Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία"

Transcript

1 4 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία & Ηπατολογία Τόμος Πρακτικών Φεβρουαρίου 2009 Στο Μέγαρο Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο Αθηνών Αίθουσα Ν. Σκαλκώτας

2 με την ευγενική χορηγεία της

3 ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος: Γρηγόριος Πασπάτης Αντιπρόεδρος: Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γεν. Γραμματέας: Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου Ταμίας: Μαρία Τζουβαλά Μέλη: Νικόλαος Βιάζης Ιωάννης Βλαχογιαννάκος Γεώργιος Καραμανώλης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Γεώργιος Αναγνωστόπουλος Γεώργιος Γερμανίδης Όλγα Γιουλεμέ Ιωάννης Δήμκας Αγγελική Θεοδωροπούλου Κωνσταντίνος Θωμόπουλος Δημήτριος Καπετάνος Παναγιώτης Κασαπίδης Κωνσταντίνος Κατσάνος Γεώργιος Κουκλάκης Γεωργία Λαζαράκη Γεώργιος Μπάμιας Μαρία Μυλωνάκη Απόστολος Νταϊλιάνας Κωνσταντίνος Παπαδάκης Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης Νικήτας Παπαντωνίου Κωνσταντίνα Παρασκευά Γεώργιος Παρούτογλου Παναγιώτης Σεχόπουλος Εμμανουήλ Συμβουλάκης Αθανάσιος Χατζηνικολάου Αγγελική Χρηστίδου ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΙΓΑΣΤ Πρόεδρος: Δημήτριος Παπαπαναγιώτου Διευθυντής: Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης Γεν. Γραμματέας: Δημήτριος Γ. Καραμανώλης Ταμίας: Χαράλαμπος Τζάθας Μέλη: Ιωάννης Καραγιάννης Γεώργιος Κητής Σπυρίδων Λαδάς Αριστείδης Μπουρδάρας Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης Ανδρέας Παπασπύρου Επαμεινώνδας Τσιάνος

4

5 ÓÕÌÌÅÔÅ ÏÍÔÅÓ Αναγνωστόπουλος Γεώργιος Ελευσινιώτης Ιωάννης Καπετάνος Δημήτριος Καραμανώλης Γεώργιος Κουλεντάκη Μαίρη Κυριακίδης Γρηγόριος Μπάμιας Γεώργιος Παπανικολάου Ιωάννης Παπαντωνίου Νικήτας Πετροχείλου Ιωάννα Πολύμερος Δημήτριος Ραντσιος Απόστολος Τζουβαλά Μαρία Χατζηπαύλου Μαρία Χρηστίδου Αγγελική Χολόγκιτας Ευάγγελος Γαστρεντερολόγος Παθολόγος Ηπατολόγος, Λέκτορας Πανεπιστημίου Αθηνών Επιμελητής Γαστρεντερολόγος, «ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ», Θεσσαλονίκη Επιμελητής Γαστρεντερολόγος, «ΑΤΤΙΚΟ», Αθήνα Επιμελήτρια Γαστρεντερολόγος, Π.Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ DVM Κλινικός Διαιτολόγος Επιμελητής Γαστρεντερολόγος, «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα Επιμελητής Γαστρεντερολόγος, «ΑΤΤΙΚΟ», Αθήνα Γαστρεντερολόγος Γενική Διευθύντρια ΕΤΑΤ Α.Ε. (Εταιρεία Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης Βιομηχανίας Τροφίμων) Επιμελητής Γαστρεντερολόγος, «ΑΤΤΙΚΟ» Επίκουρος Καθηγητής Α.Π.Θ. Πρώην Πρόεδρος Παγκόσμιας Κτηνιατρικής Εταιρείας Επιμελήτρια Γαστρεντερολόγος, «ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΟΙΜΩΔΩΝ» MSc Nutrition, MSc Food Technology, Διατροφολόγος Διαιτολόγος, 401 ΓΣΝΑ Επιμελήτρια Γαστρεντερολόγος, «ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ», Αθήνα Επιμελητής Παθολόγος, Νοσοκομείο Σητείας

6

7 ÐÅÑÉÅΧÏÌÅÍÁ Διατροφή στο Νοσοκομείο Ο ρόλος του διαιτολόγου στο νοσοκομείο Συμπληρώματα διατροφής στο νοσηλευόμενο ασθενή (πολυβιταμινούχα, προβιοτικά, πρεβιοτικά, ιχνοστοιχεία)...9 Γρηγόριος Κυριακίδης Catering στο Νοσοκομείο: Νομοθεσία...13 Απόστολος Τ. Ράντσιος Catering στο Νοσοκομείο: Διαχείριση της ασφάλειας των τροφίμων...20 Iωάννα Πετροχείλου Δίαιτες πεπτικού συστήματος...29 Μαρία Χατζηπαύλου Ανώτερο Πεπτικό Νεώτερα δεδομένα στη διάγνωση και θεραπεία των έξω-οισοφαγικών εκδηλώσεων της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης...38 Νικήτας Παπαντωνίου Δυσφαγία: Οργανική η λειτουργική νόσος...48 Γεώργιος Π. Καραμανώλης Πρόγνωση και Συντηρητική Αντιμετώπιση της Οξείας Παγκρεατίτιδας...52 Δημήτριος Καπετάνος Κατώτερο Πεπτικό Μεταλοιμώδες ευερέθιστο έντερο: Μύθος ή πραγματικότητα;...63 Δημήτρης Πολύμερος Ευεργετική επίδραση των μη-στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων στον πεπτικό σωλήνα...67 Αγγελική Χρηστίδου Φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου. Τι πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής...77 Πέτρος Τζαφέστας, Γιώργος Μπάμιας Απώλεια ανταπόκρισης στους βιολογικούς παράγοντες στις Ιδιοπαθείς Φλεγμονώδεις Νόσους του Εντέρου...86 Μαρία Τζουβαλά

8 Ενδοσκόπηση Νεώτερες εξελίξεις στην ενδοσκοπική υπερηχοτομογραφία...91 Ιωάννης Σ. Παπανικολάου Ιστολογία και Ενδοσκόπηση...97 Γεώργιος Κ. Αναγνωστόπουλος Ήπαρ Εξατομίκευση Θεραπείας Χρόνιας Ηπατίτιδας C Ιωάννης Σ. Ελευσινιώτης Υπονατριαιμία σε κίρρωση. Εξελίξεις σε παθογένεια και αντιμετώπιση Μαίρη Κουλεντάκη Μεταμόσχευση Ήπατος: Σε Ποιούς και Πότε; Ευάγγελος Χολόγκιτας

9 Ο ρόλος του διαιτολόγου στο νοσοκομείο Συμπληρώματα διατροφής στο νοσηλευόμενο ασθενή (πολυβιταμινούχα, προβιοτικά, πρεβιοτικά, ιχνοστοιχεία) Γρηγόριος Κυριακίδης Ο διαιτολόγος ενεργεί σε πολύ-επίπεδο ρόλο, της οργάνωσης της σωστής λειτουργίας των μαγειρείων, της σύνθεσης ειδικών διαιτολογίων, της εκτίμησης των ασθενών, της συμβουλευτικής για την ενίσχυση με συμπληρώματα (per os ή εντερικά ή ενδοφλέβια) και της εκπόνησης και επιτήρησης των πρωτοκόλλων είτε αφορά την παρασκευή, παράθεση, μεταφορά και συλλογή των διαίτων είτε αφορά τις ειδικές περιπτώσεις διατροφικής υποστήριξης. Πρέπει να γίνει σύνθεση εργασιών 1. Εξασφάλιση της ποιότητας της παρεχόμενης τροφής 2. Εκτίμηση ασθενών 3. Σχεδίαση πρωτοκόλλων διατροφής με ειδικά διαιτολόγια (πχ διαβητικού, χαμηλού υπολείμματος κλπ) 4. Σχεδίαση πρωτοκόλλων εντερικής και παρεντερικής διατροφής Η εξασφάλιση της ποιότητας προϋποθέτει συντονισμό πολλών παραγόντων και ανθρώπων. Απαραίτητη η δημιουργία ενός συστήματος που να παρέχει ασφαλιστικές δικλείδες, αυτοέλεγχο και ανεξάρτητους εξωτερικούς μηχανισμούς ελέγχου, για νερό, τρόφιμα και την ποιοτική παράθεση διαίτων. Ένα σύστημα που θα περιγραφεί και θα κατατεθεί προς επικύρωση για εφαρμογή. (ISO 22000) Διαδικασία εκτίμησης ασθενών Η εκτίμηση των ασθενών διενεργείται με ανθρωπομετρικές βιοχημικές αιματολογικές ειδικές εξετάσεις 9

10 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 4 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ Τα ειδικά διαιτολόγια είναι προσαρμοσμένα για να καλύπτουν τις διατροφικές ανάγκες ασθενών με συγκεκριμένη νόσο. Ειδικά διαιτολόγια θα σχεδιαστούν για τις ανάγκες των ασθενών. Τα πλεονεκτήματα είναι: 1) Προγραμματισμός μαγειρείων 2) Καλύτερη και γρηγορότερη εξυπηρέτηση των ασθενών 3) Οικονομική ελάφρυνση σε προμήθειες και κόστος νοσηλείας. Τα ειδικά διαιτολόγια πρέπει να είναι: 1) Καλά προσδιορισμένα, ώστε να διευκολύνεται το προσωπικό στις επιλογές με βάση την ασθένεια και για την κάλυψη των θρεπτικών αναγκών. 2) Εβδομαδιαίας διάρκειας για καλύτερο έλεγχο 3) Κλιμακούμενα σε εύρος θερμίδων (πχ 1000 θερμίδων, 1500 θερμίδων κλπ) 4) Συναφή μεταξύ τους για να επιτευχθεί η προαναφερόμενη οικονομία. Για τη σίτιση ασθενών με κακή θρέψη ή την πρόληψη της κακής θρέψης επιβάλλεται ο σχεδιασμός ενός θρεπτικού σχήματος. Γι αυτό το σκοπό έχουν αναπτυχθεί κλινικοί αλγόριθμοι, οι οποίοι περιγράφουν τα βήματα της παρεχομένης διατροφικής υποστήριξης και της εξασφάλισης ανάλογης ποιοτικά διαδικασίας εφαρμογής. Η τεχνητή διατροφή εφαρμόζεται είτε ως εντερική είτε ως παρεντερική είτε τέλος ως ο συνδυασμός αυτών. Ενδείξεις για Εντερική Διατροφή Η εντερική διατροφή χορηγείται σε ασθενείς που διαθέτουν γαστρεντερική λειτουργία, οι οποίοι: α) Είναι σε κακή θρέψη ή σε κίνδυνο κακής θρέψης λόγω μη κατανάλωσης τροφής και στους οποίους η σίτιση από το στόμα δεν επαρκεί για να διατηρήσουν τα θρεπτικά αποθέματα. β) Δεν θα καταναλώσουν ή δεν πρέπει να καταναλώσουν ή δεν μπορούν να καταναλώσουν την απαραίτητη τροφή για να διατηρήσουν τα θρεπτικά αποθέματα. Ενδείξεις για ΟΠΔ Η παρεντερική διατροφή πρέπει να προωθείται μέσω κεντρικής φλέβας σε ασθενείς που: α. Αδυνατούν ή δεν πρέπει ή δεν θα καταναλώσουν τα απαραίτητα για να διατηρήσουν τα θρεπτικά αποθέματα β. Διατρέχουν τον κίνδυνο της κακής θρέψης λόγω μή κατανάλωσης τροφής και η σίτισή τους με εντερική διατροφή απέτυχε. γ. Η εντερική λειτουργία έχει ελαχιστοποιηθεί λόγω υποκείμενης νόσου ή λόγω προηγηθείσας θεραπείας. 10

11 Διατροφη στο Νοσοκομειο δ. Προεξοφλείται ότι απαιτείται διατροφική υποστήριξη για διάστημα μεγαλύτερο των 2 εβδομάδων. ε. Έχουν αυξημένες θρεπτικές απαιτήσεις Συμπληρώματα διατροφής Διακρίνονται σε per os, εντερικά και παρεντερικά. Βιταμινούχα σκευάσματα και προϊόντα με ιχνοστοιχεία πρέπει να χορηγούνται κατά περίπτωση και ανάλογα με την συνολική κάλυψη της διατροφικής υποστήριξης. Πρεβιοτικά, προβιοτικά και συμβιοτικά αποτελούν λειτουργικές οντότητες και διερευνάται η χρηστικότητά τους στην κλινική πράξη. Τα πρεβιοτικά ορίζονται ως δυσαπορρόφητα συστατικά των τροφίμων που επιδρούν ευεργετικά στον καταναλωτή διεγείροντας την ανάπτυξη και την αύξηση της δραστηριότητας ενός ή ορισμένων ειδών βακτηρίων στο παχύ έντερο, βελτιώνοντας έτσι την υγεία του ανθρώπου-ξενιστή τους. Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί που μπορούν και επιβιώνουν κατά το πέρασμά τους μέσα από τη γαστρεντερική οδό και αποφέρουν οφέλη στον ανθρώπινο οργανισμό. Τα «συμβιοτικά» είναι λειτουργικά τρόφιμα που συνδυάζουν τα πλεονεκτήματα και των προβιοτικών και πρεβιοτικών τροφίμων. 11

12 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 4 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ Βιβλιογραφία 1) Διατροφή Διαιτολογία 2007, 11 (71 89) 2) Manual of Clinical Dietetics ) Διατροφή Διαιτολογία 2007, 11 (59 70) 4) ISO

13 Catering στο Νοσοκομείο: Νομοθεσία Απόστολος Τ. Ράντσιος Εισαγωγή Αναφερόμαστε στη Νομοθεσία για τα τρόφιμα, σε σχέση με τη λειτουργία catering στα νοσοκομεία, για δύο κυρίως λόγους. Πρώτον, επειδή, σχετικά πρόσφατα, η όλη Νομοθεσία άλλαξε εκ βάθρων και εισήγαγε μια τελείως νέα αντίληψη, για τη διαχείριση της ασφάλειας των τροφίμων. Δεύτερον, επειδή επιφορτίζει όλες τις ευθύνες, για τη διαχείριση της ασφάλειας των τροφίμων και τις συνέπειες για τυχόν παραλήψεις, στον υπεύθυνο λειτουργίας κάθε επιχείρησης ή οργανισμού, ιδιωτικού ή δημόσιου, που χειρίζεται τρόφιμα, προφανώς περιλαμβανόμενων και των νοσοκομείων. Ιστορικό Στην Ευρώπη, τα τελευταία χρόνια, περάσαμε, από την έλλειψη σε τρόφιμα κατά τις δεκαετίες του 40 και του 50, στην ποσοτική κάλυψη των αναγκών των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης (Ε.Ε.), χάρις στην Κοινή Αγροτική Πολιτική (Κ.Α.Π.), τη δεκαετία του 60, και τελικά στην αφθονία της δεκαετίας του 70. Αυτή η αφθονία έδωσε τη δυνατότητα στον ευρωπαίο καταναλωτή, με τις επιλογές του, να μετατρέψει, μια αγορά, που ρυθμιζόταν από την παραγωγή, σε αγορά που ρυθμίζεται από την κατανάλωση. Όμως, σήμερα ο ευρωπαίος καταναλωτής απαιτεί η ικανοποίηση των αναγκών του να γίνεται χωρίς να βλάπτονται τρίτοι, όπως το περιβάλλον, η ευζωία των ζώων και η αειφορική παραγωγή. Είναι οι λεγόμενοι άλλοι θεμιτοί παράγοντες (other legitimate factors). Η αγορά των τροφίμων στην Ε.Ε. κινείται πλέον προς μια κατεύθυνση που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μετα - ποιοτική αγορά. Οι διατροφικές συνήθειες, γίνονται τρόπος ζωής, με στοιχεία, που προσδιορίζουν απαιτήσεις του καταναλωτή, πέρα από την ποιότητα (όπως παραδοσιακά γίνεται αντιληπτή) και την ασφάλεια των τροφίμων. Επιπλέον αυτών, οι διατροφικές κρίσεις των δεκαετιών του 80 και 90 είχαν ως αποτέλεσμα την περαιτέρω ευαισθητοποίηση του καταναλωτή. Αυτές οι κρίσεις ασφάλειας τροφίμων, ειδικότερα στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς και η αλλαγή της συμπεριφοράς του καταναλωτή, οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να 13

14 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 4 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ υιοθετήσει προϋπάρχουσες προτάσεις για μεταβολή της όλης φιλοσοφίας διαχείρισης της ασφάλειας των τροφίμων στο ρυθμιστικό επίπεδο. Κύριο χαρακτηριστικό της νέας προσέγγισης, στη διαχείριση της ασφάλειας τροφίμων, είναι η μετακίνηση του κέντρου βάρους του ενδιαφέροντος, από ενέργειες, που παραδοσιακά επικεντρώνονταν κυρίως στο τελικό προϊόν, σε προληπτικές παρεμβάσεις, κατά το δυνατόν πρωιμότερες, στην αλυσίδα παραγωγής επεξεργασίας διακίνησης των τροφίμων. Ηδη από το 1996, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώριζε ότι: Οι βιολογικοί και χημικοί παράγοντες, που προκαλούν τροφοδηλητηριάσεις, μπορεί να ποικίλουν, αλλά, σχεδόν όλοι, έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό, συνοδεύουν το ζώο από το στάβλο στο τραπέζι. Για το λόγο αυτό, κάθε προσπάθεια να διατηρηθεί ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το τι έχει συμβεί κατά μήκος όλης της αλυσίδας παραγωγής, είναι καταδικασμένη να αποτύχει. [Φυλλάδιο της FVE (Federation of Veterinarians of Europe) Food Safety. The stable to table approach, Αχρονολόγητο]. Παράγοντες κινδύνου απειλούν την ασφάλεια των τροφίμων κατά μήκος της αλυσίδας, από τα σημεία παραγωγής μέχρι το τραπέζι του καταναλωτή. Η ιστορία ενός τροφίμου, που κινείται στην αλυσίδα παραγωγής επεξεργασίας - διακίνησης, παρέχει σημαντικές πληροφορίες, για την περαιτέρω μεταχείρισή του. Συνεπώς, υπάρχει ανάγκη προσέγγισης του προβλήματος της ασφάλειας τροφίμων, κατά το χρόνο της κατανάλωσής τους, με ένα ολοκληρωμένο τρόπο, με την παροχή της δυνατότητας διάθεσης διαφανών και αξιόπιστων πληροφοριών, που κινούνται και προς τις δύο κατευθύνσεις της αλυσίδας. Η αντίληψη αυτή, για τον έλεγχο των τροφίμων ως προς την ασφάλειά τους, που έχει ενσωματωθεί στη πρόσφατα, αναθεωρημένη εκ βάθρων, Ευρωπαϊκή Νομοθεσία, επιβάλλει την τεκμηριωμένη ολιστική προσέγγιση σε ενιαίο συνεχές, της αλυσίδα παραγωγής επεξεργασίας διακίνησης των τροφίμων, από το χωράφι μέχρι το πιάτο του τελικού καταναλωτή. Οι νέοι κανονισμοί της Ε.Ε. Η αντίδραση της Ε.Ε. στο ρυθμιστικό επίπεδο, στις καινοφανείς συνθήκες που αναφέρονται ανωτέρω, υπήρξε, κατ αρχήν, η δημοσίευση, το 2000, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, της Λευκή Βίβλου για την Ασφάλεια Τροφίμων. Με αυτή συστήνονται 84 πρωτοβουλίες και χρονοδιάγραμμα για την πραγματοποίησή τους. Η σπουδαιότερη, ίσως, απ αυτές είναι η διατύπωση βασικού νόμου περί τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η πρόταση αυτή υλοποιήθηκε με τον Κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 178/2002. Με τον κανονισμό αυτό διατυπώθηκαν οι αρχές για τη Νομοθεσία που διέπει τη διαχείριση της ασφάλειας τροφίμων στην Ε.Ε. και ιδρύθηκε η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA). Ακολούθησαν οι Κανονισμοί του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 852/2004, 853/2004, 854/2004 και 882/2004, που συμπληρώθηκαν με τους Κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2073/ /2007, 2074/2005, 2075/2005 και 2076/2005. Ειδικότερα, ο κανονισμός 178/2002: Είναι: - - Το θεμέλιο της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας για τα τρόφιμα. Η βασική κίνηση για την εναρμόνιση της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας. 14

15 Διατροφη στο Νοσοκομειο Συμβάλλει με τις διατάξεις του αποτελεσματικά: - Στο υψηλό επίπεδο προστασία του καταναλωτή. - Στην ελεύθερη διακίνηση ασφαλών τροφίμων. Αποδέχεται την αρχή της συνέχειας, για τη διαχείριση της ασφάλεια των τροφίμων από την παραγωγή μέχρι την κατανάλωση. Απαιτεί το ίδιο επίπεδο ασφάλειας για τρόφιμα και ζωοτροφές. Αποδέχεται τη διαδικασία της ανάλυσης του κινδύνου για την αξιολόγηση τροφίμων και καταστάσεων σχετικά με την ασφάλειά τους. Καθιερώνει την αρχή της προληπτικότητας (συμπληρωματική της ανάλυσης του κινδύνου). Προβλέπει, ώστε άλλοι θεμιτοί παράγοντες να λαμβάνονται υπόψη στην αξιολόγηση των τροφίμων. Προάγει τη διαφάνεια, στη διαχείριση της ασφάλειας των τροφίμων, και την εμπιστοσύνη του καταναλωτή. Επιβάλλει τη διαθεσιμότητα στοιχείων ταυτότητας των τροφίμων, που να κάνει δυνατή την ιχνηλασιμότητας σε όλα τα τρόφιμα που διαθέτονται στην αγορά. Τονίζει τις ευθύνες όλων των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της μείζονος αυτής νομοθετικής παρέμβασης είναι ότι καταργήθηκαν οι υφιστάμενες μέχρι τότε 17 οδηγίες για την ασφάλεια των τροφίμων και αντικαταστάθηκαν από κανονισμούς. Τούτο πρακτικά σημαίνει ότι η σχετική ευθύνη μετατοπίζεται από το επίπεδο των εθνικών κυβερνήσεων στο ευρωπαϊκό, καθόσον οι κανονισμοί είναι απευθείας εφαρμοστέοι από τα κράτη μέλη ενώ οι οδηγίες για να εφαρμοστούν πρέπει προηγουμένως να ενσωματωθούν στα αντίστοιχα εθνικά δίκαια. Αυτοέλεγχος Σημαντική καινοτομία της νέας Νομοθεσίας, όπως ήδη έχει προαναφερθεί, είναι η μετακύλιση στον υπεύθυνο λειτουργίας, μιας επιχείρησης που χειρίζεται τρόφιμα, (Food Business Operator, FBO), της αποκλειστικής ευθύνης για τη διάθεση ασφαλών τροφίμων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμώντας ότι, κάτω από τις δεδομένες συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η παραγωγή επεξεργασία - διακίνηση ασφαλών τροφίμων είναι προς το συμφέρον, των εμπλεκόμενων, στις προαναφερόμενες δραστηριότητες, εναποθέτει το βάρος της ευθύνης σ αυτούς. Τούτο επειδή οι συνέπειες της προσφοράς μη ασφαλών τροφίμων είναι, στην καλύτερη περίπτωση, αντιπαραγωγική και ενδεχομένως καταστροφική για την επιχείρηση. Τούτου δεδομένου, ο δεύτερος λόγος είναι ότι η κάθε επιχείρηση τροφίμων, επειδή γνωρίζει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον το πλαίσιο λειτουργίας της, συνακόλουθα είναι στην καλύτερη δυνατή θέση για να διαχειριστεί την ασφάλεια των προϊόντων της. Ετσι η ευθύνη των επιχειρήσεων τροφίμων, για την προσφορά ασφαλών τροφίμων, σύμφωνα με τη σύγχρονη αντίληψη, που έχει ενσωματωθεί στη Νομοθεσία, είναι αυξημένη και μορφοποιείται στα πλαίσια του δόγματος του αυτοελέγχου. Στα πλαίσια αυτά απαιτείται από τις επιχειρήσεις ή οργανισμούς, που χειρίζονται τρόφιμα, να εφαρμόσουν συστήματα αυτοελέγχου, προσαρμοσμένα στη συγκεκριμένη δραστηριότητά τους. Τα συστήματα αυτοελέγχου στηρίζονται στις αρχές της ανάλυσης του κινδύνου και της προληπτικότητας, καθώς και στο Σύστημα Ανάλυση Παραγόντων Κινδύνου Κρίσιμα 15

16 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 4 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ Σημεία Ελέγχου (Hazard Analysis Critical Control Points, HACCP). Ετσι ο έλεγχος από τις Αρχές, χωρίς να παραγνωρίζεται η σημασία του ελέγχου της αγοράς, συνίσταται στην επιβεβαίωση ικανοποίησης των απαιτήσεων, από τους χειριζόμενους τρόφιμα, των προβλεπόμενων από τη Νομοθεσία συστημάτων προληπτικών παρεμβάσεων και αυτοελέγχου. Ο σύγχρονος υγειονομικός έλεγχος των τροφίμων είναι πράξη προληπτικής ιατρικής, που απαιτεί πληροφόρηση για την ιστορία και την προϊστορία του τροφίμου. Εξάλλου, τρόφιμα απολύτως ασφαλή ή χωρίς παράγοντες κινδύνου δεν υπάρχουν. Έτσι η εκτίμηση της ασφάλειας ενός τροφίμου στηρίζεται στην ανάλυση των παραγόντων κινδύνου, που ενδεχομένως εμπεριέχει, με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία και πληροφορίες. Η ανάλυση αυτή περιλαμβάνει, στο επίπεδο του catering του Νοσοκομείου, όπως και για κάθε επιχείρηση ή οργανισμό που χειρίζεται τρόφιμα, την αξιολόγηση των παραγόντων κινδύνου (hazard assessment), που οδηγεί στην απόφαση για τον τρόπο διαχείρισής τους (hazard management) και την ανάλογη κοινοποίησή τους (hazard communication). Η υλοποίηση όλων αυτών, από όσους χειρίζονται τρόφιμα, είναι υποχρεωτική, καθώς, σύμφωνα με το Νομοθετικό πλαίσιο που ισχύει οι επιχειρήσεις αυτές οφείλουν να τηρούν και να προσαρμόζουν συνεχώς, στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων (ΣΔΑΤ), που αποτελείται από το HACCP και τα προαπαιτούμενα της λειτουργίας του, που με μια λέξη είναι η ικανοποίηση της απαίτησης για την εφαρμογή κανόνων Ορθής Πρακτικής (υποδομής και λειτουργικής). Το ΠΔ 79/2007, που καθορίζει τον τρόπο εφαρμογής στην Ελλάδα του λεγόμενου πακέτου υγιεινής τροφίμων της Ε.Ε., και που αποτελούν οι προαναφερόμενοι Κανονισμοί, επαναβεβαιώνει επίσης ότι ως επιχείρηση τροφίμων προσδιορίζεται κάθε επιχείρηση, ιδιωτική ή δημόσια, που ασκεί μία ή περισσότερες δραστηριότητες, που σχετίζονται με την παραγωγή επεξεργασία διακίνηση τροφίμων. Όλα τα νοσοκομεία, δημόσια ή ιδιωτικά, προμηθεύονται τρόφιμα και παρασκευάζουν γεύματα για τους νοσηλευόμενους και το προσωπικό τους. Με άλλα λόγια λειτουργούν και ως επιχειρήσεις μαζικής εστίασης. Υποχρεούνται συνεπώς να τηρούν τα προβλεπόμενα από τη Νομοθεσία, όπως προκύπτει από τα ανωτέρω. Οι βασικές ευθύνες των επιχειρήσεων που χειρίζονται τρόφιμα, σύμφωνα με τη Νομοθεσία, στα πλαίσια εφαρμογής του αυτοελέγχου, έχουν περιληπτικά ως εξής: Πρέπει να παρέχουν μόνο ασφαλή τρόφιμα. Εχουν την αποκλειστική ευθύνη για τα προϊόντα που παρέχουν. Η ευθύνη προσωποποιείται στην ανώτερη διοίκηση της επιχείρησης και δεν μεταβιβάζεται. Πρέπει να είναι σε θέση να ιχνηλατήσουν την ταυτότητα των προϊόντων που χρησιμοποιούν ως πρώτες ύλες και την προέλευσή τους. Αν υποπτεύονται ένα τρόφιμο, ως μη ασφαλές, να ειδοποιήσουν την αρμόδια αρχή, τηρώντας την αρχή της διαφάνειας. Αν μη ασφαλές τρόφιμο προωθηθεί για κατανάλωση να έχουν δυνατότητα να το ανακαλέσουν. Να υπάρχουν ανάλογα σχέδια γι αυτό. Να τηρούν επικαιροποιημένο ΣΔΑΤ το οποίο να αναθεωρείται σε τακτά διαστήματα. Να συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές για ενέργειες που ελαχιστοποιούν την παρουσία παραγόντων κινδύνου. 16

17 Διατροφη στο Νοσοκομειο Εξίσου σημαντική είναι η ευθύνη των παραγωγών και μεταποιητών τροφίμων, για την τεκμηριωμένη και αξιόπιστη ενημέρωση του επόμενου κρίκου της αλυσίδας παραγωγής επεξεργασίας διακίνησης για τα προϊόντα που προσφέρουν, περιλαμβανόμενων και στοιχείων ταυτότητας των προσφερόμενων προϊόντων, που να κάνουν δυνατή την ιχνηλασιμότητα της προέλευσής τους. Η ειδικότερη λειτουργία στα νοσοκομεία Για την ικανοποίηση των απαιτήσεων, όπως διαμορφώνονται ανωτέρω, οι πρώτες ύλες (τρόφιμα) που προμηθεύονται τα νοσοκομεία πρέπει να είναι υψηλού επιπέδου ασφάλειας και ποιότητας. Στη συνέχεια είναι ευθύνη επίσης του νοσοκομείου να διατηρήσει το επίπεδο ασφάλειας των παραλαμβανόμενων τροφίμων και να προστατεύσει τα τρόφιμα από επιμολύνσεις που θα επιβάρυναν την ασφάλεια τους. Για τη διατήρηση του επιπέδου αυτού εφαρμόζεται δυναμικό και ευέλικτο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων (ΣΔΑΤ), που καλύπτει όλη την ενδονοσοκομειακή δραστηριότητα, σχετικά με τα τρόφιμα, από τη σύνταξη προδιαγραφών και την παραλαβή των τροφίμων μέχρι την κατανάλωσή τους από τους ασθενείς ή το προσωπικό του νοσοκομείου. Επειδή, προφανώς το επίπεδο ασφάλειας παραλαμβανόμενης πρώτης ύλης το πολύ να διατηρηθεί ως έχει, τα νοσοκομεία πρέπει να απαιτούν από τους προμηθευτές τους να τηρούν και αυτοί τα ανάλογα ΣΔΑΤ, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι παραλαμβανόμενες πρώτες ύλες είναι ικανοποιητικά υψηλού επιπέδου αποδεκτής ασφάλειας τροφίμων. Πέραν αυτών, σημειώνεται ότι οι σιτιζόμενοι στα νοσοκομεία, κατά τεκμήριο έχουν μειωμένη ανοσολογική αντίσταση (ασθενείς). Τούτο επιβάλλει αυστηρότερα μέτρα υγιεινής, στη γενικότερη διαχείριση των τροφίμων, και απαίτηση για αυξημένο αποδεκτό επίπεδο ασφάλειας των τροφίμων κατά την κατανάλωσή τους, σε σχέση με τις απαιτήσεις του μέσου καταναλωτή. Σύμφωνα με το Ν. 2286/95 για την παραλαβή αγαθών, μεταξύ αυτών και τροφίμων, από τα δημόσια νοσοκομεία ορίζονται επιτροπές παραλαβής, των οποίων τα μέλη προέρχονται από το ίδιο το νοσοκομείο. Οι επιτροπές αυτές ορίζονται, από πίνακες εξειδικευμένου προσωπικού, από τον αρμόδιο υπουργό ή τη διοίκηση του νοσοκομείου και αποτελούνται από υπαλλήλους, που υπηρετούν στο νοσοκομείο που ενεργεί την προμήθεια. Οι επιτροπές, κατά την παραλαβή, διενεργούν ποιοτικό και ποσοτικό έλεγχο των παραλαμβανόμενων προϊόντων, προκειμένου να κριθεί η καταλληλότητά τους. Προκύπτουν ορισμένα καίρια ερωτήματα: - Με ποια κριτήρια προσδιορίζεται η εξειδίκευση του προσωπικού, που περιλαμβάνεται στους πίνακες για τις επιτροπές παραλαβής τροφίμων (αρχική εκπαίδευση, εξειδίκευση, δια βίου εκπαίδευση, εμπειρία); - Υπάρχει στα νοσοκομεία τεκμηριωμένο ΣΔΑΤ; Εφαρμόζεται και παρακολουθείται αποτελεσματικά; Από τι προσωπικό; Τούτο επειδή τίποτε σχετικό δεν προσδιορίζεται από τη Νομοθεσία, ή άλλα ρυθμιστικά έγγραφα, ως απάντηση στα ερωτήματα αυτά. Ανάλογα αναπάντητα ερωτήματα μπορεί να τεθούν και για τη λειτουργία των ιδιωτικών νοσοκομείων. Η ευθύνη για την ασφάλεια των τροφίμων μοιράζεται μεταξύ τριών πυλώνων. Των επιχειρήσεων που χειρίζονται τρόφιμα (παραγωγή επεξεργασία διακίνηση), των 17

18 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 4 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών ελέγχου και των καταναλωτών. Για να επιτευχθεί ο τελικός στόχος και να αντιμετωπιστεί η πρόκληση, που είναι η ασφάλεια του τροφίμου, τη στιγμή που αυτό καταναλώνεται, απαιτείται συνεργασία και των τριών, ώστε ο καθένας να ανταποκρίνεται στο μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί. Είναι πολύ πιθανό, σύμφωνα με στοιχεία των ΗΠΑ, το 50% των τροφιμογενών λοιμώξεων να είναι αποτέλεσμα παραλείψεων κατά το στάδιο προετοιμασίας των γευμάτων. Παρόλο που έρευνες έδειξαν ότι το 11% των τροφίμων, που επιθεωρήθηκαν από τις επίσημες Αρχές δεν ήταν σύμφωνα με το Νόμο και ότι το 21% των σημείων πώλησης δεν ήταν σύμφωνα με τους κανόνες υγιεινής, η κύρια πηγή τροφιμογενών λοιμώξεων παραμένει ο χειρισμός των τροφίμων μετά την προμήθειά τους. Δεν έχουμε λόγους να πιστεύουμε ότι τα πράγματα είναι διαφορετικότερα στην Ευρώπη. Σύμφωνα με σχετική Ολλανδική Ετήσια Εκθεση για το ζήτημα αυτό, η πιο συχνή αιτία τροφιμογενών συμβαμάτων είναι κακές υγειονομικές πρακτικές κατά το μαγείρεμα και οι χειρισμοί μέχρι την κατανάλωση. Σε ένα νοσοκομείο, όσον αφορά στην ασφάλεια των τροφίμων, ο πυλώνας της επεξεργασίας και εκείνος του τελικού καταναλωτή, λειτουργούν αθροιστικά, γεγονός που αυξάνει τους κινδύνους και συνακόλουθα τις ευθύνες για τη διαχείριση της ασφάλειας των τροφίμων. Η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται από: Τη μειωμένη, όπως προαναφέρθηκε, ανοσολογική αντίσταση των σιτιζόμενων στα νοσοκομεία. Τη δυσκολία ελέγχου του χρόνου κατανάλωσης μετά τη παράθεση του γεύματος στους ασθενείς. Συμπεράσματα Στην Ε.Ε., τα τελευταία χρόνια, η όλη νομοθεσία για τα τρόφιμα έχει αναθεωρηθεί εκ βάθρων. Το βάρος για τη διαχείριση της ασφάλειας των τροφίμων δίνεται σε προληπτικές παρεμβάσεις σε όλο το μήκος της αλυσίδας παραγωγής επεξεργασίας διακίνησης των τροφίμων, παρά σε κατασταλτικές ενέργειες στο τελικό προϊόν. Οι προληπτικές παρεμβάσεις στηρίζονται: - - Στις αρχές της ανάλυσης του κινδύνου και της προληπτικότητας, στα πλαίσια του αυτοελέγχου των επιχειρήσεων ή οργανισμών. Στην πληροφόρηση σχετικά με την ασφάλεια του διακινούμενου προϊόντος, από την πρωτογενή παραγωγή μέχρι το σημείο κατανάλωσης και τη δυνατότητα ιχνηλασιμότητας της προέλευσής του. Η νέα νομοθεσία επιβάλλει σε όλες τις επιχειρήσεις ή οργανισμούς, που χειρίζονται τρόφιμα, την εγκατάσταση και τεκμηριωμένη εφαρμογή αυτοελέγχου όσον αφορά στην ασφάλεια των τροφίμων. Η διοίκηση των νοσοκομείων φέρει πρωταρχική ευθύνη για τη διάθεση, στους σιτιζόμενους στα νοσοκομεία, ασφαλών τροφίμων. Κάθε νοσοκομείο είναι υποχρεωμένο να εγκαταστήσει και εφαρμόζει συνεχώς τεκμηριωμένο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων. Για το σκοπό αυτό πρέπει να χρησιμοποιεί κατάλληλα εξειδικευμένο και εκπαιδευμένο προσωπικό. 18

19 Διατροφη στο Νοσοκομειο Συμβουλευτική Βιβλιογραφία Daniels, R.W.; B. L. Daniels; P. Gilmert; D. Nooman. (2001). Food Safety (Food Testing and Analysis), (4) Daniels, R.W. (2001). Food Technology, 55 (4), 132. Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (2000). Λευκή Βίβλος για την ασφάλεια των τροφίμων. Βρυξέλλες, 12 Ιανουαρίου 2000, COM (1999) τελικό. E.E. (2002). Κανονισμός 178/2002, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφάλειας τροφίμων. Ε.Ε. (2004). Κανονισμός 852/2004, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του συμβουλίου, για την υγιεινή των τροφίμων. Ε.Ε. (2004). Κανονισμός 853/2004, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για τον καθορισμό των ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Ε.Ε. (2004). Κανονισμός 854/2004, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για τον καθορισμό ειδικών διατάξεων για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση. Ε.Ε. (2004). Κανονισμός 882/2004, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για τη διενέργεια επίσημων ελέγχων της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς του κανόνες για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων. Ε.Ε. (2005). Κανονισμός 2073/ /2007, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, περί μικροβιολογικών κριτηρίων. Ε.Ε. (2005). Κανονισμός 2074/2005, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για θέσπιση μέτρων εφαρμογής για ορισμένα προϊόντα βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 853/2004 και για την οργάνωση επίσημων ελέγχων βάσει των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 854/2005 και (ΕΚ) αριθ. 882/2004, για την παρέκκλιση από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 852/2004 και για τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 853/2004 και (ΕΚ) αριθ. 854/2004. Ε.Ε. (2005). Κανονισμός 2075/2005, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για θέσπιση ειδικών κανόνων σχετικά με τους επίσημους ελέγχους για ανίχνευση Trichinella στο κρέας. Ε.Ε. (2005). Κανονισμός 2076/2005, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για τη θέσπιση μεταβατικών διατάξεων σχετικά με την εφαρμογή των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 853/2004, (ΕΚ) 854/2004 και (ΕΚ) αριθ. 882/2004 και για τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 853/2004 και (ΕΚ) αριθ. 854/2004. Ε.Ε. (2004). Οδηγία 2004/41, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για την κατάργηση ορισμένων οδηγιών σχετικών με την υγιεινή των τροφίμων και τους υγειονομικούς όρους για την παραγωγή και διάθεση στην αγορά ορισμένων προϊόντων ζωικής προέλευσης που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση και για την τροποποίηση των οδηγιών του Συμβουλίου 89/662/ΕΟΚ και 92/118/ΕΟΚ και της Απόφασης 95/408/ΕΚ του Συμβουλίου. FVE (Federation of Veterinarians of Europe) (Αχρονολόγητο). Leaflet on Food safety The table to table approach. Notermans, S.; H. Lelieveld. (2001). Food engineering and Ingredients, (5) Rantsios, A.T., (2000). Technologija Meas. 41 (1-3), WVA (World Veterinary Association), (1999). The stable to table approach to animal health, animal welfare and public health. Policy Paper T

20 Catering στο Νοσοκομείο: Διαχείριση της ασφάλειας των τροφίμων Iωάννα Πετροχείλου 1. Διαχείριση της ασφάλειας των τροφίμων: Το Σύστημα HACCP Το ΗACCP είναι το ακρωνύμιο των λέξεων Hazard Αnalysis - Critical Control Point και αποτελεί : εξειδικευμένο σύστημα ελέγχου για τα τρόφιμα, το οποίο εστιάζεται στη διασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων και όχι της ποιότητας εν γένει. καλύπτει όλα τα θέματα που αφορούν την υγιεινή και ασφάλεια των τροφίμων. βασίζεται σε μια συστηματική προσέγγιση όσον αφορά στον καθορισμό των κινδύνων και την αξιολόγηση της κρισιμότητας και της πιθανότητας να εμφανισθούν, καθώς και τον προσδιορισμό προληπτικών μέτρων και διαδικασιών ελέγχου των κρίσιμων σημείων. Το σύστημα HACCP εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1960, στα πλαίσια ενός προγράμματος για σχεδιασμό και την παρασκευή τροφίμων, χωρίς το παραμικρό ελάττωμα (zero defect programme). Προοριζόταν για τα προϊόντα διατροφής των αστροναυτών που θα ταξίδευαν στο διάστημα. Από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθετήθηκε με την Οριζόντια Οδηγία 93/43 του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ενώ σε εθνικό επίπεδο υιοθετήθηκε για πρώτη φορά με την Κ.Υ.Α. 487/ , όπου: θεσπίζονται οι γενικοί κανόνες υγιεινής των τροφίμων υιοθετούνται οι αρχές του Συστήματος HACCP απαιτείται η εφαρμογή του Συστήματος HACCP σε όλες τις μονάδες παραγωγής, διακίνησης και διάθεσης των τροφίμων Σήμερα όλες οι μονάδες που διαχειρίζονται καθ οιονδήποτε τρόπο τρόφιμα είναι υποχρεωμένες να : έχουν αναπτύξει και να εφαρμόζουν μία μελέτη HACCP τηρούν ιχνηλασιμότητα (-1,+1) σχετικά με την προέλευση των προμηθευόμενων υλών καθώς και τον προορισμό των προϊόντων τους. Οι μονάδες είναι υποχρεωμένες, δηλαδή, να γνωρίζουν από ποιόν προμηθευτή αγόρασαν υλικά και ποιος ήταν ο άμεσος αποδέκτης των προϊόντων που οι ίδιες οι επιχειρήσεις παρήγαγανδιακίνησαν. 20

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτες ύλες. Πιθανοί κίνδυνοι σε όλα τα στάδια της παραγωγής. Καθορισµός πιθανότητας επιβίωσης µικροοργανισµών. Εκτίµηση επικινδυνότητας

Πρώτες ύλες. Πιθανοί κίνδυνοι σε όλα τα στάδια της παραγωγής. Καθορισµός πιθανότητας επιβίωσης µικροοργανισµών. Εκτίµηση επικινδυνότητας 1 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ HACCP Αρχή 1η: Προσδιορισµός των πιθανών κινδύνων που σχετίζονται µε την παραγωγή τροφίµων σε όλα τα στάδια, από την ανάπτυξη και τη συγκοµιδή των πρώτων υλών, την παραγωγική διαδικασία, την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Νικόλαος Σούλτος Εργαστήριο Υγιεινής Τροφίµων Ζ.Π. Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Η παραγωγή ασφαλών τροφίµων: Είναι ένα πρόβληµα σύνθετο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005 ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Τεκμηριώνει στις αρχές τη συμμόρφωση με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία Ελαχιστοποιεί το ρίσκο - Μειώνει τον κινδύνο αποζημιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 29-12-05 4245/Α ΠΡΟΣ: Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Θέμα: Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων Εδώ και μερικά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω στην εναρμόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 1. Νέο διεθνές πρότυπο για τα συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίμων Το νέο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 «Συστήματα διαχείρισης της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 11 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία & Ηπατολογία ΔΩΡΕΑΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ 12-13 Φεβρουαρίου 2016 Ξενοδοχείο Royal Olympic Athens Θα χορηγηθούν μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CME

Διαβάστε περισσότερα

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ Τι είναι HACCP; Hazard = Κίνδυνος Analysis = Ανάλυση Critical = Κρίσιμο Το ΑΚΚΣΕ είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να διασφαλίσει την υγιεινή και την

Διαβάστε περισσότερα

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ 1 Αρχή 1η: Ανάλυση των πιθανών κινδύνων Αναλυτικός προσδιορισμός των πιθανών κίνδυνων που σχετίζονται με όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας των τροφίμων από την αρχή μέχρι την ολοκλήρωση της-συγκομιδή

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.6 : Εφαρμογή συστημάτων HACCP και ISO στην παραγωγή βιολογικών προϊόντων Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr

Διαβάστε περισσότερα

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης «Νέο διεθνές πρότυπο πιστοποίησης για τα συστήµατα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίµων και ανταπόκριση στις σύγχρονες ανάγκες των επιχειρήσεων στην παγκόσµια αλυσίδα τροφίµων» Ιωάννης Χ. Σαριδάκης Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Μ.Α. Ευστρατίου Τμήμα Επιστημών της Θάλασσας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τι είναι HACCP; Προβλήματα Υδατογενείς λοιμώξεις Ασφάλεια Διακίνησης Τροφίμων κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Ευρωπαϊκή Νομοθεσία Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Κανονισμός 178/2002 Περιεχόμενο Γενικές Αρχές Ασφάλειας Τροφίμων και Ζωοτροφών Ίδρυση Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων Τι Αφορά Όλαταστάδιατηςπαραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ. ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12.1 Εισαγωγή Η υγιεινή και η ασφάλεια της διατροφικής αλυσίδας είναι ένα επίκαιρο θέμα πρωταρχικής σημασίας τόσο για τους δημόσιους

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση συστηµάτων διαχείρισης της ασφάλειας και της υγιεινής στις επιχειρήσεις του κλάδου των τροφίµων: Θεσµικό πλαίσιο, προβλήµατα, προοπτικές

Πιστοποίηση συστηµάτων διαχείρισης της ασφάλειας και της υγιεινής στις επιχειρήσεις του κλάδου των τροφίµων: Θεσµικό πλαίσιο, προβλήµατα, προοπτικές Πιστοποίηση συστηµάτων διαχείρισης της ασφάλειας και της υγιεινής στις επιχειρήσεις του κλάδου των τροφίµων: Θεσµικό πλαίσιο, προβλήµατα, προοπτικές Ιωάννα Πετροχείλου Γενική ιευθύντρια της ΕΤΑΤ Α.Ε. 0.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ISO

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ISO ISO 22000:2005 Α.Βανταράκης, Επικ. Καθηγητής Υγιεινής ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ISO 22000:2005. Σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000:2005, η ασφάλεια τροφίμων συνδέεται άμεσα με την ύπαρξη βλαπτικών παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

Ιχνηλασιµότητα στις επιχειρήσεις τροφίµων- ISO 22005

Ιχνηλασιµότητα στις επιχειρήσεις τροφίµων- ISO 22005 Ιχνηλασιµότητα στις επιχειρήσεις τροφίµων- ISO 22005 Μαλισιόβα Ε., Παντελιά Μ. και Μεθενίτου Γ. Ινστιτούτο Υγιεινής Τροφίµων Αθηνών Ιχνηλασιµότητα στις επιχειρήσεις τροφίµων- ISO 22005 Εισαγωγή Νοµικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΝΕΡΓΕΙΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΝΕΡΓΕΙΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΝΕΡΓΕΙΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Σύνθεση προσωπικού 2. Περιγραφή εργασιακού αντικειμένου 3. Προϋποθέσεις α. Γενικές προϋποθέσεις β. Ειδικές Προϋποθέσεις -Πιστοποίηση Υγείας -Ενδυμασία

Διαβάστε περισσότερα

GLOBALGAP (EUREPGAP)

GLOBALGAP (EUREPGAP) GLOBALGAP (EUREPGAP) Το Διεθνές Σχήμα Πιστοποίησης Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής GLOBALGAP, λειτουργεί ως αντικειμενικό εργαλείο αξιολόγησης του βαθμού συμμόρφωσης με τις σχετικές απαιτήσεις για όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ISO 22000:2005 ΤΗΣ ΝΤΑΣΙΟΣ Α.Ε.Β.Ε.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ISO 22000:2005 ΤΗΣ ΝΤΑΣΙΟΣ Α.Ε.Β.Ε. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ISO 22000:2005 ΤΗΣ ΝΤΑΣΙΟΣ Α.Ε.Β.Ε. Σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000:2005, η ασφάλεια τροφίμων συνδέεται άμεσα με την ύπαρξη βλαπτικών παραγόντων, των κινδύνων, στα τρόφιμα.

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Εφαρμογή Συστημάτων Διαχείρισης Ποιότητας στις υπηρεσίες Υγείας: Προϋπόθεση για την ανάπτυξη και την βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών. (ISO 9001 ISO 22000 ISO 14001 ISO 27001 ISO 50001 OHSAS 18001) Σχετικές

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Οι Νέοι Κανονισμοί 178/2003 από 01/01/2005 Ιχνηλασιμότητα 852/2004 από 01/01/2006 αντικαθιστά την 93/43/ΕΟΚ

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο για την ανάπτυξη της συνεργασίας στο εμπόριο και τις επενδύσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας (UNDP-BSTIP)

Σεμινάριο για την ανάπτυξη της συνεργασίας στο εμπόριο και τις επενδύσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας (UNDP-BSTIP) Σεμινάριο για την ανάπτυξη της συνεργασίας στο εμπόριο και τις επενδύσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας (UNDP-BSTIP) Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013 ΚΡΕΣΤΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Προϊστάμενος Δ/νσης Αξιολόγησης &

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP

Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP Στο γενικό πλαίσιο των κανόνων για την ασφάλεια των τροφίμων, η απαίτηση θέσπισης, εφαρμογής και διατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ

Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Ευρωπαϊκό Ρυθμιστικό Πλαίσιο Εργαλεία: Κανονισμοί Ισχύουν σε ΟΛΑ τα Κράτη Μέλη αμέσως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Στόχος Βασικές έννοιες για την ποιότητα και τα συστήματα ποιότητας Έννοια της ποιότητας και των συστημάτων ποιότητας Τεκμηρίωση ενός

Διαβάστε περισσότερα

OHSAS 18001:2007 / ΕΛΟΤ 1801:2008

OHSAS 18001:2007 / ΕΛΟΤ 1801:2008 OHSAS 18001:2007 / ΕΛΟΤ 1801:2008 Το OHSAS 18001 εκδόθηκε το 1999, αναθεωρήθηκε το 2007 και αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρισμένα πρότυπα διεθνώς για τα Συστήματα Διαχείρισης Υγείας και Ασφάλειας στην

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος;

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος; Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Το Πρόγραμμα ΔΙΑ.ΤΡΟΦΗ απευθύνεται σε μαθητές δημοσίων σχολείων κοινωνικοοικονομικά ευπαθών περιοχών της χώρας, που πλήττονται περισσότερο από

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες Περιπτώσεων κατά την Εφαρµογή Ασφαλούς ιαχείρισης Τροφίµων σε Νοσοκοµεία

Μελέτες Περιπτώσεων κατά την Εφαρµογή Ασφαλούς ιαχείρισης Τροφίµων σε Νοσοκοµεία Μελέτες Περιπτώσεων κατά την Εφαρµογή Ασφαλούς ιαχείρισης Τροφίµων σε Νοσοκοµεία Νικόλαου Ν. Βαµβακάρη MSc Food Technology, Χηµικoύ Μηχανικού, Έµπειρου Συµβούλου Συστηµάτων ιαχείρισης. Area Manager της

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.1: Ασφάλεια βιολογικών τροφίμων & προστασία καταναλωτών Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Δομή παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, ΑΡ. ΠΡΩΤ: ΠΡΟΣ: Π. Α. «Χορήγηση βεβαίωσης καταλληλότητας για την αδειοδότηση εγκαταστάσεων μεταποίησης φυτικών προϊόντων»

Αθήνα, ΑΡ. ΠΡΩΤ: ΠΡΟΣ: Π. Α. «Χορήγηση βεβαίωσης καταλληλότητας για την αδειοδότηση εγκαταστάσεων μεταποίησης φυτικών προϊόντων» Αθήνα, 30-7-2008 ΑΡ. ΠΡΩΤ: 11699 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΕΓΧΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣ: Π. Α. Ταχ. Δ/νση: Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2 Ταχ. Κωδ: 11526 Αθήνα Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Οι σύγχρονες τεχνικές βιο-ανάλυσης στην υγεία, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη διατροφή» Ιχνηλασιμότητα και Ταυτοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία 10 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία Ηπατολογία & 6-7 Φεβρουαρίου 2015 Ξενοδοχείο Royal Olympic Athens ΔΩΡΕΑΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Αγαπητοί Φίλοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Θεσσαλονίκη 29-12-2014

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Θεσσαλονίκη 29-12-2014 7 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 3 ης Υ.ΠΕ. (ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ) Γ.Ν.Θ. «Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»-Ψ.Ν.Θ. Οργανική Μονάδα Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη 29-12-2014 Αριθ. Πρωτ. : 24370 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Το Γ.Ν.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ISO Εµβαλωµατής Αντώνης ΑΕ

ΕΝ ISO Εµβαλωµατής Αντώνης ΑΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ HACCP ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ EΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΜΦΙΑΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ Εµβαλωµατής Αντώνης Υπεύθυνος ιαχείρισης Ποιότητας-ΣΟΥΡΩΤΗ ΑΕ Μήτρακας Μανασσής Επίκουρος καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση Ποιότητας»

«Διαχείριση Ποιότητας» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΕΕ-ΤΠΔΠ Ενημερωτική Εκδήλωση «Διαχείριση Ποιότητας» Αθήνα, 4 Απριλίου 2012 Τεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Το HACCP σε ανεπτυγμένο σύστημα αλυσίδας εστιατορίων: Προκλήσεις ιδιαιτερότητες Θεόδωρος Γ. Καλλίτσης, Ph.D.

Το HACCP σε ανεπτυγμένο σύστημα αλυσίδας εστιατορίων: Προκλήσεις ιδιαιτερότητες Θεόδωρος Γ. Καλλίτσης, Ph.D. Το HACCP σε ανεπτυγμένο σύστημα αλυσίδας εστιατορίων: Προκλήσεις ιδιαιτερότητες Θεόδωρος Γ. Καλλίτσης, Ph.D. Διευθυντής Έρευνας και Προϊοντικής Ανάπτυξης, Goody s Α.Ε. HACCP: Η ασφάλεια του τροφίμου σαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.2 : Νομοθεσία για τον έλεγχο της παραγωγής βιολογικών τροφίμων Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Εισαγωγή Η

Διαβάστε περισσότερα

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων»

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» 2η Διεθνής Έκθεση Τροφίμων & Ποτών FOOD EXPO GREECE Γαλακτοκομία Τυροκομία: η επόμενη 10ετία Κυριακή 15 Μαρτίου 2015 «Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» ΠΕΞΑΡΑ Ε.-ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΣ,M.Sc. Π.Δ.Α-Τμήμα Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Ενότητα 3 η - ΜΕΡΟΣ Γ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Όνομα καθηγητή: ΠΑΝ. Ν. ΣΚΑΝΔΑΜΗΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Hazard Analysis & Critical Control Point

Hazard Analysis & Critical Control Point Hazard Analysis & Critical Control Point ΔΑΣΕΝΑΚΗ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ, ΕΚΠΑ mdasenaki@chem.uoa.gr ΑΘΗΝΑ, 2016 Τι είναι το HACCP? Μια σταδιακή διαδικασία που: - Προσδιορίζει κινδύνους - Εγκαθιστά προληπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δρ Αμαλία Τσαγκάρη 2.3.2015 Με βάση το εγχειρίδιο Βασικής Εκπαίδευσης στην υγιεινή και τον χειρισμό των τροφίμων για τις επιχειρήσεις Μαζικής Εστίασης ΤΡΟΦΟΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΥΠΟ ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ «ΝΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ» Το εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Σύνδρομο βραχέος εντέρου ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη/αντιμετώπιση της κακής θρέψης Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Προσαρμογή του εναπομείναντος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισχυρισμοί διατροφής

ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισχυρισμοί διατροφής ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ισχυρισμοί διατροφής «ισχυρισμός» αναφερόμενος σε τρόφιμο: Κάθε μήνυμα ή απεικόνιση, η οποία δεν είναι υποχρεωτική σύμφωνα με την κοινοτική ή εθνική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων»

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» «Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» ρ. Ευάγγελος Ευµορφόπουλος, Επιθεωρητής του ΕΦΕΤ, Επιστηµονικός Συνεργάτης του ΤΕΙ Αθηνών Σε ένα ανταγωνιστικό παγκόσµιο περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ.

ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ. ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ. Ανάλυση Κινδύνων και Κρίσιμα Σημεία Ελέγχου (HACCP): Ένα σύστημα πάγιων διαδικασιών βάση συγκεκριμένων αρχών (7αρχών HACCP)

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Ενότητα 10 η - ΜΕΡΟΣ Β ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ HACCP Όνομα καθηγητή: ΠΑΝ. Ν. ΣΚΑΝΔΑΜΗΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Εκμάθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοιονομάζονται οι παθολογικές εκείνες καταστάσεις οι οποίες οφείλονται στην κατανάλωση τροφίμων που έχουν μολυνθεί με παθογόνους παράγοντες.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.5 : HACCP στην παραγωγή βιολογικών προϊόντων Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Τι

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση HACCP Συστήματα διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων. Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013

Η προσέγγιση HACCP Συστήματα διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων. Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013 Η προσέγγιση HACCP Συστήματα διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013 Συστήματα ΔΑΤ Τεκμηριωμένο σύστημα που εξασφαλίζει την ασφάλεια ενός τροφίμου Πιστοποίηση ΣΔΑΤ σύμφωνα με διεθνή

Διαβάστε περισσότερα

Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Διατροφής-Διαιτολογίας

Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Διατροφής-Διαιτολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Διατροφής-Διαιτολογίας Πρακτική Άσκηση στη Βιομηχανία-Αναλυτική Έκθεση Πεπραγμένων «Sunday s Gastronomy Catering»-Αφοί Στενιώτη Ο.Ε Έδρα:Μαγνησίας 51 και

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ AMAZE A.E. ΕΚΔΟΣΗ 02 Αθήνα, 26/5/2011 Σελίδα 2 από11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ... 4 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ... 5 ΓΕΝΙΚΑ... 5 ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Ποια η κατάσταση σε Ελλάδα και διεθνώς; Που οδεύουμε και ποιες οι προϋποθέσεις; Aντώνης Ζαμπέλας Πρόεδρος ΕΦΕΤ Αναπλ. Καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Προβλήματα, προοπτικές.

Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Προβλήματα, προοπτικές. Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Ε. Σουρανάκης 1, Α. Στεφανάκης 2. Προβλήματα, προοπτικές. 1 Κτηνίατρος, Ιδιώτης, Πρόεδρος ΔΣ ΒΙΟΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ Α.Ε. 2 Δρ, Κτηνίατρος,

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr!

«Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr! «Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr! Γνωρίζεις ποιες είναι οι τροφές που θα σε βοηθήσουν στην απώλεια βάρους; Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και ανάπτυξη συστήματος HACCP στη ΔΕΛΤΑ Πρότυπος Βιομηχανία Γάλακτος. Πρακτική εφαρμογή στο γάλα, και στους χυμούς.

Σχεδιασμός και ανάπτυξη συστήματος HACCP στη ΔΕΛΤΑ Πρότυπος Βιομηχανία Γάλακτος. Πρακτική εφαρμογή στο γάλα, και στους χυμούς. Σχεδιασμός και ανάπτυξη συστήματος HACCP στη ΔΕΛΤΑ Πρότυπος Βιομηχανία Γάλακτος. Πρακτική εφαρμογή στο γάλα, και στους χυμούς. από τη σκοπιά της Διασφάλισης Ποιότητας κα Χρ. Φωτούχου 7 & 8 Ιουλίου 2005

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Ενότητα 3 η - ΜΕΡΟΣ Γ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Όνομα καθηγητή: ΠΑΝ. Ν. ΣΚΑΝΔΑΜΗΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: 17784

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: 17784 Ν.Π.Δ.Δ. Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ταχ. Δ/νση: Κηφισίας 14 & Ιατρίδου Ταχ. Κώδικας: 1156 Πληρ. : Β. Γκατζιός Α. Βαραγγούλη Α. Βακαλόπουλος Τηλ. : 10 6971543 Φαξ : 10 697169 e-mail : @efet. Αθήνα, 11-1-009

Διαβάστε περισσότερα

Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα

Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα Τσιτσάμης Σπυρίδων 1, Ιακώβου Ελευθέριος 2, Βλάχος Δημήτριος 2 Τα Logistics των αγροτικών προϊόντων (Agro-logistics) είναι αναμφίβολα ένας ραγδαία αναπτυσσόμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork Δρ. Κων/νος Μπαρμπέρης Προϊστάμενος Δ/νσης Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Ενότητα 12 η - ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΕΣ HACCP Όνομα καθηγητή: ΠΑΝ. Ν. ΣΚΑΝΔΑΜΗΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Εκμάθηση των αρχών

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Ενότητα 12 η - ΜΕΡΟΣ Γ ΑΡΧΕΣ HACCP Όνομα καθηγητή: ΠΑΝ. Ν. ΣΚΑΝΔΑΜΗΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Εκμάθηση των αρχών

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής

Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Ασφαλής Πρώτη Ύλη, Ασφαλή & Υγιεινά Τρόφιμα ΗΑλυσίδαΤροφίμων Πρωτογενής Παραγωγή Μεταποίηση

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Γενικό Λύκειο Ναυπάκτου Υπεύθυνος Καθηγητής: Σπυρίδων Σφήκας - ΠΕ12 (05)

2 ο Γενικό Λύκειο Ναυπάκτου Υπεύθυνος Καθηγητής: Σπυρίδων Σφήκας - ΠΕ12 (05) 2 ο Γενικό Λύκειο Ναυπάκτου 2014-2015 Υπεύθυνος Καθηγητής: Σπυρίδων Σφήκας - ΠΕ12 (05) Επιπτώσεις στην Υγεία Κοινωνική διάσταση Τεχνολογική διάσταση Έρευνα με Ερωτηματολόγιο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ Θεοδωροπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη 08-10-2015. Αριθ. Πρωτ. :17824 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Η ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΡΙΑ ΓΙΑΝΝΟΥΤΣΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

Θεσσαλονίκη 08-10-2015. Αριθ. Πρωτ. :17824 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Η ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΡΙΑ ΓΙΑΝΝΟΥΤΣΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ 7 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 3 ης ΥΠΕ. (ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ) ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» - Ψ.Ν.Θ. Οργανική Μονάδα Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη 08-10-2015 Αριθ. Πρωτ. :17824

Διαβάστε περισσότερα

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12 Γενικό μέρος 12 Η Ευρωπαϊκή πολιτική για την ασφάλεια στα τρόφιμα 13 Το Σύστημα HACCP 14 Ιστορική εξέλιξη της HACCP 16 Στάδια ανάπτυξης μελέτης HACCP 20 Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

ISO 9001 σε εργοληπτικές και άλλες επιχειρήσεις μηχανικών

ISO 9001 σε εργοληπτικές και άλλες επιχειρήσεις μηχανικών Συστήματα Πoιότητας ISO 9001 σε εργοληπτικές και άλλες επιχειρήσεις μηχανικών Γιώργος Σταμπουλής Χημικός Μηχανικός Σύμβουλος Επιχειρήσεων ΣΤΟΧΟΣ ΜΑΣ Η ενημέρωση για τη φύση, το περιεχόμενο, τον τρόπο εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Ποιότητας

Εγχειρίδιο Ποιότητας ΚΩΔΙΚΟΣ: ΕΓΧΠ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΜΟΔΙΠ Εγχειρίδιο Ποιότητας Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001:2008 ΑΝΤΙΤΥΠΟ 1 ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ Περιεχόμενα 1. Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής... 3

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηµατολόγιο Εσωτερικής Επιθεώρησης

Ερωτηµατολόγιο Εσωτερικής Επιθεώρησης Κωδικός: ΕΝ03-2 Έκδοση: 01 Σελ. 1 από 6 Ερωτηµατολόγιο Εσωτερικής Επιθεώρησης ιαδικασία / Οργανωτική Μονάδα: Επιθεωρητές: Ηµεροµηνία: Α/Α Επιθεώρησης: Α/Α 1. Έχει αναπτυχθεί, τεκµηριωθεί και εφαρµόζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ

ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ ΤΟΠΙΚΟ ΣΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟ ΦΛΛΟ ΕΛΕΓΧΟ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΣΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ Επωνυμία επιχείρησης Αντικείμενο παραγωγής (προϊόντα διατροφής, αντικείμενα τέχνης, αντικείμενα οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ HELLAS PHARM 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΡΙΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΠΑΝΤΕΛΊΑ ΓΚΟΥΡΑ ΧΗΜΙΚΌς MBA TQM Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Αποστολή του ΕΟΦ Η προώθηση και κατοχύρωση της δημόσιας

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίστε τα νηστίσιμα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 14 Φεβρουάριος :44

Γνωρίστε τα νηστίσιμα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 14 Φεβρουάριος :44 Γράφει: Κωνσταντίνου Κρήνη, Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τα λαχανικά, τα όσπρια, οι πατάτες, τα δημητριακά, τα ζυμαρικά, οι ξηροί καρποί, οι ελιές, τα φρούτα, τα θαλασσινά, ο ταραμάς, τα τουρσί ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.2 : Ποιοτικός έλεγχος & ασφάλεια στην αλυσίδα παραγωγής βιολογικών προϊόντων Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του προτύπου. Άµεση αναφορά στην ικανοποίηση των αιτηµάτων για ασφάλεια τροφίµων όχι µόνο διαφόρων κρατικών φορέων αλλά και των καταναλωτών

Σκοπός του προτύπου. Άµεση αναφορά στην ικανοποίηση των αιτηµάτων για ασφάλεια τροφίµων όχι µόνο διαφόρων κρατικών φορέων αλλά και των καταναλωτών ISO 22000 1 Σκοπός του προτύπου Άµεση αναφορά στην ικανοποίηση των αιτηµάτων για ασφάλεια τροφίµων όχι µόνο διαφόρων κρατικών φορέων αλλά και των καταναλωτών Αιτήµατα καταναλωτή (i) Ο φορέας παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων

Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Υγιεινή Εγκαταστάσεων Βιομηχανιών Τροφίμων Ενότητα 10 η - ΜΕΡΟΣ Β ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ HACCP Όνομα καθηγητή: ΠΑΝ. Ν. ΣΚΑΝΔΑΜΗΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Εκμάθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ

ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Εισηγήτρια: Γκαβέλα Σταματία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΕΕ ΤΠΔΠ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Θέμα εισήγησης: «ΕΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 1.1Πεδίο εφαρμογής Ορισμοί επιχειρήσεων... 2 1.2. Σκοπός... 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο : ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗ... 2 2.1. Διαδικασία αδειοδότησης (ως προς την Υγειονομική Υπηρεσία)...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ Οδηγίες για την αδειοδότηση & τη λειτουργία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ Α. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ 1. Το Τεχνικό Επιμελητήριο στο οποίο

Διαβάστε περισσότερα