. ~.. d:b~ν ι ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ- ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ- ΜΑΡτΙΟΣ 2005

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ". ~.. d:b~ν ι ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ- ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ- ΜΑΡτΙΟΣ 2005"

Transcript

1 EMHNIKH ETAIPEIA ι vναικολογικησ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑ ΙΟΥ ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: ENHMEPOTIKH ΕΚΔΟΣΗ ΑΝ θροπινη ronimothta ΚΑ Ι ΑΝΤΙ ΣΥΛΛΗΨΗ Οι δύο όψε ις του ιδίου νομίσματος Μ tρος Πρώτο ' '. ~ 6 ι ' ι Ί ι \, \~ ι ι ~ I I i \\ ~: ι '\t :ι -.;.ι,.' - ~ ~~\\ ~ ΙΙ' "'~(~\; Η ~,, ( /~'?~, ι Ι. ~.. d:b~ν ι ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ- ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ- ΜΑΡτΙΟΣ 2005

2 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 1 ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΞΗ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑΙΟΥ 1 Ο ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: 21 Ο Copyright: Ελληνική Εταιρεία Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας Συντ. Τίτλοc;: Ενημερωτική Έκδοση ΕΚΔΟΤΗΣ: Αθανάσιος Χρυσικόπουλος τριμηνιαία έκδοση Εκδίδεται σε ανάτυπα Επιμέλεια εκτύπωσης, σελιδοποίηση: MEDLINE Τεύχος 6 ΚΩΔΙΚΟΣ: 7058 Copyright: Τα δημοσιευμένα άρθρα είναι ιδιοκτησία του περιοδικού 'ΈΝΗΜΕΡΩτΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ" και απαγορεύεται μερική ή ολική αναδημοσίευσή τους χωρίς την έγγραφη συγκατάθεση του Διευθυντού Σύνταξης. Για την αναπαραγωγή εικόνων, σχεδίων και πινάκων απαιτείται επίσης σχετική έγκριση και αναφορά της πηγής.

3 2 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη

4 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑΙΟΥ 1 Ο ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: 21 Ο ΕΝΗΜΕΡΟΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝθΡΟΠΙΝΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ Οι δύο όψεις του ιδίου νομίσματος Μέρος Πρώτο Αθανάσιος Χρυσικόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ- ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ- ΜΑΡΤΙΟΣ 2005

5 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑΙΟΥ 1 Ο ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: ΔΙΚΑΣτΙΚΑ ΔΙΟΡΙΣΜΕΝΟ ΔΙΟΙΚΗτΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ (Απόφαση Πρωτοδικείου Αθηνών Αριθμ. 3648// ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΑΝτΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑτΕΑΣ ΤΑΜΙΑΣ ΜΕΛΟΣ Αθανάσιος Χpυσικόπουλος Οδυσσέας Γρηγορίου Νικόλαος Βιτωράτος Ευθύμιος Δεληγεώρογλου Γεώργιος Ιατράκης

6 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 7 XPHMATIKO ΒΡΑΒΕΙΟ 5000,00 Ευρώ Η Ελληνική Εταιρεία Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας προκυρήσσει για τρίτο χρόνο χρηματικό έπαθλο πέντε χιλιάδων (5.000) Ευρώ για την καλύτερη πειραματική ή όχι εργασία που να άπτεται θέματα Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. Στο διαγωνισμό μπορούν να συμμετάσχουν ειδικευμένοι και ειδικευόμενοι Ιατροί όλων των ειδικοτήτων (καθώς και ομογενείς), που να έχουν Ελληνική ιθαγένεια. Η εργασία θα πρέπει να είναι πρωτότυπη, αδημοσίευτη και να σταλεί σε τρία αντίτυπα στα γραφεία της Εταιρείας Αλκαίου 1 Ο, Ιλίσια- Αθήνα μέχρι και τις 30 Νοεμβρίου 2005 (σφραγίδα ταχυδρομείου). Η εργασία θα ενσωματωθεί στις διαλέξεις του 16ου Ετήσιου Πανελληνίου Σεμιναρίου Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας που θα πραγματοποιηθεί στα τέλη Ιανουαρίου 2006 και στον τόμο πρακτικών του Σεμιναρίου. Κατά τη διάλεξη της εργασίας θα επιδοθεί στον νικητή επιταγή με το ποσό των 5000,00 Ευρώ.

7 8 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη Α. ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΑΙ TOMOI ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΕ Η ETAIPEIA 1 ο Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Θεσσαλονίκη, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Θεσσαλονίκη, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Ηράκλειο, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Λάρισα, Ιανουαρίου 1997 so Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Ηράκλειο, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, 2-3 Φεβρουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, 2-3 Φεβρουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, 30 Ιανουαρίου-1 Φεβρουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου 2005

8 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 9 Β. ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΚΔΟΘΗΚΑΝ ΜΕ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ* 1. Ορμονική Αντισύλληψη Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Φυσιολοyία του Γεννητικού Συστήματος της Γυναίκας 3. Αμηνόρροια Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος, 1991 Νικόλαος Θ. Μονιάς, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Πρόκληση Ωοθηλακιορρηξίας 5. Προλακτίνη Ιωάννης Ε. Μεσσήνης, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, 1992 Οδυσσέας Γρηγορίου, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος, Ανδρική Στείρωση Σπύρος Μηλίγκος, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Ενδομητρίωση Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος, θυρεοειδοπάθειες και Κύηση Γεράσιμος Ε. Κρασσάς, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Ο. Το Ωχρό Σωμάτιο Γεώργιος Πάντος, Διδάκτωρ Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Σεmέμβριος, Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή Μηνάς Ι. Μαστρομηνάς, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, 1996

9 10 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 12. Υπερονδρογονικές Διαταραχές: Υπερτρίχωση, Ακμή Γεώργιος Κιντής, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Σεπτέμβριος, Νέες εξελίξεις στην Υποβοηθούμνεη Αναπαραγωγή και Προεμφυτευτική Διάγνωση Ελένη Κοντογιάννη, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Κλιμακτήριο, Εμμηνόπουσις Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος, Δυσλειτουργικές Αιμορραγίες της Μήτρας- Υπερπλασίες. Τα Ανάλογο της GnRH. Αυξητικοί παράγοντες στη Γεννητική λειτουργία Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Συγγενής Υπερπλασία του Φλοιού των Επινεφριδίων Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, Η Ενδοκρινολογία της Μήτρας Χρήστος Ανδρεάκος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Οστεοπόρωσις Κωνσταντίνος Μαυρουδής, Ενδοκρινολόγος Σεπτέμβριος, Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών με νέο δεδομένο Χριστόδουλος Σέγκος, Αναπληρωτής Καθηγητής Φεβρουάριος, Αδενομύωση: Ενδοκρινολογική ή Ανοσολογική Νόσος; Ιωάννης Ματαλλιωτάκης, Επίκουρος Καθηγητής Ευγένιος Κουμαντάκης, Καθηγητής Σεπτέμβριος, Η GnRH και το Ανάλογό της Γεώργιος Μ. Ιατράκης, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Ο Μικρόκοσμος της Αναπαραγωγικής Διαδικασίας Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, 2001

