Θρήνοι νηπενθείς Άννα Ποταµιάνου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θρήνοι νηπενθείς Άννα Ποταµιάνου"

Transcript

1 Θρήνοι νηπενθείς Άννα Ποταµιάνου Για την σηµερινή παρουσίαση χρησιµοποίησα µια λέξη παρούσα ήδη στην οµηρική γλώσσα ως ουδέτερο «το νηπενθές», δηλαδή εκείνο που δεν επιτρέπει το πένθος (Οδύσ., 221). Καµία άλλη λέξις της Ελληνικής γλώσσας δεν αποδίδει καλύτερα το θέµα για το οποίον θέλω να µιλήσω σήµερα: τους θρήνους που επιβάλλουν σιωπή στην εργασία εκείνη, η οποία επιτρέποντας τις µετατοπίσεις των επενδύσεων και τους διαχωρισµούς συνθέτει ό,τι ονοµάζοµε πένθος. Οι οδυρµοί µπορεί να συνοδεύουν βιώµατα πένθους, αλλά όταν επιµένουν, διαιωνίζονται, και συνδέονται µε παράπονα και διεκδικήσεις, µπορεί να συνθέτουν «διάµεσο» που αποµακρύνει το πένθος, ακυρώνοντας και την απώλεια, αφού το θρηνούµενο συντηρείται στην σκηνή της ψυχικής ζωής. Σ αυτή την οπτική, η οικονοµία του θρήνου, κατά την γνώµη µου, είναι δυνατόν να εξετασθεί και διαχωρισµένη από την διαδικασία του πένθους. Θεωρώ ότι η εγκατάστασις θρηνωδιών σε µία ψυχική διαδροµή εγκαλεί µε ποικίλους τρόπους την προσοχή µας και θα ήθελα σήµερα να θέσω σε συζήτηση την προβληµατική του θρήνου όταν δεν επιτρέπει το πένθος. εν θα σταθώ στους διάφορους λόγους που απαριθµούν οι θεραπευόµενοι, όταν έρχονται σε µας, ως αιτίες και πηγές θρήνων. Θα πω µόνον ότι για τον αναλυτή οι οδυρµοί και οι καταθλίψεις εισάγουν κίνδυνο εµπλοκής στις εικόνες ανηµπόριας και απελπισίας εκείνου που παραπονιέται ότι δεν µπορεί να απελευθερωθεί από τον πόνο που κινητοποιεί τους οδυρµούς. Η λεγόµενη empathy (εν-πάθεια) στην θέαση σκηνών ευνουχισµού είναι συχνά συν-πάθος για την αδυναµία ή και ασυνείδητη σαδιστική ανταπόκρισις στο «υφίσταµαι» του άλλου. 1

2 Οι αστερισµοί του ευνουχισµού είναι διεγερτικοί για το ζεύγος θεραπευτής - θεραπευόµενος, και το «ανευ σθένους», πολύµορφο και πολυσήµαντο, συχνά σηµαδεύει την ψυχαναλυτική πορεία. Γιατί εκείνος που οδύρεται αισθάνεται ο ίδιος, αλλά και εκθέτει στα µάτια του άλλου, το χωρίς σθένος του Εγώ, µέσω του πόνου. Ζει και δείχνει την οδύνη, που, έστω και αν φλογίζεται από κάποια υπόγεια οργή, παραθέτει βιώµατα ανεξέλεγκτης απελπισίας, συχνά πλαισιωµένα και από συµπτώµατα σωµατικά. Όταν η απόγνωσις γίνεται δεκτή από τον παραλήπτη δηλαδή τόν θεραπευτή ως µήνυµα ανυµπόριας, η οικονοµία και η δυναµική µιας καθορισµένης διαδράσεως δροµολογούνται µέσα στο ψυχαναλυτικό διάβηµα. Συνήθως λέγεται ότι οι θρήνοι ανήκουν στο πένθος και ότι το πένθος είναι επώδυνο για το Εγώ ως χρόνος δυσκολιών που θέτει σε δοκιµασία τις δυνάµεις του. Το είπε ο Freud (1917), προσθέτοντας ότι η διαδικασία του πένθους µένει σκοτεινή και είναι δύσκολο να εξηγήσει κανείς γιατί ο δρόµος που το άτοµο πρέπει να ακολουθήσει ώσπου να αποσύρει τις συναισθηµατικές του εναποθέσεις από εκείνο που έχει χαθεί, είναι τόσο επίπονος. Το είπε και ο K. Abraham (1924), τονίζοντας ότι λίγα πράγµατα ξέροµε για το πώς επιτελείται το πένθος. Το συνέδεσε µε την αµφιθυµία και τις σαδιστικές πρωκτικές καθηλώσεις. Τις δυσκολίες της διεργασίας του πένθους, όπως είναι γνωστό, ο Freud τις απέδωσε στην σχέση µε αντικείµενα ναρκισσικά, που η απώλεια τους βιώνεται ως απώλεια του Εγώ. Γι αυτό και δόθηκε στην ψυχαναλυτική βιβλιογραφία τόση σηµασία στις διαδικασίες ενσωµατώσεως, οι οποίες τείνουν να επαναφέρουν το χαµένο αντικείµενο (S. Freud, 1917, K. Abraham, M. Torok και N. Abraham, 1972) στο Εγώ. Σηµειώθηκαν οι ταυτισιακές κινήσεις κατοπτρισµού (Β. Grunberger, 1971) και οι ταυτίσεις που δεσπόζονται από εξιδανικεύσεις (Fr. Pasche,1968) κλπ. 2

3 Η M. Klein, (1952) στάθηκε στην δύναµη των καταστροφικών ώσεων και στην απειλή τους για το άτοµο ήδη από τις αρχές της ζωής, όταν το άγχος για την εσωτερική πληγωµένη µητέρα αναδύεται λόγω του κινδύνου αφανισµού της, οπότε θα χαθεί για πάντα. Η ταύτισις µε ένα αντικείµενο σε κίνδυνο καταστροφής διαµορφώνει τις µελαγχολικές ή µανιακές άµυνες και τις προσπάθειες επανορθώσεως. Μία δυσκολία που τονίσθηκε από µεταγενέστερους συγγραφείς (J. Bergeret 1974, Β. Grunberger 1971) είναι η αγωνία της αναζητήσεως µιας πληρότητος που ποτέ δεν µπορεί να επιτευχθεί. Στην εργασία που έχει τον τίτλο «Το πένθος του Προµηθέα» (1977), θεώρησα ότι η ολοκληρωτική και παντοδύναµη κατοχή των αντικειµένων εξωτερικού / εσωτερικού κόσµου αποτελεί θεµέλιο για τις δυσκολίες στην διαδικασία του πένθους. Οι µηχανισµοί της πρωκτικής συγκρατήσεως στους οποίους είχε αναφερθεί ο K. Abraham, αλλά και η ακινητοποίησις στις φαντασιώσεις της πρωτογενούς πρωκτικότητος που έχω περιγράψει ( A. Potamianou, 2002 a και β και 2004) εγγράφονται στον άξονα της αναζητήσεως της ναρκισσικής πληρότητος και παντοδυναµίας, προσδιορίζοντας καταθλιπτικά βιώµατα άλλοτε άλλης εντάσεως ανάλογα µε τον αστερισµό οργανώσεως κάθε ψυχισµού. Το ερώτηµα που θέτω σήµερα είναι κατά πόσον οι θρήνοι σχετίζονται πάντοτε µε διεργασία πένθους, εάν συµβάλλουν στην διαδικασία ή εάν είναι ψυχαναλυτικά χρήσιµο να σκεφθούµε τους οδυρµούς και ως αντίσταση - αντίθεση στην εργασία που οδηγεί σε πένθη. Λέω εργασία, γιατί βεβαίως για τον ψυχαναλυτή το πένθος δεν είναι κατάστασις είναι διαδικασία. Θα έλεγα ότι οι αστείρευτοι θρήνοι ή οι ατέλειωτες αιτιάσεις, τα παράπονα και οι κλαυθµοί που διαποτίζουν ορισµένες ψυχαναλυτικές διαδροµές, είναι µία εκφόρτισις που χρησιµεύει και ως παραπέτασµα. Το 3

4 παραπέτασµα έρχεται να καλύψει την δαιµονική δύναµη του ψυχαναγκασµού των επαναλήψεων που υποθαλπούν τα πένθη τα οποία δεν συντελούνται ποτέ ή δεν ολοκληρώνονται. Ο ψυχαναγκασµός της επαναλήψεως κατ αρχήν είναι εκτός αιγίδος της αρχής της ευχαριστήσεως / δυσαρέσκειας. Όµως, αυτό δεν σηµαίνει ότι δεν προσφέρεται για την επαναφορά κινήσεων που αν και είναι δυσάρεστες στο συνειδητό Εγώ ως σύστηµα της δεύτερης Τοπικής, παρέχουν ωστόσο ποικίλες ικανοποιήσεις στο µη συνειδητό πεδίο του συστήµατος. Το 1920 στο Πέραν της αρχής της ευχαριστήσεως ο Freud ωνόµαζε τον ψυχαναγκαστικό των επαναλήψεων «ψυχαναγκασµό της µοίρας», υπογραµµίζοντας το αδήριτο της ανθρώπινης επιστροφής σε ό,τι µας διεγείρει, δίνοντας είτε ευχαρίστηση, είτε πόνο. Οι αντιστάσεις που εµφανίζονται στην διεργασία του πένθους συνδέονται µε καταναγκαστικές για τον ψυχισµό επαναλήψεις, ιδίως όταν πρόκειται για ψυχικές οργανώσεις καθηλωµένες στην προσδοκία του ανέφικτου, στην απελπισία του θρήνου για το µη δυνατό, στην απόγνωση για το µη εφικτό, στρατευµένες στην µαταίωση των απωλειών, στην ακινητοποίηση του χρόνου, αλλά και της ανθρώπινης µοίρας που σηµαδεύεται από το τέλος και τους χωρισµούς. Οι επαναλήψεις που έχουν ψυχαναγκαστικό χαρακτήρα παραπέµπουν είτε σε αυτοµατισµούς εκφορτίσεων, είτε σε καθηλώνουσες στο τραυµατικό καταστάσεις. Γι αυτά που υποστηρίζω, θα αναφερθώ µε λίγα λόγια σε µία περίπτωση. Όµως τα παραδείγµατα που θεµελιώνουν την υπόθεση ήταν πολλά στην κλινική µου δουλειά, όσο και σ αυτή συναδέλφων που εγώ συνόδευσα την δική τους ακρόαση 1 1 Την έκφραση «ακρόαση που συνοδεύει την ακρόαση του άλλου» δανείζοµαι από τον Γάλλο ψυχαναλυτή R. Barande (Ecoute assistée) αντί των όρων εποπτεία ή contrôle. 4

5 Όπως έχω επανειληµµένως τονίσει, πιστεύω µαζύ µε πολλούς άλλους, ότι η ποιοτική έρευνα είναι η µόνη που προσιδιάζει στην ψυχανάλυση και αυτή οργανώνεται γύρω από τις περιπτώσεις µε τις οποίες εργαζόµαστε και δοκιµάζεται από την κριτική των συναδέλφων για τις υποθέσεις που παρατίθενται και για τα επιχειρήµατα που τις στηρίζουν. * Πριν πολλά χρόνια είχα δει ένα παχουλό, συµπαθητικό, έξυπνο (.Ν.120) νέο κορίτσι, τότε 16 χρόνων µε την διάγνωση της τριχοτιλλοµανίας. Ο ψυχίατρος που την είχε παρακολουθήσει για ένα διάστηµα είχε χορηγήσει ένα ηρεµιστικό και η Κ. (είναι το αρχικό του ονόµατος της) σταµάτησε για λίγο να «βγάζει τα µαλλιά της». Όταν συναντηθήκαµε µε το χέρι συνεχώς τα στριφογύριζε και τα τραβούσε. Κατά τους γονείς είναι πεισµατάρα, εύθικτη, θέλει να ζήσει σαν αγόρι και συνεχώς παραπονιέται για το ό,τι η µητέρα την έκανε κορίτσι. Σε ηλικία 12,5 περίπου ετών, σε διακοπές µακριά από το σπίτι, η αρχή της εµµήνου ροής έδωσε αφορµή σε οδυρµούς και διαµαρτυρίες για την ταλαιπωρία και τους πόνους της καταστάσεως. Όταν την είδα η εµµηνόρροια είχε συχνότητα ανά δίµηνο ή τρίµηνο και πάλι προκαλούσε παράπονα της Κ. και θρήνους Ζήλευε τον κατά δυο χρόνια µικρότερο αδελφό της, που κατά την γνώµη της είναι εκλεκτός της µητέρας, και χωρίς περιστροφές ευχόταν να µην ερχόταν ο πατέρας της στο σπίτι, αν είναι «να κοιµάται µε την µητέρα». Παντρεµένοι µε συνοικέσιο, οι γονείς για λόγους οικονοµικούς όπως είπαν κατοίκησαν χωριστά για ένα χρονικό διάστηµα από την εποχή πού η Κ. ήταν 3 ετών και ξανασυνδέθηκαν µετά 6 χρόνια περίπου, κάτι που η κόρη δέχθηκε µε δυσφορία, παράπονα και κλάµατα. Συνηθισµένη να κοιµάται µε την µητέρα, αρνήθηκε να αφήσει την θέση στον πατέρα 5

6 και µόνον στην ηλικία των 13 χρόνων δέχθηκε να κοιµάται σε άλλο δωµάτιο. Λίγο µετά άρχισε η τριχοτιλλοµανία. Προσευχόταν επί πολλές ώρες, ξεριζώνοντας τις τρίχες των µαλλιών της και παρόλο που της «αρέσουν», όπως λέει, τα µαθήµατα, δηλώνει: «αφαιρούµαι ξέρετε µε το σύµπτωµα και δεν τα καταφέρνω». Έτσι όµως ακολουθεί και την επιθυµία του πατέρα, ο οποίος θεωρεί ότι τα κορίτσια δεν σπουδάζουν και ζητάει να διακόψει η κόρη του το σχολείο και να «αφήσει τα συµπτώµατα», χαρακτηρίζοντας τα ως ιδιοτροπίες που έχουν αρχίσει πολύ νωρίς µε δυσκολίες στην διατροφή. Η µητέρα έλεγε ότι τα παιδιά είναι «βάσανο µεγάλο», ιδίως όταν η γυναίκα «δεν έχει αντοχή». Η ίδια παρουσίαζε ανωµαλίες του κυκλοφοριακού και κούτσαινε λόγω ισχιαλγιών. Η Κ. µιλάει τότε για πιέσεις που δεχόταν στο θέµα της τροφής και για δηλώσεις της µητέρας ότι «δεν χρειαζόµαστε τους άνδρες» η ίδια συµµερίζεται την άποψη. Προς τους άνδρες είναι απροκάλυπτα εχθρική, ενώ οι γυναικείες µορφές είναι για εκείνην αντικείµενα αφοσιώσεως και εξυπηρετήσεων που καλύπτουν την πρωτογενή οµοφυλοφιλία, αλλά και την κατακλυσµική επιθετικότητα. Την εποχή που είδα την Κ. σκεπτόµουν κυρίως την διεκδίκηση του πέους, και της ανδρικής «ισχύος» συνδυαζόµενη και στηριζόµενη από την φαλλική αναζήτηση της πληρότητος εν σχέσει µε την ελλιπή ναρκισσική στήριξη της µητέρας. Οι δευτερογενείς ναρκισσικές εισφορές από τις ταυτίσεις προς τους γονείς ήταν και αυτές ισχνές. Ως εκ τούτου δεν στερέωναν το Εγώ. Ο δρόµος προς τις γυναικείες ταυτίσεις λόγω της διαταραγµένης σχέσεως µε την µητέρα δεν είχε ευνοηθεί, αλλά και η ταύτισις µε το ανδρικό στοιχείο δεν µπορούσε να της αποδώσει το ποθητό αποτέλεσµα. 6

7 Το σύµπτωµά της τριχοτιλλοµανίας συµπύκνωνε στοιχεία υποκατάστατου αυτοερωτικών ενασχολήσεων, διαβήµατα ευνουχιστικά αυτοτιµωρίας και απελπισία µε το ξερίζωµα «αυτών που κρέµονται» από το σώµα, ακριβώς όπως το όργανο που στο φαντασιωσικό επίπεδο ήθελε, αλλά δεν µπορούσε να έχει και να κρατήσει. Οι ψυχαναγκασµοί στην συµπεριφορά προσπαθούσαν να ελέγξουν την προβληµατική του «κενού» στο σώµα που αγνοείται, αλλά και σηµειώνεται. Όµως τα πράγµατα αποδείχθηκαν πιο περίπλοκα. Οπωσδήποτε, στην φάση εκείνη είδα για λίγο καιρό το νέο κορίτσι που δήλωνε ότι δεν είχε καιρό να έρχεται, αφού έτσι κι αλλιώς κανείς δεν µπορούσε να αλλάξει όσα την στενοχωρούσαν. Αναλισκόταν σε κατηγορίες εναντίον της µητέρας και σε παράπονα για όσα δεν µπορούσε να καταφέρει. ιέκοψε τις συναντήσεις και µετά κάποιους µήνες πήρα ένα σηµείωµα της µητέρας που έλεγε ότι όλα πάνε καλά, ότι η κόρη της έπιασε δουλειά σε ένα κατάστηµα και ότι οι ψυχαναγκασµοί του τραβήγµατος των µαλλιών είχαν υποχωρήσει. Πέρασαν πολλά χρόνια όταν η Κ., τώρα 34 πια ετών, ζήτησε να µε ξαναδεί. Είχα µπροστά µου µία νέα λεπτή, ψηλή, γυναίκα µε όµορφα χαρακτηριστικά, αλλά µε ντύσιµο και κινήσεις σώµατος που θύµιζαν αγόρι σε εφηβική ηλικία. Όταν έβγαλε το κάλυµµα που σκέπαζε το κεφάλι της, είδα ότι ήταν τελείως φαλακρή. Έντονα κινητική στην πολυθρόνα, τα λόγια της έρρεαν µε ταχύτητα που µε δυσκόλευε να παρακολουθήσω όσα έλεγε. Παρά την εναλλαγή των θεµάτων, σχετικών µε τις πολλαπλές ενασχολήσεις της γιατί τώρα εργαζόταν στον χώρο των διαφηµίσεων, ο λόγος της επανερχόταν επίµονα σε συµφορές και σε απώλειες ποτισµένες µε δάκρυα. Ένας τελικός χωρισµός των γονέων την άφησε χωρίς την συµµετοχή στην σαδοµαζοχιστική τους διάδραση που της ήταν µεν αφόρητη, αλλά της εξασφάλιζε συνεχή παρουσία κοντά τους. Τώρα, βασικά την 7

8 απασχολούσε η εµπειρία της απώλειας ενός φίλου µε τον οποίον είχε µία ερωτική σχέση και µιας δεύτερης σχέσης που ακολούθησε µε µία γυναίκα µεγαλύτερης ηλικίας. Κυρίως την βάραινε το πλήγµα της ολικής πτώσεως των µαλλιών της. Έχει συµβουλευθεί πολλούς γιατρούς και συγκεντρώσει άπειρες πληροφορίες για την γυροειδή αλωπεκία, διάγνωση που της είχε δοθεί. Η περίπτωσις θεωρήθηκε, όπως λέει, σοβαρή από τους γιατρούς γιατί το κεφάλι περίπου 1,5 χρόνο πριν έρθει να µε δει είχε γυµνωθεί τελείως και η Κ. µιλάει για την κατάθλιψη της, αλλά προσθέτει ότι έχει και κρίσεις πανικού, όπως και φόβους για διάφορες ασθένειες και για τον θάνατο. Αποφασίσαµε να συνεργασθούµε στην βάση δυο εβδοµαδιαίων συναντήσεων, πρόσωπο µε πρόσωπο. Στόχος µου εδώ δεν είναι να αναφερθώ στην µακρά πορεία που ακολουθήσαµε µαζί, στην προβληµατική της αµφιφυλίας και στις άµυνες που είχε αναπτύξει. Θα πω µόνον ότι στον 6 ο χρόνο της κοινής µας διαδροµής, µετά από πολλές βίαιες και επιθετικές θεραπείες σε δερµατολόγους και περνώντας από φάσεις απογνώσεως, επειδή τα ελπιδοφόρα µηνύµατα για την αποκατάσταση της τριχοφυΐας σύντοµα διεψεύδοντο και οι προγνώσεις των γιατρών δεν ήταν θετικές λόγω της επαναλήψεως των συµπτωµάτων, η Κ. κατέληξε να ακολουθήσει µία ήπια θεραπεία που δόθηκε από άλλον δερµατολόγο που αναζήτησε. Στον 6 ο χρόνο από την αρχή της συνεργασίας µας, η τριχοφυΐα αποκαταστάθηκε ολοκληρωτικά και η αποκατάστασις δεν έχει ανατραπεί. Αυτοίασις, όπως συχνά λέγεται, του νοσήµατος; εν το νοµίζω, λόγω της επαναληπτικής δραστηριοποιήσεως των συµπτωµάτων που τελικώς είχαν σταθεροποιηθεί σε ολική απώλεια των τριχών και των πολλών ιατρικών παρεµβάσεων. 8

9 Αποτέλεσµα της τελευταίας ιατρικής παρεµβάσεως που περιγράφεται ως ήπια και στηρικτική; ιάπλους των ψυχαναλυτικών παρεµβάσεων που οδήγησαν σε νοηµατοδότηση, αναγνώριση και τελικά αποδοχή πολλών στοιχείων της ιστορίας της, κυρίως εκείνων που έδειχναν το πώς έδρασαν µέσα της τα αντικείµενα της; πώς την διαµόρφωσαν και πώς τα άφησε να δράσουν µέσα της. Συνδυασµός παραγόντων; εν ζητώ να απαντήσω εδώ ούτε στο ερώτηµα της προσωρινής ή µόνιµης θεραπείας του συµπτώµατος. Κυρίως θέλω να αναφερθώ στους οδυρµούς για τα χαµένα µαλλιά, που ήταν βέβαια στο προσκήνιο, και στις αναφορές ότι η τύχη της θάταν άλλη αν ήταν αγόρι, αλλά επίσης και σε µία άλλη αφορµή απελπισίας που αποτελούσε ο «αφανισµός», όπως έλεγε η Κ «της πιθανότητος να αρέσει ως γυναίκα». Έκλαιγε για την µητέρα που δεν την φρόντισε και για τον πατέρα που δεν την στήριξε για τους φίλους που την φθονούσαν. Στην οικογένεια ήταν όλοι άξεστοι. Οι λοιποί ήταν αδιάφοροι. Και, βέβαια, τα παράπονα που σε κάθε απουσία µου γινόντουσαν σχόλια απελπιστικά επιθετικά, το επιβεβαίωναν. Χαρακτηριστικά µου είπε µία ηµέρα : «Ποτέ δεν σταµάτησα να κλαίω για όσα δεν έχω. Και έτσι θα πάει». Σε αντίθεση µε έναν αναλυόµενο που µου έλεγε ότι δεν είχε κλάψει ποτέ για τίποτε και για κανέναν, αλλά τώρα θρηνεί για να µπορέσει επιτέλους να χωρίσει, η Κ. βεβαίωνε ότι δεν προβλέπει καµµία αλλαγή. Μ άλλα λόγια η συµπεριφορά των οδυρµών θα εξακολουθούσε να είναι η µόνη φωληά για τα ίχνη που δεν είχαν γίνει δεκτά στον ψυχικό χώρο. Όταν κάποια µέρα την ρώτησα πώς βλέπει το ό,τι το χάσιµο των µαλλιών συµπίπτει µε µία περίοδο που, όπως λέει, της έδινε ικανοποίηση από επιτυχίες στην δουλειά της, έδειξε έκπληκτη. 9

10 Ύστερα από σιωπή, είπε: «εν το έχω σκεφθεί. Όµως, ξέρετε, τότε είχα χάσει και τον φίλο και τον γάτο µου». Έρχονται τότε στην επιφάνεια στοιχεία που δείχνουν το πώς βίωσε την σχέση µε την επιτυχία. Από αβλεψία δική της ο γάτος βρέθηκε πλακωµένος σε ένα αυτοκινητιστικό δυστύχηµα, στο οποίο τραυµατίσθηκε και η ίδια «Αν τον αγαπούσα, δεν θα άφηνα να το πάθει» θρηνούσε, δηλώνοντας έτσι τόσο το ίχνος της παλιάς απελπισίας για το ό,τι η µητέρα της επέτρεψε «να πάθει» το να είναι κορίτσι, όσο και της απογνώσεως στην ιδέα ότι η µητέρα της δεν νοιαζόταν για εκείνην. Λέει: «Για εκείνην ήµουν ένα βάσανο». Βέβαια, ο όρος «βάσανο» εκφράζει και την διπλή όψη του µαζοχιστικού βιώµατος, και την αναφορά σ αυτόν που βασανίζεται και βασανίζει, όπως και την διαταρακτική διέγερση από επιθετικές / ερωτικές βολές. Ωστόσο, όπως είπα, δεν είναι η αναφορά σε λεπτοµέρειες της δυναµικής και της οικονοµίας αυτής της περιπτώσεως που είναι εδώ ο στόχος µου. υο σηµεία θέλω να υπογραµµίσω: Πρώτον, το ατελεύτητο των θρήνων στην ζωή της Κ. εύτερον την έκλυση του αυτοάνοσου νοσήµατος όταν η τραυµατική γραµµή που µπορεί να υπάρχει στον καθένα, συνέθεσε στην περίπτωση της Κ τραυµατικό πλέγµα που επιβλήθηκε σε έναν ψυχισµό, ο οποίος από παλιά έδειχνε την ανεπάρκεια των νοητικών διαδικασιών, την αναπαραστατική αναιµία και τις εµπλοκές στο πεδίο της συµπεριφοράς. Εδώ ανοίγει βέβαια, όλο το θέµα των τραυµατικών ιχνών, που ίσως έχοµε την δυνατότητα να δούµε στην συζήτηση 2, και των σωµατοποιήσεων. Τίθεται επίσης θέµα του εάν η ασθένεια µπορεί να γίνει κατανοητή ως προσπάθεια επανασυνδέσεως µε τα αντικείµενα µέσω της ειδικής 2 R. Roussillon έχει συνδέσει τα σωµατικά αισθήµατα µε την υπόθεση ψευδαισθήσεων που συγχέονται µε αντιλήψεις ενδοσωµατικές (1999, σελ ). 10

11 κινητοποιήσεως του περιβάλλοντος που προκαλείται, όπως και ο φιλοξενούµενος µας έχει τονίσει. Οι αντιλήψεις και τα αισθήµατα του σώµατος διαποτίζονται από παλαιότερες τραυµατικές αντιλήψεις λέει ο Roussillon (1999 σ. 32). Προσωπικά ακολουθώ άλλη γραµµή. Πιστεύω ότι η µαζοχιστική διάστασις που στον παλιό ψυχαναγκασµό των µαλλιών κρατούσε τον πόνο δεµένο µε την ευχαρίστηση κάµφθηκε και η αποσύνδεσις των ενορµήσεων έγινε εµφανής στο δυστύχηµα και στον θάνατο του γάτου, σηµαίνοντος µερικού αντικειµένου στην ρήξη της σχέσεως µε τον φίλο της σε χειρισµούς που αφορούσαν κάποιες επιτυχίες επαγγελµατικές. Το ελλειπτικό ναρκισσικό υπόβαθρο δεν επέτρεψε οι κινήσεις της αυτοοργανώσεως να κρατηθούν µόνον στο πεδίο του ψυχικού. Η λιβιδινική φθορά ευνόησε παλινδροµικές κινήσεις που άφησαν το σώµα εκτεθειµένο σε πλήγµατα ωµών φορτίσεων. Σ αυτή την χρονική περίοδο στο οργανικό πεδίο άρχισαν να διαγράφονται διαδροµές αντιθετικές προς τις βιολογικές άµυνες της αυτοσυντηρήσεως και ρήξεις στην αυτο-άνοση ανοχή ως προς ωρισµένες συνθέτουσες. Στο ψυχικό πεδίο ο οδυρµός συντηρούσε τον δεσµό µε το τραυµατικό και η ισχύς των θρήνων αναδυόταν σε όλη της την βιαιότητα, αναδεικνύοντας το βάρος της σχέσεως µε ένα πρωτογενές παντοδύναµο αντικείµενο που στήριζε το ιδεώδες Εγώ, µόρφωµα που συντηρείται από την φαντασίωση µιας πρωτογενούς ναρκισσικής πληρότητος οπότε καµµιά παραίτησις δεν είναι αποδεκτή. Οι ατέλειωτες θρηνωδίες απορροφούσαν µέρος των διεγέρσεων που γεννούσε το κενό των απωλειών, ενώ άλλο µέρος περνούσε στην κινητικότητα και στις ποικίλλες δραστηριότητες. Όµως αυτές δεν κατόρθωναν να αυξήσουν την εκτίµηση εαυτού και υπήρχε µικρή τροφοδότησις και ικανοποίησις από τα ιδεώδη του Εγώ. 11

12 Γι αυτό και το Υπερεγώ, οργανωτής των απαγορεύσεων αλλά και της προστασίας εαυτού, δεν µπορούσε να υποτάξει το µεγαλόσχηµο επίµονο αίτηµα που ήταν: το αντικείµενο να κινητοποιηθεί από τον θρήνο και να επανορθώσει. Το ιδεώδες Εγώ της ναρκισσικής παντοδυναµίας όριζε λοιπόν την ανεπάρκεια των ιδεωδών του Εγώ, που είναι κληρονόµοι µιας γερής ναρκισσικής διαστρωµατώσεως και απέκλειε την αποδοχή αποεπενδύσεων. Η ελπίδα της επανορθώσεως έτρεφε τον θρήνο και ο θρήνος εξασφάλιζε την αποµάκρυνση από την εργασία του πένθους. Στην µεταβίβαση, η σχέσις πάθους και θρήνων για ό,τι «δεν είχε» συνδεόταν µε ιδέες στερήσεως και εγκαταλείψεως, ενώ η Κ µε άδειαζε ως απόρριµµα, δηλώνοντας ότι δεν αισθάνεται τίποτε σχετικά µε όσα συνέβαιναν µεταξύ µας. Εγώ αισθανόµουν ανήσυχη εµπρός στην εµµονή και την επαναληπτικότητα της αχρήστευσης µου. Βίωνα ότι µε έβαζε σαδιστικά σε συνεχή δοκιµασία. Θα µπορούσε κανείς να πει ότι ο θρήνος υψωνόταν ως φαλλός που ταυτοχρόνως σηµατοδοτούσε το κενό των ελλείψεων µέσα στο οποίο στηνόταν, αλλά και γέµιζε αυτό το κενό. Αν και συντηρούσε βαριά την σκιά του αντικειµένου, η σκιά δεν απορροφούσε το Εγώ, ούτε το συνέθλιβε όπως στην µελαγχολία, αλλά το κρατούσε ως στόµα ολάνοικτο. ηλώνεται λοιπόν η αποτυχία της αντικαταστάσεως της µελαγχολικής διευθετήσεως. Θα έλεγα επίσης, όπως το είχα τονίσει προ καιρού γράφοντας για τις οδύνες του Φιλοκτήτη (Α.Potamianou 1999) ότι ο θρήνος γίνεται η ραχοκοκαλιά της ταυτότητος. Η Κ. έλεγε «η ζωή µου είναι θρήνος». Μία µέρα της είπα ότι έτσι πάντως δεν µένει µόνη. Η έκπληξις της Κ. άνοιξε το ερώτηµα γιατί και από τι δεν θέλει να χωρίσει και αποτέλεσε την απαρχή µιας µακρόχρονης εργασίας που κάναµε µαζί, ανασυνθέτοντας τις τραυµατικές ζώνες και διατρέχοντας τις ναρκισσικές 12

13 άµυνες που έκρυβαν τις πληγές παρά την έκθεση των ασύγγνωστων πληγµάτων, ως ότου άνοιξαν τα µονοπάτια της διεργασίας πένθους. Μέσα από όνειρα δηλαδή σκέψεις λανθάνουσες που εικονογραφούνται στην διήγηση των ονείρων άρχισαν να αναφαίνονται τραυµατικά στοιχεία που επιβεβαίωναν κάποιες κατασκευές µου. Μπορεί κανείς, όπως ο Freud, να θεωρήσει αυτήν την ονειρική παραγωγή ως ανάλογο αναµνήσεων. Μπορεί επίσης να την σκεφθεί ως επιθυµία να ευχαριστηθεί ο ψυχαναλυτής. Όπως και ναχουν τα πράγµατα, θεωρώ ότι είναι δείκτης µεταβιβαστικής κινητοποιήσεως. Ωρισµένα άλλα όνειρα έδειχναν αποστασιοποίηση από αντικείµενα του ερωτισµού και της επιθετικότητος, όπως και από την διαστροφική χρήση των αυτοερωτισµών. Βαθµιαία οι κλαυθµοί και οι αγωνίες κατασίγαζαν στο µέτρο που οι µνήµες αντικαθιστούσαν την απελπισία µε την νοσταλγία. * Το 1926 ο Freud µιλούσε για το πένθος ως αντίδραση συναισθηµατική στην απώλεια του αντικειµένου ή της αγάπης του, τονίζοντας την απόσυρση επενδύσεων και την αποσύνδεση του υποκειµένου από το αντικείµενο. Από τον πραγµατικό χωρισµό περνάµε λοιπόν και στην προβληµατική της συναισθηµατικής εγκαταλείψεως. Στο Εγώ υπερφορτίζεται λιβιδινικά ο περίγυρος της ναρκισσικής πληγής µε τον πόνο που επιφέρει η απώλεια. Προκειµένου το Εγώ να αποσείσει την δυσκολία και να προχωρήσει, θα διαχειρισθεί την απώλεια µέσα στην διεργασία του πένθους. Ουσιαστικά πρόκειται για το παράδοξο της εγκαταλείψεως, ή και του φόνου µέσα µας, όσων στην πραγµατικότητα έχουν ήδη χαθεί για µας. Το πένθος συνδέεται εποµένως µε µεταλλαγές στο λιβιδινικό πεδίο, µε διαταράξεις διαφόρων αποχρώσεων και 13

14 εντάσεων, οι οποίες τείνουν να χρωµατίσουν τις αναπαραστάσεις και τις προσδοκίες σύµφωνα µε τις επιταγές της απώλειας. Αυτό που ονοµάζοµε τραυµατικό πένθος είναι στην πραγµατικότητα µία κατάστασις που δεν επιτρέπει την εργασία πένθους Ενέχονται αγωνίες τις οποίες τόσο µεστά περίγραψε ο R. Roussillon (1999) και διαπιστώνονται αλλοιώσεις, κάµψεις ή σε ωρισµένες περιπτώσεις και ακινητοποιήσεις του ψυχικού. Ως προς τις τελευταίες θα µπορούσε κανείς να µιλήσει για ακινητοποίηση των νοητικών διαδικασιών, χάσιµο των σηµείων αναφοράς σε στιγµές πανικού, στιγµές αποδιοργανώσεως µε εξασθένηση του συστήµατος των αµυνών. Πάντως η εργασία του πένθους δεν συντελείται. Τα τραυµατικά βιώµατα αναζωπυρώνουν και άλλα προηγούµενα, τα συµπυκνώνουν και αποµακρύνουν ή επιµηκύνουν προς το ατελεύτητο την διαδικασία του πένθους. Ως προς τόν θρήνο, όσο αυτός διαρκεί, δεν εγκαταλείπει το αντικείµενο του παρά το ό,τι όπως λέει ο J. André (1993) το διάχυτο του θρήνου κρατά ανοικτό το θέµα του κινδύνου της απώλειας του αντικειµένου. Εάν η οδύνη είναι το ίχνος του αντικειµένου που χάθηκε, θεωρώ ότι οι θρηνωδίες και τα συνεχή παράπονα είναι το ίχνος της έµπρακτης αναζητήσεως του. Θα έλεγε κανείς ότι, διαψεύδοντας την απώλεια µε την αναβίωση όσων έχει υποστεί, το Εγώ συντηρεί την ελπίδα της ανατροπής της και την προσδοκία ότι το αντικείµενο κάποτε θα απαντήσει στα αιτήµατά του. Υποστηρίζω λοιπόν ότι οι συνεχιζόµενοι, οι αστείρευτοι, θρήνοι ως ίχνη της αναζητήσεως του αντικειµένου και ως προσδοκία της ανταποκρίσεως του, αποτελούν προσπάθεια του Εγώ, αφ ενός να δέσει σε συγκεκριµένες αναπαραστάσεις το άγχος και αφ ετέρου να απαλλαγεί από αυτό µε εκφορτίσεις στην πράξη του θρήνου. Όµως µέσα από τις δηλώσεις της απελπισίας διακρίνει κανείς τον χαµηλό βαθµό διαπλοκής των 14

15 ενορµήσεων. Οι επενδύσεις µένουν προσκολληµένες σε ό,τι κανείς θρηνεί χωρισµός δεν επιτελείται απόστασις δεν εγκαθίσταται. Με τα χρόνια που πέρασαν η ψυχαναλυτική πράξις µας έµαθε, πιστεύω, ότι τα προσκόµµατα που ο S. Freud επικαλέσθηκε στο κείµενο «Τελειούµενη και µη τελειούµενη ανάλυσις» (1937), εκείνα που αναστέλλουν την προϊούσα φορά του ψυχικού και την πρόοδο της ψυχαναλυτικής θεραπείας, θα πρέπει να τα σκεφθούµε σε µία ορισµένη οπτική. Το κολλώδες της λιβιδούς που ο Freud συνδέει µε την αδράνεια (σ. 231) και η αποστροφή από την θηλυκότητα, ( φθόνος και διεκδίκησις του πέους για την γυναίκα και πάλη του ανδρός εναντίον των παθητικών τάσεων σ.250) ανακύπτουν κατά την πορεία µιας αναλύσεως, επειδή ο ψυχαναγκασµός της επαναλήψεως αναλαµβάνει την επανα-λαβή επί των παιδικών επιθυµιών που δεν σταµατούν να διατρέχουν την ασυνείδητη ζωή µας και την επαναφορά τους. Η µη ικανοποιητική διαπλοκή ενορµητικών ώσεων που συνδέουν και ώσεων που αποσυνδέουν προσδιορίζει ψυχικές κινήσεις παγιδευµένες σε καταστάσεις που επαναληπτικά θέτουν φραγµούς στην απαρχή ή στην εδραίωση των ψυχικών µεταλλαγών που το πένθος απαιτεί. Το άτοµο είναι ταγµένο στην επιστροφή όσων το διαπερνούν και το agieren στην µεταβίβαση αποκαλύπτεται ότι είναι πολύ περισσότερο από απλή αντίσταση. Ως ψυχαναλυταί θεωρούµε την απαγκίστρωση από όσα µας δουλεύουν εσωτερικά, και την πραγµάτωση του πένθους εκείνων που αδυσώπητα µας κατοικούν, αναγκαία και σηµαίνουσα για την συνέχιση της ψυχικής ζωής. Η αποσύνδεσις δείχνει εδώ την θετική της διάσταση. Όµως, καθ αυτό το πένθος ως αποεπένδυσις αγγίζει χώρους καταστροφής. Αντίθετα, ο θρήνος που µέσα στην διέγερση του πόνου κρατά το ίχνος της αναζητήσεως του αντικειµένου και της µη παραιτήσεως από αυτό δείχνει να µένει από την πλευρά της ζωής, έστω και αν συντηρείται από διαψεύσεις µένοντας υπό την αιγίδα του 15

16 ψυχαναγκασµού των επαναλήψεων (ένδειξη της δράσεως της αυτοκαταστροφικότητος). Τα λέω αυτά για να τονίσω άλλη µία φορά την πολυπλοκότητα της ψυχικής οργανώσεως, αλλά και την πολυσχιδή δράση - που σίγουρα δεν είναι µόνον αρνητική - της ενορµήσεως θανάτου, έννοιας που ο Freud εισάγει το 1920 λόγω της κλινικής διαπιστώσεως του οικονοµικού βάρους του ψυχαναγκασµού της επαναλήψεως. Η σύζευξις της προβληµατικής που περιέγραψα µε οργανικές διαταραχές, όπως στην περίπτωση της Κ δεν δηλώνει σχέση αιτίου / αιτιατού, αφού δεν είναι η καθήλωσις στο τραυµατικό και το τραυµατικό καθ αυτό που προκαλεί τα σωµατικά συµπτώµατα, αλλά τα αποτελέσµατα που µπορεί να έχει η δράσις του τραυµατικού: φθορές του µαζοχιστικού πυρήνος χωρίς αντιστάθµισµα στο πεδίο του δευτερογενούς µαζοχισµού, φθορά της ποιότητος του λιβιδινικού. Οι ευαισθησίες των σωµατικών καθηλώσεων αναδεικνύονται ως υποδοχείς φορτίσεων που δεν βρίσκουν άλλη διαχείριση εκτός της σωµατικής. Εδώ µπορεί να αναλογισθεί κανείς την σηµασία της σκέψεως του M. Fain (1992) και του G. Szwec (1992) οι οποίοι συνδέουν την κλινική εικόνα της γυροειδούς αλωπεκίας µε αποτυχία οργανώσεως της τραυµατικής νευρώσεως στο πεδίο του ψυχικού. Εγώ θα θέσω το ερώτηµα της σχέσεως του αντικειµένου και της αυτοοργανώσεως του Εγώ. Το Εγώ δεν µπορεί να πάρει επάνω του ούτε καν την σκιά του αντικειµένου, όπως π.χ. συµβαίνει στην µελαγχολία που παραµένει έκφραση στό ψυχικό πεδίο. Μη µπορώντας να αρθρώσει στο νοητικό πεδίο ούτε την εργασία του πένθους, ούτε έναν κρατερό µελαγχολικό ή µανιακό σχηµατισµό, το άτοµο οδηγείται προς σωµατοποιήσεις εκτός συµβολικής αξίας. Στην περίπτωση που παρουσιάσθηκε, οι διχοτοµικοί διαχωρισµοί, όπως και οι διαψεύσεις, είχαν συνεχή παρουσία επί πολλά χρόνια και 16

17 αφορούσαν κάθε προσπάθεια αλλαγής και µετατοπίσεως. Πλάγιες µεταβιβάσεις, τόσο στην παλαιότερη εργασία, όσο και στην νέα εργασία µαζί µου, συγκροτούσαν αντιστάσεις υπόγειες, πράξεις και συµπεριφορές που καταργούσαν την συνεργία των ενορµήσεων. Το ξεκίνηµα και η διαδροµή για την πραγµατοποίηση ενός πένθους στην αναλυτική εργασία δηλώνονται από πολλά σηµεία. Η σταδιακή απόσυρσις της λιβιδούς από αυτό που έχει χαθεί έχει αποτελέσµατα συγκεκριµένα. Χαλαρώνουν οι διχοτοµήσεις και µειώνονται οι διαψεύσεις της απουσίας και της απώλειας οι ψυχαναγκασµοί επαναλήψεων και οι θρήνοι για την απώλεια τίθενται σε επερώτηση. Το ιδεώδες Εγώ που δεν αναγνωρίζει τον διαχωρισµό Εγώ / Υπερεγώ ξεθωριάζει οι εξιδανικεύσεις ξανοίγονται στην διπλή τους όψη οι πρωτογενείς ταυτίσεις υποχωρούν µπρος στην ένταξη της πρωτογενούς σκηνής. Τέλος, σωµατικά αισθήµατα µπορούν να πάρουν µορφές που εντάσσονται στην σχέση, εικονογραφούνται σε φαντασιώσεις και κάποιες αντιεπενδύσεις ιχνογραφούνται. Η αµφιθυµία και η ενοχή, που πηγάζουν από τις ερωτικές και τις επιθετικές αναδύσεις απαλύνονται βαθµιαία. Υπάρχουν όµως βασικές προϋποθέσεις για το ξεκίνηµα. Κατ αρχήν ότι υποκείµενο και αντικείµενο διαφοροποιούνται και ότι η εγκατάστασις της ψευδαισθήσεως της ικανοποιήσεως της επιθυµίας έχει οδηγήσει στην δόµηση της έννοιας της απουσίας. Κατά την διαδροµή του πένθους µεταλλάσσονται οι διεγέρσεις που προέρχονται από το χαµένο αντικείµενο, παίρνουν συναισθηµατική ποιότητα ιχνών, καταλήγοντας όχι στην εγκατάλειψη του αντικειµένου, αλλά στην ένταξη του στην ιστορία του ατόµου µε στροφή της ενορµήσεως επί εαυτού. Η δευτερογενής σκέψις δένει τις διεγέρσεις που προέρχονται από το πρωτογενές. Αναδύεται η ταυτότης ενός υποκειµένου που µπορεί να «κρατήσει» τις εµπειρίες, να αναγνωρίσει και 17

18 να ανθέξει απουσίες, ελλείψεις, διαφορές. Αναδύεται επίσης ο ρόλος του αντικειµένου εν προκειµένω του ψυχαναλυτού για την δυνατότητα ανελίξεως της εργασίας του πένθους, εργασίας που, βέβαια, δεν επιτελείται σε πρόοδο γραµµική. Μιλώντας για την ψυχική, όπως για την ψυχαναλυτική εργασία, ο R. Roussillon (2001, σελ. ΙΧ) έχει τονίσει ότι αυτή δεν προχωρεί χωρίς αντιστάσεις και χωρίς πολλές απωθήσεις, όπως και στιγµές κατά τις οποίες οι αρχαϊκές άµυνες κρατούν το προβάδισµα. Αυτό ισχύει κατ εξοχήν για την διαδροµή του «πενθώ» που ακολουθεί ο ψυχισµός, ο οποίος εξ ορισµού είναι πλανώµενος µε τις δυο έννοιες του όρου και για τον οποίον το «αναπαριστώ» κα το «συµβολίζω» δεν είναι δεδοµένα. Όταν ο διάπλους του πένθους τελικά επιβάλλει σιωπή στους θρήνους και στους χωρίς παρηγοριά κατακλυσµικούς κλαυθµούς, την θέση τους παίρνει η ωδή των αποχωρισµών. Το πένθος θεµελιώνει για το υποκείµενο την αναπαράσταση εαυτού ως «έτερον» των αντικειµένων του. Για την Ε.Ψ.Ε. Νοέµβριος, 2008 Συµπόσιο µε θέµα «Απώλειες και ιεργασίες Πένθους» 18

Με την σκέψη στα της σαγήνης

Με την σκέψη στα της σαγήνης Με την σκέψη στα της σαγήνης Άννα Ποταμιάνου Το 8 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στις 29 30 Νοεμβρίου 2014. Το θέμα «Η σαγήνη» επέτρεψε ενδιαφέρουσες και

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Πέτρος ΚΕΦΑΛΑΣ 2 Από τους σχολιασµούς που προηγήθηκαν, έχουν ήδη τεθεί πολλά ερωτήµατα. Θα κάνω µόνο ορισµένες

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας 1 9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΩΘΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΙΑΨΕΥΣΗ Βασίλης Δηµόπουλος Στην ψυχανάλυση η έννοια του ευνουχισµού αναφέρεται σε µία πολυσύνθετη

Διαβάστε περισσότερα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ Η Α. Ποταμιάνου στο βιβλίο της «Το τραυματικό» πραγματεύεται ένα θέμα εξαιρετικά επίκαιρο. H προβληματική του τραυματικού είναι παρούσα στην καθημερινότητα του υποκειμένου, μέσα από επώδυνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο»

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» Θα ήθελα να ξεκινήσω τον σχολιασµό µου εστιάζοντας την προσοχή µου στην ιδιάζουσα προβληµατική την

Διαβάστε περισσότερα

Πεπρωµένα και Σήµαντρα της Ενοχής Α. Ποταµιάνου

Πεπρωµένα και Σήµαντρα της Ενοχής Α. Ποταµιάνου Πεπρωµένα και Σήµαντρα της Ενοχής Α. Ποταµιάνου Η αναφορά στην προβληµατική της ενοχής εµπεριέχει ένα αίτηµα που ξεπερνάει µονοσήµαντες προσεγγίσεις. Γιατί η έννοια της ενοχής διαποτίζει τους πολιτισµούς,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής Ψυχικές Μεταβάσεις Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης Χρήστος Ζερβής Στo πλαίσιο της ψυχαναλυτικής θεωρίας, και ξεκινώντας από τον Freud, το αντικείμενο της

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας)

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Άννα Ποταµιάνου Η ψυχοσωµατική οπτική, η ψυχικοποίηση, οι κάµψεις της και η αναλυτική στάση Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Δελτίο : Κυρία Ποταµιάνου, ευχαριστούµε που δεχθήκατε

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση του κειµένου του Σάββα Σαββόπουλου, Ασθένεια κατά κρίσεις και ασθένεια στο πλαίσιο προϊούσας αποδιοργάνωσης. ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΖΕΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση του κειµένου του Gérard Szwec, "Εκδήλωση νόσου κατά την έναρξη µίας θεραπείας". Κατερίνα Συντελή Η παρουσίαση του Szwec στο συµπόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Το ερωτηµατολόγιο του Beck (B.D.I.). ερωτηµατολόγιο τύπου Α, ανδρική µορφή.

Το ερωτηµατολόγιο του Beck (B.D.I.). ερωτηµατολόγιο τύπου Α, ανδρική µορφή. Το ερωτηµατολόγιο του Beck (B.D.I.). ερωτηµατολόγιο τύπου Α, ανδρική µορφή. Α. Συναίσθηµα 0. δεν αισθάνοµαι λυπηµένος 1. αισθάνοµαι λυπηµένος ή µελαγχολικός 2. είµαι λυπηµένος ή µελαγχολικός συνεχώς και

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud.

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ο Freud πίστευε ότι είχε ανακαλύψει την πραγµατική «φύση» του ανθρώπου όχι µόνο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Άδηλη µνήµη Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1 Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Το κείµενο της Άννας Ποταµιάνου σχετικά µε τις αµνηµονικές διαδικασίες θέτει κεντρικά

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Αντί-κείμενο: Μία αινιγματική ασύμμετρη δυάδα

Αντί-κείμενο: Μία αινιγματική ασύμμετρη δυάδα Απαρχές και Διαμόρφωση του Αντικειμένου Αντί-κείμενο: Μία αινιγματική ασύμμετρη δυάδα Βασίλης Δημόπουλος Εξετάζουμε το αντικείμενο ως το άλλο που κείται απέναντι στο «εγώ», κείμενο αντί αυτού, αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες;

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Δρ. Ευγενία Σουμάκη Παιδοψυχίατρος - Ψυχαναλύτρια Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Επιχείρηµα. Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ

8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Επιχείρηµα. Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ 8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Επιχείρηµα Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ Η έννοια της σαγήνης έχει σηµειώσει στην ψυχανάλυση µακρά πορεία εξέλιξης, η οποία συµπίπτει µε την ιστορία της φροϋδικής ανακάλυψης.

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ».

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». Σχολιάστρια: Έλενα Κοσµά Η παρουσία του René Roussillon ως κεντρικού οµιλητή στο 4 ο Συµπόσιο Ψυχοσωµατικής θέτει, κατά την άποψη µου, εκ νέου το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη. Η Σαγήνη στον Nietzsche. Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε

Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη. Η Σαγήνη στον Nietzsche. Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη Η Σαγήνη στον Nietzsche Νίκου Τζαβάρα Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε Αριστέα Σκούλικα Ευχαριστώ τον Α. Αλεξανδρίδη για τις ενδιαφέρουσες σκέψεις. Θα ήθελα πριν

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013. Ενεστώσα Ενοχή Ιάκωβος Κλεώπας Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013. Ακολουθεί τμήμα της εισήγησης που παρουσιάσθηκε στο 2ο Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec

Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec Εκτεταµένη περίληψη της εισήγησης στο 3 ο Συµπόσιο της ΕΨΣΕ «Εκδήλωση σωµατικής νόσου κατά την ψυχαναλυτική διαδικασία» Πριν µερικά χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Για τους ευνόητους λόγους της διαφύλαξης του προσωπικού απορρήτου, η κλινική περίπτωση που παρουσιάστηκε στο συνέδριο σχετικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;»

«Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;» «Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;» Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου. Αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της συντελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Τρόποι αντιµετώπισης του άγχους. Πρόληψη και θεραπεία της κατάθλιψης. Ψυχολόγος - Howard

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Αλίκη Κατσαρού Ιατρική Ψυχολόγος, M.Sc., Ψυχοθεραπεύτρια, υπ. Μέλος της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Ο Φρόυντ, στο βιβλίο του «Η Ερμηνεία των ονείρων» γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

«Το παραμέρισμα του φαλλού»

«Το παραμέρισμα του φαλλού» Ο φαλλός και η έλλειψή του, από ψυχαναλυτική σκοπιά «Το παραμέρισμα του φαλλού» Anne-Marie Collard Η Ντιάνα όταν ήρθε να με δει ξεπερνά, παραμερίζει τον φαλλό. Τουλάχιστον αυτό θέλει να με κάνει να πιστέψω.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Η έννοια του ψυχικού τραύματος ήταν από τις πρώτες έννοιες που εισήγαγε ο Freud στην θεωρία της ψυχανάλυσης. Αντίθετα η έννοια της επιθετικότητας αναγνωρίστηκε καθυστερημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος ψυχαναλυτής Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής Παράρτημα ΑΜΕΑ Ανατολικής Αθήνας (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ 1 ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ Βασίλης Δηµόπουλος 4ο Συµπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωµατικής Εταιρείας Ο πόνος, συνιστώντας ένα δυσάρεστο υποκειµενικό βίωµα, είναι αδιάψευστος µάρτυρας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων

Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων Εκπαιδεύτρια: Χαριτίνη Παπακυρίλλου Εργασία Τίτλος: «Έτοιµος για Αίτηµα» Ηµεροµηνία: 29 06 2013 Είχα ακούσει για µια µαγική ψυχοθεραπευτική µέθοδο όπου στήνονται

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ»

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» Διεργασίες ονομάζονται τα «πρότυπα» της λειτουργίας της ομάδας, τα οποία αναπτύσσονται μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ας δούµε ένα παράδειγµα ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Τοµείς έρευνας της ψυχολογίας

Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ας δούµε ένα παράδειγµα ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Τοµείς έρευνας της ψυχολογίας ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Εισαγωγή στην ρ Λυράκος Γεώργιος Ψυχολόγος Υγείας MSc. PhD Φυσικοθεραπεία Μάθηµα1 ο Είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και τις νοητικές

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΛΛΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ.

ΤΙΤΛΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΛΛΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΤΙΤΛΟΣ Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΡΙΑΣ ΜΕ ΣΥΝΑ ΕΛΦΟΥΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΛΛΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ: ΤΟΥΣ ΣΥΝΑ ΕΛΦΟΥΣ ΤΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. Μερόπη Μιχαλέλη, Ph.D Τι

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί AYTOKTONIA Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Η αυτοκτονία αγαπημένου προσώπου είναι

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

"Η εµφάνιση σωµατικής νόσου κατά την ψυχαναλυτική διαδικασία" 16 & 17 Μαΐου 2014

Η εµφάνιση σωµατικής νόσου κατά την ψυχαναλυτική διαδικασία 16 & 17 Μαΐου 2014 3o Συµπόσιο της εψσε - ipso p. marty "Η εµφάνιση σωµατικής νόσου κατά την ψυχαναλυτική διαδικασία" 16 & 17 Μαΐου 2014 Ασθένεια κατά κρίσεις και ασθένεια στο πλαίσιο προϊούσας αποδιοργάνωσης Σάββας Σαββόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ)

Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ) Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ) Ιάκωβος Κλεώπας Στην σηµερινή συζήτηση θα εξετάσουµε τις έννοιες της παλινδρόµησης και της καθήλωσης σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Γονέων Διάλεξη. Το θέμα που επέλεξα ν αναπτύξω, βασικό, για τη διαπαιδαγώγιση των παιδιών

Σχολή Γονέων Διάλεξη. Το θέμα που επέλεξα ν αναπτύξω, βασικό, για τη διαπαιδαγώγιση των παιδιών 1 Γεωργικής Σχολής 44-55102 Θεσσαλονίκη Τηλ. Κέντρο: (031) 472474 - Fax:473159 Πανελλήνιος Αριθμός Κλήσης: (0801) 472.472 Web Site: www.adamantios.gr E-mail: info@adamantios.gr σδσδ Δεκέμβριος 2013 Προς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟΝ BION. Σωτήρης Μανωλόπουλος

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟΝ BION. Σωτήρης Μανωλόπουλος Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟΝ BION Σωτήρης Μανωλόπουλος Η Elsa Schmidt Kitsikis πρόσφατα δηµοσίευσε και στα Ελληνικά µια αληθινή Αναφορά στον Bion συνδέοντας µε πρωτότυπη σκέψη και πηγαίο συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο 1 Πέµπτο µέρος Η συνέχεια από το προηγούµενο Στην αρχική αραβική περίοδο, τώρα, οι αστρολόγοι έµοιαζαν όντως να προσκολλώνται σ αυτήν τη διάκριση, αλλά σε κάποιο σηµείο στην πορεία, κατά το τέλος της αραβικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα