1. Εισαγωγή στην Παιδονευροψυχολογία Αµαρυλλίς-Χρυσή Μαλεγιαννάκη, Λάµπρος Μεσσήνης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Εισαγωγή στην Παιδονευροψυχολογία Αµαρυλλίς-Χρυσή Μαλεγιαννάκη, Λάµπρος Μεσσήνης"

Transcript

1 Περιεχόµενα 1. Εισαγωγή στην Παιδονευροψυχολογία Αµαρυλλίς-Χρυσή Μαλεγιαννάκη, Λάµπρος Μεσσήνης 2. Λειτουργική Νευροανατοµία Παύλου Ευάγγελος 3. Ηλεκτροφυσιολογία και Νευροαπεικόνιση στην Παιδονευροψυχολογία Αγγελική Κατριβάνου 4. Νευρολογικά και Νευροψυχιατρικά νοσήµατα σε παιδιά και εφήβους: Κρανιοεγκεφαλικές Κακώσεις σε παιδιά και εφήβους. Αικατερίνη Δαρδαγάνη, Αικατερίνη Γιαζκουλίδου & Μαίρη Κοσµίδου Νευρο-γνωστικό και συµπεριφορικό πρότυπο παιδιών µε Δισχιδή ράχη και Υδροκεφαλία. Αναστασία Αλευριάδου & Στεριανή Γκιαούρη Νευροψυχολογία των ιδιοπαθών επιληπτικών συνδρόµων της παιδικής ηλικίας Δηµήτριος Ι. Ζαφειρίου, Πηνελόπη Δραγούµη & Ελευθέριος Κοντόπουλος Λεκτική Αγνωσία: Σύνδροµο Landau-Kleffner και Σύνδροµο Συνεχών Εκφορτίσεων κατά τη διάρκεια του βραδέως ύπνου Ιωσήφ Καλλέγιας & Αγγελική Παντιώρα Περιγεννητικό εγκεφαλικό επεισόδιο και νευροψυχολογικές επιπτώσεις Ιωσήφ Καλλέγιας & Αναστάσιος Σµυρναίος

2 Νεογνά και παιδιά µε χαµηλό βάρος γέννησης Παύλου Ευάγγελος Διαταραχές κινητικότητας στα παιδιά: Νευρολογικές και νευροψυχολογικές παράµετροι Roser Pons Διαταραχή Ελλειµµατικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας σε παιδιά και εφήβους: Ψυχιατρικά και Νευροψυχολογικά χαρακτηριστικά Αµαρυλλίς-Χρυσή Μαλεγιαννάκη Διαταραχές φάσµατος του αυτισµού Ευαγγελίου Αθανάσιος Γενετικά σύνδροµα σχετιζόµενα µε νοητική ανεπάρκεια-νοητική καθυστέρηση Αντώνιος-Οδυσσέας Βιάζης Νευροψυχολογικά χαρακτηριστικά παιδιών και εφήβων µε µαθησιακές δυσκολίες: Αξιολόγηση και παρέµβαση. Φιλήµων Τζοβάρας & Αµαρυλλίς- Χρυσή Μαλεγιαννάκη Γλωσσικές και γνωστικές διαταραχές στην Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση, Εγκεφαλικούς Όγκους και Αγγειακά Εγκεφαλικά Επεισόδια στα παιδιά Ευγενία Παναγέα, Εµµανουήλ Ανυφαντής & Ευαγγελία Κανελλοπούλου Διαταραχές φάσµατος του εκτιθέµενου σε αλκοόλη εµβρύου Νικόλαος Ευαγγελάτος Νευροψυχολογική Εκτίµηση σε παιδιά και εφήβους Μάριος Κωνσταντίνου

3 Γνωστική Αποκατάσταση σε Παιδιά και Εφήβους µε Επίκτητη Εγκεφαλική Βλάβη Αναστασία-Τέσσα Χριστοδούλου, Λάµπρος Μεσσήνης & Αµαρυλλίς-Χρυσή Μαλεγιαννάκη Παράρτηµα νευροψυχολογικών εργαλείων για την εκτίµηση παιδιών και εφήβων Λάµπρος Μεσσήνης & Αµαρυλλίς- Χρυσή Μαλεγιαννάκη, Αναστασία-Τέσσα Χριστοδούλου Αγγλοελληνικό Γλωσσάρι Λάµπρος Μεσσήνης & Αµαρυλλίς-Χρυσή Μαλεγιαννάκη, Αναστασία-Τέσσα Χριστοδούλου

4 Κεφάλαιο Διαταραχή Ελλειµµατικής Προσοχής & Υπερκινητικότητας σε παιδιά: Ψυχιατρικά και Νευροψυχολογικά χαρακτηριστικά Η Διαταραχή Ελλειµµατικής Προσοχής Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) αποτελεί µια από τις συχνότερες µορφές ψυχιατρικών αναπτυξιακών διαταραχών που εµφανίζονται σε παιδιά σχολικής ηλικίας µε επιπολασµό 7% (Froehlich, Lanphear, Epstein, Barbaresi, Katusic, & Kahn, 2007) και 6% στην προσοχολική ηλικία (Posner, Melvin, Murray, Gugga, Fisher, Skrobala et al., 2007) στις ΗΠΑ. Μάλιστα, ορισµένοι ερευνητές εκτιµούν ότι σε µια σχολική τάξη 25 έως 30 παιδιών τουλάχιστον ένα παιδί εµφανίζει συµπτώµατα της ΔΕΠ-Υ (National Institute of Mental Health, 2003). Σε έρευνες που πραγµατοποιήθηκαν στην Ελλάδα ο επιπολασµός υπολογίζεται περίπου στο 10% του παιδικού πληθυσµού (Καλαντζή-Αζίζη, Μανιαδάκη & Κάκουρος, 2008). Στα αγόρια εκδηλώνεται συχνότερα από ότι στα κορίτσια µε αναλογία 3:1 έως 9:1 σε βάρος των αγοριών ανάλογα µε το είδος του δείγµατος που χρησιµοποιείται στις έρευνες, κοινοτικό ή κλινικό (Μανιαδάκη & Κάκουρος, 2008). Διαφορές µεταξύ των φύλων έχουν εντοπιστεί και στον τρόπο εκδήλωσης των συµπτωµάτων µε τα αγόρια να εµφανίζουν συχνότερα διαταραχές συµπεριφοράς (προκλητική συµπεριφορά, επιθετικότητα), δηλαδή εξωτερίκευση των συµπτωµάτων, και τα κορίτσια να παρουσιάζουν περισσότερα γνωστικά ελλείµµατα (όπως διαταραχές στην ανάπτυξη λόγου, χαµηλό νοητικό δυναµικό, ακαδηµαϊκή υποεπίδοση) και διαταραχές άγχους, δηλαδή εσωτερίκευση των συµπτωµάτων (Rucklidge, Zevenbergen & Ryan, 2010). Χαρακτηριστικά συµπτώµατα της ΔΕΠ-Υ είναι η απροσεξία, η παρορµητικότητα και η υπερκινητικότητα. Σύµφωνα µε τo DSM-IV-ΤR (American Psychiatric Association, 2000), το οποίο αποτελεί την τελευταία αναθεωρηµένη έκδοση του Αµερικανικού Διαγνωστικού Εγχειριδίου των Ψυχικών Διαταραχών, η

5 ΔΕΠ-Υ µαζί µε τη Διαταραχή Διαγωγής και την Εναντιωµατική Προκλητική Διαταραχή εντάσσονται στην κατηγορία των «Διαταραχών Ελλειµµατικής Προσοχής και Διασπαστικής Συµπεριφοράς» και στην ευρύτερη διαγνωστική κατηγορία των «Διαταραχών που συνήθως διαγιγνώσκονται για πρώτη φορά κατά την βρεφική, παιδική ή εφηβική ηλικία». Τα συµπτώµατα που σχετίζονται µε τη ΔΕΠ-Υ (βλ. Πίνακας 1) θα πρέπει να έχουν κάνει την εµφάνισή τους πριν από το έβδοµο έτος της ηλικίας και να προκαλούν έκπτωση της λειτουργικότητας που να αντανακλάται σε δυο ή περισσότερα πλαίσια της ζωής του παιδιού (συνήθως στο σπίτι και στο σχολείο) (βλ. κριτήρια Β, Γ, Δ) για χρονικό διάστηµα τουλάχιστον µεγαλύτερο από 6 µήνες (βλ. κριτήριο Α) (American Psychiatric Association, 2000). Όταν πληρούνται τα κριτήρια Α(1) και Α(2) τους τελευταίους έξι µήνες τότε η διάγνωση που τίθεται είναι «ΔΕΠ-Υ Συνδυασµένος Τύπος». Όταν πληρείται µόνο το κριτήριο Α(1) και όχι το κριτήριο Α(2), τότε διαγιγνώσκεται ως «ΔΕΠ-Υ µε Προεξάρχοντα τον Απρόσεκτο Τύπο», ενώ όταν πληρείται µόνο το κριτήριο Α(2) και όχι το Α(1), τότε διαγιγνώσκεται ως «ΔΕΠ-Υ µε Προεξάρχοντα τον Υπερδραστήριο-Παρορµητικό Τύπο». Τέλος, εάν τα κριτήρια δεν ισχύουν για έναν από τους τρεις τύπους, τα άτοµα διαγιγνώσκονται ως «ΔΕΠ-Υ, Μη Προσδιοριζόµενη Αλλιώς». Οι διαταραχές των παιδιών µε ΔΕΠ-Υ δεν περιλαµβάνουν µόνο τη διάσπαση της προσοχής, καθώς σε πολλές περιπτώσεις τα παιδιά ενδέχεται να εµφανίσουν συνοδές διαταραχές στη συναισθηµατική ανάπτυξη, στη συµπεριφορά ή και στην ανάπτυξη πλευρών της γνωστικής λειτουργίας. Σύµφωνα µε τη διεθνή βιβλιογραφία, η ΔΕΠ-Υ συνοδεύεται συχνά από άλλες ψυχοπαθολογικές καταστάσεις, όπως Εναντιωµατική Προκλητική Διαταραχή (50%), Διαταραχές Διάθεσης, όπως κατάθλιψη (9-38%), αγχώδεις διαταραχές (25%) και Διπολική Διαταραχή (1%-5%), καθώς και γνωστικές διαταραχές που εκδηλώνονται συνήθως µε τη µορφή

6 Μαθησιακών Διαταραχών (20%-30%) (για τη συννοσηρότητα ψυχοπαθολογικών διαταραχών µε τη ΔΕΠ-Υ σε κάθε ηλικιακό στάδιο βλ. Σχεδιάγραµµα 1 το «Αναπτυξιακό Μοντέλο Ψυχοπαθολογίας στη ΔΕΠ-Υ»). Εξίσου συχνά στα παιδιά µε ΔΕΠ-Υ παρατηρούνται σε µικρότερο ή µεγαλύτερο βαθµό µειωµένη αυτο-εκτίµηση, σχολική αποτυχία, συναισθηµατικές και κοινωνικές δυσκολίες (Brown, 2009). Πίνακας 1: Διαγνωστικά κριτήρια για τη ΔΕΠ-Υ κατά DSM-IV-TR (2000) Α. Είτε το (1) είτε το (2): (1) έξι (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συµπτώµατα απροσεξίας έχουν επίµονα παρατηρηθεί για τουλάχιστον 6 µήνες, σε βαθµό δυσπροσαρµοστικό και ασυνεπή σε σχέση µε το αναπτυξιακό επίπεδο: ΑΠΡΟΣΕΞΙΑ (α) συχνά αποτυγχάνει να επικεντρώσει την προσοχή σε λεπτοµέρειες ή κάνει λάθη απροσεξίας στις σχολικές εργασίες, τη δουλειά ή άλλες δραστηριότητες (β) συχνά δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή σε δουλειές ή δραστηριότητες παιχνιδιού (γ) συχνά φαίνεται να µην ακούει όταν του απευθύνεται ο λόγος (δ) συχνά δεν ακολουθεί µέχρι τέλους οδηγίες και αποτυγχάνει να διεκπεραιώσει σχολικές εργασίες, δουλειές που του ανατίθενται, ή καθήκοντα στο χώρο εργασίας (χωρίς να οφείλεται σε εναντιωτική συµπεριφορά ή αποτυχία κατανόησης των οδηγιών)

7 (ε) συχνά δυσκολεύεται να οργανώσει δουλειές και δραστηριότητες (στ) συχνά αποφεύγει, αποστρέφεται ή είναι απρόθυµος(-η) να εµπλακεί σε δουλειές που απαιτούν αδιάπτωτη πνευµατική προσπάθεια (όπως σχολική εργασία ή προπαρασκευή των µαθηµάτων στο σπίτι) (ζ) συχνά χάνει αντικείµενα απαραίτητα για δουλειές ή δραστηριότητες (π.χ. παιχνίδια, σχολικές εργασίες που έχουν δοθεί για το σπίτι, µολύβια, βιβλία ή εργαλεία) (η) συχνά η προσοχή διασπάται εύκολα από εξωτερικά ερεθίσµατα (θ) συχνά ξεχνά καθηµερινές δραστηριότητες (2) έξι (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συµπτώµατα υπερκινητικότηταςπαρορµητικότητας έχουν επίµονα παρατηρηθεί για τουλάχιστον 6 µήνες, σε βαθµό δυσπροσαρµοστικό και ασυνεπή σε σχέση µε το αναπτυξιακό επίπεδο: ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ (α) συχνά κινεί νευρικά τα χέρια ή τα πόδια ή στριφογυρίζει στη θέση (β) συχνά αφήνει τη θέση στην τάξη ή σε άλλες περιστάσεις, στις οποίες αναµένεται ότι θα παραµείνει καθισµένος(-η) (γ) συχνά τρέχει εδώ κι εκεί και σκαρφαλώνει µε τρόπο υπερβολικό, σε περιστάσεις οι οποίες δεν προσφέρονται για ανάλογες δραστηριότητες (στους εφήβους και ενηλίκους αυτό µπορεί να περιορίζεται σε υποκειµενικά αισθήµατα ανησυχίας) (δ) συχνά δυσκολεύεται να παίζει ή να συµµετέχει σε δραστηριότητες

8 (α) συχνά κινεί νευρικά τα χέρια ή τα πόδια ή στριφογυρίζει στη θέση (β) συχνά αφήνει τη θέση στην τάξη ή σε άλλες περιστάσεις, στις οποίες αναµένεται ότι θα παραµείνει καθισµένος(-η) (γ) συχνά τρέχει εδώ κι εκεί και σκαρφαλώνει µε τρόπο υπερβολικό, σε περιστάσεις οι οποίες δεν προσφέρονται για ανάλογες δραστηριότητες (στους εφήβους και ενηλίκους αυτό µπορεί να περιορίζεται σε υποκειµενικά αισθήµατα ανησυχίας) (δ) συχνά δυσκολεύεται να παίζει ή να συµµετέχει σε δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου ήσυχα (ε) συχνά είναι διαρκώς σε κίνηση και συχνά ενεργεί σαν να «κινείται µε µηχανή» (στ) συχνά οµιλεί υπερβολικά ΠΑΡΟΡΜΗΤΙΚΟΤΗΤΑ (ζ) συχνά απαντά απερίσκεπτα πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση (η) συχνά δυσκολεύεται να περιµένει στη σειρά του (της) (θ) συχνά διακόπτει ή ενοχλεί µε την παρουσία του (της) τους άλλους (π.χ. παρεµβαίνει σε συζητήσεις ή σε παιχνίδια) Β. Μερικά συµπτώµατα υπερκινητικότητας-παρορµητικότητας ή απροσεξίας που προκαλούν την έκπτωση, υπήρχαν πριν την ηλικία των 7 ετών. Γ. Η έκπτωση λόγω των συµπτωµάτων είναι παρούσα σε δυο ή περισσότερα πλαίσια (π.χ. στο σχολείο [ή τη δουλειά] και στο σπίτι). Δ. Πρέπει να υπάρχει σαφής απόδειξη κλινικά σηµαντικής έκπτωσης στην κοινωνική, σχολική ή επαγγελµατική λειτουργικότητα.

9 Προδιαθεσικοί παράγοντες για την εµφάνιση της ΔΕΠ-Υ Διαχρονικές µελέτες µε µονοζυγωτικά δίδυµα, παιδιά υιοθετηµένα και µέλη της ίδιας οικογένειας (Rietveld, Hudziak, Bartels, & Boomsma, Sprich, Biederman, Crawford, Mundy, & Faraone, 2000) έχουν δείξει ότι η ΔΕΠ-Υ συνιστά µια οικογενή διαταραχή µε υψηλά ποσοστά κληρονοµικότητας (20-50% µεταξύ συγγενών πρώτου βαθµού, Faraone & Doyle, 2001) καθοριζόµενα σε µεγάλο βαθµό από γονιδιακούς προδιαθεσικούς παράγοντες κινδύνου (Faraone, Perlis, Doyle, Smoller, Goralnick, Holmgren et al., 2005). Οι παράγοντες αυτοί δε φαίνεται να επηρεάζουν µόνο την εµφάνιση των συµπτωµάτων αλλά να καθορίζουν και την περίοδο παραµονής τους κατά την ανάπτυξη του ατόµου (Kunsti, Rijsdijk, Ronald, Aherson, & Plomin, Larsson, Larsson, & Lichtenstein, 2004). Από την άλλη πλευρά, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες διαδραµατίζουν έναν σηµαντικό ρόλο στην εκδήλωση των συµπτωµάτων της ΔΕΠ-Υ αλληλεπιδρώντας µε το γονιδιακό φορτίο του ατόµου χωρίς, ωστόσο, να αποτελούν από µόνοι τους πρωταρχικές αιτίες (Banerjee, Middleton, & Faraone, Thapar, Rice, Hay, Boivin, Langley, van den Bree et al., 2009) (για την αναπαράσταση της αλληλεπίδρασης µεταξύ των παραγόντων κινδύνου βλ. Σχεδιάγραµµα 1, «Αναπτυξιακό Μοντέλο Ψυχοπαθολογίας στη ΔΕΠ-Υ»). Παρακάτω παρουσιάζονται συνοπτικά οι παράγοντες που έχουν επισηµανθεί στη βιβλιογραφία ως προδιαθεσικοί για την εµφάνιση της ΔΕΠ-Υ.

10 Νευροβιολογικοί παράγοντες: Γονιδιακοί παράγοντες: Διακυµάνσεις σε γονίδια υποδοχέων ντοπαµίνης D4 (DRD4) και D5 (DRD5) (Bobb, Castellanos, Addington, & Rapoport, Li, Sham, Owen, & He, 2006), σε γονίδια διαβιβαστή ντοπαµίνης (DAT1), β- υδροξυλάσης της ντοπαµίνης (DBH), σεροτονίνης (5-HTT), υποδοχέα της σεροτονίνης (HTR1B) και της συναπτοσωµικής συνδεόµενης πρωτεΐνης 25 kda (SNAP-25) (Faraone et al., 2005). Τα γονίδια αυτά ερµηνεύουν το 3,2% της διακύµανσης των συµπτωµάτων σε παιδιά µε ΔΕΠ-Υ (Kuntsi, Neale, Chen, Faraone, & Asherson, Ribasés, Hervás, Ramos-Quiroga, Bosch, Bielsa, Gastaminza et al., 2008). Σε πιο πρόσφατες µελέτες αποκωδικοποίησης γονιδιώµατος εντοπίστηκαν καινούργια γονίδια, όπως το CDH13 (Cadherin gene) ως παράγοντες κινδύνου (Franke, Neale, & Faraone, 2009). Νευροχηµικοί παράγοντες: Η «υπόθεση του ντοπαµινεργικού ελλείµµατος» (dopamine deficit hypothesis) (Tripp & Wickens, Krause, 2008) έχει στηριχθεί σε µελέτες αποτελεσµατικότητας της φαρµακευτικής αγωγής στον περιορισµό των συµπτωµάτων της ΔΕΠ-Υ µε ψυχοδιεγερτικές ουσίες (µεθυλφενιδάτη) που αυξάνουν τη συγκέντρωση της ντοπαµίνης στο συναπτικό χώρο (Swanson, Elliott, Greenhill, Wigal, Arnold, Vitiello et al., Iversen & Iversen, 2007) και σε µελέτες για την επίδραση της ντοπαµίνης σε εγκεφάλους ζώων (Gambarana, Masi, Tagliamonte, Scheggi, Giglieri, & De Montis, 1999). Σύµφωνα µε τη συγκεκριµένη υπόθεση, το έλλειµµα σε ντοπαµίνη ευθύνεται για την τροποποιηµένη ευαισθησία στο σύστηµα ανταµοιβής της συµπεριφοράς παιδιών µε ΔΕΠ-Υ. Η ανάγκη για άµεση και συνεχή ενίσχυση της συµπεριφοράς έχει αποδοθεί σε διαταραχή

11 της προπαρασκευαστικής κυτταρικής ενεργοποίησης η οποία φυσιολογικά παρατηρείται σε αναµονή επιβράβευσης (Tripp & Wickens, 2008). Ωστόσο, η υπόθεση έχει υποστεί κριτική από πιο πρόσφατα δεδοµένα (Gonon, 2009). Περιβαλλοντικοί παράγοντες: Περιλαµβάνουν την έκθεση εµβρύου στο κάπνισµα µητέρας (Motlagh, Suckhodolsky, Landeros-Weisenberger, Katsovich, Thompson, Scahill et al., 2010), σε ναρκωτικές ουσίες, αλκοόλη (Mick, Biederman, Faraone, Sayer, & Kleinman, 2002), υψηλά επίπεδα αρτηριακής πίεσης, µητρικό άγχος και κατάθλιψη, καθώς και τον πρόωρο τοκετό και το χαµηλό βάρος κατά τη γέννηση (Banerjee et al., Mick, Biederman, Prince, Fischer, & Faraone, Milberger, Biederman, Faraone, Guite, & Tsuang, 1997). Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες: Παράγοντες κοινωνικής ευαλωτότητας που έχουν συσχετιστεί µε την εµφάνιση της ΔΕΠ-Υ αφορούν διαταραγµένες οικογενειακές σχέσεις, διαζύγιο (Heckel, Clarke, Barry, McCarthy, & Selikowitz, 2009), επιθετικότητα, ψυχιατρική διαταραχή γονέα, µητρική κατάθλιψη και ιδρυµατική φροντίδα του παιδιού (Roy, Rutter, & Pickles, Stevens, Sonuga-Barke, Kreppner, Beckett, Castle, Colvert et al., 2008). Νευροψυχολογικά ελλείµµατα σε παιδιά και εφήβους µε ΔΕΠ-Υ Την τελευταία δεκαετία πραγµατοποιήθηκε πληθώρα νευροψυχολογικών µελετών µε θέµα τη ΔΕΠ-Υ. Παρά το γεγονός ότι δεν υφίσταται κάποια εξειδικευµένη νευροψυχολογική δοκιµασία για τη διάγνωση της ΔΕΠ-Υ, η νευροψυχολογική

12 εκτίµηση αποτελεί ένα χρήσιµο εργαλείο στα χέρια του κλινικού, το οποίο µπορεί να αναδείξει τα πρότυπα γνωστικής δυσλειτουργίας που παρατηρούνται στη διαταραχή αυτή (Nigg, 2005). Ωστόσο, τα συµπεράσµατα από τις νευροψυχολογικές µελέτες στο χώρο της ΔΕΠ-Υ παραµένουν κάπως περιορισµένα ως προς τις δυνατότητες γενίκευσής τους, καθώς οι περισσότερες από τις µελέτες πραγµατοποιήθηκαν σχεδόν αποκλειστικά σε δείγµατα αγοριών σχολικής ηλικίας (Paule, Rowland, Ferguson, Chelonis, Tannock, Swanson et al., 2000) και σπανιότερα σε κορίτσια, εφήβους και σε πληθυσµούς που παρουσιάζουν συννοσηρότητα µε άλλες διαταραχές. Γι αυτό, παρότι η νευροψυχολογική εκτίµηση είναι βοηθητική στον σχεδιασµό συµπεριφορικών και εκπαιδευτικών προγραµµάτων παρέµβασης, θα πρέπει να γίνεται µε προσοχή η ερµηνεία των κλινικών ευρηµάτων, καθώς και η σύγκρισή τους µε τα ερευνητικά δεδοµένα (Barkley, 2005). Μέχρι στιγµής έχουν προταθεί αρκετές γνωστικές θεωρίες που προσπαθούν να απαντήσουν στο ερώτηµα για το ποιο είναι το βασικό έλλειµµα στη ΔΕΠ-Υ. Μεταξύ άλλων έχει εξεταστεί ο ρόλος των λειτουργιών της προσοχής, των εκτελεστικών λειτουργιών, των κινήτρων και της αντίληψης χρόνου, ως παραµέτρων του γνωστικού συστήµατος που επηρεάζονται στη ΔΕΠ-Υ. Πιο συστηµατικά έχει διερευνηθεί ο ρόλος εκτελεστικών λειτουργιών, όπως ο ανασταλτικός έλεγχος, η εργαζόµενη µνήµη, η γνωστική ευελιξία, ο σχεδιασµός και η νοητική ευχέρεια, σε σχέση µε τη συµπτωµατολογία της ΔΕΠ-Υ. Μάλιστα στο µοντέλο του Barkley (1997b) το βασικό γνωστικό έλλειµµα στη ΔΕΠ-Υ αποτελεί η αδυναµία άσκησης ανασταλτικού ελέγχου στις συµπεριφορικές αντιδράσεις. Πάνω σε αυτή τη διαπίστωση στηρίχθηκε µεγάλος όγκος ερευνητικής δραστηριότητας που αφορά τις εκτελεστικές λειτουργίες. Ωστόσο, η νευρογνωστική ετερογένεια που παρατηρείται στη ΔΕΠ-Υ κάνει δύσκολη την αναγωγή των συµπτωµάτων σε µεµονωµένα γνωστικά πεδία. Για το λόγο αυτό αναπτύχθηκαν πολυπαραγοντικά

13 µοντέλα, στα οποία οι γνωστικές και οι συµπεριφορικές διαταραχές στη ΔΕΠ-Υ είναι αποτέλεσµα βλάβης σε πολλαπλά αναπτυξιακά µονοπάτια (Nigg, Sonuga- Barke, 2005). Παρακάτω θα παρουσιαστούν πρόσφατα ερευνητικά δεδοµένα για τα νευροψυχολογικά ελλείµµατα που εµφανίζονται κυρίως σε παιδιά αλλά και σε εφήβους µε ΔΕΠ-Υ. Ελλείµµατα στη λειτουργία της προσοχής Η προσοχή συνιστά έναν σύνθετο µηχανισµό αποτελούµενο από νοητικές διεργασίες που περιλαµβάνουν την εστίαση σε έναν στόχο, τη διατήρηση της ικανότητας για συγκέντρωση για ένα παρατεταµένο χρονικό διάστηµα (η οποία προϋποθέτει την ικανότητα για επαγρύπνηση), την κωδικοποίηση και την ικανότητα για εναλλαγή µεταξύ περισσότερων στόχων (Parasuraman, 1998). Ένα βασικό έλλειµµα των παιδιών µε ΔΕΠ-Υ αφορά τη διατήρηση της προσοχής τους για παρατεταµένο χρονικό διάστηµα (Corkum & Siegel, Stins, Tollenaar, Slaats-Willemse, Buitelaar, Swaab-Barneveld, Verhulst et al., 2005). Σε έργα που εξετάζουν τη συντηρούµενη προσοχή (συνήθως Έργα Συνεχούς Επίδοσης-Continuous Performance Tasks) και απαιτούν ταχύτητα αντίδρασης, όπως το Conners CPT (Conners, 1994), το Gordon Diagnostic System (Gordon, 1991) και το Test of Variables of Attention (TOVA, Greenberg & Dupay, 1993), τα παιδιά σχολικής ηλικίας (6-12 έτη) µε ΔΕΠ-Υ σηµειώνουν αυξηµένους χρόνους αντίδρασης, λάθη παράλειψης και λάθη εφαρµογής του κριτηρίου (Kaufmann, Zieren, Zotter, Karall, Scholl-Bürgi, Haberlandt et al., Palumbo & Diehl, 2007). Παρά το γεγονός ότι τα έργα συντηρούµενης προσοχής φαίνεται ότι διαθέτουν υψηλή ευαισθησία (72-88%) στον εντοπισµό της ΔΕΠ-Υ και µπορούν να διαφοροποιούν ακόµη και τους

14 υποτύπους της ΔΕΠ-Υ (Collings, 2003), η εξειδίκευσή τους παραµένει σε χαµηλά επίπεδα (Rielly, Cunningham, Richards, Elbard, & Mahoney, 1999). Έτσι, η χρήση των Έργων Συνεχούς Επίδοσης ως διαγνωστικών εργαλείων στη ΔΕΠ-Υ παραµένει περιορισµένη παρέχοντας, ωστόσο, χρήσιµες πληροφορίες για το βαθµό σοβαρότητας των συµπτωµάτων προσοχής (Palumbo & Diehl, 2007). Επίσης, αποτελούν χρήσιµα ερευνητικά εργαλεία για την εκτίµηση της ικανότητα διατήρησης της προσοχής και στον υγιή πληθυσµό (Μαλεγιαννάκη & Μεταλλίδου, 2011). Τα δεδοµένα για τις επιδόσεις σε έργα επιλεκτικής προσοχής δεν παρουσιάζουν οµοφωνία, καθώς σε ορισµένες µελέτες δεν έχουν βρεθεί διαφορές σε σχέση µε τα παιδιά τυπικής ανάπτυξης, ενώ σε άλλες έχουν εντοπιστεί διαφορές (Brodeur & Pond, 2001). Για παράδειγµα, στην προσχολική ηλικία (3-6 έτη) παρατηρήθηκε ένα έλλειµµα στην οπτική επιλεκτική προσοχή, όπως φαίνεται από µελέτες µε οπτικά έργα ακύρωσης συµβόλων αλλά και στην ικανότητα για οπτική και ακουστική επαγρύπνηση (Seidman, 2006). Μάλιστα σε ορισµένες µελέτες η έκταση των ελλειµµάτων στην προσοχή και στην οπτικοκινητική ικανότητα συνδέθηκε µε τον βαθµό κινητικής υπερδραστηριότητας των παιδιών (Berlin & Bohlin, 2002). Σε µελέτη των Kaufmann και συνεργατών (2010) η κλινική οµάδα µε ΔΕΠ-Υ εµφάνισε µεγαλύτερη διακύµανση στους χρόνους αντίδρασης σε έργα επαγρύπνησης και πραγµατοποίησε περισσότερα λάθη σε έργα διαµοιρασµένης προσοχής. Οι αδυναµίες στις ικανότητες κατανοµής και εναλλαγής της προσοχής µεταξύ δυο ή περισσότερων έργων παραπέµπουν µεταξύ των άλλων σε εκτελεστική δυσλειτουργία, καθώς πρόκειται για ικανότητες οι οποίες µαζί µε τον εκτελεστικό έλεγχο έχουν θεωρηθεί ότι αποτελούν το εκτελεστικό σύστηµα της προσοχής (executive attention system).

15 Ελλείµµατα στις εκτελεστικές λειτουργίες Οι εκτελεστικές λειτουργίες που έχουν επισηµανθεί ως ελλειµµατικές στη ΔΕΠ-Υ αφορούν την ικανότητα για ανασταλτικό έλεγχο, την αναστολή παρορµητικών αντιδράσεων, την µνήµη εργασίας, την γνωστική ευελιξία, τον προγραµµατισµό και την οργάνωση (Seidman, 2006). Πρόκειται για ελλείµµατα που επηρεάζουν καίριες διαστάσεις της καθηµερινής ζωής, όπως είναι η αυτο-ρύθµιση της συµπεριφοράς, η επίλυση προβληµάτων και η στοχοθεσία (Sergeant, Geurts, & Oosterlaan, 2002). Τα ελλείµµατα στις εκτελεστικές λειτουργίες γίνονται περισσότερο αντιληπτά κατά τη διάρκεια της σχολικής ηλικίας (Frazier, Demaree, & Youngstorm, 2004) και διατηρούνται κατά την εφηβεία (Seidman, Biederman, Monuteaux, Valera, Doyle, & Faraone, S. V., 2005) και την ενήλικη ζωή (Seidman, 2006). Ορισµένα από τα ελλείµµατα αυτά έχουν συνδεθεί µε την κοινωνική λειτουργικότητα και την ψυχοπαθολογία κατά την εφηβεία (Rinsky & Hinshaw, 2011). Ωστόσο, υπάρχουν µελέτες που δεν εντοπίζουν διαφορές µε τα παιδιά τυπικής ανάπτυξης (Castellanos, Sonuga-Barke, Milham, & Tannock, 2006), καθώς και µελέτες στις οποίες τα ελλείµµατα εντοπίζονται σε ορισµένες µόνο από τις εκτελεστικές λειτουργίες (Lambek, Tannock, Dalsgaard, Trillingsgaard, Damm, & Thomsen, 2010) µε µέτριο µάλιστα µέγεθος επίδρασης (Willcutt, Doyle, Nigg, Faraone, & Pennington, 2005). Τα περισσότερα µέχρι στιγµής ευρήµατα υποστηρίζουν µε συνέπεια την παρουσία ελλειµµάτων κυρίως στον ανασταλτικό έλεγχο, στην οπτικο-χωρική µνήµη εργασίας και σε ορισµένες πλευρές της ικανότητας σχεδιασµού (Willcutt, 2010).

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ) Από Μαλεγιαννάκη, Α.-Χ. (2012). Κλινική Παιδονευροψυχολογία Κεφάλαιο 5.

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ) Από Μαλεγιαννάκη, Α.-Χ. (2012). Κλινική Παιδονευροψυχολογία Κεφάλαιο 5. Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ) Από Μαλεγιαννάκη, Α.-Χ. (2012). Κλινική Παιδονευροψυχολογία Κεφάλαιο 5.9 Ψυχιατρικά και νευρολογικά χαρακτηριστικά ΔΕΠΥ: μια από τις συχνότερες

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής. και υπερκινητικότητα: Δρ Μαρίνα Πατσίδου Ηλιάδου. Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ

Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής. και υπερκινητικότητα: Δρ Μαρίνα Πατσίδου Ηλιάδου. Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητα: Δρ Μαρίνα Πατσίδου Ηλιάδου Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ Η περίπτωση του Ορέστη Προνήπιο Χωρίς προβλήματα στο νοητικό επίπεδο. Έχει πολύ καλό γνωστικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειµµατικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ)

Διαταραχή Ελλειµµατικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Διαταραχή Ελλειµµατικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Εισαγωγικά για ΔΕΠ-Υ Αφορά είτε σε υψηλό επίπεδο είτε σε ανεπαρκές επίπεδο ελέγχου συµπεριφορών που οι ενήλικες αναµένουν σε συγκεκριµένα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (Attention Deficit Hyperactivity Disorder,ADHD) στην Εφηβεία Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Μαρία Κυριαζή

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας από τις

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μαθησιακές Δυσκολίες Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 Θεματικές ενότητες του μαθήματος Θεωρητικό πλαίσιο της διαδικασίας εκμάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ (ΔΕΠ-Υ) ΟΡΙΣΜΟΣ- ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΕΛΕΝΗ ΒΟΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ ΚΕ. Δ. Δ. Υ. ΧΑΝΙΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Δ Ε Σ Π Ο Ι Ν Α Χ Α ΡΑ Λ Α Μ Π ΟΥ Σ ΛΟ Γ Ο Π ΕΔΙΚΟ Σ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ H Σ Υ Ν Ε Ρ Γ ΑΤ Η Σ Ν Ε Υ Ρ ΟΛΟ Γ Ι Κ Η Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Ν ΑΥ Τ Ι ΚΟΥ Ν Ο Σ Ο ΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας WECHLER INTELLIGENCE SCALE FOR CHILDREN III (WISC -III) Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας Υποκλίμακες του WISC Λεκτικές υποκλίμακες Πληροφορίες Λεξιλόγιο Ομοιότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙA

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙA ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙA Γνωστικές λειτουργίες Γνωστική λειτουργία (cognition) είναι ο τρόπος με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο και δρα μέσα σε αυτόν. Είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014 Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΡΟΛΟΣ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΜΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος σκοπός Να γνωρίσετε τις μορφές των νευροαναπτυξιακών διαταραχών των μαθητών που συναντάμε πιο συχνά στο σχολικό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ε. Σαββίδου¹, Ε. Σπηλιώτη ¹, Ε. Κάττουλας², Λ. Μαντωνάκης ², Ε. Ανυφαντή ², Ν. Σμυρνής ¹ ² 1. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ- ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οδηγίες για εκπαιδευτικούς

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ- ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οδηγίες για εκπαιδευτικούς ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ- ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οδηγίες για εκπαιδευτικούς 0 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΔΕΠΥ 2013 ΤΙ ΕΙΝΑΙ H Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) είναι από τις

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Ρ Ψ Η ΚΟ Ρ Π Α Π α ι δ ο ψ υ χ ί α τ ρ ο ς

Τ Ε Ρ Ψ Η ΚΟ Ρ Π Α Π α ι δ ο ψ υ χ ί α τ ρ ο ς Τ Ε Ρ Ψ Η ΚΟ Ρ Π Α Π α ι δ ο ψ υ χ ί α τ ρ ο ς Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης ΔΕΠΥ Μονάδα Διαταραχών Προσοχής, Υπερκινητικότητας και Μάθησης Νοσ. Παίδων «Π&Α Κυριακού» Γενικά... Η ικανότητα προσοχής

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Νευροψυχολογία Η νευροψυχολογία είναι η επιστήμη που μελετά τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη σχέση του με τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

«Εκπαιδευτικές παρεμβάσεις σε νήπια και παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας με ΔΕΠΥ

«Εκπαιδευτικές παρεμβάσεις σε νήπια και παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας με ΔΕΠΥ «Εκπαιδευτικές παρεμβάσεις σε νήπια και παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας με ΔΕΠΥ Δρ Ιωάννα Γιαννοπούλου, Δ/ντρια ΕΣΥ Παιδοψυχίατρος, Κ.Ψ.Υ. Περιστερίου & Β Ψυχιατρική Κλινική ΕΚΠΑ του ΠΓΝ «Αττικόν» ΔΕΠΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΕΠ-Υ και Σύνδρομο Asperger

ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΕΠ-Υ και Σύνδρομο Asperger ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΕΠ-Υ και Σύνδρομο Asperger ΟΝΟΜΑ ΦΟΙΤΗΤΗ: Βασιλική Χρόνη : 11832 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Κος Παπαδόπουλος Άγγελος 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή σελ. 4 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1.1. Ορισμοί ΔΕΠ-Υ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό Μαθησιακές Δυσκολίες ΟΡΙΣΜΟΣ - Παρόλο που ο όρος χρησιμοποιείται εδώ και 40 χρόνια περίπου, δεν υπάρχει συμφωνία πάνω στα αποδεκτά κριτήρια που ορίζουν τις μαθησιακές δυσκολίες είτε στον κλινικό είτε στον

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα εκπαίδευσης

πρόγραμμα εκπαίδευσης πρόγραμμα εκπαίδευσης στις μαθησιακέςδυσκολίες Υπεύθυνη: Δρ. Κατερίνα Μανιαδάκη Ψυχολόγος Επίκ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Αθήνας Κάθε Τετάρτη, 20.30-22.00 με έναρξη στις 3 Μαρτίου 2010 και διάρκεια 8 μήνες Ψυχολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου.

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου. ΑΥΤΙΣΜΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η Διάχυτη Διαταραχή της Ανάπτυξης σύμφωνα με το ICD-10 το σύστημα της Διεθνούς Ταξινόμησης των Νόσων είναι μια διαταραχή που περιλαμβάνει δυσκολίες στην ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μαθησιακές Δυσκολίες Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Διαταραχή Ελλειμματικής

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Από το βιβλίο των Lerner J., Lowenthal B., Egan R. Prechool children with special needs, Boston: Allyn & Bacon Τα τελευταία χρόνια η κοινωνία αλλά και η

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης σε γονείς παιδιών με ΔΕΠΥ

Προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης σε γονείς παιδιών με ΔΕΠΥ Προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης σε γονείς παιδιών με ΔΕΠΥ Τζίλα Ευθαλία Ειδικευόμενη παιδοψυχίατρος, MSc, Συστημική ψυχοθεραπεύτρια Δράμα 5 Απριλίου 2014 Το παιδί με ΔΕΠΥ ΕΠΙΤΕΛΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΔΕΠ-Υ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ASPERGER

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΔΕΠ-Υ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ASPERGER ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΔΕΠ-Υ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ASPERGER ΟΝΟΜΑ ΦΟΙΤΗΤΗ: ΧΡΟΝΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ (11832) ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : 1.1 Ορισμοί. 1.2.Ιστορική Αναδρομή. 1.3.Χαρακτηριστικά.

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα Κατάλογος Προσφερόµενων Μαθηµάτων Κωδικοποίηση Μαθηµάτων Ο φοιτητής µπορεί να αναγνωρίζει τα µαθήµατα που προσφέρονται σε κάθε έτος από τον κωδικό αριθµό που συνοδεύει κάθε εξαµηνιαίο µάθηµα, που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Α.Τ.Ε.Ι ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Α.Τ.Ε.Ι ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Α.Τ.Ε.Ι ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΉ II ΘΕΜΑ: ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κ.ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: ΒΗΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας I. Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές II. III. Ειδικές Αναπτυξιακές Διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα;

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τα κύρια συμπτώματα των παιδιών με ΔΕΠ-Υ είναι η εκδήλωση συμπτωμάτων απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας σε βαθμό δυσανάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ:

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Οι γνώσεις των εκπαιδευτικών για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα» ΚΟΥΚΟΥΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 1. Παρασκευή 21 Φεβρουαρίου Εισαγωγή (Εισαγωγή/ Χαιρετισμός: Γ. Παπαδημητρίου) α) Εγκέφαλος και συμπεριφορά: Ιστορική ανάδυση και

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή 10 Ιουνίου, Εξειδικευμένο Σεμινάριο. Αξιολόγηση Ασθενών με Αφασία και παρουσίαση του Boston Diagnostic Aphasia Examination-SF

Παρασκευή 10 Ιουνίου, Εξειδικευμένο Σεμινάριο. Αξιολόγηση Ασθενών με Αφασία και παρουσίαση του Boston Diagnostic Aphasia Examination-SF Παρασκευή 10 Ιουνίου, 2016 Εξειδικευμένο Σεμινάριο Αξιολόγηση Ασθενών με Αφασία και παρουσίαση του Boston Diagnostic Aphasia Examination-SF Κατηγορία: Λογοθεραπεία, Λογοπαθολογία, Νευρολογία, Κλινική Νευροψυχολογία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΣΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Κατερίνα Μανιαδάκη

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΣΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Κατερίνα Μανιαδάκη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος....................................................... 15 1. ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΣΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Κατερίνα Μανιαδάκη Εισαγωγικά......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος καταρτιζομένων «Πρόγραμμα κατάρτισης στις αναπτυξιακές διαταραχές παιδιών και εφήβων (Συμπτωματολογία Αξιολόγηση Παρέμβαση)». Το Εργαστήριο Νευροψυχολογίας του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΥ. Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας. Ανίχνευση, αξιολόγηση, αντιμετώπιση

ΔΕΠΥ. Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας. Ανίχνευση, αξιολόγηση, αντιμετώπιση ΔΕΠΥ Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας Ανίχνευση, αξιολόγηση, αντιμετώπιση ΤΕΡΨΗ ΚΟΡΠΑ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΔΕΠΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Η Διαταραχή Ελλειμματικής

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Λιάπη Δέσποινα, Ψυχολόγος Dr Κουντή Φωτεινή, Νευροψυχολόγος Λυσίτσας Κωνσταντίνος, Νευρολόγος Alzheimer Hellas

Λιάπη Δέσποινα, Ψυχολόγος Dr Κουντή Φωτεινή, Νευροψυχολόγος Λυσίτσας Κωνσταντίνος, Νευρολόγος Alzheimer Hellas Λιάπη Δέσποινα, Ψυχολόγος Dr Κουντή Φωτεινή, Νευροψυχολόγος Λυσίτσας Κωνσταντίνος, Νευρολόγος Alzheimer Hellas Άντρας 53 ετών Εκπαίδευση: 12 χρόνια Αστυνομικός Εναισθησία Περιθάλπουσα σύζυγος Παιδιά: 2

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητέ γονέα / κηδεμόνα,

Αγαπητέ γονέα / κηδεμόνα, A Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Moνάδα Αναπτυξιακής & Συμπεριφορικής Παιδιατρικής Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Χωρέμειο Ερευνητικό Εργαστήριο ιευθυντής-καθηγητής: Γ. Χρούσος Αγαπητέ γονέα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ (ΔΕΠ) ΚΑΙ ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΔΕΠΥ) (ATTENTION DEFICIT HYPERACTIVITY DISORDER AD/HD) ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ (ΔΕΠ) ΚΑΙ ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΔΕΠΥ) (ATTENTION DEFICIT HYPERACTIVITY DISORDER AD/HD) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ (ΔΕΠ) ΚΑΙ ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΔΕΠΥ) (ATTENTION DEFICIT HYPERACTIVITY DISORDER AD/HD) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής (ΔΕΠ) και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

υσλεξία Υπερκινητικότητα ιαταραχές προσοχής ιαταραχές διαγωγής Προβλήµατα συµπεριφοράς Προβλήµατα οµιλίας Τραυλισµός Προβλήµατα νοητικής ανάπτυξης

υσλεξία Υπερκινητικότητα ιαταραχές προσοχής ιαταραχές διαγωγής Προβλήµατα συµπεριφοράς Προβλήµατα οµιλίας Τραυλισµός Προβλήµατα νοητικής ανάπτυξης ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΥΣΚΟΛΙΕΣ To ΥπερΚινητικό Παιδί και οι υσκολίες του υσλεξία Υπερκινητικότητα ιαταραχές προσοχής ιαταραχές διαγωγής Προβλήµατα συµπεριφοράς Προβλήµατα οµιλίας Τραυλισµός Προβλήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ (PINDis) (15 ατόμων) (580 ωρών) (80 ώρες θεωρία-500 ώρες πρακτική άσκηση) Επιστημονικά Υπεύθυνες: Τσολάκη

Διαβάστε περισσότερα

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή)

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) «Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) Τι είναι, τι δεν είναι, τι μπορούμε να κάνουμε για το παιδί Παναγιώτης Σίμος, Ph.D. Επίκτητη vs. Αναπτυξιακή δυσκολία ανάγνωσης Δυσλεξία vs. «φτωχή» αναγνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΓΝΟ 7ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Δρ. Μαρία Τζητηρίδου- Χατζοπούλου Παιδίατρος Νεογνολόγος-Αναπτυξιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Π.Ο.Υ

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Τα µικρόβια της τρέλας

Τα µικρόβια της τρέλας Τα µικρόβια της τρέλας Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι παθογόνοι µικροοργανισµοί εµπλέκονται σε µια σειρά από σοβαρές νευροψυχολογικές ασθένειες Γράφει ο ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΝΟΥΣΕΛΗΣ Η εκδήλωση ορισµένων χρόνιων νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Βίκη Παυλίδη Εκπαιδευτική Ψυχολόγος, ΜΑ,MSc Τμήμα Συμβουλευτικής & Ψυχολογίας Εκπαιδευτήρια Γείτονα Χαρακτηριστικά της χαρισματικότητας Γνωστικές Δεξιότητες Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ)

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Καθηγητής: Ζαφειριάδης

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ Κριτήρια Ποιοτική απόκλιση στην κοινωνική αλληλεπίδραση Ποιοτική απόκλιση στην επικοινωνία υσκολίες στη σκέψη, στη φαντασία, περίεργα

Διαβάστε περισσότερα

23/5/2013 ΟΜΑΛΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ- ΠΡΩΤΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ. ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ (Κλάμα, Σίτιση, Ύπνος) & ΑΠΩΤΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

23/5/2013 ΟΜΑΛΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ- ΠΡΩΤΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ. ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ (Κλάμα, Σίτιση, Ύπνος) & ΑΠΩΤΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ (Κλάμα, Σίτιση, Ύπνος) & ΑΠΩΤΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΜΑΛΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ- ΠΡΩΤΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ Σχετίζεται με την ικανότητα του βρέφους να ρυθμίζει τις φυσιολογικές παραμέτρους

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ A. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Συντονιστές: Κατερίνα Μανιαδάκη και Ευθύμιος Κάκουρος Συνολική διάρκεια: επτά μήνες

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Διάσπαση Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ)

1.2 Διάσπαση Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ) Ζ. Σμυρναίου Επικ. Καθηγήτρια ΕΚΠΑ 1.2 Διάσπαση Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ) 1.2.1 Ορισμός Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας (Attention Deficit Hyperactivity Disorder,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Το αντικείμενο του συγγράμματός μας... 13 Οι στόχοι και το κοινό μας... 14 Οργάνωση του βιβλίου... 15 Άλλα χαρακτηριστικά του βιβλίου... 16 Ευχαριστίες... 18 ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής: Καμούτσα Ιωάννα, 2219. Κοτσίφη Μαρία,2361. Νικολακοπούλου Θεώνη,2218. Επιβλέπων: Μιχάλης Μιχαήλ, Κοινωνικός Λειτουργός.

Εισηγητής: Καμούτσα Ιωάννα, 2219. Κοτσίφη Μαρία,2361. Νικολακοπούλου Θεώνη,2218. Επιβλέπων: Μιχάλης Μιχαήλ, Κοινωνικός Λειτουργός. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «Αντιλήψεις εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε σχέση με την διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων Α.Καραπέτσας

Διδάσκων Α.Καραπέτσας Διδάσκων Α.Καραπέτσας Άνδρες και γυναίκες είναι εξίσου έξυπνοι, κάθε φύλο όμως με το δικό του τρόπο. (Science Illustrated, Σεπτέμβριος,2010) 2 Διαφέρουμε εγκεφαλικά? 3 Ο Richard Haier, (του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Είναι δυνατή επίσης, η πραγματοποίηση συνεδριών κατ οίκον.

Είναι δυνατή επίσης, η πραγματοποίηση συνεδριών κατ οίκον. Μαθησιακή αποκατάσταση-δυσλεξία Ενσυναίσθηση Λογοθεραπεία Εργοθεραπεία, Σέρρες Αποκατάσταση - Στόχος Στόχος μας είναι τα παιδιά και οι έφηβοι να έρθουν σε επαφή με τη δυσκολία τους και να νιώσουν ότι την

Διαβάστε περισσότερα

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Φοιτήτρια : Τεκτονίδου Βαρβάρα (12871) Καθηγήτρια: Παίλα Νικολέτα T.E.I Ηπείρου, 2014 Ταξινόμηση φωνολογικών/αρθρωτικών διαταραχών Αναπτυξιαξή

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα