Η Συμμετοχή των Γονέων στη Διαχείριση του Παιδιατρικού Πόνου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Συμμετοχή των Γονέων στη Διαχείριση του Παιδιατρικού Πόνου"

Transcript

1 Σταμουλαρά Α. και συν. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ - REVIEW ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ 2013, 52 (2): hellenic journal of nursing 2013, 52 (2): Η Συμμετοχή των Γονέων στη Διαχείριση του Παιδιατρικού Πόνου Σταμουλαρά Ανδριανή, 1 Παπαδοπούλου Καλλιόπη, 2 Μελέτη Αγγελική, 3 Μάτζιου Βασιλική 4 Parents Role in Managing Pediatric Pain Abstract at the end of the article 1 Νοσηλεύτρια Π.Ε., Παιδιατρική Κλινική Παίδων Μητέρα, Αθήνα 2 Νοσηλεύτρια Π.Ε., Παιδιατρική Κλινική Παίδων Μητέρα, Αθήνα 3 Νοσηλεύτρια Π.Ε Τμήμα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ, Αθήνα. 4 Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδιατρικής Νοσηλευτικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα Υποβλήθηκε: 10/12/2012 Επανυποβλήθηκε:: 27/02/2013 Εγκρίθηκε 11/03/2013 Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Σταμουλαρά Ανδριανή Θάλειας 5, Περιστέρι, Αθήνα, Τ.Κ Τηλ , Εισαγωγή: Ο πόνος αποτελεί την πιο συχνή δυσάρεστη εμπειρία για τα παιδιά και τους εφήβους, με αποτέλεσμα να είναι το συχνότερο αίτιο αναζήτησης νοσοκομειακής φροντίδας. Σκοπός: Η παρούσα ανασκόπηση έχει ως στόχο να διερευνήσει το ρόλο των γονέων στη διαχείριση του παιδιατρικού πόνου, καθώς και τις μεθόδους που οι ίδιοι χρησιμοποιούν προκειμένου να τον ανακουφίσουν. Μεθοδολογία: Η αναζήτηση των σχετικών άρθρων πραγματοποιήθηκε, για τη χρονική περίοδο , στις βάσεις δεδομένων PubMed και Cochrane. Χρησιμοποιήθηκαν οι εξής λέξεις-κλειδιά: «Pediatric Pain», «Relief», «Management», «Children», «Parents Role». Από την αναζήτηση βρέθηκαν 630 άρθρα και μετά από προσεκτική μελέτη των άρθρων αυτών, βρέθηκαν 21 άρθρα απολύτως σχετικά με το συγκεκριμένο θέμα. Αποτελέσματα: Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των σχετικών μελετών, οι αντιδράσεις των γονέων στον παιδιατρικό πόνο παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση του πόνου από τα παιδιά. Σε 8 μελέτες βρέθηκε πως τα αυξημένα επίπεδα άγχους των γονέων που σχετίζονται με τον πόνο του παιδιού αντικατοπτρίζονται στα ίδια τα παιδιά με αποτέλεσμα να επηρεάζεται άμεσα η αντίδρασή τους σε αυτόν και να αυξάνονται οι σωματικές τους αντιδράσεις. Επιπρόσθετα 9 μελέτες αφορούσαν τη χρήση διαφόρων μη φαρμακευτικών μεθόδων από τους γονείς. Μέθοδοι όπως η απόσπαση της προσοχής, τεχνικές χαλάρωσης αλλά και το απλό κράτημα του χεριού από τον γονέα μπορεί να ελαττώσει τον πόνο που βιώνει το παιδί. Τέλος, 4 μελέτες αναφέρονταν στο ρόλο του νοσηλευτή ως εκπαιδευτή του γονέα για τη διαχείριση του παιδιατρικού πόνου. Από τα αποτελέσματα των μελετών φάνηκε πως η εκπαίδευση που λαμβάνουν οι γονείς από τους νοσηλευτές είναι περιορισμένη και θα επιθυμούσαν περισσότερη συμμετοχή στη διαχείριση του πόνου του παιδιού τους. Συμπεράσματα: Η επιτυχής αντιμετώπιση του πόνου προϋποθέτει τη συνεργασία των νοσηλευτών με τους γονείς, καθώς οι νοσηλευτές αξιολογούν τον πόνο και τους εκπαιδεύουν στη χρήση μη φαρμακευτικών μεθόδων ανακούφισης του. Λέξεις ευρετηρίου: Παιδιατρικός πόνος, Ανακούφιση, Διαχείριση, Παιδιά, Ρόλος των γονέων Volume 52, No 2, April - June 2013 hellenic journal of nursing 159

2 ΓΟΝΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ Εισαγωγή Ο πόνος αποτελεί την πιο συχνή δυσάρεστη εμπειρία για τα παιδιά και τους εφήβους, με αποτέλεσμα να είναι το πιο συχνό αίτιο αναζήτησης νοσοκομειακής φροντίδας. 1 Εμπεριέχει αισθητικά, συναισθηματικά και συμπεριφορικά συστατικά, τα οποία συσχετίζονται και τροποποιούνται από σωματικούς, περιβαλλοντικούς, γνωσιακούς, πνευματικούς, αναπτυξιακούς και κοινωνικοπολιτισμικούς παράγοντες. 2,3 Τα παιδιά και οι έφηβοι κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους υπόκεινται σε αρκετές επώδυνες ιατρονοσηλευτικές διαδικασίες και σύμφωνα με τα αποτελέσματα ποιοτικών βιωματικών μελετών, περιγράφουν τον πόνο και το άγχος που συνοδεύει όλες τις παρεμβάσεις ως μία από τις δυσκολότερες φάσεις της νοσηλείας. 1 Σύμφωνα με τα διεθνή δεδομένα, ο ρόλος των γονέων στη φροντίδα του παιδιού κατά τη διάρκεια της νοσηλείας έχει αλλάξει σημαντικά. 4 Οι γονείς συμμετέχουν στη φροντίδα τους, καθώς και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που αφορούν στη θεραπευτική αντιμετώπιση των παιδιών στο νοσοκομείο. Επίσης, είναι πλέον γνωστό πως οι αντιδράσεις των παιδιών στον πόνο εμφανίζουν ιδιαίτερη ποικιλομορφία και για το λόγο αυτό σημαντικό ρόλο στο πρόγραμμα ανακούφισης και αντιμετώπισης του παιδιατρικού πόνου έχουν και οι γονείς τους, καθώς γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες των παιδιών τους καλύτερα από τον καθένα. 1 Για το λόγο αυτό, ενθαρρύνονται όχι μόνο να συνοδεύουν το παιδί τους κατά τη διάρκεια της νοσηλείας, αλλά και να συμμετέχουν ενεργά στη φροντίδα του. 4 Η γνώση του μηχανισμού πρόκλησης του πόνου, η έκφρασή του, οι ιδιαιτερότητες στη χορήγηση της φαρμακευτικής αγωγής και η εφαρμογή μη φαρμακευτικών μεθόδων αντιμετώπισής του, συντελούν στην έγκαιρη αντιμετώπιση και ανακούφιση του πόνου στα παιδιά. 1 Σκοπός Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης ήταν η διερεύνηση της προϋπάρχουσας γνώσης αναφορικά με το ρόλο των γονέων στη διαχείριση του παιδιατρικού πόνου, τις μεθόδους που οι ίδιοι χρησιμοποιούν, καθώς και τα αποτελέσματα τα οποία επιφέρει η συμμετοχή τους. Επιπλέον, διερευνήθηκε ο ρόλος των νοσηλευτών όσον αφορά την εκπαίδευση και προτροπή των γονέων για συμμετοχή στη διαχείριση του παιδιατρικού πόνου. Υλικό και Μέθοδος Πραγματοποιήθηκε συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας. Η αξιολόγηση των μελετών έγινε σύμφωνα με τις προδιαγραφές που αναφέρονται στις κατευθυντήριες οδηγίες της MOOSE για τις μετααναλύσεις και τις συστηματικές ανασκοπήσεις των μελετών παρατήρησης. 5 Η βιβλιογραφική ανασκόπηση πραγματοποιήθηκε στις βάσεις δεδομένων PubMed και Cochrane για τη χρονική περίοδο με λέξεις-κλειδιά: Parents role, Pediatric pain, Relief, Management και Children. Κατόπιν προσεκτικής μελέτης 630 άρθρων σχετικών με το θέμα, μόνο τα 21 ήταν απολύτως σχετικά. Οι μελέτες που ανακτήθηκαν, ελέγχθηκαν με βάση τον κατάλογο κριτηρίων καταλληλότητας, ενώ τα στοιχεία της κάθε ανακτηθείσας μελέτης ελέγχθηκαν επίσης με το χέρι για πρόσθετες μελέτες που πληρούσαν τα σχετικά κριτήρια (Διάγραμμα Ροής). Τα κριτήρια επιλογής των μελετών ήταν τα εξής: (α) οι μελέτες να αναφέρονται σε παιδιά τα οποία βιώνουν πόνο, ανεξαρτήτου αιτίας, (β) να έχουν δημοσιευτεί στα αγγλικά κατά τα έτη , (γ) να μελετούν τους τρόπους με τους οποίους οι γονείς συμμετέχουν στη διαχείριση του παιδιατρικού πόνου, καθώς και το ρόλο των νοσηλευτών. Από κάθε μελέτη απομονώθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν τα εξής δεδομένα: χρονολογία μελέτης, σκοπός της μελέτης, πληθυσμός μελέτης, χαρακτηριστικά μελετώμενου πληθυσμού, ηλικία, φύλο παιδιών και αποτελέσματα. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΡΟΗΣ Συνολικά άρθρα από PubMed, Medline και Cochrane: n=630 Άρθρα που αποκλείστηκαν βάσει τίτλου (n=400) Άρθρα που αποκλείστηκαν βάσει περίληψης (n=150) Με περαιτέρω μελέτη ολόκληρων των ερευνών αποκλείστηκαν (n=59) Συνολικά άρθρα που χρησιμοποιήθηκαν στην παρούσα ανασκόπηση (n=21) 160 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Τόμος 52, Τεύχος 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2013

3 Σταμουλαρά Α. και συν. Αποτελέσματα Οι Cline et al, οι οποίοι μελέτησαν την επίδραση της γονικής συμπεριφοράς σε ογκολογικούς παιδιατρικούς ασθενείς κατά τη διάρκεια της θεραπείας τους, κατέληξαν πως οι γονείς υιοθετούν 4 μοντέλα συμπεριφοράς απέναντι στον πόνο του παιδιού τους: την ομαλοποίηση (η κατάσταση αντιμετωπίζεται ως «φυσιολογική»), την ακυρωτική συμπεριφορά (ακυρώνονται τα βιώματα του παιδιού και η ύπαρξη του πόνου), την υποστηρικτική συμπεριφορά ( ο γονέας εμφανίζεται υποστηρικτικός, συντροφικός και παρηγορητικός) και την αποστασιοποιημένη συμπεριφορά (ο γονέας είναι «αμέτοχος θεατής» και «απόμακρος υποστηρικτής»). Το μοντέλο που υιοθετείται από τους γονείς μεταβάλλεται ανάλογα με το στάδιο νοσηλείας του παιδιού. Έτσι, ενώ προεπεμβατικά το 46,2% των γονέων επιλέγει την ομαλοποίηση, το 30,8% την υποστηρικτική συμπεριφορά και ακολουθούν η αποστασιοποιημένη και η ακυρωτική συμπεριφορά με 15,4% και 7,7% αντίστοιχα, κατά τη διάρκεια της παρέμβασης το 48,4% επιλέγει την υποστηρικτική συμπεριφορά, το 19,4% την αποστασιοποιημένη και από 16,1% όσοι επιλέγουν την ομαλοποίηση και την ακυρωτική συμπεριφορά. Μετά το τέλος της παρέμβασης το 90% των γονέων μοιράζεται ανάμεσα στην υποστηρικτική και αποστασιοποιημένη συμπεριφορά και το υπόλοιπο 10% μοιράζεται σε όσους επιλέγουν την ομαλοποίηση και την ακυρωτική συμπεριφορά. 6 Όσον αφορά τις αντιδράσεις των παιδιών, οι ερευνητές κατέληξαν πως επηρεάζονται ανάλογα με το μοντέλο συμπεριφοράς που επέλεγαν οι γονείς, κάτι που συνάδει απόλυτα με τα αποτελέσματα παρόμοιας μελέτης των Vervoort et al. 7 Και στις 2 μελέτες, τα παιδιά που αντιμετώπιζαν ακυρωτική συμπεριφορά παρουσίαζαν χαρακτηριστικά υψηλότερα επίπεδα πόνου και stress από αυτά που είχαν διαφορετική αντιμετώπιση, ενώ παράλληλα είχαν πολύ «άσχημη» αντίδραση κατά τη θεραπεία τους σε σχέση με τους υπόλοιπους ασθενείς. 6,7 Τα αποτελέσματα των μελετών των Vervoort et al, των Cant Peterson et al, των Claar et al και των Logan και Scharff δείχνουν ότι παιδιά και έφηβοι των οποίων οι γονείς είναι υπερπροστατευτικοί, μεγαλώνουν σε προβληματικό οικογενειακό περιβάλλον και εμφανίζουν έντονα συμπτώματα κατάθλιψης και stress, εκφράζουν αυξημένα επίπεδα πόνου και μειωμένη λειτουργική ικανότητα. 8,9,10,11 Επίσης, οι L.S.Walker et al μελετώντας την επίδραση της γονικής συμπεριφοράς ως προς την έκφραση αυτών των συμπτωμάτων σε παιδιά με χρόνιο κοιλιακό πόνο και υγιή παιδιά, βρήκαν ότι στην πλειοψηφία τους τα παιδιά που βρίσκονταν υπό τη διαρκή προσοχή των γονέων εξέφρασαν σημαντικά περισσότερα παράπονα αναφορικά με τα συμπτώματά τους, απ ό,τι όσα υπόκειντο στη μέθοδο απόσπασης. 12 Σχετικές μελέτες των B.Carter et al και των Kankkunen et al, επικεντρώθηκαν στην καταγραφή των μεθόδων αναγνώρισης και διαχείρισης του παιδιατρικού πόνου από τους γονείς. Στην έρευνα των Carter et al συμμετείχαν γονείς παιδιών με ειδικές ανάγκες, ενώ σε αυτή των Kankkunen et al γονείς των οποίων τα παιδιά είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση. Οι γονείς στην έρευνα των Carter et al δήλωσαν απροετοίμαστοι για τα πιθανά επίπονα προβλήματα που το παιδί τους ενδέχεται να αναπτύξει μελλοντικά, ενώ όταν ζητήθηκε να περιγράψουν τους τρόπους με τους οποίους αντιλαμβάνονται τον πόνο του παιδιού, δήλωσαν πως πρόκειται για μία ικανότητα που αναπτύχθηκε με την πάροδο των ετών, μέσω της εξοικείωσής τους με το παιδί. Στο σύνολό τους ανέφεραν ως πρώτο βήμα διαχείρισης του πόνου να παρηγορήσουν το παιδί, να ελαττώσουν την αγωνία του και να το βοηθήσουν να αντεπεξέλθει σε αυτόν. 13 Οι Kankkunen et al κατέταξαν τις ενδείξεις πόνου που αναγνωρίζουν οι γονείς σε 4 κατηγορίες: τις λεκτικές εκφράσεις (το παιδί κλαίει συνέχεια ή το κλάμα είναι διαφορετικό), τις αλλαγές στην καθημερινότητα (προβλήματα στον ύπνο, άρνηση να φάει ή να πιει, παίζει λιγότερο), τις αλλαγές στη συμπεριφορά (αυξημένη κούραση και θλίψη, απαίτηση για συνεχή επαφή με τους γονείς) και στην εξοικείωση των γονέων με το παιδί (οι μητέρες αισθάνονται πότε το παιδί δεν είναι καλά). 14 Οι μέθοδοι που επιλέγονταν από τους γονείς για την ανακούφιση του παιδιατρικού πόνου και στις 2 έρευνες, περιλάμβαναν το άγγιγμα, τη χρήση ειδικών τεχνικών ταΐσματος (π.χ. καλαμάκι προκειμένου να αποφευχθεί ο πόνος κατά την κατάποση), τον περιορισμό του παιχνιδιού, τη σωστή στάση σώματος, τη χρήση φυτικών προϊόντων (βιταμίνες και βότανα), την απόσπαση προσοχής (παρακολούθηση ταινιών, ανάγνωση παραμυθιών), την εξασφάλιση ενός άνετου και ήρεμου περιβάλλοντος και απλά με το να είναι παρόντες. 13,14 Μελέτες των Kankkunen et al, των Polkki et al και των He H.G. et al διεξήχθησαν με σκοπό την καταγραφή τεχνικών που επιλέγουν οι γονείς για να αντιμετωπίσουν τον μετεγχειρητικό πόνο των παιδιών τους, σημειώνοντας ταυτόχρονα παρόμοια αποτελέσματα. Οι Polkki et al κατέταξαν τις ανακουφιστικές μεθόδους που επιλέγουν οι γονείς σε 5 κατηγορίες: τις γνωστικές συμπεριφορικές, τις σωματικές, τη συναισθηματική υποστήριξη, τη βοήθεια στις καθημερινές δραστηριότητες και την εξασφάλιση άνετου περιβάλλοντος. 4 Σύμφωνα και με τις 3 μελέτες, στην πρώτη κατηγορία, οι πιο συχνά χρησιμοποιούμενες μέθοδοι αφο- Volume 52, No 2, April - June 2013 hellenic journal of nursing 161

4 ΓΟΝΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ρούσαν την παροχή προεγχειρητικών πληροφοριών, την απόσπαση προσοχής και τη θετική ενίσχυση σε ποσοστό άνω του 80%, ενώ λιγότεροι γονείς ανέφεραν τη χρήση τεχνικών όπως φανταστικές εικόνες, χαλάρωση και τεχνικές αναπνοής. Αναφορικά με τις σωματικές μεθόδους, αυτές αφορούν τη σωστή στάση σώματος του παιδιού, τη διενέργεια μασάζ και τη χρήση θερμών και κρύων επιθεμάτων, μέθοδοι που όπως φαίνεται δεν είναι και τόσο διαδεδομένες στους γονείς. Οι μέθοδοι συναισθηματικής υποστήριξης αποτελούν τη συχνότερη επιλογή των γονέων με την απλή παρουσία του γονέα και τον καθησυχασμό - παρηγόρηση του παιδιού να υπερβαίνουν το 90% στις προτιμήσεις τους. Ένα μεγάλο ποσοστό των γονέων αναφέρει πως βοηθάει το παιδί στις καθημερινές δραστηριότητες, είτε αυτές αφορούν την αλλαγή θέσης ή το μπάνιο μετά από την διενέργεια της επέμβασης, ενώ αρκετοί παραδέχτηκαν πως προσπαθούν να εξασφαλίσουν ένα άνετο περιβάλλον για το παιδί κατά τη διάρκεια της νοσηλείας, φέρνοντάς του αγαπημένα αντικείμενα, ελαχιστοποιώντας τους εξωτερικούς θορύβους και διατηρώντας κατάλληλη θερμοκρασία δωματίου. Σε όλες τις μελέτες παρατηρήθηκαν διαφορές ως προς την επιλογή μεθόδου από τους γονείς που σχετίζονται με το φύλο των γονιών, την ηλικία τους, το μορφωτικό υπόβαθρο και τον αριθμό των παιδιών τους. Έτσι, οι νεότεροι σε ηλικία γονείς, όσοι εργάζονται, έχουν ανώτερο μορφωτικό επίπεδο ή έχουν 1-2 παιδιά φέρονται να προτιμούν μεθόδους όπως η παροχή προεγχειρητικών πληροφοριών, η χρήση φανταστικών εικόνων, η εξασφάλιση άνετου περιβάλλοντος και η ενθάρρυνση. Οι μητέρες περνούν περισσότερο χρόνο με το παιδί, το βοηθούν στην καθημερινότητα, του προσφέρουν το αγαπημένο του φαγητό και το κρατούν αγκαλιά συχνότερα από τους πατεράδες. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία γονείς επιλέγουν να παρίστανται δίπλα στο παιδί τους κατά τη διάρκεια της νοσηλείας και παρέχουν συχνότερα προεγχειρητικές πληροφορίες. Τέλος, οι γονείς με προηγούμενες εμπειρίες νοσηλείας των παιδιών τους, παρείχαν πληροφορίες αναφορικά με τον τύπο της αναισθησίας, ενώ οι γονείς που απουσίαζαν από την καθημερινή φροντίδα του παιδιού χρησιμοποιούσαν μεγαλύτερο πλήθος ανακουφιστικών τεχνικών σε σύγκριση με όσους ήταν παρόντες καθημερινά. Η επιλογή μεθόδου επηρεάζεται επίσης από το φύλο και την ηλικία του παιδιού, με τα κορίτσια να απολαμβάνουν συχνότερα μασάζ και μεθόδους όπως φανταστικές εικόνες, απόσπαση προσοχής και χαλάρωση σε σύγκριση με τα αγόρια, ενώ το αντίθετο ισχύει για τη μέθοδο της ενθάρρυνσης. Προεγχειρητικές πληροφορίες παρέχονται συχνότερα σε παιδιά που υποβάλλονται σε προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση και προβλέπεται μικρή διάρκεια νοσηλείας, σε αντίθεση με τα παιδιά που εισάγονται εσπευσμένα στο νοσοκομείο ή νοσηλεύονται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, όπου χρησιμοποιούνται συχνότερα τεχνικές χαλάρωσης, θετικής ενίσχυσης και η εξασφάλιση άνετου περιβάλλοντος. 4,15,16 Οι Polkki et al καταγράφοντας μαρτυρίες παιδιών σχολικής ηλικίας (8-12 ετών), έπειτα από χειρουργική επέμβαση, σχετικά με τις μη φαρμακευτικές ανακουφιστικές μεθόδους που χρησιμοποιούσαν οι γονείς τους, κατέληξαν πως οι πιο δημοφιλείς μέθοδοι ήταν η απόσπαση προσοχής, η απλή παρουσία του γονέα, η ενθάρρυνση του παιδιού και η βοήθεια στις καθημερινές δραστηριότητες. Ορισμένα παιδιά ανέφεραν πως οι γονείς έφερναν στο νοσοκομείο αγαπημένα τους αντικείμενα προκειμένου να δημιουργήσουν ένα άνετο περιβάλλον, ενώ τα 2/3 των παιδιών αναφέρουν πως οι γονείς τους πρότειναν τον περισπασμό και την ανάπαυση ως μεθόδους που θα μπορούσαν να εφαρμόσουν τα ίδια προκειμένου να διαχειριστούν τον μετεγχειρητικό πόνο. 17 Μελέτες που αντικατοπτρίζουν την ανταπόκριση των παιδιών ως προς τον πόνο ανάλογα με τη συμπεριφορά των γονέων διεξήγαγαν οι Chambers et al και οι Axelin et al. Οι πρώτοι ασχολήθηκαν με την επίδραση της λεκτικής επικοινωνίας της μητέρας με το παιδί όταν αυτό βιώνει πόνο. Συμμετείχαν 120 παιδιά ηλικίας 8-12 ετών, από τα οποία ζητήθηκε να βυθίσουν το χέρι τους σε κρύο νερό 10 ο C, και οι μητέρες τους. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε 3 ομάδες, ανάλογα με την καθοδήγηση των μητέρων ως προς τη μέθοδο αντιμετώπισης του πόνου: στην πρώτη ομάδα προτάθηκαν μέθοδοι όπως ο καθησυχασμός, η απολογητική στάση του γονέα και ήπια κριτική προς το παιδί, στη δεύτερη ομάδα προτάθηκε η απόσπαση προσοχής, χιούμορ και παροχή συμβουλών στο παιδί, ενώ στην τρίτη ομάδα ζητήθηκε από τις μητέρες να ενεργήσουν αυθόρμητα. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, σημαντική επίδραση στην αντίδραση των παιδιών είχε το φύλο, με τα αγόρια να σημειώνουν υψηλότερα σκορ στην κλίμακα του Κωδικoύ Συστήματος Έκφρασης Προσώπου των παιδιών (Child Facial Coding System), χρησιμοποιώντας συχνότερα εκφράσεις προσώπου που υποδείκνυαν πόνο. Επίσης, τα κορίτσια των οποίων οι μητέρες αντιδρούσαν απολογητικά και καθησυχαστικά εξέφραζαν υψηλότερα επίπεδα πόνου από εκείνα των οποίων οι μητέρες ενεργούσαν αυθόρμητα. 18 Οι Axelin et al, ερεύνησαν την αποτελεσματικότητα του καθησυχασμού μέσω επαφής στη διαχείριση του πόνου κατά την ενδοτραχειακή αναρρόφηση σε νεογνά. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα νεογνά ηρεμούσαν γρηγορότερα όταν 162 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Τόμος 52, Τεύχος 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2013

5 Σταμουλαρά Α. και συν. εφαρμοζόταν ο καθησυχασμός μέσω επαφής από τους γονείς, ενώ 19 στους 20 γονείς την προτιμούν σαν μέθοδο καθώς δηλώνουν πως βοήθησε και τους ίδιους να διαχειριστούν το stress τους. 19 Σε αντίστοιχες έρευνες των He et al, των Kankkunen et al και των Simons και Roberson καταγράφονται οι απόψεις γονέων, των οποίων τα παιδιά υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση, σχετικά με την ενημέρωση και τη συναισθηματική υποστήριξη που έλαβαν από τους νοσηλευτές. Παρότι στην πλειοψηφία τους οι γονείς δήλωσαν επαρκώς ενημερωμένοι για την έκβαση της επέμβασης και για τη διαδικασία ανάρρωσης, το 30% εξ αυτών δήλωσαν ιδιαίτερα συγκλονισμένοι, στρεσαρισμένοι και αγχωμένοι με αποτέλεσμα να αδυνατούν να συγκρατήσουν το σύνολο των πληροφοριών που ελάμβαναν, ενώ οι νοσηλευτές παρουσιάζονταν να αγνοούν αυτή την κατάσταση. Το 15% των γονέων δήλωσε πως οι νοσηλευτές έδειχναν να αγνοούν ή ακόμα και να αμφισβητούν τις όποιες ανησυχίες τους, ενώ παράλληλα δήλωσαν πως απέφευγαν να τους προσεγγίσουν από φόβο μην αισθανθούν ότι αμφισβητείται η επαγγελματική τους ικανότητα. Ενώ το 65% των γονέων ανέφερε ικανοποιητική ενημέρωση για την πιθανή διάρκεια του μετεγχειρητικού πόνου, μόλις το 59% είχε ενημερωθεί για τις μη φαρμακευτικές ανακουφιστικές μεθόδους και το 51% για χρήση φαρμακευτικής αγωγής. Η πλειοψηφία των γονέων ανέφερε πως είχε τη δυνατότητα να συμβουλευτεί τους νοσηλευτές σχετικά με τον πόνο του παιδιού και είχε εκπαιδευτεί αναφορικά με τους τρόπους ανακούφισής του. Επίσης, ενώ οι γονείς αναμένουν από τους νοσηλευτές ενημέρωση για το πώς θα διαχειριστούν τον παιδιατρικό πόνο, οι ίδιοι οι νοσηλευτές παραδέχονται ελλιπή εκπαίδευση σε αυτόν τον τομέα. 14,20,21 Τέλος, σύμφωνα με τους Kankkunen et al, οι γονείς εξέφρασαν την ανάγκη για καταγραφή των οδηγιών σε ένα έντυπο με κατανοητούς όρους και την παροχή αυτών των πληροφοριών πριν από τη διενέργεια της επέμβασης. 14 Παρόμοια αποτελέσματα παρουσιάζει και η έρευνα των Simons et al που πραγματεύεται τις απόψεις νοσηλευτών και γονέων σχετικά με τη συμμετοχή των τελευταίων στη διαχείριση του παιδιατρικού πόνου. Οι ερευνητές καταλήγουν πως η συμμετοχή των γονέων είναι επιφανειακή και περιορισμένη. Ορισμένοι αντιλαμβάνονται τη συμμετοχή τους στη φροντίδα του παιδιού ως απλή κατανόηση του προβλήματος και δεν αναμένουν εμπλοκή τους σε επίπεδο συνεργασίας με τους νοσηλευτές, ενώ άλλοι δεν αναμένουν συμμετοχή σε κανένα απολύτως επίπεδο. Παρόμοιες απόψεις συμμερίζονται και οι νοσηλευτές, δηλώνοντας πως η απλή κατανόηση του προβλήματος και της θεραπείας του παιδιού σημαίνει και συμμετοχή του γονέα. Οι γονείς εμφανίζονται γνώστες της παθητικής συμμετοχής τους στη φροντίδα του παιδιού και παρά την εμφανή ανάγκη για περαιτέρω ενημέρωση, απέφευγαν να προσεγγίσουν τους νοσηλευτές από φόβο μη φανούν επικριτικοί ως προς το έργο τους. 22 Οι απόψεις των νοσηλευτών αναφορικά με την καθοδήγηση των γονέων ως προς την ανακούφιση του μετεγχειρητικού πόνου των παιδιών κατά τη νοσηλεία, καθώς και οι παράγοντες που σχετίζονται με αυτό ερευνήθηκαν από τους He et al και την Polkki. Σε ποσοστό άνω του 75%, οι νοσηλευτές απάντησαν πως «πάντα» παρείχαν προεπεμβατικές πληροφορίες στους γονείς, καθώς και συμβουλές για τη φροντίδα του παιδιού μετεγχειρητικά, το 58% «πάντα» ενημέρωνε για τα επακόλουθα της επέμβασης (πόνος ή ναυτία), ενώ λιγότεροι από τους μισούς προετοίμαζαν τους γονείς για τα συναισθήματα του παιδιού τους προεπεμβατικά (φόβος, άγχος). Το 87% των νοσηλευτών δήλωσε πως «σχεδόν πάντα ή πάντα» συμπεριλαμβάνει και τους γονείς στην διαχείριση του παιδιατρικού πόνου, ενώ το 74% δήλωσε πως προτρέπει τους γονείς να χρησιμοποιούν μη φαρμακευτικές ανακουφιστικές μεθόδους. Η ηλικία των νοσηλευτών, το μορφωτικό επίπεδο, η επαγγελματική εξέλιξη, η εργασιακή εμπειρία και το αν έχουν δικά τους παιδιά και προηγούμενες εμπειρίες νοσηλείας των παιδιών τους φαίνεται πως επηρεάζουν την πρόταση ανακουφιστικής μεθόδου. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία νοσηλευτές και όσοι κατείχαν υψηλότερες θέσεις παρείχαν συχνότερα προεπεμβατικές πληροφορίες στους γονείς και ενημέρωναν για τη χρήση τεχνικών απόσπασης, ενώ νοσηλευτές που ήταν οι ίδιοι γονείς έδιναν έμφαση στην ενημέρωση των γονέων αναφορικά με τις μη φαρμακευτικές ανακουφιστικές μεθόδους, εστιάζοντας στην ενθάρρυνση του παιδιού. 23,24 Η επίδραση μίας εκπαιδευτικής παρέμβασης σε νοσηλευτές (χρήση εγχειριδίου και διαλέξεις), αναφορικά με την καθοδήγηση των γονέων για συμμετοχή τους στη διαχείριση του μετεγχειρητικού παιδιατρικού πόνου ερευνήθηκε από τους He et al. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, ενώ τα ποσοστά παροχής προεπεμβατικών πληροφοριών παρέμειναν τα ίδια και μετά την εκπαιδευτική παρέμβαση, σημειώθηκε σημαντική αύξηση ως προς την προτροπή των γονέων να χρησιμοποιούν ποικιλία μη φαρμακευτικών ανακουφιστικών μεθόδων. Σε ποσοστό μεγαλύτερο του 75% προτείνεται στους γονείς να είναι συχνότερα παρόντες στο νοσοκομείο, να χαϊδεύουν το παιδί, να του κάνουν μασάζ, να το ενθαρρύνουν και να χρησιμοποιούν μεθόδους απόσπασης προσοχής. 25 Volume 52, No 2, April - June 2013 hellenic journal of nursing 163

6 ΓΟΝΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ Πίνακας 1. Χαρακτηριστικά των μελετών Συγγραφείς Χρονολογία της μελέτης Μελετώμενος πληθυσμός Polkki T., Vehvillainen 2000 N = 192 γονείς με νοσηλευόμενο παιδί σε παιδοχειρουργικό Julkunen K., Pietila A 4 τμήμα Σκοπός της Μελέτης Περιγραφή της χρήσης μη φαρμακευτικών μεθόδων από τους γονείς προκειμένου να ανακουφίσουν τον παιδιατρικό μετεγχειρητικό πόνο και των παραγόντων επιρροής. Kankkunen P., Vehvilainen Julkunen K., Pietila A, Halonen P. 15 Kankkunen P.M., Vehvilainen Julkunen K.M., Pietila A N = 201 μητέρες και n = 114 πατέρες, των οποίων τα παιδιά υποβλήθηκαν σε «χ/ο μίας ημέρας» οικογένειες των οποίων τα παιδιά υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση Περιγραφή της χρήσης μη φαρμακευτικών μεθόδων από τους γονείς για ανακούφιση του μετεγχειρητικού πόνου. Περιγραφή των μεθόδων που χρησιμοποιούνται στην αναγνώριση και διαχείριση του παιδιατρικού μετεγχειρητικού πόνου και μελέτη απόψεων των γονέων σχετικά με τις συμβουλές που έλαβαν κατά το εξιτήριο. Polkki T., Pietila A-M., 1999 N = 52 παιδιά σχολικής ηλικίας (32 αγόρια - Vehvilainen Julkunen K κορίτσια) που νοσηλεύτηκαν σε παιδοχειρουργικές κλινικές He H-G., Polkki T., Pietila A, 2004 N = 206 γονείς των οποίων τα παιδιά είχαν Vehvilainen-Julkunen K. 16 υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση Περιγραφή των εμπειριών των παιδιών αναφορικά με τη χρήση μη φαρμακευτικών ανακουφιστικών μεθόδων και των προτάσεών τους προς νοσηλευτές και γονείς. Περιγραφή των μη φαρμακευτικών μεθόδων που χρησιμοποιούν οι γονείς για να ανακουφίσουν τον μετεγχειρητικό παιδιατρικό πόνο και τους παράγοντες που σχετίζονται με αυτό. Axelin A., Salantera A., Lehtonen L N = 20 νεογνά και ο 1 γονιός. Να εξεταστεί η αποτελεσματικότητα του καθησυχασμού μέσω της επαφής (facilitated tucking by parents) κατά την ενδοτραχειακή/ φαρυγγική αναρρόφηση στα νεογνά. He H, Vehvilainen-Julkunen K., Polkki T., Pietila A N = 206 γονείς Περιγραφή απόψεων γονέων σχετικά με την ενημέρωση, τη συναισθηματική υποστήριξη και τις προτάσεις που έλαβαν από το νοσηλευτικό προσωπικό για διαχείριση του μετεγχειρητικού παιδιατρικού πόνου. He H, Vehvilainen-Julkunen 2002 N = 178 νοσηλευτές παιδοχειρουργικών τμημάτων K., Polkki T., Pietila A 23 Περιγραφή της καθοδήγησης των γονέων από τους νοσηλευτές σχετικά με τις μη φαρμακευτικές μεθόδους για την ανακούφιση του μετεγχειρητικού παιδιατρικού πόνου. Simons J., Roberson E Ν = 20 νοσηλευτές και n = 20 γονείς Μελετώνται οι απόψεις γονέων και νοσηλευτών σχετικά με τη διαχείριση του μετεγχειρητικού παιδιατρικού πόνου. Simons J., Franck L., Roberson E N = 20 μητέρες και n = 20 νοσηλευτές. Να ερευνηθούν οι απόψεις νοσηλευτών και γονέων αναφορικά με τη συμμετοχή τους στη διαχείριση του παιδιατρικού πόνου και μελέτη της επίδρασης της γονικής συμμετοχής. Polkki T N = 162 νοσηλευτές παιδιατρικών τμημάτων Περιγραφή απόψεων των νοσηλευτών για καθοδήγηση των γονέων στην ανακούφιση του μετεγχειρητικού παιδιατρικού πόνου και των παραγόντων επιρροής. He H.G., Jahja R., Sinnappan R., Neo Kim Ang E., Lee T-L., Fai Chan M., Vehvilainen Julkunen K N = 246 νοσηλευτές παιδιατρικών κλινικών Μελέτη της επίδρασης εκπαιδευτικής παρέμβασης στους νοσηλευτές, σχετικά με την καθοδήγηση των γονέων στη χρήση μη φαρμακευτικών μεθόδων για ανακούφιση του μετεγχειρητικού παιδιατρικού πόνου. Lewis Claar R., Simons L., Ν = 327 παιδιά με χρόνιο πόνο Μελέτη επίδρασης των γονικών αντιδράσεων Logan D. 10 στην έκφραση σωματικών συμπτωμάτων από τα παιδιά. 164 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Τόμος 52, Τεύχος 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2013

7 Σταμουλαρά Α. και συν. Πίνακας 1. Χαρακτηριστικά των μελετών (συνέχεια) Συγγραφείς Χρονολογία της μελέτης Μελετώμενος πληθυσμός Σκοπός της Μελέτης Logan D., Scharff L Ν = 78 παιδιά με διαλείποντα πόνο Μελέτη των χαρακτηριστικών της οικογένειας που επηρεάζουν την ικανότητα των παιδιών να αντεπεξέλθουν στο διαλείποντα πόνο. Cant Peterson C., Palermo 2004 Ν = 215 παιδιά με πονοκεφάλους, νεανική T. 9 ιδιοπαθή αρθρίτιδα ή δρεπανοκυτταρική αναιμία Να εξεταστεί εάν το άγχος των παιδιών μετριάζει τη συσχέτιση μεταξύ γονικών αποκρίσεων στον παιδιατρικό πόνο. Vervoort T., Caes L., Crombez G., Koster E., Van Damme S., Dewitte M., Goubert L. 8 Walker L., Williams S., Smith C., Garber J., Van Slyke D., Lipani T Ν = 65 γονείς και τα παιδιά τους Μελέτη της συσχέτισης της υπερπροστατευτικότητας των γονέων και της έντασης του παιδιατρικού πόνου Ν = 223 παιδιά και οι φροντιστές τους Αξιολόγηση της επίδρασης της γονικής προσοχής και του περισπασμού στην ένταση των παιδικών παραπόνων. Vervoort T., Goubert L., 2009 Ν = 1332 παιδιά σχολικής ηλικίας Μελέτη της επίδρασης της υπερβολικής αντίδρασης Crombez G. 7 των παιδιών στον τρόπο που συμπερι- φέρεται ο περίγυρός τους. Cline R., Harper F., Penner L., Peterson A., Taub J., Albrecht T Ν = 31 παιδιατρικοί ογκολογικοί ασθενείς και 1 κηδεμόνας Μελέτη της σχέσης ανάμεσα στην επικοινωνία γονέων παιδιών και την απόκριση των παιδιών στη θεραπεία. Chambers C., Craig K., 2002 N = 120 παιδιά και οι μητέρες τους Μελέτη της επίδρασης της μητρικής συμπεριφοράς Bennett S. 18 στην αντίδραση των παιδιών στον πόνο. Carter B., Mc Arthur E., 2002 N = 15 γονείς / φροντιστές 12 παιδιών με ειδικές Cunliffe M. 13 ανάγκες Μελέτη των τρόπων αξιολόγησης και διαχείρισης του πόνου των παιδιών με ειδικές ανάγκες από τους γονείς. Πίνακας 2. Κύρια ευρήματα των μελετών Μελέτη Polkki T., Vehvillainen Julkunen K., Pietila A M 4 Kankkunen P., Vehvilainen Julkunen K., Pietila A-M., Halonen P. 15 Kankkunen P.M., Vehvilainen Julkunen K.M., Pietila A M.K. 14 Polkki T., Pietila A-M., Vehvilainen Julkunen K. 17 He H-G., Polkki T., Pietila A-M., Vehvilainen- Julkunen K. 16 Χαρακτηριστικά του μελετώμενου πληθυσμού N = 192 γονείς με νοσηλευόμενο παιδί σε παιδοχειρουργικό τμήμα N = 201 μητέρες και n = 114 πατέρες, των οποίων τα παιδιά υποβλήθηκαν σε «χ/ο μίας ημέρας» 17 οικογένειες των οποίων τα παιδιά υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση N = 52 παιδιά που νοσηλεύτηκαν σε παιδοχειρουργικές κλινικές. N = 206 γονείς παιδιών που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση Axelin A., Salantera A., Lehtonen L. 19 N = 20 νεογνά και ο 1 γονιός. Ηλικία παιδιών Στατιστικοί έλεγχοι Αποτελέσματα 8 12 ετών χ 2 test, Fischer s exact test Ορισμένες μη φαρμακευτικές μέθοδοι προτιμώνται από τους γονείς. Διάφοροι παράγοντες επηρεάζουν αυτή την επιλογή ετών Συσχετίσεις μεταξύ μεταβλητών της μελέτης 1 7 ετών Επαγωγική ανάλυση των ερωτηματολογίων, συσχετίσεις μεταξύ μεταβλητών της μελέτης ετών Συσχετίσεις μεταξύ μεταβλητών της μελέτης, Χρήση περιγραφικών στατιστικών 6 12 ετών Περιγραφικές στατιστικές, Cronbach s α test εβδομάδων Διαφορές ως προς την επιλογή ανακουφιστικής μεθόδου ανάλογα με το φύλο του παιδιού και των γονέων. Ανάγκη για περαιτέρω έρευνα προκειμένου να ταυτοποιηθεί πού θα πρέπει να δίνεται επιπλέον προσοχή. Η χρονική στιγμή, το περιεχόμενο και η μέθοδος παροχής συμβουλών για μετά το εξιτήριο θα πρέπει να αναπτυχθούν. Γνωστικές - συμπεριφορικές και σωματικές, μη φαρμακευτικές μέθοδοι, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται συχνότερα προς ανακούφιση του παιδιατρικού πόνου. Οι γονείς επιλέγουν μη φαρμακευτικές ανακουφιστικές μεθόδους επηρεαζόμενοι από διάφορους παράγοντες. Τα νεογνά ηρεμούσαν γρηγορότερα όταν εφαρμοζόταν «καθησυχασμός δι επαφής» από τους γονείς. Volume 52, No 2, April - June 2013 hellenic journal of nursing 165

8 ΓΟΝΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ Πίνακας 2. Κύρια ευρήματα των μελετών (συνέχεια) Μελέτη He H-G, Vehvilainen- Julkunen K., Polkki T., Pietila A-M 20 Χαρακτηριστικά του μελετώμενου πληθυσμού N = 206 γονείς των οποίων τα παιδιά νοσηλεύτηκαν Ηλικία παιδιών Στατιστικοί έλεγχοι Αποτελέσματα 6 12 ετών Οι γονείς χρειάζονται περισσότερη πληροφόρηση για τη διαχείριση του πόνου και η κατανόηση των πληροφοριών θα πρέπει να επιβεβαιώνεται. He H-G, Vehvilainen- Julkunen K., Polkki T., Pietila A-M 23 N = 178 νοσηλευτές Cronbach s α-test, x2 - test Οι νοσηλευτές παρέχουν στους γονείς σχεδόν όλες τις γνωστικές πληροφορίες. Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν την πρόταση μεθόδου. Simons J., Roberson E. 21 Ν = 20 νοσηλευτές και n = 20 γονείς Simons J., Franck L., Roberson E. 22 N = 20 μητέρες των οποίων τα παιδιά υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση και n = 20 νοσηλευτές. Συγκριτική ανάλυση δεδομένων Συγκριτική ανάλυση των δεδομένων Polkki T 24 N = 162 νοσηλευτές 8 12 ετών Περιγραφικές στατιστικές, x 2 - test He H.G., Jahja R., Sinnappan R., Neo Kim Ang E., Lee T-L., Fai Chan M., Vehvilainen Julkunen K. 25 Lewis Claar R., Simons L., Logan D. 10 Logan D., Scharff L. 11 Cant Peterson C., Palermo T. 9 Vervoort T., Caes L., Crombez G., Koster E., Van Damme S., Dewitte M, Goubert L. 8 Walker L., Williams S., Smith C., Garber J., Van Slyke D., Lipani T. 12 Vervoort T., Goubert L., Crombez G. 7 Cline R., Harper F., Penner L., Peterson A., Taub J., Albrecht T. 6 N = 246 νοσηλευτές Ν = 327 παιδιά με χρόνιο πόνο Ν = 78 παιδιά με επεισόδια διαλείποντος πόνου Ν = 215 παιδιά με πονοκεφάλους, νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα ή δρεπανοκυτταρική αναιμία Ν = 65 γονείς και τα παιδιά τους Ν = 223 παιδιά (104 με κοιλιακό πόνο υγιή) και οι φροντιστές τους Ν = 1332 παιδιά σχολικής ηλικίας Ν = 31 παιδιατρικοί ογκολογικοί ασθενείς και 1 κηδεμόνας Chambers C., Craig K., Bennett S. 18 N = 120 παιδιά (60 αγόρια 60 κορίτσια) και οι μητέρες τους Carter B., Mc Arthur E., Cunliffe M. 13 N = 15 γονείς παιδιών με ειδικές ανάγκες Περιγραφικές στατιστικές, Συντελεστές Cronbach s α, x 2 test, Fischer exact test 8 17 ετών Συσχετίσεις μεταξύ μεταβλητών της μελέτης 7 17 ετών Συσχετίσεις μεταξύ των μεταβλητών της μελέτης 8-16 ετών Συσχετίσεις Pearson, Συσχετίσεις Spearman Μέση ηλικία = 13 έτη Cronbach s α-test, Συσχετίσεις μεταξύ των μεταβλητών της μελέτης Η ελλιπής επικοινωνία γονέων και νοσηλευτών, και η ελλιπής γνώση των νοσηλευτών για τη διαχείριση του παιδιατρικού πόνου δημιουργεί εμπόδια στην αποτελεσματική διαχείριση αυτού. Επιφανειακή και περιορισμένη συμμετοχή των γονέων στη διαχείριση του παιδιατρικού πόνου. Εμφανής ανάγκη οι νοσηλευτές να εξηγούν στους γονείς τη σημασία της συμμετοχής τους. Οι νοσηλευτές θεωρούν πως οι γονείς ενημερώνονται επαρκώς σχετικά με τη χειρουργική διαδικασία και τις μη φαρμακευτικές μεθόδους ανακούφισης. Ωστόσο, παρατηρούνται ελλείψεις. Η εκπαιδευτική παρέμβαση είχε θετική επίδραση στις απόψεις των νοσηλευτών σχετικά με την καθοδήγηση των γονέων στη χρήση μη φαρμακευτικών μεθόδων για την ανακούφιση του μετεγχειρητικού παιδιατρικού πόνου. Οι γονείς επηρεάζουν την αντίδραση των παιδιών στον πόνο και τα σωματικά τους συμπτώματα. Το οικογενειακό περιβάλλον επηρεάζει την αντίδραση των παιδιών στον πόνο. Σε παιδιά με stress, η υπερπροστατευτικότητα των γονέων σχετίζεται με μεγαλύτερη δυσλειτουργία των παιδιών. Οι υπερπροστατευτικοί γονείς σχετίζονται με υπερβολικές εκφράσεις πόνου από τα παιδιά ετών x 2 test, T - test Τα συμπτώματα πόνου των παιδιών διπλασιάζονται σε καταστάσεις υπερπροστασίας και μειώνονται στο μισό με τη χρήση περισπασμού, μέθοδο που τα παιδιά προτιμούν. Μέση ηλικία = 12.6 έτη Συσχετίσεις μεταξύ των μεταβλητών της μελέτης 3 12 ετών x 2 test, Συσχέτιση περιγραφικών στατιστικών, Cronbach s α - test 8 12 ετών x 2 test, Συσχετίσεις μεταξύ μεταβλητών της μελέτης 5 16 ετών Συσχέτιση μεταξύ των μεταβλητών της μελέτης Για τα λιγότερο προσκολλημένα στους γονείς παιδιά, η υπερβολή ως προς τον πόνο επιφέρει αρνητική προσοχή από τους γονείς. Το αντίθετο συμβαίνει για όσα παιδιά είναι περισσότερο προσκολλημένα σε αυτούς. Παιδιά των οποίων οι γονείς ακυρώνουν τα βιώματά τους, βιώνουν περισσότερο πόνο και άγχος από όταν οι γονείς υιοθετούν διαφορετικά μοντέλα επικοινωνίας. Η μητρική συμπεριφορά επιδρά στην απόκριση των κοριτσιών στον πόνο, ενώ δεν επηρεάζει τα αγόρια. Η αξιολόγηση του πόνου αποτελεί πολύπλοκη και αβέβαιη διαδικασία που απαιτεί από τους γονείς ικανότητες που αναπτύσσονται με την πάροδο των ετών. Οι γονείς αισθάνονται απομονωμένοι και υποτιμημένοι ως πηγή πληροφοριών από τους νοσηλευτές. 166 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Τόμος 52, Τεύχος 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2013

9 Σταμουλαρά Α. και συν. Συζήτηση Ο πόνος που βιώνουν τα παιδιά μπορεί να χαρακτηρισθεί είτε ως οξύς, από τις επώδυνες ιατρονοσηλευτικές παρεμβάσεις, είτε ως χρόνιος, συνέπεια της νόσου. Από τη συγκεκριμένη ανασκόπηση προέκυψε ότι οι γονείς συμμετέχουν στη διαχείριση του πόνου του παιδιού τους με διάφορες μεθόδους και τεχνικές, επηρεάζοντας ταυτόχρονα την απόκριση των παιδιών τους σε αυτόν. Συγκεκριμένα, οι μελέτες που αφορούν στην επίδραση της συμπεριφοράς των γονέων ως προς την ανταπόκριση των παιδιών τους στον πόνο κατέληξαν σε πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Οι Cline et al, μελετώντας ογκολογικούς παιδιατρικούς ασθενείς, κατέληξαν πως 4 μοντέλα συμπεριφοράς που υιοθετούν οι γονείς απέναντι στον παιδιατρικό πόνο (ομαλοποίηση, ακυρωτική συμπεριφορά, υποστηρικτική συμπεριφορά και αποστασιοποιημένη συμπεριφορά) επηρεάζουν άμεσα τις αντιδράσεις των παιδιών. 6 Τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης έρευνας συνάδουν απόλυτα με αυτά των Vervoort et al, επισημαίνοντας πως τα επίπεδα πόνου και stress αυξάνονται σε παιδιά που αντιμετωπίζουν ακυρωτική συμπεριφορά, ενώ παράλληλα έχουν πιο «άσχημες» αντιδράσεις σε σύγκριση με τους υπόλοιπους ασθενείς. 6,7 Επεκτείνοντας το εύρος των παραγόντων που επηρεάζουν τις αποκρίσεις των παιδιών στον πόνο, οι Vervoort et al, οι Cant Peterson et al, οι Claar et al και οι Logan και Scharff επισημαίνουν πως το χαμηλό οικογενειακό εισόδημα, η υπερπροστατευτικότητα των γονέων, τα αυξημένα επίπεδα κατάθλιψης και stress από μεριάς των παιδιών και το ασταθές οικογενειακό περιβάλλον σχετίζονται άμεσα με αυξημένα επίπεδα πόνου και μειωμένη ικανότητα. 8,9,10,11 Παράλληλα, η μελέτη των Walker et al καταλήγει πως ασθενείς με χρόνιο κοιλιακό άλγος, των οποίων οι γονείς ήταν υπερπροστατευτικοί, εξέφρασαν λιγότερα παράπονα σε σύγκριση με όσους υπεβλήθησαν στη μέθοδο απόσπασης προσοχής. 12 Οι γονείς αναπτύσσουν διάφορες μεθόδους αναγνώρισης του πόνου των παιδιών τους. Σύμφωνα με τους Kankkunen et al, στην έρευνα των οποίων συμμετείχαν γονείς των οποίων τα παιδιά είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση, οι ενδείξεις πόνου που αναγνωρίζουν οι γονείς μπορούν να καταταχθούν σε 4 κατηγορίες: τις λεκτικές εκφράσεις, τις αλλαγές στην καθημερινότητα, τις αλλαγές στη συμπεριφορά και την εξοικείωση των γονέων με το παιδί. 14 Οι Carter et al, οι οποίοι ερεύνησαν τις απόψεις γονέων παιδιών με ειδικές ανάγκες, καταλήγουν πως η αναγνώριση του πόνου αποτελεί θέμα εξοικείωσης με το παιδί και γνώσης του όταν αυτό δεν πονάει. 13 Και στις 2 μελέτες οι γονείς εξέφρασαν την ανάγκη να φροντίσουν οι ίδιοι το παιδί τους και οι μέθοδοι που επιλέγονταν προς ανακούφισή του περιλάμβαναν το άγγιγμα, τη χρήση ειδικών τεχνικών ταΐσματος, τον περιορισμό του παιχνιδιού, τη σωστή στάση σώματος, την απόσπαση προσοχής, τη χρήση αρωματικών ελαίων και φυτικών προϊόντων ως μέσο καθησυχασμού, την εξασφάλιση ενός άνετου και ήρεμου περιβάλλοντος και απλά το να βρίσκονται δίπλα του. 13,14 Ερευνώντας τις τεχνικές με τις οποίες οι γονείς επιλέγουν να ανακουφίσουν τα παιδιά τους, οι Kankkunen et al, οι Polkki et al και οι He et al κατέληξαν σε κοινά συμπεράσματα. Καταρχήν, οι Polkki et al κατέταξαν τις τεχνικές αυτές σε 5 κατηγορίες: τις γνωστικές - συμπεριφορικές μεθόδους, τις σωματικές μεθόδους, τη συναισθηματική υποστήριξη, τη βοήθεια στις καθημερινές δραστηριότητες και την εξασφάλιση άνετου περιβάλλοντος. 4 Και οι 3 μελέτες καταλήγουν πως συχνότερη επιλογή των γονέων αποτελούν οι τεχνικές συναισθηματικής υποστήριξης, και έπονται η παροχή προεγχειρητικών πληροφοριών και η απόσπαση προσοχής. Αξιοσημείωτο είναι πως οι σωματικές μέθοδοι (σωστή στάση σώματος, μασάζ, ζεστά ή κρύα επιθέματα) δεν είναι και τόσο διαδεδομένες στους γονείς, παρά την αποτελεσματικότητά τους. Σημαντικό εύρημα και των 3 μελετών αποτελεί το γεγονός πως η επιλογή ανακουφιστικής μεθόδου από τους γονείς επηρεάζεται από παράγοντες όπως το φύλο των γονέων, η ηλικία τους, το μορφωτικό τους υπόβαθρο και ο αριθμός των παιδιών τους, ενώ σημαντική επιρροή έχουν επίσης το φύλο και η ηλικία του παιδιού, η διάρκεια της νοσηλείας, καθώς και οι συνθήκες εισαγωγής στο νοσοκομείο (προγραμματισμένη ή έκτακτη χειρουργική επέμβαση). 4,15,16 Επιπρόσθετα, οι Polkki et al κατέγραψαν μαρτυρίες παιδιών που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση, αναφορικά με τις μη φαρμακευτικές ανακουφιστικές μεθόδους που χρησιμοποιούσαν οι γονείς τους στο νοσοκομείο. Και εδώ, ως δημοφιλέστερες τεχνικές κατεγράφησαν η απόσπαση προσοχής, η απλή παρουσία του γονέα, η ενθάρρυνση του παιδιού και η βοήθεια στις καθημερινές δραστηριότητες. 17 Χαρακτηριστικές ως προς το βαθμό επιρροής της Volume 52, No 2, April - June 2013 hellenic journal of nursing 167

10 ΓΟΝΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ συμπεριφοράς των γονέων στην απόκριση των παιδιών στον πόνο, ήταν οι έρευνες των Chambers et al και των Axelin et al. Στην πρώτη μελέτη, ερευνήθηκε η αλληλεπίδραση της λεκτικής επικοινωνίας της μητέρας με το παιδί όταν αυτό βιώνει πόνο, 18 ενώ στη δεύτερη η αποτελεσματικότητα μίας μεθόδου που χρησιμοποιεί τον καθησυχασμό διά επαφής στη διαχείριση του πόνου κατά την ενδοτραχειακή αναρρόφηση σε πρόωρα νεογνά, τα οποία νοσηλεύονται. 19 Και οι 2 έρευνες καταλήγουν πως η επαφή με τους γονείς βοηθάει ιδιαίτερα τα παιδιά στην αντιμετώπιση του πόνου, με την πρώτη να συμφωνεί με τα αποτελέσματα προαναφερθεισών ερευνών, αφού η απόσπαση της προσοχής των παιδιών ήταν αποτελεσματικότερη ως τεχνική. 18,19 Μέσα από τη συγκεκριμένη ανασκόπηση, καθίσταται εμφανής τόσο η ελλιπής πληροφόρηση των γονέων αναφορικά με τη συμμετοχή τους στη διαχείριση του παιδιατρικού πόνου, όσο και η ελλιπής εκπαίδευση και το έλλειμμα γνώσεων των νοσηλευτών για το συγκεκριμένο θέμα. Συγκεκριμένα, οι He et al, οι Kankkunen et al και οι Simons και Roberson διεξήγαγαν μελέτες καταγράφοντας απόψεις γονέων, των οποίων τα παιδιά υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση, σχετικά με την ενημέρωση και τη συναισθηματική υποστήριξη που έλαβαν από το νοσηλευτικό προσωπικό. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ενώ στην πλειοψηφία τους οι γονείς δήλωσαν επαρκώς ενημερωμένοι για την έκβαση της επέμβασης και για τη διαδικασία ανάρρωσης, μόνον οι μισοί είχαν ενημερωθεί για τη χρήση μη φαρμακευτικών ανακουφιστικών τεχνικών. Επίσης, ενώ η πλειοψηφία των γονέων ανέφερε πως είχε τη δυνατότητα να συμβουλευτεί τους νοσηλευτές, δίσταζαν να τους προσεγγίσουν από φόβο μην αισθανθούν ότι αμφισβητείται η επαγγελματική τους ικανότητα, ενώ παράλληλα η πλειοψηφία των νοσηλευτών θεωρούσε περιττή τη λεπτομερή ενημέρωση των γονέων, σκεπτόμενοι πως θα τα ξεχνούσαν στη συνέχεια. Επιπρόσθετα, ενώ οι γονείς αναμένουν από τους νοσηλευτές ενημέρωση για τη διαχείριση του πόνου του παιδιού τους, οι ίδιοι οι νοσηλευτές παραδέχονται ελλιπή εκπαίδευση στον τομέα αυτό. 14,20,21 Είναι εμφανές πως τόσο οι γονείς, όσο και οι νοσηλευτές αγνοούν τα οφέλη της συμμετοχής των πρώτων στη διαχείριση του παιδιατρικού πόνου. Χαρακτηριστική είναι η έρευνα των Simons et al, οι οποίοι καταλήγουν πως η συμμετοχή των γονέων είναι ουσιαστικά επιφανειακή και περιορισμένη, με την πλειοψηφία των γονέων να αντιλαμβάνεται τη συμμετοχή στη φροντίδα του παιδιού ως απλή κατανόηση του προβλήματος και να μην αναμένει κάποια συμμετοχή. Οι γονείς μάλιστα εμφανίζονται γνώστες του ελλείμματος γνώσεών τους, διστάζουν όμως να προσεγγίσουν το νοσηλευτικό προσωπικό για περαιτέρω πληροφόρηση. Παρόμοια άποψη εμφανίζει και το νοσηλευτικό προσωπικό, που σε μεγάλο ποσοστό εξέφρασε την άποψη πως η συμμετοχή των γονέων στη φροντίδα του παιδιού περιορίζεται στην απλή κατανόηση του προβλήματος. 22 Οι μελέτες που αφορούν στην καθοδήγηση των γονέων από τους νοσηλευτές, έδειξαν πως ενώ η πλειοψηφία των νοσηλευτών δήλωσε ότι ενημερώνει και προτρέπει τους γονείς για τη χρήση μη φαρμακευτικών ανακουφιστικών μεθόδων και τους συμπεριλαμβάνει στο σχέδιο φροντίδας του παιδιού, πολλοί από αυτούς αγνοούν τεχνικές οι οποίες είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με μελέτες των He et al και της Polkki, οι πιο συχνά προτεινόμενες μέθοδοι είναι η σωστή στάση σώματος, η απόσπαση προσοχής, η συναισθηματική υποστήριξη και η δημιουργία άνετου περιβάλλοντος, ενώ ακολουθούν η βοήθεια στις καθημερινές δραστηριότητες, η παρουσία του γονέα, ο καθησυχασμός του παιδιού και οι τεχνικές αναπνοής. Οι μισοί μόνο νοσηλευτές ανέφεραν την ανάπαυση, ενώ ακόμα μικρότερο ποσοστό πρότεινε τις σωματικές τεχνικές και την ενθάρρυνση ως μέσα διαχείρισης του πόνου. Σημαντικό εύρημα των δύο μελετών αποτελεί πως παράγοντες όπως η ηλικία των νοσηλευτών, το μορφωτικό επίπεδο, η επαγγελματική εξέλιξη, η εργασιακή εμπειρία, το αν έχουν δικά τους παιδιά και προηγούμενες εμπειρίες νοσηλείας των παιδιών τους φέρονται να επηρεάζουν την πρόταση ανακουφιστικής μεθόδου. 23,24 Η μελέτη των He et al έδειξε πως η εκπαίδευση των νοσηλευτών ως προς την καθοδήγηση των γονέων για χρήση μη φαρμακευτικών ανακουφιστικών μεθόδων, είχε θεαματικά αποτελέσματα. Συγκεκριμένα, ενώ πριν από την εκπαιδευτική παρέμβαση περιορίζονταν στην πρόταση μεθόδων όπως η σωστή αναπνοή, η σωστή στάση σώματος, ο καθησυχασμός του παιδιού, η βοήθεια στις καθημερινές δραστηριότητες και η δημιουργία άνετου περιβάλλοντος, έπειτα από αυτή πρότειναν επιπλέον τεχνικές, όπως το να είναι συχνότερα παρόντες, να κάνουν μασάζ στο παιδί, να το ενθαρρύνουν και να χρησιμοποιούν συχνότερα μεθόδους απόσπασης προσοχής ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Τόμος 52, Τεύχος 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2013

11 Σταμουλαρά Α. και συν. Συμπεράσματα Στο σύνολο των μελετών, γίνεται εμφανές πως η συμπεριφορά των παιδιών απέναντι στον πόνο και ο τρόπος με τον οποίο τον αντιμετωπίζουν επηρεάζεται σημαντικά από τους γονείς. Η συμμετοχή των γονέων συμβάλλει στην καλύτερη διαχείριση του πόνου από τα παιδιά. Οι πιο συνήθεις τεχνικές που χρησιμοποιούν για την ανακούφισή του είναι η απόσπαση προσοχής, οι σωματικές μέθοδοι (μασάζ, ζεστά και κρύα επιθέματα), η συναισθηματική υποστήριξη του παιδιού, καθώς και η βοήθεια στις καθημερινές δραστηριότητες. Οι παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή ανακουφιστικής μεθόδου από τους γονείς είναι το φύλο - ηλικία του παιδιού, αλλά και του γονέα, το αίτιο εισαγωγής στο νοσοκομείο, το μορφωτικό επίπεδο των γονέων και ο αριθμός παιδιών τους. Επίσης, οι ίδιοι οι γονείς επιθυμούν τη συμμετοχή τους στη φροντίδα του παιδιού τους και στη διαχείριση του πόνου του. Εντούτοις, η ελλιπής εκπαίδευση των νοσηλευτών και το έλλειμμα γνώσεών τους πάνω στο συγκεκριμένο θέμα ευθύνεται για το ότι η συμμετοχή των γονέων είναι τελικά επιφανειακή και περιορισμένη. Τέλος, η μη αποτελεσματική επικοινωνία που συχνά παρατηρείται ανάμεσα σε γονείς και νοσηλευτικό προσωπικό, μπορεί να συμβάλλει σε παράβλεψη του πόνου, έχοντας έτσι τα αντίθετα από τα επιθυμητά αποτελέσματα. ABSTRACT Parents Role in Managing Pediatric Pain Andriani Stamoulara, 1 Kalliope Papadopoulou, 2 Aggeliki Meleti, 3 Vassiliki Matziou 4 1 RN, Pediatric Clinic, MITERA Children s Hospital, Athens, 2 RN, Pediatric Clinic, MITERA Children s Hospital, Athens, 3 RN, Athens, 4 Associate Professor of Pediatric Nursing, National and Kapodistrian University of Athens, Athens Background: Pain is the most frequent unpleasant feeling children and teenagers experience and the most common cause for seeking hospital care. Aim: To review parents role in managing pediatric pain, as well as the methods used to relief it. Method: Literature review of studies published during the years in the electronic databases Pubmed and Cochrane, using the key words: Pediatric Pain, Relief, Management, Children, Parents, Role. Among the retrieved articles, 630 articles appeared to be relevant to the topic, but only 21 of them were fully informed. Results: According to the electronic review, parents reactions to pediatric pain influence the way children manage it. Eight studies conclude that parents increased stress levels influence the way children react by increasing their somatic symptoms. In addition, 9 studies refer to the use of non pharmacological methods by parents. Technics such as distraction, relaxation, but also just holding hands with the child can reduce the pain experienced by children. Finally, 4 studies refer to the role nurses adopt as parents trainers in order to help them manage pediatric pain. The studies cite that the information parents receive is limited and that they wish they participated more to their child s care. Conclusions: According to the review, the successful management of pediatric pain demands cooperation between nurses and parents, since nurses evaluate the pediatric pain and teach parents to use non pharmacological methods to relief it. Key Words: Pediatric Pain, Relief, Management, Children, Parents Role Corresponding Author: Andriani Stamoulara, 5 Thaleias street GR 12135, Peristeri, Greece, Tel: , , Volume 52, No 2, April - June 2013 hellenic journal of nursing 169

12 ΓΟΝΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ Βιβλιογραφία 1. Μάτζιου Μεγαπάνου Β., Κυρίτση Ε. «Οξύς Πόνος στα Παιδιά Νοσηλευτική Προσέγγιση». Εκδόσεις ΒΗΤΑ, 2007: Holdcroft A, Power I. Clinical Review, Recent Developments, Management of Pain. BMJ 2003, 326: International Association for the Study of Pain, Pain, Clinical Updates, 2005, Vol. 13, No Polkki T., Vehvilainen Julkunen K., Pietila A.M. Parents roles in using non-pharmacological methods in their child s postoperative pain alleviation. JCN 2002, 11: Stroup DF, Berlin JA, Morton SC, Olkin J, Williamson GD, Rennie D et al. Meta-analysis of observational studies in epidemiology: A proposal for reporting. Meta-analysis of Observational Studies in Epidemiology (MOOSE) group. JAMA 2000, 283: Cline R.J.W., Harper F.W.K., Penner L.A., Peterson A.M., Taub J.W., Albrecht T.L. Parent communication and child pain and distress during painful pediatric cancer treatments. Social Science & Medicine, 2006, 63: Vervoort Τ., Goubert L., Crombez G. Parental Responses to Pain in High Catastrophizing Children: The Moderating Effect of Child Attachment. J Pain 2010, 11: Vervoort T., Caes L., Crombez G., Koster E., Van Damme S., Dewitte M., Goubert L. Parental Catastrophizing About Children s Pain and Selective Attention to Varying Levels of Facial Expression of Pain In Children: A dot probe study. Pain 2011, 152: Cant Peterson C., Palermo T.M. Parental Reinforcement of Recurrent Pain: The Moderating Impact of Child Depression and Anxiety on Functional Disability. JPP 2004, 29: Claar R.L., Simons L.E., Logan D.E. Parental response to children s pain: The moderating impact of children s emotional distress on symptoms and disability. Pain 2008, 138: Logan D.E., Scharff L. Relationships Between Family and Parent Characteristics and Functional Abilities in Children with Recurrent Pain Syndromes: An Investigation of Moderating Effects on the Pathway from Pain to Disability. JPP 2005, 30: Walker L.S., Williams S.E., Smith G.A., Garber J., Van Slyke D.A., Lipani T.A. Parent attention versus distraction: Impact on symptom complaints by children with and without chronic functional abdominal pain. Pain 2006, 122: Carter B., Mc Arthur E., Cunliffe M. Dealing with uncertainty: parental assessment of pain in their children with profound special needs. JAN 2002, 38: Kankkunen P., Vehvilainen Julkunen K., Pietila A.M. Children s postoperative pain at home: family interview study. IJNP 2002, 8: Kankkunen P., Vehvilainen Julkunen K., Pietila A.M., Halonen P. Parents use of nonpharmacological methods to alleviate children s postoperative pain at home. JAN 2003, 41: He H.G., Polkki T., Pietila A.M., Vehvilainen Julkunen K. Chinese parents use of nonpharmacological methods in children s postoperative pain relief. SJCS 2006, 20: Polkki T., Pietila A.M., Vehvilainen Julkunen K. Hospitalized children s descriptions of their experiences with postsurgical pain relieving methods. IJNS 2003, 40: Chambers C.T., Craig K.D., Bennett S.M. The Impact of Maternal Behavior on Children s Pain Experiences: An Experimental Analysis. JPP 2002, 27: Axelin A, Salantera S., Lehtonen L. Facilitated tucking by parents in pain management of preterm infantsa randomized crossover trial. Early Human Development 2006, 82: He H.G., Vehvilainen Julkunen K., Polkki T., Pietila A.M. Chinese parents perception of support received and recommendations regarding children s postoperative pain management. IJNS 2010, 16: Simons J., Roberson E. Poor communication and knowledge deficits: obstacles to effective management of children s postoperative pain. JAN 2002, 40: Simons J., Franck L., Roberson E. Parent involvement in children s pain care: views of parents and nurses. JAN 2001, 36: He H.G., Polkki T., Pietila A.M., Vehvilainen Julkunen K. A survey of Chinese nurses guidance to parents in children s postoperative pain relief. JCN 2005, 14: Polkki T. Nurses perceptions of parental guidance in pediatric surgical pain relief. IJNS 2002, 39: He H.G., Jahja R., Sinnappan R., Kim Ang E.N., Tat Leang Lee, Chan M.F., Vehvilainen Julkunen K. Singaporean nurses provision of guidance to parents on non-pharmacological postoperative pain-relief methods: An educational intervention study. Nursing & Health Sciences 2011, 13: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Τόμος 52, Τεύχος 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2013

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η Διερεύνηση των Επιδράσεων που Επιφέρει ο Βελονισμός στους Καρκινοπαθείς Ευάγγελος Μπέρος Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ 2008, 47(3):367 373 H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά Ανθή Χρυσοστόμου Νοσηλεύτρια ΠΕ, ΜSc, Kέντρο Ελέγχου και Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ Πηπρηαθή εξγαζία ΣΟ ΑΓΥΟ ΠΟΤ ΒΙΧΝΟΤΝ ΓΟΝΔΙ ΣΗΝ ΦΡΟΝΣΙΓΑ ΑΤΣΙΣΙΚΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ 2-18 ΔΣΧΝ Φξεηδεξίθε Νενθιένπο Λεκεζόο, 2014 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΟΥ ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΩΡΕΑ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΝΕΚΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Σωτήρης Φοινίρης Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 12-19

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Εισήγηση στο 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας (Μάιος, 2009) Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Μπετίνα Ντάβου, Πανεπιστήμιο Αθηνών Κατερίνα Σπετσιώτου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της οικογένειας στη φροντίδα του αρρώστου στο νοσοκομείο

Η συμβολή της οικογένειας στη φροντίδα του αρρώστου στο νοσοκομείο Τόμος 9 ος, Τεύχος 1 ο, Ιανουάριος - Μάρτιος 2010 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Η συμβολή της οικογένειας στη φροντίδα του αρρώστου στο νοσοκομείο Παναγιώτα Μπέλλου-Μυλωνά 1, Γεωργία Κ. Γερογιάννη 2 1. Καθηγήτρια Νοσηλευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Πώς αλλάζει η σεξουαλική ζωή και η αυτοεικόνα της γυναίκας μετά από μαστεκτομή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Πώς αλλάζει η σεξουαλική ζωή και η αυτοεικόνα της γυναίκας μετά από μαστεκτομή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Πώς αλλάζει η σεξουαλική ζωή και η αυτοεικόνα της γυναίκας μετά από μαστεκτομή. Μαριλένα Παναγή Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΑΥΤΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Γαβριέλα Νικολάου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους.

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν αποδειχθεί οτι θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΗΓ4691Ο3-Ζ7Δ. Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ

ΑΔΑ: ΒΙΗΓ4691Ο3-Ζ7Δ. Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 Ταχ. Διεύθυνση Ταχ. Θυρίδα Πληροφορίες Τηλέφωνα Fax :Εσταυρωμένος -71004 : 1939 : Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

þÿä  ÇÁ à  ±»º Ì». þÿžµ½ ÆÎ½Ä Â, ±½±³¹ÎÄ Â Neapolis University þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

þÿä  ÇÁ à  ±»º Ì». þÿžµ½ ÆÎ½Ä Â, ±½±³¹ÎÄ Â Neapolis University þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿÿ ÁÌ» Â Ä Å ½ ûµÅÄ ÃÄ ½ þÿä  ÇÁ à  ±»º Ì». þÿžµ½ ÆÎ½Ä Â, ±½±³¹ÎÄ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.- Λέκτορας Συναισθηματική Νοημοσύνη - Μια μορφή κοινωνικής νοημοσύνης, η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ Φαίδρα Σταυρινίδου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση Καδδά Όλγα 1, Αργυρίου Γιώργος 2

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη παρέμβαση σε παιδιά με διαταραχές όρασης και πρόσθετες αναπηρίες στην Ελλάδα

Η πρώιμη παρέμβαση σε παιδιά με διαταραχές όρασης και πρόσθετες αναπηρίες στην Ελλάδα Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 71 Η πρώιμη παρέμβαση σε παιδιά με διαταραχές όρασης και πρόσθετες αναπηρίες στην Ελλάδα Κ. Νεοφωτίστου, Ε. Φωτιάδου Εργαστήριο Αναπτυξιακής Ιατρικής και Ειδικής Αγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λοχαγός, Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας M.Sc Πληροφορική Υγεία Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Βασίλειος Ραφτόπουλος ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΘΑΝΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥ STRESS ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΗΝΑ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥ STRESS ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ (2014),ΤΟΜΟΣ 1,ΤΕΥΧΟΣ 2 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥ STRESS ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών.

Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών. Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών. Καλογεράκη Ελένη Βιβλιοθήκη Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός», Msc Inf Scienc, Κοινωνιολόγος, Βιβλιοθηκονόμoς, Σαρανταπόρου 8, Άνω Ηλιούπολη

Διαβάστε περισσότερα

þÿ¹º±½ À Ã Â Ä Å ½ ûµÅĹº þÿàá ÃÉÀ¹º Í Ä Å µ½¹º Í þÿ à º ¼µ Å Æ Å

þÿ¹º±½ À Ã Â Ä Å ½ ûµÅĹº þÿàá ÃÉÀ¹º Í Ä Å µ½¹º Í þÿ à º ¼µ Å Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2014 þÿ ¹µÁµÍ½ Ã Ä Å µà±³³µ»¼±ä¹º þÿãäáµâ º±¹ Ä Â µà±³³µ»¼±ä¹º  þÿ¹º±½

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής ηµήτριος Γ. Πύρρος, MD, EMDM /ντης Ιατρικών Υπηρεσιών, ΚΥ ΕΚΑΒ President-elect, elect, WADEM Ορισµοί Υπάρχουν τουλάχιστον 50 ορισµοί για

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκό στυλ διαπαιδαγώγησης και επιδόσεις μαθητών σχολικής ηλικίας: θεωρητικές και πρακτικές όψεις

Γονεϊκό στυλ διαπαιδαγώγησης και επιδόσεις μαθητών σχολικής ηλικίας: θεωρητικές και πρακτικές όψεις Γονεϊκό στυλ διαπαιδαγώγησης και επιδόσεις μαθητών σχολικής ηλικίας: θεωρητικές και πρακτικές όψεις Περίληψη Πέκης Αναστάσιος Νηπιαγωγός, Μ.Α. στις Επιστήμες της Αγωγής Η οικογένεια, χωρίς καμία αμφιβολία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο. Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: «Χρήση ψυχοτρόπων ουσιών από μαθητές Α Λυκείου της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Νομού Ηρακλείου και ο ρόλος του Κοινωνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Ονοματεπώνυμο: Φανή Φιλίππου Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Παρασκευάς Αργουσλίδης Δεκέμβριος 2012 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα