. ~.. d:b~ν ι ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ- ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ- ΜΑΡτΙΟΣ 2005

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ". ~.. d:b~ν ι ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ- ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ- ΜΑΡτΙΟΣ 2005"

Transcript

1 EMHNIKH ETAIPEIA ι vναικολογικησ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑ ΙΟΥ ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: ENHMEPOTIKH ΕΚΔΟΣΗ ΑΝ θροπινη ronimothta ΚΑ Ι ΑΝΤΙ ΣΥΛΛΗΨΗ Οι δύο όψε ις του ιδίου νομίσματος Μ tρος Πρώτο ' '. ~ 6 ι ' ι Ί ι \, \~ ι ι ~ I I i \\ ~: ι '\t :ι -.;.ι,.' - ~ ~~\\ ~ ΙΙ' "'~(~\; Η ~,, ( /~'?~, ι Ι. ~.. d:b~ν ι ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ- ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ- ΜΑΡτΙΟΣ 2005

2 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 1 ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΞΗ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑΙΟΥ 1 Ο ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: 21 Ο Copyright: Ελληνική Εταιρεία Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας Συντ. Τίτλοc;: Ενημερωτική Έκδοση ΕΚΔΟΤΗΣ: Αθανάσιος Χρυσικόπουλος τριμηνιαία έκδοση Εκδίδεται σε ανάτυπα Επιμέλεια εκτύπωσης, σελιδοποίηση: MEDLINE Τεύχος 6 ΚΩΔΙΚΟΣ: 7058 Copyright: Τα δημοσιευμένα άρθρα είναι ιδιοκτησία του περιοδικού 'ΈΝΗΜΕΡΩτΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ" και απαγορεύεται μερική ή ολική αναδημοσίευσή τους χωρίς την έγγραφη συγκατάθεση του Διευθυντού Σύνταξης. Για την αναπαραγωγή εικόνων, σχεδίων και πινάκων απαιτείται επίσης σχετική έγκριση και αναφορά της πηγής.

3 2 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη

4 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑΙΟΥ 1 Ο ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: 21 Ο ΕΝΗΜΕΡΟΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝθΡΟΠΙΝΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ Οι δύο όψεις του ιδίου νομίσματος Μέρος Πρώτο Αθανάσιος Χρυσικόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ- ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ- ΜΑΡΤΙΟΣ 2005

5 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ETAIPEIA ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΚΑΙΟΥ 1 Ο ΙΛΙΣΙΑ ΤΗΛ.-FΑΧ: ΔΙΚΑΣτΙΚΑ ΔΙΟΡΙΣΜΕΝΟ ΔΙΟΙΚΗτΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ (Απόφαση Πρωτοδικείου Αθηνών Αριθμ. 3648// ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΑΝτΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑτΕΑΣ ΤΑΜΙΑΣ ΜΕΛΟΣ Αθανάσιος Χpυσικόπουλος Οδυσσέας Γρηγορίου Νικόλαος Βιτωράτος Ευθύμιος Δεληγεώρογλου Γεώργιος Ιατράκης

6 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 7 XPHMATIKO ΒΡΑΒΕΙΟ 5000,00 Ευρώ Η Ελληνική Εταιρεία Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας προκυρήσσει για τρίτο χρόνο χρηματικό έπαθλο πέντε χιλιάδων (5.000) Ευρώ για την καλύτερη πειραματική ή όχι εργασία που να άπτεται θέματα Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. Στο διαγωνισμό μπορούν να συμμετάσχουν ειδικευμένοι και ειδικευόμενοι Ιατροί όλων των ειδικοτήτων (καθώς και ομογενείς), που να έχουν Ελληνική ιθαγένεια. Η εργασία θα πρέπει να είναι πρωτότυπη, αδημοσίευτη και να σταλεί σε τρία αντίτυπα στα γραφεία της Εταιρείας Αλκαίου 1 Ο, Ιλίσια- Αθήνα μέχρι και τις 30 Νοεμβρίου 2005 (σφραγίδα ταχυδρομείου). Η εργασία θα ενσωματωθεί στις διαλέξεις του 16ου Ετήσιου Πανελληνίου Σεμιναρίου Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας που θα πραγματοποιηθεί στα τέλη Ιανουαρίου 2006 και στον τόμο πρακτικών του Σεμιναρίου. Κατά τη διάλεξη της εργασίας θα επιδοθεί στον νικητή επιταγή με το ποσό των 5000,00 Ευρώ.

7 8 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη Α. ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΑΙ TOMOI ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΕ Η ETAIPEIA 1 ο Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Θεσσαλονίκη, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Θεσσαλονίκη, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Ηράκλειο, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Λάρισα, Ιανουαρίου 1997 so Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Ηράκλειο, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, 2-3 Φεβρουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, 2-3 Φεβρουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, 30 Ιανουαρίου-1 Φεβρουαρίου Σεμινάριο: Αθήνα, Ιανουαρίου 2005

8 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 9 Β. ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΚΔΟΘΗΚΑΝ ΜΕ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ* 1. Ορμονική Αντισύλληψη Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Φυσιολοyία του Γεννητικού Συστήματος της Γυναίκας 3. Αμηνόρροια Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος, 1991 Νικόλαος Θ. Μονιάς, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Πρόκληση Ωοθηλακιορρηξίας 5. Προλακτίνη Ιωάννης Ε. Μεσσήνης, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, 1992 Οδυσσέας Γρηγορίου, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος, Ανδρική Στείρωση Σπύρος Μηλίγκος, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Ενδομητρίωση Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος, θυρεοειδοπάθειες και Κύηση Γεράσιμος Ε. Κρασσάς, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Ο. Το Ωχρό Σωμάτιο Γεώργιος Πάντος, Διδάκτωρ Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Σεmέμβριος, Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή Μηνάς Ι. Μαστρομηνάς, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, 1996

9 10 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 12. Υπερονδρογονικές Διαταραχές: Υπερτρίχωση, Ακμή Γεώργιος Κιντής, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Σεπτέμβριος, Νέες εξελίξεις στην Υποβοηθούμνεη Αναπαραγωγή και Προεμφυτευτική Διάγνωση Ελένη Κοντογιάννη, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Κλιμακτήριο, Εμμηνόπουσις Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Σεπτέμβριος, Δυσλειτουργικές Αιμορραγίες της Μήτρας- Υπερπλασίες. Τα Ανάλογο της GnRH. Αυξητικοί παράγοντες στη Γεννητική λειτουργία Χριστόδουλος Γ. Σέγκος, Επίκουρος Καθηγητής Φεβρουάριος, Συγγενής Υπερπλασία του Φλοιού των Επινεφριδίων Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, Η Ενδοκρινολογία της Μήτρας Χρήστος Ανδρεάκος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Οστεοπόρωσις Κωνσταντίνος Μαυρουδής, Ενδοκρινολόγος Σεπτέμβριος, Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών με νέο δεδομένο Χριστόδουλος Σέγκος, Αναπληρωτής Καθηγητής Φεβρουάριος, Αδενομύωση: Ενδοκρινολογική ή Ανοσολογική Νόσος; Ιωάννης Ματαλλιωτάκης, Επίκουρος Καθηγητής Ευγένιος Κουμαντάκης, Καθηγητής Σεπτέμβριος, Η GnRH και το Ανάλογό της Γεώργιος Μ. Ιατράκης, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Φεβρουάριος, Ο Μικρόκοσμος της Αναπαραγωγικής Διαδικασίας Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, 2001

10 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη Κλωνοποίηση Ελένη Κοντογιάννη, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Λονδίνου Φεβρουάριος, Ορμονική Αντισύλληψη Γεώργιος Μ. Ιατράκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Σεπτέμβριος, Πλακούντας: ένας ορμονοπορογωγός αδένος ~Jικόλαος Βιτωράτος, Αναπληρωτής Καθηγητής Φεβρουάριος, Υπερονδρογοvισμός Γεώργιος Κιντής, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Οδυσσέας Γρηγορίου, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Σεπτέμβριος Ορμονική αντισύλληψη και καρδιοαγγειακό νοσήματα Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Απρίλιος - Ιούνιος Μαστός Το ορμονικό μωσαϊκό του μ οστού Μαργαρίτα Αναπλιώτου, Αναπλ. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών Ορμονική θεραπεία στον καρκίνο του μ οστού Αντώνιος Κεραμόπουλος, Επίκ. του Κέντρου Μαστού του Θεραπευτηρίου "ΙΑΣΩ" Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2004 Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής 29. Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη. Οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Μέρος πρώτο Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ιανουάριος - Μάρτιος 2005 *Οι Ενημερωτικές Εκδόσεις από 1-21 ( ) κυκλοφορούν με φροντίδα της Εταιρείας Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας και σε CD

11 12 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΟΔΗΓΙΕΣ 1. Η χρήση της Μετφορμίνης σε γυναίκες με πολυκυστική νόσο Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ιανουάριος - Μάρτιος Θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης και εμμηνόπαυση. Βασικές αρχές συνταγογράφησης (Οδηγίες) Γεώργιος Κιντή ς, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Οδυσσέας Γρηγορίου, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2004

12 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 13 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΕΕΓΕ Η ηλεκτρονική σελίδα της Ελληνικής Εταιρείας Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας είναι: /www.hsge.gr ή απλούστερα Στην ηλεκτρονική σελίδα μπορείτε να πληροφορηθείτε για: Τα μέλη του Διοικητικού ΣυμβουλιΌυ και το βιογραφικό τους Την ιστορική διαδρομή της Εταιρείας Το καταστατικό της Τη συνεδριακή της δραστηριότητα Την εκδοτική της δραστηριότητα Το επόμενο Σεμινάριο της Εταιρείας και τι περιλαμβάνει Το ετήσιο χρηματικό έπαθλο των 5000,00 Ευρώ Γενικές πληροφορίες για εγγραφή, συνδρομές κτλ. Για την αποστολή s προς την εταιρεία πληκτρολογείστε: Για να επικοινωνείστε με τα μέλη του ΔΣ προσωπικά, πληκτρολογείστε: με Ευγένιο Κουμαντάκη με Νικόλαο Βιτωράτο με Οδυσσέα Γρηγορίου με Ευθύμιο Δεληγεώρογλου με Γεώργιο Ιατράκη με Γεώργιο Κιντή

13 14 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝτΙΣΥΛΛΗΨΗ Οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος* 1. Πρίν την ιστορία Νεολιθική επανάσταση Στη χώρα των πυραμίδων Τα παιδιά του Ισραήλ Το ιδανικό της ομορφιάς Ρωμύλος και Ρέμος Ο δικέφαλος αετός Το σκοτάδι του Μεσαίωνα Η λάμψη της Αναγέννησης Ο. Η φύση αποκαλύπτει τα μυστικά της Βιβλιογραφία *Εισαγωγικό κεφάλαιο στο υπό έκδοση ''Οικογενειακός Προγραμματισμός", Αθανάσιος Χρυσικόπουλος, Εκδόσεις Πασχαλίδης, Αθήνα

14 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Υπάρχει η εσφαλμένη εντύπωση ότι στις ομιχλώδεις εποχές της προίστορίας η ανθρώπινη γονιμότητα ήταν υψηλή. Η εντύπωση ενισχύθηκε και διογκώθηκε τον Μεσαίωνα, όταν το βιβλικό aπόφθεγμα «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε» ήταν η καθημερινή διδαχή. Η αντίληψη αυτή όμως δεν φαίνεται να αντέχει στα σημερινά επιστημονικά δεδομένα όταν ακόμα και σε πρόσφατες χρονικές περιόδους, σε περιοχές με δυσμενείς συνθήκες επιβίωσης, το 20-40% των γυναικών δεν έχει γεννήσει ποτέ ένα ζωντανό παιδί (Σουδάν. Καμερούν, Zeifρ) και όταν στο Zeifρ το ποσοστό της βρεφικής θνησιμότητας φθάνει το 45% 1 Οι μελέτες των ερευνητών καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο ανθρώπινος πληθυσμός πριν από χρόνια δεν ξεπερνούσε το μισό εκατομμύριο ψυχές για να φθάσει πολύ αργότερα ( π.χ.) τα τρία εκατομμύρια 2 Αυτό σημαίνει ότι στο τεράστιο αυτό χρονικό διάστημα, στο κάθε ζευγάρι αντιστοιχούσαν με δυσκολία δύο παιδιά που θα έφθαναν στην ενηλικίωση και θα αποκτούσαν γονιμοποιητική ικανότητα. Για αυτή την σχεδόν μηδενική πληθυσμιακή αύξηση φαίνεται να έπαιζαν ρόλο πολλοί παράγοντες. Όπως φαίνεται από μελέτες σε σκελετούς προ"ίστορικών ανθρώπων, οι άνδρες ζούσαν οκτώ χρόνια περισσότερο από τις γυναίκες και έτσι υπερτερούσαν αριθμητικά'. Επιπλέον τα γόνιμα χρόνια της γυναίκας ήταν λιγοστά. Από τους δέκα ανθρώπους της εποχής του ανθρώπου του Νεάντερταλ ( π.χ.) που κατάφερναν να φτάσουν στην παιδική ή/και στην εφηβική ηλικία, μόνο δύο συνέχιζαν να ζουν μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. Αργότερα ( π.χ.) σημειώθηκε μια μικρή βελτίωση όταν 12 στους 100 ανθρώπους έφθαναν μέχρι την ηλικία των σαράντα ετών για να ακολουθήσει -την εποχή των παγετώνων- μια παλινδρόμηση όπου 14 άνθρωποι έφθαναν την ηλικία των τριάντα ετών και μόνον 5 τα σαράντα 4. Έτσι, εάν οι υπολογισμοί αυτοί είναι σωστοί, οι γυναίκες είχαν από την εφηβεία μέχρι τον θάνατό τους μόνο για χρόνια την ευκαιρία να τεκνοποιήσουν. Ένας σημαντικός παράγοντας σχετίζεται με τον υποσιτισμό. τον μόνιμο κίνδυνο αυτής της εποχής που πήρε μάλιστα δραματικές διαστάσεις την εποχή των παγετώνων. Είναι γνωστό ότι ο υποσιτισμός επηρεάζει αρνητικά την γονιμότητα σε περισσότερα επίπεδα. Καθυστερεί χρονικά την ωριμότητα στην ήβη, οδηγεί σε αποβολές και γεννήσεις θνησιγενών νεογνών ενώ ευθύνεται άμεσα για τον θάνατο γυναικών στον τοκετό και για το υψηλό ποσοστό νεογνικής και βρεφικής θνησιμότητας. Ακόμη και σήμερα, σε παρόμοιες καταστάσεις υποσιτισμού όπως στην αφρικανική φυλή Μπαντού, κατά την δεκαετία του '40, μια γυναίκα έπρεπε να κυοφορήσει δώδεκα φορές προκειμένου να επιβιώσουν τα δύο παιδιά της 5.

15 16 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη Επί πλέον, ο υποσιτισμός σαν κατάσταση ανάγκης του οργανισμού επηρεάζει αρνητικά το ορμονικό σύστημα αναστέλλοντας την ωοθυλακιορρηξία με κλινική εκδήλωση την αραιομηνόρροια ή την δευτεροπαθή αμηνόρροια. Όταν δεν υπήρχε τροφή και όταν η περιστασιακά λίγη τροφή ήταν μόνο κρέας ή ψάρι που έφερνε ο άνδρας-κυνηγός, τότε η παρατεταμένη, για χρόνια γαλουχία ήταν μια σωτήρια λύση. Στη φυλή!kung που ζει στην έρημο Καλαχάρι, η παρατεταμένη γαλουχία προκαλεί ανωοθυλακιορρηκτικούς κύκλους για περίπου 44 μήνες 5 ". Γενικά εκτιμάται ότι η παρατεταμένη γαλουχία περιορίζει σε κάθε γυναίκα που την εφαρμόζει την γονιμότητά της κατά 4 μέχρι 7 γεννήσεις 6 Θα ήταν ασφαλώς αφέλεια να πιστέψει κανείς ότι οι Νεαντερτάλειοι ή οι Μαγδαλαίνειοι είχαν συνειδητοποιήσει το πληθυσμιακό πρόβλημα σε παγκόσμια κλίμακα όπως το αντιλαμβανόμαστε σήμερα. Καταλάβαιναν όμως πολύ καλά τον κίνδυνο για την επιβίωση όλων που αποτελούσε η προσθήκη καινούργιων μελών στην οικογένεια ή μεγαλοοικογένεια όπως ήταν αρχικά η έννοια της φυλής. Έτσι γεννήθηκε ίσως η απλούστερη αλλά και εύκολη μέθοδος για την συγκράτηση της πληθυσμιακής αύξησης στον περιορισμένο «κόσμο» τους που ήταν η βρεφοκτονία, ένας τρόπος που όσο και να φαίνεται aποκρουστικός, επέζησε στην Ευρώπη, στην Ινδία και στη Κίνα μέχρι και τον 19 ο αιώνα 6 8 με την ίδια αφοπλιστική λογική που γίνεται σήμερα με την άμβλωση στην πολιτισμένη δύση. Η γενική αντίληψη ότι εκείνη την εποχή η ανθρωπότητα δεν αντιμετώπιζε με μεγάλο ενθουσιασμό την γονιμότητα, κλονίσθηκε ιδιαίτερα με την ανεύρεση των εξήντα περίπου «αγαλματιδίων της Αφροδίτης» κυρίως στην Κεντρική Ευρώπη αλλά και στην Γαλλία και την Σιβηρία. Οι Αφροδίτες αυτές, φτιαγμένες πριν από χρόνια από χαυλιόδοντες μαμούθ, μαλακή πέτρα ή πηλό είχαν υπερτονισμένα τα γυναικεία σεξουαλικά χαρακτηριστικά με πλούσια στήθη, υπερτροφικό εφηβαίο, εξογκωμένη κοιλία και διογκωμένα οπίσθια ενώ απουσίαζαν πεισματικά τα χαρακτηριστικά του προσώπου 9 Η πιο διάσημη από αυτές βρέθηκε το καλοκαίρι του 1908 στο Willendorf, 50 χιλιόμετρα μακρυά από την Βιέννη 10 Οι σύγχρονες απόψεις για τις Αφροδίτες είναι διαμετρικά αντίθετες. Μερικοί πιστεύουν ότι εκφράζουν απεριόριστο σεξουαλισμό 11 άλλοι ότι γίνεται προσπάθεια δημιουργίας μιας θρησκείας 12 που για κάποιους τρίτους προσωποιείται στη θεότητα της γονιμότητας 13 Όπως και να έχει το πράγμα, κατά την πρώτη περίοδο της γραπτής ιστορίας, όλες σχεδόν οι λατρείες που αφορούσαν την γονιμότητα, σχετίζονταν άμεσα όχι με τους ανθρώπους ή τα ζώα αλλά με τη γη και μόνον όταν ο άνθρωπος εγκατέλειψε το κυνήγι και γίνηκε γεωργός, κάπου το 9000 π.χ., ασχολήθηκε με την γονιμότητα.

16 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 17 Η κομψότητα και η φινέτσα με την οποία απεικονίζονται τα ζώα στις τοιχογραφίες των σπηλαίων της Νοτίου Γαλλίας αποκλείουν σχεδόν με βεβαιότητα, οι σύγχρονοί τους καλλιτέχνες στη Κεντρική Ευρώπη να κατασκεύασαν τα τερατουργήματα των εκατοστών που με περίσσεια ειρωνεία οι γάλλοι αρχαιολόγοι ονόμασαν Αφροδίτες. Μήπως αυτοί οι προ'ίστορικοί άνθρωποι απεικόνιζαν ότι έβλεπαν Μήπως έπλαθαν τον πηλό σύμφωνα με τα μοντέλα που είχαν μπροστά τους; Μήπως η κλινική εικόνα της σημερινής γυναίκας που πασχει από την πολυκυστική νόσο αντιστοιχεί σε μια αναγκαία για την επιβίωσή της, μετάλλαξη, της γυναίκας των παγετώνων που με την συσσωρευση του λίπους, την αύξηση της τριχοφυίας και την δερματικη σμηγμ01ορροια αμύνονταν ενάντια στο ψύχος, με την αραιομηνόρροια ή αμηνορροια περιοριζε σε περιόδους ακραίου υποσιτισμού την απώλεια του πολύτιμου αίματος, με τις μακρόχρονες φάσεις ανωοθυλακιορρηξίας ελαχιστοποιούσε τις εγκυμονούσες και με την υπερινσουλιναμία, εξασφάλιζε σημαντικές ποσότητες ενέργειας; Μήπως σε τελευταία ανάλυση, οι γυναίκες εκείνες ότι έχαναν από γονιμότητα το κέρδιζαν αυξάνοντας την επιβίωσή τους ; Το π.χ. ο πληθυσμός της γης ανερχόταν σε περίπου τρία εκατομμύρια. εφτά χιλιάδες χρόνια αργότερα έφτασε τα 100 εκατομμύρια 15. Στο οροπέδιο Ζάγκρος στο νοτιοδυτικο Ιράν, σε κάθε παλαιολιθικό άνθρωπο αναλογούσαν το π.χ. πενήντα τετραγωνικά χιλιόμετρα ενώ το π Χ. στην ίδια έκταση ζούσαν πεντακόσια άτομα 16.

17 1 8 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη 2. ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Όταν το π.χ. άρχισαν να υποχωρούν οι παγετώνες με κατεύθυνση τον βορρά και το κλίμα άρχισε να γίνεται ηπιώτερο, βρέθηκαν οι κατάλληλοι άνθρωποι στην κατάλληλη θέση και στο κατάλληλο χρόνο για να ξεκινήσουν τη νεολιθική επανάσταση. Η νεολιθική επανάσταση δεν αντιστοιχούσε φυσικά σε μια σειρά συγκεκριμένων γεγονότων που έγιναν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες αλλά αποτελούσε μια αλληλουχία κοινωνικής ανάπτυξης που έλαβε χώρα σε διαφορετικές εποχές και σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Λέγεται ότι η αλλαγή αυτή άρχισε στην νοτιοανατολική Ασία το 9750 π.χ., στην Μέση Ανατολή το π.χ. στην βόρεια Ευρώπη το π.χ. και στα βρετανικά νησιά το π.χ.' 1, aντιστοιχώντας στην διαχρονικά βαθμιαία υποχώρηση των παγετώνων προς τις βόρειες περιοχές της Γης. Η βελτίωση του κλίματος επέτρεψε στον άνθρωπο να εγκαταλείψει τα σκοτάδια των σπηλαίων και να κατεβεί στην κοιλάδα που αργότερα θα δημιουργήσει τα χωράφια του. Θα παρατηρήσει ότι ο καρπός από το άγριο σιτάρι και κριθάρι μπορεί να τιθασευτεί χρονικά, να σπαρεί και να του αποδίδει φυτική τροφή σε τακτά διαστήματα και ότι τα άγρια ζώα όπως ο σκύλος, η κατσίκα, το πρόβατο, το άλογο μπορούν να εξημερωθούν για να τον υπηρετούν και να τον συντροφεύουν Είναι η εποχή που ο άνδρας-κυνηγός από την περιστασιακή ανεύρεση θηράματος μεταβάλλεται σε γεωργό και ποιμένα. Η πληθυσμιακή έκρηξη της νεολιθικής εποχής οφείλεται σε κλιματολογικές αλλά κυρίως σε διατροφικούς παράγοντες. Φυσικά, ο Homo Sapiens της νεολιθικής εποχής δεν έχει συνειδητοποιήσει ακόμα τα βιολογικά δεδομένα της ζωής ούτε όμως τον πιέζει η στενότητα του χώρου για να θελήσει να ασχοληθεί με την γονιμότητα. Θα έλεγε κανείς, όπως διδάσκει η ιστορία, ότι ο άνδρας επικροτούσε την ύπαρξη πολλών παιδιών σε αντίθεση με την γυναίκα που ζούσε από κοντά την επιβάρυνση για την ανάπτυξή τους και διακινδύνευε τη ζωή και γενικά την υγεία της. για να τα φέρει στον κόσμο'υ Έτσι, μια και από την φύση της βρισκόταν πιο κοντά στα φυτά, παράλληλα με τις θρεπτικές τους ιδιότητες ανακάλυψε και τις aντισυλληπτικές και τα χρησιμοποίησε ως «πρώτη ύλη». Το γεγονός ότι από την αρχή της γραπτής ιστορίας υπάρχει πληθώρα αντισυλληπτικών συνταγών και συμβουλών, μας κάνει να υποθέσουμε ότι υπήρχαν και εφαρμόζονταν από πολύ νωρίτερα. Τα πρώτα γραπτά δείγματα υπάρχουν στον αιγυπτιακό πάπυρο Kahun (1850 π.χ.) 19 και στον ελληνικό μύθο της Πασιφάης (1.700 π.χ) 20

18 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΠΥΡΑΜΙΔΩΝ Τόσο στον πάπυρο Kahun όσο και σε μεταγενέστερους αναφέρονται πολλοί τρόποι αντιμετώπισης των κελευσμάτων τ~'"' θέσης της γονιμότητας (Πίνακας). Πίvοκος Αvτισυλληπτικές μέθοδοι στην Αρχοίο Αίγυπτο ( π.χ.) Παπυρος Αντισυλληπτική μέθοδος και υλικά Kahur. ' 1850π.Χ. Κολπικές πλύσεις με μίγμα λαδιού και μύρτου. Κολπικό πώμα (διάφραγμα) με μέλι και νατρο Κολπικό πώμα με περιττώματα κροκοδείλου και ξυνόγαλο Ramasseum π.χ. Οι ίδιες συνταγές στις οποίες κυριαρχούν τα περιττώματα κροκοδείλου. EbertS π.χ. Υποκαπνισμός του κόλπου με μύρρο Κολπικό πώμα από λινό εμποτισμένο σε βάμμα ακακίας, κολοκύνθης και λιωμένης χουρμάδας σε μέλι. Smi+h 1600 π.χ. Επάλειψη του εφηβαίου με πολτό από ρητίνη, κύμινο και μύρρο Berlin 1400 π.χ. Υποκαπνισμός με ένα είδος σιταριού και για 4 ημέρες ρόφημα φτιαγμένο απο λάδι και σέλινο. Carlsberg π.χ. Αναφερεται αντισυλλη:ττιι<η αγωγfι χωρίς περιγραφή των συστατικών τους. Αυτοί οι aντισυλληπτικοί τρόποι μολονότι δεν είναι ελκυστικοί φαίνεται ότι υπήμξαν αποτελεσματικοί. Μια και οι Αιγύπτιοι υπήρξαν πρωτοπόροι στον τjμέα της Χημείας, δεν είναι απίθανο οι θεραπευτές να είχαν ανακαλύψει -χωρίς φυσικά να ξtρουν γιατί- ότι κάποιες ουσίες βελτιώνουν τα αποτελέσματα των πρακτικών μεθόδων αν, ωύλληψης. Οι σημερινοί επιστήμονες που είναι καλά πληροφορημένοι όχι μόνο για την ύπαρξη των σπερματοζωαρίων αλλά και για την κινητικότητα και ευαισθησία τους στις διάφορες ουσίες, γνωρίζουν ότι οι κολλώδεις και aπορροφητικές ουσίες (μελι, κόπρανα κροκοδείλου) μειώνουν την κινητικότητά τους, η οξύτητα επηρεάζει αρνητικά τόσο τον αριθμό τους όσο και την κινητικότητά τους ενώ το γαλακτικό οξύ (ακακία, αλατι) θανατώνει τα σπερματοζωάρια. Σήμερα γνωρίζουμε ότι τα κόπρανα ελέφαντα που χρησιμοποιούταν ως αντισυλληπτικό στον ισλαμικό κόσμο μέχρι και τον 13 ο αιώνα είναι πιο αποτελεσματικά από τα αλκαλικά κόπρανα του κροκοδείλου που ευνοούν την επιβίωση των σπερματοζωαρίων. Φαίνεται ότι οι Αιγύπτιοι δεν το γνώριζαν αλλά και να το γνώριζαν δεν είχαν ελέφαντες. Οι Αιγύπτιοι και οι Κρήτες ήταν οι πρώτοι που έδωσαν την ιδέα του ταμπόν και του διαφράγματος.

19 20 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη Τέλος σήμερα ξέρουμε ότι το μέλι και το μύρρο αναστέλλουν την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων, από την ακακία παράγεται το γαλακτικό οξύ και το νάτρο, που χρησιμοποιούσαν στη συντήρηση της μούμιας, προκαλεί έντονες συσπάσεις στο μυομήτριο. Σε αντίθεση με την πρόληψη της κύησης, η βρεφοκτονία ήταν απηγορευμένη στην Αίγυπτο. Ο Didoros Siculus αναφέρει ότι η τιμωρία για τους βρεφοκτόνους γονείς ήταν να παραμένουν σε δημόσια θέα δίπλα στο πτώμα του παιδιού τους για τρία ημερόνυχτα 25

20 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ Τα «παιδιά του Ισραήλ» είναι σίγουρα η πιο κατατρεγμένη φυλή της οικουμένης (Αιγύπτιοι, Βαβυλώνειοι στην αρχαιότητα, καταδιώξεις και εξορίες από Γάλλους, Άγγλους, Ισπανούς και Σταυροφόρους στον Μεσαίωνα, Μπολσεβίκους στην αρχη του 20'" αιώνα και Χίτλερ και Στάλιν στην πρόσφατη ιστορία). Αλλά, «όσο πιο πολύ καταπιέζεται ένας λαός τόσο πιο γρήγορα και αποτελεσματικά πολλαπλασιάζεται και εξαπλώνεται»υ Το κήρυγμα «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και κυριεύσατε την γη» σηματοδοτεί δύο κυρίαρχα στοιχεία των Εβραίων, την πίστην τους ότι είναι ο επιούσιος λαός και ότι πρέπει να διατηρούν την γονιμότητά τους σε υψηλά επίπεδα για να ανταπεξέλθουν στους διωγμούς της διεθνούς κοινότητας και να επιβιώσουν. Όπως και στους Μουσουλμάνους, η aτεκνία αποτελούσε στους Εβραίους μεγάλη αμαρτία. Η πρώτη από τις 613 προτροπές του Νόμου επέβαλε την δημιουργία οικογένειας28 Ο Midrasch έλεγε «Ο άτεκνος είναι ήδη νεκρός πριν πεθάνει βιολογικά» 7 ''. Οι ραββίνοι απέδιδαν μεγάλη σημασία στο γάμο. Παρ' όλο ότι δεν καταδίκαζαν την σάρκα όπως η χριστιανική Εκκλησία, φοβόντουσαν την αγριότητα και τον δυναμισμό του σεξουαλικού ενστίκτου και προσπαθούσαν να το συγκρατήσουν σε επιθυμητά πλαίσια. Μερικοί πρότειναν αντισεξουαλικά φίλτρα για τον περιορισμό του όγκου του υγρού της εκσπερμάτωσης τρώγοντας ψωμί με πολύ αλάτι, ενώ άλλοι πρότειναν την σκληρή καταπόνηση του σώματος σε συνδυασμό με την μελέτη της Τορά 30 Έτσι, απέναντι στις λίγες aντισυλληπτικές μεθόδους που προτείνονται, υπάρχει ένα πλήθος από οδηγίες για την βελτίωση της γονιμότητας. Η πολυγαμία π.χ. ήταν επιβεβλημένη όταν η γυναίκα ήταν στείρα 9 (Η Σάρα πρότεινε στον Αβραάμ και η Ραχήλ στον Ιάκωβο να πάρουν παλλακίδες για να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά ' 1 ) ενώ η μοιχεία αντιμετωπιζόταν -παρά τις δέκα εντολές- με επιείκεια όταν κατέληγε σε τεκνοποίηση 16 Όλοι οι Εβραίκοί νόμοι ενδιαφέρονταν για την αποδοτικότητα του γένους. Η άμβλωση αποτελούσε ποινικό αδίκημα όπως και η βρεφοκτονία. Οι Εβραίοι απαγόρευαν αυστηρά να προσφέρονται βρέφη στον βωμό του Μολώχ. Ο Ιώσηπος, ιουδαίος ιστορικός του πρώτου αιώνα έγραφε ότι ο νόμος δεν αναγνωρίζει σεξουαλικές σχέσεις με εξαίρεση την φυσική ένωση που θα κατέληγε στην γέννηση ενός παιδιού 32. Έτσι, τόσο η ομοφυλοφιλία όσο και η ζωολαγνεία εθεωρούντο βδελυγμαία εγκλήματα και τιμωρούντο με θάνατο 33. Παρ' όλα αυτά, είναι πολύ διαδεδομένη η ιστορία του Αννάν και της Thamar και η, από λάθος, σύνδεση της πράξης τους με την «διακεκομμένη συνουσία» (coitus interruptus). Ο Αννάν που είχε την τιμή να δώσει το όνομά του σε εφηβική σεξουαλική συνήθεια (και όχι μόνον), θανατώθηκε διότι παρέβη τον Νόμο. Σύμφωνα με αρχα"ίκό εβρα"ίκό έθιμο, όταν μια γυναίκα παντρευόταν ένα άνδρα, παντρευόταν και την οικογένειά του. Την είχαν αγοράσει, είχαν πληρώσει γι' αυτήν και

21 22 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη αν πέθαινε ο άνδρας της γινόταν βάρος όταν μάλιστα δεν είχε εκπληρώσει τον σκοπό του γάμου, την τεκνοποίηση 34. Έτσι ο γάμος της χήρας με τον αδελφό του πεθαμένου άνδρα της ήταν επιβεβλημένος. Όσο για την μέθοδο του coitus interruptus, δεν αποτελεί φυσικά επινόηση των Εβραίων αλλά διατηρείται διαχρονικά από τις πρωτόγονες φυλές μέχρι σήμερα. Για τους Εβραίους, αυτή η aντισυλληπτική τεχνική ήταν μειονεκτική διότι η Τ ορά -τα πρώτα πέντε βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης στα οποία στηρίζονταν όλη η εβραίκή Νομοθεσία- επέβαλε στους άνδρες να αυξάνονται και να πληθαίνονται. Αν λοιπόν έπρεπε να περιοριστεί το μέγεθος της οικογένειας, αυτή που θα έπρεπε να πάρει προφυλάξεις ήταν η γυναίκα. Στο Talmud υπάρχει σαφής διάκριση των γυναικείων κατηγοριών με την μέθοδο του φραγμού. Τρεις κατηγορίες γυναικών που επιτρέπετο ως αντισύλληψη να χρησιμοποιούν μπαμπάκι κατά την συνουσία ήταν οι ανήλικες, οι έγκυες και οι λεχώνες που θηλάζουν.

