ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΠΑΘΩΝ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΠΑΘΩΝ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΩΝ"

Transcript

1 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΠΑΘΩΝ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΩΝ Οι Πρωτοπαθείς Ανοσοανεπάρκειες (ΠΑ) αποτελούν µια µεγάλη και ετερογενή οµάδα διαταραχών που επηρεάζουν την ανάπτυξη, λειτουργία ή καιταδύοτουανοσιακούσυστήµατος. Κλινικά έχουν περιγραφεί περισσότερες από 200 ΠΑ. Γενετικά έχουν αιτιολογηθεί 167. Μ.ΛΙΑΤΣΗΣ ΤΜ. ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΝΟΣ. ΠΑΙ ΩΝ HΑΓΙΑΣΟΦΙΑ Οι περισσότερες ΠΑ µονογονιδιακές, απλή Μενδέλια κληρονοµικότητα Μερικές ακολουθούν σύνθετη πολυγονιδιακή κληρονοµικότητα Η φαινοτυπική πολυµορφία των ΠΑ επηρεάζεται από - ιεισδυτικότητα -Ποικιλότητα έκφρασης -Αλληλεπίδραση µεταξύ γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων Με εξαίρεση την Ig 1:700 Οι υπόλοιπες έχουν συχνότητα >1: Οι ΠΑ χαρακτηρίζονται : -Aύξηση της ευαισθησίας σε υποτροπιάζουσες -Σοβαρές µε ευαισθησία σε ποικίλους µικροοργανισµούς που εξαρτάται από τη φύση του ανοσιακού ελλείµµατος. -Κάποιοι τύποι ΠΑ παρουσιάζουν δυσλειτουργία του ανοσιακού συστήµατος -Αλλοι έχουν ένα πιο σύνθετο φαινότυπο στον οποίο η ανοσοανεπάρκεια αποτελεί ένα από τα συστατικά που δοµούν το φαινότυπο του νοσήµατος. Η τελευταία δηµοσίευση από αυτή την οµάδα- ουβλίνο Ιούνιος2009- περιλαµβάνει οκτώ πίνακες µε καταγραφή νοσηµάτων µε αναφορά στο: -Όνοµα, - Προσβεβληµένοι λεµφοκυτταρικοί υποπληθυσµοί -Λειτουργίες -Επίπεδαανοσοσφαιρινών -Κλινικάχαρακτηριστικά -Τρόπος κληρονοµικότητας -Προσβεβληµένοιγόνοι 1

2 Οι ΠΑ ταξινοµούνται σύµφωνα µε τα στοιχεία του ανοσιακού συστήµατος που πρωτοπαθώς προσβάλλονται. Οµάδα Ι : Συνδυασµένες Τ και Β ανοσοανεπάρκειες Οµάδα ΙΙ : Κύρια αντισωµατικές ανοσοανεπάρκειες Ανεπάρκειες της ειδικής: Σύνδροµα Συνδυασµένης και Αντισωµατικής ανεπάρκειας Ελλείµµατα της µη ειδικής ανοσίας: ιαταραχές των φαγοκυττάρων ΤωνυποδοχέωνΤoll-like (TLR) Tου Συµπληρώµατος Οµάδα ΙΙΙ : Άλλα καλά καθορισµένα σύνδροµα ανοσοανεπάρκειας Οµάδα IV : Νοσήµατα ανοσιακής δυσλειτουργίας Οµάδα V : Συγγενήελλείµµατα τωνφαγοκυττάρων (Αριθµός, λειτουργία) Οµάδα VI : Ελλείµµατα της µη ειδικής ανοσίας Οµάδα VII : Αυτοφλεγµονώδεις ιαταραχές Οµάδα VIII : Ελλείµµατα των πρωτεϊνών του Συµπληρώµατος Πίνακας Ι. ΑνοσοανεπάρκειεςτωνΤ- και Β- κυττάρων Τ-Β+ ΒαρειάΜικτή Ανοσοανεπάρκεια* ΝΟΣΗΜΑ Τ κύτταρα Β κύτταρα Ανοσοσφαιρίνες Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότητ α Μοριακές διαταραχές - α.ανεπάρκεια της γ κοινής αλύσου (γ-common/γc)* Εµφανώς µειωµένα ή αυξηµένα Μειωµένες Εµφανώς µειωµένα ΝΚ Μεταλλάξεις στην γ κοινήάλυσο των υποδοχέων των IL- 2, IL-4, IL-7, IL-9, IL- 15 και IL-21 Οµάδα Ι : Συνδυασµένες Τ και Β ανοσοανεπάρκειες ή Εµφανώς µειωµένα β. Ανεπάρκεια της JAK3* Εµφανώς µειωµένα Μειωµένες αυξηµένα ΝΚ γ. Ανεπάρκειατου υποδοχέα α της ή Εµφανώς µειωµένα Μειωµένες ΝΚ ιντερλευκίνης 7 (IL7Rα) αυξηµένα Τγ/δ δ. Ανεπάρκεια του CD45 Εµφανώς µειωµένα Μειωµένες κύτταρα ε. Ανεπάρκεια του CD3δ Μειωµένα Μειωµένες Τ-Β- ΒαρειάΜικτή Ανοσοανεπάρκεια Μετάλλαξηστο Jak3 γονίδιο Μετάλλαξηστο IL7Rα γονιδίο Μετάλλαξηστο CD45 γονιδίο Μετάλλαξηστο CD3D γονιδίο α. Ανεπάρκειατωνµορίων RAG1, RAG2 Εµφανώς µειωµένα Εµφανώς µειωµένα Μειωµένες Ελλιπής VDJ ανασυνδυασµός Μετάλλαξηστα γονίδια RAG1 ή RAG2 β. Ανεπάρκεια Artemis** Μειωµένα Μειωµένα Μειωµένες Ελλιπής VDJ ανασυνδυασµός, ευαισθησία στην ακτινοβολία Μετάλλαξηστο γονίδιο Artemis γ. Ανεπάρκειατου ενζύµου A Προοδευτική ελάττωση Προοδευτική ελάττωση Μειωµένες Μετάλλαξηστο A γονίδιο, διαταραχές τωντ-καιβκυττάρων από τοξικούς µεταβολίτες λόγω του ενζυµικού ελλείµµατος δ. ικτυωτή δυσγενεσία Εµφανώς µειωµένα Εµφανώς µειωµένα Μειωµένες Ουδετεροπενία, θροµβοκυτταροπενί α, κώφωση ιαταραχή ωρίµανσης Τ καιβ και µυελοειδών κυττάρων Πίνακας Ι Ανοσοανεπάρκειες τωντ- και Β- κυττάρων Πίνακας Ι Ανοσοανεπάρκειες τωντ- και Β- κυττάρων ΝΟΣΗΜΑ Τ κύτταρα Β κύτταρα Ανοσοσφαιρίνες Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότ ητα Μοριακές διαταραχές - πιθανή παθογένεια ΝΟΣΗΜΑ Τ κύτταρα Β κύτταρα Ανοσοσφαιρίνες Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότη τα Μοριακές διαταραχές - πιθανή παθογένεια Παρόντα, ή Μειωµένες, αυξηµένη Σύνδροµο Omenn Περιορισµένη µειωµένα IgE ετερογένεια DNA ligase IV** Μειωµένα Μειωµένα Μειωµένα Ερυθροδερµία, ηωσινοφιλία, ηπατοσπληνοµεγα λία Μικροκεφαλία µε δυστροφικό προσωπικό κρανίο, ευαισθησία στην ακτινοβολία Μετάλλαξεις που µερικώς επηρεάζουν τα γονίδια RAG1 ή RAG2 Μετάλλαξηστο γονίδιο DNΑ ligase VI: ελλατωµατική NHEJ DNA επιδιόρθωση Ανεπάρκεια του CD3 Φυσιολογικές ιαταραχές των CD3γκαι CD3ε, ελλατωµατική µετάφραση των CD3γ και CD3ε αλύσων Φυλοσύνδετο Υπερ-IgM Σύνδροµο Παρουσία ήόχι IgM- και IgDλεµφοκυττάρων Αυξηµένηή φυσιολογική IgΜ, άλλοι ισότυποι ανοσοσφαιρινών µειωµένοι Ουδετεροπενία, θροµβοκυτοπενία, αιµολυτικήαναιµία, επιπλοκές απότο ήπαρκαιτο γαστρεντερικό, ευκαιρικές Μεταλλάξεις sto CD40L γονίδιο, µειονεκτική µεταφορά µηνυµάτων / σηµατοδότησηστα Β κύτταρα και DC Ανεπάρκεια του CD8 ZAP-70 ανεπάρκεια Απουσία CD8, φυσιολογικά CD4 Μειωµένα CD8, φυσιολογικά CD4 Φυσιολογικές Φυσιολογικές Μεταλλάξεις στο CD8A γονίδιο Μεταλλάξεις στο γονίδιο ZAP-70 Υπερ-IgM σύνδροµο λόγω ανεπάρκειας του CD40 µορίου Παρουσία IgM+ και IgD+ B κυττάρων, αλλά όχιτων φερόντων τις άλλες ανοσοσφαιρίνες Αυξηµένηή φυσιολογική IgΜ, αλλά οι άλλες ανοσοσφαιρίνες µειωµένες Ουδετεροπενία, εκδηλώσεις από ήπαρ και γαστρεντερικό, ευκαιριακές Μεταλλάξεις του CD40 γονιδίου, διαταραχές στη µεταφορά του µηνύµατος στα Β κύτταρα και DC TAP-1 ανεπάρκεια TAP-2 ανεπάρκεια Μειωµένα CD8, φυσιολογικά CD4 Μειωµένα CD8, φυσιολογικά CD4 Φυσιολογικές Αγγειϊτιδα Φυσιολογικές Αγγειϊτιδα Μεταλλάξεις στο γονίδιο TAP1 Μεταλλάξεις στο γονίδιο TAP2 PNP ανεπάρκεια MHC τάξης ΙΙ ανεπάρκεια Προοδευτική ελάττωση, µειωµένα ποσοστά CD4 Φυσιολογικές ή µειωµένες Φυσιολογικές ή µειωµένες Αυτοάνοση αιµολυτικήαναιµία, νευρολογικά συµπτώµατα Μετάλλαξητου γονιδίου NP, διαταραχήτου Τ κυττάρου από τοξικούς µεταβολίτες λόγω του ενζυµικού ελλείµµατος Μετάλλαξηστους παράγοντες µεταφοράς µηνύµατoς για για ταµόρια MHC τάξης II (CIITAή RFX5 RFXAP και RFXANK γονίδια) Αλωπεκία, Μεταλλάξεις στο WHN ανεπάρκεια Εµφανώς µειωµένα Μειωµένες ανωµαλία στο γονίδιο WHN επιθήλιο του θύµου SCID: severe combined immune deficiency (ΒαρειάΣυνδυασµένηΑνοσοανεπάρκεια), ΝΚ: Φυσικά κυτταροκτόνα, ΧL: Φυλοσύνδετη κληρονοµικότητα, : αυτόσωµη υπολειπόµµενη κληρονοµικότητα, RAG: γονίδιοενεργοποίησης ανασυνδυασµού, A: διαµινάση της αδενοσίνης, datp: τριφωσφορική δεόξη αδενοσίνη, NHEJ: µη-οµόλογου τέλουςσύνδεση, DC: δενδριτικόκύτταρο, ΡΝΡ: πουρινικήνουκλεοσιδικήφωσφοριλάση, dgtp: τριφωσφορικήδεόξηουανοσίνη, ZAP: σχεζόµενηµετηζ-αλυσίδαπρωτεϊνη, TAP: πρωτεϊνηµεταφοράς, WHN:... * Άτυπες µορφές τηςγc ήτης Jak3 ανεπάρκειας µπορείναέχουντκύτταρα. ** Αυτάτασύνδροµακατατάσσονταικαιστακαλώς διευκρινισµένασύνδροµαανοσοανεπάρκειας 2

3 Ετερογενή οµάδα διαταραχών µε διαταραγµένη διαφοροποίηση, λειτουργία ή και τα δύο των Τ λεµφοκυττάρων σε συνδυασµό µε ανεπαρκή αντισωµατική απάντηση Tαξινοµούνται σύµφωνα µε τον ανοσολογικό φαινότυπο και διακρίνονται : SCID T-B+ SCID T-B- Η ανεπάρκεια της αντισωµατικής απάντησης µπορεί να είναι έµφυτο έλλειµµα των Β λεµφοκυττάρων ή µπορεί να αντανακλά την ανεπαρκή δραστηριότητατωντβοηθητικώνλεµφοκυττάρων (Τh) -ΕµφανήςέλλειψηλειτουργικώνΤλεµφοκυττάρωνστηπεριφέρεια, στιςπιοβαριέςµορφές των CIDήSCID -Μειωµένοςαριθµόςήλειτουργίαήκαιταδύοστιςάλλεςµορφές. Oι δύο αυτές οµάδες περιλαµβάνουν µορφές µε ή χωρίς NK λεµφοκύτταρα Kλινικά χαρακτηριστικά, παρόµοια, ανεξάρτητα από τον ανοσολογικό φαινότυπο Συχνότητα 1: γεννήσεις Πιο συχνά στα αγόρια αντανακλώντας το φυλοσύνδετο SCID (SCIDXl) που είναι ηπιοσυχνήµορφή. Λοιµώξεις πολύ νωρίς από µικρόβια ιούς η µύκητες Η Παθογένεια του SCID αντανακλά ξεχωριστούς µηχανισµούς που επηρεάζουνποικίλαστάδιατηςδιαφοροποίησηςτουτκυττάρου. ιαταραχή της επιβίωσης των προδρόµων λεµφοκυττάρων παρατηρείταιστηδικτυωτήδυσγενεσία (RD) καιστη A. Χαρακτηρίζονται από µεγάλη λεµφοπενία. Αυτόσωµος υπολειπόµενος χαρακτήρας -RD: Λεµφοπενία,ουδετεροπενίακαινευροαισθητικήκώφωση, Μετάλλαξη του γόνου της adenyl kinase 2(AK2). Επί έλλειψης αυξάνεται η απόπτωση των προδρόµων κυττάρων τόσο της µυελικής όσο και της λεµφικής σειράς. Η πλειονότητα των SCID παρουσιάζει διαταραχές της σηµατοδότησης µέσω των κυτταροκινών. Φυλοσύνδετη µορφή-scidxl :40% όλων των SCID οφείλεταισεµεταλλάξειςτουγγόνουτουυποδοχέατης IL-2, (IL2RG) ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη κωδικοποίηση της γ αλυσίδας (γc) και τωνυποδοχέωντωνκυτταροκινών IL-2, IL-4, IL-7, IL-9, IL-15 και IL-21 -A: Eνζυµοτηςοδού διάσωσηςτηςπυρίνης. Επίαπουσίαςτης, µεγάλες ποσότητες τοξικών µεταβολιτών προκαλούν απόπτωση των προδρόµωνκυττάρωντηςλεµφικήςσειράςστομοκαιθύµο % των SCID. -PNP : 1-2% Οι ανωµαλίες εκδηλώνονται προοδευτικά εντός µερικών χρόνων από τη γέννηση και επηρεάζονται τα Τ περισσότερο απόταβκύτταρα. -IL-7 µετέχει στην εξάπλωση των προδρόµων θυµοκυττάρων στην πρώιµη φάση, -IL-15 παίζει ρόλο στη διαφοροποίηση των ΝΚ λεµφοκυττάρων. Η γc φυσιολογικά και λειτουργικά συνδέεται µε την ενδοκυττάρια τυροσινική κινάση Janus kinase (JAK)3, η οποία παραλαµβάνει το ενδοκυττάριοσήµατηςγc. Ελλείµµατα στη JAK3 οδηγούν στην αυτόσωµη υπολειπόµενη µορφή του SCID µε ανοσολογικό φαινότυπο απαράλλακτο αυτού του φυλοσύνδετου. Οι ασθενείς µε τη φυλοσύνδετη µορφή SCID Στερούνται Τ και ΝΚ λεµφοκύτταρα Εκφράζουν φυσιολογικό αριθµό κυκλοφορούντων Β λεµφοκυττάρων Μετάλλαξη του γόνου του υποδοχέα της IL7R- υπεύθυνου για τη κωδικοποίηση της αλυσίδας α του υποδοχέα της IL-7 εµποδίζει τη διαφοροποίηση των Τ λεµφοκυττάρων αλλά αφήνουν ακέραια των Β και ΝΚ. 3

4 Ελλείµµατα στην έκφραση του pre-tcr και pre-bcr ενοχοποιούνται για σηµαντική µερίδα του αυτόσωµου υπολειπόµενου SCID T-B- Αντανακλά µεταλλάξεις -Γόνωντου RAG1 και RAG2 (4% - 20% των SCID) -Γόνων που κωδικοποιούν πρωτεϊνες που εµπλέκονται στην ένωση τελικών µη οµολόγων τµηµάτων DNA(NHEJ-nonhomologous end-joining) και επιδιόρθωση του DNA, - Artemis, - DNAκαταλυτικήυποµονάδατηςπρωτεϊνικήςκινάσης, - Cernunnos/F και - DNA ligase IV. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η ανάπτυξη των ΝΚ κυττάρων εξελίσσεται φυσιολογικά µε αποτέλεσµα στην περιφέρεια να συναντάµαι µόνο ΝΚ και σχεδόνκαθόλουτκαιβ -Μεταλλάξεις στα συστατικά CD3δ,CD3ε καιcd3ζ του συµπλέγµατος CD3 επηρεάζουν τη σηµατοδότηση δια µέσου του pre-tcr και εµφανίζουν SCID. -Μεταλλάξεις στη ζ αλυσίδα που σχετίζεται µε τη πρωτεϊνη 70 kda (ZAP-70) τηςτυροσινικήςκινάσηςεµποδίζειτηθετικήεπιλογήστοθύµοτων CD8+ T λεµφοκυττάρων, µε συνέπεια σοβαρή ανεπάρκεια στη περιφέρεια των CD8+ T. Τα υπάρχοντα CD4+ δεν ανταποκρίνονται επαρκώς µέσω του TCR. -Η θετική επιλογή των CD8+ θυµοκυττάρων εξαρτώνται από τη χαµηλού βαθµού συγγένεια µε τις αυτόλογες πρωτεϊνες στα πλαισια των µορίων του MHC I. Οι µεταφορείς των αντιγονικών πεπτιδίων TAP1/TAP2 και tapasin µεταφέρουν τις νέες πρωτεϊνες µέσω του ενδοπλασµατικού δικτύου όπου φορτώνονταισταµορια HLA ταξηςικαιµεταφέρονταιστηµεµβράνη. Μεταλλάξεις αυτών οδηγούν ανεπάρκεια της θετικής επιλογής τωνcd8+. Ο κλινικός φαινότυπος εκφράζεται µε κοκκιώµατα της µέσης γραµµής και αγγειίτιδες. Υπόµορφη µετάλλαξη σε γόνους που τυπικά σχετίζονται µε SCID µπορεί να επιτρέψουν υπολειπόµενη ανάπτυξη των Τ κυττάρων. - ιαταραχή επικοινωνίας µεταξύ θυµοκυττάρων και επιθηλιακών κυττάρων - ιαταραχή µηχανισµών κεντρικής ανοσολογικής ανοχής -Αποτυχία εξάλειψης των αυτοδραστικών Τ κυττάρων και παραγωγής ρυθµιστικώντκυττάρων ( Treg). Αυτοάνοσες ή φλεγµονώδεις εκδηλώσεις είναι συχνές µε διήθηση των οργάνων στόχωνµεενεργοποιηµένακαιολιγοκλωνικάτλεµφοκύτταρα. Omenn συνδροµο που οφείλεται σε µεταλλάξεις των RAG1/2 ή άλλων γόνων αποτελεί το πρωτότυπο αυτών των διαταραχών Χαρακτηρίζεται από ερυθρόδερµα, λεµφαδενοπάθεια, και φλεγµονώδη νόσο του εντέρου. Ανεπάρκεια CD40ligand (CD40L)κληρονοµείταιωςφυλοσύνδετηγόνος. Το CD40L εκφράζεται από τα CD4+ T λεµφοκύτταρα και αλληλεπιδρά µε το µόριο CD40 που εκφράζεται στα Β λεµφοκύτταρα, µονοπύρηνα και δενδριτικά κύτταρα. CD40L-CD40 αλληλεπίδραση είναι το σήµα κλειδί για την ενεργοποίηση του Β κυττάρου και µε τη βοήθεια του σήµατος των ινερλευκινών προάγεται η µεταστροφή τάξης Τα αγόρια µε ανεπάρκεια του µορίου CD40Lπαρουσιάζουν σοβαρή ανεπάρκεια όλων των τάξεων των ανοσοσφαιρινών, εκτός της IgM. Παράλληλα η CD40L-CD40 αλληλεπίδραση επίσης προάγει την ωρίµανση των δενδριτικών κυττάρων και την έκκριση της IL-12, ενεργοποιώντας τα Τ κύτταρα να παράγουν IFN-γ που είναι απαραίτητη στην αµυνα των ενδοκυτταρίων παθογόνων. Οι ασθενείς παρουσιάζουν ευκαιριακές και στο 65% ουδετεροπενία Η ανεπάρκεια CD40 αυτόσωµη υπολειπόµενη παρουσιάζει πανοµοιότυπο φαινότυπο. Πίνακας ΙΙ. Αντισωµατικές Ανεπάρκειες ΝΟΣΗΜΑ Β κύτταρα Ανοσοσφαιρίνες Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότητα Φυλοσύνδετη αγαµµασφαιριναιµία Εντόνως µειωµένα Όλοι ισότυποι µειωµένοι Σοβαρές βακτηριακές Μεταλλάξεις στο Btk Αυτόσωµηυπολειπόµµενη αγαµµασφαιριναιµία Εντόνως µειωµένα Όλοι ισότυποι µειωµένοι Σοβαρές βακτηριακές Μεταλλάξειςσταγονίδιαµ, Igα, λ5, στα BLNK ή LRRC8 γονίδια Οµάδα ΙΙ : Κύρια αντισωµατικές ανοσοανεπάρκειες Ελλείµµατα στα γονίδια τωνβαριώναλύσωντων ανοσοσφαιρινών Ανεπάρκεια της κ ελαφράς αλύσου ήµειωµένα ήµειωµένα κύτταρα φέροντα κάλυσο Απουσίατων IgG1, IgG2, IgG4, απουσία IgEκαι IgA1 ή IgA2 σε ορισµένες περιπτώσεις Ig(κ): µειωµένες: αντισωµατκή απάντηση φυσιολογικήήµειωµένη Όχι πάντα συµπτωµατική Χρωµοσωµατικό έλλειµµα στο 14q32 Σηµειακές µετάλλαξεις στο 2p11 χρωµόσωµα σε ορισµένους ασθενείς AID ανεπάρκεια φυσιολογικά Μειωµένες IgG και IgA ιογκωµένοι λεµφαδένες και λεµφικά κέντρα Μετάλλαξηστο γονίδιο AID UNG ανεπάρκεια Μειωµένες IgG και IgA ιογκωµένοι λεµφαδένες και λεµφικά κέντρα Μετάλλαξηστο γονίδιο UNG ICOS ανεπάρκεια Όλοι οι ισότυποι µειωµένοι Επαναλαµβανόµενες βακτηριακές Μετάλλαξηστο γονίδιο ICOS Κοινή Ποικίλη Ανοσοανεπάρκεια Μειωµένα Μειωµένη IgGκαισυχνά IgA, φυσιολογικήήαυξηµένη IgM Ποικίλες, αδιευκρίνιστες Εκλεκτική Igανεπάρκειa α. Ανεπάρκεια των υποτάξεων της ανοσοσφαιρίνης G ήανώριµα Μείωσησε ένα ή περισσότερους IgG ισότυπους Όχι πάντα συµπτωµατική Άγνωστη Ελείµµατα στη διαφοροποίησητων ισοτύπων των ανοσοσφαιρινών β. Ανεπάρκεια της ανοσοσφαιρίνης A ήµειωµένα siga+ κύτταρα Μειωµένη IgA1 και IgA2 Αυτοάνοσες ήαλλεργικές διαταραχές, Μερικές περιπτώσεις συχνές Ποικίλη Αποτυχία της τελικής διαφοροποίησηςτων B κυττάρων σε εκφράζοντα IgA λεµφοκύτταρα Ειδικήαντισωµατική ανεπάρκεια Φυσιολογικές Ανικανότητα αντισωµατικής απάντησης σε συγκεκριµένα αντιγόνα Άγνωστη Άγνωστη Παροδική υπογαµµασφαιριναιµίατης νηπιακής ηλικίας Μειωµένες IgG και IgA Άγνωστη Αναστολήτης διαφοροποίησης, καθυστερηµένηωρίµανση της βοηθητικής λειτουργίας : φυλοσύνδετηκληρονοµικότητα, : αυτόσωµηυπολειπόµµενηκληρονοµικότητα, AID: ενεργοποίησηεπάγουσαδιαµινάσητηςκυτιδίνης, UNG: γλυκοζυλάσητης DNA ουρακίλης, ICOS: συνδιεγέρτης επαγωγής, Ig(κ): ανοσοσφαιρίνη τύου της κ ελαφράς αλύσου, BTK: Bruton τυροσινικήκινάση 4

5 Οι αντισωµατικές ανεπάρκειες µπορεί να οφείλονται σε ποικιλία ελλειµµάτων που παρεµβαίνουν στην εξέλιξη, ωρίµανση και/ή λειτουργία του Β λεµφοκυττάρου. Ανεπαρκής παραγωγή αντισωµάτων προκαλεί αυξηµένη ευαισθησία : Kύρια βακτηριακές - ανώτερη και κατώτερη αναπνευστική οδό (ωτίτιδες, παραρρινοκολπίτιδες, καιπνευµονίες), Aποστήµατα στο δέρµα και σε άλλα όργανα, Mηνιγγίτιδα, ουρο και αρθρίτιδες. Υποτροπιάζουσες ιογενείς είναι συνήθεις Λοιµώξεις του εντέρου από Λάµβλιες µπορεί να προκαλέσουν παρατεινόµενες διάρροιες. Σηµατοδότηση διά µέσου του pre-bcr είναι βασικό στάδιο για τη εξέλιξη του Β κυττάρου. Το pre-bcr αποτελείται από µια βαριά µ αλυσίδα, µια παρένθετη ελαφριά αλυσίδα (V-preκαιλ5)καιυποµονάδεςπουµεταφέρουντοµήνυµα Igα (CD79a) και Igβ (CD79b). Αυτό το σύµπλεγµα στρατολογεί έναν αριθµό από ενδοκυτταροπλασµατικές πρωτεΐνες µεταξύ των οποίων ο adaptor molecule B cell linker protein (BLNK) και η Bruton τυροσινική κινάση (BTK). Ελλείµµατα στη BTK ενοχοποιούνται για τη φυλοσύνδετη α-γ-σφαιριναιµία (A), τη πιο συχνή (85%) της βρεφικής ηλικίας. Μετάλλαξη στη βαριά αλυσίδα της ανοσοσφαιρίνης µ (IGHM) είναι η δεύτερη πιο συχνήαιτία (5%). Σεόλεςτιςπεριπτώσειςυπάρχειέναεµπόδιοστοστάδιοδιαφοροποίησης pro-b, pre-b στον Μ.Ο, µε αποτέλεσµα την απουσία (<1%) των Β κυττάρων στην περιφέρεια. Ωρίµανσητηςαντισωµατικήςαπάντησηςχαρακτηρίζεταιαπόδύοστάδια : αναδιάταξη µεταστροφής τάξης και σωµατική υπερµετάλλαξη. Mεταστροφή τάξης: H µ αλυσίδα αντικαθίσταται από άλλες βαριές αλυσίδες των ανοσοσφαιρινών, µε αποτέλεσµα τη παραγωγή των IgG, IgA και IgEπουέχουνδιαφορετικέςφυσικοχηµικέςκαιβιολογικέςιδιότητες. Σωµατική υπερµετάλλαξη:mια διεργασία όπου η µία σηµειακή µετάλλαξη εισάγεται στη µεταβλητή περιοχή των γόνων των ανοσοσφαιρινών και αυξάνεταιηδεσµευτικήικανότηταπροςτοαντιγόνο. Αν και οι δύο διεργασίες είναι ξεχωριστές και ανεξάρτητες, συµβαίνουν στα βλαστικά κέντρα και πυροδοτούνται από παρόµοια σήµατα, όπως CD40L- CD40 αλληλεπίδρασηκαιµετηβοήθειατωνυποδοχέων TLR. Κοινή ποικίλη ανοσοανεπάρκεια (CVID). Ετερογενής οµάδα µε σποραδική παρουσία αλλά και αυτόσωµη κυρίαρχη ή υπολειπόµενη κληρονοµικότητα. -Οι περισσότεροι ασθενείς µε CVID έχουν φυσιολογικό αριθµό Β κυττάρων. Mερικές (12%)εντούτοις,παρουσιάζουνδιαταραχές διαφοροποίησης. -Χαρακτηριστικό οι χαµηλές ανοσοσφαιρίνες ή ανεπαρκή παραγωγή αντισωµάτων - ιαγιγνώσκεται εξ αποκλεισµού των άλλων γνωστών αιτίων Μεταξύ αυτών που έχουν Β κύτταρα, µερικά έχουν χαµηλά µνηµονικά Β κύττ. (CD27+IgD-) και ένα χαµηλό ρυθµό σωµατικής υπερµετάλλαξης γεγονός που µπορεί να αποδίδεται η ανεπάρκεια Β και Τ κυττάρων. Οι περισσότερες περιπτώσεις ΚΠ παραµένουν γενετικά αδιάγνωστες και µάλλον φαίνεται ότι είναι πολυγονιδιακές. Μερικές µελέτες οικογενών περιπτώσεων ΚΠ φαίνεται ότι σχετίζονται µε την περιοχή MHC. - Μεταλλάξεις του Tumor Necrosis Factor Receptor Soluble Factor 13B(TNRFSF13B)γόνου, πουκωδικοποιεί τον Transmembrane activator and calcium modulator and cyclophilin ligand interactor (TACI), έναµέλος της οικογένειας των υποδοχέων του TNF, έχει διαπιστωθεί σε 15% των ασθενών κύρια ετερόζυγα. Ο παράγοντας TACI εµφανίζεται στον γενικό πληθυσµό στα Β λεµφοκύτταρα και αλλελεπιδρά µε δύο µόρια σύνδεσης (ligands), Bcell activating factor (BAFF) και proliferation inducing ligand (APRIL). APRIC /TACI αλληλεπιδραση προάγουν την ενεργοποίηση του Β κυττάρου και τη µεταστροφή τάξης. -Εννέαασθενείςέχουνταυτοποιηθείµεµετάλλαξηστο Inducible T-cell costimulator gene (ICOS). To ICOS εκφράζεται στα ενεργοποιηµένα Τ λεµφοκύτταρα και αλληλεπιδρά µε το µοριο σύνδεσης ICOS πάνω στα Β κύτταρα. Αυτή η σύνδεση προάγει την ενεργοποίηση του Β κυττάρου και τη παραγωγή αντισωµάτων. - Λίγες περιπτώσεις CVID οφείλονται σε µεταλλάξεις του CD19 γόνου Ηπιοκοινήανοσοανεπάρκειαείναι Igείναι, µεσυχνότητα 1/700. Υπαρχειπλήρηςκαιµερικήανεπάρκεια. Παθοφυσιολογία αδιευκρίνιστη Σχετίζεται µε MHC αλλήλια Η συχνότητα είναι µεγαλύτερη ανάµεσα σε οικογένειες µε CVID. Τα 2/3 των ενηλίκων µε Ig είναι ασυµπτωµατικοί, Το υπόλοιπο ποσοστό παρουσιάζει υποτροπιάζουσες, αυτοανοσία και αλλεργία. Ενήλικες µε Ig και ιστορικό λοιµώξεων παρουσιάζουν συχνά έλλειµµα στις υποτάξεις των ανοσοσφαιρινών και κύρια στην IgG2. Τα παιδιά πιο πιθανόν είναι να παρουσιάσουν µια καθυστέρηση στην ωρίµανση σύνθεσης των ανοσοσφαιρινών και δεν προχωρά σε σοβαρή ανοσοανεπάρκεια. 5

6 Η ανεπάρκεια των IgGs/c µπορεί να υπάρχει χωρίς ανωµαλίες σε άλλους ισοτόπους. Η παθοφυσιολογια IgGs/c παραµένει άγνωστη στις περισσότερες περιπτώσεις Ειδική αντισωµατική ανεπάρκεια χαρακτηρίζεται από διαταραχή στη παραγωγή αντισωµάτων ( ειδικά στα πολυσακχαριδικά) χωρις διαταραχές στα συνολικά επίπεδα των ανοσοσφαιρινών και στον αριθµό τωνβκυττάρων. Η παθοφυσιολογία αυτών των διαταραχών παραµένει αδιευκρίνιστη και η σχετίζονται µε υποτροπιάζουσες του ανώτερου και κατώτερου αναπνευστικού Ασθενείς µε παροδική υπο-γ-σφαιριναιµία της βρεφικής ηλικίας έχουν χαµηλά επίπεδα ανοσοσφαιρινών που επιστρέφουν στα φυσιολογικά κοντά στην ηλικία των 2 χρόνων. Αν και οι περισσότεροι ασθενείς παραµένουν ασυµπτωµατικοί, αυτή η κατάσταση σχετίζεται µε µεγαλυτερη συχνότητα λοιµώξεων του ανώτερου αναπνευστικούκαικύριαιογενών. Σε προοπτική µελέτη παιδιά που παρουσιάζουν υπο-γ-σφαιριναιµία, χαµηλά µνήµονα Β κύτταρα και αδυναµία παραγωγής IgG in vitro σχετίζονται µε παραµονήτηςδιαταραχήςκαιαυξηµένοκίνδυνογιαµετάτα 2 χρόνια. Πίνακας ΙΙΙ. Άλλα καλώς διευκρινισµένασύνδροµα ανοσοανεπαρκειών ΝΟΣΗΜΑ Τ κύτταρα Β κύτταρα Ανοσοσφαιρίνες Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικ ότητα Σύνδροµο Wiskott-Aldrich (WAS) Προοδευτικήµείωση Μειωµένη IgM, ιδιαίτερη µείωσητης αντισωµατικής απάντησης στους πολυσακχαρίτες. Συχνά αυξηµένες IgA, IgE Θροµβοπενία, µικρά µηλειτουργικάαιµοπετάλια, έκζεµα, λεµφώµατα, αυτοάνοσα νοσήµατα Μεταλλάξεις στογονίδιο WASP, διαταραχές του κυτταροσκελετού που επηρεάζουν την εξέλιξη τωναρχέγονων αιµοποιητικών κυττάρων ιαταραχές επιδιόρθωσης του DNA Οµάδα ΙΙΙ : Άλλα καλά καθορισµένα σύνδροµα ανοσοανεπάρκειας Αταξία - Τηλεαγγειεκτασία Μειωµένα Οµοιάζον µε Αταξία Μειωµένα Σύνδροµο Συχνάµειωµένες IgA, IgE, υποτάξεις IgG. Αύξηση τωνµονοµερών IgM. Ποικίληµείωσητων αντισωµάτων Συχνάµειωµένες IgA, IgE, υποτάξεις IgG. Αύξηση τωνµονοµερών IgM. Ποικίληµείωσητων αντισωµάτων Αταξία-τελανγκιεκτασία. Αύξησηα-φετοπρωτεϊνης, νεοπλασίες λεµφικής ή άλλης προέλευσης,αυξηµένη ευαισθησία στηγακτινοβολία Μετρίουβαθµούαταξία, ιδιαίτερηαύξησητης ευαισθησίας στηγακτινοβολία Μετάλλαξηστο ATM, διαταραχήστο µονοπάτι ελέγχου του κυτταρικού κύκλου µε αποτέλεσµα την ευθραυστότητα των χρωµοσωµάτων Μετάλλαξηστο Mre 11 Σύνδροµο Nijmegen Μειωµένα Συχνάµειωµένες IgA, IgE, υποτάξεις IgG. Αύξηση τωνµονοµερών IgM. Ποικίληµείωσητων αντισωµάτων Μικροκεφαλία, λεµφώµατα, ευαισθησία στην ιονίζουσα ακτινοβολία, ευθραυστότητα των χρωµοσωµάτων Μετάλλαξηστο NBS1 (Nibrin), διαταραχήστον έλεγχο του κυτταρικού κύκλου και επιδιόρθωσης της διπλής έλικος του DNA Σύνδροµο Bloom Μειωµένα Μειωµένα Μειωµένες Ευθραυστότητα χρωµοσωµάτων, µυελική ανεπάρκεια, λευχαιµία, λέµφωµα, χαµηλό ανάστηµα, προσωπείο δίκηνπτηνού, τηλαγγιεκτασίες µετά την έκθεσηστο ηλιακό φως Μετάλλαξηστην BLM ιαταραχές θύµου Σύνδροµο Di George Μειωµένα ή φυσιολογικά Μειωµένα ήφυσιολογικά Φυσιολογικές ήµειωµένες Υποπαραθυροειδισµός, conotruncalδυσπλασία, προσωπείο, ελλειµµα του 22q11.2 ήτου 10p σε ορισµένους ασθενείς De novo µετάλλαξηή συνδυαστικό γονιδιακό έλλειµµα στο 90% των περιπτώσεων, επηρεάζον την ανάπτυξητου θύµου : φυλοσύνδετηκληρονοµικότητα, : αυτόσωµηυπολειπόµµενηκληρονοµικότητα, NHEJ: µη-οµόλογο τέλος καισύνδεση, WHN: Πίνακας ΙΙΙ. Άλλα καλώς διευκρινισµένασύνδροµα ανοσοανεπαρκειών ΝΟΣΗΜΑ Τ κύτταρα Β κύτταρα Ανοσοσφαιρίνες Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικ ότητα Ανοσιακή- Οστική υσπλασία Πίνακας ΙΙΙ. Άλλα καλώς διευκρινισµένασύνδροµα ανοσοανεπαρκειών Υποπλασία χόνδρων - Μειωµένα ή Φυσιολογικές ήµειωµένες τριχών φυσιολογικά Schimke σύνδροµο Μειωµένα Φυσιολογικές Μειωµένα Αυξηµένες IgA, IgE. Σύνδροµο Camel-Netherton Ποικίληµείωσητων αντισωµάτων Υπερ IgE Σύνδροµα (HIES) Αυξηµένη IgE -HIES (Συνδροµο Job) Μειωµένα Ελαττωµένηπαραγωγή Th17 λεµφοκ. ειδικών αντισωµάτων Νανισµός µε µεταφυσιακή δυσόστωση, αραιή τριχοφυία, αυτοανοσία, λεµφώµατα Χαµηλό ανάστηµα σπονδυλοεπιφυσιακή δυσπλασία, νεφροπάθεια, συχνές ιογενείς,µυκητιασικές Συγγενήςιχθύαση, ατοπικήπροδιάθεση, αυξηµένες βακτηριακές. Ανεπαρανεπαρκής ανάπτυξης Χαρακτηριστικά προσώπου, εκζεµα, οστεοπόρωση, καθυστέρησηαλλαγής νεογιλών,,βακτηριακές δερµατος και πνευµόνων- Staph. Aureus, Candida Μετάλλαξηστο RMRP., διαταραχήστο µονοπάτι ελέγχου του κυτταρικού κύκλου Μετάλλαξηστο SMCALI, διαταραχή στον επανασχηµατισµό της χρωµατίνης Μετάλλαξηστο SPINK5 ανεπάρκεια του αναστολέ ατης πρωτεάσης της σερίνης που εκφράζεται στα επιθηλιακά κύτταρα. Μετάλλαξηστο STAT3 ΝΟΣΗΜΑ Τ κύτταρα Β κύτταρα Ανοσοσφαιρίνες Συνοδάευρήµατα Χρόνια βλεννοδερµατική Ελλαττωµένα Th17 καντιτίαση, διαταραχή Χρόνια βλεννοδερµατική κυτ. στην CD19 επιβραδυνόµενης καντιτίαση στην CD9 υπερευαισθησίας στη ανεπαρκεια Κάντιτα, αυτοανοσία Ηπατικήαπόφραξη Ηπατικήαπόφραξηπυλαίας πυλαίας, (ελαττωµένα µε ανοσοανεπάρκεια (ελαττωµένα µνηµονοκά Μειωµένες IgG, IgA, IgM πνευµονοκύστης jiroveci µνηµονοκά Τ (VODI) Βκύτταρα) πνευµονία,θροµβοπενία κύτταρα), ηπατοσπληνοµεγαλία. Ενδοµήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης, µικροκεφαλία,δυστροφία Φυλοσύνδετη συγγενής Προοδευτική Προοδευτικήελάττωση νυχιών, δυσκεράτωση (Hoyeraal- ποικίλη ελάττωση υποτροπιάζουσες Hreidarsson σύνδροµο), πανκυτταροπενία, µείωση αριθµού και λειτουργίας ΝΚ : φυλοσύνδετηκληρονοµικότητα, : αυτόσωµηυπολειπόµµενηκληρονοµικότητα, NHEJ: µη-οµόλογο τέλος καισύνδεση, WHN: Κληρονοµι κότητα, Σποραδική Μεταλλάξεις στο CD9,. Αγνωστηστις άλλες περιπτώσεις Μετάλλαξηστο SP10 Μετάλλαξηστο DKC!- dyskerin -HIES Απουσία ανωµαλιών οστών και συνδετικού ιστού Αυξηµένη IgE Ενδοκυττάρια βακτήρια (µυκοβακτήρια, σαλµονέλλα) µύκητες,ιοί Μετάλλαξηστο TYK2 Μειωµένα Μειωµένα Αυξηµένη IgE, µειωµένη IgM Συχνές αναπνευστικού, εκτεταµένες ιογενείς και σταφυλοκοκκικές δέρµατος, βαριά ατοπία, κακοήθειες Μετάλλαξηστο DOCK8 Αυξηµένη IgE ΑιµορραγίιαΚΝΣ, µυκητιασικές και ιογενείς. Αγνωστη 6

7 Wiskott-Aldrich (WAS) Φυλοσύνδετη διαταραχή Χαρακτηρίζεται από : -Eκζεµα, -Aνοσοανεπάρκεια, ( αύξηση της ευαισθησίας των λοιµώξεων, αυτοανοσία και κακοήθειες του λεµφικού συστήµατος) -Συγγενή θροµβοπενία µε χαρακτηριστικά µικρά αιµοπετάλια. Μόνο το1/3 των ασθενών παρουσιάζει και τα τρία χαρακτηριστικά. WAS οφείλεται σε µετάλλαξη του WASP γόνου που κωδικοποιεί ένα ρυθµιστή του κυτταροσκελετού της ακτίνης και εκφράζεται µόνο στα αίµοποιητικά κύτταρα Μερικές ανοσοανεπάρκειες οφείλονται σε ελλείµµατα στους µηχανισµούς ανίχνευσηςήεπιδιόρθωσης ήκαιταδύοτωνρηγµάτωντου DNA. Αταξία τηλαγγειεκτασία Αυτόσωµη υπολειπόµενη διαταραχή Μετάλλαξητουγόνουτηςαταξίαςτηλαγγειεκτασίας (ATM). Οιασθενείςπαρουσιάζουναταξία. τηλαγγειεκτασίεςστουςοφθαλµούς, αυξηµένο κίνδυνο λοιµώξεων και κακοηθειών. Ανοσολογικά χαρακτηρίζεται από προοδευτική εκπτωση των Τ λεµφοκυττάρων σε αριθµό και λειτουργία και υπο-γ-σφαιριναιµία. Τα επιπεδα της α-φετοπρωτείνης είναι αυξηµένα. NIjmegen syndrome (Nibrin gene) Σχετίζεται µε ανοσολογικές διαταραχές µε µικροκεφαλία, πρόσωπο πτηνού, χαµηλό ανάστηµα και αυξηµενο κίνδυνο για κακοήθειες. LιgaseIV (LIG4) εµπλέκεται στην επιδιόρθωση του DNA στη διαδικασία NMEJ Οι ασθενείς παρουσιάζουν µικροκεφαλία δυσµορφία και αυξηµένο κίνδυνογιακακοήθειες. Ο βαθµός της ανοσοανεπάρκειας ποικίλει από SCID/ Omenn έως υπο-γσφαιριναιµίαµε διαταραχές στη µεταστροφή τάξης. Υπερ IgE σύνδροµο (HIES) Χαρακτηρίζεται: Έκζεµα Αυξηµένη συχνότητα δερµατικών και αναπνευστικών λοιµώξεων κύρια από Σταφυλόκκοκο και και Καντιτα Αυξηµένα επίπεδα IgE. Γνωστές µορφές είναι αυτόσωµη κυρίαρχη και αυτόσωµη υπολειπόµενη. ΗIESαυτόσωµηκυρίαρχη -Aδυναµίααλλαγήςτωννεογιλώνοδόντων, -Σκολίωση, -Μεγαλύτερο κίνδυνο για κατάγµατα, -Υπερελαστικότητα των αρθρώσεων και -Χαρακτηριστικό προσωπείο. Οφείλεταισεµετάλλαξητουγόνου STAT3. O STAT 3 είναι µεταγραφικός παράγοντας που ενεργοποιείται σε απάντηση της ενεργοποίησης της οδού σηµατοδότησης JAK-STAT. Οι βιολογικές απαντήσεις στις IL-6 και IL-10 είναι ελαττωµένες και η ανάπτυξη των TH17 κυττάρωνδιαταραγµένηµεαποτέλεσµαπτωχήέκκριση IL-17, IL-21,IL-22. H αυτόσωµηυπολειπόµενηµορφή HIESδιαφέρει. Οι ασθενείς παρουσιάζουν και ιογενείς αλλά δεν έχουν προβλήµατααπότονσκελετόκαιταδόντια. Αγγειίτιδες και αυτοάνοσες εκδηλώσεις είναι συχνότερες. Οι περισσότερς περιπτώσεις είναι γενετικά αταυτοποίητες αν και καποιες έχειβρεθείότιοφείλονταισεµετάλλαξητουγόνου tyrosine kinase2 (TYK2). 7

8 Πίνακας IV. Νοσήµαταανοσιακής δυσλειτουργίας ΝΟΣΗΜΑ Τ κύτταρα Β κύτταρα Ανοσοσφαιρίνες Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότητα Ανοσοανεπάρκειες µε αλφισµό Οµάδα IV : Νοσήµατα ανοσιακής δυσλειτουργίας Σύνδροµο Chediak Higashi Φυσιολογικές Σύνδροµο Griscelli τύπου 2 Φυσιολογικές Μερικόςαλφισµός, µειωµένηαντίδραση οξείας φάσης, ελλατωµένη δραστηριότητα των NK και Τ κυτταροτοξικών λεµφοκυττάρων (CTL), γιγάντιαλυσοσώµατα, ταχέως επιδεινούµενη εγκεφαλοπάθεια Μερικόςαλφισµός, µειωµένηαντίδραση οξείας φάσης, ελλατωµένη δραστηριότητα των NK και Τ κυτταροτοξικών λεµφοκυττάρων (CTL), προοδευτική εγκεφαλοπάθεια στις σοβαρές περιπτώσεις ιαταραχήστο LYST, µειονεκτική λυσοσωµµατική κυκλοφορία ιαταραχήστο RAB27A: secretory vescicle GTPαση (µειονεκτική GTPaseεκκριτικού κυστιδίου) Οικογενειακή αιµοφαγοκυττική λεµφοιστοκύττωση Ανεπάρκεια Perforin Φυσιολογικές Ελλατωµένη λειτουργικότητατων CTL και NK κυττάρων PRF1: περφορίνη, µείζουσα κυτταρολυτική πρωτεϊνη Ανεπάρκεια Munc Φυσιολογικές Ελλατωµένη λειτουργικότητατων CTL και NK κυττάρων MUNC 13-4: έναρξη σύντηξης των κυστιδίων παρόµοια µε εκείνητης Unc Φυλοσύνδετο Λεµφουπερπλαστικό Σύνδροµο (P) ήµειωµένα, σπάνια υπογαµµασφαιριναιµία Κλινικές καιανοσολογικές εκδηλώσεις που προκαλούνταιαπό EBV λοίµωξη, ηπατίτιδα, απλαστικήαναιµία, λεµφώµατα Φυλοσύνδετο ιαταραχή στα SAP/SH2D1A: συνδετική πρωτεϊνηρυθµίζουσα τα ενδοκυττάρια µηνύµατα Αυτοάνοσα Λεµφουπερπλαστικά Σύνδροµα (ALPS) ΠίνακαςIV. Νοσήµαταανοσιακής δυσλειτουργίας ΝΟΣΗΜΑ Τ κύτταρα Β κύτταρα Ανοσοσφαιρίνες Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότητα ιαταραχέςτου CD95 (Fas) τύπου 1α ιαταραχέςτου CD95L (Fas ligand) τύπου 1β, αυξηµένα τα διπλά αρνητικά T κύτταρα (CD4-CD8-), φαινότυπος ενεργοποιηµένων λεµφοκυττάρων, αυξηµένα CD4-CD8-T κύτταρα Φυσιολογικές ή αυξηµένες Φυσιολογικές Αδενοπάθεια, σπληνοµεγαλία, διαταραχήστην απόπτωση των λεµφοκυττάρων, αυτοάνοσες κυτταροπενίες, αυξηµένοςκίνδυνος λεµφώµατος Αδενοπάθεια, διαταραχή στην µεσολαβούµενη από το Fas ligand απόπτωση, αυτοανοσία, λύκος ιαταραχήστο TNFRSF6: κωδικοποιείτον υποδοχέα απόπτωσης CD95, µέλος της οικογένειας των υποδοχέων TNF ιαταραχήστο TNFSF6: κωδικοποιείτον συνδέτη για τον υποδοχέα απόπτωσης CD95 Η κυτταροτοξική δράση των Τ και ΝΚ λεµφοκυττάρων εξαρτάται από την έκφραση των κυτταρολυτικών πρωτεϊνών που συγκεντρώνονται σε κοκκία και µεταφέρονται µέσω µικροσωληναρίων στη λυτική σύναψη που σχηµατίζεται µετηνεπαφήµετοκύτταροστόχος. ιαταραχές της κασπάσης 10, ALPS τύπου 2α ιαταραχές της κασπάσης 8, ALPS τύπου 2β, αυξηµένα CD4-CD8-T κύτταρα, ελαφρώςαυξηµένα CD4-CD8-T κύτταρα Φυσιολογικές Φυσιολογικές ή µειωµένες Αδενοπάθεια, σπληνοµεγαλία, αυξηµένα δενδριτικάκύτταρα, διαταραχήστην απόπτωσητων λεµφοκυττάρων, αυτοανοσία Αδενοπάθεια, σπληνοµεγαλία, διαταραχήστην απόπτωσηκαι ενεργοποίησητων λεµφοκυττάρων, συχνές βακτηριακές και ιογενείς ιαταραχήστο CASP10: ενδοκυττάριo µονοπάτι απόπτωσης ιαταραχήστο CASP8: επηρεάζει ενδοκυττάρια µονοπάτια απόπτωσης και ενεργοποίησης Μερικές µορφές ανοσοανεπάρκειας χαρακτηρίζονται από διαταραχή στους µηχανισµούς µεταφοράς, αποθήκευσης και απελευθέρωσης από τα λυτικά κοκκία. Αυτές οι διαταραχές συχνά σχετίζονται µε µειωµένη ενδοκυττάρια µεταφορά µελανίνης, µε αποτέλεσµα ανοσοανεπάρκεια µε διαταραχές της χρωστικής. APECED autoimmune, polyendicrinopathy with candidiasis and ectodermal dystrophy Αυτοάνοσα νοσήµατα κύρια παραθυροειδείς και επινεφρίδια. Καντιτίαση, υποπλασία σµάλτου των δοντιών ιαταραχήστο AIRE IPEX immune dysregulation polyendicrinopathy, enterophathy (X-linked) έλλειψηcd4+cd25+ FOXP3+ρυθµιστικά κύτταρα Αυξηµένες IgA, IgE Αυτοάνοσηδιάρροια, πρώιµοςδιαβήτης, θυρεοειδίτιδα, αιµολυτική αναιµία, θροµβοπενία, έκζεµα ιαταραχήστο FOXP3 : φυλοσύνδετηκληρονοµικότητα, : αυτόσωµηυπολειπόµµενηκληρονοµικότητα, CTL: δερµατικά λεµφοκύτταρα P: Φυλοσύνδετο Λεµφοϋπερπλαστικό Σύνδροµο, ALPS: Αυτοάνοσο Λεµφοϋπερπλαστικό Σύνδροµο Σύνδροµο Chediak-Higashi Αυτόσωµη υπολειπόµενη νόσος Οφείλεταισεµετάλλαξητου Lysosomal Trafficking regulator (LYST) γόνου. Εκτός από την διαταραγµένη κυτταροτοξικότητα, ο φαινότυπος περιλαµβάνειγιγντιαίαλυσοσώµατασταλεµφοκύτταρα, γκρίζοασηµίτρίχες, και νευροπάθεια. Κυτταροτοξικά ελλείµµατα χαρακτηρίζουν και το αυτόσωµο υπολειπόµενο τυπο του Αιµοφαγοκυτταρικού συνδρόµου, λόγω έλλειψης της περφορίνης (άνοιγµα πόρων στο κύτταρο στόχος) και συνταξίνης (συντηξη µεταξύ κυτταροτοξικού και κυτταρου στόχου). Σε αυτές τις διαταραχές λόγω αδυναµίας να εκδηλωθούν φλεγµονώδεις αντιδράσεις παράγεται υπερβολική ποσότητα κυτταροκινών TH1 και IFN-γ. 8

9 Φυλοσύνδετο λεµφουπερπλαστικό συνδροµο (F) Κυριαπαρουσιάζεταιαπόλοίµωξηµε EBV, Οφείλεται σε τρις διαφορετικούς γόνους που επηρεάζουν την ενδοκυττάρια σηµατοδότηση των Τ και ΝΚ κυττάρων και αναστολείς της απόπτωσης. Ολεςόµωςοιπεριπτώσειςτου FπαρουσιάζουνέλλειψητωνΝΚκαιΤ κυττάρων µε αποτέλεσµα την αδυναµία ελέγχου των EBV λοιµώξεων. Περιφερική οµοιόσταση στηρίζεται στην απόπτωση των αυτοαντιδρώντων λεµφοκυττάρων. Αλληλεπιδραση µεταξύ Fas ligand που εκφράζεται στα ενεργοποιηµένα λεµφοκύτταρα και του Fas (CD95) πυροδοτεί ενδοκυττάρια µονοπάτια µε αποτέλεσµα την ενεργοποίηση των κασπασών και τελικά τον θάνατο του κυττάρου. Μετάλλαξη του µορίου Fas αποτελεί την κύρια αιτία του αυτοάνοσου λεµφουπερπλαστικούσυνδρόµου (ALPS), µελεµφαδενοπάθεια, ηπατοσπληνοµεγαλία και αύτοάνοση κυτταροπενία. Υπάρχειαυξηµένοςκινδυνοςκακοηθειών ( ειδικάβ κυτταρικόλέµφωµα ) και απαντάται σε 10% των ασθενών µε Fas µετάλλαξη. Μερικές διαταραχές του ανοσιακού συστήµατος χαρακτηρίζονται από σηµαντικές αυτοάνοσες εκδηλώσεις, που αντανακλούν διαταραχές στην οµοιόστασητουανοσιακούσυστήµατος. Κεντρική ανοσιακή ανοχή επιτυγχάνεται από την απάλειψη των αυτοδραστικώντκυτταρικώνκλώνωνστονθύµο. Η autoimmune regulatory protein (AIRE) είναι ένας µεταγραφικός παράγονταςπουεκφράζεταισταµυελικάεπιθηλιακάκύτταρατουθύµου. Μετάλλαξητουγόνου AIREκαταστρέφειαυτήτηπρωτείνηπροκαλώντας, πολυενδοκρινοπάθεια, καντιντίαση, εξωδερµικηδυστροφία. APECED (Autoimmune plyendocrinopathy with candidiasis and ectodermal dystrophy). Υποπαραθυρεοειδισµός και επινεφριδιακή ανεπάρκεια είναι προεξέχουσες αυτοάνοσες εκδηλώσεις αυτής της αυτόσωµης υπολειποµένης διαταραχής. Τα Τ ρυθµιστικά κύτταρα(treg) προκαλούν καταστολή της ανοσιακής απάντησης από αυτοαντιγόνα στη περιφέρεια. Η παραγωγή των Τreg κυττάρων στον θύµο ρυθµίζεται από τον µεταγραφικόπαράγοντα Forkhead Box Protein 3 (FOXP3). Μετάλλαξη του FOXP3 γόνου προκαλεί ανοσιακή δυσλειτουργία πολυενδοκρινοπάθεια-εντεροπάθεια-φυλοσύνδετη- Immune Dysregulationpolyendocrinopathy-enteropathy-X-linked (IPEX)συνδροµο, µεσοβαρήκαι πρώιµη έναρξη αυτοάνοσης εντεροπάθειας, ινσουλινοεξαρτώµενο διαβήτη καιεκζεµα. Στις τυπικές περιπτώσεις η νόσος εξελίσσεται γρήγορα εκτός και αν θεραπευθεί µε µεταµόσχευση αιµοποιητικών κυττάρων.. Πίνακας V Συγγενείς ανωµαλίεςτωνφαγοκυττάρωνωςπρος τοναριθµό, τη λειτουργία, ή καιτωνδύο ΝΟΣΗΜΑ Επηρεαζόµενα κύτταρα Επηρεαζόµενη λειτουργία Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότητα Βαριές συγγενείς ουδετεροπενίες N Μυελικήδιαφοροποίηση Υποοµάδα µε µυελοδυσπλασία ELA2: διαταραχήτης µετακίνησης της ελαστάσης Οµάδα V : Συγγενή ελλείµµατα των φαγοκυττάρων (Αριθµός, λειτουργία) Σύνδροµο Kostmann N Μυελικήδιαφοροποίηση Β/Τ λεµφοπενία ιακύµανσητων άλλων Κυκλικήουδετεροπενία N? λευοκκυττάρων και αιµοπεταλίων Φυλοσύνδετη ουδετεροπενία/ N+M? - µυελοδυσπλασία Καθυστερηµµένη ιαταραχή της Προσκόλλησηχηµειοταξία απόπτωσηοµφαλίου προσκόλησης των N+M ΕνδοκύττωσηΤ λώρου, δερµατικάέλκη, λευκοκυττάρων (τύπου L+NK κυττάρων/κυτταροτοξικότη περιοοδοντίτιδα, 1) τα ΝΚ κυττάρων λευκοκυττάρωση GFI1:καταστολήτης ελαστάστης ELA2: διαταραχήτης µετακίνησης της ελαστάσης WASP: ρυθµιστής της ακτίνης του κυτταροσκελετού (απώλεια της αυτοαναστολής) INTG2: Πρωτεϊνη προσκόλλησης ιαταραχή της προσκόλησης των λευκοκυττάρων (τύπου 2) N+M χηµειοταξία Χαρακτηριστικά L τύπου 1 + hh-οµάδα αίµατος καιπνευµατική καθυστέρηση FUCT1: µεταφορέας της GDP- φουκόζης ιαταραχή της προσκόλησης των λευκοκυττάρων (τύπου 3) N+M L+NK Προσκόλληση Χαρακτηριστικά L τύπου 1 + αιµορραγική διάθεση?rap-1 ενεργοποίησητων ιντεγκρινών Ανεπάρκεια της Rac 2 N Προσκόλληση Χηµειοταξία παραγωγή Ο2- Κακήεπούλωσητων πληγών, λευκοκυττάρωση RAC2: ρύθµισητης ακρίνης του κυτταροσκελετού Ανεπάρκεια της β ακτίνης N+M Κινητικότητα Πνευµατικήκαθυστέρηση, χαµηλό ανάστηµα ACTB: κυτταροπλασµατικήακτίνη Εντοπισµένη νεανική περιοδοντίτιδα N χηµειοταξία που επάγεται απόφορµυλοπεπτίδιο Περιοδοντίτιδα FPR1: υποδοχέας χηµειοκινών Σύνδροµο Papillon- Lefevre N+M Χηµειοταξία Περιοδοντίτιδα, υπερκεράτωσηπαλαµών καιπελµάτων CTSC: ενεργοποίησητης προετάσης σερίνης από την καθεψίνη C Ανεπάρκεια τωνειδικών κοκκίων N Χηµειοταξία Νκύτταρα µε δίλοβο πυρήνα C/EBPE: µυελικός παράγοντας µεταγραφής Σύνδροµο Shwachman- Diamond N Χηµειοταξία Πανκυτταροπενία, ανεπάρκεια εξωκρινούς µοίραςπαγκρέατος, χονδροδυσπλασία SBDS 9

10 Πίνακας V. Συγγενείς ανωµαλίες τωνφαγοκυττάρωνως προςτον αριθµό, τηλειτουργία, ήκαι των δύο ΝΟΣΗΜΑ Χρόνιες κοκκιωµατώδεις νόσοι Φυλοσύνδετες - Αυτόσωµατικές Επηρεαζόµενα κύτταρα N+M N+M Επηρεαζόµενη λειτουργία Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότητα Ενδοκυττάρια καταστροφή (ελλατωµατικήπαραγωγή Ο2-) Υποοµάδα: φαινότυπος McLeod CyBA: πρωτεϊνηµεταφοράς ηλεκτρονίων (gp91phox), CYBB πρωτεϊνηµεταφοράς ηλεκτρονίων (p22phox), NCF1πρωτεϊνησύνδεσης (p47phox), NCF2 πρωτεϊνη ενεργοποίησης (p67phox) Τα φαγοκύτταρα παίζουν σηµαντικό ρόλο στην άµυνα έναντι των βακτηριδίωνκαιµυκήτων. Ασθενείς µε φαγοκυτταρικά ελλείµµατα όσον αφορά τον αριθµό, την λειτουργία ή και τα δύο παρουσιάζουν υποτροπιάζουσες σοβαρές απόµύκητες (Candidaκαι Aspergillus) ήβακτήρια. Ανεπάρκεια της G-6PD των ουδετεροφίλων Ανεπάρκεια της µυελοϋπεροξειδάσης Ανεπάρκεια τωνυποδοχέωντης IL-12 και της IL-23 N+M N L+NK Ενδοκυττάρια καταστροφή µικροοργανισµών (ελλατωµατικήπαραγωγή Ο2-) Ενδοκυττπαρια καταστροφήτης candida Έκρρισητης IFN. Αιµολυτικήαναιµία Απαντάταισε άτοµα Ευαισθησία σε απόµυκοβακτηρίδια και σαλµονέλλα ιαταραχήστη G-6PD: Μειονεκτικήλειτουργία της NPH ιαταραχήστη MPO: µειονεκτικήαντιοξειδωτική προστασία IL-12R 1:...1 αλυσίδατου υποδοχέα της IL12 και IL23 Κυριαρχούν οι του αναπνευστικού και του δέρµατος, αλλά και εν τω βάθει αποστήµατα είναι συχνά. Σε πολλές περιπτώσεις οι υποτροπιάζουσες στοµατίτιδες είναι συχνές Ανεπάρκειατης IL-12p40 M Έκρρισητης IFN. Ευαισθησία σε απόµυκοβακτηρίδια και σαλµονέλλα Il-12p40 υποµονάδα της IL- 12/IL-23: παραγωγή IL- 12/1L-23 Ανεπάρκειες του υποδοχέα της IFN-γ M+L Σύνδεσηήµεταβίβαση σήµατος της IFN. Ευαισθησία σε απόµυκοβακτηρίδια και σαλµονέλλα,, IFN- R1: αλυσίδα σύνδεσης IFN- R IFN- R2:αλυσίδα µεταβίβασης µηνύµατος της IFN- R Ανεπάρκεια της STAT1 (2 τύποι) M+L Μεταβίβασησήµατος IFN../ Ευαισθησία σε απόµυκοβακτηρίδια, σαλµονέλλα καιιούς Ευαισθησία σε απόµυκοβακτηρίδια, σαλµονέλλα STAT1: STAT1 : ηκληρονοµούµενηµορφήτηςανεπάρκειαςτης IFN-R...1 ήτηςανεπάρκειαςτης STAT1οφείλεταισε µεταλλάξειςµεεπικρατώνχαρακτήραπουδενοδηγούνστηνπαραγωγήπρωτεϊνης, : φυλοσύνδετηκληρονοµικότητα, : αυτόσωµηυπολειπόµµενηκληρονοµικότητα, Ν: ουδετερόφιλα, M: Μονοκύτταραµακροφάγα, L: λεµφοκύτταρα, NK: φυσικάκυτταροκτόνα, STAT1: µεταγραφικόςπαράγοντας Βαριά συγγενής ουδετεροπενία (SCN) ορίζεται αριθµός ουδετεροφίλων που επιµένεισταθεράκάτωαπό 0.5χ10 9 κυττ/l. Η πιο κοινή αιτία είναι µια µετάλλαξη στο γόνο ELA2, που κωδικοποιεί τηνελαστάσητωνπολυµορφοπυρήνων. Αυτόσωµη ή κυρίαρχη κληρονοµικότητα σχετίζεται µε αποκλεισµό από προ-µυελοκύτταροσεµυελοκύτταροστονμο. Μερικέςµεταλλάξειςτης ELA2 προκαλούνκυκλικήουδετεροπενία. Χρονια κοκκιωµατώδης νόσος (CGD) Οµάδα διαταραχών που εντοπίζεται στη φάση της αναπνευστικής έκρηξης τηςφαγοκυτταρικήςλειτουργίας. Η βλάβη οφείλεται στη µετάλλαξη ενός εκ των γονιδίων που κωδικοποιούν την οξειδάση των µονοκυττάρων και πολυµορφοπυρήνων NPH και οδηγεί στη ανεπαρκή παραγωγή H2O2 και άλλων οξειδωτικών παραγώγων βασικής σηµασίας για την ενδοκυτταρική εξόντωση των βακτηριδίων και τωνµυκήτων. Μεταλλάξεις της ELA2 παρουσιάζουν αυξηµένο κίνδυνο µυελοδυσπλασίας καιµυελογενήλευχαιµία. Το ένζυµο των φαγοκυττάρων που παράγει υπεροξείδια (NPH οξειδάση) αποτελείέναπολυπαραγοντικόσύστηµα. Στη µεµβράνη των φαγοκυττάρων υπάρχει το κυττόχρωµα B558 που αποτελείται από µία µεγάλη υποοµάδα την gp91phox και µία µικρότερη την p22phox. Τουλάχιστον δύο άλλοι κυτταροπλασµατικοί παράγοντες συµµετέχουν στη διαδικασία ενεργοποίησης του ενζύµου Ο υπότυπος gp91phox ( όπου gp γλυκοπρωτεϊνη, 91: µοριακό βάρος 91 KD και phox:οξειδάσητωνφαγοκυττάρων- phagocyte oxidase) κωδικοποιείται από γονίδιο που βρίσκεται στο Xp21.1 και οι µεταλλάξεις του αντιπροσωπεύουν το 62% των περιπτώσεων που αντιστοιχούν στους ασθενείς µε φυλοσύνδετη CGD. Ο υπότυπος gp22phox κωδικοποιείται από γονίδιο που βρίσκεται στο χρωµόσωµα 16q24 και οι υπότυποι gp47phox και gp67phox κωδικοποιούνταιαπόγονίδιαπουβρίσκονταισταχρωµοσώµατα 7q και 1q25 αντίστοιχα. 10

11 Τα µόρια gp91phox και p22phox.βρίσκονται στη µεµβράνη των φαγοσώµων, ενώ τα κυτταροπλασµατικά gp47phox και gp67phox µεταφέρονταιστηµεµβράνηµετάαπόενεργοποίησητωνφαγοκυττάρων. Συναρµολόγηση του συµπλέγµατος NPH ρυθµίζεται από δισφοσφωρικές γλουταθειόνες Rac1και Rac2. Έλλειψη της Rac2 προκαλεί νόσο που µοιάζει στη ΧΚΝ.. Ανεπάρκεια µορίωνπροσκόλλησης των φαγοκυττάρων ( Leucocyte Adhesion Defect/ L1,2,3) Σύνδροµα που χαρακτηρίζονται από διαταραχές στη κυκλοφορία των λευκοκυττάρων.. Καιοιτριςτύποικληρονοµούνταιµετοναυτόσωµουπολειπόµενοτρόπο, παρουσιάζονται ενωρίς στη ζωή µε πολύ σοβαρές χωρίς σχηµατισµόπύου. ιαταραχή στην επούλωση των πληγών ( ακόµη και µετά από µικρό τραυµατισµό) καιβαριάπεριοδοντίτιδα. Οι ασθενείς µε L2 έχουν χαµηλό ανάστηµα, δυσµορφίες και νοητική υστέρηση. Οι ασθενείς µε L3 παρουσιάζουν και αυξηµένη τάση αιµορραγιών λόγω λειτουργικών διαταραχών των αιµοπεταλίων. L 1 Μετάλλαξη του ITGB2 γόνου( Χρωµόσωµα 21q22.3), που κωδικοποιεί τη β2-integrin(cd18). Η β2-ιντεγκρίνη (CD18) αποτελεί αλυσίδα και τριών ετεροδιµερών που αποτελούνταµόριαπροσκόλλησηςτωνφαγοκυττάρων (LFA). Η β2ιντεγκρίνη µετέχει στη σταθερή προσκόλληση µεταξύ των λευκοκυττάρων και ενδοθηλιακών κυττάρων, επιτρέποντας τη δίοδο των λευκοκυττάρων δια µέσου του ενδοθηλίου ώστε να φτάσουν στη περιοχή της φλεγµονής. L2 Μετάλλαξη στον µεταφορέα GDP-fucose µε αποτέλεσµα την έλλειψη έκφρασης της πρωτεϊνης Sialyl-Lewis X που αποτελεί το µόριο σύνδεσης για τη Ε-σελεκτίνη στο ενδοθήλιο των φαγοκυττάρων L3 Μετάλλαξη του µορίου Kindlin -3 που εµπλέκεται στη εντός και εκτός του κυττάρου σηµατοδότηση των ιντεγκρινών. Η ανοσιακή απάντηση έναντι των µυκοβακτηριδίων βασίζεται στην έκκριση της IL-12 από τα µακροφάγα. Η IL-12 συνδέεταιµεέναειδικόυποδοχέαπουεκφράζεταιαπότατκαινκ λεµφοκύτταρα και επάγει έκκριση IFN- γ η οποία πυροδοτεί την µικροβιοκτόνο δράση των µακροφάγων µόλις συνδεθεί µε τον υποδοχέα της IFN-γ. Ελλείµµατα στον άξονα IL-12/IFN-γ προκαλούν ευαισθησία σε νόσο από µυκοβακτηρίδια Μεταλλάξεις στους γόνους της IFN1 (IFNGR1 και IFNGR2) και STAT1 προκαλούν διαταραχές µε ευαισθησία στα µυκοβακτήρια Μετάλλαξη στο γόνο IKBKG που κωδικοποιεί το µόριο IKK-γ( γνωστη ως NEMO- NF-κB essential modulator) που αποτελει ρυθµιστικό παράγοντα της οδού σηµατοδότησης του NF-κΒ παράγοντα, προκαλεί αυξηµένη ευαισθησία στα µυκοβακτηρίδια, σχετίζεται µε CID, διαταραχή µεταστροφής τάξης και εξωδερµική δυστροφία. ΝΕΜΟ κληρονοµείται ως φυλοσύνδετος γόνος. 11

12 Πίνακας VI. Ελλείµµατατηςφυσικής ανοσίας ΝΟΣΗΜΑ Επηρεαζόµενα κύτταρα Επηρεαζόµενη λειτουργία Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότητα Οµάδα VI : Ελλείµµατα της µη ειδικής ανοσίας Ανιδρωτικήεκτοδερµική δυσπλασία µε ανοσοανεπάρκεια (EDA- ID) Ανιδρωτικήεκτοδερµική δυσπλασία µε ανοσοανεπάρκεια (EDA- ID) Λεµφοκύτταρα + Μονοκύτταρα Λεµφοκύτταρα + Μονοκύτταρα Οδός µεταβίβασης σήµατος ΝF-κB Οδός µεταβίβασης σήµατος ΝF-κB Ανιδρωτικήεκτοδερµική δυσπλασία + ανεπάρκεια ειδικής αντισωµατικής απάντησης (έλλειψη αντισωµατικής απάντησης έναντι των πολυσακχαριδικών αντιγόνων)+ διάφορες (από Μυκοβακτηρίδια και πυογόνους µικροοργανισµούς) Ανιδρωτικήεκτοδερµική δυσπλασία + διαταραχή τωντ-λεµφοκυττάρων + διάφορες NEMO IKBA Ανεπάρκεια της σχετιζόµενης µε τον υποδοχέατης IL-1 κινάσης 4 (ΙΡΑΚ4) Λεµφοκύτταρα + Μονοκύτταρα Οδός µεταβίβασης σήµατος TIR-IRAK Βακτηριακές (πυογόνες) IRAK4 Σύνδροµο WHIM (κονδυλώµατα, υπογαµµασφαιριναιµία,, µυελοκαθεξία) Κοκκιοκύτταρα +? Λεµφοκύτταρα Αυξηµένηευαισθησία του υποδοχέα χηµειοκινών CXCR4 στον συνδέτητου CXCL14 (SDF-1) Υπογαµµασφαιριναιµία, µειωµένος αριθµός των Β- λεµφοκυττάρων, σηµαντικήµείωσητων ουδετεροφίλων, κονδυλώµατα/ HPV λοίµωξη CXCR4 Επιδερµοδυσπλασία µυρµηκιόµορφη Κερατινοκύτταρα? Λοιµώξεις από HPV(οµάδα Β1), και νεοπλασίες του δέρµατος EVER1, EVER2 NFκB: πυρηνικός παράγοντας..β, TIR: toll και IL1-R, HPV: ιός των κονδυλωµάτων, MBP: πρωτεϊνηπου συνδέεται µε τηµανόζη, SLE: Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος Ελλείµµατα των TLRs Οι TLRs αποτελούν σειρά µορίων που εκφράζονται στην επιφάνεια των κυττάρων και µεσολαβούν στην αναγνώριση δοµών πανω στους µικροοργανισµούς PAMPs (pathogen-associated molecular patterns), όπως LPS, γλυκολιπίδια, καιδιπλήςήµονήςέλικας RNA. Η κλασσική οδός ενεργοποίησης των TLR εµπλέκει το µόριο MyD88 και τις ενδοκυττάριες κινάσες ( IL-1 receptor associated kinase ) IRAK-4και IRAK-1 και ουσιαστικά συντελεί στην επαγωγή του παράγοντα του πυρήνα κβ και στη παραγωγή των φλεγµονωδών κυτταροκινών (IL-1, IL-6, TNF-a και IL-12) Μεταλλάξεις των γονων MyD88 και IRAK-4 οδηγούν σε σοβαρές πυογόνες στη µικρή ηλικία µε υφεση σε µεγαλύτερη Κληρονοµικότητα αυτόσωµη υπολειπόµενη Οµάδα VII : Αυτοφλεγµονώδεις ιαταραχές Πίνακας VII. Αυτο φλεγµονώδεις διαταραχές ΝΟΣΗΜΑ Οικογενής µεσογειακός πυρετός Επηρεαζόµενα κύτταρα Ώριµα κοκκιοκύτταρα, ενεργοποιηµένα απόκυτταροκίνες µονοκύτταρα Επηρεαζόµενη λειτουργία Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότητα Ηµειωµέηπαραγωγήπυρίνης Συχνά εµπύρετα, ορογονίτιδα και επιτρέπει την επαγόµενηαπό την φλεγµονήπου ανταποκρίνεται ASC της IL-1 καιτηφλεγµονή, στην κολχικίνη. Προδιάθεσησε µετά από υποκλινικήβλάβητων αγειϊτιδα και φλεγµονώδηνόσο ορογόνων του εντέρου πιθανή παθογένεια MEFV Τα σύνδροµα του περιοδικού πυρετού αποτελούν στοιχεία διαφορικής διάγνωσης των ΠΑ Περιοδικό σύνδροµο σχετιζόµενο µετονυποδοχέατου TNF (TRAPS) Σύνδροµο Υπερ-IgD Σύνδροµο Muckle-Wells Οικογενές ψυχρό αυτοφλεγµονώδες σύνδροµο. Πολυσυστηµατικήφλεγµονώδης νόσος µε έναρξη στηνεογνική ηλικία (NOMID) ή Χρόνιο νευρολογικό, δερµατικόκαι αρθρικό σύνδροµοτων βρεφών (CINCA) Σύνδροµο πυογενούς άσηπτης αρθρίτιδας - γαγγραινώδους πυοδέρµατος - ακµής Σύνδροµο Blau Πολυµορφοπύρην α, Μονοκύτταρα Λευκοκύτταρα του περιφερικού αίµατος Πολυµορφοπύρην α, Μονοκύτταρα Πολυµορφοπύρην α, Χονδροκύτταρα Αιµοποιητικά όργανα, αυξηµένη έκφρασησε ενεγοποιηµένα Τ- λεµφοκύτταρα Μονοκύτταρα Μεταλλάξειςτηςυποοµάδας 55kD τουυποδοχέατου TNF, πουέχει ως αποτέλεσµα τηµείωσητου διαλυτού υποδοχέα των κυτταροκινών που µπορείνα δεσµεύει τον TNF Ανεπάρκεια της µεβαλονικής κινάσης, που επηρεάζει τη σύνθεσητης χοληστερόλης. εν είναι διευκρινισµένη ηπαθογένεια της νόσου ιαταραχήτης κρυοπυρίνης, η οποία εµπλέκεται στην απόπτωση των λευκοκυττάρων και στην µεταβίβασηµηνύµατος µέσω NFκΒκαιστην της IL-1 Όπως παραπάνω Όπως παραπάνω ιαταραχήτης αναδιοργάνωσης της ακτίνης, που επηρεάχειτη µεταβίβασηµηνυµάτων κατά τη φλεγµονώδηαπάντηση Μεταλλάξεις στην νουκλεοτιδική θέσησύνδεσης της CD 15, οι οποίες πιθανόδιαταράσσουν τις αλληλεπιδράσεις µεταξύ LPS και NF-κΒ Συχνάεµπύρετα, ορογονίτιδα, εξάνθηµα, και οφθαλµικήή αρθρικήφλεγµονή Περιοδικός πυρετός και λευκοκυττάρωσηµε αυξηµένα επίπεδα IgD Κνίδωση, SNHL, αµυλοείδωση Κνίδωσηχωρίςκνησµό, αρθρίτιδα, ρίγη, πυρετός, λευκοκυττάρωσηµετά από έκθεσησε ψύχος Εξάνθηµα µε έναρξηστη νεογνική ηλικία, χρόνια µηνιγγίτιδα, αρθροπάθεια µε πυρετό και φλεγµονήπου ανταποκρίνεται στονανταγονιστή της IL-1R (anakinra) Παραµορφωτικήαρθρίτιδα, φλεγµονώδες εξάνθηµα δέρµατος, µυοσίτιδα Ραγοειδίτιδα, κοκκιοµατώδες αρθροϋµενίτιδα, καµτοδακτυλία, εξάνθηµα και κρανιακή νευροπάθεια, 30% παρουσιάζεται νόσος του Crohn TNFRSF1A MVK CIAS1 (επίσης ονοµάζεται PYRAF1 ή NALP3) CIAS1 CIAS1 PSTPIP1, επίσης ονοµάζεται C2BP1 NOD2 (επίσης ονοµάζεται CD15) TRAPS ( TNF Receptor Associated Periodic Fever Syndrome) O παράγοντας TNF προκαλεί παρατεινόµενη φλεγµονή γιατί ο υποδοχέας µε τον οποίο συνδέεται και αναστέλλει τη δράση του δεν λειτουργεί φυσιολογικά. Παρουσιάζεται στη δεύτερη παιδική ηλικία η και αργότερα µε υποτροπιάζοντα εµπύρετα που διαρκούν 2-3 βδοµάδες, ρίγος, µυικούς πόνους. Επίπλέονεµφανίζονταιεξάνθηµα, πόνοιστοστοµάχι, διάρροιεςναυτία, οίδηµα περιοφθαλµικό και κόκκινα µάτια. Σε µικρό ποσοστό ασθενών παρουσιάζεται αµυλοείδωση που µπορεί να οδηγήσει σε νεφρική ανεπάρκεια. Επιπεδα TNF<1ng/ml Ανεπάρκειατουγόνου TNFRSF1A στοχρωµόσωµα 12(12p13). Κληρονοµικότητα αυτόσωµη κυρίαρχη. ACS: πρωτεϊνησυνδεόµενηµε την απόπτωσηµε δράσηκασπάσης, : ηκληρονοµούµενηµορφήτης ανεπάρκειας της IFN-R...1 ήτης ανεπάρκειας της STAT1οφείλεται σε µεταλλάξεις µε επικρατώνχαρακτήρα που δεν οδηγούν στην παραγωγήπρωτεϊνης, : αυτόσωµηυπολειπόµµενηκληρονοµικότητα, NF...B: Πυρηνικός παράγοντας..β, CIAS1: επαγώµενο απότοκρύο σύνδροµο αυτοανόσου αιτιολογίας PSTPIP1: προλίνη/σερίνη/θρεονίνηφωσφατάσηπουαλληλεπιδρά µε την πρωτεϊνη 1, CD: τοµέας ενεργοποίησης της κασπάσης CD2BP1: πρωτεϊνη 1 που συνδέεται µε το CD2 12

13 Οικογενής Μεσογειακός πυρετός (FMF) Είναι η πιο καλά µελετηµένη διαταραχή περιοδικού πυρετού και εµφανίζεταικατάτηνπαιδικήηλικία. Παρουσιάζεται µε υποτροπιάζοντα εµπύρετα ωρών µε κοιλιακό άλγος, φλεγµονή στους πνεύµονες και αρθρώσεις. Αυτόσωµη υπολειπόµενη διαταραχή Μετάλλαξη του γόνου MEFV που κωδικοποιεί την πυρίνη (marenostrin)που φυσιολογικά ελέγχει την φλεγµολώδη αντίδραση των λευκοκυττάρων. Συχνή στους λαούς της ανατολικής Μεσογείου / Υπερ IgDσύνδροµο Αιτία άγνωστη -80% συνοδεύεται µε αύξηση της IgA. Υποτροπιάζοντα επεισόδια πυρετού που αρχίζουν πριν το τέλος του πρώτου χρόνου χωρίς να εντοπίζεται συγκεκριµένος λοιµογόνος παράγοντας µε περιοδικότητα 4-5 µέρες µία φορά τον µήνα. ιογκωµένοι τραχηλικοί λεµφαδένες, κοιλιακά άλγη, εξανθήµατα στο δέρµα και αρθρώσεις. Επίπεδα της IgD > 100iu/ml σε δύο διαδοχικές µετρήσεις µε διαφορά ένα µήναηµίααπότηνάλλη. Μεταλλάξεις στο γόνο MVK (Mevalonate Kinase) Αύξηση του Μεβαλονικού οξέος στα ούρα κατά τη διάρκεια των εµπυρέτων επεισοδίων PFAPA(Periodic Fever, Aphthous, Stomatitis and Adenitis) Ο πιο συχνός τύπος διαταραχής µε περιοδικό πυρετό Η αιτία άγνωστη Παρουσιάζεται µε εµπύρετα επεισόδια που υποτροπιάζουν σε κανονικά διαστήµατα. Παράλληλα εµφανίζεται στοµατίτιδα µε ερεθισµένα παρίσθµια και διόγκωσητραχηλικώνλεµφαδένων. Ο εργαστηριακός έλεγχος δεν είναι διαφωτιστικός Οι ασθενείς παρουσιάζουν λιγότερες του αναπνευστικού από τα συνοµήλικά τους. Η νόσος δεν φαίνεται να είναι κληρονοµική Οµάδα VIII : Ελλείµµατα των πρωτεϊνών του Συµπληρώµατος Πίνακας VII. Ανεπάρκειες του συµπληρώµατος Πίνακας VIII. Ανεπάρκειεςτου συµπληρώµατος ΝΟΣΗΜΑ Επηρεαζόµενη λειτουργία Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότητα Σύνδροµο ΣΕΛ, Ρευµατοειδής Ανεπάρκεια C1q αιµόλυσης C - Eναπόθεση αρθρίτιδα, λοίµωξη ανοσοσυµπλεγµάτων C1q ΝΟΣΗΜΑ Επηρεαζόµενη λειτουργία Συνοδάευρήµατα Κληρονοµικότητα Ανεπάρκεια C αιµόλυσης C - Ελαττωµατική Λοιµώξεις απόναϊσσέριες C9 αντιβακτηριδιακήδράση Ανεπάρκεια C1r αιµόλυσης C - Eναπόθεση ανοσοσυµπλεγµάτων Σύνδροµο ΣΕΛ, Ρευµατοειδής αρθρίτιδα, λοίµωξη C1r Ανεπάρκεια του αναστολέα C1 Αυθόρµητηενεργο[ποίησητου συµπληρώµατος µε κατανάλωσητης C4/C2 εναλλακτικής οδού Κληρονοµικό αγγειοοίδηµα C1 Ανεπάρκεια C4 αιµόλυσης C - Eναπόθεση ανοσοσυµπλεγµάτων Σύνδροµο ΣΕΛ, Ρευµατοειδής αρθρίτιδα, λοίµωξη C4 Ανεπάρκεια Παράγοντα Ι Αυθόρµητηενεργοποίησητου συµπληρώµατος µε κατανάλωσητης C3 εναλλακτικής οδού Επαναλαµβανόµενες πυογενείς Παράγοντας Ι Ανεπάρκεια C2 αιµόλυσης C - Eναπόθεση ανοσοσυµπλεγµάτων ΣύνδροµοΣΕΛ, Αγγειϊτιδα, Πολυµυοσίτιδα, Πυογενείς C2 Ανεπάρκεια Παράγοντα H Αυθόρµητηενεργο[ποίησητου συµπληρώµατος µε κατανάλωσητης C3 εναλλακτικής οδού Επαναλαµβανόµενες πυογενείς Παράγοντας Η Ανεπάρκεια C3 αιµόλυσης C - Ελαττωµατική αντιβακτηριδιακήδράση Επαναλαµβανόµενες πυογενείς C3 Ανεπάρκεια Παράγοντα D Απούσα αιµολυτικήδραστηριότητα απότην εναλλακτικήοδό Λοιµώξεις απόναϊσσέριες Παράγοντας D Ανεπάρκεια C5 αιµόλυσης C - Ελαττωµατική αντιβακτηριδιακήδράση Λοιµώξεις απόναϊσσέριες, ΣΕΛ C5 Ανεπάρκεια Προπερδίνης Απούσα αιµολυτικήδραστηριότητα απότην εναλλακτικήοδό Λοιµώξεις απόναϊσσέριες Προπερδίνη Ανεπάρκεια C6 αιµόλυσης C - Ελαττωµατική αντιβακτηριδιακήδράση Λοιµώξεις απόναϊσσέριες, ΣΕΛ C6 Ανεπάρκεια MBP Ελαττωµατικήαναγνώρισητης µανόζης - Ελαττωµένηαιµολυτική δραστηριότητα απότην οδό της λεκτίνης Πυογενείς µε πολύ χαµηλήδιεισδυτικότητα MBP Ανεπάρκεια C7 αιµόλυσης C - Ελαττωµατική αντιβακτηριδιακήδράση Λοιµώξειςαπόναϊσσέριες, ΣΕΛ, αγγειϊτιδα C7 Ανεπάρκεια MASP2 Απούσα αιµολυτικήδραστηριότητα απότην οδό της λεκτίνης Σύνδροµο ΣΕΛ, πυογενείς MASP2 ΣΕΛ: Συστηµατικόςερυθηµατώδηςλύκος, : αυτοσωµατικήυπολειπόµενηκληρονοµικότητα, : αυτοσωµικήεπικρατούσακληρονοµικότητα, : φυλοσύνδετηκληρονοµικότητα, MBP: πρωτεϊνησυνδέουσα µε τηµανόζη, MASP-2: σερινοπρωτεάση 2 που σχετίζεται µε την ΜΒΡ 13

14 Γενετικές διαταραχές έχουν περιγραφεί για όλα σχεδόν τα κλάσµατα του συµπληρώµατος. Σε ολες σχεδόν τις περιπτώσεις η διαταραχή µεταβιβάζεται µε τον αυτόσωµο υπολειπόµενο χαρακτήρα, εκτός από τη προπερδίνη που µεταβιβάζεταιµετοφυλοσύνδετο. Τα χαρακτηριστικά των λοιµώξεων που οφείλονται σε ανεπάρκεια των διαφόρων παραγόντων του συµπληρώµατος αποτελούν συνδυασµό των χαρακτηριστικών των λοιµώξεων από ανεπάρκεια της χυµικής ανοσίας και τωνφαγοκυττάρων. Ελλείµµατα των αρχικών κλασµάτων του συµπληρώµατος της κλασσικής οδού (C1q, C1r, C1s,C4,C2 και C3) προκαλούν αυτοάνοσες εκδηλώσεις που µoιάζουν µε συστηµατικό ερυθηµατώδη λύκο. Επι πλέον ελλείµµατα των C2 και C3 προκαλούν και αύξηση του κινδύνου των λοιµώξεων από βακτηρίδια µε κάψα. Ελλείµµατατωντελικώνκλασµάτωντουσυµπληρώµατος (C5-C9) σχετίζονται µε υποτροπιάζουσες από ναϊσεριες. Ελλείµµατα της MBL (manose binding lectin) ενός συστατικού της οδού της λεκτίνης έχει ενοχοποιηθεί για υποτροπιάζουσες µικροβιακές, ειδικά κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων ζωής. Μετάλλαξηστην MBL- associated serine protease 2 (MASP2) ενοχοποιείται για αύξηση των λοιµώξεων. Ανεπάρκειες του αναστολέα του C1 H ανεπάρκεια του C1-inh ευθύνεται για το 10% του συνόλου των αγγειοοιδηµάτωνκαιωςεπίτοπλείστονείναικληρονοµική. Το κληρονοµικό αγγειοοίδηµα οφείλεται είτε σε ανεπαρκή σύνθεση C1-inh (ΚΑΟτύπουΙ)είτεσεσύνθεσηδυσλειτουργικού C1-inh (ΚΑΟτύπουΙΙ ). Η νόσος µεταβιβάζεται µε τον επικρατούντα σωµατικό χαρακτήρα και εποµένως οι πάσχοντες είναι ετεροζυγώτες ως προς την ανεπάρκεια του C1- inh. Χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζοντα επεισόδια οιδήµατος που µπορεί να εµπλέκουν λαρυγγα, έντερο, πρόσωπο και άκρα. Αυτές οι εκδηλώσεις αντανακλούν µια ανεξέλεγκτη απελευθέρωση βραδυκινίνης που προκαλείται από την έλλειψη αναστολής από τον C1inh του συστήµατος Καλλικρείνης-κινίνης. Είναι βέβαιο ότι συνεχώς νέες ΠΑ προστίθενται στις υπάρχουσες VIIΙ οµάδεs και κλινικά γνωστές ΠΑ αιτιολογούνται γενετικά. Η κατανόηση αυτών των ετερογενών νοσηµάτων γίνεται καλύτερη µε συνακόλουθο την σωστότερη θεραπευτική και προγενετική παρέµβασή τους. 14

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ: ΑΠΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ: ΑΠΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ Α) Ανεπάρκειες της ειδικής ανοσίας Β) Ανεπάρκειες της μη ειδικής ανοσίας ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

??? Πρωτοπαθής Ανοσοανεπάρκεια (ΠΑΑ) ΠΑΑ. βλάβη σε

??? Πρωτοπαθής Ανοσοανεπάρκεια (ΠΑΑ) ΠΑΑ. βλάβη σε Πρωτοπαθείς Ανοσοανεπάρκειες ες Ευαισθητοποίηση Καταγραφή Μαρία Γ. Κανάριου Τµήµα Ανοσολογίας -Ιστοσυµβατότητας Ειδικό Κέντρο & Κέντρο Αναφοράς Πρωτοπαθών Ανοσοανεπαρκειών Παιδιατρικής Ανοσολογίας Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM. Hyper-IgM Syndrome (HIgM)

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM. Hyper-IgM Syndrome (HIgM) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΥΠΕΡ-IgM Hyper-IgM Syndrome (HIgM) ΑΡΜΟΝΙΑ Σύλλογος Φίλων Ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ ΙΑΓΝΩΣΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΩΝ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΟΣΙΑΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΑΝΟΣΙΑΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΦΑΓΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ ΙΑΓΝΩΣΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΩΝ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΟΣΙΑΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΑΝΟΣΙΑΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΦΑΓΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Σ ΠΡΩΤΟΠΑΘΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ: 1. ΠΟΙΑ ΠΑΙ ΙΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΛΕΓΧΘΟΥΝ; 2. ΠΟΤΕ; 3. ΠΩΣ; ΗΜΗΤΡΙΟΣ Χ. ΚΑΣΙΜΟΣ ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΥΠΟΛΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το ανοσοποιητικό σύστηµα χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά Ανοσολογικό σύστηµα Βασικό σύστηµα του οργανισµού Λειτουργικές µονάδες του ανοσολογικού συστήµατος Οργανωµένος λεµφικός

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση

Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση Ανοσιακή απάντηση Αικατερίνη Ταράση ιευθύντρια Τµ. Ανοσολογίας- Ιστοσυµβατότητας Γ.Ν.Α.. " Ο Ευαγγελισµός" ανοσιακή απάντηση είναι το σύνολο των πολύπλοκων διεργασιών µε τις οποίες ο οργανισµός (ξενιστής)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΩΝ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΩΝ

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΩΝ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΩΝ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΩΝ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΩΝ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Α) Ειδικής Ανοσίας 1) Β-Λεμφοκυττάρων 2) Τ-Λεμφοκυττάρων Β) Μη Ειδικής Ανοσίας 1) Φαγοκυττάρων 2) ΝΚ-Λεμφοκυττάρων 3) Παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Ανοσολογικά χαρακτηριστικά των αντιγόνων I Τα αντιγόνα είναι ουσίες ικανές να επάγουν ειδική ανοσιακή απάντηση (ανοσογόνα) Ανοσογονικότητα (immunogenicity) ικανότητα επαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

«Μελέτη µιας νέας µετάλλαξης στο γονίδιο STAT3 που ενέχεται στο σύνδροµο ανοσοανεπάρκειας Hyper-IgE»

«Μελέτη µιας νέας µετάλλαξης στο γονίδιο STAT3 που ενέχεται στο σύνδροµο ανοσοανεπάρκειας Hyper-IgE» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ «Μελέτη µιας νέας µετάλλαξης

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH

Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH Υπερφλεγμονώδες σύνδρομο Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΗ ΠΟΙΚΙΛΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΚΠΑΑ) Common Variable Immunodeficiency (CVID)

ΚΟΙΝΗ ΠΟΙΚΙΛΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΚΠΑΑ) Common Variable Immunodeficiency (CVID) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΚΟΙΝΗ ΠΟΙΚΙΛΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΚΠΑΑ) Common Variable Immunodeficiency (CVID)

Διαβάστε περισσότερα

www.paed-anosia.gr INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES www.ipopi.org info@ipopi.org

www.paed-anosia.gr INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES www.ipopi.org info@ipopi.org ΦΥΛΟΣΥΝ ΕΤΗ ΑΓΑΜΜΑΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ X-Linked Agammaglobulinaemia (XLA, Νόσος Bruton) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Ανοσία. Ανοσολογικοί µηχανισµοί. Κυτταροκίνες

Φυσική Ανοσία. Ανοσολογικοί µηχανισµοί. Κυτταροκίνες Ανοσολογικοί µηχανισµοί Ειδικοί ανοσολογικοί µηχανισµοί (επίκτητη ανοσία) εξαρτώνται από την ειδική αναγνώριση από τα λεµφοκύτταρα της ξένης ουσίας ή κυττάρου Φυσική Ανοσία Μηχανισµοί φυσικής (µη ειδικής)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΔΡΙΒΕΛΕΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΣΟΦΙΑΝΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΑΛΚΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Γ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:Καθηγητής Τσανάκας Ι. Δεκέμβριος 2009 Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟΣΥΝΔΕΤΗ ΑΓΑΜΜΑΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ (Χ-α-γ-σφαιριναιμία) X-Linked Agammaglobulinaemia (XLA)

ΦΥΛΟΣΥΝΔΕΤΗ ΑΓΑΜΜΑΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ (Χ-α-γ-σφαιριναιμία) X-Linked Agammaglobulinaemia (XLA) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΦΥΛΟΣΥΝΔΕΤΗ ΑΓΑΜΜΑΣΦΑΙΡΙΝΑΙΜΙΑ X-Linked Agammaglobulinaemia (XLA) ΑΡΜΟΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ ΦΥΛΟΣΥΝ ΕΤΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χρειάζεται η µελέτη της ανοσολογία; Εµβόλια Άµυνα κατά µικροοργανισµών Ανοσολογικές ασθένειες Αλλεργίες - υπερευαισθησίες, αυτοανοσίες, ανοσοανεπάρκειες,

Διαβάστε περισσότερα

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis imperfecta Μενδελικό Νόσημα Συχνότητα στον πληθυσμό: 1:20.000 80-95% αυτοσωμικό επικρατές 10-15% αυτοσωμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΒΣΑΑ) Severe Combined Immunodeficiency (SCID)

ΒΑΡΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΒΣΑΑ) Severe Combined Immunodeficiency (SCID) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΒΑΡΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ (ΒΣΑΑ) Severe Combined Immunodeficiency

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Εισαγωγή στην Ανοσολογία ρ. Γιώργος Κρασιάς Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου Τµήµα Μοριακής Ιολογίας Τι είναι το Ανοσοποιητικό Σύστηµα (ΑΣ)? Το ΑΣ (Immune System) είναι ένα σύστηµα άµυνας του

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ 29 Απριλίου - Διεθνής Ημέρα Ανοσολογίας

ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ 29 Απριλίου - Διεθνής Ημέρα Ανοσολογίας Ελληνική Εταιρεία Ανοσολογίας Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Ειδικό Κέντρο Αναφοράς& Κέντρο για Πρωτοπαθείς Ανοσοανεπάρκειες Παιδιατρική Ανοσολογία Νοσοκομείο Παίδων «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΑΡΜΟΝΙΑ Σύλλογος

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΕΒ ΟΜΑ Α ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ ΑΘΗΝΑ, 31/5 4/6/2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 20/9 24/9/2010 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ Ηλίας Σπ. Κυριάκου

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Ποιες είναι οι διαφορές μιας πρωτογενούς από μια δευτερογενή χυμική ανοσολογική απόκριση; Περιγράψετε τους μηχανισμούς ενεργοποίησης στις δυο περιπτώσεις. ΘΕΜΑ 2 (1 μονάδα) Περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

www.paed-anosia.gr INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES www.ipopi.org info@ipopi.org

www.paed-anosia.gr INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES www.ipopi.org info@ipopi.org Wiskott-Aldrich Syndrome (WAS) INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCIES ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΑΝΟΣΟANΕΠΑΡΚΕΙΕΣ INTERNATIONAL PATIENT ORGANISATION FOR PRIMARY

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές ανοσολογίας- Αυτοάνοσα νοσήµατα. Περικλής Γ. Φούκας Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµικής

Βασικές αρχές ανοσολογίας- Αυτοάνοσα νοσήµατα. Περικλής Γ. Φούκας Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµικής Βασικές αρχές ανοσολογίας- Αυτοάνοσα νοσήµατα Περικλής Γ. Φούκας Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµικής Π.Γ.Νοσοκοµείο «Αττικόν» Ανοσιακή απάντηση Μη ειδική (Innate) Ειδική (Adaptive) Ανοσολογική µνήµη Adaptive

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Κατερίνα Τυλιγάδα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Τροποποίηση του ανοσοποιητικού συστήµατος Ανοσοτροποιητές Ανοσοκατασταλτικά Ανοσοδιεγερτικά Ανοσοκατασταλτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ Θεοδώρα Κεραµιτσόγλου Ανοσοβιολογικό Τµήµα Π.Γ.Ν.-Μ. «Έλενα Βενιζέλου» Βενιζέλου» Μό Ανατοµικοί (Φυσικοί) Φραγµοί Τ ο ξ ίν ε ς λ υ ν σ η Μη ειδική ΑνοσίαTLRs Ανοσιακό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY Μαμάρα Α. (1), Καλαλά Φ. (1), Λιαδάκη Κ. (1), Παπαδούλης Ν. (2), Μανδαλά Ε. (3), Παπαδάκης Ε. (4), Γιαννακούλας N. (5), Παλασοπούλου M. (5), Λαφιωνιάτης Σ. (6), Κιουμή A. (4), Κοραντζής I. (4), Καρτάσης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Ψωρίαση: Πέρα από τα όρια Πορταριά, 18-20 Ιανουαρίου 2013 Ελισάβετ Λαζαρίδου Επικ. Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α Δερματολογική Κλινική Α.Π.Θ. Αντιμικροβιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ο µέγιστος αριθµός διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ. Τ λεµφοκύτταρα:

ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ. Τ λεµφοκύτταρα: ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ Προέλευση: µυελός των οστών. Μερικά µεταναστεύουν στο θύµο, όπου παραµένουν για ποικίλες περιόδους πριν διασκορπισθούν στο σώµα. Βίος: η ζωή τους ποικίλει. Τα µνηµοκύτταρα ζουν για πολλά χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Αντιδραστικές λεµφαδενοπάθειες. Φ. Ιορδανίδης Παθολογοανατόµος Γ.Ν. «Γ. Παπανικολάου»Θεσ/νίκη

Αντιδραστικές λεµφαδενοπάθειες. Φ. Ιορδανίδης Παθολογοανατόµος Γ.Ν. «Γ. Παπανικολάου»Θεσ/νίκη Αντιδραστικές λεµφαδενοπάθειες Φ. Ιορδανίδης Παθολογοανατόµος Γ.Ν. «Γ. Παπανικολάου»Θεσ/νίκη Ιογενείς λεµφαδενίτιδες Λοιµώδης µονοπυρήνωση EBV Νέοι ενήλικες Κλινικήεικόνα : Πυρετό, φαρυγγίτιδα, τραχηλική

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας

Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Φυσιολογική λειτουργία κυττάρων αίματος Ερυθρά αιμοσφαίρια, κύτταρα χωρίς πυρήνα

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού

Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού Ανοσολογικό σύστημα και λοιμώξεις Μηχανισμοί άμυνας μεγαλοοργανισμού Γεωργία Σ. Βρυώνη Ιατρός Βιοπαθολόγος Λέκτορας Μικροβιολογίας gvrioni@med.uoa.gr 23/01/08 Μαθήματα Ειδικευόμενων Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ. Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΣ και συνεργάτες. τομοσ πρωτοσ ΑΜΥΝΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΕΜΒΟΛΙΑ ΛΟΙΜΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ. Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΣ και συνεργάτες. τομοσ πρωτοσ ΑΜΥΝΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΕΜΒΟΛΙΑ ΛΟΙΜΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ISBN 960-7081-68-4 ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΣ και συνεργάτες τομοσ πρωτοσ ΑΜΥΝΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΕΜΒΟΛΙΑ ΛΟΙΜΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΑΜΥΝΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΑ ΤΟΥ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΓΟΝΑ. Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ

ΑΝΤΙΓΟΝΑ. Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΑ Antigens Ags Aπτίνες Ετερόφιλα αντιγόνα Ομάδες αίματος 18/3/2015, M.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΟ Χημική ένωση διαγείρει Β, Τ -λεμφοκύτταρα σε ειδική ανοσολογική απόκριση μέσω υποδοχέων (Igs, ΤCR) Ειδική

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β Β1 Κατά σειρά τα βήματα που οδηγούν στην κατασκευή του καρυότυπου είναι τα ακόλουθα: 4 2 1 6 3 5 Β2 α DNA πολυμεράσες

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα. Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις

Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα. Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις Διαγνωστική προσέγγιση και διαφορική διάγνωση λεμφοκυττάρωσης Ορισμός λεμφοκυττάρωσης: Aπόλυτη λεμφοκυττάρωση:

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1 γ 2 δ 3 β 4 α 5 γ ΘΕΜΑ 2 ο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Μονάδες 25 (5Χ5) Α. ιαγονιδιακά ζώα ονοµάζονται εκείνα στα οποία το γενετικό τους υλικό έχει τροποποιηθεί µε την

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ Λ.Β. Αθανασίου ΟΡΙΣΜΟΙ Λευχαιμίες Κακοήθη νεοπλάσματα των πρόδρομων αιμοκυττάρων του μυελού των oστών. Ατελής διαφοροποίηση οδηγεί σε πολλαπλασιασμό μη ώριμων (και μη λειτουργικών) κυττάρων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η πήξη του αίματος συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού 2. Η φαγοκυττάρωση είναι αποτελεσματική μόνο έναντι των βακτηρίων 3. Οι ιντερφερόνες δρουν άμεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ B B1. Η συχνότητα των ετερόζυγων ατόμων με δρεπανοκυτταρική αναιμία ή β- θαλασσαιμία είναι αυξημένη σε περιοχές όπως οι χώρες της Μεσογείου, της Δυτικής και Ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο PFAPA (Periodic Fever, Aphthous Stomaitis, Pharyngitis, Cevical Adenitis)

Σύνδρομο PFAPA (Periodic Fever, Aphthous Stomaitis, Pharyngitis, Cevical Adenitis) ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 10 Σύνδρομο PFAPA (Periodic Fever, Aphthous Stomaitis, Pharyngitis, Cevical Adenitis) Σωφρονίδης Σωφρόνιος Τραχανά Μαρία Εισαγωγή Το σύνδρομο PFAPA ή αλλιώς σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Αγγειοκεντρική ανοσοϋπερπλαστική νόσος / λέμφωμα πνεύμονος ΕΒV B T/NΚ Λεμφωματώδης

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική προσπέλαση Ουδετεροπενίας. Έλενα Σολωμού Επικ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών

Διαγνωστική προσπέλαση Ουδετεροπενίας. Έλενα Σολωμού Επικ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Διαγνωστική προσπέλαση Ουδετεροπενίας Έλενα Σολωμού Επικ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παράκληση για εκτίμηση... Γυναίκα 65 ετών, με ιστορικό ΑΥ προσέρχεται στο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Β Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ. DNA δεσμάση δ. DNA ελκάση ε. RNA πολυμεράση Β3. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 98: «Η διάγνωση των

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου - Θεωρία- Έκδοση2008 Πρόλογος Αγαπητοίσπουδαστέςοισημειώσειςπουκρατάτεσταχέριασαςέχουνσκοπόνασας εισαγάγουνστιςβασικέςγνώσειςμιαςαπότιςσημαντικότερεςβιοιατρικέςεπιστήμες, της ανοσολογίας. Η ανοσολογίαείναιμιασχετικάνέαεπιστήμηηοποίαεμφανίστηκεστοτέλοςτου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY Βασικά σημεία ενδιαφέροντος στο τελευταίο Falk Symposium No196 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας αποτέλεσαν οι εξελίξεις στο πεδίο της

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 Ορισμοί Γενετική: μελέτη της κληρονομικότητας και των παραλλαγών της Ιατρική γενετική: η γενετική του ανθρώπινου είδους Κλινική γενετική:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α κ Θέµα 1 ο Από τις παρακάτω πολλαπλές απαντήσεις να επιλέξετε τη σωστή. 1. Αν ένα γονίδιο βακτηριακού DNA έχει µήκος 1500 ζεύγη βάσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. α Α4. γ Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Εφηβική ηλικία και σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα (STDs) Έναρξη σεξουαλικής ζωής Έλλειψη προφυλάξεων

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων 4 Ιουνίου 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων ΘΕΜΑ Α Α.1δ Α.2 γ Α.3 β Α.4 γ Α.5 β ΘΕΜΑ Β B.1 4 2 1 6 3 5 B.2 α. DNAπολυμεράση β. πριμόσωμα

Διαβάστε περισσότερα