10 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη Κλωνοποίηση Ελένη Κοντογιάννη, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Λονδίνου Φεβρουάριος, Ορμονική Αντισύλληψη Γεώργιος Μ. Ιατράκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, Πλακούντας: ένας ορμονοπορογωγός αδένος ~Jικόλαος Βιτωράτος, Αναπληρωτής Καθηγητής Φεβρουάριος, Υπερονδρογοvισμός Γεώργιος Κιντής, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Οδυσσέας Γρηγορίου, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Σεπτέμβριος Ορμονική αντισύλληψη και καρδιοαγγειακό νοσήματα Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Απρίλιος - Ιούνιος Μαστός Το ορμονικό μωσαϊκό του μ οστού Μαργαρίτα Αναπλιώτου, Αναπλ. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών Ορμονική θεραπεία στον καρκίνο του μ οστού Αντώνιος Κεραμόπουλος, Επίκ. του Κέντρου Μαστού του Θεραπευτηρίου "ΙΑΣΩ" Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2004 Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής 29. Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη. Οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Μέρος πρώτο Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ιανουάριος - Μάρτιος 2005 *Οι Ενημερωτικές Εκδόσεις από 1-21 ( ) κυκλοφορούν με φροντίδα της Εταιρείας Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας και σε CD

11 12 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΟΔΗΓΙΕΣ 1. Η χρήση της Μετφορμίνης σε γυναίκες με πολυκυστική νόσο Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ιανουάριος - Μάρτιος Θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης και εμμηνόπαυση. Βασικές αρχές συνταγογράφησης (Οδηγίες) Γεώργιος Κιντή ς, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Οδυσσέας Γρηγορίου, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2004

12 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 13 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΕΕΓΕ Η ηλεκτρονική σελίδα της Ελληνικής Εταιρείας Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας είναι: /www.hsge.gr ή απλούστερα Στην ηλεκτρονική σελίδα μπορείτε να πληροφορηθείτε για: Τα μέλη του Διοικητικού ΣυμβουλιΌυ και το βιογραφικό τους Την ιστορική διαδρομή της Εταιρείας Το καταστατικό της Τη συνεδριακή της δραστηριότητα Την εκδοτική της δραστηριότητα Το επόμενο Σεμινάριο της Εταιρείας και τι περιλαμβάνει Το ετήσιο χρηματικό έπαθλο των 5000,00 Ευρώ Γενικές πληροφορίες για εγγραφή, συνδρομές κτλ. Για την αποστολή s προς την εταιρεία πληκτρολογείστε: Για να επικοινωνείστε με τα μέλη του ΔΣ προσωπικά, πληκτρολογείστε: με Ευγένιο Κουμαντάκη με Νικόλαο Βιτωράτο με Οδυσσέα Γρηγορίου με Ευθύμιο Δεληγεώρογλου με Γεώργιο Ιατράκη με Γεώργιο Κιντή

13 14 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝτΙΣΥΛΛΗΨΗ Οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος* 1. Πρίν την ιστορία Νεολιθική επανάσταση Στη χώρα των πυραμίδων Τα παιδιά του Ισραήλ Το ιδανικό της ομορφιάς Ρωμύλος και Ρέμος Ο δικέφαλος αετός Το σκοτάδι του Μεσαίωνα Η λάμψη της Αναγέννησης Ο. Η φύση αποκαλύπτει τα μυστικά της Βιβλιογραφία *Εισαγωγικό κεφάλαιο στο υπό έκδοση ''Οικογενειακός Προγραμματισμός", Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Εκδόσεις Πασχαλίδης, Αθήνα

14 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Υπάρχει η εσφαλμένη εντύπωση ότι στις ομιχλώδεις εποχές της προίστορίας η ανθρώπινη γονιμότητα ήταν υψηλή. Η εντύπωση ενισχύθηκε και διογκώθηκε τον Μεσαίωνα, όταν το βιβλικό aπόφθεγμα «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε» ήταν η καθημερινή διδαχή. Η αντίληψη αυτή όμως δεν φαίνεται να αντέχει στα σημερινά επιστημονικά δεδομένα όταν ακόμα και σε πρόσφατες χρονικές περιόδους, σε περιοχές με δυσμενείς συνθήκες επιβίωσης, το 20-40% των γυναικών δεν έχει γεννήσει ποτέ ένα ζωντανό παιδί (Σουδάν. Καμερούν, Zeifρ) και όταν στο Zeifρ το ποσοστό της βρεφικής θνησιμότητας φθάνει το 45% 1 Οι μελέτες των ερευνητών καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο ανθρώπινος πληθυσμός πριν από χρόνια δεν ξεπερνούσε το μισό εκατομμύριο ψυχές για να φθάσει πολύ αργότερα ( π.χ.) τα τρία εκατομμύρια 2 Αυτό σημαίνει ότι στο τεράστιο αυτό χρονικό διάστημα, στο κάθε ζευγάρι αντιστοιχούσαν με δυσκολία δύο παιδιά που θα έφθαναν στην ενηλικίωση και θα αποκτούσαν γονιμοποιητική ικανότητα. Για αυτή την σχεδόν μηδενική πληθυσμιακή αύξηση φαίνεται να έπαιζαν ρόλο πολλοί παράγοντες. Όπως φαίνεται από μελέτες σε σκελετούς προ"ίστορικών ανθρώπων, οι άνδρες ζούσαν οκτώ χρόνια περισσότερο από τις γυναίκες και έτσι υπερτερούσαν αριθμητικά'. Επιπλέον τα γόνιμα χρόνια της γυναίκας ήταν λιγοστά. Από τους δέκα ανθρώπους της εποχής του ανθρώπου του Νεάντερταλ ( π.χ.) που κατάφερναν να φτάσουν στην παιδική ή/και στην εφηβική ηλικία, μόνο δύο συνέχιζαν να ζουν μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. Αργότερα ( π.χ.) σημειώθηκε μια μικρή βελτίωση όταν 12 στους 100 ανθρώπους έφθαναν μέχρι την ηλικία των σαράντα ετών για να ακολουθήσει -την εποχή των παγετώνων- μια παλινδρόμηση όπου 14 άνθρωποι έφθαναν την ηλικία των τριάντα ετών και μόνον 5 τα σαράντα 4. Έτσι, εάν οι υπολογισμοί αυτοί είναι σωστοί, οι γυναίκες είχαν από την εφηβεία μέχρι τον θάνατό τους μόνο για χρόνια την ευκαιρία να τεκνοποιήσουν. Ένας σημαντικός παράγοντας σχετίζεται με τον υποσιτισμό. τον μόνιμο κίνδυνο αυτής της εποχής που πήρε μάλιστα δραματικές διαστάσεις την εποχή των παγετώνων. Είναι γνωστό ότι ο υποσιτισμός επηρεάζει αρνητικά την γονιμότητα σε περισσότερα επίπεδα. Καθυστερεί χρονικά την ωριμότητα στην ήβη, οδηγεί σε αποβολές και γεννήσεις θνησιγενών νεογνών ενώ ευθύνεται άμεσα για τον θάνατο γυναικών στον τοκετό και για το υψηλό ποσοστό νεογνικής και βρεφικής θνησιμότητας. Ακόμη και σήμερα, σε παρόμοιες καταστάσεις υποσιτισμού όπως στην αφρικανική φυλή Μπαντού, κατά την δεκαετία του '40, μια γυναίκα έπρεπε να κυοφορήσει δώδεκα φορές προκειμένου να επιβιώσουν τα δύο παιδιά της 5.

15 16 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη Επί πλέον, ο υποσιτισμός σαν κατάσταση ανάγκης του οργανισμού επηρεάζει αρνητικά το ορμονικό σύστημα αναστέλλοντας την ωοθυλακιορρηξία με κλινική εκδήλωση την αραιομηνόρροια ή την δευτεροπαθή αμηνόρροια. Όταν δεν υπήρχε τροφή και όταν η περιστασιακά λίγη τροφή ήταν μόνο κρέας ή ψάρι που έφερνε ο άνδρας-κυνηγός, τότε η παρατεταμένη, για χρόνια γαλουχία ήταν μια σωτήρια λύση. Στη φυλή!kung που ζει στην έρημο Καλαχάρι, η παρατεταμένη γαλουχία προκαλεί ανωοθυλακιορρηκτικούς κύκλους για περίπου 44 μήνες 5 ". Γενικά εκτιμάται ότι η παρατεταμένη γαλουχία περιορίζει σε κάθε γυναίκα που την εφαρμόζει την γονιμότητά της κατά 4 μέχρι 7 γεννήσεις 6 Θα ήταν ασφαλώς αφέλεια να πιστέψει κανείς ότι οι Νεαντερτάλειοι ή οι Μαγδαλαίνειοι είχαν συνειδητοποιήσει το πληθυσμιακό πρόβλημα σε παγκόσμια κλίμακα όπως το αντιλαμβανόμαστε σήμερα. Καταλάβαιναν όμως πολύ καλά τον κίνδυνο για την επιβίωση όλων που αποτελούσε η προσθήκη καινούργιων μελών στην οικογένεια ή μεγαλοοικογένεια όπως ήταν αρχικά η έννοια της φυλής. Έτσι γεννήθηκε ίσως η απλούστερη αλλά και εύκολη μέθοδος για την συγκράτηση της πληθυσμιακής αύξησης στον περιορισμένο «κόσμο» τους που ήταν η βρεφοκτονία, ένας τρόπος που όσο και να φαίνεται aποκρουστικός, επέζησε στην Ευρώπη, στην Ινδία και στη Κίνα μέχρι και τον 19 ο αιώνα 6 8 με την ίδια αφοπλιστική λογική που γίνεται σήμερα με την άμβλωση στην πολιτισμένη δύση. Η γενική αντίληψη ότι εκείνη την εποχή η ανθρωπότητα δεν αντιμετώπιζε με μεγάλο ενθουσιασμό την γονιμότητα, κλονίσθηκε ιδιαίτερα με την ανεύρεση των εξήντα περίπου «αγαλματιδίων της Αφροδίτης» κυρίως στην Κεντρική Ευρώπη αλλά και στην Γαλλία και την Σιβηρία. Οι Αφροδίτες αυτές, φτιαγμένες πριν από χρόνια από χαυλιόδοντες μαμούθ, μαλακή πέτρα ή πηλό είχαν υπερτονισμένα τα γυναικεία σεξουαλικά χαρακτηριστικά με πλούσια στήθη, υπερτροφικό εφηβαίο, εξογκωμένη κοιλία και διογκωμένα οπίσθια ενώ απουσίαζαν πεισματικά τα χαρακτηριστικά του προσώπου 9 Η πιο διάσημη από αυτές βρέθηκε το καλοκαίρι του 1908 στο Willendorf, 50 χιλιόμετρα μακρυά από την Βιέννη 10 Οι σύγχρονες απόψεις για τις Αφροδίτες είναι διαμετρικά αντίθετες. Μερικοί πιστεύουν ότι εκφράζουν απεριόριστο σεξουαλισμό 11 άλλοι ότι γίνεται προσπάθεια δημιουργίας μιας θρησκείας 12 που για κάποιους τρίτους προσωποιείται στη θεότητα της γονιμότητας 13 Όπως και να έχει το πράγμα, κατά την πρώτη περίοδο της γραπτής ιστορίας, όλες σχεδόν οι λατρείες που αφορούσαν την γονιμότητα, σχετίζονταν άμεσα όχι με τους ανθρώπους ή τα ζώα αλλά με τη γη και μόνον όταν ο άνθρωπος εγκατέλειψε το κυνήγι και γίνηκε γεωργός, κάπου το 9000 π.χ., ασχολήθηκε με την γονιμότητα.

16 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 17 Η κομψότητα και η φινέτσα με την οποία απεικονίζονται τα ζώα στις τοιχογραφίες των σπηλαίων της Νοτίου Γαλλίας αποκλείουν σχεδόν με βεβαιότητα, οι σύγχρονοί τους καλλιτέχνες στη Κεντρική Ευρώπη να κατασκεύασαν τα τερατουργήματα των εκατοστών που με περίσσεια ειρωνεία οι γάλλοι αρχαιολόγοι ονόμασαν Αφροδίτες. Μήπως αυτοί οι προ'ίστορικοί άνθρωποι απεικόνιζαν ότι έβλεπαν Μήπως έπλαθαν τον πηλό σύμφωνα με τα μοντέλα που είχαν μπροστά τους; Μήπως η κλινική εικόνα της σημερινής γυναίκας που πασχει από την πολυκυστική νόσο αντιστοιχεί σε μια αναγκαία για την επιβίωσή της, μετάλλαξη, της γυναίκας των παγετώνων που με την συσσωρευση του λίπους, την αύξηση της τριχοφυίας και την δερματικη σμηγμ01ορροια αμύνονταν ενάντια στο ψύχος, με την αραιομηνόρροια ή αμηνορροια περιοριζε σε περιόδους ακραίου υποσιτισμού την απώλεια του πολύτιμου αίματος, με τις μακρόχρονες φάσεις ανωοθυλακιορρηξίας ελαχιστοποιούσε τις εγκυμονούσες και με την υπερινσουλιναμία, εξασφάλιζε σημαντικές ποσότητες ενέργειας; Μήπως σε τελευταία ανάλυση, οι γυναίκες εκείνες ότι έχαναν από γονιμότητα το κέρδιζαν αυξάνοντας την επιβίωσή τους ; Το π.χ. ο πληθυσμός της γης ανερχόταν σε περίπου τρία εκατομμύρια. εφτά χιλιάδες χρόνια αργότερα έφτασε τα 100 εκατομμύρια 15. Στο οροπέδιο Ζάγκρος στο νοτιοδυτικο Ιράν, σε κάθε παλαιολιθικό άνθρωπο αναλογούσαν το π.χ. πενήντα τετραγωνικά χιλιόμετρα ενώ το π Χ. στην ίδια έκταση ζούσαν πεντακόσια άτομα 16.

17 1 8 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 2. ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Όταν το π.χ. άρχισαν να υποχωρούν οι παγετώνες με κατεύθυνση τον βορρά και το κλίμα άρχισε να γίνεται ηπιώτερο, βρέθηκαν οι κατάλληλοι άνθρωποι στην κατάλληλη θέση και στο κατάλληλο χρόνο για να ξεκινήσουν τη νεολιθική επανάσταση. Η νεολιθική επανάσταση δεν αντιστοιχούσε φυσικά σε μια σειρά συγκεκριμένων γεγονότων που έγιναν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες αλλά αποτελούσε μια αλληλουχία κοινωνικής ανάπτυξης που έλαβε χώρα σε διαφορετικές εποχές και σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Λέγεται ότι η αλλαγή αυτή άρχισε στην νοτιοανατολική Ασία το 9750 π.χ., στην Μέση Ανατολή το π.χ. στην βόρεια Ευρώπη το π.χ. και στα βρετανικά νησιά το π.χ.' 1, aντιστοιχώντας στην διαχρονικά βαθμιαία υποχώρηση των παγετώνων προς τις βόρειες περιοχές της Γης. Η βελτίωση του κλίματος επέτρεψε στον άνθρωπο να εγκαταλείψει τα σκοτάδια των σπηλαίων και να κατεβεί στην κοιλάδα που αργότερα θα δημιουργήσει τα χωράφια του. Θα παρατηρήσει ότι ο καρπός από το άγριο σιτάρι και κριθάρι μπορεί να τιθασευτεί χρονικά, να σπαρεί και να του αποδίδει φυτική τροφή σε τακτά διαστήματα και ότι τα άγρια ζώα όπως ο σκύλος, η κατσίκα, το πρόβατο, το άλογο μπορούν να εξημερωθούν για να τον υπηρετούν και να τον συντροφεύουν Είναι η εποχή που ο άνδρας-κυνηγός από την περιστασιακή ανεύρεση θηράματος μεταβάλλεται σε γεωργό και ποιμένα. Η πληθυσμιακή έκρηξη της νεολιθικής εποχής οφείλεται σε κλιματολογικές αλλά κυρίως σε διατροφικούς παράγοντες. Φυσικά, ο Homo Sapiens της νεολιθικής εποχής δεν έχει συνειδητοποιήσει ακόμα τα βιολογικά δεδομένα της ζωής ούτε όμως τον πιέζει η στενότητα του χώρου για να θελήσει να ασχοληθεί με την γονιμότητα. Θα έλεγε κανείς, όπως διδάσκει η ιστορία, ότι ο άνδρας επικροτούσε την ύπαρξη πολλών παιδιών σε αντίθεση με την γυναίκα που ζούσε από κοντά την επιβάρυνση για την ανάπτυξή τους και διακινδύνευε τη ζωή και γενικά την υγεία της. για να τα φέρει στον κόσμο'υ Έτσι, μια και από την φύση της βρισκόταν πιο κοντά στα φυτά, παράλληλα με τις θρεπτικές τους ιδιότητες ανακάλυψε και τις aντισυλληπτικές και τα χρησιμοποίησε ως «πρώτη ύλη». Το γεγονός ότι από την αρχή της γραπτής ιστορίας υπάρχει πληθώρα αντισυλληπτικών συνταγών και συμβουλών, μας κάνει να υποθέσουμε ότι υπήρχαν και εφαρμόζονταν από πολύ νωρίτερα. Τα πρώτα γραπτά δείγματα υπάρχουν στον αιγυπτιακό πάπυρο Kahun (1850 π.χ.) 19 και στον ελληνικό μύθο της Πασιφάης (1.700 π.χ) 20

18 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΠΥΡΑΜΙΔΩΝ Τόσο στον πάπυρο Kahun όσο και σε μεταγενέστερους αναφέρονται πολλοί τρόποι αντιμετώπισης των κελευσμάτων τ~'"' θέσης της γονιμότητας (Πίνακας). Πίvοκος Αvτισυλληπτικές μέθοδοι στην Αρχοίο Αίγυπτο ( π.χ.) Παπυρος Αντισυλληπτική μέθοδος και υλικά Kahur. ' 1850π.Χ. Κολπικές πλύσεις με μίγμα λαδιού και μύρτου. Κολπικό πώμα (διάφραγμα) με μέλι και νατρο Κολπικό πώμα με περιττώματα κροκοδείλου και ξυνόγαλο Ramasseum π.χ. Οι ίδιες συνταγές στις οποίες κυριαρχούν τα περιττώματα κροκοδείλου. EbertS π.χ. Υποκαπνισμός του κόλπου με μύρρο Κολπικό πώμα από λινό εμποτισμένο σε βάμμα ακακίας, κολοκύνθης και λιωμένης χουρμάδας σε μέλι. Smi+h 1600 π.χ. Επάλειψη του εφηβαίου με πολτό από ρητίνη, κύμινο και μύρρο Berlin 1400 π.χ. Υποκαπνισμός με ένα είδος σιταριού και για 4 ημέρες ρόφημα φτιαγμένο απο λάδι και σέλινο. Carlsberg π.χ. Αναφερεται αντισυλλη:ττιι<η αγωγfι χωρίς περιγραφή των συστατικών τους. Αυτοί οι aντισυλληπτικοί τρόποι μολονότι δεν είναι ελκυστικοί φαίνεται ότι υπήμξαν αποτελεσματικοί. Μια και οι Αιγύπτιοι υπήρξαν πρωτοπόροι στον τjμέα της Χημείας, δεν είναι απίθανο οι θεραπευτές να είχαν ανακαλύψει -χωρίς φυσικά να ξtρουν γιατί- ότι κάποιες ουσίες βελτιώνουν τα αποτελέσματα των πρακτικών μεθόδων αν, ωύλληψης. Οι σημερινοί επιστήμονες που είναι καλά πληροφορημένοι όχι μόνο για την ύπαρξη των σπερματοζωαρίων αλλά και για την κινητικότητα και ευαισθησία τους στις διάφορες ουσίες, γνωρίζουν ότι οι κολλώδεις και aπορροφητικές ουσίες (μελι, κόπρανα κροκοδείλου) μειώνουν την κινητικότητά τους, η οξύτητα επηρεάζει αρνητικά τόσο τον αριθμό τους όσο και την κινητικότητά τους ενώ το γαλακτικό οξύ (ακακία, αλατι) θανατώνει τα σπερματοζωάρια. Σήμερα γνωρίζουμε ότι τα κόπρανα ελέφαντα που χρησιμοποιούταν ως αντισυλληπτικό στον ισλαμικό κόσμο μέχρι και τον 13 ο αιώνα είναι πιο αποτελεσματικά από τα αλκαλικά κόπρανα του κροκοδείλου που ευνοούν την επιβίωση των σπερματοζωαρίων. Φαίνεται ότι οι Αιγύπτιοι δεν το γνώριζαν αλλά και να το γνώριζαν δεν είχαν ελέφαντες. Οι Αιγύπτιοι και οι Κρήτες ήταν οι πρώτοι που έδωσαν την ιδέα του ταμπόν και του διαφράγματος.

19 20 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη Τέλος σήμερα ξέρουμε ότι το μέλι και το μύρρο αναστέλλουν την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων, από την ακακία παράγεται το γαλακτικό οξύ και το νάτρο, που χρησιμοποιούσαν στη συντήρηση της μούμιας, προκαλεί έντονες συσπάσεις στο μυομήτριο. Σε αντίθεση με την πρόληψη της κύησης, η βρεφοκτονία ήταν απηγορευμένη στην Αίγυπτο. Ο Didoros Siculus αναφέρει ότι η τιμωρία για τους βρεφοκτόνους γονείς ήταν να παραμένουν σε δημόσια θέα δίπλα στο πτώμα του παιδιού τους για τρία ημερόνυχτα 25

20 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ Τα «παιδιά του Ισραήλ» είναι σίγουρα η πιο κατατρεγμένη φυλή της οικουμένης (Αιγύπτιοι, Βαβυλώνειοι στην αρχαιότητα, καταδιώξεις και εξορίες από Γάλλους, Άγγλους, Ισπανούς και Σταυροφόρους στον Μεσαίωνα, Μπολσεβίκους στην αρχη του 20'" αιώνα και Χίτλερ και Στάλιν στην πρόσφατη ιστορία). Αλλά, «όσο πιο πολύ καταπιέζεται ένας λαός τόσο πιο γρήγορα και αποτελεσματικά πολλαπλασιάζεται και εξαπλώνεται»υ Το κήρυγμα «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και κυριεύσατε την γη» σηματοδοτεί δύο κυρίαρχα στοιχεία των Εβραίων, την πίστην τους ότι είναι ο επιούσιος λαός και ότι πρέπει να διατηρούν την γονιμότητά τους σε υψηλά επίπεδα για να ανταπεξέλθουν στους διωγμούς της διεθνούς κοινότητας και να επιβιώσουν. Όπως και στους Μουσουλμάνους, η aτεκνία αποτελούσε στους Εβραίους μεγάλη αμαρτία. Η πρώτη από τις 613 προτροπές του Νόμου επέβαλε την δημιουργία οικογένειας28 Ο Midrasch έλεγε «Ο άτεκνος είναι ήδη νεκρός πριν πεθάνει βιολογικά» 7 ''. Οι ραββίνοι απέδιδαν μεγάλη σημασία στο γάμο. Παρ' όλο ότι δεν καταδίκαζαν την σάρκα όπως η χριστιανική Εκκλησία, φοβόντουσαν την αγριότητα και τον δυναμισμό του σεξουαλικού ενστίκτου και προσπαθούσαν να το συγκρατήσουν σε επιθυμητά πλαίσια. Μερικοί πρότειναν αντισεξουαλικά φίλτρα για τον περιορισμό του όγκου του υγρού της εκσπερμάτωσης τρώγοντας ψωμί με πολύ αλάτι, ενώ άλλοι πρότειναν την σκληρή καταπόνηση του σώματος σε συνδυασμό με την μελέτη της Τορά 30 Έτσι, απέναντι στις λίγες aντισυλληπτικές μεθόδους που προτείνονται, υπάρχει ένα πλήθος από οδηγίες για την βελτίωση της γονιμότητας. Η πολυγαμία π.χ. ήταν επιβεβλημένη όταν η γυναίκα ήταν στείρα 9 (Η Σάρα πρότεινε στον Αβραάμ και η Ραχήλ στον Ιάκωβο να πάρουν παλλακίδες για να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά ' 1 ) ενώ η μοιχεία αντιμετωπιζόταν -παρά τις δέκα εντολές- με επιείκεια όταν κατέληγε σε τεκνοποίηση 16 Όλοι οι Εβραίκοί νόμοι ενδιαφέρονταν για την αποδοτικότητα του γένους. Η άμβλωση αποτελούσε ποινικό αδίκημα όπως και η βρεφοκτονία. Οι Εβραίοι απαγόρευαν αυστηρά να προσφέρονται βρέφη στον βωμό του Μολώχ. Ο Ιώσηπος, ιουδαίος ιστορικός του πρώτου αιώνα έγραφε ότι ο νόμος δεν αναγνωρίζει σεξουαλικές σχέσεις με εξαίρεση την φυσική ένωση που θα κατέληγε στην γέννηση ενός παιδιού 32. Έτσι, τόσο η ομοφυλοφιλία όσο και η ζωολαγνεία εθεωρούντο βδελυγμαία εγκλήματα και τιμωρούντο με θάνατο 33. Παρ' όλα αυτά, είναι πολύ διαδεδομένη η ιστορία του Αννάν και της Thamar και η, από λάθος, σύνδεση της πράξης τους με την «διακεκομμένη συνουσία» (coitus interruptus). Ο Αννάν που είχε την τιμή να δώσει το όνομά του σε εφηβική σεξουαλική συνήθεια (και όχι μόνον), θανατώθηκε διότι παρέβη τον Νόμο. Σύμφωνα με αρχα"ίκό εβρα"ίκό έθιμο, όταν μια γυναίκα παντρευόταν ένα άνδρα, παντρευόταν και την οικογένειά του. Την είχαν αγοράσει, είχαν πληρώσει γι' αυτήν και

21 22 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη αν πέθαινε ο άνδρας της γινόταν βάρος όταν μάλιστα δεν είχε εκπληρώσει τον σκοπό του γάμου, την τεκνοποίηση 34. Έτσι ο γάμος της χήρας με τον αδελφό του πεθαμένου άνδρα της ήταν επιβεβλημένος. Όσο για την μέθοδο του coitus interruptus, δεν αποτελεί φυσικά επινόηση των Εβραίων αλλά διατηρείται διαχρονικά από τις πρωτόγονες φυλές μέχρι σήμερα. Για τους Εβραίους, αυτή η aντισυλληπτική τεχνική ήταν μειονεκτική διότι η Τ ορά -τα πρώτα πέντε βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης στα οποία στηρίζονταν όλη η εβραίκή Νομοθεσία- επέβαλε στους άνδρες να αυξάνονται και να πληθαίνονται. Αν λοιπόν έπρεπε να περιοριστεί το μέγεθος της οικογένειας, αυτή που θα έπρεπε να πάρει προφυλάξεις ήταν η γυναίκα. Στο Talmud υπάρχει σαφής διάκριση των γυναικείων κατηγοριών με την μέθοδο του φραγμού. Τρεις κατηγορίες γυναικών που επιτρέπετο ως αντισύλληψη να χρησιμοποιούν μπαμπάκι κατά την συνουσία ήταν οι ανήλικες, οι έγκυες και οι λεχώνες που θηλάζουν.

22 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΤΟ ΙΔΑΝΙΚΟ ΤΗΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ Από τα μέσα έως το τέλος του Ίου αιώνα π.χ. σ' όλη την νότια Ελλάδα ο πληθυσμός αυξήθηκε από το προσφυγικό κύμα που προκάλεσε η κάθοδος των Δωριέων. Κάτι παρόμοιο συνέβη και αργότερα με την εισβολή των Περσών. Η πληθυσμιακή αύξηση εξισορροπήθηκε με τον ορμητικό «υπερπόντιο>> αποικισμό που ακολούθησε στις aποικίες της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας. Ανεξάρτητα από τα πληθυσμιακά κύματα που επέβαλλαν ιστορικά γεγονότα, ο πληθυσμός της Ελλάδας ακολούθησε σταθερά φθίνουσα πορεία. Οι λόγοι είναι πολλοί. Η κύρια αιτία φαίνεται να ήταν η έλλειψη γης. Εάν ένας γεωργός αποκτούσε και δεύτερο γιο, η μοίρα του θα ήταν να δουλέψει σκληρά στους γαιοκτήμονες ή να μετοικίσει στην πόλη αυξάνοντας την αστυφυλία 3 ' Στην Σπάρτη, παρά την ικανοποιητική έκταση γης που διέθετε, η φτώχεια ήταν τόσο μεγάλη ώστε οι κάτοικοι να προσφεύγουν στην βρεφοκτονία ή σε αντισυλληπτικές μεθόδους 3 ". Αφού τα παιδιά ανήκουν στην πολιτεία που ήθελε υγιή κοινωνικά μέλη, δημιουργήθηκε η πρώτη ιδέα της ευγονικής με την ρύθμιση του Καιάδα. Αλλά και η «Κοσμοπολιτική>> Αθήνα που δεν έβλεπε τα πράγματα με την στρατιωτική πειθαρχία της Σπάρτης, τον 5ο αιώνα π.χ. μέτραγε κατοίκους, πληθυσμό πολύ κατώτερο από άλλες πόλεις όπως η Μέμφιδα, η Βαβυλώνα και η Ρώμη την εποχή της αίγλης τους. Για την κατάσταση της γονιμότητας της Μιλήτου υπάρχουν γραπτά στοιχεία. τις 79 οικογένειες, 32 είχαν ένα παιδί και 31 δύο και μαζί είχαν 168 αγόρια και μόνον 28 κορίτσια 31. Στην Ερέτρεια οι 12 οικογένειες με 2 αγόρια δεν είχαν κανένα κορίτσι 17 Οι φιλόσοφοι δεν είχαν αντιρρήσεις για την βρεφοκτονία σαν μέσον ρύθμισης του πληθυσμούj'. Η θρησκεία, που παραδοσιακά ευνοεί την έννοια της γονιμότητας έτσι ώστε οι ψυχές να μην μένουν αμνημόνευτες, δεν μπόρεσε να ανατρέψει το κλίμα της τάσης της καλής και εύκολης ζωής που κυριαρχούσε κυρίως στην Αθήνα. Φαίνεται ωστόσο πως οι Αθηναίες δεν χρειάζονταν, απαραίτητα, συμβουλές για άμβλωση και αντισύλληψη διότι οι σχέσεις με τους συζύγους τους ήταν σπάνιες και συχνά αναποτελεσματικές. Σύγχρονος ιστορικός αναφέρει ότι «η δημοκρατία έδιωξε την γυναίκα από τον δρόμο και την έκλεισε στο σπίτι>>. Από Ο Έλληνας άνδρας, αδιαφορώντας για την γυναίκα του, ανάλωνε τα αισθήματα του στα κοινά και στην εκπαίδευση του γιου του. Από τις ανατολικές επιδράσεις, ο Έλληνας δεν δέχτηκε τον ανατολικό τύπο της γυναίκας με τα πληθωρικά στήθη και τους διογκωμένους γοφούς. Η ανεπτυγμένη αισθητική προτίμησε το ιδεώδες της «αιγυπτιακής χορεύτριας>> με το αδύνατο, αιλουροειδές σώμα, τα μικρά στήθη και την ομιχλώδη διαφορά μεταξύ εφήβου αγοριού και κοριτσιού. Ήταν η ομοιότητα αυτή που οδήγησε στο φαινόμενο της παιδεραστίας που ήκμασε από τον 6 ο μέχρι και τον 4 ο αιώνα π.χ.; Οι περισσότεροι πολιτισμοί προσπάθησαν να αγνοήσουν ή και να καταπιέσουν αυτή την μορφή της ομοφυλοφιλίας και μόνον οι Έλληνες και οι Μάγιας του Μεξικού την ανέδειξαν 39 40

23 24 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη Μένει ακόμη ιστορικά αδιευκρίνιστο εάν η παιδεραστία που αποτελούσε κλάδο της ανώτερης παιδείας στην προσπάθεια εξέλιξης του εφήβου σε άνδρα, δεν κατέληγε, σε μερικές περιπτώσεις τουλάχιστον, σε σωματικό έρωτα μεταξύ του δάσκαλου και του μαθητή. Δημόσια ο Σωκράτης κατεδίκαζε τον σαρκικό έρωτα, ο Πλάτωνας εξυμνούσε την πνευματική αγάπη και ο Αριστοτέλης πίστευε ότι η παιδεραστία ήταν διαφθορά. Ο τελευταίος ωστόσο αναφέρει ότι στην Κρήτη η ομοφυλοφιλία ήταν κρατική μέριμνα και αποτελούσε μέθοδο ελέγχου του πληθυσμού' 1. Η έκτρωση δεν διωκετο εφ' όσον συμφωνούσε ο σύζυγος, ενώ για την πρόληψη της σύλληψης ο Αριστοτέλης προτείνει ελαιόλαδο ανακατεμένο με κέδρο και αλοιφή μολύβδου ή λιβάνη που έπρεπε να αλειφθεί στην περιοχή του κόλπου 4 «όπου πέφτει ο σπόρος>, Ο Ιπποκράτης, καταδικάζοντας την έκτρωση σαν πολύ επικίνδυνη προτείνει": Την πρώτη, ίσως, στην ιστορία έννοια του ενδομητρικού σπειράματος τοποθετώντας μολύβδινο σωλήνα στον κόλπο που είναι σφηνωμένος στον τράχηλο της μητρας. διάφραγμα εμποτισμένο με λάδι και μέλι. κολπικές πλύσεις με διάλυμμα θειικού χαλκού και σιδήρου. προσπάθεια απομάκρυνσης του σπέρματος με πηδήματα και φτέρνισμα (μέθοδο πολύ διαδεδομένη στους λαούς της άπω Ανατολής). Αξιομνημόνευτες είναι και οι. aντισυλληπτικές οδηγίες της Ασπασίας που αναφέρεται -για πρώτη φορά στην ιστορία, στην «άγονη» περίοδο του κύκλου της γυναίκας και συνιστά την χρήση κολπικών πωμάτων4? Προφανώς οι γνώσεις αυτές αποτελούσαν την συγκεντρωμένη εμπειρία του περιβάλλοντός της όταν, σε νεαρή ηλικία, δούλευε σε οίκο ανοχής. Η συνισταμένη όλων αυτών των παραγόντων, αλλά κυρίως η ανακάλυψη της «καταναλωτικής» ζωής χωρίς τις έννοιες της παντρειάς και των παιδιών (το ίδιο συνέβη αργότερα και στη Ρώμη) οδήγησαν παράλληλα με την μετανάστευση στις aποικίες, στην ερήμωση της Ελλάδας. Ήταν τέτοια η μείωση του πληθυσμού που όταν ο Φίλιππος ο 5ος της Μακεδονίας -αλλά μόνον αυτός- το αντελήφθη, απηγόρευσε αυστηρά κάθε έλεγχο των γεννήσεων, και ο πληθυσμός μέσα σε μόνον 30 χρόνια αυξήθηκε κατά 50% 0 '. Οι περισσότεροι ερευνητές συμφωνούν ότι αυτό που οδήγησε σε παρακμή τον πολιτισμό του πνειίματος, της επιστήμης και της αισθητικής δεν ήταν οι πόλεμοι και η πολιτική, αλλά η i:'ψαματική μείωση της γονιμότητας των Ελλήνων.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα)

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) ΣΧΟΙΝΑ ΧΑΡΑ Α4 Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) II. Τεχνικές Μέθοδοι (α) Μέθοδοι Φραγμού (β) Ενδομήτριο Σπείραμα (γ) Ορμονική Αντισύλληψη (δ) Στείρωση

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Στόχοι Οι μαθητές να: αναφέρουν και επεξηγούν ανάγκες που ικανοποιούνται μέσα από το γάμο. δικαιολογούν τη σημασία που έχει ο γάμος ως κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευάγγελος Γκικόντες, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος

Γράφει: Ευάγγελος Γκικόντες, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Γράφει: Ευάγγελος Γκικόντες, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Τι ακριβώς εννοούμε με τον όρο δυσπανευρία; Είναι η επώδυνη σεξουαλική επαφή. Η γυναίκα, είτε όταν την εξετάζει ο γυναικολόγος είτε κατά

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης 16 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΝΥΨΗΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ,ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ Κάποτε η τροφή ήταν απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ Ο Ιπποκράτης υποστηρίζει πως η τροφή μπορεί να γίνει και φάρμακο. Τα βότανα χρησιμοποιήθηκαν σε θεραπευτικές πρακτικές ως φαρμακευτικά είδη αλλά και ως φορείς της θεϊκής ευλογίας. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ματκάρης Τ. Μιλτιάδης, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος

Γράφει: Ματκάρης Τ. Μιλτιάδης, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Γράφει: Ματκάρης Τ. Μιλτιάδης, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Πώς πρέπει να υπολογίζω τον κύκλο και την ωορρηξία μου; Ο κύκλος μιας γυναίκας μετριέται από την πρώτη μέρα της περιόδου της μέχρι την

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Κειμένων Α Λυκείου

Εργασία Κειμένων Α Λυκείου Εργασία Κειμένων Α Λυκείου Οικογενειακές Σχέσεις Κείμενα που μελετήθηκαν: «Του νεκρού αδελφού», «Η λυγερή στον Άδη» Ομάδα Γ : Δημήτρης Κουμαράς, Μανούρα Ελένη, Μαργαρίτης Νίκος, Μωραΐτου Έλλη Οι σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού

Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού Εισαγωγή Στις αναπτυγμένες χώρες 47%-63% των αγοριών και 42%-48% των κοριτσιών έχουν σεξουαλική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής βασικό φαινόμενο που διακρίνει κάθε ζωντανό οργανισμό, είναι η κίνηση Ο βιολογικός αγώνας του ανθρώπου και μέσα από τη

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 1 / 25 12.00-13.00 Συγγενείς ανωμαλίες

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΟΜΑΔΑ Α PROJECT 3 Οι Γυναίκες Στον Ισλάμ Και Στον Χριστιανισμό ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ

Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΝΝΑ ΣΕΧΟΥ- ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ : Α4 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012 13 ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ογάµος Ο γάμος στη Σπάρτη ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών

Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ, ΕΚΤΡΩΣΕΙΣ, ΤΟΚΕΤΟΣ Ποιοι παράγοντες πρέπει να λαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ερωτηματολόγιο Στάσεων προς τη Σεξουαλικότητα

Ελληνικό Ερωτηματολόγιο Στάσεων προς τη Σεξουαλικότητα Ελληνικό Ερωτηματολόγιο Στάσεων προς τη Σεξουαλικότητα Οι παρακάτω προτάσεις αφορούν μια ποικιλία θεμάτων σχετικά με στάσεις απέναντι στο σεξ, στη σεξουαλικότητα, την σεξουαλική αγωγή και τα άτομα με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Εισαγωγή Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΟ ΒΟΥΔΙΣΜΟ-ΙΝΔΟΥΙΣΜΟ

ΘΕΜΑ: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΟ ΒΟΥΔΙΣΜΟ-ΙΝΔΟΥΙΣΜΟ 1ο ΕΠΑΛ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΟ ΒΟΥΔΙΣΜΟ-ΙΝΔΟΥΙΣΜΟ ΤΜΗΜΑ: Α2 ΟΜΑΔΑ: ΑΝΩΝΥΜΟΙ!!! ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: ΣΚΟΥΤΕΡΗ Ε. ΓΑΛΑΝΗ Α. ΚΑΠΑΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Με τον Αιγυπτιακό

Με τον Αιγυπτιακό Με ποιον πολιτισμό θα ασχοληθούμε; Με τον Αιγυπτιακό Η θέση της Αιγύπτου Τι βλέπετε; Αίγυπτος και Νείλος Η Αίγυπτος οφείλει την ύπαρξη της στον Νείλο. Το άγονο έδαφος κατέστη εύφορο χάρη στις πλημμύρες,

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ας μιλήσουμε για τις σχέσεις μας

Ας μιλήσουμε για τις σχέσεις μας Ας μιλήσουμε για τις σχέσεις μας Επιμέλεια-Παρουσίαση: Άρτεμις Κ.Τσίτσικα Παιδίατρος Εφηβική Ιατρική Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (Μ.Ε.Υ.) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγαλύτερες επιδημίες που γνώρισε ο κόσμος

Οι μεγαλύτερες επιδημίες που γνώρισε ο κόσμος Οι μεγαλύτερες επιδημίες που γνώρισε ο κόσμος Μάθημα : Ερευνητική Εργασία (Project) Θέμα : Ασθένειες μάστιγες και επιδημίες του παρελθόντος Νατσιός Ιωάννης Α 3 Ως επιδημία (επί + δήμος) χαρακτηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΙΛΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΜΟΝΑΔΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΩΝ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΜΗΤΕΡΑΣ- ΠΑΙΔΙΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΙΛΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΜΟΝΑΔΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΩΝ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΜΗΤΕΡΑΣ- ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΙΛΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΜΟΝΑΔΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΩΝ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΜΗΤΕΡΑΣ- ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΜΟΝΑΔΕΣ Ή ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΜΗΤΕΡΑΣ-

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ 1. Τα πολύ παλιά χρόνια, όταν οι άνθρωποι δημιούργησαν οικισμούς, άρχισαν να καλλιεργούν τη γη και να εκτρέφουν ζώα. Επειδή τα μέταλλα δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμα, οι συναλλαγές τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΓΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΓΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΓΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Η εφηβεία είναι μια περίοδος μεταξύ της παιδικής και της ενήλικης ζωής στην οποία γίνεται ο σχηματισμός της προσωπικής μας ταυτότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανικές Πρακτικές

Χριστιανικές Πρακτικές Χριστιανικές Πρακτικές του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Χριστιανικές Πρακτικές Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

Παιδογυναικολόγος: Γυναικολόγος για Παιδιά - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τετάρτη, 02 Φεβρουάριος :01

Παιδογυναικολόγος: Γυναικολόγος για Παιδιά - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τετάρτη, 02 Φεβρουάριος :01 Γράφει: Παναγιώτης Ν. Χριστόπουλος MD, MSc, PhD, IFEPAG, Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος, Ειδικός Παιδογυναικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Τα προβλήματα υγείας ενός κοριτσιού,

Διαβάστε περισσότερα

Yπογλυκαιμία: μια ανεπιθύμητη ενέργεια της αντιδιαβητικής αγωγής με πολύπλευρες συνέπειες

Yπογλυκαιμία: μια ανεπιθύμητη ενέργεια της αντιδιαβητικής αγωγής με πολύπλευρες συνέπειες Μάρτιος 2013 Yπογλυκαιμία: μια ανεπιθύμητη ενέργεια της αντιδιαβητικής αγωγής με πολύπλευρες συνέπειες Η υπογλυκαιμία είναι μια ανεπιθύμητη ενέργεια της αντιδιαβητικής αγωγής με πολύπλευρες συνέπειες:

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα Αρχαία Ρώμη Ιφιγένεια Λιούπα Η αρχαία Ρώμη ξεκίνησε από την ιταλική χερσόνησο κατά τον 8ο αιώνα π.χ. Με επίκεντρο την πόλη της Ρώμης εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες του αρχαίου κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ!

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Ασχοληθήκαμε με την θέση της γυναίκας: 1. στην εργασία 2. στην εκπαίδευση 3. στη θρησκεία 4. στην πολιτική Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ! 110 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ»

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» 1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» ΕΥΑ ΝΕΟΦΥΤΟΥ Βοηθός ιευθύντρια Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Αρεταίειο Νοσοκομείο: "Κυήσεις-Αποβολές-Δημογραφικό και Οικονομική κρίση" - Ο Δρόμος για την Σάββατο, 20 Οκτώβριος :54

Αρεταίειο Νοσοκομείο: Κυήσεις-Αποβολές-Δημογραφικό και Οικονομική κρίση - Ο Δρόμος για την Σάββατο, 20 Οκτώβριος :54 Η Β Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Αρεταίειο Νοσοκομείο διοργάνωσε Συνέντευξη Τύπου με θέμα: «Κυήσεις Αποβολές Δημογραφικό και Οικονομική Κρίση», η οποία πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου τα δημητριακά ήταν μια από τις πολλές πηγές τροφίμων, καθώς η δίαιτα των Ευρωπαίων βασιζόταν κυρίως σε τρόφιμα

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου τα δημητριακά ήταν μια από τις πολλές πηγές τροφίμων, καθώς η δίαιτα των Ευρωπαίων βασιζόταν κυρίως σε τρόφιμα Τo ψωμί στην Ελλάδα μέσα από σπάνιο φωτογραφικό υλικό. Σπάνια φωτογραφικό υλικό της Ελλάδας σε σχέση με το ψωμί. Η ιστορία του ψωμιού ξεκινάει πριν από 30.000 χρόνια στην Ευρώπη. Το πρώτο ψωμί που φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Οι μορφές της σύγ ύ χρ χ ονη ν ς η ς ο ικ ι ο κ γένε έν ι ε α ι ς

Οι μορφές της σύγ ύ χρ χ ονη ν ς η ς ο ικ ι ο κ γένε έν ι ε α ι ς Οι μορφές της σύγχρονης οικογένειας Τύποι Οικογενειών Οικογένεια προσανατολισμού. Οικογένεια αναπαραγωγής. Με βάση τα κοινωνικά δεδομένα δημιουργούνται τα εξής πρότυπα. Παραδοσιακή πυρηνική οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά π. Αλέξανδρου Σμέμαν Η επόμενη Κυριακή ονομάζεται Κυριακή της Απόκρεω γιατί στη διάρκεια της εβδομάδας που ακολουθεί αρχίζει μια περιορισμένη νηστεία αποχή κρέατος»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ AIDS

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ AIDS Δεκεμβρίου ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ AIDS Το ΑIDS προκαλείται από τον ιό HIV. O ιός σταδιακά καταστρέφει το σύστημα άμυνας του οργανισμού (ανοσοποιητικό σύστημα) καθιστώντας τον ανίκανο να καταπολεμήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ:..Τμήμα: Αριθμός:.

ΟΝΟΜΑ:..Τμήμα: Αριθμός:. ΛΥΚΕΙΟ ΣΧ. ΧΡΟΝΙΑ: Βαθμός:.. Ολογράφως:... Υπογραφή:.. ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΟΝΟΜΑ:..Τμήμα: Αριθμός:. Το εξεταστικό δοκίμιο

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #4: Για αρχάριους Οι Σταυροφορίες Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Η κατάσταση στον Κόσµο σήµερα

Η κατάσταση στον Κόσµο σήµερα Ανθρώπινα δικαιώµατα Η κατάσταση στον Κόσµο σήµερα Περισσότερο από 100 εκατοµµύρια παιδιά, τα περισσότερα κορίτσια, δεν πηγαίνουν καν στο σχολείο. 44 εκατοµµύρια από αυτά ζουν στην Αφρική, 32 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Μ. Μπουρουτζόγλου Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Μαιευτικής Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας & Πρόνοιας ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Μαιευτική στη σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗ Ένας επιστημονικός κλάδος που με τα επιτεύγματά του προκάλεσε έντονες συζήσεις στο τέλος του 20 ου αιώνα και αναμένεται να απασχολήσει εξίσου έντονα, αν όχι να μονοπωλήσει το

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία του ανθρώπου

Η δημιουργία του ανθρώπου Η δημιουργία του ανθρώπου Στο τέλος της έκτης ημέρας, ο Θεός δημιουργεί τον άνθρωπο, ο οποίος υπήρξε το τελευταίο και το τελειότερο δημιούργημα του Θεού. Ψηφιδωτό από το Μονρεάλε της Σικελίας, 13ος αι.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 1 Τα Δικαιώματα Των Παιδιών Μαθητές : Νίκος Τσουκανάς Σπύρος Κούφαλης Αναστάσης Παπαχρήστος Σπύρος Φραγκούλης Τάσος Χούσος Εκπαιδευτικοί Δρεπανόπουλος Νίκος, Γυμναστής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ Ιδρυτής του Ισλάμ είναι ο Μωάμεθ (ο οποίος θεωρείται απ τους μουσουλμάνους ο τελευταίος και μεγαλύτερος προφήτης) Το ιερό βιβλίο της θρησκείας

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ )

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ ) 2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ. 20-23) 2.1. Η Χώρα. Νείλος : Πηγές από Αιθιοπία και δέλτα. Δυτικά : Η Λιβυκή έρημος. Ανατολικά : Η έρημος του Σινά έως Ερυθρά Θάλασσα. Λάσπη Ευφορία. Άνω Αίγυπτος-Κάτω Αίγυπτος. 2.2.

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Χάρης Χηνιάδης, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος, τ. Επιμελητής Μονάδας Εξωσωματικής Γονιμοποίησης Παν/κού Νοσοκομείου St Bart's, London

Γράφει: Χάρης Χηνιάδης, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος, τ. Επιμελητής Μονάδας Εξωσωματικής Γονιμοποίησης Παν/κού Νοσοκομείου St Bart's, London Γράφει: Χάρης Χηνιάδης, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος, τ. Επιμελητής Μονάδας Εξωσωματικής Γονιμοποίησης Παν/κού Νοσοκομείου St Bart's, London Στη διαδικασία της τεχνητής γονιμοποίησης (IVF) μεταφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 13/09/.2006 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ (ΓΑΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ 2007-8 www.cyprusbiology.com 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α. ΠΩΣ ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΖΩΗ ιαιώνιση των ειδών 1. Ποια είναι τα µέρη του σπερµατοζωαρίου; 2. Να συµπληρώσετε τις ενδείξεις του πιο κάτω σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό.

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Το διάγραμμα του χρόνου Εποχή Αβραάμ Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου Γέννηση Ιησού Χριστού Άλωση Κων/πολης 2000 1900 1800 1700 1600 1500 1400

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα