχυρά και αδύνατα σηµεία τους (βλ. Wetherell 1998, Schegloff 1997, 1998, 1999a/b, Billig 1999a/b, Kitzinger 2000, Makri-Tsilipakou 2003), όπως, άλλωστε, ισχύει για όλες τις εκδοχές 14

15 Η γυναικεία γλώσσα & η γλώσσα των γυναικών της θεώρησης της διεπαφής φύλου-γλώσσας, αφού η καθεµία κρίνεται σε σχέση µε τη σύνδεση ανάµεσα στο µικρο- και µακρο-επίπεδο της ανάλυσης που εγκαθιστά, από όσες/ους θεωρούν ότι οι κοινωνικές ταυτότητες και οι σχέσεις ισχύος συνκατασκευάζονται, επειδή είναι συνεργασιακά επιτεύγµατα, αλλά και σε σχέση µε τον βαθµό «αντι-ανθρωπιστικού επιστηµονισµού» (Barrett 1994: 99) και ιδεαλισµού (Κοtthoff & Wodak 1997: x) που εµπεριέχει, από όσες και όσους από εµάς προσχωρούν στη µελέτη του φύλου και της γλώσσας όχι απλά για να έχουν µια trendy ή εξωτική ακαδηµαϊκή ενασχόληση, αλλά ως ένα από τα µέσα για να επιχειρήσουµε να αλλάξουµε τις ισχύουσες πρακτικές. Θα κλείσω µε λίγο σκεπτικισµό, παρατηρώντας, συνολικά, ότι πολύ συχνά η εξαγγελθείσα και αναµενόµενη διαφοροποίηση ανάµεσα στο βιολογικό και το κοινωνικό φύλο, ή µάλλον φύλα, δεν επιτυγχάνεται πάντα, µε αποτέλεσµα το υποτιθέµενο κοινωνικό φύλο να είναι απλώς ένα µασκαρεµένο, ανα-ονοµατισµένο διχοτοµικό και άρα βιολογικό φύλο κάτι σαν το κρέας που ο καλόγερος της παροιµιακής φράσης ονοµάζει ψάρι, την περίοδο της νηστείας. Όπως παρατηρεί και η Cameron (1997: 954-5), η καλή πρόθεση δεν λείπει από τις ερευνήτριες, αλλά τις περισσότερες φορές, τα δεδοµένα τους τις υποχρεώνουν να αναγνωρίσουν τη σπουδαιότητα που έχει το δίπολο άνδρας-γυναίκα για τα υποκείµενα της έρευνάς τους. Aκόµη, γεγονός είναι ότι οι γλωσσικές πρακτικές της κάθε κοινότητας, όποια και αν είναι αυτή, δεν παρουσιάζουν µια ατελείωτη διαφοροποίηση, αλλά, µάλλον, ποικίλη και ενίοτε στρατηγική χρήση των γλωσσικών µέσων, τα οποία είναι συµβολικά σηµαδεµένα ως αρσενικό ή θηλυκό. Γι αυτό θα συµφωνήσω ότι ενώ η αποµάκρυνση από απλοϊκές και ουσιοκρατικές περί φύλου αντιλήψεις είναι µια ευτυχής εξέλιξη, δεν σηµαίνει ότι συγχρόνως πρέπει oπωσδήποτε να αποδοµίσουµε έως εξαφανίσεως τη διπολικότητα του φύλου. Μάλλον και χωρίς καθόλου να παραµελούµε, βέβαια, να καταδείξουµε τις ποικίλες µορφές, τις πολύπλοκες χρήσεις, και τις διαφορετικές εντόπιες διαπλοκές του µε τις σχέσεις ισχύος καθώς και την αντίσταση σ αυτές θα έπρεπε, ίσως, να επικεντρώσουµε στη διερεύνηση της συνεχιζόµενης παντοδυναµίας του στις γλωσσικές κοινότητες του κόσµου (Cameron 1997: 955). Και επειδή θεωρώ αυτή την περίσταση όχι µόνον επιστηµονικής, αλλά και πολιτικής, σηµασίας θα παραθέσω, εν κατακλείδι, την αγωνιστική θέση της Μichèlle Barrett, η οποία καταλήγει ότι «δεν χρειάζονται απαραίτητα περισσότερες και καλύτερες θεωρίες για τη νοµιµοποίηση και τη δικαιολόγηση της φεµινιστικής 15

16 Μαριάνθη Μακρή-Τσιλιπάκου πολιτικής πρακτικής. Η ανάγκη για θεωρητική νοµιµοποίηση βασίζεται στην ιδέα ότι οι πολιτικές αξίες είναι προϊόντα επιστηµονικής ανάλυσης [ αλλά] οι πολιτικοί στόχοι καθορίζονται βάσει αξιών και αρχών [ ] πηγάζουν από έπνευση και φιλοδοξία και όχι από αποδεικτικούς συλλογισµούς» (1994: 99). Μπορεί οι καιροί να µην προσφέρονται, αλλά οι στόχοι παραµένουν. Βιβλιογραφικές Αναφορές Ελληνόγλωσσες Barrett, Michèle (1994). Λέξεις και πράγµατα: Υλισµός και µέθοδος στη σύγχρονη φεµινιστική ανάλυση. Στο Τ. Κροντήρη (επιµ.), Γυναίκα, λογοτεχνία, θεωρία. Εργασίες συµποσίου, Τοµέας Αγγλικής Λογοτεχνίας, Τµήµα Αγγλικής, ΑΠΘ. Βοστανζόγλου, Θεολόγος (1986). Αντιλεξικόν ή ονοµαστικόν της νεοελληνικής γλώσσας. 2 η έκδοση. Αθήναι. Mακρή-Tσιλιπάκου, Mαριάνθη (1986). Mερικές στιγµατισµένες φόρµες της νεοελληνικής. Mελέτες για την Eλληνική Γλώσσα: Πρακτικά της 7ης Eτήσιας Συνάντησης του Tοµέα Γλωσσολογίας του Aριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, Mαΐου, Θεσσαλονίκη: Aφοί Kυριακίδη Mακρή-Tσιλιπάκου, Mαριάνθη (2002). Συµφωνία/διαφωνία: Aλληλεγγύη και ανιπαλότητα στις συνοµιλίες ανδρών γυναικών. Στο Θ.-Σ. Παυλίδου (επιµ.), Γλώσσα, γένος, φύλο, Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής. Παπαζαχαρίου, ηµήτρης (2002). Ο ρόλος του κοινωνικού φύλου στη διαµόρφωση της γλωσσικής ποικιλίας. Στο Θ.-Σ. Παυλίδου (επιµ.), Γλώσσα-Γένος-Φύλο, Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής. Παπαταξιάρχης, Ευθύµιος (1992). Ο κόσµος του καφενείου. Ταυτότητα και ανταλλαγή στον ανδρικό συµποσιασµό. Στο Ε. Παπαταξιάρχης & Θ. Παραδέλλης (επιµ.), Ταυτότητες και φύλο στη σύγχρονη Ελλάδα. Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη & Πανεπιστήµιο Αιγαίου. Παυλίδου, Θεοδοσία-Σούλα (επιµ.) (2002). Γλώσσα-Γένος-Φύλο. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής. Ξενόγλωσσες Ardener, Εdwin (1975). Belief and the problem of women. In S. Ardener (ed.), Perceiving Women, London: J. M. Dent. Austin, John (1962). How to Do Things with Words. Oxford: Clarendon. Bateson, Gregory (1972). Steps to an Ecology of Mind. New York: Ballantine. Benson, Douglas & John A. Hughes (1983). The Perspective of Ethnomethodology. London/New York: Longman. Billig, Michael (1999a). Whose Terms? Whose Ordinariness? Rhetoric and ideology in Conversation Analysis. Discourse & Society 10(4): Billig, Michael (1999b). Conversation Analysis and the claims of naivety. Discourse & Society 10(4):

17 Η γυναικεία γλώσσα & η γλώσσα των γυναικών Bing Janet & Victoria Bergvall (1996). The question of questions: Beyond binary thinking. In V. Bergvall, J. Bing & A. Freed (eds), Rethinking Language and Gender Research, London/New York: Longman. Βοhan, Janis (1993). Regarding gender: Essentialism, constructionism and feminist psychology. Psychology of Women Quarterly 17(5): Butler, Judith (1990). Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. London: Routledge. Cameron, Deborah (1996). Τhe language-gender interface. In V. Bergvall, J. Bing & A. Freed (eds), Rethinking Language and Gender Research, London/New York: Longman. Cameron, Deborah (1997). Theoretical debates in feminist Linguistics: Questions of sex and gender. In R. Wodak (ed.), Gender and Discourse, London: Sage. Cameron, Deborah (1998). Gender, language and discourse: A review essay. Signs 23(4): Chambers, J. K. (1992). Linguistic correlates of language and sex. English World- Wide 13(2): Chambers, J. K. (1995). Sociolinguistic Theory. Cambridge: Cambridge University Press. Crawford, Mary (1995). Talking Difference. London: Sage. Eckert, Penelope (1997). The whole woman: Sex and gender differences in variation. In N. Coupland & A. Jaworski (eds), Sociolinguistics. A Reader and Coursebook, London: MacMillan Press. Eckert, Penelope & Sally McConnell-Ginet (1992). Think practically and look locally: Language and gender as community-based practice. Ιn K. Hall, M. Bucholtz & B. Moonmomon (eds), Locating Power. Proceedings of the Second Berkeley Women and Language Conference Vol. 1, Berkeley, CA: Berkeley Women and Language Group, University of California-Berkley. [Επίσης, Annual Review of Anthropology 21: ]. Fairclough, Norman (1992). Discursive practices of consumerism. In M. Makri- Tsilipakou (ed.), Proceedings of the 6 th International Symposium on the Description and/or Comparison of English and Greek, April 15-17, Thessaloniki: Department of Theoretical & Applied Linguistics, School of English, Aristotle University. Fishman, Pamela (1983). Interaction: The work women do. In B. Thorne, Ch. Kramarae & N. Henley (eds), Language, Gender and Society, Rowley, Mass.: Newbury House. Fitzgerald, Tony. Gender and sociology. Gender_notes.htm (Πρόσβαση: ). Foucault, Μichel (1972). The Archaeology of Knowledge and the Discourse on Language. New York: Pantheon. Fraser, Laura. The islands where boys grow up to be girls. (Marie Claire, December 2002). (Πρόσβαση: ). Gal, Susan (1995). Language, gender, and power. In K. Hall & M. Bucholtz (eds), Gender Articulated: Language and the Socially Constructed Self, London: Routledge. Garfinkel, Harold (1984[1967]) Studies in Ethnomethodology. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall. Giddens, Anthony (1989). Sociology. Cambridge: Polity. Goffman, Erving (1977). The arrangement between the sexes. Theory & Society 4:

18 Μαριάνθη Μακρή-Τσιλιπάκου Ηall, Kira (1995). Lip service on the fantasy lines. In K. Hall & M. Bucholtz (eds), Gender Articulated. Language and the Socially Constructed Self, New York/London: Routledge. Ηall, Kira & Veronica O Donovan (1996). Shifting gender positions among Hindispeaking Hijras. In V. Bergvall, J. Bing & A. Freed (eds) Rethinking Language and Gender Research, London/New York: Longman. James, Deborah (1996). Women, men and prestige speech forms: A critical review. In V. Bergvall, J. Bing & A. Freed (eds), Rethinking Language and Gender Research, London/New York: Longman. James, Deborah & Sandra Clarke (1993). Women, men, and interruptions: A critical review. In D. Tannen (ed.), Gender and Conversational Interaction, New York/Oxford: Oxford University Press. Johnson, Sally, & Ulrike Hanna Meinhof (eds) (1997). Language and Masculinity. Oxford: Blackwell. Kitzinger, Celia (2000). Doing feminist Conversation Analysis. Feminism & Psychology 10(2): Kotthoff, Helga & Ruth Wodak (1997). Preface. In H. Kotthoff & R. Wodak (eds), Communicating Gender in Context, vii-xxv. Amsterdam: John Benjamins. Κramarae, Cheris (1981). Women and Men Speaking. Rowley, Mass.: Newbury House. Kramarae, Cheris & Paula Treichler (eds) (1985). A Feminist Dictionary. London: Pandora Press. Labov, William (1963). The social motivation of sound change. Word 19: [Reprinted in W. Labov (1972a), Sociolinguistic Patterns, Philadelphia: University of Pennsylvania Press.] Labov, William (1966). The Social Stratification of English in New York City. Washington, DC: Center for Applied Linguistics. Labov, William (1990). Τhe intersection of sex and social factors in the course of language change. Language Variation and Change 2: Lakoff, Robin (1973). Language and woman s place. Language in Society 2: Lakoff, Robin (1975). Language and Woman s Place. New York: Harper & Row. Makri-Tsilipakou, Marianthi (1991a). Agreement/Disagreement: Affiliative vs. Disaffiliative Display in Cross-Sex Conversations. ιδακτορική διατριβή. Tοµέας Θεωρητικής και Eφαρµοσµένης Γλωσσολογίας, Tµήµα Aγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, Φιλοσοφική Σχολή, Aριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης. Makri-Tsilipakou, Marianthi (1991b). How to do disagreeing: The case of gender. In Anne Pauwels & Joanne Winter (eds.), Working Papers in Language, Gender and Sexism 1(1): A Publication of the AILA Commission on Language and Gender. Caulfield East, Vic.: Monash University Printing Services. Makri-Tsilipakou, Marianthi (1993). Doing agreement in cross-sex conversations. Working Papers in Theoretical and Applied Linguistic, 3: Thessaloniki: Department of Theoretical & Applied Linguistics, School of English, University of Thessaloniki. Makri-Tsilipakou, Marianthi (1994a). Interruption revisited: Affiliative vs. disaffiliative intervention. Journal of Pragmatics 21: Makri-Tsilipakou, Marianthi (1994b). Laughing their way: Gender and conversational mirth. In Iris Bogaers (ed.), Working Papers in Language, Gender and Sexism, 4(1): A Publication of the AILA Commission on Language and Gender. 18

19 Η γυναικεία γλώσσα & η γλώσσα των γυναικών Makri-Tsilipakou, Marianthi (1994c). Topic raising as opposition. In E. Douka- Kabitoglou (ed.), Logomachia: Forms of opposition in English language/ literature, Thessaloniki: Hellenic Association for the study of English. Makri-Tsilipakou, Marianthi (1997). Gendered panhandling? International Journal of the Sociology of Language, 126: Μakri-Tsilipakou, Marianthi (2003). Greek diminutive use problematized: Gender, culture and common sense. Discourse & Society 14(6): Maltz, Daniel & Ruth Borker (1982). A cultural approach to male/female miscommunication. In J. J. Gumperz (ed.), Language and Social Identity, Cambridge: Cambridge University Press. Μead, Margaret (1988 [1921]). Coming of Age in Samoa: A Psychological Study of Primitive Youth for Western Civilization. New York: Morrow. Μiller, Casey & Kate Swift (1976). Words and Women: Language and the Sexes. New York: Anchor Press/Doubleday. Μiller, Casey & Kate Swift (1980). The Handbook of Non-Sexist Language for Writers, Editors and Speakers. London: Women s Press. Milroy, James & Lesley Milroy (1985). Linguistic change, social network and speaker innovation. Journal of Linguistics 21(2): Milroy, Lesley (1980). Language and Social Networks. Oxford: Blackwell. Oakley, Ann (1972). Sex, Gender and Society. London: Temple Smith. Οchs, Elinor (1992). Indexing gender. In A. Duranti & C. Goodwin (eds), Rethinking Context, Cambridge: Cambridge University Press. Papazachariou, Dimitris (1998). Linguistic Variation and the Social Construction of Identity: The Sociolinguistic Role of Adolescents in Northern Greece. Unpublished Ph.D. thesis, University of Essex. Schegloff, Emanuel A. (1997). Whose Text? Whose Context? Discourse & Society 8(2): Schegloff, Emanuel A. (1998). Reply to Wetherell. Discourse & Society 9(3): Schegloff, Emanuel A. (1999a). Schegloff s texts as Billig s data : A critical reply? Discourse & Society 10(4): Schegloff, Emanuel A. (1999b). Naivete vs sophistication or discipline vs selfindulgence: A rejoinder to Billig. Discourse & Society 10(4): Spender, Dale (1980). Man Made Language. London: Routledge & Kegan Paul. Talbot, Mary M. (1998). Language and Gender. An Introduction. Cambridge: Polity. Τannen, Deborah (1990). You Just Don t Understand. New York: Ballantine Books. Tannen, Deborah (1998). The relativity of linguistic strategies: Rethinking power and solidarity in gender and dominance. In D. Cameron (ed.), The Feminist Critique of Language, London/New York: Routledge. Thorne, Barrie & Nancy Henley (eds) (1975). Language and Sex: Difference and Dominance. Rowley, Mass.: Newbury House. Thorne, Barrie, Kramarae, Cheris & Nancy Henley (eds) (1983). Language, Gender and Society. Rowley, Mass.: Newbury House. Trudgill, Peter (1972). Sex, covert prestige and linguistic change in the urban British English of Norwich. Language in Society 1: [Reprinted in B. Thorne & N. Henley (eds) (1975), Language and Sex: Difference and Dominance, Rowley, Mass.: Newbury House. West, Candance & Don Zimmerman (1983). Small insults: A study of interruptions in cross-sex conversations between unacquainted persons. In B. Thorne, Ch. Kramarae & N. Henley (eds), Language, Gender and Society, Rowley, Mass.: Newbury House. 19

20 Μαριάνθη Μακρή-Τσιλιπάκου Wetherell, Margaret (1998). Positioning and interpretative repertoires: Conversation Analysis and Post-Structuralism in dialogue. Discourse & Society 9(3): Wodak, Ruth & Gertraud Benke (1997). Gender as a sociolinguistic variable: New perspectives on variation studies. In F. Coulmas (ed.), The Handbook of Sociolinguistics, Oxford: Blackwell. Zimmerman, Don & Candance West (1975). Sex roles, interruptions and silences. In B. Thorne & N. Henley (eds), Language and Sex: Difference and Dominance, Rowley, Mass.: Newbury House. 20

Γλώσσα και σεξουαλικότητα: (μέσα και) πέρα από το φύλο

Γλώσσα και σεξουαλικότητα: (μέσα και) πέρα από το φύλο ΗΜΕΡΙΔΑ Γλώσσα και σεξουαλικότητα: (μέσα και) πέρα από το φύλο ΣΑΒΒΑΤΟ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ [ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΦΥΛΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιογλωσσολογία: Γενικά

Κοινωνιογλωσσολογία: Γενικά ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ Μ. ΚΑΚΡΙ Η Κοινωνιογλωσσολογία: Γενικά Ορισµός και περιεχόµενο της κοινωνιογλωσσολογίας Κοινωνιογλωσσολογία ονοµάζεται η γλωσσολογική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙ ΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ. Πηγή: http://www.komvos.edu.gr/glwssa/odigos/thema_b8/b_8_thema.htm

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙ ΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ. Πηγή: http://www.komvos.edu.gr/glwssa/odigos/thema_b8/b_8_thema.htm ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙ ΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ Πηγή: http://www.komvos.edu.gr/glwssa/odigos/thema_b8/b_8_thema.htm ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Α.- Φ. ΧΡΙΣΤΙ ΗΣ σε συνεργασία µε Μ. Θεοδωροπούλου ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΥΛΟ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΤΟ ΦΥΛΟ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟ ΦΥΛΟ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ενότητα #1: Η γλώσσα δεν είναι άμοιρη του φύλου Διδάσκων: Χουρδάκης Αντώνης ΤΜΗΜΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της γλωσσικής ποικιλίας και της γλωσσικής αλλαγής μέσα από την θεωρία των κοινωνικών δικτύων

Η ανάλυση της γλωσσικής ποικιλίας και της γλωσσικής αλλαγής μέσα από την θεωρία των κοινωνικών δικτύων Η ανάλυση της γλωσσικής ποικιλίας και της γλωσσικής αλλαγής μέσα από την θεωρία των κοινωνικών δικτύων Εισαγωγή Γεώργιος Κ. Μικρός Τμήμα Ιταλικής και Ισπανικής Γλώσσας και Φιλολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εύη Πάτκου 1 ο Γυµνάσιο Πυλαίας Θεσσαλονίκη Ιανουάριος 2004 1 Εισαγωγή Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3η: Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας και ο ρόλος του λόγου Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Γκασούκα Μαρία Επίκουρη Καθηγήτρια Φύλου και Λαογραφίας Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παράγοντες που συντελούν

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν

Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν 41 Διαγώνισµα 91 Ισότητα των Φύλων Κείµενο Οι γυναίκες διδάσκουν και οι άνδρες διοικούν Το επάγγελµα της εκπαιδευτικού στην Ελλάδα αποτέλεσε το πρώτο µη χειρωνακτικό επάγγελµα που άνοιξε και θεωρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59.

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. Εισαγωγή Περί Μελέτης της Συγκίνησης Τα πάθη Μόνον αυτά δίνουν τη νοημοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Ενότητα: Η πληροφορία στο σύγχρονο επικοινωνιακό περιβάλλον Σταμάτης Πουλακιδάκος Σχολή ΟΠΕ Τμήμα ΕΜΜΕ Η πληροφορία για την κοινωνία Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Αγγελική Αλεξοπούλου

PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Αγγελική Αλεξοπούλου PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αγγελική Αλεξοπούλου ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 1) Γενικές αρχές 2) Δείξη 3) Η θεωρία των λεκτικών πράξεων 4) Η θεωρία των υπονοημάτων 5) Τα αξιώματα και η αρχή της συνεργασίας 6) Προϋπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών

Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών Στερεότυπα φύλου στις επαγγελματικές επιλογές των νέων γυναικών Τ Ο Γ Υ Ν Α Ι Κ Ε Ι Ο Π Ρ Ο ς Ω Π Ο Τ Η ς Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Τ Η Τ Α ς ς Τ Ο Ν. Κ Ι Λ Κ Ι ς Τ Ε Τ Α Ρ Τ Η 8 Μ Α Ρ Τ Ι Ο Υ 2 0 1

Διαβάστε περισσότερα

1.Herdt Gilbert (ed.), 1993, Third s ex, Third g ender: Beyond Sexual Dimorphism in Culture and History, ZONE BOOKS, σ.25.

1.Herdt Gilbert (ed.), 1993, Third s ex, Third g ender: Beyond Sexual Dimorphism in Culture and History, ZONE BOOKS, σ.25. Μια μικρη παρουσιαση της διπλωματικης ερευνας Αρρενωπότητες «συμβολικές», αρρενωπότητες «πραγματικές». Διεμφυλικές προσλήψεις της ανατομίας και έμφυλες ταυτότητες στην σύγχρονη Αθήνα. Πανεπιστημιο αιγαιου,

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 4) Ιστορία των γυναικών και του φύλου Ανδρονίκη Διαλέτη Η ιστορία των γυναικών έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία για την Kοινωνιογλωσσολογία

Εισαγωγικά στοιχεία για την Kοινωνιογλωσσολογία Εισαγωγικά στοιχεία για την Kοινωνιογλωσσολογία Η επιστήμη της Kοινωνιογλωσσολογίας μελετά τη γλώσσα μέσα σε μια συγκεκριμένη κοινωνική δομή,ή τησχέσηγλώσσαςκαι κοινωνίας, αναλύοντας, τόσο σε θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού

Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού Μαρία Χατζηνικολάου Μεταπτυχιακή φοιτήτρια εφαρμοσμένης γλωσσολογίας Α.Π.Θ. Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την ψηφιακή πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙςΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙςΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙςΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Γκασούκα Μαρία Επίκουρη Καθηγήτρια Φύλου και Λαογραφίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Παράγοντες που συντελούν

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

1/5/2004. Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ)

1/5/2004. Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ) 1 1/5/2004 Λόγος: Εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2000/78/ΕΚ) 2 (α) (β) (γ) Ο περί Καταπολέμησης των Φυλετικών και Ορισμένων Άλλων Διακρίσεων (Επίτροπος) Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΜΦΥΛΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ α) η διερεύνηση των απόψεων και στάσεων των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 8 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 8 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 8 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP)

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Οι βασικές κατηγορίες θεωριών για την ομοφυλοφιλία Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις»

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωµάτωση πολιτικών κατά των διακρίσεων στην φιλοσοφία και τον τρόπο λειτουργίας των ΜΚΟ (Gender) kranou Konstantina Kranou

Ενσωµάτωση πολιτικών κατά των διακρίσεων στην φιλοσοφία και τον τρόπο λειτουργίας των ΜΚΟ (Gender) kranou Konstantina Kranou Ενσωµάτωση πολιτικών κατά των διακρίσεων στην φιλοσοφία και Konstantina Kranou therapist adult trainer Sex (βιολογικό φύλο) και Gender (κοινωνικό φύλο) Βιολογικό Φύλο: Καθορίζεται από τα χρωµοσώµατα και

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή Ενότητα 2 η : Η συμβολή της κοινωνικής αλληλεπίδρασης στην εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Τόλης Νικηφόρου Η ΕΞΑΙΣΙΑ Η ΟΝΗ ΤΟΥ ΒΙΑΣΜΟΥ. Παρουσίαση µυθιστορήµατος από τη ήµητρα Κογκίδου

Τόλης Νικηφόρου Η ΕΞΑΙΣΙΑ Η ΟΝΗ ΤΟΥ ΒΙΑΣΜΟΥ. Παρουσίαση µυθιστορήµατος από τη ήµητρα Κογκίδου Τόλης Νικηφόρου Η ΕΞΑΙΣΙΑ Η ΟΝΗ ΤΟΥ ΒΙΑΣΜΟΥ Παρουσίαση µυθιστορήµατος από τη ήµητρα Κογκίδου Ο τίτλος µπορεί να σοκάρει και να παραπλανά καταρχήν, αλλά είναι ένα βιβλίο που καταπιάνεται µε θεµελιωµένο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings 1972-1977 Συγγραφέας: M.Foucault Σελίδες: 288 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΜΣ. Αθήνα 08-08-2013

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΜΣ. Αθήνα 08-08-2013 Αθήνα 08-08-2013 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΜΣ Το Διατμηματικό Πρόγραμμα Διδασκαλίας της Νέας Ελληνικής ως Ξένης Γλώσσας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών προκηρύσσει για το ακαδ. έτος 2013 2014 δεκαπέντε

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα και Κοινωνία. Ενότητα 10: Γλώσσα και Ταυτότητα

Γλώσσα και Κοινωνία. Ενότητα 10: Γλώσσα και Ταυτότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 10: Γλώσσα και Ταυτότητα Περικλής Πολίτης, Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Δευτέρα 10 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες. ΚΕΙΜΕΝΟ [Ρατσισμός]

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Δευτέρα 10 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες. ΚΕΙΜΕΝΟ [Ρατσισμός] ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΕΠΑΛ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Δευτέρα 10 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΚΕΙΜΕΝΟ [Ρατσισμός] Με την παραδοσιακή σημασία του όρου, ρατσισμός είναι το δόγμα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΩΝ»

«ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΩΝ» «ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΩΝ» Επιµέλεια: : Αρκουµάνη Σοφία Εκπαιδευτικός, MSc Σχολική Ψυχολογία Στέλεχος Κέντρου Ερευνών για Θέµατα Ισότητας ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 1 «Τα αγόρια δεν κλαίνε»

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα.

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Τα άτομα κατασκευάζουν με ενεργό τρόπο τον κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

1976/77 και µια σειρά από νόµους που ψηφίστηκαν, κατά κύριο λόγο την τριετία Αν κάποιος προσπαθούσε να σκιαγραφήσει σε αδρές γραµµές την

1976/77 και µια σειρά από νόµους που ψηφίστηκαν, κατά κύριο λόγο την τριετία Αν κάποιος προσπαθούσε να σκιαγραφήσει σε αδρές γραµµές την Σταµέλος Γιώργος Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστηµα Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστηµα (ΕΕΣ) αρχίζει να δηµιουργείται από το 1833, οπότε και έχουµε το πρώτο νοµοθέτηµα για την εκπαίδευση στο νεοσύστατο ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Στερεότυπα και προκαταλήψεις. Το σύνολο των χαρακτηριστικών που πιστεύεται ότι καθορίζουν µια οµάδα ανθρώπων ονοµάζονται στερεότυπα.

Στερεότυπα και προκαταλήψεις. Το σύνολο των χαρακτηριστικών που πιστεύεται ότι καθορίζουν µια οµάδα ανθρώπων ονοµάζονται στερεότυπα. Στερεότυπα και προκαταλήψεις. Το σύνολο των χαρακτηριστικών που πιστεύεται ότι καθορίζουν µια οµάδα ανθρώπων ονοµάζονται στερεότυπα. Βάση των στερεοτύπων συχνά κρίνουµε τα άτοµα που ανήκουν σε µια οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Το χάσμα των φύλων στην Wikipedia και στην Τεχνολογία

Το χάσμα των φύλων στην Wikipedia και στην Τεχνολογία Το χάσμα των φύλων στην Wikipedia και στην Τεχνολογία Μάριος Μαγιολαδίτης Wikimedia Community User Group Greece Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Κέρκυρας 13.02.2017 Ιστορικά Στοιχεία Έτος Ίδρυσης: 2001 Καταχωρήσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

1. Έρευνα για το Σχολικό κλίμα

1. Έρευνα για το Σχολικό κλίμα Βασικές Πληροφορίες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Έρευνα για το Σχολικό κλίμα...2 1.1 Αναγκαιότητα...2 1.2 Στόχοι της έρευνας...2 2. Το Ερωτηματολόγιο...3 2.1 Δομή...3 2.2 Δείγμα...3 2.3 Μορφή...3 3. Φορέας Υλοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Σελ.1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ Νοημοσύνης και Λογικής. Λογική είναι οι γνώσεις και οι εμπειρίες από το παρελθόν. Η Λογική έχει σχέση με το μέρος εκείνο της

Διαβάστε περισσότερα

Οι υποκειμενικές αντιλήψεις και οι απόψεις φοιτητριών σχετικά με τους ηλεκτρονικούς

Οι υποκειμενικές αντιλήψεις και οι απόψεις φοιτητριών σχετικά με τους ηλεκτρονικούς Οι υποκειμενικές αντιλήψεις και οι απόψεις φοιτητριών σχετικά με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές Όλγα Παντούλη, ΕΕΔΙΠ ΙΙ Τομέα Παιδαγωγικής, ΑΠΘ. pantouli@edlit.auth.gr τηλ. : 2310 997348 Στην Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι

Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΥΛΟΥ & ΙΣΟΤΗΤΑΣ Α.Π.Θ. Ε-mail: isotita-comm@auth.gr Θεσσαλονίκη 23 /3/2015 Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι Η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ : ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ : ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Παιδαγωγικής Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής Ακαδημαϊκό έτος: 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Εισαγωγή... 17

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Εισαγωγή... 17 ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος.............................................. 13 Εισαγωγή.............................................. 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η οδύσσεια της σεξουαλικής εξάρτησης: Διαπροσωπικές απόψεις....................

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΟΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΩΝ. Περιεχόµενα

Ο ΗΓΟΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΩΝ. Περιεχόµενα Ο ΗΓΟΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΩΝ Περιεχόµενα 1. Πτυχιακή/Μεταπτυχιακή Εργασία, ιδακτορική ιατριβή 2. Βιβλίο, Σύγγραµµα 3. Working Paper 4. Πανεπιστηµιακές Παραδόσεις 5. Γενικές οδηγίες χρήσης της γλώσσας 6. ιαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα Εισήγηση στo σεµινάριο «Σεξουαλικός Προσανατολισµός:Στάσεις-Επιλογές- Προβληµατισµοί». Θεσσαλονίκη, 9 Μαϊου 2005. Επιτροπή Κοινωνικής Πολιτικής -Κέντρο Συµβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης (ΚΕΣΥΨΥ),

Διαβάστε περισσότερα

Η μελέτη του φύλου στη λογο-αναλυτική έρευνα

Η μελέτη του φύλου στη λογο-αναλυτική έρευνα ΚΕΦΆΛΑΙΟ 5 Η μελέτη του φύλου στη λογο-αναλυτική έρευνα 5.1 Η κοινωνική κατασκευή του φύλου και η φεμινιστική ανάλυση λόγου περί συγκρότησης έμφυλων ταυτοτήτων Στο Κεφάλαιο 5, παρουσιάζονται ενδεικτικά

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 8: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΑΑ ΘΕ ΕΞ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΘΕ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ. Applied Linguistics and Second Language Acquisition. Migration, Multilingualism and Intercultural Communication

ΑΑ ΘΕ ΕΞ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΘΕ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ. Applied Linguistics and Second Language Acquisition. Migration, Multilingualism and Intercultural Communication ΑΑ ΘΕ ΕΞ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΘΕ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1 LRM50 Α Applied Linguistics and Second Language Acquisition 2 LRM51 Α Migration, Multilingualism and Intercultural Communication 3 LRM52 Α Critical Pedagogy 4 LRM53

Διαβάστε περισσότερα

Κοινότητα και κοινωνία

Κοινότητα και κοινωνία Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 53/1984 Κοινότητα και κοινωνία Στάθης Π. Σορώκος* Η διάκριση ανάμεσα στην κοινότητα και την κοινωνία αποτελεί βασικό πρόβλημα, θεωρητικό και πρακτικό, της κοινωνιολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ελένη Μαραγκουδάκη Επίκ. Καθηγήτρια Τµήµα ΦΠΨ, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Tα κορίτσια φοιτούν σε ίσο ή και

Διαβάστε περισσότερα

Από τη θεωρία στην πράξη: Η Εμπειρία της Ένταξης της Οπτικής του Φύλου στα Αναλυτικά Προγράμματα της Πρωτοβάθμιας

Από τη θεωρία στην πράξη: Η Εμπειρία της Ένταξης της Οπτικής του Φύλου στα Αναλυτικά Προγράμματα της Πρωτοβάθμιας Από τη θεωρία στην πράξη: Η Εμπειρία της Ένταξης της Οπτικής του Φύλου στα Αναλυτικά Προγράμματα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Κυπριακής Εκπαίδευσης ΜΑΡΙΑ ΓΚΑΣΟΥΚΑ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

μέρος της ίδιας της γλώσσας. 1 Ο Duranti εννοεί ότι η κάθε γλώσσα μας επιβάλλει ένα έτοιμο σύστημα ταξινόμησης, το οποίο είναι

μέρος της ίδιας της γλώσσας. 1 Ο Duranti εννοεί ότι η κάθε γλώσσα μας επιβάλλει ένα έτοιμο σύστημα ταξινόμησης, το οποίο είναι Ο πολιτισμός ως γνώση Μια σημαντική προσέγγιση στη μελέτη του πολιτισμού θεωρεί τον πολιτισμό γνώση: Εάν ο πολιτισμός μαθαίνεται, τότε σε μεγάλο βαθμό μπορούμε να τον περιγράψουμε με όρους γνώσης για τον

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΚΥΠΡΟΥ κ. ΑΝΔΡΕΑ ΠΕΤΡΙΔΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΛΟΑΤ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Τετάρτη 23 Μαΐου, 2012 «Τίποτα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΡΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΝΤΗΣ Επ. Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Το κείµενο αυτό έχει στόχο να βοηθήσει τους φοιτητές στην εκπόνηση γραπτών σεµιναριακών ή προπτυχιακών εργασιών.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά συμπεράσματα. Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση.

Βασικά συμπεράσματα. Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση. Βασικά συμπεράσματα Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση. Πολιτικοί θεσμοί όπως τα πολιτικά κόμματα, το Κοινοβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα