ΕΙΚΤΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΣΩΜΑΤΙΚΑ ΥΓΡΑ ΠΛΗΝ ΟΡΟΥ Κ. ΟΥΡΩΝ. Λαµπρινή Κυρίου-Μάλλη, Χηµικός PhD, Βιοχηµικό Τµήµα, ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισµός».

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΚΤΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΣΩΜΑΤΙΚΑ ΥΓΡΑ ΠΛΗΝ ΟΡΟΥ Κ. ΟΥΡΩΝ. Λαµπρινή Κυρίου-Μάλλη, Χηµικός PhD, Βιοχηµικό Τµήµα, ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισµός»."

Transcript

1 ΕΙΚΤΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΣΩΜΑΤΙΚΑ ΥΓΡΑ ΠΛΗΝ ΟΡΟΥ Κ. ΟΥΡΩΝ Λαµπρινή Κυρίου-Μάλλη, Χηµικός PhD, Βιοχηµικό Τµήµα, ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισµός». Έχει δειχθεί ότι η πλειονότης των ογκοσχετιζόµενων αντιγόνων ανευρίσκονται εκτός του ορού και των ούρων- και σε διάφορα σωµατικά υγρά υγιών ατόµων, όπως ο σίελος, ο ιδρώτας, το εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ), το σπέρµα, το κολπικό, τραχηλικο και ωοθυλακικό υγρό, το υγρό του περιτοναίου και του υπεζωκότα κ.α., όπως επίσης το αµνιακό υγρό (ΑΥ) εγκύων και το µητρικό γάλα. Επιπρόσθετα, έχουν βρεθεί ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις ογκοσχετιζόµενων δεικτων καρκίνου ( Κ) σε ορώδη εκχυµατικά υγρά ΕΥ (ασκιτικές, πλευριτικές και περικαρδιακές συλλογές). Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το καρκινοεµβρυικό αντιγόνο (CEA) διακρίνεται για την υψηλή συγκέντρωσή του στο ΑΥ, αλλά πολύ χαµηλές στο ορό της µητέρας (ΟΜ). Η AFP και η HCG ευρίσκονται σε υψηλές συγκεντρώσεις στο ΑΥ και στον ΟΜ κατά την εγκυµοσύνη. (1) Έχει βρεθεί ότι, φυσιολογικά, οι συγκεντρώσεις του CA 19-9 στο σίελο φθάνουν µέχρι περίπου U/ml στα άτοµα Le(+). Αυξηµένες συγκεντρώσεις του δείκτη CA 15.3 εντοπίσθηκαν στο πρωτόγαλα (colostrum) (81,3 U/ml) και στο γάλα (41,3 U/ml), αλλά και στον πλακούντα. Επίσης αυξηµένες συγκεντρώσεις του δείκτη CA125 έχουν βρεθεί στο ΑΥ, στον πλακούντα και στο σίελο φυσιολογικά, καθώς και σε κυστικά υγρά καλοήθων όγκων ωοθηκών. Έχει ανιχνευθεί PSA στο µητρικό γάλα, στο σίελο και στο ΑΥ, ενώ υψηλές συγκεντρώσεις SCC έχουν βρεθεί στο σίελο, στον ιδρώτα και στις εκκρίσεις του αναπνευστικού. (2) Τα παραπάνω δεδοµένα αποτέλεσαν τη βάση για την αξιοποίηση των επιπέδων των Κ στα σωµατικά υγρά, ως µιας λιγότερο επεµβατικής διαγνωστικής επιλογής, στη διαφορική διάγνωση είτε της κακοήθους ή καλοήθους προέλευσης των συλλογών, είτε της παρουσίας κακοήθειας στον πάσχοντα παρακείµενο ιστό, σε συνδυασµό πάντοτε µε την αντίστοιχη κυτταρολογική εξέταση και προ της βιοψίας, που παραµένει η «χρυσή σταθερά». Σηµειώνεται ότι η κυτταρολογική εξέταση των ορωδών ΕΥ αποτελεί το κλασσικό διαγνωστικό εργαλείο στην ανίχνευση κακοήθων κυττάρων, µε ειδικότητα µεν 100%, αλλά µε µη ικανοποιητική ευαισθησία δε, κυµαινόµενη µεταξύ 28-60%.(3) Επιπρόσθετα η πρόσφατη πρόοδος στη µοριακή βιολογία παρέχει ένα πλαίσιο ανάπτυξης νέων διαγνωστικών εργαλείων αναφορικά µε τα κακοήθη εκχυµατικά υγρά (ΕΥ). Οι τεχνικές µοριακής βιολογίας, όπως οι αναλύσεις αριθµού αντιγράφων DNA, αλληλούχισης γονιδίων, έκφρασης mrna και mirna, το επίπεδο µεθυλίωσης του DNA και µελέτες έκφρασης πρωτεϊνών σε κακοήθη και φυσιολογικά κύτταρα των ΕΥ έχουν ταυτοποιήσει νέους µοριακούς διαγνωστικούς δείκτες που προσφέρουν την δυνατότητα συµπλήρωσης της κυτταρολογικής εξέτασης των ΕΥ. Επισηµαίνεται όµως ότι, πριν την ενσωµάτωση των µοριακών τεστ στην κλινική διάγνωση ρουτίνας, απαιτείται η αντιµετώπιση προκλήσεων, όπως η επικύρωση των µοριακών διαγνωστικών δεικτών σε καλοσχεδιασµένες προοπτικές και συγκριτικές µελέτες µε ανάλυση κόστους αποτελεσµατικότητας.(4) Έχει παρατηρηθεί παρεκκλίνουσα υπερµεθυλίωση (aberrant hypermethylation) αρκετών ογκοκατασταλτικών γονιδίων σε διάφορα δείγµατα από 1

2 ασθενείς µε καρκίνο πνεύµονα, όπως ορός, πλάσµα, σίελος, υγρό βρογχοκυψελιδικού εκπλύµατος. Πρόσφατες µελέτες υπέδειξαν την παρουσία υπερµεθυλίωσης του υποκινητή διαφόρων γονιδίων σε υγρά, περιλαµβανοµένου του βρογχοκυψελιδικού εκπλύµατος, του πλευριτικού και του περιτοναϊκού υγρού. (5) Παρουσία mi-rnas έχει βρεθεί σε αρκετά σωµατικά υγρά φυσιολογικά, πέραν του ορού και των ούρων, όπως στο πλευριτικό και το περιτοναϊκό υγρό, στο ΕΝΥ (η χαµηλώτερη συγκέντρωση), στο αµνιακό υγρό, στο µητρικο γάλα, στο σίελο, στα δάκρυα (η υψηλώτερη συγκέντρωση) κα. (6) Σηµειώνεται ότι τα Micro (mi)rnas είναι µικρά µη κωδικεύοντα RNAs, µήκους νουκλεοτιδίων που µπορούν να τροποποιήσουν την έκφραση του αγγελιοφόρου (m)rna. Έχει δειχθεί ότι τα mirnas είτε καταστέλλουν, είτε προάγουν την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασµό των όγκων. Κάθε mirna δύναται να στοχεύει πολλαπλά γονίδια, ενώ περισσότερα του ενός mirna δύνανται να ρυθµίζουν ένα συγκεκριµένο γονίδιο-στόχο. 1. ΟΡΩ Η ΕΚΧΥΜΑΤΙΚΑ ΥΓΡΑ - ΕΥ. Ο πλευριτικός, ο περιτοναϊκός και ο περικαρδιακός χώρος περιέχουν µικρή ποσότητα υγρού (<10 ml, ml, 5 ml / 5-18 ml ), το επονοµαζόµενο ορώδες υγρό. Η ποσότης αυτή είναι αρκετή για την διατήρηση της υγρασίας του µονόστιβου χιτώνα εκ µεσοθηλιακών κυττάρων (τοιχωµατική µεµβράνη-parietal membrane) που περιβάλλει τις παραπάνω κοιλότητες, εντός των οποίων διολισθαίνουν τα αντίστοιχα όργανα, περιβαλλόµενα από την σπλαχνική τους µεµβράνη (visceral membrane). Φυσιολογικά, τόσο ο ρυθµός παραγωγής, όσο και επαναρρόφησης υγρού στις παραπάνω σωµατικές κοιλότητες παραµένει σταθερός και εξαρτάται από: α. την διαπερατότητα των µεµβρανών και των τριχοειδών, β. την απορρόφηση υγρού από το λεµφικό σύστηµα, γ. την υδροστατική πίεση σε αυτά τα τριχοειδή και δ. την παραγόµενη ωσµωτική πίεση από την παρουσία των πρωτεϊνών του πλάσµατος σε αυτά τα τριχοειδή. Συλλογή ορώδους υγρού στις τρεις παραπάνω κοιλότητες προκαλείται όταν εµφανισθεί διαταραχή σε µια ή περισσότερες από τις προαναφερθείσες παραµέτρους. Ο χαρακτηρισµός ενός ΕΥ ως διύδρωµα (transudate) παραπέµπει σε συστηµική καλοήθη νόσο, σε αντιδιαστολή µε το εξίδρωµα (exudate), που αφορά σε νόσο εντοπισµένη στις προαναφερθείσες κοιλότητες (λοίµωξη, κακοήθεια, ρευµατοειδής αρθρίτις, τραύµα) και χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. (7) (8) (9) 2

3 (10) 3

4 Αναφορικά µε τον Κ CA 125, σε οιοδήποτε κακόηθες ή καλόηθες νόσηµα που αφορά το περιτόναιο, τον πλευριτικό χώρο και το περικάρδιο µπορεί να παρατηρηθούν υψηλά επίπεδα συγκεντρώσεών του στον ορό ή στην συλλογή οφειλόµενες στη σύνθεσή του από τα πάσχοντα µεσοθηλιακά κύτταρα. Η εν λόγω αύξηση εµφανίζεται όταν τα µεσοθηλιακά κύτταρα συµπιέζονται από την παρουσία του αυξανόµενου όγκου και είναι µη ειδική. Μάλιστα σύµφωνα µε τη οδηγία του AASLD (American Association for the Study of Liver Diseases) : Η µέτρηση του CA125 στον ορό δεν συνδράµει στη διαφορική διάγνωση ασκίτη. Η χρήση του δεν συνιστάται σε ασθενείς µε ασκίτη οιουδήποτε τύπου. (11) Έχει αναφερθεί ότι σε όλα τα ΕΥ- πλευριτικά ή ασκιτικά- οι τιµές του CA 125 υπερέβαιναν τα 105 U/ml. Ακόµη βρέθηκε γραµµική συσχέτιση µεταξύ µεταξύ τιµών CA 125 των ΕΥ και του ορού, τόσο στα καλοήθη, όσο και στα κακοήθη νοσήµατα, είτε οι όγκοι των τελευταίων εκφράζουν, είτε δεν εκφράζουν το αντιγόνο CA 125. (12) Η παρατήρηση αυτή συνηγορεί, µαζί µε άλλες παλαιότερες, στην υπόθεση ότι το CA 125 εκφράζεται από τα κύτταρα του µεσοθηλίου και ότι ένα αναπτυσσόµενο µεσοθήλιο οδηγεί σε αυξηµένες τιµές του δείκτη στον ορό. Εποµένως, σε γυναίκες ασθενείς µε πλευριτικές ή/και ασκιτικές συλλογές, αυξηµένες τιµές CA 125 ορού ακόµη και πέραν των 700 U/ml δεν θα πρέπει να ερµηνεύονται σαν ενδεικτικές παρουσίας καρκίνου των ωοθηκών. Ακόµη αυξηµένα επίπεδα του CA 125 στον ορό σχετίζονται στενά µε την παρουσία ορωδών υγρών ασκιτικών και πλευριτικών και µε ορώδη συµµετοχή, οιασδήποτε προέλευσης. εν φαίνεται να υπάρχει διαφορά µεταξύ των επιπέδων του CA 125 ορού και ΕΥ, στις περιπτώσεις µε ασκίτη, είτε καλοήθεις, είτε κακοήθεις. Τα επίπεδα του CA 125, τόσο του ορού, όσο και των ΕΥ ήσαν σηµαντικά υψηλώτερα στις περιπτώσεις µε ασκίτη, απ ότι σ εκείνες µε πλευριτική συλλογή (p<0.01) (13), ένδειξη ότι το επιθήλιο του περιτοναίου διαθέτει µεγαλύτερη ικανότητα έκκρισης CA 125 από το πλευριτικό επιθήλιο.(14) Υπενθυµίζεται ότι, ενώ το CA 125 έχει περιορισµένη αξία στο βλεννώδες αδενοκαρκίνωµα των ωοθηκών, ο δείκτης αυτός είναι πολύ σηµαντικός στην παρακολούθηση του καρκίνου των ωοθηκών ορώδους ιστολογικού τύπου. Εξ άλλου ήδη από το 1988 (3) αναφέρεται ότι και ο κυτταροκερατινικός δείκτης TPA (κυτταροκερατίνη 8,18 και19), όπως και το CA 125, ανήκει στα αντιγόνα που απαντώνται φυσιολογικά στις ορώδεις µεµβράνες, και εποµένως δεν είναι κατάλληλο για διαγνωστικό τεστ. Μάλιστα συστήνεται cut-off 2000 U/L (πολύ υψηλότερο του ορού U/L), προκειµένου να επιτευχθεί ικανοποιητική ειδικότητα. Ανάλογη άποψη έχει αναφερθεί και για το CYFRA 21.1 (κυτταροκερατίνη 19). (15) 1Α. ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΚΗ (ΑΣΚΙΤΙΚΗ) ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΤΣ Περίπου 10% των ΠΤΣ οφείλεται σε παρουσία νεοπλασµατικής νόσου, ενώ για το 80% ενοχοποιείται η αντιρρόπηση της ηπατικής κίρρωσης. (16) Άλλα αίτια σχηµατισµού ασκίτη είναι η φυµατιώδης περιτονίτις, η καρδιακή ανεπάρκεια, η νεφρική νόσος. Παρά τα προαναφερθέντα σχετικά µε την προέλευση του CA 125, ο δείκτης αυτός αξιολογήθηκε ως προς την ικανότητα ανίχνευσης ασκίτη σε ασθενείς µε ήδη διαγνωσµένη κίρρωση ήπατος µε θετικά αποτελέσµατα. Αποδείχθηκε χρήσιµος στην ανίχνευση µικρού εως µέτριου όγκου ΠΤΣ, µετρούµενος στον ορό (321+/-283 U/ml), ενώ η µέση συγκέντρωση στην ΠΤΣ ήταν 624+/-397 U/ml. (17) Η διαγνωστική χρησιµότης διαφόρων Κ στις ΠΤΣ έχει αξιολογηθεί αναφορικά µε την διάγνωση κακοήθους ασκίτη, ιδιαίτερα σε καταστάσεις ασαφών κυτταρολογικών 4

5 ευρηµάτων. Γενικά θεωρούνται χαµηλής κλινικής αξίας, συγκριτικά µε τις αντίστοιχες αναλύσεις στον ορό. (15), (18) Στη µελέτη των Tuzun et al. (15) βρέθηκε ότι : (a) τα επίπεδα της AFP ορού ήσαν υψηλότερα της ΠΤΣ, εύρηµα σύµφωνο µε παλαιότερη άποψη, που θεωρεί επί πλέον ότι η AFP ορού διαθέτει ευαισθησία υψηλότερη και της κυτταρολογικής εξέτασης ΠΤΣ στην ανίχνευση του ηπατοκυτταρικού καρκινώµατος, (b) ότι στις κακοήθεις ΠΤΣ τα επίπεδα CA 72-4, AFP, CA 19-9, CA 15-3 ορού και ΠΤΣ εµφανίζουν υψηλή συσχέτιση (0.94, 0.86, 0.85, 0.77 correlation coefficient), εποµένως οι µετρήσεις Κ στις ΠΤΣ µάλλον δεν προσφέρει διαγνωστικό πλεονέκτηµα, έναντι του ορού. Σε παράλληλη µελέτη η ίδια οµάδα ανέφερε ότι µόνον οι µετρήσεις των δεικτών CEA, CA 15-3 και CYFRA-21.1 σε ΠΤΣ δύνανται να διακρίνουν µεταξύ κακοήθους και µη κακοήθους ασκίτη µε ακρίβεια 98,8%. (19) Το 2004 οι Trape et al., χρησιµοποιώντας τον λόγο συγκέντρωσης Κ υγρού/ορό, για τις ΠΤΣ (49 ασθ.) και τις ΠΛΣ (52 ασθ.), συµπέραναν ότι για λόγο >1,2 και cut-off για CEA: 5 ng/ml, για CA 15-3: 30 U/ml και για CA 19-9: 37 U/ml, ο συνδυασµός (CEA+ CA CA 19-9) επέδειξε συνολική ευαισθησία 82% για όλα τα υγρά, και 79% για τα υγρά µε αρνητική κυτταρολογική, µε ειδικότητα 100%. (20) Αξιοσηµείωτη είναι και η µελέτη των Kaleta et al, που αναφέρουν ότι η µέτρηση των Κ CEA, AFP και CA 19-9 στην ΠΤΣ αυξάνει την διαγνωστική ευαισθησία κακοήθους προέλευσής της, ιδιαίτερα όταν εξετάζονται υποοµάδες τύπων κακοήθειας. (21) Σε εκτεταµένη κινεζική µελέτη 437 ασθενών µε ασκίτη των Liu F. et al (2014) δείχθηκε ότι ο συνδυασµός των Κ (CEA + CA CA 19-9) στις ΠΤΣ απέδωσε ευαισθησία 85% για τον κακοήθη ασκίτη, µε ειδικότητα 97% (τόσο συνολικά, όσο και στις ΠΤΣ µε αρνητική κυτταρολογική). Η προσθήκη δε της κυτταρολογικής εξέτασης στον ως άνω συνδυασµό Κ στις ΠΤΣ αυξάνει την ευαισθησία στο 93%. Επίσης δείχθηκε ότι οι Κ ασκιτικού διέθεταν διαγνωστικό πλεονέκτηµα σε σχέση µε τους Κ ορού, ενώ η σειρά φθίνουσας διαγνωστικής επίδοσης ενός εκάστου Κ ήταν: CEA> CA 19-9>>CA 15-3 (τόσο συνολικά, όσο και στις ΠΤΣ µε αρνητική κυτταρολογική). (22) Σε συµφωνία µε τους Liu F. et al (2014) είναι και η µελέτη των Zhu F-L et al.(2015), όπου ο συνδυασµός των (CEA+CA 19-9) ασκιτικού και ο συνδυασµός (CEA ΑΣΚΙΤ+CA 19-9 ΑΣΚΙΤ+CEA ΑΣΚΙΤ/ΟΡΟ) αναδείχθηκαν ως αξιόλογες συµπληρωµατικές παράµετροι στην διάγνωση του κακοήθους ασκίτη, µε ευαισθησία- ειδικότητα: 72,43 %-100 % και 83,46 %-93,27 %, αντίστοιχα. (23) Επι πλέον, αναφορικά µε την διαγνωστική αξία του CEA της ΠΤΣ στον σχετιζόµενο µε κακοήθεια ασκίτη, διεξάχθηκε από τους Ahadi et al. (2014) µεταανάλυση (7 µελέτες), όπου βρέθηκε συγκεντρωτική ευαισθησία 43,1%, συγκεντρωτική ειδικότητα 95,5%, LR+(positive likelihood ratio) 7.33, LR-(negative likelihood ratio) 0.6, DOR (diagnostic odds ratio) (24) Η µέτρηση της ενεργότητας της τελοµεράσης (TRAP- telomere repeat amplification protocol) σε ΠΤΣ έδειξε ότι είναι περισσότερο ευαίσθητη από την κυτταρολογική εξέταση στην διάγνωση καρκινωµάτωσης του περιτοναίου και ηπατοκυτταρικού καρκίνου. Μάλιστα η τελοµεράση µπορεί να χρησιµεύσει στην πρώιµη ανίχνευση ενδοπεριτοναϊκής µετάστασης. (25) Τέλος, η µέτρηση φερριτίνης στις ΠΤΣ έδειξε ότι ο δείκτης αυτός αποτελεί χρήσιµο εργαλείο στον αδρό έλεγχο (screening) εντοπισµού κακοήθους ασκίτη, καθώς µε cut-off 95 ng/ml, εµφανίζει ευαισθησία 100% και ειδικότητα 63%. (26) Είναι 5

6 δε, σύµφωνα και µε παλαιότερη µελέτη, ακριβέστερη παράµετρος και από την SAAG (serum-ascites albumin gradient βαθµίδωση αλβουµίνης ορού-ασκίτη) ως προς την διάκριση κακοήθους ασκίτη, ιδιαίτερα του σχετιζόµενου µε ηπατοκυτταρικό καρκίνωµα η/και µεταστατική ηπατική νόσο, από τον ασκίτη µη κακοήθους αιτιολογίας. (27) 1Β. ΠΛΕΥΡΙΤΙΚΗ (ΥΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ) ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΛΣ Οι πλέον κοινές αιτίες πρόκλησης ΠΛΣ είναι η καρδιακή ανεπάρκεια, η νεοπλασµατική νόσος, η πνευµονία, η φυµατίωση και η πνευµονική εµβολή. Η εξ αρχής διαφοροδιάγνωση µεταξύ καλοήθους και κακοήθους ΠΛΣ είναι απαραίτητη για την εφαρµογή της κατάλληλης θεραπείας. Με δεδοµένο ότι το 20% περίπου των πλευριτικών ΕΥ έχουν κακοήθη αιτιολογία, οι Ferrer J. et al. (28), µελέτησαν την διαγνωστική χρησιµότητα ορισµένων Κ στη διαφορική διάγνωση κακοήθων ΠΛΣ ασθενών, θέτοντας το όριο cut-off κάθε Κ για ειδικότητα 100% στην κακοήθεια. Βρέθηκε ότι ο καλύτερος Κ είναι το CA 125 µε ευαισθησία 37% σε cut-off 1000 U/ml, ακολουθεί το CEA (34.9%, 40 ng/ml) και µετά το CYFRA 21.1 (23.8%, 150 ng/ml). Γενικά µέτρηση του CEA στις ΠΛΣ αποτελεί καλό διαγνωστικό εργαλείο για την παρουσία κακοήθειας, καθώς το 40-70% των παρακεντήσεων είναι θετικά. Η ευαισθησία του SCC (4.6%) στην ΠΛΣ ήταν σαφώς χαµηλότερη εκείνης του CYFRA Για δε το NSE στην ΠΛΣ η συγκεκριµένη µελέτη δεν έδειξε διαγνωστική χρησιµότητα. Επί πλέον ο συνδυασµός (CYFRA 21.1+CEA+CA 125) αγγίζει την ευαισθησία 65% στην µέγιστη ειδικότητα (100%) στην διάγνωση των κακόηθων ΠΛΣ, η οποία υπερτερεί της ευαισθησίας της κυτταρολογικής εξέτασης που κυµαίνεται µεταξύ 50-60%. Ο δε συνδυασµός και των τεσσάρων παραµέτρων ανεβάζει την ευαισθησία στο 81%. Σε άλλη µελέτη των Miédougé M et al. τα καλύτερα αποτελέσµατα διαγνωστικής ευαισθησίας τόσο ως προς τις κακοήθεις ΠΛΣ γενικά, όσο και τις εκ καρκινωµάτων, εµφάνισαν οι Κ CA 72-4 (3.4 ng/ml, 68.4%), CA15-3 (36.2 U/ml, 63.7%), CEA (6 ng/ml, 60%) και CYFRA 21.1(163 ng/ml, 42.8%). Μάλιστα, ως βέλτιστος συνδυασµός Κ για την διάγνωση µη λεφωµατωδών κακοήθων ΠΛΣ αναδείχθηκε ο (CEA+ CA15-3+ CYFRA NSE) µε ευαισθησία 94,4% και ειδικότητα 95%. Αξιοσηµείωτο είναι ότι το 83,9% των ΠΛΣ µε αρνητική κυτταρολογική διαγνώσθηκαν µέσω αυτού του συνδυασµού Κ. Στις ΠΛΣ εκ µεσοθηλιώµατος την υψηλότερη ευαισθησία εµφάνισαν οι CYFRA 21.1 και CA15-3, ενώ η NSE εµφάνισε µέγιστη ευαισθησία στις ΠΛΣ εκ ΜΚΚΠ και εκ σαρκώµατος, συντελεί δε στη διάκριση µικροκυτταρικού από µη µικροκυτταρικό µεταστατικό πλευριτικό ΕΥ. Το SCC αποδείχθηκε χρήσιµο µόνο στη διάγνωση ΠΛΣ εκ καρκινώµατος πλακωδών κυτταρων. (29) Επίσης έχει αναφερθεί ότι ο πρσδιορισµός του δείκτη CA 72-4 σε πλευριτικά υγρά έδειξε την ύπαρξη αποδεκτής ευαισθησίας (51%) και πολύ καλής ειδικότητας (98%) στην διάγνωση πλευριτικών υγρών κακοήθους προέλευσης, µε cut-off 8.9 U/ml. Οι καλύτεροι µάλιστα συνδυασµοί Κ ήταν (CA CA CEA) και (CEA + CA 15-3). (30) Εποµένως στις µελέτες µέτρησης διαφόρων Κ ξεχωριστά στις ΠΛΣ µε σκοπό την αξιοποίησή τους ως µη επεµβατικής µέθόδου διάγνωσης κακοήθων ΠΛΣ, τα αποτελέσµατα ήσαν αντικρουόµενα και η κλινική χρησιµότης τους µειωµένη λόγω της χαµηλής ευαισθησίας. Υπο το πρίσµα βελτίωσης της ευαισθησίας, µελετήθηκαν συνδυασµοί Κ, όπως (CEA+CA 125+CYFRA 21-1) ή (CEA+CA 15-3+CYFRA 21-1+CA 125). είχθηκε πράγµατι ότι τέτοιοι συνδυασµοί δύνανται να θεωρηθούν πολύτιµα κλινικά εργαλεία στην διάγνωση κακοήθων ΠΛΣ, βελτιώνοντας την διαγνωστική αξία της κυτταρολογικής εξέτασης των ΠΛΣ. Εν τούτοις ο προσδιορισµός Κ στις ΠΛΣ δεν 6

7 συνιστάται, ως µη αποδοτικός. Μόνον σε υποψία κακοήθους ΠΛΣ µε αρνητική όµως κυτταρολογική ή απουσία γνωστής πρωτοπαθούς εστίας είναι δυνατόν οι Κ των ΠΛΣ να αποτελέσουν ένα χρήσιµο εναλλακτικό εργαλείο στην υπόδειξη πλευριτικής βιοψίας. (28), (31), (18) Σχετικά πρόσφατα έχουν εκπονηθεί και αξιόλογες µετα-αναλύσεις στοχεύοντας στην αξιολόγηση της συνολικής διαγνωστικής ακρίβειας των επιπέδων Κ στις υπεζωκοτικές συλλογές, αναφορικά µε την διάγνωση των κακοήθων ΠΛΣ. Στη µελέτη των Liang et al. (2008) φάνηκε ότι οι τιµές LR+(positive likelihood ratio) για το Ca 125, Ca15-3, Ca 19-9 και CYFRA 21-1 ήταν αντίστοιχα 5.96, 11.69, και 6.55, δείχνοντας ότι ασθενείς µε κακοήθη ΠΛΣ έχουν σχεδόν 6 φορές µεγαλύτερη πιθανότητα να είναι Ca 125 θετικοί στο πλευριτικό υγρό, 12 φορές µεγαλύτερη πιθανότητα να είναι Ca15-3 θετικοί, 10 φορές µεγαλύτερη πιθανότητα να είναι Ca 19-9 θετικοί και 7 φορές µεγαλύτερη πιθανότητα να είναι CYFRA 21-1 θετικοί συγκρινόµενοι µε ασθενείς χωρίς κακοήθη ΠΛΣ. Αντίστοιχα, σύµφωνα µε τις τιµές LR- (negative likelihood ratio) για τους ίδιους Κ, προκύπτει ότι αρνητικές τιµές Κ υποδεικνύουν πιθανότητα ότι πρόκειται για κακοήθη πλευριτική συλλογή σε ποσοστό 54%, 52%, 70% και 43% αντίστοιχα, δηλ. ποσοστά αρκετά µεγάλα ωστε να αποκλείσουν την κακοήθη πλευρίτιδα. Εποµένως, η διαγνωστική αξία των Κ στην κακοήθη πλευρίτιδα είναι παρόµοια µε αυτή της κυτταρολογικής εξέτασης, εµφανίζοντας υψηλή ειδικότητα και ανεπαρκή ευαισθησία. Στην ίδια µετα-ανάλυση προέκυψε ότι ο συνδυασµός 2 ή περισσότερων των ανωτέρω Κ καθώς και του CEA δύναται να αυξήσει την ευαισθησία. Με βάση αυτά τα δεδοµένα κάθε ασθενής µε ανεξήγητη πλευριτική συλλογή θα έπρεπε να παρακεντηθεί και να µετρηθούν τα επίπεδα των Κ στο πλευριτικό υγρό. Ασθενείς µε αρνητική κυτταρολογική και θετικά αποτελέσµατα Κ είναι σκόπιµο να υποβληθούν σε περαιτέρω διερεύνηση µε επεµβατικές εξετάσεις, ενώ οι κλινικές αποφάσεις να βασίζονται σε θετικό αποτέλεσµα είτε κυτταρολογικής εξέτασης, είτε βιοψίας. (32) Στην µετα-ανάλυση των Shi Het al. (2008) αναδεικνύεται η χρησιµότητα της µέτρησης του CEA στις ΠΛΣ για τη διάγνωση της κακοήθους πλευρίτιδας και για τη διαφορική διάγνωση µεταξύ κακοήθους υπεζωκοτικού µεσοθηλιώµατος και µεταστατικού καρκίνου του πνεύµονα. Φαίνεται ότι οι αυξηµένες συγκεντρώσεις του CEA στο πλευριτικό υγρό έχουν υψηλή ειδικότητα (µέση τιµή 0.95), αλλά µη ικανοποιητική ευαισθησία (µέση τιµή 0.54) για τη διάγνωση της κακοήθους ΠΛΣ. Επί υποψίας θετικής κυτταρολογικής εξέτασης για κακοήθεια, οπότε η διαφορική διάγνωση µεταξύ αδενοκαρκινώµατος και µεσοθηλιώµατος καθίσταται επιτακτική, η µέτρηση του CEA έχει ιδιαίτερη αξία. Για το µεσοθηλίωµα η ευαισθησία κυµαίνεται από 0,73-1,00 (µέση 0,97,95% Cl 0,93-0,99) για συγκεντρώσεις του CEA στην ΠΛΣ κάτω από τα κατώτερα όρια. Εποµένως, υψηλές τιµές CEA στον υπεζωκότα τείνουν να αποκλείσουν το κακόηθες µεσοθηλίωµα.τα παραπάνω αποτελέσµατα θα πρέπει να συνεκτιµώνται µέσα στο πλαίσιο της κλινικο-ακτινολογικής εικόνας και των υπόλοιπων εργαστηριακών δοκιµασιών. (33) Σε πρόσφατη µετα-ανάλυση των Wu Q et al. (2015) δείχθηκε ότι το CΑ 15-3 µπορεί να παίξει κεντρικό ρόλο στην επιβεβαίωση παρουσίας κακοήθους ΠΛΣ, ιδιαίτερα στους ασθενείς µε θετικές κλινικές ενδείξεις και αρνητική κυτταρολογική εξέταση, επί θετικών τιµών του (συγκεντρωτική ευαισθησία 91%, συγκεντρωτική ειδικότητα 58%). (34) Εξ άλλου η µέτρηση της ενεργότητας της τελοµεράσης (TRAP) στις ΠΛΣ έδειξε ευαισθησία 91%, ειδικότητα 94%, PV+ 96% και PV- 89% για κακοήθεια, ενώ τα ελάχιστα ψευδώς θετικά οφείλοντο σε φυµατίωση. (25) Κατά τους Topolcan O. et al. (2007), ανάλογη συµπεριφορά µε το CA 125 παρατηρείται και µε τους κυτταροκερατινικούς δείκτες TPA,TPS, CYFRA21.1, τα επίπεδα των οποίων αυξάνονται σηµαντικά στις εξιδρωµατικές ΠΛΣ, ανεξαρτήτως αιτιολογίας, ως µια µη ειδική αντίδραση των µεσοθηλιακών κυττάρων. Οι ίδιοι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η Κινάση της Θυµιδίνης (ΤΚ) - δείκτης κυτταρικού 7

8 πολλαπλασιασµού- και το CA 15-3 διέθεταν την υψηλότερη ευαισθησία στις κακοήθεις ΠΛΣ, 90% και 96% αντίστοιχα. (35) Επίσης η Μεσοθηλίνη, η SMRP (Soluble mesothelin-related protein), και η Fibulin-3 στα ΠΛΣ έχουν πρόσφατα συστηθεί ως νέοι βιοδείκτες στην διάγνωση του πλευριτικού µεσοθηλιώµατος. (36),(37),(38) Επιπρόσθετα, η TuM2-PK ένας µη ιστοειδικός Κ που αντικατοπτρίζει την µεταβολική ενεργότητα του όγκου- αποδείχθηκε χρήσιµος δείκτης στη διάκριση κακοήθων από καλοήθεις ΠΛΣ. (39) Τέλος, πρόσφατη µετα-ανάλυση συµπέρανε ότι ο VEGF µπορεί να παίξει ρόλο στη διάγνωση των κακοήθων ΠΛΣ, αν και η διαγνωστική του αξία δεν είναι ικανοποιητική. (40) Στο πεδίο των τεχνικών µοριακής βιολογίας βρέθnκε ότι η παρεκκλίνουσα µεθυλίωση των υποκινητών των ογκοκατασταλτικών γονιδίων MGMT, p16 INK4a, RASSF1A, and RARb σε DNA ΠΛΣ ήταν συχνότερη στις κακοήθεις ΠΛΣ, σε σύγκριση µε τις µη κακοήθεις. Αντίθετα η µεθυλίωση του γονιδίου DAPK στο DNA ΠΛΣ φαίνεται να µην είναι ογκοειδική, αλλά να σχετίζεται περισσότερο µε την έκθεση σε καπνό τσιγάρου. Τα αποτελέσµατα αυτά υποδηλώνουν ότι η ανίχνευση παρεκκλίνουσας µεθυλίωσης του υποκινητή των ανωτέρω γονιδίων σε DNA ΠΛΣ µπορεί να είναι ένας πολύτιµος δείκτης που θα βοηθήσει την διαφορική διάγνωση των κακοήθων ΠΛΣ, που παραµένει ένα κρίσιµο κλινικό πρόβληµα. Απαιτούνται περαιτέρω µελέτες για την επιβεβαίωση των προαναφερθέντων και τον προσδιορισµό του βέλτιστου συνδυασµού των αναλυοµένων γονιδίων. (5) Η µελέτη των Wang T et al (2009) έδειξε ότι το επίπεδο έκφρασης του cellfree BIRC5 mrna στις κακοήθεις ΠΛΣ ήταν στατιστικά σηµαντικά υψηλότερο σε σχέση µε τις καλοήθεις ΠΛΣ. Το γονίδιο BIRC5 ανήκει στην γονιδιακή οικογένεια των αναστολέων απόπτωσης. Εκφράζεται σε υψηλό βαθµό σε ένα ευρύ φάσµα νεοπλασιών, αλλά ελάχιστα στους φυσιολογικούς ιστούς. Εποµένως η ανίχνευση του BIRC5 mrna στα σωµατικά υγρά θα µπορούσε να χρησιµεύσει ως διαγνωστικός δείκτης, επιτρέποντας την πρώιµη ανίχνευση κακοήθειας. (41) Σε κακοήθεις ΠΛΣ ασθενών µε καρκίνο πνεύµονα ή στοµάχου ταυτοποιήθηκε η αυξηµένη συγκέντρωση τριών mirnas (24, 26a and 30d) στο ελεύθερο-κυττάρων υγρό σε σύγκριση µε καλοήθεις ΠΛΣ ατόµων χωρίς κακοήθεια. (6) 8

9 1Γ. ΠΕΡΙΚΑΡ ΙΑΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΚΣ Το CEA και η NSE έχουν µελετηθεί αναφορικά µε την ταυτοποίηση κακοήθων ΠΚΣ. Αν και υποσχόµενη, η διαγνωστική χρησιµότης των Κ είναι περιορισµένη λόγω του µικρού αριθµού ασθενών που περιλάµβαναν αυτές οι µελέτες. (42),(18) 2. ΚΥΣΤΙΚΑ ΥΓΡΑ 2Α. ΥΓΡΟ ΚΥΣΤΕΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ - ΚυΠ Οι κύστεις παγκρέατος (ΚυΠ) περιλαµβάνουν συγγενείς, φλεγµονώδεις και νεοπλασµατικές κύστεις (10-20%). Οι νεοπλασµατικές κύστεις θεωρούνται σήµερα συχνότερες σε σχέση µε παλαιότερες εκτιµήσεις και ορισµένοι ιστολογικοί τύποι, όπως τα βλεννώδη κυστικά νεοπλάσµατα, ήτοι το βλεννώδες κυσταδένωµα (ΒΚΑ) (10-45%) και το ενδοπορογενές θηλωδες βλεννώδες νεόπλασµα (ΕΘΒΝ - intraductal papillary mucinous neoplasm) (21-33%), διαθέτουν κακοήθη δυναµική. Η διάκρισή τους από τις ΚυΠ καλοήθους φύσης, όπως οι ψευδοκύστεις (ΨΚ) και το ορώδες κυσταδένωµα (ΟΚΑ) (32-39%) αποτελεί ένα κρίσιµο βήµα ως προς τη στρατηγική διαχείρησης αυτών των περιστατικών. (43), (44), (45) Στο κυστικό υγρό εκ παγκρέατος έχει επικρατήσει η µέτρηση αµυλάσης και των Κ CEA και CA 19-9 µε στόχο την διάκριση µεταξύ βλεννωδών και µη ΚυΠ. Έχουν δηµοσιευθεί αρκετές µελέτες και µετα αναλύσεις σχετικά, όµως το ευρύ φάσµα ευαισθησίας και ειδικότητας που έχει αναφερθεί δυσκολεύει την ερµηνεία των αποτελεσµάτων. Εν τούτοις, ο συνδυασµός αµυλάσης <250 U/l και CEA>800 ng/ml αποκλείει την ΨΚ, ενώ CEA <5 ng/ml και CA 19-9 <37 U/l αποκλείει την βλεννώδη κύστη. Επίσης σε προοπτική πολυκεντρική µελέτη 112 ΠΚ, διαγνωσµένων µέσω χειρουργικής εξαίρεσης ή FNA, βρέθηκε ότι, µε cut-off 192 ng/ml για το CEA, επιτυγχάνεται ακριβής διάκριση µεταξύ βλεννώδών από µη βλεννώδεις κύστεις µε ευαισθησία 75% και ειδικότητα 84%. Όµως τα επίπεδα του CEA δεν είναι προβλεπτικά κακοηθείας. (46) Επιπρόσθετα, πρόσφατη µελέτη 78 ασθενών µε ιστολογικά χαρακτηρισµένες ΚυΠ έδειξε ότι cutoff 6,800 U/L για την αµυλάση παρείχε ακρίβεια 69,3% στην διάκριση µεταξύ ΨΚ και βλεννωδών νεοπλασµάτων µε ευαισθησία /ειδικότητα: 66,1% / 81,2%. Για το CEA, cut-off 50 ng/ml παρείχε ακρίβεια 84.6 % µε ευαισθησία/ειδικότητα: 83.9 % / 87.5 %. Τα επίπεδα αµυλάσης κυστικού υγρού ΒΚΑ και ΕΘΒΝ δεν εµφάνισαν στατιστικά σηµαντική διαφορά. (45) Η πρωτεοµική θεωρείται κατάλληλη τεχνολογία αναφορικά µε την ανακάλυψη νέων βιοδεικτών σε βιολογικά υγρά. Έχουν διεξαχθεί πρωτεοµικές αναλύσεις υγρών εκ κύστεων παγκρέατος, ώστε να διερευνηθεί η παρουσία αποτελεσµατικών διαγνωστικών βιοδεικτών. Πράγµατι, βρέθηκε ότι δύο οµόλογα αµυλάσης, διαλυτά µόρια τεσσάρων βλεννινών, τέσσερα διαλυτά CEACAMs (CEArelated cell adhesion molecules), και τέσσερα οµόλογα της οικογένειας πρωτεϊνών S100, µπορεί µελλοντικά να παίξουν ρόλο στη βελτίωση της διάγνωσης των κύστεων παγκρέατος και της αντίστοιχης διαστρωµάτωσης κινδύνου. Η προσέγγιση αυτή απαιτεί λιγότερο από 40 µl κυστικού υγρού/δείγµα, προσφέροντας έτσι την δυνατότητα ανάλυσης κυστών διαµέτρου µικρότερης του 1 cm. (43) Επίσης, έχουν πραγµατοποιηθεί µοριακές αναλύσεις DNA σε παγκρεατικά κυστικά υγρά, όµως µέχρι τώρα δεν έχει καθιερωθεί κάποιο µοριακό τεστ ανίχνευσης 9

10 κακοήθους κύστης. Μια KRAS µετάλλαξη φαίνεται µεν να υποστηρίζει βλεννώδη αιτιολογία, αλλά είναι ανακριβής στη διάκριση του ΕΘΒΝ από το ΒΚΑ. Πρόσφατα η ανάλυση µεταλλάξεων GNAS φέρεται ως πολλά υποσχόµενη στην διάκριση βλεννωδών από ορώδεις παγκρεατικές κύστεις, και ΕΘΒΝ από ΒΚΑ, όµως δεν συσχετίζεται µε τον ιστολογικό βαθµό κακοήθειας. (47),(48) 2Β. ΥΓΡΟ ΚΥΣΤΕΩΝ ΩΟΘΗΚΗΣ Σε µελέτη 64 ασθενών η µέτρηση των επιπέδων µιας σειράς Κ στο κυστικό υγρό καλοήθων και κακοήθων κυστικών όγκων ωοθηκών έδειξε ότι οι CEA, CA 125, CA 15-3, CA 19-9 και TPA εµφανίζουν υψηλότερα επίπεδα µέσης τιµής στα κυστικά υγρά τα προερχόµενα από κακοήθεις όγκους ωοθηκών, σε σχέση µε εκείνα από καλοήθεις. Τα επίπεδα των CEA, CA 125, CA 15-3 και TPA εµφάνισαν υψηλότερα επίπεδα στα κυστικά υγρά από καλοήθεις ωοθηκικούς όγκους, σε σχέση µε τις λειτουργικές κύστεις. (49) Οι Tavares Murta BM et al (2014) έδειξαν ότι οι συγκεντρώσεις CA 15.3 και β- HCG στο ωοθηκικό κυστικό υγρό ήταν σηµαντικά υψηλώτερες στους κακοήθεις σε σχέση µε τους καλοήθεις όγκους. Μάλιστα τα κυστικά επίπεδα της β-hcg βρέθηκαν > 10 miu/ml στο 80% των κακοήθων όγκων. Σηµειώνεται ότι έχει περιγραφεί αυξηµένη επιβίωση των ασθενών µε καρκίνο ωοθηκών που είχαν φυσιολογικά επίπεδα β-hcg στον ορό, συγκριτικά µε όσες ασθενείς εµφάνισαν παθολογικά επίπεδα.(50) Πρωτεοµική ανάλυση έδειξε ότι παρουσία πρωτεϊνών σχετιζοµένων µε τον κυτταρικό µεταβολισµό εντοπίσθηκε κυρίως στα κακοήθη κυστικά δείγµατα. Η δε TIMP1 µετρήθηκε µε ELISA, επιβεβαιώνοντας τα πρωτεοµικά δεδοµένα και την σηµαντικά υψηλότερη συγκέντρωσή της στα κακοκήθη κυστικά υγρά, σε σχέση µε τα καλοήθη. (51) 3. ΣΙΕΛΟΣ Το στοµατικό καρκίνωµα εκ πλακωδών κυττάρων εµφανίζεται µε αυξανόµενη επίπτωση, ιδιαίτερα στα νεότερα άτοµα, µε ποσοστό θνητότητας στην πενταετία ~50%. Οι κυκλοφορούντες στον ορό Κ απέδωσαν µέτρια έως ανεπαρκή ευαισθησία και ειδικότητα, όσον αφορά την διάγνωση, πρόγνωση ή παρακολούθηση αυτών των ασθενών. Η µέτρηση Κ στο σίελο, ως µια µη επεµβατική διαδικασία, έχει λάβει τα τελευταία χρόνια µεγάλη ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτό και η µελέτη των Nagler et al.(2006), όπου βρέθηκε ότι οι δείκτες CYFRA21.1, TPA και CA125 εµφάνισαν στατιστικά σηµαντική αύξηση (~4 φορές) στο σίελο των ασθενών ως προς τους υγιείς. Αντίθετα η αύξηση (~1,4-2,9 φορές) των δεικτών CEA, CA 19-9, SCC δεν ήταν στατιστικά σηµαντική. Η δε σύχρονη ανάλυση των CYFRA21.1, TPA και CA125 στο σίελο παρείχε ευαισθησία, ειδικότητα, PPV -, PPV + 71%, 75%, 71%, 75% αντίστοιχα. (52) Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 έως σήµερα έχουν δηµοσιευθεί περισσότερες από 40 µελέτες και περισσότερα από 100 διαφορετικά σιελικά συστατικά έχουν προταθεί ως δυνητικοί βιοδείκτες για το στοµατικό καρκίνωµα εκ πλακωδών κυττάρων. Έχει δε υπάρξει µεγάλη ανάπτυξη στην έρευνα των σιελικών αναλύσεων πρωτεοµικής, µεταγραφοµικής, γενωµικής και µεταβολοµικής, που στοχεύουν στην πρώιµη ανίχνευση της νεοπλασµατικής αυτής νόσου. Πεπτιδικοί και πρωτεϊνικοί βιοδείκτες. Proteins P53 autoantibody, α-amylase IL-8, TNF-α,IL-6, Basic fibroblast growth factor, Statherin, Cyfra 21.1, Tissue polypeptide antigen (TPA), Cancer antigen 125 (CA125), Endothelin-1, IL-1β, CD44, Total salivary protein Insulin growth factor 1 (IGF-1), MMP-2, 10

11 MMP-9, CD59 Catalase, Profilin, S100A9/MRP14, M2BP, Carcinoembryonic antigen (CEA), Carcinoma associated antigen CA-50, Salivary carbonyls, Cyclin D1, Maspin, 8- oxoguanine DNA glycosylase (OGG1), Phosphorylated-Src, Ki-67, Lactate dehydrogenase, Transferrin, Zinc finger protein 501 peptide, Hemopexin, Haptoglobin, Complement C3, Transthyretin, α1-antitrypsin Βιοδείκτες DNA. P53 gene codon 63, Loss of heterozygosity in the combination of markers D3S1234, D9S156, and D17S799, Mitochondrial DNAs (cytochrome c oxidase I and cytochrome c oxidase II), Hypermethylation of promoters in tumor suppressor genes: DAPK, DCC, MINT-31, TIMP-31, TIMP-3, p16, MGMT, CCNA1 Βιοδείκτες mrna. IL-8, IL-1β Li, DUSP1 (dual specificity phosphatase 1), H3F3A (H3 histone family 3A), OAZ1 (ornithin decarboxylase antizyme 1, S100P (S100 calcium binding protein P), SAT (spermidine/spermine N1-acetyltransferase EST Βιοδείκτες microrna. mir-125a, mir-200a, mir-31 Μεταβολοµικοί βιοδείκτες. Cadaverine, alpha-aminobutyric acid, alanine, C5H14N5, piperidine, taurine piperideine, pipercolic acid, C4H9N, C8H9N, pyrroline, hydroxycarboxylic acid, betaine, C6H6N2O2, leucine+isoleucine, tyrosine, histidine, tryptophan, beta-alanine, glutamic acid, threonine, serine, glutamine, choline, carnitine, C4H5N2O11P, Phenylalanine], Valine Οι σιελικοί βιοδείκτες εποµένως αντιπροσωπεύουν µια πολλά υποσχόµενη, µη επεµβατική προσέγγιση για την ανίχνευση του στοµατικού καρκίνου και ένα πεδίο έντονου επιστηµονικού ενδιαφέροντος. Όλη η παραπάνω επίπονη έρευνα έφερε όµως στην επιφάνεια και τα προβλήµατα ή τις προκλήσεις που απαιτείται να αντιµετωπισθούν, ώστε η χρήση των νέων τεχνολογιών να καθιερωθεί µε αξιοπιστία για κλινική χρήση. Τα προβλήµατα που προέκυψαν περιλαµβάνουν ειδικότερα: 1. την έλλειψη προτυποποίησης της συλλογής, χειρισµού και αποθήκευσης των δειγµάτων, σιέλου, 2. την µεγάλη µεταβλητότητα των επιπέδων των σιελικών βιοδεικτών σε ασθενείς και µάρτυρες και 3. την ανάγκη περαιτέρω τεκµηρίωσης των σιελικών βιοδεικτών στοµατικού καρκίνου µέσω µελέτης ατόµων που είτε πάσχουν από χρόνια φλεγµονώδη στοµατική νόσο ή άλλους τύπους νεοπλασµατικής νόσου. (53) 4. ΑΜΝΙΑΚΟ ΥΓΡΟ ΑΥ Η ανασκόπηση των Sarandakou et al. (2007) περιγράφει την παρουσία AFP, hcg, CEA, CA125, SCC, CA 15-3, MCA, TPS, CA 19-9 και PSA στο ΑΥ, στον οµφάλιο λώρο (ΟΛ) και τον ορό της µητέρας (ΟΜ). Οι σηµαντικές συγκεντρώσεις αυτών των πρωτεϊνών/αντιγόνων εξαιρουµένου του CA στο ΑΥ κατά την εγκυµοσύνη µπορεί να αποδοθούν στη συµµετοχή τους σε βιολογικές λειτουργίες συνδεόµενες µε την εµβρυϊκή ανάπτυξη, διαφοροποίηση και ωρίµανση. Η εγκυµοσύνη επηρεάζει σηµαντικά τα επίπεδα ΟΜ των AFP, hcg, CA125, SCC, MCA, and TPS, δεδοµένο που αποκλείει τα µόρια αυτά από την αξιόπιστη χρήση τους ως Κ σε έγκυες ασθενείς. Αντίθετα οι συγκεντρώσεις των CEA, CA 19-9 και CA 15-3 στον ΟΜ δεν επηρεάζονται σηµαντικά από την εγκυµοσύνη. Εποµένως τα αντιγόνα αυτά παραµένουν χρήσιµοι και αξιόπιστοι Κ για την παρακολούθηση νεοπλασµατικής νόσου σε έγκυες γυναίκες. Όσον αφορά το CA 15-3, ούτε οι τιµές του παρουσιάζουν στατιστικά σηµαντική αύξηση στο ΑΥ προϊούσης της εγκυµοσύνης, ούτε τα επίπεδά του στον ΟΜ επηρεάζονται από αυτήν. Ως εκ τούτου, µόνο αυτό δεν θεωρείται ογκοεµβρυϊκό αντιγόνο, σε αντιδιαστολή µε τα υπόλοιπα προαναφερθέντα αντιγόνα. (54) Η µελέτη των Tong et al. (2009) αναφέρεται στα επίπεδα πρωτεϊνών, ενζύµων και των Κ CEA, φερριτίνης, CA-125, CA-199 και AFP στο ΑΥ, τα οποία 11

12 παρουσιάζουν διαφορετικό φάσµα µεταβολών των επιπέδων τους σε σχέση µε τον ΟΛ και τον ΟΜ κατά την πρόοδο της εγκυµοσύνης. Τα αποτελέσµατα αυτά υπαινίσσονται ότι το ΑΥ είναι η κύρια πηγή των ως άνω συστατικών και ότι το ΑΥ είναι ένα ανεξάρτητο υγρό, κι όχι αποτέλεσµα της διήθησης του αίµατος. (55) 5. ΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟ ΥΓΡΟ (ΕΝΥ) Η µέτρηση της NSE στο ΕΝΥ δεν αποτελεί χρήσιµο δείκτη εγκεφαλικών µεταστάσεων, ούτε χρησιµεύει στην διάγνωση πρωτοπαθών όγκων στον εγκέφαλο. Αντίθετα το NSE και το S100 στο ΕΝΥ θεωρούνται προγνωστικοί δείκτες στις ισχαιµικές εγκεφαλικές βλάβες και στις κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. (56) Τα επίπεδα της Β2-µικροσφαιρίνης στο ΕΝΥ έχουν προταθεί ως αξιόπιστος δείκτης διαφόρων φλεγµονωδών, αυτοάνοσων ή νεοπλασµατικών διαταραχών του ΚΝΣ. Σε πρόσφατη εκτεταµένη µελέτη των Svatonova et al. (2014), που περιελάµβανε 6274 ασθενείς, παρατηρήθηκαν σηµαντικές αυξήσεις των επιπέδων της Β2Μ στο ΕΝΥ στις οµάδες-µε σειρά φθίνουσας συγκέντρωσης- µε βακτηριακή µηνιγγίτιδα, όγκους εγκεφάλου ή κακοήθη διήθηση, ιογενή µηνιγγίτιδα /εγκεφαλίτιδα και νευροβορρηλίωση, ενώ στην πολλαπλή σκληρυνση δεν βρέθηκαν σηµαντικές µεταβολές. Τα αποτελέσµατα αυτά αποτυπώνουν την σηµασία της εξέτασης Β2Μ στο ΕΝΥ για τη διαφορική διάγνωση, πρώϊµη θεραπεία και παρακολούθηση του θεραπευτικού αποτελέσµατοςστα νοσήµατα του ΚΝΣ. (57) Πρόσφατα οι Teplyuk NM et al. απέδειξαν ότι: (1) τα επίπεδα των micro RNAs mir-10b και mir-21 στο ΕΝΥ είναι αυξηµένα σε ασθενείς µε γλοιοβλάστωµα και εγκεφαλική µετάσταση από καρκίνο µαστού και πνεύµονα σε σχέση µε όγκους σε ύφεση και µια ποικιλία µη νεοπλασµατικών διαταραχών, (2) µέλη της οικογένειας micro RNAs mir-200 εµφανίζουν έντονη αύξηση στο ΕΝΥ των ασθενών µε εγκεφαλικές µεταστάσεις που δεν συνοδεύονται από άλλες παθολογικές καταστάσεις, επιτρέποντας έτσι την διάκριση µεταξύ γλοιοβλαστώµατος και µεταστατικών όγκων εγκεφάλου. Επι πλέον δείχθηκε ότι τα micrornas στο ΕΝY είναι δυνατόν να χρησιµεύσουν ως βιοδείκτες απόκρισης στη θεραπεία στους όγκους εγκεφάλου. (58) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Σαραντάκου Α. «είκτες καρκίνου σε φυσιολογικά σωµατικά υγρά. Ογκοεµβρυϊκά Αντιγόνα.» Κείµενα διαλέξεων 14 ΟΥ Εκπαιδευτικού Σεµιναρίου: Νεοπλασµατικοί δείκτες. 28/5/2005.) 2. New tumour markers and their monoclonal antibodies, 4TH symposium on tumour markers, Hamburg Edited by R.Clapdor, Georg Thieme Verlag Stuttgart.New York. Ochi Y., Okabe H.,Imokawa M. p Mezger J, Permanetter W, Gerbes A L, Wilmanns W, Lamerz R Tumour associated antigens in diagnosis of serous effusions J Clin Pathol 1988;41: Nam H-S, Tuberc Respir Dis 2014;76: Katayama H, Hiraki A, Aoe K et al Aberrant promoter methylation in pleural fluid DNA for diagnosis of malignant pleural effusion Int. J. Cancer 2007: 120, Patel N, Sauter ER Body fluid micro(mi)rnas as biomarkers for human cancer. J Nucleic Acids Investigation 2011; 2:e1 7. «Θεµατολόγιο Πνευµονολογίας» Γεώργιος &Αλέξανδρος Μαθιουδάκης 12

13 8. Advance healthcare network for laboratory. References for "Body Fluid Analysis" By Lewis Glasser, MD 9. Body fluid analysis by Lewis Glasser, MD vol.22, issue 4, p Practical Guide to the Analytical Validation of Body Fluid Chemistry Testing Runyon ΒΑ. Management of Adult Patients with Ascites Due to Cirrhosis: An Update. Hepatology, Vol. 49, No. 6, , 2009 AASLD, American Association for the Study of Liver Diseases 12. New tumour markers and their monoclonal antibodies, 4 TH symposium on tumour markers, Hamburg Edited by R.Clapdor, Georg Thieme Verlag Stuttgart.New York Mezger J., Lamerz R. p Topalak O. et al. Serum, pleural effusion and ascites CA125 levels in ovarian cancer and nonovarian benign and malignant diseases: A comparative study. Gynaecologic Oncology 2002; 85: Hussain SH & Camilleri P Elevation of tumour marker CA-125 in serum & body fluids: interpret with caution Commentary Indian J Med Res 125, January 2007, pp 10-12) 15. Tuzun Y, Celik Y, Bayan K, Yilmaz S, Dursun M, Canoruc F. Correlation of tumour markers in ascitic fluid and serum: are measurements of ascitic tumour markers a futile attempt? J Int Med Res Jan-Feb;37(1):79-86.) 16. Runyon BA: Care of patients with ascites. N Engl J Med 1994; 330: Zuckerman E, Lanir A, Sabo E, Rosenvald-Zuckerman T, Matter I, Yeshurun D, Eldar S Cancer antigen 125: a sensitive marker of ascites in patients with liver cirrhosis. Am J Gastroenterol Jun;94(6): Kopcinovic LM, Culej J Pleural, peritoneal and pericardial effusions a biochemical approach. Biochemia Medica 2014;24(1): Tuzun Y, Yilmaz S, Dursun M, Canoruc F, Celik Y, Cil T, Boyraz T.How to increase the diagnostic value of malignancy-related ascites: discriminative ability of the ascitic tumour markers. Int Med Res Jan-Feb;37(1): Trapé J, Molina R, Sant F. Clinical evaluation of the simultaneous determination of tumor markers in fluid and serum and their ratio in the differential diagnosis of serous effusions. Tumour Biol Sep-Dec;25(5-6):

14 21. Kaleta EJ, Tolan NV, Ness KA, O'Kane D, Algeciras-Schimnich A. CEA, AFP and CA 19-9 analysis in peritoneal fluid to differentiate causes of ascites formation. Clin Biochem Jun;46(9): Liu F, Kong X, Dou Q, Ye J, Xu D, Shang H, Xu K, Song Y. Evaluation of tumor markers for the differential diagnosis of benign and malignant ascites. Ann Hepatol May-Jun;13(3): Zhu FL, Ling AS, Wei Q, Ma J, Lu G Tumor markers in serum and ascites in the diagnosis of benign and malignant ascites Asian Pac J Cancer Prev. 2015;16(2): Ahadi M, Tehranian S, Memar B, Vossoughinia H, Salari M, Eskandari E, Farzanehfar M, Sadeghi R. Diagnostic value of carcinoembryonic antigen in malignancy-related ascites: systematic review and meta-analysis. Acta Gastroenterol Belg Dec;77(4): Review. 25. Hess JL and WE Highsmith, Jr Telomerase detection in body fluids. Clin Chem 2002; 48: Banerjee Μ, Singh R, Arora MM, Srinivas V, Basannar D, Patrikar S Biomarkers of malignant ascites a myth or reality MJAFI 2011 Vol 67 No 2, p Konturas J, Boura P, Tsapas G, et al. Value of ascitic fluid ferritin in the differential diagnosis of malignant ascites. Anticancer Res 1993;13: Ferrer J, Villarino MA, Encabo G, Felip E, Bermejo B, Vilà S, Orriols R. Diagnostic utility of CYFRA 21.1, CEA, CA 125, NSE and SCC level determinations in the serum and pleural fluid of patients with pleural effusions. Cancer 1999;86(8): M Miédougé, P Rouzaud, G Salama et al Evaluation of seven tumour markers in pleural fluid for the diagnosis of malignant effusions British Journal of Cancer (1999) 81(6), Villena V, López-Encuentra A, Echave-Sustaeta J, Martín-Escribano P, Ortuñode-Solo B, Estenoz-Alfaro J. Diagnostic value of CA 72-4, carcinoembryonic antigen, CA 15-3, and CA 19-9 assay in pleural fluid. A study of 207 patients. Cancer 1996; 78(4); Porcel JM, Vives M, Esquerda A, Salud A, Perez B, Rodriguez-Panadero F. Use of a panel of tumor markers (carcinoembryonic antigen, cancer antigen 125, carbohydrate antigen 15-3, and cytokeratin 19 fragments) in pleural fluid for the differential diagnosis of benign and malignant effusion.chest 2004;126: Liang QL, Shi HZ, Qin XJ, et al. Diagnostic accuracy of tumour markers for malignant pleural effusion: a meta-analysis. Τhorax 2008 Jan; 63(1): Shi HZ, Lisng QL, Jiang J, et al. Diagnostic value of carcinoembryonic antigen in malignant pleural effusion: a meta-analysis. Respiratory 2008 Jun;13(4):

15 34. Wu.Q., Li M., Zhang S. et al Clinical diagnostic utility of CA 15-3 for the diagnosis of malignant pleural effusion: A meta-analysis 2015 Experimental and Therapeutic Medicine 9: Topolcan O., Holubec L., Polivkova V. et al Tumor Markers in Pleural Effusions Anticancer Research : Davies HE, Sadler RS, Bielsa S, Maskell NA, Rahman NM, Davies RJ, et al. Clinical impact and reliability of pleural fluid mesothelin in undiagnosed pleural effusions. Am J Respir Crit Care Med 2009;180: van den Heuvel MM, Korse CM, Bonfrer JM, Baas P. Non-invasive diagnosis of pleural malignancies: the role of tumour markers. Lung Cancer 2008 Mar;59(3): Pass HI, Levin SM, Harbut MR, Melamed J, Chiriboga L, Donington J, et al. Fibulin-3 as a blood and effusion biomarker for pleural mesothelioma. N Engl J Med 2012;367: Elia S., Massoud R., Guggino G. et al.tumor type M2-pyruvate-kinase levels in pleural fluid versus plasma in cancer patients: a further tool to define the need for invasive procedures. European Journal of Cardio-thoracic Surgery (2008) 33: Shen YC, Liu MQ, Wan C, Chen L, Wang T, Wen FQ. Diagnostic accuracy of vascular endothelial growth factor for malignant pleural effusion: a meta-analysis. Exp Ther Med 2012;3: Wang T, Qian X, Wang Z, Wang L, Yu L, Ding Y, Liu B Detection of cellfree BIRC5 mrna in effusions and its potential diagnostic value for differentiating malignantand benign effusions. Int J Cancer 2009 Oct 15;125(8): Burgess LJ. Biochemical analysis of pleural, peritoneal and pericardial effusions. Clin Chim Acta 2004;343: Ke Ε, Patel ΒΒ, Liu Τ et al Proteomic Analyses of Pancreatic Cyst Fluids Pancreas March; 38(2): e33 e Rockacy M, Asif Khalid Update on pancreatic cyst fluid analysis Ann Gastroenterol. 2013; 26(2): Oh H-C, Kang H, Brugge WR Cyst Fluid Amylase and CEA Levels in the Differential Diagnosis of Pancreatic Cysts: A Single-Center Experience with Histologically Proven Cysts Dig Dis Sci (2014) 59: Khalid A. and Brugge W. ACG Practice Guidelines for the Diagnosis and Management of Neoplastic Pancreatic CystsAm J Gastroenterol 2007;102: Pitman MB, Brugge WR, Warshaw AL. The value of cyst fluid analysis in the preoperative evaluation of pancreatic cysts. J Gastrointest Oncol Dec;2(4):

16 48. Maker AV, Carrara S, Jamieson NB, Pelaez-Luna M, Lennon AM, Dal Molin M, Scarpa A, Frulloni L, Brugge WR. Cyst fluid biomarkers for intraductal papillary mucinous neoplasms of the pancreas: a critical review from the international expert meeting on pancreatic branch-duct-intraductal papillary mucinous neoplasms. J Am Coll Surg Feb;220(2): Cherchi PL, Capobianco G, Ambrosini G, Fadda GM, Piga MD, Ruiu G, Fattorini F, Dessole S Intracystic evaluation of tumor markers in benign and malignant ovarian pathology. Eur J Gynaecol Oncol. 2002;23(2): Tavares Murta BM, Cunha Fde Q, Miranda R, Adad SJ, Murta EF Differential tumor microenvironment in human ovarian cystic tumors. Tumori Sep- Oct;90(5): Poersch A, Sousa LO, Greene LJ, Faça VM and Candido dos Reis FJ. Proteomic Analysis of Ovarian Cancer Tumor Fluid is a Rich Source of Potential Biomarkers J Proteomics Bioinform 2014, S Nagler R, Bahar G, Shpitzer T, Feinmesser R. Concomitant analysis of salivary tumor markers--a new diagnostic tool for oral cancer. Clin Cancer Res Jul 1;12(13): Cheng YS, Rees T, Wright J. A review of research on salivary biomarkers for oral cancer detection. Clin Transl Med Feb 24;3(1): Sarandakou A, Protonotariou E, Rizos D Tumor markers in biological fluids associated with pregnancy. Crit Rev Clin Lab Sci. 2007;44(2): Tong XL, Wang L, Gao TB, Qin YG, Qi YQ, Xu YP. Potential function of amniotic fluid in fetal development---novel insights by comparing the composition of human amniotic fluid with umbilical cord and maternal serum at mid and late gestation. J Chin Med Assoc Jul;72(7): Pleines UE, Morganti-Kossmann MC, Rancan M, Joller H, Trentz O, Kossmann T S-100 beta reflects the extent of injury and outcome, whereas neuronal specific enolase is a better indicator of neuroinflammation in patients with severe traumatic brain injury. J Neurotrauma May;18(5): Svatoňová J, Bořecká K, Adam P, Lánská V. Beta2-microglobulin as a diagnostic marker in cerebrospinal fluid: a follow-up study. Dis Markers. 2014; 2014: Teplyuk NM, Mollenhauer B, Gabriely G, Giese A, Kim E, Smolsky M, Kim RY, Saria MG, Pastorino S, Kesari S, Krichevsky AM. MicroRNAs in cerebrospinal fluid identify glioblastoma and metastatic brain cancers and reflect disease activity. Neuro Oncol Jun;14(6):

17 17

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Η αξία των βιολογικών δεικτών στη διάγνωση της κακοήθους υπεζωκοτικής συλλογής και του μεσοθηλιώματος

Η αξία των βιολογικών δεικτών στη διάγνωση της κακοήθους υπεζωκοτικής συλλογής και του μεσοθηλιώματος Η αξία των βιολογικών δεικτών στη διάγνωση της κακοήθους υπεζωκοτικής συλλογής και του μεσοθηλιώματος Επιμέλεια φακέλου: ΓΡ. ΣΤΡΑΤAΚΟΣ Πνευμονολόγος-Εντατικολόγος, Επιμελητής Κλινικής Εντατικής Θεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος δεν υπάρχει σύγκρουση συµφερόντων Ø Ποιό HPV τεστ είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ: CT ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία Τμήμα Κλινικής Ακτινολογίας και Απεικόνισης Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βιοχημεία των Βιολογικών Υγρών. Πέτρου Καρκαλούσου

Εισαγωγή στη Βιοχημεία των Βιολογικών Υγρών. Πέτρου Καρκαλούσου Εισαγωγή στη Βιοχημεία των Βιολογικών Υγρών Πέτρου Καρκαλούσου Καθηγητή εφαρμογών Κλινικής Χημείας, ΤΕΙ Αθήνας Εισαγωγή Αν και το βιοχημικό εργαστήριο είναι το κατ εξοχήν εργαστήριο όπου αναλύονται δείγματα

Διαβάστε περισσότερα

ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ;

ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ; Ταξινόµηση των ευρηµάτων στην ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ; Φ. Εµµανουήλ 1,. Ροντογιάννη, 2 Ρ.Τριγγίδου 3,. Χιώτης 4, Μ. Στρατίκη 4, Κ.Κοντογιάννη 1, Ν.Κουφός 1, Σ.Γεννηµατά

Διαβάστε περισσότερα

Κακοήθης Υπεζωκοτική Συλλογή 10 κρίσιµα ερωτήµατα

Κακοήθης Υπεζωκοτική Συλλογή 10 κρίσιµα ερωτήµατα Κακοήθης Υπεζωκοτική Συλλογή 10 κρίσιµα ερωτήµατα Γιάννης Καλοµενίδης Επίκουρος Καθηγητής Πνευµονολογίας ΕΚΠΑ Νοσοκοµείο «Αττικόν» Κακοήθης υπεζωκοτική συλλογή Η πιο συχνή αιτία εξιδρωµατικής ΥΣ µετά την

Διαβάστε περισσότερα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα Δρ Βασίλειος Νικολαΐδης Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ. Β Πανεπιστηµιακή ΩΡΛ κλινική Γ.Ν. Παπαγεωργίου ü HPV Καρκίνος του Οροφάρυγγα Αίτιο Πρόγνωση Ανταπόκριση στη θεραπεία ü HPV?????? Άλλοι Καρκίνοι Κεφαλής και

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Ελένη Σπανίδου-Καρβούνη Καρβούνη, FRCPC Παθολογοανατόμος Αρεταίειο Νοσοκομείο Προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις του παγκρέατος Παγκρεατική Ενδοεπιθηλιακή Νεοπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Κουτσούρης, Καθηγητής ΕΜΠ Ηλιοπούλου Δήμητρα, Δρ. Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ηλεκτρολόγος Μηχ. και Μηχ. Υπολογιστών, ΕΜΠ

Δημήτριος Κουτσούρης, Καθηγητής ΕΜΠ Ηλιοπούλου Δήμητρα, Δρ. Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ηλεκτρολόγος Μηχ. και Μηχ. Υπολογιστών, ΕΜΠ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΕΣΤ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Δημήτριος Κουτσούρης, Καθηγητής ΕΜΠ Ηλιοπούλου Δήμητρα, Δρ. Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ηλεκτρολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Καβάλας Ηαπλήα/α θώρακα Είναι το αρχικό απεικονιστικό εργαλείο του

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Πετούσης Σ., Μαργιούλα-Σιάρκου Χ., Καλογιαννίδης Ι., Δαγκλής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Φραγκίσκος Κολίσης Καθηγητής Βιοτεχνολογίας, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, EIE

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Ο όρος θωρακοσκόπηση εισήχθη από τον Hans Christian Jacobaeus περίπου πριν

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1,

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1, 1 Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων, 2Β Πανεπιστημιακή Κλινική Χειρουργικής Παίδων ΑΠΘ, Γ.Ν Παπαγεωργίου (Διευθυντής: Καθηγητής Αντώνιος Φιλιππόπουλος) Εισαγωγή Ο όγκος του Wilms

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ

ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ. ΠΕΚΤΑΣΙ ΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ-ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Β' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΝΑ "ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ" Nεοπλασµατικοί είκτες Ορισµός Κάθε πρωτεϊνικό µόριο που παράγεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M. 96 ΤΥΕΘ - Κλινική Χιος, 2401 ΓΣΝΑ, 3Κλινίκη Χίος, 4ΓΝΝ ΧΙΟΥ 1 Εισαγωγή Το περιστατικό που περιγράφεται αποτελεί σπάνια εμφάνιση του συνδρόμου της ωχρινοτρόπου διέγερσης των ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Καταφεύγουµε στις µοριακές τεχνικές Συλλέγουµε το δείγµα για µοριακές τεχνικές ιάσπαση ιστικών δοµών ιαχωρισµός των κυττάρων ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013 Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο Μερικά δεδομένα 50-60% των ασθενών αναπτύσσουν ηπατικές μεταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ-ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ

ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ-ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ Καρκίνος στόµατος ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ-ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ Καθηγήτρια Διευθύντρια Εργαστηρίου Στοµατολογίας Οδοντιατρικής Σχολής Παν/µiου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΟΜΑΤΟΦΑΡΥΓΓΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΔΓ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ + ΠΑΠΑΊΏΑΝΝΟΥ+ΑΝΤΩΝΙΟΣ τ.+ειδικευόμενος+πνευμονολογικήςdογκολογικής Κλινικής++ Α.Ν.Θ.++ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Ειδικευόμενος++Πνευμονολογικής+Κλινικής+Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ.+++Γ.+ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά δεδομένα και

Εργαστηριακά δεδομένα και Εργαστηριακά δεδομένα και βιολογικοί ίδί δείκτες Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δομή μαθήματος Ορισμοί Παραδείγματα Μεγέθη και αριθμοί Σημασία Τιμές μςαναφοράς Προβλήματα Υποκαταστάτες δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΣΧΑΛΙΑΙΟΥΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΜΑΣΤΟΥ.

ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΣΧΑΛΙΑΙΟΥΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΜΑΣΤΟΥ. ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ Μονάδα Μαστού, 401 ΓΣΝΑ, Αθήνα Εισαγωγή Αναφορές Εισαγωγή Η συνύπαρξη μεταστατικού καρκίνου του μαστού και φυματίωσης σε μασχαλιαίους λεμφαδένες είναι εξαιρετικά σπάνια

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ Ηβη Αρβανίτη 1898 Pfannenstiel θηλώδη κυσταδενώματα ωοθήκης 1929 Taylor ημικακοήθη νεοπλάσματα WHO του 2003 οριακός ορώδης όγκος (SΒΟΤ( ΒΟΤ) χαμηλής δυνητικής κακοηθείας όγκος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ Πασχάλης Στειρόπουλος Β Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Δομή Θέσεις και αντιθέσεις 1. Θρομβόλυση 2. Θεραπεία ΠΕ στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας H.M. Παράγοντες κινδύνου καρκινώματος τραχήλου Ηλικία κατά την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΟΧΕΤΕΥΣΗ ΨΕΥΔΟΚΥΣΤΗΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΣΕ ΚΟΙΛΟ ΣΠΑΛΧΝΟ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΟΧΕΤΕΥΣΗ ΨΕΥΔΟΚΥΣΤΗΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΣΕ ΚΟΙΛΟ ΣΠΑΛΧΝΟ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Υλικά και Μέθοδοι Αναφορές Α Πανεπιστημιακή Χειρουργική Κλινική, Α.Π.Θ., Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου, Θεσσαλονίκη. Παρουσιάζουμε την περίπτωση ενός 72 χρονου άρρενα ασθενή που εισήχθη στην κλινική μας για αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ ΟΜΗ ΙΩΝ HPV Κυκλικό δίκλωνο DNA µήκους 8Kb Εικοσαεδρικό πρωτεϊνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού;

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; Anne-Marie Μητέρα Επιστήμονας Ιατρικής από την Ιρλανδία και ασθενής με καρκίνο μαστού που έκανε το Oncotype DX Ένας εκπαιδευτικός οδηγός που δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ. Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Περιγραφική Ανατομική 2 αδένες με σχήμα δαμάσκηνου διαστ.5χ3χ2.5 Κρέμονται

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού. Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού. Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας Περίγραμμα Τι είναι η Η/Φ πρωτεϊνών Πότε πρέπει να ζητάμε την Η/Φ Πως ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος.

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ Κ.,ΦΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ Λ.,ΣΤΑΪΚΙΔΟΥ Ι.,ΓΙΑΝΝΙΚΟΥΡΗΣ Γ.,ΠΙΚΟΥΛΑΣ Κ.,ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ Λ.,ΜΑΝΤΖΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Γ., ΚΟΚΚΙΝΗΣ Κ ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν»

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Ινοθώρακας Γιάννης Καλομενίδης 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Μηχανισμοί ίνωσης Σύνθεση κολλαγόνου Ανισορροπία πήξης και ινοδώλυσης Οι μηχανισμοί αυτοί κινητοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Κων/νος Χατζημουρατίδης Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Δήλωση συμφερόντων Ṵ Ṧ ά Ṧ Ṵ, έ π Ṵ Ά π Ṵ έ Ṵ - Ί έ π ή Ṵ

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, 2. Εργαστήριο Ακτινολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, 3

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, 2. Εργαστήριο Ακτινολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, 3 ΑΝΆΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚHΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΞΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΟΥ ΤΑΝΥΣΤΗ ΔΙΑΧΥΣΗΣ (DTI) ΣΕ ΥΨΗΛΟ Τσούγκος Ιωάννης 1, Μπακώσης Μιχαήλ 1, Βλυχού Μαριάννα 2, Πουλτσίδη

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα. Πολυξένη Ι. Αγοραστού

IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα. Πολυξένη Ι. Αγοραστού IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα Πολυξένη Ι. Αγοραστού ΙgG4 χολαγγειίτιδα (IAC) Η συνδυαζόμενη με ΙgG4 χολαγγειίτιδα (ΙΑC) είναι ένας όρος που προτάθηκε το 2007 από τους Bjornsson και συν. για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος Χ. Καλόφωνος Αντιπρόεδροι Δ. Καρδαμάκης Δ. Κατσώχη Μέλη Α. Αντωνακοπούλου Α. Αρδαβάνης Α. Βήχα Ε. Γιαννοπούλου Δ. Δουγένης Μ. Καραμούζης Α. Κούτρας Θ. Μακατσώρης Ν. Μαλάμος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

Έκφραση κλινικών παρατηρήσεων

Έκφραση κλινικών παρατηρήσεων Έκφραση κλινικών παρατηρήσεων ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ (qualitative) ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ (quantitative, interval/ratio) Κατηγορικές (ordinal) Ονομαστικές (nominal) Συνεχείς (continuous) Ασυνεχείς (discrete)

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Χρήστος Αθ. Καλαϊτζής Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 1 Non-metastatic castration-resistant prostate cancer (CPRCM0),

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΣΟΑΝΟΗ ΠΑΓΚΡΕΑΣΙΣΙΔΑ. ηέξγηνο Γειαθίδεο Γαζηξεληεξνιόγνο

ΑΤΣΟΑΝΟΗ ΠΑΓΚΡΕΑΣΙΣΙΔΑ. ηέξγηνο Γειαθίδεο Γαζηξεληεξνιόγνο ΑΤΣΟΑΝΟΗ ΠΑΓΚΡΕΑΣΙΣΙΔΑ ηέξγηνο Γειαθίδεο Γαζηξεληεξνιόγνο Ο νκηιεηήο δελ έρεη νπνηαδήπνηε ζύγθξνπζε ζπκθεξόλησλ κε θαξκαθεπηηθέο εηαηξείεορνξεγνύο ηνπ ζπλεδξίνπ ΑΤΣΟΑΝΟΗ ΠΑΓΚΡΕΑΣΙΣΙΔΑ: νξηζκόο Η ΑΠ είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα

Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα Θ.Γ. Κωνσταντινίδης, Χ. Τσίγαλου, Ι. Αλεξανδροπούλου, Χ. Νικολαΐδης, Θ. Παρασίδης, Θ. Γκιόκα, Γ. Καµπουροµύτη, Θ.Κ. Κωνσταντινίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Φλεγμονή Ανεπάρκεια ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Φλεγμονή που συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα στο σκύλο και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ. Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία»

ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ. Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία» ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία» Ογκοι του όρχεως στα παιδιά 1-2% συµπαγών παιδιατρικών όγκων 2-5% κακοήθων νεοπλασµάτων στα αγόρια ιαφέρουν

Διαβάστε περισσότερα