Παρακολούθηση και Καταστολή των Ασθενών στη Διάρκεια της Τοποπεριοχικής Αναισθησίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παρακολούθηση και Καταστολή των Ασθενών στη Διάρκεια της Τοποπεριοχικής Αναισθησίας"

Transcript

1 46 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΓΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Παρακολούθηση και Καταστολή των Ασθενών στη Διάρκεια της Τοποπεριοχικής Αναισθησίας Π.ΜΑΪΔΑΤΣΗ MONΠORING ΣΤΗΝ ΤΟΠΟΠΕΡΙΟΧΙΚΗ Η παρακολούθηση του ασθενούς κατά τη διάρκεια της τοποπεριοχικής αναισθησίας αν και φαίνεται να είναι παρόμοια με εκείνη της γενικής αναισθησίας, στην πραγματικότητα είναι πιο δύσκολη. Αυτό συμβαίνει γιατί η συνεργασία με τον άρρωστο και πολλές φορές ο έλεγχος της κατάστασης εγρήγορσης στην οποία βρίσκεται είναι ο μόνος τρόπος παρακολούθησης, με αποτέλεσμα αξιόλογες μεταβολές να περνούν aπαρατήρητες και καμιά φορά να αποβαίνουν μοιραίες. Είναι λοιπόν αναγκαίο να αναπτυχθούν κατ' αρχήν οι βασικές αρχές που αφορούν το monitoring σ' αυτό το είδος αναισθησίας και στη συνέχεια να αναλυθούν οι μέθοδοι παρακολούθησης της διαδικασίας που θα ακολουθήσει ο αναισθησιολόγος για να εκτελέσει ένα κεντρικό ή περιφερικό αποκλεισμό. Θα ακολουθήσει στο παρόν κεφάλαιο η περιγραφή των μεθόδων παρακολούθησης των συστημάτων που επηρεάζονται από τη χορήγηση των τοπικών αναισθητικών και το monitoring κάποιων ειδικών τοποπεριοχικών αναισθητικών τεχνικών. Γενικές αρχές monitoring στην τοποπεριοχική Για να γίνουν αντιληπτές θα απαντηθούν οι παρακάτω ερωτήσεις: Γιατί πρέπει να παρακολουθείται ο άρρωστος; Ο ασθενής πρέπει να έχει ένα συνεχές monitoring εξαιτίας των φυσιολογικών αλλαγών που συνοδεύουν την τοποπεριοχική αναισθησία αφ' ενός και αφ' ετέρου λόγω της τοξικότητας των χορηγουμένων τοπικών αναισθητικών. Πρόωρη ανίχνευση των όποιων διαταραχών με κατάλληλες συσκευές και ανάλογη εμπειρία επιτρέπει την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών και κατάλληλη παρέμβαση. Επί πλέον κάποιοι άρρωστοι, που η εφαρμογή τοποπεριοχικής τεχνικής γίνεται επειδή η κατάστασή τους δεν επιτρέπει χορήγηση γενικής αναισθησίας, έχουν μεγαλύτερη ανάγκη παρακολούθησης. Το βασικό monitoring1 καθορίστηκε από την ASA στις 21/10/1986, βελτιώθηκε στις 23/10/1990 και μπήκε σε εφαρμογή στις 1/1/1991. Η Παγκόσμια Ομοσπονδία Αναισθησιολογικών Εταιρειών τον Ιούνιο του 1992 εισάγει τα Πρότυπα για το βασικό περιεγχειρητικό monitoring που αναφέρονται στις «βασικές απαιτήσεις» σε μεθόδους και συσκευές για την παρακολούθηση του ασθενούς κατά την διάρκεια γενικής 1l τοποπεριοχικής αναισθησίας.2 Τι πρέπει να παρακολουθούμε στον άρρωστο; Τα συστήματα που πρέπει να παρακολουθούνται είναι το αναπνευστικό, το κυκλοφορικό και το κεντρικό νευρικό σύστημα. Επί πλέον η σωστή τοποθέτηση της βελόνας και η περιοχή έγχυσης του τοπικού αναισθητικού καθώς και η έκταση του νευρικού αποκλεισμού. Πώς πρέπει να γίνεται η παρακολούθηση; Σημαντική θέση στο monitoring κατά τη διάρκεια τοποπεριοχικής αναισθησίας κατέχει η κλινική παρατήρηση. Επί πλέον πληροφορίες μπορούμε να έχουμε από συσκευές, οι οποίες όμως δεν είναι δυνατόν να υποκαταστή6ουν την κλινική παρατήρηση. Στον πίνακα 1 φαίνονται συνοπτικά τα μέσα και οι μέθοδοι παρακολούθησης που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε καθώς και η δυνατότητα ανίχνευσης παθολογικών μεταβολών. 3 Η απόφαση για το ποια συσκευή θα χρησιμοποιηθεί εξαρτάται από την εμπειρία του αναισθησιολόγου, την αναισθητική τεχνική, την κλινικ1ί κατάσταση του ασθενούς και το είδος της επέμβασης. 1 Πότε πρέπει να γίνεται η παρακολούθηση; Η παρακολούθηση πρέπει να αρχίζει πριν από την

2 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΊΡΙΚΗΣ 47 Πίνακας 1. ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΟΠΟΠΕΡΙΟΧΙΚΗ Σύστημα Κ αρδιαγγειακό Αρτηριακ1j πίεση Σφύξεις-ρυθμός απνευστικό Α Κιν1jσεις ν Θωρ. τ οι χ. Αερισμός Νευρικό Εγκεφαλικ1j λειτ. Κινητικότητα Αισθητικότητα ΑυτόνομοΝΣ Άλλα Γλυκόζη α ιατος Θερμοκρασία Μέσα Μοιιίtοrίιιg Συμπτώματα Κλινικός διάλογος Δακτυλικ1j ψηλάφηση Σφυγμομανόμετρο Συμπτώματα Κλινικός διάλογος Δακτυλικ1j ψηλάφηση ECG με ακουστικό ala,-nι! Παλμικό οξύμετρο alaι m Συμπτώματα Κλινική παραπfρηση Συμπτώματα Κλινικ1j παραπjρηση I με Παλμικό οξύμετρο με alarm Συμπτώματα Κλινικός διάλογος Κλινικ1j παρατιjρηση Κλινικός διάλογος Κλινικ1j παραηjρηση Τσίμπημα βελόνας Αίσθηση θερμού-ψυχρού Κλινικός διάλογος Αίσθηση θερμού-ψυχρού Ανάλυση διεγχειρ. αίματος Αυτοκόλλητα υγρών κρυστ. Δυνατότητα ανίχνευσης Μεταβληπj Μεταβλητή Γρ1jγορη Αργή Μεταβληπj Μεταβλητή Γρήγορη Γφjγορη Γρ1jγορη Μεταβλητή Αργ1j Μεταβληηj Αργιj Γρήγορη Μεταβληπj Μεταβλητή Αργ1j Μεταβληπj Αργ1j Αργ1j Αργ1j Μεταβληπj Αργ1j Μεταβληηj Γρ1jγορη ' ' διαδικασία της τοποπεριοχικης, διεγχειρητικα και κατά τη διάρκεια της ανάνηψης. Απ' ευθείας τοξικά φαινόμενα από τα τοπικά αναισθητικά συμβαίνουν γρήγορα, ενώ φυσιολογικά φαινόμενα σαν συνέπεια του νευρικού αποκλεισμού αργότερα. Η ενδοφλέβια έγχυση τοπικού αναισθητικού αποτελεί τη συχνότερη αιτία τοξικότητας. Επί πλέον, ακόμη και όταν σταθε- ροποιηθεί ο αποκλεισμός υπάρχουν περίοδοι όπου η κλινική παρατήρηση και το monitoring πρέπει να είναι ιδιαίτερα εντατικά, π.χ. όταν χορηγηθεί μια μεγάλη δόση τοπικού αναισθητικού μέσω ενός καθετήρα στον επισκληρίδιο χώρο ή κατά την απελευθέρωση της περιχειρίδας στην ενδοφλέβια περιοχική αναισθησία. Monitoring της διαδικασίας Περιλαμβάνει την παρακολούθηση της τοποθέτησης της βελόνας για την εκτέλεση της τοποπεριοχικής, τις τεχνικές παρακολούθησης της περιφερικής νευρικής διέγερσης, την δοκιμαστική δόση και την παρακολούθηση της εξέλιξης μιας απώτερης νευρικής βλάβης. Τοποθέτηση της βελόνας Ο σωστός τρόπος εξασφαλίζει αποτελεσματικό αποκλεισμό, λιγότερα φάρμακα και μικρότερη πιθανότητα νευρικής βλάβης. Απ' ευθείας τραυματισμός του νεύρου με τη βελόνα και έγχυση ουσιών ενδονευρικά μπορεί να προκαλέσει άμεσα πόνο, αλλά η νευρική βλάβη μπορεί να καθυστερήσει και να εμφανιστεί μετά από 2-3 ημέρες και να διαρκέσει από λίγες ημέρες μέχρι ένα χρόνο. Σε αρρώστους που η τοποπεριοχική γίνεται αφού έχει προηγηθεί η γενική αναισθησία, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην τοποθέτηση της βελόνας γιατί δεν μπορεί να υπάρξει αντίδραση διαμαρτυρίας από τον ασθενή στην επώδυνη ενδονευρική έγχυση του φαρμάκου.4 Η ανίχνευση παραισθησίας χρησιμοποιείται συχνά για τον καθορισμό της σωστής θέσης της βελόνας. Επί παραδείγματι ο εντοπισμός του βραχιονίου πλέγματος με μασχαλιαία προσπέλαση γίνεται με την προώθηση της βελόνας προς τη μασχαλιαία αρτηρία μέχρις ότου γίνει αντιληπτή η διάτρηση του ελύτρου που περιβάλει το αγγειονευρώδες δεμάτια του βραχιονίου πλέγματος. Επειδή ο αναισθησιολόγος έχει αρκετές φορές στην πορεία της προώθησης της βελόνας την αίσθηση ότι έχει διαπεράσει το συγκεκριμένο έλυτρο και εκτελεί την έγχυση του τοπικού αναισθητικού σε λανθασμένη θέση, με αποτέλεσμα ανεπαρκή αποκλεισμό, η επιβεβαίωση της περιαγγειακής θέσης της βελόνας πρέπει να γίνεται με την διαδικασία της ανίχνευσης της παραισθησίας. Πολλοί αναισθησιολό-

3 48 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ γοι ανιχνεύουν παραισθησία στο aντιβράχιο ή στο χέρι, με έγχυση 2ml κρύου (8-11 OC) φυσιολογικού ορού μόλις γίνει αντιληπτή η διάτρηση του ελύτρου, ερεθίζοντας έτσι με θερμικό και όχι με μηχανικό ερέθισμα τις νευρικές ίνες. 5 Καμία συγκεκριμένη μελέτη δεν έχει δείξει ότι η συχνότητα νευροπάθειας είναι μεγαλύτερη όταν χρησιμοποιείται η τεχνική ανίχνευσης παραισθησίας.4'6 Η χρήση βελονών βραχείας διατομής προτείνεται έναντι εκείνων μακράς διατομής κατά την ανίχνευση παραισθησίας, γιατί περιορίζουν την πιθανότητα νευρικής τρώση ς (επειδή υποστηρίζεται ότι διαχωρίζουν χωρίς να τέμνουν τις νευρικές ίνες) και γιατί είναι πολύ αποτελεσματικές στην αναγνώριση ιστικών στοιχείων (χαρακτηριστική αίσθηση κατά την τρώση περιτονιών). Παρ' όλο που οι πιθανότητες νευρικής βλάβης με τις συγκεκριμένες βελόνες είναι λίγες, αν τελικά ένα μεγάλο νευρικό στέλεχος τραυματιστεί, η αποκατάσταση γίνεται με αργό ρυθμό και οι ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις παραμένουν για πάνω από 28 ημέρες.7 Από τις απόψεις «όχι παραισθησία -όχι αναισθησία» και «όχι παραισθησία- όχι νευρική βλάβη» επικρατεί η άποψη «παραισθησία με ήπιους χειρισμούς». Από πολλούς προτείνεται η εκτέλεση του μασχαλιαίου αποκλεισμού του βραχιονίου πλέγματος με διαρτηριακή προσπέλαση έναντι της πρόκλησης παραισθησίας. Περιφερική νευρική διέγερση Γίνεται με μία συσκευή, τον νευροδιεγέρτη και βοηθάει στην ανίχνευση του περιφερικού νεύρου ή του πλέγματος που θέλουμε να αποκλείσουμε.χ-11 Αποτελείται από ένα ρυθμιστή ρεύματος που δίνει ρεύμα σταθερής έντασης, μονοφασικό υπό μορφή τετραγώνου κύματος, εντάσεως 0-SmA και συχνότητας 1-2Hz. Ειδική βελόνα για την ανίχνευση του νεύρου είναι αφ' ενός συνδεδεμένη με το νευροδιεγέρτη και αφ' ετέρου με συσκευή προέκτασης για τη χορήγηση του τοπικού αναισθητικού. Ρεύμα εντάσεως αρχικά lma διοχετεύεται στη βελόνα, ώστε το ηλεκτρικό πεδίο που συγκεντρώνεται στην κορυφή της να αποπολώσει το νευρικό στέλεχος που θέλουμε να αποκλείσουμε και να προκληθεί ορατή σύσπαση των μυών της περιοχής που νευρώνονται από αυτό. Στη συνέχεια ελαττώνουμε την ένταση στα 0,2mA και διορθώνουμε τη θέση της βελόνας μέχρι να έχουμε αξιοσημείωτη σύσπαση. Κατ' αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνουμε ανίχνευση με την ελάχιστη ένταση ρεύματος που μπορεί να ανεχθεί ο ασθενής. Με την έγχυση του τοπικού αναισθητικού έχουμε απώλεια της κίνησης και αποκλεισμό του νεύρου. Η μέθοδος αυτή της νευρικής διέγερσης έχει χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με καταγραφή από τους συσπώμενους μύες του σύνθετου δυναμικού δράσης για την εκτίμηση της έναρξης και της διάρκειας ενός κινητικού αποκλεισμού από διαφορετικά τοπικά αναισθητικά.12 Τα τελευταία χρόνια έχει περιγραφεί μια άλλη τεχνική για την ανίχνευση του βραχιονίου πλέγματος, που βασίζεται στην καταγραφή του μικτού νευρικού δυναμικού δράσης (Mixed Nerve Action Potential: ΜΝΑΡ).1 3 Με δύο επιφανειακά ηλεκτρόδια στον καρπό διοχετεύεται ρεύμα συχνότητας 2Hz και γίνεται διέγερση του ωλενίου και κερκιδικού νεύρου. Βελόνα 23G και μήκους 50mm, συνδεδεμένη με καταγραφικό (κάθοδος), τοποθετείται υποδόρια, στη μασχαλιαία κοιλότητα. Η άνοδος που είναι ένα επιφανειακό ηλεκτρόδιο τοποθετείται κοντά στην κάθοδο. Ακολουθεί η ανεύρεση της ελάχιστης έντασης ρεύματος (στον καρπό) για την καταγραφή του ελάχιστου ΜΝΑΡ (στη μασχάλη). Στη συνέχεια προωθείται η βελόνα καταγραφής μέχρις ότου με τη συγκεκριμένη χαμηλή ένταση ρεύματος βρεθεί η μέγιστη καταγραφή του ΜΝΑΡ. Στη θέση αυτή γίνεται και ο αποκλεισμός με τοπικό αναισθητικό. Τα πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου είναι: α. Λιγότερη δόση τοπικού αναισθητικού ( 4ml λίδοκαtνης 1% προκαλούν βραχιόνιο αισθητικό αποκλεισμό). β. Αποφυγή απ' ευθείας διέγερσης των μυών, που μπορεί να δώσει εσφαλμένο αποτέλεσμα. γ. Αποφυγή πόνου από την απ' ευθείας διέγερση του νεύρου ή από την πιθανή σύσπαση των μυών που βρίσκονται κοντά στην περιοχή βλάβης (τραύματος). Άλλες τεχνικές παρακολούθησης της βελόνας Φθοριοσκοπικές μέθοδοι, αξονική και μαγνητικ1i τομογραφία έχουν χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο της σωστής θέσης της βελόνας και την παρακολούθηση του φαρμάκου που εγχέεται στην υπό αποκλεισμό περιοχή. 3 Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται η πολλά υποσχόμενη μέθοδος των υπερήχων, κυρίως σε αρρώστους που η αναγνώριση των οδηγών σημείων για την τοποθέτηση της βελόνας είναι δύσκολη (π.χ. παχύ-

4 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 49 σαρκοι) και σ' αυτούς που η χορηγούμενη δόση του τοπικού αναισθητικού πρέπει να είναι όσο το δυνατόν μικρότερη (π.χ. ασθενείς με καρδιαγγειακά προβλήματα). Έχει χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό του βραχιονίου πλέγματος με υπερκλείδια ή μασχαλιαία προσπέλαση, προσφέροντας καλύτερο αισθητικό αποκλεισμό.1 4 Ακόμη οι πιθανότητες πρόκλησης πνευμοθώρακα, νευρικού τραυματισμού ή τρώσης αγγείων αποφεύγονται σημαντικά, γιατί η κορυφή της βελόνας καθοδηγείται για τη διάτρηση του ελύτρου που περιβάλλει το αγγειονευρώδες υπερκλείδιο ή μασχαλιαία πλέγμα με υπερηχογραφικό έλεγχο. Με τη μέθοδο αυτή είναι δυνατή η συνεχής απεικόνιση και καταγραφή της διάχυσης του τοπικού αναισθητικού μέσα στο έλυτρο. Πρόσφατη μελέτη ασχολείται με την ανίχνευση και αποκλεισμό τριών περιφερικών νεύρων (τρία νεύρα σε ένα αποκλεισμό), του μηριαίου, του θυρεοειδούς και του μηροδερματικού, με τη μέθοδο της ηλεκτρικής νευρικής διέγερσης αφ' ενός και των ηπερήχων αφ' ετέρου.1 5 Συγκρίνοντας τους δύο τρόπους οι συγγραφείς καταλήγουν ότι η χρήση των ηπερήχων προσφέρει καλύτερη ποιότητα και μικρότερο χρόνο έναρξης του αισθητικού αποκλεισμού καθώς και μεγαλύτερη ασφάλεια όσον αφορά την πιθανότητα τρώσης των μηριαίων αγγείων. Η δοκιμαστικιf δόση (test dose) Δίνεται για την ανίχνευση της σωστής τοποθέτησης ενός επισκληρίδιου καθετήρα ο οποίος μπορεί να μετακινηθεί μετά την τοποθέτησ1ί του και για την αποφυγή ενδαγγειακής έγχυσης μεγάλων δόσεων τοπικών αναισθητικών. Πρέπει να είναι αρκετή για την πρόκληση μερικού αποκλεισμού αν είναι στον υπαραχνοειδή χώρο και μικρή για την πρόκληση περιορισμένου αποκλεισμού. Μια τέτοια δόση θεωρήθηκε των 3ml τοπικού αναισθητικού. Προτιμάται διάλυμα 1,5-2% λιδοκα'tνης γιατί προκαλεί, όταν χορηγηθεί υπαραχνοειδώς, αισθητικό αποκλεισμό στο 12 δερμοτόμιο στο 100% των ασθενών σε 2min.'" Η επί πλέον χορήγηση 15μg επινεφρίνης (διάλυμα 1: στα 3ml του τοπικού αναισθητικού) βοηθάει στην ανίχνευση ενδαγγειακής έγχυσης. Βρέθηκε ότι αυτή η δόση ενδοφλέβια αυξάνει τις σφύξεις από 80 σε 11 0/min κατά τα πρώτα 60sec μετά την έγχυση (ο ρυθμός αυξάνεται 20sec μετά την έγχυση και επανέρχεται στα 60sec). Σε ασθενείς υπό γενική αναισθησία η δοκιμαστικ1i δόση με επινεφρίνη δεν είναι ιδιαίτερα αξιόπιστη, γιατί συχνά τα αναισθητικά φάρματα μπορεί να προκαλέσουν ενός βαθμού καταστολή του καρδιαγγειακού. Όπως αναφέρει πρόσφατη μελέτη το κριτήριο για την αξιολόγηση της πιθανής ενδαγγειακής μετακίνησης του επισκληρίδιου καθετήρα, θα πρέπει να είναι στην περίπτωση χορήγησης πτητικών αναισθητικών, η αύξηση της aρτηριακής πίεσης και όχι των σφύξεων.17 Άλλοι πάλι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η χαμηλή επισκληρίδιος αναισθησία, μόνη ή σε συνδυασμό με γενική αναισθησία δεν επιτρέπει αιμοδυναμικές απαντήσεις στη χορήγηση δοκιμαστικής δόσης επινεφρίνης. Αντίθετα η υψηλή επισκληρίδιος αναισθησία ελαττώνει την απάντηση της aρτηριακής πίεσης στην επινεφρίνη ενώ σε συνδυασμό με γενική αναισθησία την απάντηση των σφύξεων.'χ Σε ηλικιωμένους, όπου υπάρχει ελαττωμένη απάντηση στις κατεχολαμίνες, το test μπορεί να είναι αναξιόπιστο, κυρίως αν χρησιμοποιίiσουμε σαν κριτήριο την αύξηση των σφύξεων και όχι τις μεταβολές της aρτηριακής πίεσης.1 9 Στον εργώδη τοκετό δεν συνηθίζεται να δίνεται, γιατί έχουμε μεγάλες μεταβολές του ρυθμού κυρίως κατά τις συσπάσεις της μήτρας, εκτός αν διαθέτουμε monitoring της καρδιακής συχνότητας με βραδεία καταγραφή, όποτε είναι εύκολο να διακριθεί η ταχυκαρδία εξαιτίας των συσπάσεων από εκείνη λόγω ενδαγγειακής χορήγησης επινεφρίνης Η ισοπροτερενόλη σε δόση 3μg έχει χρησιμοποιηθεί σαν παράγοντας δοκιμαστικής δόσης καθώς η ισχυρή δράση της στους β1 και β2 υποδοχείς προκαλεί ταχυκαρδία (αξιόπιστο κριτήριο) και παροδική υπόταση.21 Μεγάλες δόσεις τοπικών αναισθητικών έχουν χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση ενδαγγειακής εγκατάστασης του επισκληρίδιου καθετήρα (100mg λιδοκα'lνης, 25mg βουπιβακα'tνης), με το σκεπτικό ότι μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα από το Κ.Ν.Σ. όπως ζάλη, εμβοές, περίεργη γεύση και υπνηλία. Αυτές όμως οι δόσεις προϋποθέτουν αποκλεισμό της τοποθέτησης του καθετήρα στον υπαραχνοειδή χώρο με τη χορήγηση προηγουμένως μιας άλλης μικρότερης δοκιμαστικής δόσης τοπικού αναισθητικού και απουσία προνάρκωσης με βενζοδιαζεπίνες, οι οποίες ελαττώνουν την ευαισθησία του εγκεφάλου στα τοπικά αναισθητικά.16

5 50 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝrΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Παρακολούθηση της απώτερης νευρικής βλάβης Η ανάπτυξη του θέματος των επιπλοκών γίνεται σε άλλο κεφάλαιο αυτού του τεύχους. Μία απώτερη νευρική βλάβη μπορεί να συμβεί μετά από προσπάθεια ανίχνευσης νεύρων ή από την ενδονευρική έγχυση ουσιών. Πολλές φορές τα συμπτώματα εμφανίζονται καθυστερημένα και διαρκούν μεγάλο χρονικό διάστημα. Σε μια αναδρομική μελέτη βρέθηκε ότι τρείς από τους 854 ασθενείς, στους οποίους έγιναν από έμπειρους αναισθησιολόγους αποκλεισμοί των άνω άκρων, εμφάνισαν νευρίτιδα (ποσοστό 0,36% ). 3 Το 1990 η Αμερικάνικη Αναισθησιολογική Εταιρεία έκανε μια αναδρομική μελέτη σε περιστατικά που πήραν γενική ή τοποπεριοχική αναισθησία και διαπίστωσε νευρικές βλάβες στα 227 από αυτά. 6 ' 22 Εκείνο που επισημαίνεται είναι ότι μόνο 82 περιπτώσεις (ποσοστό 36%) από τις 227 είχαν σχέση με περιοχικές τεχνικές, σαφής δε νευροπάθεια διαπιστώθηκε μόνο σε ελάχιστες περιπτώσεις βλάβης του ωλενίου νεύρου και του βραχιονίου πλέγματος. Η αναφορά των συμπτωμάτων από τους αρρώστους γινόταν αμέσως μετά το χειρουργείο, την πρώτη μετεγχειρητική ημέρα, μία ή δύο εβδομάδες αργότερα, μέχρι και ένα μήνα μετά την επέμβαση. Συνιστάται λοιπόν, ο ασθενής που θα εμφανίσει πόνο και διαταραχές της αισθητικότητας ή της κινητικότητας μετά οποιοδήποτε αποκλεισμό, να παρακολουθείται κλινικά άμεσα αλλά και σε απώτερο χρόνο. Εφόσον τα συμπτώματα επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα και εφόσον δεν απαιτείται για την αντιμετώπισή τους άμεση θεραπευτική παρέμβαση, να γίνεται συχνός ηλεκτρομυογραφικός έλεγχος για την αξιολόγηση της έκτασης των βλαβών. θανατηφόρος δόση της βουπιβακα"lνης είναι 3,6mg.kg 1 και ο θάνατος είναι αποτέλεσμα ξαφνικής εμφάνισης κοιλιακών αρρυθμιών και στη συνέχεια κοιλιακ1ίς μαρμαρυγής. Η μέση θανατηφόρος δόση της λιδοκα'tνης είναι 30,8mg.kg-ι και ο θάνατος είναι αποτέλεσμα αναπνευστικής καταστολής, υπότασης και βραδυκαρδίας χωρίς επικίνδυνες αρρυθμίες. Έτσι λοιπόν ο λόγος θανατηφόρας δόσης των δύο φαρμάκων είναι 8,4/1. 23 Η βουπιβακα"lνη είναι φορές ισχυρότερη της λιδοκα'tνης στην αποπόλωση των μεμβρανών και είναι χαρακτηριστική η διεύρυνση του QRS που προκαλεί στο καρδιογράφημα. Φυσικά η παρουσία οξέωσης και υποξαιμίας βοηθάει να συμβούν πιο εύκολα τέτοιου είδους αρρυθμίες. Η συνεχής καταγραφή του ηλεκτροκαρδιογραφήματος και μάλιστα στην απαγωγή Π για την ανίχνευση κολποκοιλιακού αποκλεισμού ή κοιλιακών αρρυθμιών είναι απαραίτητη. 24 Επιμήκυνση του P-R ή διεύρυνση του QRS οδηγούν σε επικίνδυνες αρρυθμίες απότομα γιατί υπάρχει πολύ μικρή διαφορά μεταξύ της ασφαλούς και της θανατηφόρας δόσης της βουπιβακα"lνης (η καμπύλη της δόσης-απάντησης για την πρόκληση αρρυθμιών είναι πολύ απότομη). Σήμερα είναι γενικά παραδεκτό ότι σε αρρώστους με μυοκαρδιακή ισχαιμία πρέπει να γίνεται σύγχρονη αυτόματη καταγραφή του ST διασηίματος. 2 5 Μετά από αργή αύξηση της συγκέντρωσης των τοπικών αναισθητικών, τα καρδιοτοξικά φαινόμενα είναι ελάχιστα ακόμη και αν συμβεί η συγκέντρωση να υπερβεί εκείνη που χρειάζεται για περιοχικ1ί αναισθησία. Τα αιμοδυναμικά φαινόμενα των τοπικών αναισθητικών, επί απουσίας τοξικότητας λόγω απ' ευθείας δράσης, οφείλονται στον αποκλεισμό του Κ.Ν.Σ. Ο Monitoring του καρδιαγγειακού αγγειοκινητικός τόνος ελέγχεται από συμπαθητικές Η τοξικότητα των τοπικών αναισθητικών στο καρ- ίνες που ξεκινούν από το Θι-12 νευροτόμιο. Η συμπαδιαγγειακό μπορεί να συμβεί είτε από απ' ευθείας θητική νεύρωση της καρδιάς γίνεται από συμπαθητιενδαγγειακή έγχυση (συχνότερη αιτία), είτε από κές ίνες που ξεκινούν από το Θι-Θ4 νευροτόμιο. συστηματική απορρόφηση, είτε από χορήγηση μιας Αλλαγές λοιπόν στην καρδιακή παροχή ή την αρτηυπερβολικής δόσης (π. χ. στον επισκληρίδιο χώρο). ριακή πίεση παρατηρούνται σε εκτεταμένο συμπαθη- Η λιδοκα"tνη και η βουπιβακα"lνη καταστέλλουν το τικό αποκλεισμό και εξαρτώνται από τον ενδαγγειαμυοκάρδιο ανάλογα με τις αναισθητικές τους ικανό- κό όγκο και την χορήγηση αγγειοσυσπατικών. Γι' τητες σε ένα λόγο 4/1 (λόγος ισχύος). Καρδιακές αυτό απαραίτητη είναι η παρακολούθηση της αρτηαρρυθμίες επικίνδυνες για τη ζωή του ασθενούς μπα- ριακής πίεσης με αυτόματο μη επεμβατικό ή επεμβαρεί να συμβούν από υψηλές δόσεις βουπιβακα"lνης - τικό τρόπο, ανάλογα με τον αποκλεισμό. αλλά όχι από υψηλές δόσεις λιδοκα"tνης. Η μέση

6 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΊΡΙΚΗΣ 51 Monitoring του Κ.Ν.Σ. Η κλινική παρατήρηση από τον αναισθησιολόγο και η λεκτική επικοινωνία με τον άρρωστο παραμένουν το σημαντικότερο monitoring του Κ.Ν.Σ. των ασθενών που έγινε τοποπεριοχική αναισθησία, δεδομένου ότι δεν υπάρχει μέχρι σήμερα κάποια κλινικά εύχρηστη συσκευή παρακολούθησης που να μπορεί να μας δώσει ακριβείς πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση του συγκεκριμένου συστήματος όταν αυξάνονται τα επίπεδα των τοπικών αναισθητικών στο πλάσμα. Κατά τη διάρκεια της αργής αύξησης της συγκέντρωσης της λιδοκα"tνης στο πλάσμα, όπως π.χ. κατά την απορρόφησή της από τον επισκληρίδιο χώρο, συμβαίνουν αλλαγές στο Κ.Ν.Σ. που οι εκδηλώσεις τους φαίνονται στο σχήμα 1.3 σuyκtντρ. πλύ:σματσς μglml σπασμοί κώμα απώλεια συνείδησης μυιιcοi σπασμοί οπτικές διαταραχές υπνηλία μούδιασμα της γλώσσας καρδιαγγειακή καταστολή αναπνευστική καταστολή Σχιίμα 1. Κλινικές εκδηλώσεις από το ΚΝ.Σ. κατά την αργή αύξηση της συγκέντρωσης της λιδοκαivης στο πλάσμα. Κατά τη διάρκεια της ενδοφλέβιας έγχυσης του τοπικού αναισθητικού η σοβαρότητα των συμπτωμάτων εξαρτάται από την ταχύτητα έγχυσης. 2 " Η ανώτερη συγκέντρωση του φαρμάκου στο πλάσμα είναι ανάλογη της δόσης και αντιστρόφως ανάλογη της καρδιακής παροχής και της διάρκειας έγχυσης: Α:.,, λ' νωτ ε ρη συ γ κ ε ντρωση στο π ασμα =, Δ' οση, Καρ, δ ιακη παρο χ η χδιαρκ ε ια εγχ υ σης Τα τοπικά αναισθητικά συνδέονται προσωρινά στους πνεύμονες και αυτό βοηθάει στο να μην έχουμε εύκολα υψηλές συγκεντρώσεις στο πλάσμα. Η ενδοφλέβια χορήγηση λιδοκα:tνης σε πειραματόζωα μέχρι την πρόκληση σπασμών, προκαλεί συμπτώματα που καταλήγουν σε ηλεκτροεγκεφαλογραφικές, αλλαγές και τελικά σπασμούς. Υπάρχει δηλαδή στην αρχή μια δοσοεξαρτώμενη καταστολή και νωθρότητα η οποία ακολουθείται από εμφάνιση ευρέων και αργών κυμάτων στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα με τελική κατάληξη τους σπασμούς και το θάνατο του πειραματόζωου. Αντίθετα η χορήγηση βουπιβακα'tνης δεν προκαλεί ιδιαίτερη καταστολή. Οι αλλαγές στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα είναι σύντομες και μπορεί να είναι ή της ίδιας μορφής με εκείνες της λιδοκα'lνης, ή μη ειδικές. Στον άνθρωπο η εμφάνιση ειδικών νευρολογικών συμπτωμάτων δεν συμβαδίζει απαραίτητα με την αύξηση των επιπέδων της βουπιβακα'tνης στο πλάσμα και δεν αποτελεί σαφή προγνωστικό δείκτη.27 Η παρακολούθηση του ασθενούς όσον αφορά το Κ.Ν.Σ. πρέπει να εντείνεται όπου υπάρχει μεταβολική οξέωση, υποβολαιμία ή χαμηλή καρδιακή παροχή, γιατί στις περιπτώσεις αυτές χαμηλές δόσεις τοπικών αναισθητικών, που σε φυσιολογικές καταστάσεις είναι ασφαλείς, μπορούν να προκαλέσουν τοξικά φαινόμενα στον εγκέφαλο. Η αργή χορήγηση του τοπικού αναισθητικού από οποιαδήποτε οδό και αν δίδεται (π.χ. ρυθμός χορήγησης διαλύματος 0,5% βουπιβακα'tνης loml.min-1), θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για τη σωστή παρακολούθηση και την έγκαιρη διαπίστωση των πιθανών επιπλοκών. Monitoring του αναπνευστικού Άρρωστοι προναρκωμένοι ή κατεσταλμένοι κατά τη διεγχειρητική περίοδο κινδυνεύουν περισσότερο από υποξυγοναιμία. Το monitoring του αναπνευστικού δεν είναι μόνο απαραίτητο μετά από την εγκατάσταση ενός κεντρικού αποκλεισμού, όπου η παράλυση των μεσοπλευρίων και κοιλιακών μυών προκαλεί ελάττωση της χωρητικότητας των πνευμόνων, αλλά και μετά από ένα περιφερικό block για την ανίχνευση πιθανών επιπλοκών της εφαρμοζόμενης τεχνικής. Η έγκαιρη ανακάλυψη π.χ. ενός πνευμοθώρακα, που μπορεί να συμβεί μετά από υπερκλείδια προσπέλαση του βραχιονίου πλέγματος, μας βοηθάει στην πρόληψη σοβαρών αναπνευστικών προβλημάτων. Η παρακολούθηση αφορά τον αερισμό, την κίνηση των αερίων και την οξυγόνωση. Ο αριθμός των αναπνοών και οι κινήσεις του θωρακικού τοιχώματος γίνονται με την παρατήρηση και με

7 52 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΆΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ το προκάρδιο στηθοσκόπιο. Έχουν δοκιμαστεί επίσης ζώνες με πιεζοηλεκτρικούς κρυστάλλους και πληθυσμογραφικές τεχνικές. 2χ'29 Ασφάλεια πλήρης δεν υπάρχει με τις δύο τελευταίες τεχνικές, γιατί είναι δυνατόν ο άρρωστος να έχει συγχρόνως απόφραξη των ανωτέρων αεραγωγών και κινήσεις του θωρακικού τοιχώματος. Οι κινήσεις των αναπνευστικών αερίων παρακολουθούνται κυρίως με την καπνογραφία. Έχει δοκιμαστεί η χρήση καθετήρα αναρρόφησης 12 FG, ο οποίος τοποθετείται lcm από τη ρινοφαρυγγική είσοδο και είναι συνδεδεμένος με το σωλήνα του καπνογράφου που μετρά το τελοεκπνευστικό διοξείδιο.311 Η παλμική οξυγονομετρία θεωρείται η πιο αποδεκτή μέθοδος για τον έλεγχο της οξυγόνωσης, παρά τα εσφαλμένα αποτελέσματα που μπορεί να μας δώσει (όπως π. χ. κατά τη μετακίνηση του ακροδέκτη, τη φλεβική απόφραξη ή την περιφερική αγγειοσύσπαση, την ύπαρξη μεθαιμοσφαιρίνης ή καρβοξυαιμοσφαιρίνης κ.λ.π.). Μερικοί υποστηρίζουν ότι ο ακροδέκτης της συσκευής δεν πρέπει κατά την οσφυική επισκληρίδιο ή ραχιαία αναισθησία να τοποθετείται στα άνω άκρα, γιατί η αντανακλαστική αγγειοσύσπαση στην περιοχή αυτή έχει σαν αποτέλεσμα να παίρνουμε χαμηλότερες από τις πραγματικές τιμές.31 Η συγκεκριμένη μέθοδος είναι ακόμη χρήσιμη γιατί ανιχνεύει την έναρξη της ραχιαίας αναισθησίας και του συμπαθητικού αποκλεισμού αν τοποθετηθεί ο ακροδέκτης στο μεγάλο δάκτυλο του ποδιού. Η αύξηση του ύψους του παλμικού κύματος αποτελεί ένδειξη της διεύρυνσης της αγγειακής κοίτης λόγω της διάνοιξης των αρτηριοφλεβικών αναστομώσεων στην περιφέρεια. Monitoring άλλων παραμέτρων Η μέτρηση του σακχάρου του αίματος σε διαβητικούς ασθενείς που υπόκεινται σε τοποπεριοχική αναισθησία είναι απαραίτητη. Η μέτρηση της θερμοκρασίας σε ηλικιωμένους αρρώστους στους οποίους έχει γίνει ένας κεντρικός αποκλεισμός είναι επίσης απαραίτητη, γιατί ο κίνδυνος της υποθερμίας σ' αυτούς είναι μεγαλύτερος. 3 2 Αιτία είναι το γεγονός ότι σ' ένα ηλικιωμένο οι απαντήσεις στην υποθερμία καθυστερούν σε σχέση με ένα νέο άτομο. Επίταση του φαινομένου μετά από ραχιαία ή επισκληρίδιο αναισθησία συμβαίνει εξαιτίας του ότι η πτώση της θερμοκρασίας του σώματος δεν αποτελεί ερέθισμα για την ανάπτυξη προστατευτικών μηχανισμών από το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Ακόμη η ελάττωση της θερμοκρασίας δε γίνεται αντιληπτή από τον ασθενή, ο οποίος αισθάνεται πιο ζεστός μετά το block, αλλά ούτε και από τον αναισθησιολόγο, που δεν παρατηρεί ρίγος. Monitoring κεντρικών αποκλεισμών Διάφορα φυσιολογικά φαινόμενα, ιδιαίτεροι κίνδυνοι και προβλήματα μπορούν να προκύψουν μετά από ραχιαία ή επισκληρίδιο αναισθησία για τον ασθενή. Θα αναπτυχθεί λοιπόν το ειδικό monitoring που απαιτείται στους δυο αυτούς νευρικούς aποκλεισμούς. Επισκληρίδιος αναισθησία Οι φυσιολογικές επιδράσεις στο καρδιαγγειακό μετά από επισκληρίδιο αναισθησία καθορίζονται από την έκταση του συμπαθητικού αποκλεισμού. Ο αποκλεισμός των προγαγγλιακών ινών προκαλεί ελάττωση των περιφερικών αντιστάσεων και υπόταση. Φλεβική λίμναση μπορεί να συμβεί στα κάτω άκρα, αλλά η αντιρροπιστική αγγειοσύσπαση στο υπόλοιπο σώμα και στην σπλαχνική κυκλοφορία διατηρεί τη φλεβικ1ί επιστροφή και την καρδιακή παροχή. Η παρακολούθηση της θέσης του σώματος έχει μεγάλη σημασία. Αν τα κάτω άκρα είναι σε επίπεδο κάτω του κορμού μπορεί να συμβεί σοβαρή υπόταση, όπως επίσης και αν ο ασθενής τοποθετηθεί από τη θέση της λιθοτομής στην ύπτια. Αυτό συμβαίνει γιατί κατά την μετακίνηση των κάτω άκρων, συνήθως στο τέλος του χειρουργείου, το αίμα που λιμνάζει στο κοιλιακό φλεβικό δίκτυο μετακινείται απότομα, με αποτέλεσμα την ελάττωση της φλεβικής επιστροφής και πτώση της καρδιακής παροχής. Ο αποκλεισμός του συμπαθητικού εκτείνεται δύο νευροτόμια πάνω από το επίπεδο του αισθητικού αποκλεισμού. Στον πίνακα 2 φαίνεται η έκταση του νευρικού αποκλεισμού (αισθητικού και συμπαθητικού) σε σχέση με τα οδηγά σημεία κάποιων δερμοτομίων. 3 Ο συμπαθητικός αποκλεισμός συνοδεύει τη θωρακική ή οσφυική επισκληρίδιο και όχι πάντα την κοκκυγική. Αν ο αισθητικός αποκλεισμός φθάσει στο Θ1 δερμοτόμιο η συμπαθητική νεύρωση της καρδιάς χάνεται και ακολουθεί υπόταση και βραδυκαρδία. Το monitoring του αισθητικού αποκλεισμού είναι

8 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 53 Πίνακας 2. ΕΚΤΑΣΗ ΑΙΣΘΗτJΚΟΥ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΘΗτΙΚΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΟΔΗΓΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΠΟΙΩΝ ΝΕΥΡΟΤΟΜΙΩΝ Οδηγά σημεία Μικρός δάκτυλος Δερμοτόμια As ποκλεισμός συμπαθητικού Α ποκλεισμός όλων των καρδιοεπι- Α ταχυντικών ινών (Θ1-Θ4-Υ. Υψηλότερη επέκταση του block, αποκλεισμός του φρενικού Θηλή μαστού Θ4-Θ5 Έναρξη αποκλεισμού καρδιοεπι- ταχυντικών ινών Κορυφή ξιφοειδούς Θ7 ποκλεισμός σπλαχνικών (Θ5-Ο1) Α Ομφαλός ΘJο Συμπαθητικός αποκλεισμός κάτω Βουβωνικός σύνδεσμος Θ η άκρου Πρόσθιος μηρός Έναρξη συμπαθητικού αποκλεισμού στα κάτω άκρα γηθεί βραδυκαρδία, υπόταση και εφίδρωση, κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης της ραχιαίας, πριν ή μετά τη χορήγηση του τοπικού αναισθητικού. Ο κίνδυνος της εμφάνισ1iς τους αυξάνεται όταν η εκτέλεση γίνεται σε καθιστή θέση και έχει παραλειφθεί η προνάρκωση με αγχολυτικά φάρμακα.34 Ο κινητικός αποκλεισμός ελέγχεται με την κλίμακα του Bromage η οποία περιλαμβάνει τέσσερις διαβαθμίσεις.35 Η ικανότητα να κάμψει και να εκτείνει το γόνατό του ο ασθενής υπερνικόντας σταθερά αντίσταση βαθμολογείται με Ο, μέτρια αντίσταση με 1, καθόλου αντίσταση με 2 και αδυναμία να κινήσει τα κάτω άκρα του με 3. Έξω επιφάνεια κάτω ποδιού /1 Δύσκολος αποκλεισμός με την επι- σκληρίδιο απαραίτητο να γίνεται είτε με επώδυνα ερεθίσματα είτε με τον έλεγχο της απώλειας της αίσθησης του ψυχρού ή του θερμού. Οι δύο μέθοδοι διαφέρουν μεταξύ τους 1-2 νευροτόμια.32 Η δεύτερη μέθοδος χρησιμοποιείται συχνότερα αφ' ενός γιατί είναι ανώδυνη και αφ' ετέρου γιατί οι ίνες που μεταφέρουν την αίσθηση του θερμού έχουν ίδιο πάχος με τις συμπαθητικές ίνες και έτσι μπορούμε να ανιχνεύσουμε αδρά το ύψος του συμπαθητικού αποκλεισμού. Ραχιαία αναισθησία Ο συμπαθητικός αποκλεισμός εδώ γίνεται σε πιο σύντομο χρονικό διάστημα. Ενώ εγκαθίσταται σε 25min μετά την επισκληρίδιο, μετά τη ραχιαία σε 12min. Στις έγκυες εμφανίζεται υπόταση (30% πτώση από τις προαναισθητικές τιμές) σε 3,3min.33 Η συχνή αναίμακτη μέτρηση της aρτηριακής πίεσης επιβάλλεται. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα πριν από την εκτέλεση της ραχιαίας είναι απαραίτητο, γιατί υπάρχει υψηλού βαθμού παρασυμπαθητικοτονία κυρίως κατά την έναρξη του αποκλεισμού. Έχουν αναφερθεί συγκοπικά επεισόδια (vasovagal reactions) των οποίων έχει προη- Monitoring του συμπαθητικού Το monitoring του συμπαθητικού συστήματος στην τοποπεριοχική αναισθησία είναι συνήθως έξω από την καθημερινή κλινική πρακτική. Παρ' όλο που είναι χρήσιμο για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας ενός κεντρικού ή περιφερικού συμπαθητικού αποκλεισμού, όταν εφαρμόζεται για αναλγητικούς, διαγνωστικούς ή θεραπευτικούς λόγους, μερικοί υποστηρίζουν ότι η δραστηριότητα του συμπαθητικού πρέπει να παρακολουθείται άμεσα διεγχειρητικά για την αποφυγή σοβαρών επιπλοκών από το καρδιαγγειακό κυρίως σε καταστάσεις απότομης μαζικής αιμορραγίας.3 6 Η παρακολούθηση του συμπαθητικού γίνεται με διάφορες αντικειμενικές μεθόδους όπως: Μέτρηση της θερμοκρασίας του δέρματος. Η αύξηση της θερμοκρασίας μετά από ένα αποκλεισμό έχει αξιολογηθεί με διάφορες συσκευές όπως ηλεκτρονικά θερμόμετρα, ηλεκτρονικούς ολοκληρωτές, aυτοκόλλητες ταινίες υγρών κρυστάλλων και υπέρυθρες θερμογραφικές συσκευές. Η φασματοσκοπική θερμογραφική απεικόνιση αποτελεί την πιο αξιόπιστη μέθοδο και μ' αυτή βρέθηκε ότι μερικός αποκλεισμός του συμπαθητικού συμβαίνει 6 νευροτόμια πάνω από τον αισθητι-

9 54 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ κό αποκλεισμό.32 Μέτρηση της τριχοειδικής αιματικής ροής. Λιγότερο εύχρηστη μέθοδος που γίνεται με τεχνικές έκπλυσης και συσκευές laser Doppler.37 Μέτρηση της αντίστασης του δέρματος. Με τη μέθοδο αξιολογείται η απάντηση σε ερεθίσματα με γαλβανικό ρεύμα. Ανάλογα με τον αποκλεισμό του συμπαθητικού ελαττώνεται η εφίδρωση, αυξάνεται η αντίσταση του δέρματος και ελαττώνεται η απάντηση στα γαλβανικά ερεθίσματα.3χ Η μέθοδος δεν είναι ιδιαίτερα αξιόπιστη γιατί οι ιδρωτοποιοί αδένες επηρεάζονται και από το παρασυμπαθητικό σύστημα. Νεότερες εξελίξεις στο monitoήng της τοποπεριοχικής Σωματοαισθητικά προκλητά δυναμικά Βρέθηκε ότι κατά τις επεμβάσεις του θώρακα ή της κοιλιάς σε αρρώστους με κεντρικό αποκλεισμό, παρά την απώλεια της αισθητικότητας υπάρχουν απαντήσεις στο χειρουργικό stress. Αυτό οφείλεται στον ανεπαρκή αποκλεισμό κάποιων προσαγωγών ερεθισμάτων στον εγκέφαλο. Τα σωματοαισθητικά προκλητά δυναμικά (SEPs), που είναι καταγραφές στον εγκέφαλο περιφερικών ερεθισμάτων (ηλεκtρικών, θερμικών ή αφής), ελαττώνονtαι σημαντικά αλλά ποτέ πλήρως κατά τη ραχιαία ή επισκληρίδιο αναισθησία. 3 9 Επηρεάζονται ελάχιστα από τη συστηματική χορήγηση των τοπικών αναισθητικών,411 όπου κυρίως ελαττώνεται η δραστηριότηtα των C ινών. 3 9 Μελλοντικά μελέτες πάνω στα SEPs μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμες για την καταγραφή προσαγωγών οδών από τα σπλάχνα στον εγκέφαλο, για την εκτίμηση του βαθμού ενός συνεχούς αποκλεισμού και για την εξήγηση του φαινομένου του «διαφορικού αποκλεισμού» δηλαδή της διαφορετικής ευαισθησίας των νευρικών ινών στα τοπικά αναισθητικά. Εκτίμηση του αισθητικού ουδού αντίληψης Ο έλεγχος του «διαφορικού αποκλεισμού» που κυρίως χρησιμοποιείται για την εκτίμηση συνδρόμων χρόνιου πόνου (σωματικού, συμπαθητικού ή κεντρικής αιτιολογίας), γινόταν μέχρι σήμερα με κλινική, αρκετά αναξιόπιστη, μέθοδο. Με την εφαρμογή τριών ειδών ερεθισμάτων, της αφής, του επώδυνου και του ψυχρού, aξιολογούνταν η διαφορετική ευαισθησία των Αβ, Αδ και C ινών αντίστοιχα. Η σύγχρονη τεχνολογία έχει φέρει στην κλινική πράξη συσκευές που ανιχνεύουν τον αισθητικό ουδό αντίληψης σε ηλεκτρικό ερέθισμα, με ρεύμα εντάσεως O,Ol-9,99mA, μέσω επιφανειακών ηλεκτροδίων, σε τρείς διαφορετικές συχνότητες 5, 250 και 2000Hz. Κατ' αυτό τον τρόπο είναι δυνατόν ακόμη και όταν μετά από χορήγηση λιδοκα'lνης υπάρχει πλήρης απώλεια της αισθητικότητας στα προηγούμενα τρία είδη ερεθισμάτων, να ανιχνεύσουμε βαθμιαία ελαττούμενο αποκλεισμό στις μικρές αμύελες, μικρές εμύελες και μεγάλης διαμέτρου εμύελες ίνες χρησιμοποιόντας τη συχνότητα των 5, 250 και 2000Hz αντίστοιχα. 4 1 Το φαινόμενο του διαφορικού αποκλεισμού επιτείνεται κατά την οσφυική επισκληρίδιο αναισθησία στην περιοχή του Θ12 δερμοτομίου, ενώ σχεδόν εξαφανίζεται στην περιοχή του 05, ίσως αφ' ενός λόγω του μεγάλου μεγέθους των οσφυοιερών οδών και αφ' ετέρου λόγω της διάχυσης της ξυλοκα'lνης κεφαλικά. Μεγίστη ισομετρική δύναμη Η μεγίστη ισομετρική μυική δύναμη (IFM Isometric Force Muscle) κατά tην επισκληρίδιο και ραχιαία αναισθησία μας δίνει πιο λεπτομερείς πληροφορίες για τον κινητικό αποκλεισμό, που αδρά εκτιμάται με την κλίμακα του Bromage. 42 Σε θέση λιθοτομής, η κάμψη του ισχίου αντανακλά το Ο 1-02 δερμοτόμιο, η έκταση του γόνατος το και η πελματιαία κάμψη του μεγάλου δακτύλου το 05-Ιι-12. Η σύσπαση των μυών μετατρέπεται σε ηλεκτρικό σήμα το οποίο μεγενθύνεται και απεικονίζεται. Οι μετρήσεις γίνονται πριν και μετά τον αποκλεισμό και εκφράζονται επί % της αρχικής τιμής. Όταν η μεγίστη ισομετρική δύναμη φθάσει στο 90% της αρχικής τιμής υπάρχει πλήρης ανάνηψη. Οι τιμές που λαμβάνονται δεν επηρεάζονται από την ηλικία του αρρώστου ούτε από την μυική κόπωση κυρίως ηλικιωμένων ασθενών. Με τη συγκεκριμένη μέθοδο διαπιστώνεται ότι: 1. Στη ραχιαία αναισθησία ο κινητικός αποκλεισμός είναι πιο έντονος. Οι ίνες Ο5-Ι1 ανανήπτουν αργότερα από τις Οι-02 και ο άρρωστος μπορεί να κινητοποιηθεί 1-2 ώρες μετά την πλήρη ανάνηψη των μυών. Η διάρκεια ενός πλήρους κινητικού block εξαρτάται από την πυκνότητα του διαλύματος. Υπέρβαρες διάλυμα βουπιβακα'lνης προκαλεί πιο σύντομο κινητικό αποκλεισμό από ένα ισοβαρές. 2. Στην επισκληρίδιο η ποιότητα του αποκλεισμού εξαρτάται από τις αναισθητικές ιδιότητες του

10 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 55 φαρμάκου. Επί παραδείγματι ένας μακράς διάρκειας τοπικός αναισθητικός παράγοντας προκαλεί έντονο κινητικό αποκλεισμό, με γρήγορη έναρξη και αργή επαναφορά. Η ροπιβακα'lνη προκαλεί ισχυρότερο αισθητικό αποκλεισμό από ότι κινητικό, ενώ το αντίθετο συμβαίνει με τη βουπιβακα'lνη. Η σχέση της μεθόδου με την κλίμακα Bromage έχει ως εξής: Όταν στην κλίμακα Bromage πηγαίνουμε από το βαθμό 2 στο βαθμό 1, κατά τη φάση της ανάνηψης, μόνο το 20% της αρχικής μυικής δύναμης ( σύμφωνα με τη μέθοδο της IMF) έχει ανανήψει και στις τρείς κινήσεις. Επίσης όταν βρισκόμαστε στο βαθμό Ο της κλίμακας του Bromage χρειάζεται να περάσουν l-3h για να έχουμε το 90% της αρχικής τιμής με τη μέθοδο της μεγίστης ισομετρικής δύναμης. Οι κλινικές εφαρμογές της μεθόδου είναι αρκετά εξειδικευμένες. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τιτλοποίηση μικρών δόσεων ενός τοπικού αναισθητικού ώστε να πετύχουμε αναλγησία χωρίς κινητικό αποκλεισμό. Ακόμη για να εκτιμηθεί ένας μεγάλος και παρατεταμένος κινητικός αποκλεισμός σε σχέση με το συμπαθητικό αποκλεισμό. Σε ουρολογικούς ασθενείς που έχει γίνει ραχιαία αναισθησία η λειτουργία της ουροδόχου κύστης, που ελέγχεται από το ΑΝΣ, εξαρτάται εν μέρει από το κινητικό block και την έγκαιρη κινητοποίηση του αρρώστου. Συνεπώς η ακριβής εκτίμηση του κινητικού αποκλεισμού σ' αυτές τις περιπτώσεις έχει ιδιαίτερη σημασία. Ηλεκτρομυογράφημα Χρησιμοποιείται και αυτό για την εκτίμηση του κινητικού αποκλεισμού. Το σύνθετο μυικό δυναμικό δράσης δεν επηρεάζεται από το είδος του τοπικού αναισθητικού που θα χρησιμοποιηθεί. Η καταγραφή του μπορεί να γίνει με βελόνες ή επιφανειακά ηλεκτρόδια που τοποθετούνται στους κοιλιακούς ή θωρακικούς μύες. Κατά τη διάρκεια ενός κεντρικού αποκλεισμού είναι δυνατόν να εκτιμηθεί το ύψος του κινητικού αποκλεισμού. Ένας άλλος τρόπος είναι να πάρουμε ηλεκτρομυογράφημα κατά την μέγιστη εκούσια έκταση του γόνατος, τοποθετώντας επιφανειακά ηλεκτρόδια στον τετρακέφαλο μηριαίο. Μετά τη χορήγηση του τοπικού αναισθητικού η ελάττωση του ηλεκτρομυογραφικού σήματος ανιχνεύει και τον κινητικό αποκλεισμό.43 ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΣτΗΝ ΤΟΠΟΠΕΡΙΟΧΙΚΗ Η προνάρκωση με τη συμπληρωματική καταστολή βοηθάει τον άρρωστο να αποδεχθεί πιο εύκολα την τοποπεριοχική αναισθησία, την εγχείρηση και την πιθανή παράτασή της, καθώς και την τοποθέτησή του για πολλές ώρες σε άβολες θέσεις στο χειρουργικό τραπέζι. Ο αναισθησιολόγος θα πρέπει να έχει την πλήρη αποδοχή του αρρώστου για το συγκεκριμένο είδος τοποπεριοχικής που θα εφαρμοσεί. Σ' αυτό βοηθάει πολύ η προνάρκωση και η προαναισθητική επικοινωνία, έτσι ώστε ο ασθενής να έχει λιγότερο άγχος και πόνο στο τρύπημα και να μην αποτελεί «Κινούμενο στόχο» κατά την εκτέλεση ενός κεντρικού ή περιφερικού αποκλεισμού. Στην περίπτωση ενός πολύ αγχωμένου αρρώστου ή μιας αρνητικής στάσης για οποιοδήποτε αποκλεισμό δε θα πρέπει να προστεθεί επί πλέον καταστολή για να «επιβληθεί» μια τέτοιου είδους αναισθησία. Είναι προτιμότερο εφ' όσον μάλιστα δεν υπάρχουν aντενδείξεις να γίνει από την αρχ1i γενική αναισθησία. Μια πιθανή επιπλοκή της τοποπεριοχικής, εφόσον δεν υπάρχει αποδοχή και έχει «επιβληθεί» το block με καταστολή, δημιουργεί επί πλέον προβλήματα. Μερικοί αναισθησιολόγοι αυξάνουν την καταστολή σε έναν αποτυχημένο ή ανομοιογενή αποκλεισμό. Εκτός του ότι δεν εξασφαλίζεται αναλγησία στις μη αναισθητοποιημένες περιοχές, υπάρχει και ο κίνδυνος υπερδοσολογίας από τα χρησιμοποιηθέντα κατασταλτικά φάρμακα. Επιλογή τ ης καταστολής Μια καταστολή μπορεί να είναι: Ελαφρά (conscious sedation), με τον άρρωστο ακίνητο, ήσυχο, συνεργάσιμο, ικανό να απαντήσει σε ερωτήσεις, διατηρώντας τα αντανακλαστικά του, με δική του αναπνοή και την αρτηριακή πίεση και τη συχνότητα των σφύξεων σε φυσιολογικά επίπεδα. Βαθιά, που συνήθως επιτυγχάνεται με υποαναισθητικές δόσεις παραγόντων που χρησιμοποιούνται για την εισαγωγή στη γενική αναισθησία, όπως θειοπεντάλη ή προποφόλη, μόνοι τους ή σε συνδυασμό με βενζοδιαζεπίνες και οπιοειδή.44 Η επιλογή της καταστολής εξαρτάται από τον

11 56 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ άρρωστο, τη χειρουργική επέμβαση και την ασφάλεια της τεχνικής. Όσον αφορά τον άρρωστο, ο βαθμός της καταστολής εξαρτάται από το άγχος και τους φόβους που θα εκδηλώσει κατά την προαναισθητική επίσκεψη και πριν την εκτέλεση της τεχνικής.4 4 '45 Πολλοί προτιμούν (55%) να έχουν συνείδηση και να είναι ξύπνιοι κατά την περιοχική αναισθησία, ενώ άλλοι ( 43%) να μην έχουν καμιά επαφή με το περιβάλλον. Ασθενείς από ετών φαίνεται να έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη για καταστολή, ενώ στους παιδιατρικούς αρρώστους απαιτείται γενική αναισθησία πριν την εφαρμογή οποιασδήποτε τοποπεριοχικής τεχνικής. Μερικοί ηλικιωμένοι με ελαφρά καταστολή (π.χ. με βενζοδιαζεπίνες) παρουσιάζουν απώλεια προσανατολισμού και σύγχυση με συνέπεια ο αναισθησιολόγος να χορηγεί περισσότερα κατασταλτικά φάρμακα και τελικά να εμφανίζεται καρδιοαναπνευστική καταστολή. Σ' αυτές τις περιπτώσεις και όταν ο ασθενής είναι μη συνεργάσιμος είναι προτιμότερο από την αρχή να χορηγείται βαθιά καταστολή. Όταν συνυπάρχει ρευματοειδής αρθρίτις, σε κάθε περίπτωση, απαιτείται το δυνατόν βαθύτερη καταστολή. 4 6 Πολλές φορές το είδος της χειρουργικής επέμβασης υπαγορεύει και το είδος της καταστολής. Επί παραδείγματι η μετακίνηση του αρρώστου που έχει ένα επώδυνο κάταγμα απαιτεί βαθιά καταστολή πριν την εκτέλεση του αποκλεισμού. Η ανάγκη να χορηγηθούν κατασταλτικά φάρμακα για να παραμείνει ακίνητος ένας μη συνεργάσιμος ασθενής (εγχείρηση καταρράκτη με τοπική αναισθησία) θα πρέπει να αξιολογείται σε συνδυασμό με τη γενικότερη κατάστασή του. Πολλές φορές ένας αποκλεισμός προσφέρει αναλγησία και όχι αναισθησία και ο άρρωστος αισθάνεται το άγγιγμα των ιστών σαν πόνο. Επειδή υπεύθυνοι για το φαινόμενο αυτό είναι κεντρικής αιτιολογίας μηχανισμοί, οι περισσότεροι ασθενείς που χειρουργούνται υπό τοποπεριοχική για γυναικολογικές, ουρολογικές, κάτω κοιλίας, ορθοπεδικές, πλαστικής χειρουργικής, μιας ημέρας νοσηλείας και οδοντιατρικές επεμβάσεις, έχουν ανάγκη τουλάχιστον ελαφράς καταστολής. 4 7 Η χορήγηση της οποιασδήποτε καταστολής απαιτεί κάποιες συνθήκες ασφάλειας. Βρέθηκε ότι 14 αρρώστοι χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα που έγινε επισκληρίδιος ή ραχιαία αναισθησία και πήραν κάποιου βαθμού καταστολή, παρουσίασαν σοβαρή έκπτωση της καρδιακής παροχής αφού προηγήθηκε επεισόδιο κυάνωσης.4χ Η έρευνα έδειξε ότι οι κεντρικοί αποκλεισμοί ήταν υπεύθυνοι για την επιπλοκή, η οποία όμως επιδεινώθηκε από τη φαρμακευτική καταστολή που ήταν υπεύθυνη για την αναπνευστική καταστολ1ί. Άλλοι ερευνητές έδειξαν ότι το 50% των ασθενών με κεντρικό αποκλεισμό που πήραν συνδυασμό φεντανύλης και μιδαζολάμης για καταστολή, παρουσίασαν στην αίθουσα ανάνηψης κορεσμό μικρότερο από 90%. Σε άλλες μελέτες βρέθηκε ότι με τον ίδιο συνδυασμό καταστολής και κεντρικού block οι άρρωστοι εμφάνισαν επεισόδια υποξυγοναιμίας λόγω ελαττωμένης απάντησης στο C Μια κεντρικής αιτιολογίας αναπνευστική καταστολή (π.χ. με μιδαζολάμη) μπορεί να προκαλέσει ελάττωση της ολικής χωρητικότητας των πνευμόνων και του αναπνεομένου όγκου. Τα φαινόμενα αυτά είναι ιδιαίτερα επιζήμια στους ηλικιωμένους, όπου ήδη υπάρχει αύξηση της ενδοπνευμονικής αρτηριοφλεβικής επικοινωνίας (shunt) και της κυψελιδοαρτηριακής διαφοράς της πίεσης του 02. Η θέση της λιθοτομής προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ελάττωση του κορεσμού εξαιτίας της ελάττωσης της λειτουργικής υπολειπόμενης χωρητικότητας των πνευμόνων. 49 Συνοψίζοντας μπορούμε να καταλήξουμε στα εξής: 1. Άρρωστοι που παίρνουν καταστολή σε συνδυασμό με τοποπεριοχική αναισθησία πρέπει να παίρνουν απαραιτήτως 02 κατά τη διάρκεια της επέμβασης και της ανάνηψης. 2. Άρρωστοι που παίρνουν καταστολή απαραίτητα πρέπει να παρακολουθούνται. Αν δεν υπάρχει παλμικό οξυγονόμετρο είναι προτιμότερο να παίρνουν ελαφρά καταστολή ή καθόλου ώστε να είναι δυνατή η λεκτική επικοινωνία. 3. Η καταστολή κατά την έναρξη της εκτέλεσης ενός αποκλεισμού πρέπει να είναι το δυνατόν ελάχιστη. Οι πληροφορίες που θα πάρουμε από τον ασθενή στη φάση αυτή, όπως η ύπαρξη παραισθησιών, πόνος κατά την έγχυση του τοπικού αναισθητικού ή ανεπιθύμητες αντιδράσεις από την έγχυση του φαρμάκου υπαραχνοειδώς αντί επισκληρίδια, είναι πολύτιμες. 4. Πριν την έναρξη του χειρουργείου η καταστολ1ί πρέπει να γίνεται βαθύτερη, για λίγα τουλάχιστον λεπτά, με φάρμακα μικρής διάρκειας και γρήγορης αποβολής, έτσι ώστε ο άρρωστος μετά την αφύπνιση να πιστέψει ότι η χειρουργική επέμβαση είναι μια απλή διαδικασία που δεν πρέπει να φοβάται.

12 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Εφ' όσον ο άρρωστος το επιθυμεί ή για άλλους λόγους, μπορούμε να χορηγήσουμε συνεχή καταστολή καθ' όλη τη διάρκεια του χειρουργείου, επιτυγχάνοντας όμως «κοινό» ύπνο και όχι μη ελεγχόμενη ενδοφλέβια γενική αναισθησία. 6. Η συντροφιά του αναισθησιολόγου πολλές φορές είναι η καλύτερη καταστολή. Επιλογ ή του αναισθητικού παρά γ οντα Βενζοδιαζεπίνες Τα συχνότερα χρησιμοποιούμενα φάρμακα αυτής της κατηγορίας είναι η διαζεπάμη και η μιδαζολάμη. Προσφέρουν και τα δύο αγχόλυση, αμνησία, καταστολή και προστασία έναντι των τοξικών νευρολογικών επιπλοκών των τοπικών αναισθητικών. Η αμνησία που προκαλούν είναι περιεγχειρητική, βαθύτερη με τη μιδαζολάμη και πολλές φορές μετεγχειρητική. Η διαζεπάμη σαν φάρμακο καταστολής έχει δύο μειονεκτήματα: Τη μεγάλη ημιπερίοδο αποβολής (24-48h έναντι 2-4h της μιδαζολάμης), λόγω της εντεροηπατικής κυκλοφορίας του φαρμάκου και των δραστικών μεταβολιτών της (μεθυλ-διαζεπάμη), που έχει σαν συνέπεια την επανακαταστολή μετά μια αρχική περίοδο ανάνηψης. Τον φλεβικό ερεθισμό που προκαλεί, ιδιαίτερα ενοχλητικό στο ξύπνιο άρρωστο, εξαιτίας του οργανικού διαλύτη που μπορεί να περιέχεται σαν έκδοχο στα σκευάσματά της. 5 Η μιδαζολάμη λόγω της μεγάλης συγγένειας που έχει με τους GABA - βενζοδιαζεπινικούς υποδοχείς έχει γρήγορη έναρξη δράσης. 4 5 Η διάρκεια δράσης της είναι μικρή γιατί έχει σύντομη περίοδο κάθαρσης, χωρίς δραστικούς μεταβολίτες. Το μειονέκτημα της μιδαζολάμης είναι η ξαφνική εμφάνιση των κατασταλτικών φαινομένων από το ΚΝΣ (σε 2-4min), όταν χορηγούνται επαναλαμβανόμενες δόσεις σε σύντομα χρονικά διαστήματα. Επειδή λοιπόν η καμπύλη δόσης - απάντησης για καταστολή είναι απότομη, συνιστάται η προσεκτική τιτλοποίηση του φαρμάκου ώστε να έχουμε το επιθυμητό επίπεδο καταστολής χωρίς ανεπιθύμητες επιδράσεις.51 Αυτό επιτυγχάνεται καλλίτερα όταν χορηγείται στάγδην ενδοφλέβια σε δόση φόρτισης 0,025-0,05mg.kg- ι ακολουθούμενη από δόση διατήρησης 1-2μg.kg-Όmin-Ό Την ίδια καταστολή (βαθμός 3 της κλίμακας Ramsey*) μπορούμε να έχουμε με εφ' άπαξ χορήγηση 0,05-0,15mg.kK 1 μιδαζολάμης ή O, l-0,3mg.kg- ι δια- ζεπάμης. Όπως όλοι οι αναισθητικοί παράγοντες έτσι και οι βενζοδιαζεπίνες, προκαλούν επιδείνωση της συμπαθητικής δραστηριότητας μέσω κεντρικών μηχανισμών και εμποδίζουν την αντιρροπιστική αγγειοσύσπαση στις μη aποκλεισμένες από ένα κεντρικό block περιοχές. Αυξάνουν τη φλεβική χωρητικότητα, ελαττώνουν τη φλεβική επιστροφή και επιδεινώνουν την ήδη ελαττωμένη καρδιακή παροχή. Ακόμη προκαλούν ελάττωση της συμπαθητικοαδρενεργικής απάντησης στην υπόταση.52 Δόση O,lmg.kK1 μιδαζολάμης IV προκαλεί αύξηση στο εξαπλάσιο των πνευμονικών αντιστάσεων, η οποία αντιρροπείται από μια αύξηση της δραστηριότητας των μεσοπλευρίων εισπνευστικών και κοιλιακών εκπνευστικών μυών. Μια ραχιαία αναισθησία μπορεί να προκαλέσει παράλυση των ανωτέρω μυών και επιδείνωση της αναπνευστικής λειτουργίας. Η μιδαζολάμη προκαλεί καταστολή των αναπνευστικών απαντήσεων στην υπερκαπνία και υποξυγοναιμία. Ακόμη προκαλεί ελάττωση της δραστηριότητας του γενιογλωσσικού μυός, πτώση της γλώσσας στον υποφάρυγγα και αποφρακτική άπνοια.53 Προποφόλη Χορηγείται συνήθως με συνεχή στάγδην έγχυση, λόγω της μικρής ημιπεριόδου αποβολής που έχει, σε δόση 3-3,5mg.kg-1.h-1 Συνιστάται μια δόση φόρτισης 0,5mg.kg- 1 πριν από τη συνεχή χορήγηση, η οποία μπορεί να δοθεί επίσης από μόνη της για να βοηθήσει τον άρρωστο να ανεχθεί μια τοποπεριοχική τεχνική. 4 5 Οι ισοδύναμες δόσεις της μιδαζολάμης και της προποφόλης όσον αφορά το επίπεδο καταστολής είναι 0,27mg.kg 1.h-1 και 3,8mg.kg- 1.h- 1 αντίστοιχα. Μετά τη διακοπή της έγχυσης οι χρόνοι που απαιτούνται για να έχουμε ανάνηψη είναι 9min για τη μιδαζολάμη και 2min για την προποφόλη. Η ψυχοκινητικές λειτουργίες επανέρχονται άμεσα μετά τη διακοπή της προποφόλης, ενώ χρειάζονται 2 h περίπου στην περίπτωση της μιδαζολάμης.511 Οι δόσεις για καταστολή πρέπει να τιτλοποιούνται ανάλογα με την ηλικία του ασθενούς, αν και τα φαινόμενα καταστολής δεν αντανακλούν απαραίτητα τα επίπεδα του φαρμάκου στο πλάσμα. 5 4 Τα πλεονεκτήματά της μετά τη διακοπ1ί της καταστολής είναι η απουσία υπνηλίας, εμέτου, σύγχυσης, ασυντάκτων κινήσεων, διέγερσης και μετεγχειρητι- *Κλίμακα καταστυλ1ίς Ranι. ey.- 1 αγχυμένος και I 1ί αν1ίσυχος άρρωστος, 2 συνεργάσιμος, προσανατολισμένος και 1ίρεμυς, 3 ανταποκρίνεται σε εντολές, 4 ιjρεμος ασθεν1ίς, έντονη απάντηση σε ελαφρές πλήξεις στο μεσόφρυο ιί σε έντονα ακουστικά ερεθίσματα, 5 νωθρές απανηισεις στα προηγούμενα ερεθίσματα, 6 καμία απάντηση στα προηγούμενα ερεθίσματα.

13 58 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΆΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ κής αμνησίας, ενώ ο πόνος κατά την έγχυση είναι το πιο συνηθισμένο μειονέκτημα. Στην περίπτωση που απαιτείται διεγχειρητική αμνησία χορηγούνται 2mg μιδαζολάμης IV, προσφέροντας έτσι αγχόλυση και ενίσχυση της καταστολής χωρίς ιδιαίτερη καθυστέρηση στην ανάνηψη. 5 1 Η χορήγησή της σε συνδυασμό με κεταμίνη κατά τη διάρκεια ραχιαίας αναισθησίας προσφέρει αιμοδυναμική σταθερότητα. 55 Σε κατασταλτικές δόσεις ( <50μg.kg-Όmin-1) η επίδραση στο καρδιαγγειακό, στον αναπνεόμενο όγκο και στις τιμές των αερίων αίματος είναι ασήμαντη.51 Κεταμίνη Χρησιμοποιείται ή σε υποαναισθητικές δόσεις (0,25-0,75mg.kg-1) ή σε συνεχή στάγδην έγχυση (5-20μg.min 1) αφού προηγηθεί δόση φόρτισης (0,2-0,5mg), προσφέροντας ικανοποιητική καταστολή σε ασθενείς υπό τοποπεριοχική αναισθησία.45 Αν δοθεί ως μοναδικό κατασταλτικό φάρμακο, τα διεγερτικά φαινόμενα, οι aσύντακτες κινήσεις, τα όνειρα και η μετεγχειρητική σύγχυση εμφανίζονται σε ποσοστό 5-30%.51 Οι επιπλοκές αυτές εξαλείφονται αν η χορήγησή της κεταμίνης συνδυαστεί με βενζοδιαζεπίνες, επιτυγχάνοντας επί πλέον καταστολή, αμνησία, καρδιοαναπνευστική σταθερότητα και ενίσχυση του αναλγητικού αποτελέσματος των τοπικών αναλγητικών. 5 Ετομιδάτη Έχει μικρή διάρκεια δράσης και ελάχιστες επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό αν χορηγηθεί σε κατασταλτικές δόσεις. Αποφεύγεται όμως λόγω του εμέτου που προκαλεί και των δεσμιδικών συσπάσεων που εμφανίζονται στο 40% των ασθενών. Χορηγείται σε συνεχή στάγδην έγχυση (6-7μg.kg-Όmin-1) αφού προηγηθεί δόση φόρτισης (60μg.kg-1). Πτητικοί παράγοντες Μειονεκτούν στο ότι δεν επιτυγχάνονται σταθερά κατασταλτικά φαινόμενα εξαιτίας των διαρροών από τη μάσκα. Εξ άλλου το ισοφλουράνιο (0,5 MAC) δεν είναι καλά ανεκτό, λόγω της ερεθιστικής οσμής και των ερεθιστικών συμπτωμάτων που προκαλεί στο αναπνευστικό δένδρο, παρ' όλη την καρδιαγγειακή σταθερότητα που προσφέρει. Το Ν20 έχει χρησιμοποιηθεί σε αναλογία 30-60% σε 02. Τα κατασταλτικά φαινόμενα υπόκεινται σε ατομικές διαφορές και συνοδεύονται από ψυχοκινητικές διαταραχές. Αναλγητικά Τα aπιοειδή, τα μη στεροειδή aντιφλεγμονώδη και οι αz-αγωνιστές είναι τα αναλγητικά που χρησιμοποιούνται συνήθως σε συνδυασμό με την τοποπεριοχική αναισθησία. Τα aπιοειδή σε δόσεις που δεν επηρεάζουν τη λειτουργία του αναπνευστικού δεν προκαλούν καταστολή και μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμα για την επίτευξη αναλγησίας κατά την αρχική ένεση του τοπικού αναισθητικού και για την ανακούφιση από τη δυσφορία και τον πόνο που προκαλείται από το τράβηγμα ή την πίεση εν τω βάθει ιστών ή μη αναισθητοποιημένων περιοχών. Επί πλέον η αναλγησία μπορεί να αποδειχθεί απαραίτητη όταν ο ασθενής παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα ακίνητος σε άβολες θέσεις πάνω σε σκληρές επιφάνειες ή όταν κατά την ενδοφλέβια περιοχική αναισθησία η περιχειρίδα παραμένει φουσκωμένη για αρκετό χρόνο. Η χρήση των aπιοειδών επιπλέκεται συνήθως με ναυτία, έμετο και αναπνευστική καταστολή. Η φεντανύλη όταν χορηγείται σε δόση 50-lOOμg, έχει χρόνο έναρξης δράσης 3-5min και διάρκεια 45-60min.51 Ακόμη και μικρές δόσεις (25-50μg) μπορεί να προκαλέσουν αναπνευστική καταστολή όταν συνδυαστούν με κατασταλτικά φάρμακα. Σε μία μελέτη βρέθηκε ότι ενώ η μιδαζολάμη σε δόση 0,05mg.kg 1 δεν είχε καμία επίπτωση στην αναπνευστική λειτουργία, η φεντανύλη σε δόση 2μg.kg-1 προκάλεσε στο 50% των ασθενών πτώση του κορεσμού κάτω από 90%. Η χορήγηση των δύο φαρμάκων συγχρόνως στις παραπάνω δόσεις προκάλεσε υποξυγοναιμία στο 92% των ασθενών, οι μισοί από τους οποίους παρουσίασαν άπνοια πάνω από 15sec.5" Ο συνδυασμός προποφόλης -φεντανύλης προκαλεί λιγότερα φαινόμενα αναπνευστικής καταστολής και συγκεκριμένα η πιθανότητα υποξυγοναιμίας είναι η μισή εκείνης με το συνδυι r, σμό μιδαζολάμης-φεντανύλης. Η αλφεντανύλη, aπιοειδές ανάλογο της φεντανύλης, με σύντομη έναρξη και διάρκεια δράσης, προκαλεί μικρότερης διάρκειας αναπνευστικ11 καταστολή από τη φεντανύλη και χορηγείται σε συνδυασμό με μιδαζολάμη, κατά προτίμηση σε στάγδην ενδοφλέβια έγχυση παρά σε επαναλαμβανόμενες δόσεις. Οι πιθανότητες για έμετο από τη χορήγηση της αλφεντανύλης (0,3-0,4μg.kg-1.min-1) ελαττώνονται στο μισό και πλέον αν συνδυαστεί με προποφόλη (25-75μg.kg-Όmin-1).

14 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΙΚΗΣ ΙΑΙΡΙΚΗΣ 59 Ακόμη η προποφόλη ελαττώνει σημαντικά (30-50%) τις ανάγκες του ασθενούς σε αλφεντανύλη. 5 7 Η ρεμιφεντανύλη είναι ένα ισχυρό μ - εκλεκτικό aπιοειδές που μεταβολίζεται από μη ειδικές εστεράσες. Η διάρκεια δράσης του είναι εξαιρετικά σύντομη (ημιπερίοδος αποβολής 8-lOmin) και δεν εξαρτάται από τη διάρκεια έγχυσης. Κατά συνέπεια ενδείκνυται η συνεχής στάγδην χορήγηση έναντι της εφ' άπαξ επαναλαμβανόμενης και μάλιστα σε συνδυασμό με τοποπεριοχικές τεχνικές. Σε πρόσφατη μελέτη συνιστάται ο συνδυασμός 0,05-0,15μg.kg 1.min 1 ρεμιφεντανύλης, 2-8mg μιδαζολάμης και περιοχικής αναισθησίας. 5R Τα μη στεροειδή aντιφλεγμονώδη ( κετορολάκη και δικλοφαινάκη) έχουν χρησιμοποιηθεί σαν αναλγητικά στην προσπάθεια να ελαττωθούν οι δυσμενείς επιδράσεις των aπιοειδών. Η κετορολάκη (lμg.kg"1) σε συνδυασμό με τοποπεριοχική βρέθηκε να εξασφαλίζει ικανοποιητικά επίπεδα αναλγησίας με λιγότερη ναυτία, και έμετο, χωρίς καμία επιπλοκή από το αναπνευστικό, από ότι η φεντανύλη (3μg.kg"1). 511 Ο συνδυασμός κετορολάκης - προποφόλης προσφέρει συντομότερη ανάνηψη από εκείνο φεντανύλης - προποφόλης, αν και στην πρώτη περίπτωση για την ίδια καταστολή χρειάζονται μεγαλύτερες δόσεις προποφόλης. 59 Οι αz-αγωνιστές (κλονιδόνη και δεξμετομιδίνη) ελαττώνουν τη συμπαθητική δραστηριότητα και προσφέρουν καταστολή και αγχόλυση. Η χορήγησή της κλονιδίνης από το στόμα (300mg) σε οφθαλμολογικές επεμβάσεις με τοπική αναισθησία, ελαττώνει τις πιθανότητες για υπέρταση και ταχυκαρδία.6 0 Όταν η κλονιδίνη συνδυάζεται με τη χορήγηση τοπικών αναλγητικών σε κεντρικούς aποκλεισμούς μπορεί να επιδεινώσει τη βραδυκαρδία αλλά όχι την υπόταση.4 5 Η δεξμετομιδίνη χορηγούμενη πριν την ενδοφλέβια περιοχική αναισθησία σε επεμβάσεις άκρας χειρός φαίνεται, ότι εκτός από την σημαντική καταστολή που προσφέρει, να ελαττώνει και τις απαιτήσεις σε αναλγητικά. 5 Ανταγωνιστές Από τους ανταγωνιστές συχνότερα χρησιμοποιείται η φλουμαζενίλη για την αναστροφή μιας παρατεταμένης καταστολής από τις βενζοδιαζεπίνες. Χορηγείται, εφόσον απαιτείται, σε μικρές επαναλαμβανόμενες δόσεις (0,2mg) μέχρι της συμπλήρωσης της δόσεις του lmg. Αυτή η δόση μετά το τέλος μιας μικρής διάρκειας επέμβασης, υπό τοπική αναισθησία, όπου έχουν χορηγηθεί lomg μιδαζολάμης, συντομεύει το χρόνο ανάνηψης κατά 22min.61 Προκαλεί αναστροφή της μετεγχειρητικής αμνησίας και όχι της διεγχειρητικής. Μετά την ανάνηψη (2-3h) μπορεί να συμβεί επανακαταστολή γιατί η ημιπερίοδος αποβολής της φλουμαζενίλης ( 40-50min) είναι πολύ μικρή σε σχέση με εκείνη των βενζοδιαζεπινών. Ο κίνδυνος αυτός περιορίζεται με τη συνεχή στάγδην χορήγησή της. Η υπέρβαση της δόσης του lmg μπορεί να προκαλέσει διεγερτικά φαινόμενα. Όσα αναφέρθηκαν σχετικά με την επιλογή του αναισθητικού παράγοντα συνοψίζονται στους πίνακες 3 και 4. Τε χ νικές καταστο λ ής Καταστολή ελεγχόμενη από τον ασθενή (PCS: Patίent Controlled Sedatίon) Χαρακτηρίζεται η μέθοδος όπου ο άρρωστος καθορίζει μόνος του το βαθμό καταστολής που θέλει με τη χρήση ειδικής συσκευής, που δεν είναι διαφορετικίi από εκείνη που χρησιμοποιείται για την ελεγχόμενη από τον ασθενή αναλγησία (PCA).6 2 Εφ' όσον καθοριστεί η κατάλληλη δόση, το ανώτερο όριο της δόσης και το διάστημα ασφάλειας, η μέθοδος προσφέρει χωρίς κανένα κίνδυνο ικανοποιητικό επίπεδο καταστολής. Η ανάγκη για την εφαρμογή της μεθόδου προκείπτει από το γεγονός ότι όλοι οι ασθενείς δεν έχουν τις ίδιες απαιτήσεις σε αναλγητικά και κατασταλτικά φάρμακα. Ουσιαστικά δεν υπάρχει διαφορά στις δόσεις των χορηγουμένων φαρμάκων με τη μέθοδο PCS και τη συνεχή στάγδην ενδοφλέβια έγχυση. Εκείνο που διαφέρει είναι η προτίμηση των ασθενών για τη μέθοδο PCS, ίσως γιατί αισθάνονται πιο άνετα που μπορούν να συμμετέχουν στον έλεγχο της κατάστασής τους περιεγχειρητικά Σε μια μελέτη χορηγήθηκε προποφόλη αφ' ενός με συνεχή στάγδην έγχυση (δόση φόρτισης 20mg και ακολούθως 3,6mg.kg 1.h-1) μέχρι να επιτευχθεί επίπεδο καταστολής τέτοιο που ο ασθενής να έχει τα μάτια κλειστά και να ξυπνάει με εντολές και αφ' ετέρου με τη μέθοδο PCS (δόση 18mg, διάστημα ασφάλειας lmin, μεγίστη δόση 1200ml.h- 1, πυκνότητα 10mg.m1"1). Τα αποτελέσματα δεν έδειξαν μόνο προτίμηση των ασθενών στη μέθοδο PCS, αλλά και μεγαλύτερο βαθμό καταστολής όταν η προποφόλη δινόταν με στάγδην συνεχή έγχυση. Ακόμη η συνολική χορηγηθείσα δόση προποφόλης δε διέφερε σημαντικά με τις

15 60 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πίνακας 3. ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΣΤΑΛτΙΚΟΥ ΠΑΡΆΓΟΝΤΑ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΕΠΙΘΥΜΗΤΌ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ Επιθυμητό αποτέλεσμα Σχόλια Φάρμακο Καταστολ1j-Ύπνος Καταστολ1j του άγχους Αμνησία Ι. Βελτ(ωση της συνεργασίας Βενζοδιαζεπίνες 2. Αποδοχ1j της αναλγητικής μεθόδου Οι ανάγκες εξαρτώνται από την κατάσταση του αρρώστου Άλλοτε επιθυμηπj από τον άρρωστο και άλλοτε όχι Μιδαζολάμη Διαζεπάμη Αναισθητικοί παράγοντες Προποφύλη Βενζοδιαζεπίνες Μιδαζολάμη Διαζεπάμη Μη φαρμακολογικοί Ενθάρρυνση Μουσικ1j Μιδαζολάμη Ι. Πόνος κατά την εκτέλεση της μεθόδου της Οπιυειδ1j τοποπεριοχικ1jς Φεντανύλη Αναλγησία 2. Δυσφορία από την πίεση 1j το τράβηγμα Αλφεντανύλη εν τω βάθει ιστών Κετορολάκη Αντιψυχωτικ1j παρέμβαση Ύπαρξη αλκοολισμού και άλλων ψυχωσικών συνδρόμων Κεταμίνη Δροπεριδύλη Πίνακας 4. ΦΑΡΜΑΚΕvτΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΔΟΣΕΙΣ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΦΑΡΜΑΚΟ Βενζοδιαζεπίνες Διαζεπάμη Μιδαζολάμη Ενδοφλέβιοι αναισθητικοί παράγοντες Προποφόλη Κεταμίνη Αναλγητικοί παράγοντες Οπιοειδ1j Φεντανύλη Σουφεντανύλη Αλφεντανύλη Ρεμιφαντανύλη Μη οπιοειδ1j Κετορολάκη (όχι στην Ελλάδα) Ανταγωνιστές βενζιδιαζεπινών Φλουμαζελίνη Άλλοι παράγοντες Δεξμετομιδίνη (μη διάθεσιμη) ΔΟΣΗ (IV) 5-10 mg Μόνη: 2,5-7,5 mg Με προποφόλη: 1-2 mg 0,3-0,5 mg/kg, ακολουθεί 1-2 mg/kg/lι mg μg 5-10 μg 0,25-0,1 mg 0,05-0,15 μg/kg/min 30 mg 0,5-1 mg 1 mg/kg δύο μεθόδους.64 Η αποτελεσματικότητα της μεθόδου PCS μελετήθηκε και με τη χορήγηση μίγματος φεντανύλης και μιδαζολάμης."3 Το ασφαλές επίπεδο καταστολής οριζόταν από τον ίδιο τον ασθενή, ο οποίος κοιμόταν και έπαυε να πιέζει το κουμπί της συσκευής. Αν και η μέθοδος δεν χρησιμοποιείται σε ασθενείς μεγάλης ηλικίας,65 λόγω της αναπνευστικής καταστολής και της διανοητικής σύγχυσης που μπορεί εύκολα να παρουσιάσουν, πρόσφατη μελέτη σε ηλικιωμένους αρρώστους απέδειξε την αποτελεσματικότητα της μεθόδου. Πρέπει όμως να αναφερθεί ότι χορηγήθηκε μικρότερη δόση (0,3mg.kg 1, διάστημα ασφάλειας 3min) σε σχέση με εκείνη των νέων ενηλίκων ασθενών (0,7mg.kg-1, διάστημα ασφάλειας 3min).6 r ' Ελεγχόμενη έγχυση (TCI: Target Contι olled Infiιsίon) Τα φάρμακα με γρήγορο μεταβολισμό όπως η προποφόλη, συνήθως χορηγούνται στάγδην ενδοφλέβια ανάλογα με τις ανάγκες του αρρώστου για καταστολή. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να μη μπορούν να καθοριστούν οι αλλαγές των συγκεντρώσεων στο πλάσμα σε σχέση με το επιθυμητό αποτέλεσμα. Προέκυψε λοιπόν η ανάγκη για την εξεύρεση συστημάτων έγχυσης, απλών και εύχρηστων, που χωρίς μαθη-

16 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 61 ματικούς υπολογισμούς θα μπορούσαν να επιτύχουν και να διατηρήσουν σταθερές τις επιθυμητές συγκεντρώσεις. Τα συστήματα TCI ή CCI (Computer Controlled Infusion) αποτελούνται από ένα υπολογιστή, μια συσκευή έγχυσης και ένα μηχανισμό που κλείνει το σύστημα όταν χρειάζεται. Το φάρμακο (υπνωτικό ή aπιοειδές) που θα χορηγήσουμε με μια συσκευή TCI εξαρτάται από το σχεδιασμό της. Τα φαρμακοκινητικά δεδομένα του φαρμάκου, ανάλογα με την ηλικία, το γένος και το βάρος, που έχουν προκείψει από πολλές κλινικές μετρήσεις σ' ένα μεγάλο πληθυσμό ατόμων, είναι προγραμματισμένα στον υπολογιστή. Το όλο σύστημα χρησιμοποιεί αυτά τα δεδομένα για να καθορίσει τις συγκεντρώσεις στο πλάσμα σε σχέση με την κατανομή ενός δεδομένου όγκου φαρμάκου και για να μετατρέψει μέσω ενός αλγόριθμου τις συγκεντρώσεις αυτές σε ρυθμούς έγχυσης. 0 7 Ο αναισθησιολόγος εισάγει στη συσκευή τα δημογραφικά στοιχεία του αρρώστου και μια αρχική συγκέντρωση (target concentration) για να επιτύχει καταστολή. Από εκεί και πέρα το σύστημα μόνο του υπολογίζει την δόση φόρτισης που απαιτείται για τη επίτευξη της προκαθορισμένης συγκέντρωσης και το ρυθμό έγχυσης για να παραμείνει σταθερά αυτή η συγκέντρωση. Κατ' αυτό τον τρόπο επιτυγχάνονται αλλαγές στους ρυθμούς έγχυσης ανάλογες με τα φαρμακοκινητικά δεδομένα και τιτλοποιήσεις των συγκεντρώσεων στόχων (target) ανάλογες με το κλινικό αποτέλεσμα.r,χ Ερευνητές καθόρισαν τις απαιτούμενες συγκεντρώσεις στο πλάσμα, για να έχουμε κατασταλτικό αποτέλεσμα, της προποφόλης (0,6-1,8μg.ml ι ), της φεντανύλης (1,1-2,33ng.ml- ι ) και της μιδαζολάμης ( ng.mι- ι ). 09 Για να γίνει πιο κατανοητός ο συγκεκριμένος τρόπος χορήγησης καταστολής και η ακρίβεια της μεθόδου θα αναφερθούν δύο μελέτες.711 Στην πρώτη χορη- γήθηκε προποφόλη από μόνη της και επιλέχθηκε μια συγκέντρωση πλάσματος 1,5μg.mι-ι. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια μιας αναλογικής κλίμακας καταστολής και αγχόλυσης, η συγκέντρωση στο πλάσμα αυξανόταν κάθε 30sec κατά 0,5μg.mι- ι μέχρι η ομιλία του ασθενούς να γίνει συγκεχυμένη. Η μέση συγκέντρωση για επαρκή καταστολή έφθασε στα 2,5μg.mι- ι (1,4-4μg.mι-ι δηλαδή όση απαιτείται για χορ1iγηση γενικής αναισθησίας. Στη δεύτερη μελέτη που η προποφόλη χορηγήθηκε σε συνδυασμό με κεντρικό αποκλεισμό η μέση συγκέντρωση ήταν 0,9μg.ml ι (0,15-2,63μg.ml- ι ). ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η καταστολή και η συμπληρωματική αναλγησία βοηθάει τον άρρωστο να αισθάνεται άνετα στο χειρουργείο, του προσφέρει αμνησία και γενικότερα βελτιώνει τις διεγχειρητικές συνθήκες. Πολλές φορές η τοποπεριοχική αναισθησία θεωρείται ασφαλέστερη σαν μέθοδος της γενικής, παρ' όλο που η χρήση κατασταλτικών και αναλγητικών παραγόντων, ειδικά όταν χορηγούνται συγχρόνως, μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο αναπνευστικό. Απαραίτητες προϋποθέσεις για την εφαρμογή τοποπεριοχικ1ίς αναισθησίας είναι το κατάλληλο monitoring, η χορήγηση 02 και η διαθεσιμότητα κατάλληλου εξοπλισμού για επείγουσα διασωλήνωση και καρδιοαναπνευστικ1ί αναζοωγώνηση. Η ανακάλυψη φαρμακευτικών παραγόντων με περισσότερο ειδικές δράσεις, μικρότερη ημιπερίοδο αποβολής και λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες σε συνδυασμό με καινούργιες τεχνικές ενδοφλέβιας χορήγησης κατασταλτικών, θα καταστήσει τις τοποπεριοχικές τεχνικές aσφαλέστερες και περισσότερο αποδεκτές από τον άρρωστο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Eichhorn J. Effects of monitoring standards in anesthesia outcome. Int. Anesthesiol. Clin. 1993; 31(3): Πρότυπα για το βασικό περιεγχειρητικό monitoring. Ομοτεχνιακός έλεγχος στην Αναισθησιολογία, Copyright 1993 by American Society of Anesthesiologists. Θέματα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Ιατρικής 1996, 6 (12): Owen Η., Tordoff S. Monitoring during local and regional blockade. In Hatton F., Pryss-Roberts C., ed. Monitoring in anesthesia and intensive care. Philadelphia: Saunders W.B., 1994: Chambers Α Peripheral nerve damage and regional anaesthesia. Br. J. Anaesth. 1992; 69: Rodriguez J., Carceller J., Barcena Μ., Petraza Ι., Calvo Β., Alvarez J. Cold saline is more effective than

17 62 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊ'ΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ room temperature saline in inducing paresthesia during axillary block. Anesth. Analg. 1995; 81: Κroll D., Caplan R., Posner Κ., Ward R., Cheney F. Nerve injury associated with anesthesia. Anesthesiology 1990; 73: Rice C., Mc Mahan Β. Peripheral neιve injury caused by injection needles used in regional anaesthesia: Influence of bevel configuration, studied in a rat model. Br. J. Anaesth. 1992; 69: Smith Ε. The role of electrical neιve stimulation in regional anaesthesia. Current Anaesth. Crit. Care 1990; 1: Comfort Κ., Scott Α., Lang S., Yip R. Saphenous neιve anaesthesia - a neιve stimulator technique. Can. J. Anaesth. 1966; 43: Vloka J., Hadric Α., Koorn R., Thys D. Spine approach to the sciatic neιve in the popliteal fossa. Can. J. Anaesth. 1996; 43: Bouaziz Η., Narch Ρ., Mercier J., Tabaille τ., Zerrouk Ν., Girod J., Benhamou D. Comparison between conventional axillary block and a new approach at the midhumeral level. Anesth. Analg. 1997; 84: Atanassoff G., Banko W., Brull S., Horst Α., Kulling D., Stein R., Theiler Ι. Compound motor action potential recording distinguishes differential onset of motor block of the obturator neιve in response to etidocaine or bupivacaine. Anesth. Analg. 1996; 82: Wee Μ., Wimalaratna S. Α method to facilitate regional anaesthesia by detection of mixed neιve action potentials. Br. J. Anaesth. 1992; 69: Kapral S., Κraff Ρ., Einberger Κ., Fitzgerald R., Gosch Μ., Weinstabl C. Ultrasound - guided supraclavicular approach of regional anesthesia of the brachial plexus. Anesth. Analg. 1994; 78: Marhofer Ρ., Schogendorfer Κ., Koigig Η., Kaprol S., Weinstabl C., Mayer Ν. Ultrasonographic guidance improves sensory block and onset of three - in - one blocks. Anesth. Analg. 1994; 78: Mulrory Μ. Epidural test dose. Anesthesiol. Clin. North America 1992; 10(1 ): Tanaka Μ., Yamamoto S., Ashimura Η., Lwai Μ., Matsumiya Ν. Efficacy of an epidural test dose in adult patients anesthesized with isoflurane lidocaine containing 15μg epinephrine reliably increases arterial blood pressure but not heart rate. Anesth. Analg. 1995; 80: Liu S. Hemodynamic responses to an epinephrine test dose in adults during epidural or combined epidural general anesthesia. Anesth. Analg. 1996; 83: Kahn R., Quinn τ. Blood pressure not heart rate, as a marker of intravascular injection of epinephrine in aπ epidural test dose. Reg. Anesth. 1991; 16: Colonna - Romano Ρ., Salvage R., Lingaraju Ν., Seitman D. Epinephrine - induced tachycardia is different from contraction - associated tachycardia in laboring patients. Anesth. Analg. 1996; 82: Tanaka Μ. Epidural test dose: Isoproterenol is a reliable marker of intravascular injection in anesthetized adults. Anesth. Analg. 1996; 82: Drasner Κ., Swisher J. Delayed complications and side effects of regional anesthesia. In Brown D., ecl. Regional anesthesia and analgesia. Philadelphia: Saunders W.B., 1996: Reitz S., Haggmark S., Johansson G., Nath S. Cardiotoxicity of local anaesthetic agents. Br. J. Anaesth. 1986; 58: Weinfurt Τ. Electrocardiographic monitoring an overview. J. Clin. Monit. 1990; 6: Muller J., Barash Ρ. Automated ST-Segment monitoring. Inter. Anesthesiol. Clin. 1993; 31(3): Scott Β. Toxic effects of local anaesthetic agents ση the central neιvous system. Br. J. Anaesth. 1986; 58: Munson S., Tucker Κ., Ausinsch Β., Malagodi Η. Etidocaine bupivacaine and lidocaine seizure thresholds in monkeys. Anesthesiology 1985; 42: Pennock Ε. Rib cage and abdominal piezoelectric film belts to measure ventilatory airflow. J. Clin. Monit. 1990; 6: Hoffman S., Jedeikin R., Atlas D. Respiratory monitoring with a new impedance plethysmograph. Anaesthesia 1986; 41: Hou Υ., Sun Ζ., Susceto L., Huang Η. Validity ancl feasibility of nasopharygeal end - tidal carbon dioxide tension monitoring: a novel approach spontaneous breathing patients. J. Formos. Med. Ass. 1993; 92(6): Peduto V., Riccardo τ., Pani S. Pulse oximetry during lubar epidural anesthesia. Reliability of values measured at the hand and the foot. Reg. Anesth. 1994; 78: 121-4

18 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Chamberlaiη D., Chamberlaiη Β. Chaηges iη the skiη temperature σf the fruηk aηd their relatiσηship to sympathetic blσckade duriηg spiηal aηesthesia. Anesthesiσlσgy 1986; 65: Juhaηi τ., Haηηele Η. Cσmplicatiση duriηg spiηal aηaesthesia σf caesareaη delivery: cliηical repσrt σf σηe year 's experieηce. Reg. Anaesth. 1993; 18: Mc Cσηachie Ι. Vasσvagal asystσle duriηg spiηal aηaesthesia. Anaesthesia 1991; 46: Cσheη S., Thurlσw Α. Cσmparisση σf a chlσroprσcaiηe-bupivacaiηe mixture with Chlσrσprσcaiηe aηd bσupivacaiηe used iηdividualy fσr σbstetric epidural analgesia. Anesthesiσlσgy 1979; 51: Jaηitzki Α., Gσtte Α. The fuηctiση σf the sympathetic ηervσus system aηd its behaviσr duriηg regiσηal anesthesia. Reg Anaesth. 1990; 13(3): Beηgtssση Μ. Iηdirect methσds assessmeηt σf sympathetic fuηctiση. Ιη Vaη Zuηdert Α. ed. Scaηdiηaviaη perspectives iη regiσηal aηaesthesia and paiη cσηtrσl. Barcelσηa: Permaηyer, 1994: Κiriησ Κ, Kuηimσtσ Μ., Luηdiη S., Elam., Walliη G. Caη galvaηic skiη respσηse be used as a quantitative estimate σf sympathetic ηerve activity iη regiσηal anesthesia? Anesth. Analg. 1991; 73: Luηd C. Sσmatoseηsσry evσked pσteηtials iη spiηal σr epidural aηaesthesia. Ιη Vaη Zuηdert Α. ed. Scaηdiηaviaη perspectives iη regiσηal aηaesthesia aηd paiη cσηtrσl. Barcelσηa: Permanyer, 1994: Κlaseη S., Thiel Α., Bachmaηη Β., Hempelaηη G. The effects σf epidural aηd iηtraveησus lidσcaiηe ση sσmatσseηsσry evσked pσteηtials after stimulatiση σf the pσsteriσr tibial ηerve. Anesthesiσlσgy 1995; 81: Beηg τ., Mark W., Gσrdση Ι. Quaηtitative assessmeηt σf differeηtial seηsσry blσckade after lumbar epidural lidσcaiηe. Anesth. Analg. 1997; 84: Axelssση Κ Assessmeηt σf maximal isσmetric muscle fσrce iη spiηal aηd epidural aηaesthesia. Ιη Vaη Zuηdert Α. ed. Scaηdiηaviaη perspectives iη regiσηal aηaesthesia aηd paiη cσηtrol. Barcelσηa: Permaηyer, 1994: Nydahl Α. Μσtσr blσckade evaluated by electrσmyσgraphy duriηg epidural aηaesthesia. Ιη Vaη Zuηdert Α. ed. Scaηdiηaviaη perspectives iη regiσηal aηaesthesia aηd paiη cσηtrol. Barcelσηa: Permaηyer, 1994: Casas J. Caη we sedatiση fσr σutpatieηt surgery? In Van Zuηdert Α. ed. Highlights iη regiσηal aηaesthesia aηd paiη therapy ΠΙ, ΧΙΙΙ Anηual ESRA Cσngress. Barcelσna: Permaηyer, 1994: Eledjam J., Bruelle Ρ., Lalσurcey L., Viel Ε. Sedatiσn aηd regiσηal aηaesthesia. Ιη Vaη Zuηdert Α. ed. Highlights in regiσηal anaesthesia aηd paiη therapy. IV, XIV Aηηual ESRA Cσηgress. Barcelσηa: Permanyer, 1995: Mackeηzie Ν. Sedatiση duriηg regiσηal aηaesthesia. Iηdicatiσηs advaηtages aηd methσds. Ιη Vaη Zuηdert Α. ed. Highlights iη regiσηal aηaesthesia aηd paiη therapy. IV, XIV Aηηual ESRA Cσηgress. Barcelσηa: Permaηyer, 1995: Tryba Μ. Chσices iη sedatiση. The balaηced sedatiση techηique. Ιη Vaη Zuηdert Α. ed. Highlights iη regiσηal aηaesthesia aηd paiη therapy. IV, XIV Aηηual ESRA Cσηgress. Barcelσηa: Pennaηyer, 1995: Caplaη Α., Ward J., Pσsηer Κ., Cheηey W. Uηexpected cardiac arrest duriηg aηesthesia: a clσsed claims aηalysis σf predispσsiηg factσrs. Anesthesiσlσgy 1988; 68: Maηara Α., Smith D., Νiχση C. Sedatiση duriηg spinal aηaesthesia. a case fσr the rσutiηe admiηistratiση σf σxygeη. Br. J. Anaesth. 1989; 63: Smith Ι., Taylσr Ε. Mσηitσring aηesthesia care. Ιηt. Anesthesiσl. Cliη. 1994; 32(3): Mσηica Μ., Regσ S., Meherησσr F., Watcha F., White Ρ. The changiηg rσle σf mσηitσred aηesthesia care iη the abulatσry settiηg. Anesth. Analg. 1997; 85: Βσηηet F., Babiηet Α. Hemσdyηamic aηd respiratσry effects σf sedatiση duriηg regiσηal aηaesthesia. Ιη Vaη Zuηdert Α. ed. Highlights iη regiσηal aηaesthesia aηd paiη therapy. IV, XIV Aηηual ESRA Cσηgress. Barcelσηa: Permaηyer, 1995: Beη-David Β., Vaida S., Gaitiηi L. The iηflueηce σf high spiηal aηesthesia ση seηsitivity tσ midazσlame sedatiσn. Anesth. Analg. 1995; 81: Smith Ι., Μσηk Τ., White F., Diηg Υ. Prσpσfσl iηfusiση during regiσηal aηesthesia: sedative, amnestic aηd anxiσlytic properties. Anesth. Analg. 1994; 79: Fήzelle Η., Duranteau J., Samii Κ Α cσmparisση σf prσpσfσl with prσpσfσl - ketamiηe cσmbiηatiση fσr sedatiση duriηg spiηal aηesthesia. Anesth. Aηalg.

19 64 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 1997; 84: Bailey L., Pace L., Ashburn Α Frequent hypoxemia and apnea after sedation with midazolam and fentanyl. Anesthesiology 1990; 73: Avramov Ν., White F. Use of alfentanyl and propofol for outpatient monitored anesthesia care: determining the optimal dosing regimen. Anesth. Analg. 1997: 85: Avramov Ν., Smith Ι., White F. Interactions between midazolam and remifentanil during monitored anesthesia care. Anesthesiology 1996; 85: Bosek V., Smith Β., Cox C. Ketorolac or fentanyl to supplement local anesthesia? J. Clin. Anesth. 1992; 4: Kumar Α, Bose S., Bhattacharya Α Oral clonide premedication for elderly patients undergoing intraocular surgery. Acta Anaesthesiol. Scand. 1992; 36: Chouri F., Ramirez-Ruiz Μ., White F. Flumazenil after midazolame sedation decreases outpatient recovery times. Anesthesiology 1992; 77: Α Dell R. Α review of patient - controlled sedation. Europ. J. Anaesth. 1996; 13: Park W., Watkins Ρ. Patient - controlled sedation during epidural anesthesia. Anesth. Analg. 1991; 72: Osborne G., Rudkin Α, Jarvis G. Young Ι., Barlow J., Leppard Ρ. Intra-operative patient - controlled sedation and patient attitude to control. Anaesthesia 1994; 49: Osborne G. Monitored patient - controlled sedation practical technique or academic research tool? In Van Zundert Α. ed. Highlights in regional anaesthesia and pain therapy. IV, XIV Annual ESRA Congress. Barcelona: Permanyer, 1995: Herrick Ι., Gelb Α, Nichols Β., Κirkby J. Patient - controlled propofol sedation for elderly patients: safety and patient attitude toward control. Can J. Anaesth. 1996; 43: Engbers F., Vuyk J. Target - controlled infusion. Anaesthesia rounds 1996; Kenny G. Target controlled anaesthesia: concepts ancl first clinical experiences. Europ. J. Anaesth. 1997; 14(supp1.15): Veselis R., Glass Ρ., Dnistrian Α., Reinsel R. Performance of computer - assisted continuous infusion at low concentrations of intravenous sedatives. Anesth. Analg. 1997; 84: Kenny G. Patient sedation: Technical problems and developments. In Van Zundert Α ed. Highlights in regional anaesthesia and pain therapy. IV, XIV Annual ESRA Congress. Barcelona: Pennanyer, 1995: 271-2

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΠΕΡΙΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ 1. Διεξαγωγή λεπτομερούς ιστορικού πριν από κάθε χορήγηση αναισθησίας: Αναισθησιολογικό ιστορικό καθώς και ατομικό αναμνηστικό της μητέρας Πλήρες ιστορικό της τρέχουσας κύησης

Διαβάστε περισσότερα

Zoletil Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης

Zoletil Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης 132 Σύνθεση: Zoletil 50 Zoletil 100 Τιλεταμίνη (υδροχλωρική μορφή) 125mg 250mg Ζολαζεπάμη (υδροχλωρική μορφή) 125mg 250mg Φαρμακοτεχνική μορφή: Λυόφιλη σκόνη

Διαβάστε περισσότερα

(Monitored Anesthesia Care MAC)

(Monitored Anesthesia Care MAC) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΙΑ ΗΜΕΡΑΣ Α. Μπαϊρακτάρη, Β. Αρώνη, Φ. Γιαννακά, Μ. Κοκολάκη, Ε. Μαστροκώστα H χειρουργική και η αναισθησία σε επεµβάσεις µιας ηµέρας θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία H εξασφάλιση μετεγχειρητικής αναλγησίας είναι εξίσου σημαντική με την επιτυχή πραγματοποίηση της επέμβασης. Η αναλγησία εξασφαλίζει την ομαλή μετεγχειρητική

Διαβάστε περισσότερα

Ενέσιμη αναισθησία στο σκύλο και τη γάτα. Γ. Καζάκος

Ενέσιμη αναισθησία στο σκύλο και τη γάτα. Γ. Καζάκος Ενέσιμη αναισθησία στο σκύλο και τη γάτα Γ. Καζάκος Ιδιαιτερότητες γάτας σε αυτή την περίπτωση δεν ισχύει «η γάτα είναι εφτάψυχη» ακόμα και σε υγιή ζώα η θνησιμότητα δεν είναι αμελητέα (μεγαλύτερη απ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ EΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

2 ο ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ EΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2 ο ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ EΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Οργάνωση: Εργαστήριο Ηλεκτρομυογραφίας και Κλινικής Νευροφυσιολογίας Α Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Αθήνα, 23 26 Σεπτεμβρίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Κασσιανή Θεοδωράκη, Αντεια Παρασκευά, ηµήτρης Βαλσαµίδης, Αργυρώ Φασουλάκη Σκοπός της ύπαρξης κατευθυντηρίων οδηγιών µεταναισθητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΥΠΟΥ Γ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΥΠΟΥ Γ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΥΠΟΥ Γ Σ.Β. (%) ΓΕΝΙΚΑ Αναισθησιολογικό συγκρότημα κατάλληλο για χορήγηση αναισθησίας σε ενήλικες Το συγκρότημα να αποτελείται από: α. Μηχάνημα αναισθησίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Σάββας Γιώργος Καζάκος Μονάδα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Θεραπείας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ.

Ιωάννης Σάββας Γιώργος Καζάκος Μονάδα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Θεραπείας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Ιωάννης Σάββας Γιώργος Καζάκος Μονάδα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Θεραπείας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. v δεκαπέντε φορές περισσότερες περιεγχειρητικές επιπλοκές από σκύλο και γάτα v δυσκολότερος ο κλινικός

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Ζαμπέλη, M.Μαύρος (Γαστρεντερολογικό τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Αλεξάνδρα)

Ε. Ζαμπέλη, M.Μαύρος (Γαστρεντερολογικό τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΕΓΕ 2009 ΘΕΜΑ: ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ Ε. Ζαμπέλη, M.Μαύρος (Γαστρεντερολογικό τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Η εφαρμογή καταστολής και αναλγησίας αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. Sedator 1,0 mg/ml, ενέσιμο διάλυμα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. Sedator 1,0 mg/ml, ενέσιμο διάλυμα ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Sedator 1,0 mg/ml, ενέσιμο διάλυμα 1. ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΣΗ ΠΑΡΤΙΔΩΝ ΣΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Τοποθέτηση Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Κεντρικές Φλεβικές γραμμές: Τι είναι; Πότε τις χρησιμοποιούμε; Πως τις τοποθετούμε; Έχουν επιπλοκές; Πως προλαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγχολυτικά -Υπνωτικά Χριστίνα άλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών e-mail: cdalla@med.uoa.gr http://www.med.uoa.gr/pharmacology Συμπτωματολογία DSMΙV Κατάθλιψη Αγχώδης διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Μεταναισθητικής Φροντίδας

Μονάδα Μεταναισθητικής Φροντίδας ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 253 Μονάδα Μεταναισθητικής Φροντίδας ΜΑΡΙΑ ΖΟΥΚΑ, ΜΑΡΙΑ-ΛΟΥΪΖΑ ΚΟΝΤΕΛΙΔΟΥ, ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΖΗΡΝΑ, ΛΕΟΝΤΙΑ ΤΑΡΑΜΟΝΛΗ, ΕΛΠΙΔΑ ΚΟΝΤΕΣΙΔΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι Μονάδες Μεταναισθητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση

Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση 1 κ ε φ ά λ α ι ο Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση 1.1 Αλγόριθμοι στην Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση Το πρώτο διεθνές συνέδριο για τις κατευθυντήριες οδηγίες (Guidelines) για την καρδιοαναπνευστική αναζωογόνωση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Εισαγωγή... 19. Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό. Κεφάλαιο 2: Εισαγωγή στην Κλινική Εξέταση - Ζωτικά Σηµεία. Κεφάλαιο 3: Κεφαλή και Τράχηλος

Περιεχόµενα. Εισαγωγή... 19. Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό. Κεφάλαιο 2: Εισαγωγή στην Κλινική Εξέταση - Ζωτικά Σηµεία. Κεφάλαιο 3: Κεφαλή και Τράχηλος Περιεχόµενα Εισαγωγή....................................................... 19 Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό 1.1 Λήψη και καταγραφή ιατρικού ιστορικού............................. 23 1.2 Δεξιότητες επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

ULTRASOUND IN ANAESTHESIA Θανόπουλος Ιωάννης Αναισθησιολόγος 492 ΓΣΝΑ Θανόπουλος Ιωάννης Αναισθησιολόγος 492 ΓΣΝΑ Υπέρηχοι είναι µορφή ακουστικού κύµατος που µπορεί να ταξιδέψει ανάµεσα σε ιστούς Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Μία από της σημαντικότερες παθήσεις που αλλοιώνουν την ποιότητα της ζωής του ανθρώπου, στην ώριμη ηλικία, είναι και η σπονδυλική

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ ΑΘΗΝΑ 2008 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Χορήγηση αναισθησίας σε ζώα με παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος. Γ. Καζάκος

Χορήγηση αναισθησίας σε ζώα με παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος. Γ. Καζάκος Χορήγηση αναισθησίας σε ζώα με παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος Γ. Καζάκος Παθήσεις του ανώτερου αναπνευστικού (π.χ. σύνδρομο βραχυκεφαλικών φυλών, παράλυση λάρυγγα, collapse τραχείας Παθήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες σχετικά με την Αναισθησία

Πληροφορίες σχετικά με την Αναισθησία Πληροφορίες σχετικά με την Αναισθησία Ο όρος αναισθησία εννοεί την απουσία αίσθησης. Η αναισθησιολογία αντίστοιχα είναι η ιατρική ειδικότητα που μελετά τα φάρμακα και τις τεχνικές που προκαλούν καταστολή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Παλμική οξυμετρία. Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Παλμική οξυμετρία. Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Παλμική οξυμετρία Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Εξήγηση της αρχής λειτουργίας του παλμικού οξυμέτρου Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Η αίσθηση του κρύου Το στρες που ασκείται από το ψύχος στον οργανισμό μας, κατά την έκθεση του ανθρώπου σε συνθήκες χαμηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ Η καταστολή και αναλγησία, θεωρείται από τους περισσότερους γαστρεντερολόγους απαραίτητη, κατά την εκτέλεση της σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

6 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

6 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Περιεχόμενα Πρόλογος συγγραφέων... 7 Εισαγωγή... 9 Πώς να διαβάσετε αυτό το βιβλίο... 11 Απλές συμβουλές για την ώρα των εξετάσεων... 13 Βασικές γνώσεις για τα νοσοκομεία και τους νοσηλευτές... 15 Κατάλογος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Οι τασεοϋποδοχείς σε άλλα σημεία του κυκλοφορικού (1) Σε μεγάλα αγγεία

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Σχέδιο εργασίας της Α τάξης Γελ. Πελοπίου Υπεύθυνος καθηγητής: Παπαδημητρίου Νικόλαος Αναπνοή Μέλη : Αγγελόπουλος Γιάννης Τσιπολίτης Γιώργος Η αναπνοή σε επίπεδο οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Το δέρμα αποτελείται από 2 στιβάδες: i. Επιδερμίδα ii. Κυρίως δέρμα ή χόριο ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Κυριότερες λειτουργίες δέρματος: i.

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι: Θερμοκρασία. Αρτηριακός σφυγμός. Αναπνοή. Αρτηριακή πίεση

Ποια είναι: Θερμοκρασία. Αρτηριακός σφυγμός. Αναπνοή. Αρτηριακή πίεση ΖΩΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ 1 Θερμοκρασία Ποια είναι: Αρτηριακός σφυγμός Αναπνοή Αρτηριακή πίεση 2 Θερμοκρασία σώματος Ορισμός: Είναι το αποτέλεσμα του ισοζυγίου μεταξύ παραγόμενης και αποβαλλόμενης θερμότητας. Ρυθμίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη επιπλοκών από καταστολή στις ενδοσκοπήσεις πεπτικού. Α. Νταϊλιάνας, γαστρεντερολόγος

Πρόληψη επιπλοκών από καταστολή στις ενδοσκοπήσεις πεπτικού. Α. Νταϊλιάνας, γαστρεντερολόγος Πρόληψη επιπλοκών από καταστολή στις ενδοσκοπήσεις πεπτικού Α. Νταϊλιάνας, γαστρεντερολόγος Ενδοσκόπηση με καταστολή Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Ολοκλήρωση της εξέτασης με άνεση από τον ενδοσκόπο Συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Τραυματισμοί του Νωτιαίου Μυελού

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα Προστασίας II. Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων. Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι

Μέσα Προστασίας II. Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων. Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Μέσα Προστασίας II Προστασία από την ηλεκτροπληξία Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι Επίκουρος Καθηγητής Τηλ:2810379231 Email: ksiderakis@staff.teicrete.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοδυναμικές Διαταραχές

Αιμοδυναμικές Διαταραχές ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 233 Αιμοδυναμικές Διαταραχές ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΜΠΑΚΟΛΑ, ΜΑΡΙΑ ΚΟΝΤΕΛΙΔΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι συχνότερες και σοβαρότερες αιμοδυναμικές διαταραχές κατά την διεγχειρητική και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ Περιεχόμενα Πρόλογος συγγραφέων... 7 Εισαγωγή... 9 Πώς να διαβάσετε αυτό το βιβλίο... 11 Απλές συμβουλές για την ώρα των εξετάσεων... 13 Βασικές γνώσεις για τα νοσοκομεία και τους νοσηλευτές... 17 Κατάλογος

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ HYPNOMIDATE 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ετομιδάτη 2 mg/ml (20 mg/10 ml) Το HYPNOMIDATE διατίθεται σε μορφή ενέσιμου

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική Σώματος Ι. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται :

Αισθητική Σώματος Ι. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται : ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΛΑΞΗΣ Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται : από το είδος των εφαρμοζόμενων χειρισμών. από την εφαρμοζόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία 15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία Ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ανδρολογία. ΟΡΙΣΜΟΊ Τί είναι η στυτική δυσλειτουργία ; Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (II) Γιάννης Τσούγκος Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Γ.Τσούγκος Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Γ.Τσούγκος Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ Τι είναι αναζωογόνηση ; Για τη διατήρηση της ζωής χρειάζεται συνεχής τροφοδοσία όλων των οργάνων με

Διαβάστε περισσότερα

Levin E.M The Diabetic Foot 3 rd edition 1986. ιαβητολογικό Κέντρο Τζανείου Γ.Ν. Πειραιά

Levin E.M The Diabetic Foot 3 rd edition 1986. ιαβητολογικό Κέντρο Τζανείου Γ.Ν. Πειραιά Ίσως πουθενά αλλού στο ανθρώπινο σώµα δεν µπορούµε να παρατηρήσουµε τόσο καθαρά και σε τέτοια έκταση, τις καταστροφικές συνέπειες των επιπλοκών που επιφέρει ο Σ, όπως τις παρατηρούµε στα πόδια των ατόµων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ ΕΠΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ ΕΠΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ ΕΠΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΟΣ Ανάταξη (κλειστή) Ακινητοποίηση Άσκηση ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗΣ Συνεχής έλξη Ακινητοποίηση σε νάρθηκα Λειτουργικός νάρθηκας Εφαρμογή επίδεσης 1)Ακινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

Τοποπεριοχική Αναισθησία

Τοποπεριοχική Αναισθησία ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 169 Τοποπεριοχική Αναισθησία ΒΑΡΒΑΡΑ ΦΥΝΤΑΝΙΔΟΥ, αννα συμεωνιδου, ΕΛΕΝΗ ΠΑΤΣΙΩΡΑ, ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΠΛΑΤΑΝΙΩΤΟΥ, ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΑ ΓΚΑΒΑΛΙΖΟΥΔΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τοποπεριοχική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ 1 ΑΕΡΙΣΜΟΣ Ατμοσφαιρικός αέρας= 78,6% άζωτο 20,5%

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΟΥΡΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΟΥΡΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΟΥΡΩΝ Ζωή Σ. Πολυζοπούλου Αναπλ.καθηγήτρια, DipECVCP Διαγνωστικό Εργαστήριο Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ (ΚΝΣ-ΑΝΣ)

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΣΟΠΛΕΥΡΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ Σχηματίζονται μεταξύ παρακείμενων πλευρών και καταλαμβάνονται από τους μεσοπλεύριους μύες. Έσω θωρακική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Xylozan, Lidocaine hydrochloride 2 %, ενέσιμο διάλυμα. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε 1 ml διαλύματος περιέχει μονοϋδρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Επιπλοκές Τοποπεριοχικής Αναισθησίας

Επιπλοκές Τοποπεριοχικής Αναισθησίας ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΊΡΙΚΗΣ 65 Επιπλοκές Τοποπεριοχικής Αναισθησίας Ν.ΓΟΡΓΙΑΣ Η αντικειμενική προσέγγιση του θέματος των επιπλοκών της περιοχικής αναισθησίας παρουσιάζει δυσκολίες για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1.1. Εισαγωγή και λογική Η ανακούφιση από τον πόνο αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωµα ανεξάρτητα ηλικίας. Τα νεογνά αισθάνονται πόνο και µάλιστα τα πρόωρα

Διαβάστε περισσότερα