22 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη ΤΟ ΙΔΑΝΙΚΟ ΤΗΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ Από τα μέσα έως το τέλος του Ίου αιώνα π.χ. σ' όλη την νότια Ελλάδα ο πληθυσμός αυξήθηκε από το προσφυγικό κύμα που προκάλεσε η κάθοδος των Δωριέων. Κάτι παρόμοιο συνέβη και αργότερα με την εισβολή των Περσών. Η πληθυσμιακή αύξηση εξισορροπήθηκε με τον ορμητικό «υπερπόντιο>> αποικισμό που ακολούθησε στις aποικίες της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας. Ανεξάρτητα από τα πληθυσμιακά κύματα που επέβαλλαν ιστορικά γεγονότα, ο πληθυσμός της Ελλάδας ακολούθησε σταθερά φθίνουσα πορεία. Οι λόγοι είναι πολλοί. Η κύρια αιτία φαίνεται να ήταν η έλλειψη γης. Εάν ένας γεωργός αποκτούσε και δεύτερο γιο, η μοίρα του θα ήταν να δουλέψει σκληρά στους γαιοκτήμονες ή να μετοικίσει στην πόλη αυξάνοντας την αστυφυλία 3 ' Στην Σπάρτη, παρά την ικανοποιητική έκταση γης που διέθετε, η φτώχεια ήταν τόσο μεγάλη ώστε οι κάτοικοι να προσφεύγουν στην βρεφοκτονία ή σε αντισυλληπτικές μεθόδους 3 ". Αφού τα παιδιά ανήκουν στην πολιτεία που ήθελε υγιή κοινωνικά μέλη, δημιουργήθηκε η πρώτη ιδέα της ευγονικής με την ρύθμιση του Καιάδα. Αλλά και η «Κοσμοπολιτική>> Αθήνα που δεν έβλεπε τα πράγματα με την στρατιωτική πειθαρχία της Σπάρτης, τον 5ο αιώνα π.χ. μέτραγε κατοίκους, πληθυσμό πολύ κατώτερο από άλλες πόλεις όπως η Μέμφιδα, η Βαβυλώνα και η Ρώμη την εποχή της αίγλης τους. Για την κατάσταση της γονιμότητας της Μιλήτου υπάρχουν γραπτά στοιχεία. τις 79 οικογένειες, 32 είχαν ένα παιδί και 31 δύο και μαζί είχαν 168 αγόρια και μόνον 28 κορίτσια 31. Στην Ερέτρεια οι 12 οικογένειες με 2 αγόρια δεν είχαν κανένα κορίτσι 17 Οι φιλόσοφοι δεν είχαν αντιρρήσεις για την βρεφοκτονία σαν μέσον ρύθμισης του πληθυσμούj'. Η θρησκεία, που παραδοσιακά ευνοεί την έννοια της γονιμότητας έτσι ώστε οι ψυχές να μην μένουν αμνημόνευτες, δεν μπόρεσε να ανατρέψει το κλίμα της τάσης της καλής και εύκολης ζωής που κυριαρχούσε κυρίως στην Αθήνα. Φαίνεται ωστόσο πως οι Αθηναίες δεν χρειάζονταν, απαραίτητα, συμβουλές για άμβλωση και αντισύλληψη διότι οι σχέσεις με τους συζύγους τους ήταν σπάνιες και συχνά αναποτελεσματικές. Σύγχρονος ιστορικός αναφέρει ότι «η δημοκρατία έδιωξε την γυναίκα από τον δρόμο και την έκλεισε στο σπίτι>>. Από Ο Έλληνας άνδρας, αδιαφορώντας για την γυναίκα του, ανάλωνε τα αισθήματα του στα κοινά και στην εκπαίδευση του γιου του. Από τις ανατολικές επιδράσεις, ο Έλληνας δεν δέχτηκε τον ανατολικό τύπο της γυναίκας με τα πληθωρικά στήθη και τους διογκωμένους γοφούς. Η ανεπτυγμένη αισθητική προτίμησε το ιδεώδες της «αιγυπτιακής χορεύτριας>> με το αδύνατο, αιλουροειδές σώμα, τα μικρά στήθη και την ομιχλώδη διαφορά μεταξύ εφήβου αγοριού και κοριτσιού. Ήταν η ομοιότητα αυτή που οδήγησε στο φαινόμενο της παιδεραστίας που ήκμασε από τον 6 ο μέχρι και τον 4 ο αιώνα π.χ.; Οι περισσότεροι πολιτισμοί προσπάθησαν να αγνοήσουν ή και να καταπιέσουν αυτή την μορφή της ομοφυλοφιλίας και μόνον οι Έλληνες και οι Μάγιας του Μεξικού την ανέδειξαν 39 40

23 24 Ανθρώπινη Γονιμότητα και Αντισύλληψη Μένει ακόμη ιστορικά αδιευκρίνιστο εάν η παιδεραστία που αποτελούσε κλάδο της ανώτερης παιδείας στην προσπάθεια εξέλιξης του εφήβου σε άνδρα, δεν κατέληγε, σε μερικές περιπτώσεις τουλάχιστον, σε σωματικό έρωτα μεταξύ του δάσκαλου και του μαθητή. Δημόσια ο Σωκράτης κατεδίκαζε τον σαρκικό έρωτα, ο Πλάτωνας εξυμνούσε την πνευματική αγάπη και ο Αριστοτέλης πίστευε ότι η παιδεραστία ήταν διαφθορά. Ο τελευταίος ωστόσο αναφέρει ότι στην Κρήτη η ομοφυλοφιλία ήταν κρατική μέριμνα και αποτελούσε μέθοδο ελέγχου του πληθυσμού' 1. Η έκτρωση δεν διωκετο εφ' όσον συμφωνούσε ο σύζυγος, ενώ για την πρόληψη της σύλληψης ο Αριστοτέλης προτείνει ελαιόλαδο ανακατεμένο με κέδρο και αλοιφή μολύβδου ή λιβάνη που έπρεπε να αλειφθεί στην περιοχή του κόλπου 4 «όπου πέφτει ο σπόρος>, Ο Ιπποκράτης, καταδικάζοντας την έκτρωση σαν πολύ επικίνδυνη προτείνει": Την πρώτη, ίσως, στην ιστορία έννοια του ενδομητρικού σπειράματος τοποθετώντας μολύβδινο σωλήνα στον κόλπο που είναι σφηνωμένος στον τράχηλο της μητρας. διάφραγμα εμποτισμένο με λάδι και μέλι. κολπικές πλύσεις με διάλυμμα θειικού χαλκού και σιδήρου. προσπάθεια απομάκρυνσης του σπέρματος με πηδήματα και φτέρνισμα (μέθοδο πολύ διαδεδομένη στους λαούς της άπω Ανατολής). Αξιομνημόνευτες είναι και οι. aντισυλληπτικές οδηγίες της Ασπασίας που αναφέρεται -για πρώτη φορά στην ιστορία, στην «άγονη» περίοδο του κύκλου της γυναίκας και συνιστά την χρήση κολπικών πωμάτων4? Προφανώς οι γνώσεις αυτές αποτελούσαν την συγκεντρωμένη εμπειρία του περιβάλλοντός της όταν, σε νεαρή ηλικία, δούλευε σε οίκο ανοχής. Η συνισταμένη όλων αυτών των παραγόντων, αλλά κυρίως η ανακάλυψη της «καταναλωτικής» ζωής χωρίς τις έννοιες της παντρειάς και των παιδιών (το ίδιο συνέβη αργότερα και στη Ρώμη) οδήγησαν παράλληλα με την μετανάστευση στις aποικίες, στην ερήμωση της Ελλάδας. Ήταν τέτοια η μείωση του πληθυσμού που όταν ο Φίλιππος ο 5ος της Μακεδονίας -αλλά μόνον αυτός- το αντελήφθη, απηγόρευσε αυστηρά κάθε έλεγχο των γεννήσεων, και ο πληθυσμός μέσα σε μόνον 30 χρόνια αυξήθηκε κατά 50% 0 '. Οι περισσότεροι ερευνητές συμφωνούν ότι αυτό που οδήγησε σε παρακμή τον πολιτισμό του πνειίματος, της επιστήμης και της αισθητικής δεν ήταν οι πόλεμοι και η πολιτική, αλλά η i:'ψαματική μείωση της γονιμότητας των Ελλήνων.

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα)

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) ΣΧΟΙΝΑ ΧΑΡΑ Α4 Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) II. Τεχνικές Μέθοδοι (α) Μέθοδοι Φραγμού (β) Ενδομήτριο Σπείραμα (γ) Ορμονική Αντισύλληψη (δ) Στείρωση

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης 16 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΝΥΨΗΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ,ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ Κάποτε η τροφή ήταν απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής βασικό φαινόμενο που διακρίνει κάθε ζωντανό οργανισμό, είναι η κίνηση Ο βιολογικός αγώνας του ανθρώπου και μέσα από τη

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού

Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού Εισαγωγή Στις αναπτυγμένες χώρες 47%-63% των αγοριών και 42%-48% των κοριτσιών έχουν σεξουαλική

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 1 / 25 12.00-13.00 Συγγενείς ανωμαλίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΟ ΒΟΥΔΙΣΜΟ-ΙΝΔΟΥΙΣΜΟ

ΘΕΜΑ: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΟ ΒΟΥΔΙΣΜΟ-ΙΝΔΟΥΙΣΜΟ 1ο ΕΠΑΛ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΟ ΒΟΥΔΙΣΜΟ-ΙΝΔΟΥΙΣΜΟ ΤΜΗΜΑ: Α2 ΟΜΑΔΑ: ΑΝΩΝΥΜΟΙ!!! ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: ΣΚΟΥΤΕΡΗ Ε. ΓΑΛΑΝΗ Α. ΚΑΠΑΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΟΜΑΔΑ Α PROJECT 3 Οι Γυναίκες Στον Ισλάμ Και Στον Χριστιανισμό ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ας μιλήσουμε για τις σχέσεις μας

Ας μιλήσουμε για τις σχέσεις μας Ας μιλήσουμε για τις σχέσεις μας Επιμέλεια-Παρουσίαση: Άρτεμις Κ.Τσίτσικα Παιδίατρος Εφηβική Ιατρική Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (Μ.Ε.Υ.) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗ Ένας επιστημονικός κλάδος που με τα επιτεύγματά του προκάλεσε έντονες συζήσεις στο τέλος του 20 ου αιώνα και αναμένεται να απασχολήσει εξίσου έντονα, αν όχι να μονοπωλήσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ.

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ. Οι Νηστείες της Αγίας μας Εκκλησίας Οι νηστείες, όπως αρχίζουν από την αρχή σχεδόν του χρόνου, είναι οι εξής: 1η: Από την ημέρα των Χριστουγέννων μέχρι τις 4 Ιανουαρίου τρώμε τα πάντα είτε έχουμε ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΒΑΘΜΟΣ:. Υπογραφή:... Ονοματεπώνυμο:.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ 2007-8 www.cyprusbiology.com 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α. ΠΩΣ ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΖΩΗ ιαιώνιση των ειδών 1. Ποια είναι τα µέρη του σπερµατοζωαρίου; 2. Να συµπληρώσετε τις ενδείξεις του πιο κάτω σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Μ. Μπουρουτζόγλου Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Μαιευτικής Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας & Πρόνοιας ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Μαιευτική στη σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ Ιδρυτής του Ισλάμ είναι ο Μωάμεθ (ο οποίος θεωρείται απ τους μουσουλμάνους ο τελευταίος και μεγαλύτερος προφήτης) Το ιερό βιβλίο της θρησκείας

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Γυναικολογικη επισκεψη

Γυναικολογικη επισκεψη Γυναικολογικη επισκεψη ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΣΚΕΦΤΩ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟ; Η πρώτη επίσκεψη στο γυναικολόγο είναι πολύ σημαντική όχι μόνο για τις κοπέλες που έχουν ξεκινήσει τη σεξουαλική τους ζωή,

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ IΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΔΑΚΤΥΛΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Σεξουαλικής Διαπαιδαγώγησης Θωμάς Γεωργ. Γκίκας Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος Αθήνα 188 Μαρτίου 2009 Σιβιτανίδειος Σχολή Αναπαραγωγικό Σύστημα Γυναίκας Έξω Γεννητικά Όργανα Αναπαραγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση!

ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση! ΣΠΕΡΜΑ σε ελεύθερη πτώση! Σοβαρό πρόβλημα υπογονιμότητας αντιμετωπίζει η Γηραιά Ηπειρος και δύο από τις κύριες αιτίες είναι η ποσότητα και η ποιότητα του σπέρματος, που φθίνουν συνεχώς... Νέες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

NATURAL FERTILITY PROJECT

NATURAL FERTILITY PROJECT NATURAL FERTILITY PROJECT Το Natural Fertility Project είναι ένα πρόγραμμα που προσεγγίζει το θέμα της γονιμότητας με φυσικές μεθόδους. Απευθύνεται σε όλες τις γυναίκες που θέλουν να συλλάβουν, φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 12: ΘΥΣΙΕΣ ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΙΑ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΙΣΡΑΗΛ Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 1. Το ηφαίστειο Mount Merapi Η Ινδονησία κατέχει την αδιαμφισβήτητα ηγετική θέση στον κόσμο σε ενεργά ηφαίστεια και σεισμούς. Το Mount Merapi βρίσκεται στο κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσόρισμα στην Αρχιεπισκοπή, Λευκωσία 10.02.2012

Καλωσόρισμα στην Αρχιεπισκοπή, Λευκωσία 10.02.2012 ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΤΑΤΟΥ MAR BECHARA BOUTROS RAI ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΡΩΝΙΤΩΝ 10-11-12-13 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Καλωσόρισμα στην Αρχιεπισκοπή, Λευκωσία 10.02.2012

Διαβάστε περισσότερα

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών.

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Με ιη συμβολή του τεστ ΠΑΠ, ο καρκίνος του τραχήλου έπαψε να είναι η πρώτη αιτία θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες ΜΕΡΟΣ Α (Μονάδες 30) Να απαντήσετε όλες τις ερωτήσεις 1-5. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με 6 μονάδες

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες ΜΕΡΟΣ Α (Μονάδες 30) Να απαντήσετε όλες τις ερωτήσεις 1-5. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με 6 μονάδες ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2009 Μάθημα: ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ Τάξη: Β Ημερομηνία: Τρίτη, 19 Μαΐου 2009 Ώρα: 07:45-09:45 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα