ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Διαπανεπιστηµιακό Διατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Διδακτική της Χηµείας και Νέες Εκπαιδευτικές Τεχνολογίες (ΔιΧηΝΕΤ) Χηµεία και Καθηµερινή Ζωή ΤΟ ΥΠΕΡΘΕΡΜΟ ΝΕΡΟ Επιβλέποντες Καθηγητές Α.Ι. Μαρούλης Κ. Χατζηαντωνίου Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Μπακαλίδου Αντωνία Θεσσαλονίκη, Μάρτιος 2010 i

2 i

3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε το ακαδηµαϊκό έτος , στα πλαίσια του µαθήµατος «Χηµεία και καθηµερινή ζωή- Η πράσινη προσέγγιση» του Διαπανεπιστηµιακού Διατµηµατικού Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών Διδακτικής της Χηµείας και Νέων Εκπαιδευτικών Τεχνολογιών (ΔιΧηΝΕΤ). Η εργασία ήταν µια ενδιαφέρουσα και πολύτιµη εµπειρία και αποτέλεσε την αρχή να γνωρίσω έναν τοµέα της Χηµείας, την Πράσινη και Βιώσιµη Χηµεία που αποτελεί τη Χηµεία του Παρόντος και του Μέλλοντος. Θα ήθελα να ευχαριστήσω την κ. Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη για την συνεχή και ουσιαστική καθοδήγηση κατά την εκπόνηση της εργασίας. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένειά µου για την υποµονή που έδειξαν και την κατανόηση µε την οποία αντιµετώπισε τις προσπάθειές µου για την ολοκλήρωση της εργασίας. ii

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία που ακολουθεί παρουσιάζει µια µελέτη για το υπέρθερµο νερό, δηλαδή νερό που βρίσκεται σε θ ερµοκρασία µεγαλύτερη από 374 o C και πίεση 218 atm. Τ ο υπέρθερµο νερό βρίσκεται στην υπερκρίσιµη κατάσταση, όπου η υγρή και η αέρια φάση του νερού συγχωνεύονται σε µια ενιαία υγρή φάση, µε ιδιότητες ανάλογες τόσο των αερίων, όσο και των υγρών. Η µεγάλη ικανότητα διάλυσης των οργανικών ενώσεων, καθιστά το υπέρθερµο νερό ως πρώτη επιλογή σε δράσεις που επιζητείται µία πιο «πράσινη» προσέγγιση. Έτσι χρησιµοποιείται σε διεργασίες καθαρισµού ρυπασµένων εδαφών, εκχύλισης θρεπτικών συστατικών και αιθέριων ελαίων καθώς και διαχείρισης αποβλήτων. Γενικότερα αντικαθιστά τους κλασικούς οργανικούς διαλύτες σε διάφορες χηµικές δράσεις µε σκοπό την αποφυγή της τοξική δράσης τους και τη βιοσυσσώρευσή τους, παρέχοντας έτσι µία εναλλακτική λύση, περιβαλλοντικά φιλική αλλά εξίσου οικονοµική και αποτελεσµατική λύση.. iii

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Εισαγωγή 1.1 Εισαγωγή στην πράσινη χηµεία Διαλύτες Υπερκρίσιµα υγρά.3 2 Το υπέρθερµο νερό Ιδιότητες Δράση Διαλυτική ικανότητα του υπέρθερµου νερού Οργανικές ενώσεις Άλατα Αέρια Εφαρµογές Εκχύλιση Χρωµατογραφία Χηµικές αντιδράσεις Εµποτισµός-Βαφή Σχηµατισµός νάνο και µίκρο σωµατιδίων Αεριοποίηση βιοµάζας Οξείδωση Διάσπαση πολυµερών.32 iv

6 4 Παράρτηµα 4.1 Αριθµός Prandtl Βιοµάζα Διηλεκτρική Σταθερά-Σχετική Διαπερατότητα Δίκτυο δεσµών υδρογόνου Ελαστικά απόβλητα Ενθαλπία διάχυσης Κατεχίνες Κορίανδρος Κύµινο Μαννιτόλη Πράσινο τσάι Ρίγανη Σωµατίδια νάνο Σωµατίδια µίκρο Υποκρίσιµο νερό COD Inconel Hastelloy C Rosa canina TOC Thymbra spicata Zataria multiflora Boiss Βιβλιογραφία...44 v

7 1. Εισαγωγή

8 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΠΡΑΣΙΝΗ ΧΗΜΕΙΑ Η ανάπτυξη της επιστήµης της χηµείας και η εφαρµογή της στη βιοµηχανία παραγωγής προϊόντων καθηµερινής χρήσεως έχει συνεισφέρει σηµαντικά στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των ανθρώπων. Παρά τον καθοριστικό της αυτό ρόλο η ίδια η χηµική βιοµηχανία και τα πετροχηµικά προϊόντα θεωρούνται σε µεγάλο βαθµό υπεύθυνα για τη διαρκή υποβάθµιση του περιβάλλοντος. Η συσσώρευση πληθώρας προβληµάτων όπως η κατασπατάληση των πρώτων υλών, ο τεράστιος όγκος των χηµικών αποβλήτων µε αρνητικές συνέπειες τόσο για την υγεία του ανθρώπου, όσο και για το περιβάλλον καθώς και ο ορατός κίνδυνος η κατάσταση να µην είναι πια αναστρέψιµη, οδήγησαν στη λήψη αποφάσεων και µέτρων. Λύση στα παραπάνω προβλήµατα πρέπει να µπορεί να δώσει η ίδια η Χηµεία. Είναι ευθύνη και υποχρέωση όλων των χηµικών που απασχολούνται στην έρευνα, στην εκπαίδευση και στην Βιο µηχανία να αναλάβουν πρωταγωνιστικό ρόλο για την επίλυση των προβληµάτων. Αυτό ξεκίνησε µε την εµφάνιση και την ανάπτυξη της Πράσινης και Βιώσιµης Χηµείας (Paul Anastas, 1990). Η Πράσινη Χηµεία [1] (Green Chemistry) είναι µία άλλη αντίληψη της Χηµείας, ένας διαφορετικός τρόπος σκέψης, µε βασικό στόχο την πρόληψη της ρύπανσης του περιβάλλοντος και την προστασία της υγείας του ανθρώπου. Δεν αποτελεί καινούριο, ανεξάρτητο τοµέα της Χηµείας, αλλά συγκεντρώνει όλη τη γνώση από διαφόρους τοµείς της Χηµείας (Υπερµοριακή Χηµεία, Κβαντική Χηµεία, Νανοχηµεία, Ηχοχηµεία, Φωτοχηµεία κ.α.) όλα τα εργαλεία, τεχνικές και τεχνολογίες που µπορούν να βοηθήσουν τους χηµικούς να αναπτύξουν φιλικότερα προς το περιβάλλον προϊόντα και διεργασίες. Εµφανίστηκε δυναµικά στον επιστηµονικό χώρο στις αρχές της τελευταίας δεκαετίας του 20ου αιώνα. Ονοµάζεται και Βιώσιµη Χηµεία (Sustainable Chemistry) έχει όµως επικρατήσει ο όρος Πράσινη Χηµεία, που εµφανίστηκε για πρώτη φορά το 1990 από τον Paul Anastas που έδωσεκτονππαρακάτωλορισµό.[1]: «Πράσινη Χηµεία είναι η χρησιµοποίηση ενός συνόλου αρχών µε την εφαρµογή των οποίων µειώνεται ή εξαλείφεται η χρήση ή η δηµιουργία επικινδύνων ουσιών στις διεργασίες σχεδιασµού, παραγωγής και εφαρµογής των χηµικών προϊόντων» Οι στόχοι της Πράσινης Χηµείας είναι η µείωση επικίνδυνων ουσιών που σχετίζονται µε προϊόντα και διεργασίες που είναι απαραίτητα όχι µόνο για την διατήρηση της ποιότητας ζωής που έχει πετύχει η κοινωνία µέσω της χηµείας αλλά να προωθήσει περαιτέρω τα τεχνολογικά επιτεύγµατα της χηµείας κατά τρόπο βιώσιµο. Η Πράσινη Χηµεία χρησιµοποιεί τα εργαλεία της Χηµείας, περιλαµβάνει όλους τους τοµείς της Χηµείας και µπορεί να χαρακτηριστεί ως Χηµεία που προλαµβάνει τη ρύπανση, Χηµεία που σέβεται την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον. Ως αποτέλεσµα έ χει αναπτυχθεί έντονο ενδιαφέρον για τη σύνθεση υλικών από ανανεώσιµες πρώτες ύλες οι οποίες σήµερα θεωρούνται ότι µπορούν να παρέχουν µια ασφαλή λύση για την αναβάθµιση της ζωής του ανθρώπου και την µείωση της ρύπανσης του πλανήτη. Στις µέρες µας βιοµάζα προερχόµενη τόσο από το χερσαίο, όσο και από το υδάτινο περιβάλλον, χρησιµοποιείται για τη βιοµηχανική παραγωγή υλικών. Τέτοια π ροϊόντα είναι ήδη διαθέσιµα στην αγορά µε το χαρακτηριστικό πρόθεµα «βίο» ή «πράσινα». 1

9 Στο κλάδο των διαλυτών οι επιστήµονες έχουν αναπτύξει µηχανισµούς αντιδράσεων που είτε η χρήση διαλυτών δεν είναι αναγκαία, είτε µπορούν να πραγµατοποιηθούν µε εναλλακτικούς τρόπους, όπως για παράδειγµα µε ιοντικά υγρά, διαλυτών που προέρχονται από τη βιοµάζα, είτε µε υπερκρίσιµα υγρά, όπως το νερό και το διοξείδιο του άνθρακα. Παρόλο που τέτοιοι διαλύτες δεν εκπέµπουν τοξικές ουσίες στην ατµόσφαιρα και είναι βιοαποικοδοµήσιµοι, η ευρεία χρήση τους θα είναι εφικτή µόνο αν γίνουν ανταγωνιστικοί έναντι των ανάλογων πετροχηµικών προϊόντων τόσο από άποψη κόστους, όσο και ανταγωνιστικότητας. 1.2 ΔΙΑΛΥΤΕΣ Στη σύγχρονη εποχή η εκτεταµένη χρήση διαλυτών έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο ζωής µας, αφού οι διαλύτες χρησιµοποιούνται ευρέως στη παρασκευή συγκολλητικών ουσιών, στις βαφές, στις επικαλύψεις, στη φαρµακευτική, στην τυπογραφία, στην κατασκευή ηµιαγωγών, στον καθαρισµό µετάλλων, στην παραγωγή φυτοφαρµάκων, σε εργαστηριακές συνθέσεις και σε πολλές άλλες εφαρµογές. Στην Ευρώπη, η βιοµηχανία παραγωγής διαλυτών απασχολεί πάνω από εργαζοµένους, ενώ οι διαλύτες χρησιµοποιούνται πάνω από ένα εκατοµµύριο εταιρείες µε ποικιλία δραστηριοτήτων. Παρά την ευρεία εφαρµογή τους οι πετροχηµικοί διαλύτες συνδέονται µε θέµατα οικονοµικά, περιβαλλοντικά, υγιεινής και ασφάλειας, αφού οι διαλύτες συνεισφέρουν στην εκποµπή των πτητικών οργανικών ενώσεων (VOC s-volatile organic compounds). Η βλαβερή τους επίπτωση οφείλεται ότι εκπέµπουν ατµούς και εξατµίζονται ακόµα και σε θερµοκρασία δωµατίου, ενώ κάποιοι αναδύουν ισχυρή µυρωδιά. Επιπλέον είναι δύσκολο να τους ανακυκλώσουµε όλους καθώς δισεκατοµµύρια αποβλήτων αποβάλλονται στο περιβάλλον ετησίως είτε ως υγρά απόβλητα, είτε ως εκποµπές πτητικών αερίων. Αναπόφευκτα οι διαλύτες αυτοί µολύνουν τον αέρα, το νερό και το έδαφος. Η ευρωπαϊκή βιοµηχανία διαλυτών δαπανά ετησίως 20 εκατοµµύρια ευρώ ακολουθώντας αυστηρούς κανόνες υγιεινής και ασφάλειας εργαζοµένων και προστασίας του περιβάλλοντος. Είναι ευνόητο ότι η εξεύρεση εναλλακτικών λύσεων για περιορισµό ή αντικατάσταση της χρήσης των πετροχηµικών διαλυτών, θα δώσει µια οικολογικά αποδεκτή λύση που ταυτόχρονα θα ευνοήσει οικονοµικά τις βιοµηχανίες. Αν και το νερό είναι ο πιο άφθονος, φυσικός, µη τοξικός διαλύτης στη γη, πολλές ουσίες διαλύονται µόνο σε ισχυρούς διαλύτες που είναι οργανικής φύσης και µπορούν να ταξινοµηθούν σε τρεις κατηγορίες ανάλογα µε τη δοµή τους. [2] Οξυγονούχοι διαλύτες: αλκοόλες, αιθέρες, γλυκόλες, κετόνες, αλδεϋδες Υδρογονούχοι διαλύτες: αρωµατικοί και αλειφατικοί υδρογονάνθρακες. Aλογονούχοι διαλύτες: αλογονούχοι υδρογονάνθρακες Οι εναλλακτικές λύσεις που είναι σήµερα διαθέσιµες αφορούν σε διαδικασίες χωρίς διαλύτες, ή στην πιο αποτελεσµατική ανακύκλωση των ήδη υπαρχόντων διαλυτών, ή στην αντικατάστασή τους µε άλλους λιγότερο τοξικούς, τους λεγόµενους «πράσινους» διαλύτες. Οι «πράσινοι» διαλύτες που χρησιµοποιούνται σήµερα είναι οι διαλύτες από βιοµάζα, τα ιονικά υγρά και τα υπερκρίσιµα υγρά όπως το υπέρθερµο νερό που θα αναπτύξουµε σε αυτήν την εργασία. P

10 1.3 ΥΠΕΡΚΡΙΣΙΜΑ ΥΓΡΑ Η IUPAC ορίζει ως υπερκρίσιµο κάθε στοιχείο, ουσία, ή µίγµα που έχει θερµανθεί πάνω από τη κρίσιµη του θερµοκρασία T c και έχει ασκηθεί πίεση µεγαλύτερη από τη κρίσιµη του πίεση P c.το σηµείο που αντιστοιχεί στις τιµές των T c και P c ονοµάζεται κρίσιµο σηµείο και πέρα από αυτό η ουσία δε µπορεί να υγροποιηθεί µε την αύξηση της πίεσης, αλλά ούτε να εξατµιστεί µε την αύξηση της θερµοκρασίας. Συνεπώς ένα υπερκρίσιµο υγρό υπάρχει σε µία µόνο φάση. Επιπλέον η πίεση πρέπει να είναι µικρότερη από τη πίεση που απαιτείται για να στερεοποιηθεί το υπερκρίσιµο υγρό, επειδή η στερεά φάση µπορεί να υπάρχει πέραν του κρίσιµου σηµείου σε πολύ υψηλές πιέσεις. Στο διάγραµµα των φάσεων µιας ουσίας, µπορούµε να δούµε τις αντίστοιχες περιοχές όπου η ουσία υπάρχει σε υγρή, σε αέρια και σε στερεή κατάσταση. Στο τριπλό σηµείο t c συνυπάρχουν οι τρεις φάσεις. Καθώς αυξάνεται η θερµοκρασία, φθάνουµε στο κρίσιµο σηµείο. Κάτω από το κρίσιµο σηµείο η υγρή και αέρια φάση συνυπάρχουν, ενώ πάνω απ αυτό το σηµείο η ουσία υπάρχει µόνο σε µία ενιαία φάση µε χαρακτηριστικά τόσο υγρού όσο και αερίου. Εικόνα 1. Το διάγραµµα φάσεων µιας ουσίας. Δεξιά: Η διακύµανση στη πυκνότητα του νερού στην περιοχή που γειτνιάζει µε το κρίσιµο σηµείο. Διαπιστώνουµε ότι κοντά στο κρίσιµο σηµείο µικρές µεταβολές στην πίεση ή θερµοκρασία οδηγούν σε µεγάλες αλλαγές στην πυκνότητα, επιτρέποντας έτσι αλλαγές στις ιδιότητες ενός του υπερκρίσιµου υγρού. Κατά αυτόν τον τρόπο οι ιδιότητες τους µπορούν να ρυθµιστούν ανάλογα µε τις απαιτήσεις της κάθε διεργασίας και τα υπερκρίσιµα υγρά έχουν πολλές εφαρµογές σε εργαστηριακό και βιοµηχανικό επίπεδο. [3] Παρακάτω δίνεται µία σχηµατική αναπαράσταση των φάσεων του υπερκρίσιµου υγρού µε την αύξηση της θερµοκρασίας καθώς και η πραγµατική τους απεικόνιση. r

11 Σχήµα 1. Αναπαράσταση των φάσεων ενός υπερκρίσιµου υγρού. Εικόνα 2. Η αλλαγή της φύσης του υπερκρίσιµου υγρού καθώς πλησιάζει στο κρίσιµο σηµείο και η εξαφάνιση του µηνίσκου. Αριστερή φωτογραφία: Βλέπουµε τις δύο ξεχωριστές φάσεις ενός υπερκρίσιµου υγρού. Ο µηνίσκος διακρίνεται πολύ εύκολα. Μεσαία φωτογραφία: Η θερµοκρασία έχει αυξηθεί και ο µηνίσκος αρχίζει να χάνεται. Δεξιά φωτογραφία: Πλησιάζουµε τη κρίσιµη θερµοκρασία και πίεση και οι δυο διακριτές φάσεις του υγρού και του αερίου δεν υπάρχουν πια, αλλά µία ο µογενή φάση που καλείται υπερκρίσιµο υγρό. Επιπλέον ο µηνίσκος έχει εξαφανιστεί. Το υπέρθερµο νερό υπήρχε στο στερεό φλοιό της γης για πολλά χρόνια και η παρουσία του δεν ανακαλύφθηκε µέχρι το Το 1822, ο βαρόνος Charles Cagniard de la Tour ανακάλυψε το κρίσιµο σηµείο µιας ουσίας µε τα διάσηµα πειράµατα µε το κανόνι-βαρέλι. Ακούγοντας τις ασυνέχειες στον ήχο µιας κυλιόµενης µπάλας από πυρόλιθο σε σφραγισµένο κανόνι γεµάτο µε υγρά σε διάφορες θερµοκρασίες, οδηγήθηκε στη κρίσιµη θερµοκρασία. Πάνω από αυτή τη θερµοκρασία, οι πυκνότητες της υγρής και της αέριας φάσης γίνονται ίσες και δεν υπάρχει διάκριση µεταξύ των δύο φάσεων, µε αποτέλεσµα να έχουµε µία ενιαία υπερκρίσιµη υγρή φάση. Κι άλλοι µελετητές συνέχισαν το έργο του για τη φύση της υπερκρίσιµης κατάστασης, µεταξύ των οποίων ο Michael Faraday και τον Thomas Andrews. Ο Andrews εισήγαγε τον όρο «κρίσιµο σηµείο». Οι Hannay και Hogarth έκαναν συστηµατικές µελέτες στη διαλυτότητα των υπερκρίσιµων υγρών το Σήµερα υπάρχει µεγάλη βιβλιογραφία και έχει αναπτυχθεί ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα υπερκρίσιµα υγρά εναλλακτικοί διαλύτες. [4] Στον παρακάτω πίνακα αποδεικνύεται η ιδιαίτερη κατάσταση των υπερκρίσιµων υγρών αφού οι τιµές των ιδιοτήτων τους κυµαίνονται µεταξύ των τιµών των υγρών και αερίων. 4

12 Πίνακας 1. Σύγκριση των ιδιοτήτων των αερίων, υγρών και υπερκρίσιµων υγρών. [5] Πυκνότητα (kg/ m 3 ) Ιξώδες (µpa x s) Ικανότητα διάχυσης (mm 2 /s) Αέρια Υπερκρίσιµα ,01-0,1 Υγρά ,001 Τα υπερκρίσιµα υγρά έχουν διαλυτικές ιδιότητες ανάλογες των οργανικών διαλυτών, αλλά µε χαµηλότερο ιξώδες και επιφανειακή τάση και υψηλότερη δυνατότητα διάχυσης. Αποτελούν το ιδανικό µέσο για µεταφορά µάζας επειδή οι συντελεστές διάχυσης των διαλυµένων ουσιών είναι µεγαλύτεροι στα υπερκρίσιµα διαλύµατα σε σύγκριση µε τα υγρά. Η διαλυτική τους ικανότητα µπορεί να τροποποιηθεί µε αυξοµειώσεις της πίεσης ή της θερµοκρασίας αλλά και µε την προσθήκη κατάλληλων ουσιών. T, P πυκνότητα Διηλεκτρική σταθερά ιξώδες Διαλυτική ικανότητα Ικανότητα διάχυσης Σχήµα 2. Βασικές ιδιότητες των υπερκρίσιµων υγρών και οι σχέσεις µεταξύ τους Τα υπερκρίσιµα υγρά έχουν πολλές εφαρµογές ως διαλύτες για περιβαλλοντικούς και οικονοµικούς λόγους σε σχέση µε τους συµβατικούς διαλύτες. Παρακάτω δίνονται ορισµένες ενώσεις που µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως υπερκρίσιµοι διαλύτες. Κύριοι εκπρόσωποι υπερκρίσιµων υγρών ως διαλύτες είναι το υπερκρίσιµο διοξείδιο του άνθρακα και το υπερκρίσιµο νερό. n

13 Πίνακας 2. Χηµικές ενώσεις χρήσιµες ως υπερκρίσιµα υγρά και οι κρίσιµες παράµετροι τους. Ουσίες Κρίσιµη Θερµοκρασία T c / K Κρίσιµη Πίεση P c /bar Νερό Δι Διοξείδιο του άνθρακα Αιθάνιο Αιθένιο Προπάνιο Προπένιο Ξένο Αµµωνία n-εξάνιο 507,5 30,3 n-πεντάνιο 469,6 33,7 Μεθανόλη 512,5 80,8 Αιθανόλη ,8 6

14 2. Το υπέρθερµο νερό 7

15 2. ΥΠΕΡΘΕΡΜΟ ΝΕΡΟ Όταν η θερµοκρασία του νερού φθάσει και ξεπεράσει µια συγκεκριµένη τιµή που αντιστοιχεί στη κρίσιµη θερµοκρασία (T c = 374 o C) και η πίεσή του αντιστοιχεί στη τιµή της κρίσιµης πίεσης (P c = 218 atm) τότε θεωρείται υπερκρίσιµο ή υπέρθερµο νερό. Η υγρή και η αέρια φάση συγχωνεύονται σε µια οµογενή υγρή φάση µε ιδιότητες αερίου και υγρού µαζί. Σχήµα 3. Το διάγραµµα φάσης του υπέρθερµου νερού Δεδοµένου ότι το νερό γίνεται υπέρθερµο σε ακραίες θερµοκρασίες ή πιέσεις, είναι δύσκολο να µεταβεί από µόνο του σε αυτήν την κατάσταση. Εν τούτοις υπέρθερµο νερό βρέθηκε από γερµανούς ωκεανογράφους στο βόριο άκρο της µέσο-ατλαντικής κορυφογραµµής. Αναβλύζει από πηγές που βρίσκονται πάνω από θύλακες µε µάγµα και η θερµοκρασία του φθάνει σους 467 o C. Έτσι, όταν συνδυάζονται η θερµότητα από το µάγµα και οι µεγάλες υποθαλάσσιες ατµοσφαιρικές πιέσεις, ενώνεται η υγρή και η αέρια φάση και παίρνουµε µία ενιαία φάση, το υπέρθερµο νερό. [6]. Εικόνα 3. Η παρουσία υπέρθερµου νερού στους ωκεανούς 8

16 Η ύπαρξη υπέρθερµου νερού στη φύση έχει διαπιστωθεί επίσης σε υποθαλάσσια ηφαίστεια. Τα υποθαλάσσια ηφαίστεια βρίσκονται σε τόσο µεγάλα βάθη στους ωκεανούς που η τεράστια πίεση από το βάρος του νερού από πάνω τους εµποδίζει την εκρηκτική απελευθέρωση ατµού και αερίων. Έτσι προκαλείται υπερθέρµανση του νερού, δηµιουργώντας υδροθερµικά πεδία. Το νερό µετατρέπεται σε υπερκρίσιµο υγρό καθώς η πίεση σε αυτό το βάθος, που είναι µεγαλύτερο από 3 km, είναι πάνω από 300 atm, δηλαδή πολύ πιο πάνω από την απαιτούµενη τιµή των 218 atm. Εικόνα 4. Ένα υποθαλάσσιο ηφαίστειο Συναντάται στη βιβλιογραφία και µε τον όρο υπερκρίσιµο νερό (supercritical water-scw). Οι όροι σχεδόν κρίσιµο (near critical) και υποκρίσιµο νερό (subcritical water) αναφέρονται σε υγρό νερό υπό πίεση σε θερµοκρασία µεταξύ 100 o C και 374 o C για να περιγράψουν την κατάσταση κάτω από το κρίσιµο σηµείο και έχουν ιδιότητες που µοιάζουν προς τις ιδιότητες του υπερκρίσιµου νερού. Κανένας από τους όρους δεν έχει ακριβώς αποσαφηνιστεί. Αντίθετα ο όρος «ζεστό νερό υπό πίεση» (pressurized hot water- PHW) χρησιµοποιείται για να περιγράψει νερό σε θερµοκρασίες µεγαλύτερες των 100 o C αλλά µικρότερες των 374,1 o C. [4] Εικόνα 5. Η προσοµοίωση των µορίων του υπέρθερµου νερού (

17 Στην εικόνα 5 βλέπουµε µία δυναµική προσοµοίωση µορίων του υπέρθερµου νερού σε θερµοκρασία 573 K και πυκνότητα των 0,72g/ cm 3. Οι πράσινες σφαίρες αντιπροσωπεύουν τα άτοµα οξυγόνου, και τα ασηµένια στίγµατα εκπροσωπούν τα άτοµα υδρογόνου. Στη µεγέθυνση διακρίνουµε ένα βέλος που συνδέει τα µόρια του νερού Α και Β, καθώς και ότι τα άτοµα υδρογόνου στο µόριο Β είναι µακριά από το µόριο Α, ενώ το ένα άτοµο υδρογόνου από το µόριο Α είναι στραµµένο προς το Β. Η γεωµετρική συµφωνία µεταξύ ζευγών των µορίων του νερού ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου κ αι έχει µια πολύ σηµαντική επίδραση στις ιδιότητες του νερού. Οι ιδιότητες του υπέρθερµου νερού αποδίδονται στην αλλαγή που συµβαίνει στους ισχυρούς δεσµούς υδρογόνου του µορίου του νερού. Πέρα της κρίσιµης θερµοκρασίας σπάζουν οι εκτεταµένοι δεσµοί υδρογόνου αλλάζοντας τις ιδιότητες περισσότερο από ότι αναµένεται. Εικόνα 6. Η µοριακή αναπαράσταση του νερού Στην αναπαράσταση του µορίου του νερού, διακρίνονται οι τοπικές συσπειρώσεις του, οι οποίες προκαλούν µία ανοµοιογένεια στην πυκνότητα του µορίου. 2.1 ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΥΠΕΡΘΕΡΜΟΥ ΝΕΡΟΥ Καθώς θερµαίνεται το νερό, τα µόριά του αποκτούν θερµική ενέργεια και ξεπερνούν το δίκτυο των δεσµών υδρογόνου (παράρτηµα σελ.37) που υπάρχει στην κανονική υγρή κατάσταση. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα κάποιες ιδιότητές του να µεταβάλλονται µε τη θερµοκρασία περισσότερο από ότι αναµένεται. Καθώς το κρίσιµο σηµείο προσεγγίζεται, κάποιες ιδιότητες υφίστανται ταχύτατες αλλαγές και ιδιαίτερα κατά µήκος της γραµµής κορεσµού όπου το υγρό βρίσκεται σε ισορροπία µε τους ατµούς του (δες σχήµα 4 ). 10

18 v i 2 ρ v v3 1 nι Α r Σχήµα 4. Η µεταβολή των τιµών των ιδιοτήτων του υπέρθερµου νερού µε τη θερµοκρασία Η επιφανειακή τάση (γ) είναι η έλξη των µορίων v v i v στην επιφάνεια v του 5 διαλύµατος. Το υπέρθερµο νερό έχει επιφανειακή τάση µηδέν, όπως φαίνεται στο σχήµα 5. Σχήµα 5. Η µεταβολή της επιφανειακής τάσης του νερού µε τη θερµοκρασία Το ιξώδες (n) είναι η ιδιότητα των υγρών να αντιστέκονται στην αλλαγή της µορφής τους. πχ. είναι ένα είδος εσωτερικής τριβής. Σε σταθερή θερµοκρασία, το ιξώδες αυξάνεται µε τη πίεση. [4] Το ιξώδες του υπέρθερµου νερού κυµαίνεται µεταξύ υγρών και αερίων και αυτό επιτρέπει να ςς

19 εµφανιστούν οι επιθυµητές ιδιότητες µεταφοράς φάσης. [7] Με την αύξηση της θερµοκρασίας το ιξώδες µειώνεται. Η ικανότητα διάχυσης µειώνεται µε την αύξηση της πίεσης και αυξάνεται µε την αύξηση της θερµοκρασίας, ειδικά στη περιοχή κοντά στο κρίσιµο σηµείο. Η διάσταση του υπέρθερµου νερού αυξάνεται µε την αύξηση της θερµοκρασίας. Η σταθερά διάστασης του νερού K w είναι περίπου 3 τάξεις µεγέθους µεγαλύτερη όσο πλησιάζουµε στο κρίσιµο σηµείο του νερού σε σύγκριση µε τις κανονικές συνθήκες θερµοκρασίας και πίεσης. Συνεπώς στο κρίσιµο σηµείο µπορούν να επιτευχθούν πολύ εύκολα υψηλές συγκεντρώσεις H + και OH -. Έτσι πολλές όξινα καταλυόµενες αντιδράσεις µπορούν να λάβουν χώρα απουσία οξέος. Σχήµα 6. Η αλλαγή της ικανότητας διάστασης του νερού σε διαφορετικές πιέσεις και θερµοκρασίες Η ειδική θερµοχωρητικότητα σε σταθερή πίεση αυξάνεται µε την αύξηση της θερµοκρασίας από 4,187 kj/kg (25 o C) στα 8,138 kj/kg (350 o C) Η διηλεκτρική σταθερά-σχετική διαπερατότητα είναι ένα καλό µέτρο σύγκρισης της αλληλεπίδρασης διαλύτη-διαλυµένης ουσίας και µπορεί να συσχετιστεί µε τη πολικότητα: Η υψηλή τιµή σχετικής διαπερατότητας ευνοεί τη διάλυση ιονικών ενώσεων και µεγάλης πολικότητας. Η χαµηλή τιµή σχετικής διαπερατότητας διευκολύνει τη διάλυση ενώσεων χαµηλής πολικότητας. [4] Η διηλεκτρική σταθερά αυξάνεται µε την αύξηση της πυκνότητας. Η σχέση µεταξύ διηλεκτρικής σταθεράς και πυκνότητας φαίνεται παρακάτω. ςp

20 Σχήµα7. Επίδραση της διηλεκτρικής σταθεράς του νερού στην πυκνότητά του Στην υπερκρίσιµη κατάσταση, οι τιµές της διηλεκτρικής σταθεράς κυµαίνονται µεταξύ Αυτό αντιστοιχεί στις διηλεκτρικές ιδιότητες των πολικών οργανικών υγρών, υπό κανονικές συνθήκες. Αυτή η ιδιότητα εξηγεί εν µέρει την ικανότητα του υπέρθερµου νερού να διαλύσει µη πολικές οργανικές ενώσεις. Σε θερµοκρασία δωµατίου η διηλεκτρική σταθερά του νερού είναι υψηλή περίπου 80. Όµως µε την αύξηση της θερµοκρασίας η διηλεκτρική σταθερά µειώνεται αισθητά κάνοντας τις οργανικές- µη πολικές ενώσεις διαλυτές και τις ανόργανες ενώσεις αδιάλυτες στο νερό. Όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήµα στους 0 ο C η διηλεκτρική σταθερά είναι 80 λόγω του υψηλού βαθµού σύνδεσης του υγρού. Στους 210 ο C η διηλεκτρική σταθερά του νερού είναι ίση µε αυτήν της µεθανόλης στους 25 ο C. Σχήµα 8. Μεταβολή της διηλεκτρικής σταθεράς του νερού µε τη θερµοκρασία ςr

21 Η διάβρωση στα διαλύµατα µε υπέρθερµο νερό πρέπει να λαµβάνεται υπόψη αφού το νερό από µόνο του είναι διαβρωτικό. Σε υψηλές θερµοκρασίες και πιέσεις, ειδικά σε πολύ όξινες ή βασικές συνθήκες, η µεγάλη συγκέντρωση διαλυµένου οξυγόνου ή η παρουσία ανόργανων ειδών όπως Cl - κάνουν το υπέρθερµο νερό ένα πολύ διαβρωτικό µέσο. Η αποσύνθεση εξαιτίας της διάβρωσης είναι µέγιστη κοντά στις κρίσιµες θερµοκρασίες, µεταξύ 345 o C και 370 o C. [8] Εικόνα 7. Η επίδραση της διάβρωσης στο κράµα 214 σε υποκρίσιµες και υπερκρίσιµες συνθήκες. Στις υπερκρίσιµες συνθήκες (δεξιά) η διάβρωση δεν είναι τόσο εκτεταµένη σε σχέση µε τις υποκρίσιµες συνθήκες (αριστερά) Σχήµα 9. Η µεταβολή των ιδιοτήτων του υπέρθερµου νερού µε τη θερµοκρασία ςa

22 2.2 Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΥΠΕΡΘΕΡΜΟΥ ΝΕΡΟΥ Το νερό είναι πολικό µόριο µε διαχωρισµένα κέντρα του θετικού και αρνητικού φορτίου. Εάν σε ένα µόριο νερού εφαρµόσουµε ένα ηλεκτρικό πεδίο τα µόριά του θα προσανατολιστούν ως προς το πεδίο. Στο νερό το εκτεταµένο δίκτυο των δεσµών υδρογόνου τείνει να αντιταχθεί σ τον προσανατολισµό και ο βαθµός που συµβαίνει αυτό µετράται µε τη σχετική διαπερατότητα. Στο νερό η πόλωση αλλάζει πολύ γρήγορα και µεταδίδεται µέσω αλλαγών στο προσανατολισµό των δεσµών υδρογόνου. Έτσι το νερό έχει υψηλή τιµή διαπερατότητας (80) σε θερµοκρασία δωµατίου (παράρτηµα σελ.35). Αυτό του επιτρέπει να διαλύει άλατα αφού το ελκτικό ηλεκτρικό πεδίο µεταξύ των ιόντων µειώνεται κατά 80 φορές. Με την αύξηση της θερµοκρασίας, η θερµική κίνηση των µορίων διαταράσσει το δίκτυο των δεσµών υδρογόνου [9] µε αποτέλεσµα η σχετική διαπερατότητα να µειώνεται. Στους 205 o C η σχετική διαπερατότητα είναι 33 όπως η µεθανόλη σε θερµοκρασία δωµατίου. Έτσι από τους 100 o C ως τους 200 o C το νερό συµπεριφέρεται ως µίγµα νερού- µεθανόλης. Το σπάσιµο των εκτεταµένων δεσµών υδρογόνου ευθύνεται και για τις µη αναµενόµενες ιδιότητες του υπέρθερµου νερού όπως για την αυξηµένη θερµοχωρητικότητα (δηλαδή την επιπλέον ενέργεια που απαιτείται για να σπάσουν οι δεσµοί ), το µειωµένο ιξώδες και την µεγαλύτερη ικανότητα διάχυσης (εφόσον έχουµε πιο ελεύθερη κίνηση των µορίων συγκριτικά µε άλλα µόρια). 2.3 Η ΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΤΟΥ ΥΠΕΡΘΕΡΜΟΥ ΝΕΡΟΥ Το υπέρθερµο νερό είναι εξαιρετικός διαλύτης εξαιτίας της χαµηλής διηλεκτρικής σταθεράς (παράρτηµα σελ.36) και των ασθενών δεσµών υδρογόνου. Με ρύθµιση της πίεσης και της θερµοκρασίας επιτυγχάνεται ο έλεγχος των ιδιοτήτων του και αυτό του επιτρέπει πολλές εφαρµογές σε οργανικές αντιδράσεις Οργανικές ενώσεις Είναι γνωστό ότι οι περισσότερες οργανικές αντιδράσεις δεν πραγµατοποιούνται ή γίνονται πολύ αργά σε θερµοκρασία δωµατίου. Η υψηλή διαλυτική δύναµη, η ικανότητα συµπίεσης και οι επιθυµητές ιδιότητες µεταφοράς µάζας καθιστούν το υπέρθερµο νερό ένα ενδιαφέρον µέσο για αντιδράσεις µε οργανικά µόρια. Η διαλυτότητα των οργανικών ενώσεων στο υπέρθερµο νερό είναι κατά πολλές τάξεις µεγέθους µεγαλύτερη απ ότι στο νερό σε θερµοκρασία περιβάλλοντος γιατί αλλάζει η πολικότητα του νερού και οι οργανικές ενώσεις έχουν µεγαλύτερη ενθαλπία διάλυσης. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγµα της διαλυτότητας των πολυαρωµατικών υδρογονανθράκων (PAH s) που αυξάνεται κατά πέντε φορές από τους 25 o C στους 225 o C. [10] Θα µπορούσαµε να πούµε ότι το νερό είναι καλός διαλύτης για µεγάλα οργανικά µόρια, ειδικά εάν έχουν πολικές οµάδες ή αν µπορούν να ιονιστούν. 15

23 2.3.2 Άλατα Παρά την µείωση της σχετικής διαπερατότητας µε τη θερµοκρασία, πολλά άλατα παραµένουν διαλυτά στο νερό µέχρι τους 374 o C δηλαδή στη κρίσιµη θερµοκρασία. Για παράδειγµα το NaCl διαλύεται σε 37% w/w στους 300 o C. [11] Στο υπέρθερµο νερό η διαλυτότητα µειώνεται σε µερικά ppm. Παρακάτω έχουµε µία µοριακή απεικόνιση των ιόντων Να + και Cl - (κόκκινες και κίτρινες σφαίρες) µέσα σε υπέρθερµο νερό (πράσινες σφαίρες) Η ιδιάζουσα κατάσταση του υπέρθερµου νερού κάνει ένα άλας να είναι πολύ λιγότερο διαλυτό σ αυτό σε σχέση µε το κανονικό νερό. Εικόνα 8. Μοριακή αναπαράσταση της διάλυσης του NaCl µέσα σε υπέρθερµο νερό Αέρια Η διαλυτότητα των αερίων στο υπέρθερµο νερό µειώνεται µε την αύξηση της θερµοκρασίας µέχρι µία ελάχιστη για κάθε αέριο τιµή και µετά αυξάνεται πάλι. Για το Ν 2 και το Ο 2 το ελάχιστο είναι στους 74 o C και 94 o C αντίστοιχα. [12] Πάνω από τις κρίσιµες συνθήκες το νερό διαλύει όλα τα αέρια. Εικόνα 9. Η σηµασία του αζώτου για τη γη ςd

24 3. Εφαρµογές ςt

25 3. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Το υπέρθερµο νερό είναι ένα εξαιρετικό µέσο διάλυσης αφού: διαλύει όλες τις οργανικές ενώσεις, έχει µεγάλη εκλεκτικότητα που µπορεί να ρυθµιστεί µε µια µικρή µεταβολή στη θερµοκρασία και στη πίεση, είναι άφθονο στη φύση και άµεσα διαθέσιµο, φθηνό και περιβαλλοντολογικά φιλικό, µη τοξικό και µη αναφλέξιµο µπορεί να δράσει ως καταλύτης. Συνεπώς το υπέρθερµο νερό έχει ένα µεγάλο πεδίο εφαρµογών που φαίνονται παρακάτω. Πίνακας 3. Κατάταξη των εφαρµογών του νερού σε διαφορετικές θερµοκρασίες. [13] Θερµοκρασία Τc ( o C) Δείγµα-ύλη Σταθερά υποστρώµατα: έδαφος, ιζήµατα, φυτά Πεδία εφαρµογών Χρωµατογραφία Εκχύλιση 400 Υγρά Απόβλητα Οξείδωση µε Υπέρθερµο νερό Βιοµάζα Αεριοποίηση 3.1 Εκχύλιση µε υπέρθερµο νερό Supercritcal Water Extraction (SCWE) Η εκχύλιση µε υπερκρίσιµο νερό βασίζεται στο γεγονός ότι κοντά στο κρίσιµο σηµείο, οι ιδιότητες του νερού µεταβάλλονται ταχύτατα µε µικρή µόνο µεταβολή στη πίεση. Τα πλεονεκτήµατα εκχύλισης µε υπέρθερµο νερό: Γίνεται σχετικά γρήγορα, επειδή αυξάνεται ο ρυθµός διάχυσης µε την αύξηση της θερµοκρασίας. Εκλεκτικές εκχυλίσεις µπορούν να επιτευχθούν µε αλλαγή της θερµοκρασίας και της πίεσης του νερού. Η ουσία που εκχυλίστηκε ανακτάται εύκολα µε αποσυµπίεση, επιτρέποντας το υπερκρίσιµο νερό να επιστρέψει στην αέρια φάση και να εξατµιστεί χωρίς να αφήσει σχεδόν κανένα υπόλειµµα διαλύτη. Μπορεί να συνδυαστεί µε τεχνικές υγρής, αέριας-υγρής χρωµατογραφίας και µε την οξείδωση µε υπέρθερµο νερό. 18

26 Το υπέρθερµο νερό µπορεί να χρησιµοποιηθεί και ως ατµός και ως υγρό. [8] Δεν υπάρχουν µεγάλες απαιτήσεις σε ενέργεια για να πάρουµε υπέρθερµο νερό. Απαιτείται µόνο το 1/5 της ενέργειας για να θερµάνουµε νερό από τους 15 C στους 180 C συγκριτικά µε το να το µετατρέψουµε σε ατµό στους 100 C. Ε πιπλέον η θερµότητα µπορεί να ανακυκλωθεί. Σχήµα 10. Διάγραµµα ροής στην εκχύλιση µε υπέρθερµο νερό Για αναλυτικούς σκοπούς η εκχύλιση µε υπέρθερµο νερό µπορεί να αντικαταστήσει τους οργανικούς διαλύτες σε πολλές εφαρµογές. Στη βιοµηχανία τροφίµων Εκχύλιση νιτροζαµίνων µε υπέρθερµο νερό. Οι νιτροζαµίνες έχουν τον γενικό τύπο R 1 R 2 N-N=O και είναι προϊόντα αντίδρασης νιτρώδους οξέος µε δευτεροταγείς αµίνες. Πρόκειται γ ια ισχυρώς καρκινογόνες ουσίες και βρίσκονται σε κρεατοσκευάσµατα (όπως τα λουκάνικα, ζαµπόν και µπέικον). [14] Εκχύλιση αιθέριων ε λαίων από φυτά όπως τ ο Origanum micranthum [15] από τον κορίανδρο [16], από το κύµινο [17], από το Origanum onites [18], από το Thymbra spicata [19], από το Zataria multiflora Boiss [20] (παράρτηµα σελ.41) Σχήµα 11. Η διαδικασία της παραγωγής ακατέργαστης καφεϊνης από κόκκους καφέ 19

27 Εικόνα 10. Η πρώτη ύλη και το προϊόν της εκχύλισης Εκχύλιση των κατεχινών από τα φύλλα του πράσινου τσαγιού. [21] (παράρτηµα σελ.36) Για εδαφολογικές διεργασίες όπως η εκχύλιση πολυαρωµατικών αρωµατικών υδρογονανθράκων (PAH) από το έδαφος, µία γρήγορη (διάρκεια εκχύλισης λεπτών) και οικονοµική διαδικασία προσδιορισµού των αρωµατικών υδρογονανθράκων [22] εκχύλιση ζιζανιοκτόνων µε υπέρθερµο νερό από εδάφη που έχουν εµποτισθεί µε ουσίες, οι οποίες πρέπει να προσδιοριστούν. [23] για την αποκατάσταση µολυσµένων εδαφών είτε µόνη της ή συνδυασµένη µε υγρή οξείδωση. [24] Εκχύλιση µε υπέρθερµο νερό οργανικών ουσιών που είναι σηµαντικές κατά την εξερεύνηση πετρελαίου σε εδάφη. [25] Εκχύλιση αµινοξέων από το έδαφος και τα ιζήµατα. [26] Εκχύλιση εδαφών µε υπέρθερµο νερό, ώστε να αποµονωθούν τα χλώρο-φαίνοξυ ζιζανιοκτόνα. [27] Εκχύλιση µε υπέρθερµο νερό ώστε να αναλυθούν τριαζίνες από δείγµατα κοπριάς. [28] Για τη βιοµηχανία των καλλυντικών Εκχύλιση αρωµάτων από Rosa canina. [29] (παράρτηµα σελ.41) Για τη φαρµακευτική βιοµηχανία Χρήση του υπέρθερµου και του υποκρίσιµου νερού (παράρτηµα σελ. 40) µε εκχύλιση στερεούυγρού, για την παραλαβή ενώσεων που χρησιµοποιούνται στη παρασκευή φαρµάκων (σχηµατισµό σωµατιδίων, εκχύλιση βιολογικά ενεργών συστατικών, καθαρισµό πρωτεϊνών) [30] Εκχύλιση της µαννιτόλης (παράρτηµα σελ.38) από φύλλα ελιάς µε υποκρίσιµο νερό. [31] 20

28 Εικόνα 11. Ενας αντιδραστήρας υπερκρίσιµης εκχύλισης στην Κίνα (αριστερά) και στην Ινδία (δεξιά φωτογραφία) δενδρολίβανο Θυµάρι Μέντα Δενδρολίβανο Rosa canina Λουίζα Εικόνα 12. Μερικά φυτά που χρησιµοποιούνται στη βιοµηχανία τροφίµων 3.2 Χρωµατογραφία Χρησιµοποιείται το υπέρθερµο νερό ως κινητή φάση στην υγρή χρωµατογραφία επειδή: Είναι φθηνό Είναι άµεσα διαθέσιµο Δεν προκαλεί ρύπανση (µειώνεται η χρήση των οργανικών διαλυτών) Δεν αναγνωρίζεται από τους περισσότερους ανιχνευτές υπεριώδους (UV), FID και 1 H-NMR (D 2 O) Η έκλουση µπορεί να ρυθµιστεί αλλάζοντας τη θερµοκρασία 21

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, όπως

Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, όπως ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚEYMAΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Β - T.E.E Ταχ. /νση: Ανδρέα

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας ΕΝΤΟ ΚΕΦΛΙΟ Μορφές Ενέργειας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στόχοι Απομάκρυνση Ανεπιθύμητων Συστατικών Νερό Βαρείς Υδρογονάνθρακες Υδρόθειο Διοξείδιο του Άνθρακα Στοιχειακό Θείο Άλλα Συστατικά Ανάκτηση Συστατικών με Οικονομική Αξία Ήλιο Υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Ο ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 29-30 Μαΐου 2009, Αλεξανδρούπολη Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Νίκος Παπαγιαννάκος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χηµικών Μηχανικών 1 ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήµα Τα πολυµερή είναι οργανικές ενώσεις το µόριο των οποίων σχηµατίζεται από την επανάληψη µιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΜΕΘΟ ΟΙ Ανάλογα με τη φυσική κατάσταση των 2 φάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Ορισµοί 1. Βιοµάζα : το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV: ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ: ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV:

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 Oρισµός φλόγας Ογεωµετρικός τόπος στον οποίο λαµβάνει χώρα το µεγαλύτερο ενεργειακό µέρος της χηµικής µετατροπής

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ : «ΚΕΛΙΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ» ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΥΨΕΛΙ ΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα

ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα Dr. Stefan Junne Chair of Bioprocess Engineering, TU Berlin Seite 1 Γιατί βιοαέριο? Α)Είναι η μόνη Ανανεώσιμη Πηγή Ενέργειας που είναι ανεξάρτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων 5. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Η ταξινόμηση των οργανικών αντιδράσεων μπορεί να γίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ Ο ΗΓΟΥ ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟ ΙΑΤΡΟΦΙΚΟ ΤΟΜΕΑ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ Ο ΗΓΟΥ ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟ ΙΑΤΡΟΦΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ Ο ΗΓΟΥ ΜΕ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟ ΙΑΤΡΟΦΙΚΟ ΤΟΜΕΑ «Ηµερίδα για τον Αγροδιατροφικό Τοµέα Παρουσίαση Τοπικών Προϊόντων µε Γευσιγνωσία» ιοργάνωση: ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΙΛΚΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα.

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. 2. Σε 2 mol NH 3 περιέχεται ίσος αριθμός μορίων

Διαβάστε περισσότερα

ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας

ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας Απόστολος Μαρούλης, Κωνσταντίνα Χατζηαντωνίου Μαρούλη και µεταπτυχιακοί φοιτητές του ιχηνετ ( ιαπανεπιστηµιακό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών της ιδακτικής της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΦΑΣΟΥΛΑ ΕΥΔΟΞΙΑ ΘερμικάΕπεξεργασμένατρόφιμα: Τρόφιμα τα οποία για να καταναλωθούν

Διαβάστε περισσότερα

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από Ερωτήσεις Ανάπτυξης 1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός του στοιχείου Χ 2. Δίνεται 40 Ca. Βρείτε

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Για τις προτάσεις 1.1 έως και 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στο σωστό συµπλήρωµά της.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Β. Βανδέρα Χημικός Msc, Τεχνικός Υπεύθυνος Εργαστηρίου Ελαιολάδου Μυτιλήνης ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΒΙΟΤΙΚΑ emc

ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΒΙΟΤΙΚΑ emc ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΒΙΟΤΙΚΑ emc ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΦΙΛΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΠΟΑΛΛΕΡΓΙΚΑ 100% ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ..ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759.

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759. Σελίδα 1 από 5 Πολυουρεθανική Λάκα Λευκή δύο (2)Συστατικών βάσης ρητινών ( πολυολών ) σε συνδυασµό µε κατάλληλα πιγκµέντα ( ιοξείδιο του τιτανίου ) απλωτικά µέσα,οργανσικούς διαλύτες ( αρωµατικοί υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Παραγωγή, ιαχείριση και Επεξεργασία της Βιοµάζας για την Παραγωγή Βιοκαυσίµων Συµβουλές Μελέτες Εφαρµογές Κατασκευές Αυγεροπούλου 1 173 42 Άγ. ηµήτριος Αττική Τηλ.: 210 9915300, 210 9939100 Fax: 210 9960150

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα