Road Safety Cities in Europe

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Road Safety Cities in Europe"

Transcript

1 RoSaCe Road Safety Cities in Europe Εγχειρίδιο Εφαρµογής Πειραµατικό σχέδιο µε την υϖοστήριξη της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας και Μεταφορών της Ευρωϖα κής Εϖιτροϖής

2 Αρµόδια Κέντρα RoSaCe, Οκτώβριος 2007 Κείµενο: Raymond Lorenzo Σελίδες 4-5: V. Simovska, B. Bruun Jensen, M. Carlsson, C. Albeck Πρωτότυϖη φωτογραφία: Arthur Leipzig: Chalk games, 1959 (εξώφυλλο) Υϖεύθυνος Έκδοσης: Pierre-Antoine Ullmo Έκδοση: P.A.U. Education Muntaner 262, 3º Barcelona (Ισϖανία) Τηλ: (+34) Φαξ: (+34) Σχεδίαση: Mercè Montané Τυϖώθηκε στην Ισϖανία Κάτοχος όλων των δικαιωµάτων µετάφρασης και αναϖαραγωγής για όλες τις χώρες

3 RoSaCe Road Safety Cities in Europe Εγχειρίδιο Εφαρµογής Μοντέλο Αγωγής Ασφάλειας των Δρόµων Το ϖρόγραµµα RoSaCe στοχεύει στη δηµιουργία µιας νέας εκϖαιδευτικής ϖροσέγγισης βασιζόµενης στην έννοια της Αγωγής Ασφάλειας των Δρόµων για βελτίωσης της ασφάλειας και της ϖοιότητας ζωής. Ω - Πειραµατικό σχέδιο µε την υϖοστήριξη της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας και Μεταφορών της Ευρωϖα κής Εϖιτροϖής

4 Οδική ασφάλεια αϖό γενική άϖοψη Η Αγωγή Οδικής Ασφάλειας σήµερα ϖεριορίζεται κυρίως σε θέµατα κυκλοφορίας, συµϖεριφοράς των οδηγών στο τιµόνι και δεσµεύεται αϖό τα σχολικά ωράρια και ϖρογράµµατα. Όλοι όµως ξέρουµε ότι η Οδική Ασφάλεια αϖοτελεί µέρος της γενικότερης ασφάλειας και είναι ένας βασικός δείκτης ϖοιότητας ζωής. Εϖοµένως, η βελτίωσή της θα µϖορούσε να βελτιώσει άµεσα την ϖοιότητα ζωής στην κοινότητα. Το RoSaCe είναι ένα ϖειραµατικό σχέδιο ϖου ξεκινά αϖό την υϖόθεση ότι, για να είναι διαρκώς αϖοτελεσµατική η Αγωγή Οδικής Ασφάλειας, θα ϖρέϖει να συµβάλει στο να κατανοούµε καλύτερα την έννοια της ασφάλειας και να εϖηρεάζει θετικά την ϖοιότητα ζωής στο σχολείο και τους γειτονικούς σε αυτό χώρους. «Το γεγονός ότι τα ϖαιδιά κινούνται όλο και λιγότερο ελεύθερα και ανεξάρτητα µέσα στους δρόµους µϖορεί να έχει ορισµένες αρνητικές εϖιϖτώσεις τόσο για τα ίδια τα ϖαιδιά όσο και για τις τοϖικές αρχές. Τα ϖαιδιά µϖορεί να εϖηρεαστούν αρνητικά στην κοινωνική και συναισθηµατική τους ανάϖτυξη γενικότερα και να ϖαρουσιάσουν καθυστέρηση στην ανάϖτυξη των δεξιοτήτων ϖου συνδέονται µε τον χώρο και την κίνηση σ αυτόν. Η ικανότητα των ϖαιδιών να κινούνται στους εξωτερικούς χώρους ανεξάρτητα και να ϖαίζουν µε ασφάλεια είναι ιδιαίτερα σηµαντική τόσο για την κοινωνική δοµή µιας ϖεριοχής όσο και για το συµφέρον των Δηµοτικών Αρχών. Προ ϖόθεση της εϖιθυµητής κατάστασης είναι η ύϖαρξη ενός ασφαλούς ϖεριβάλλοντος κυκλοφορίας στο οϖοίο να µϖορούν να ϖαίζουν τα ϖαιδιά καθώς και η ύϖαρξη σωστά σχεδιασµένων δηµόσιων χώρων καλής ϖοιότητας.» Το Ολλανδικό Εγχειρίδιο Σχεδιασµού για τα Παιδιά στο Δρόµοι ϖου ϖροσελκύουν τα ϖαιδιά, J. Zomervrucht, Συνέδριο Παιδόδροµοι, Ντελφτ, Το σχέδιο RoSaCe ϖραγµατεύεται θέµατα οδικής ασφάλειας ϖέρα αϖό τη συµβατική ϖροσέγγιση της Διαχείρισης Αστικής Κυκλοφορίας και Μεταφορών και/ή των µαθηµάτων Οδήγησης. Αναγνωρίζει ϖόσο σηµαντικό είναι να αϖοφεύγονται τα ατυχήµατα, και να µην υϖάρχουν θύµατα, αλλά ϖροσκαλεί όλους όσους συµµετέχουν σε αυτό να ϖροβληµατιστούν σοβαρά ϖάνω σε δύο βασικές, φαινοµενικά αντίθετες µεταξύ τους υϖοθέσεις: οι έµµεσες ζηµιές ϖου ϖροκαλούνται αϖό το να κρατάµε τα ϖαιδιά µακριά αϖό τους «µη ασφαλείς δρόµους» ϖιθανόν να είναι εξ ίσου σοβαρές (και σίγουρα ϖιο εκτεταµένες) αϖό τους κινδύνους ϖου (ίσως) θα αντιµετωϖίσουν εκεί Για τον σκοϖό αυτό, το RoSaCe εισάγει την έννοια της Αγωγής Ασφάλειας των Δρόµων. ΔΡΟΜΟΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΔΡΟΜΩΝ Η σηµασία του δρόµου ως «λειτουργικού χώρου» αϖοδίδεται µε τρόϖο έντονο στη φωτογραφία του Leipzig στο εξώφυλλο του φυλλαδίου. Πρόκειται για ζωντανό ντοκουµέντο του δρόµου ως αστικού χώρου γεµάτου ζωή. Οι δρόµοι εξετάζονται µόνο αϖό την άϖοψη του ανθρώϖινου ϖαράγοντα: αϖοτελούν το σκηνικό για την ανάϖτυξη σχέσεων και κοινωνικών εϖαφών και θεωρούνται συνέχεια του σϖιτιού. Οι δρόµοι αϖοτελούν ή θα ϖρέϖει να αϖοτελούν το καθηµερινό ϖεριβάλλον των ϖαιδιών, µέσα στο οϖοίο κινούνται, κοινωνικοϖοιούνται και αναϖτύσσονται. Στις ϖερισσότερες «αναϖτυγµένες» ϖόλεις, τα ϖαιδιά εξαφανίζονται όλο και ϖερισσότερο αϖό την αστική σκηνή. Δεν χρησιµοϖοιούν τους δηµόσιους χώρους και όταν τους χρησιµοϖοιούν, αυτό γίνεται υϖό την εϖίβλεψη των ενηλίκων, των συνοδών και των αρχών. Παρότι υϖάρχουν σοβαροί λόγοι γι αυτό, όϖως το θέµα της ασφάλειας, το κόστος, τόσο για το ϖαιδί όσο και για τη ζωή στην ϖόλη, είναι σηµαντικό. 1 Το σχέδιο αναγνωρίζει, φυσικά, την αξία ϖολλών άλλων τρόϖων εϖέµβασης για βελτίωση της ασφάλειας της κυκλοφορίας. 2 RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής

5 ... Δηµιουργώντας αυτές τις ευνο κές συνθήκες για τα ϖαιδιά, οι υϖεύθυνοι για θέµατα ϖολεοδοµικού σχεδιασµού και χωροταξίας αναϖτύσσουν ταυτόχρονα ένα ϖεριβάλλον ωφέλιµο για όλους, διευκολύνουν την κίνηση των ηλικιωµένων και των αναϖήρων µέσα σε αυτό και ενθαρρύνουν τους ϖολίτες γενικότερα να κοινωνικοϖοιούνται, να ζουν τη ζωή στην ϖόλη και να ανακαλύϖτουν την αστική ϖολιτιστική κληρονοµιά.» Το RoSaCe εϖικεντρώνει το ενδιαφέρον του στο σηµαντικό ρόλο ϖου ϖαίζει η αυτόνοµη και ασφαλής ϖρόσβαση στους χώρους της ϖόλης για την σωστή ψυχική και κοινωνική ανάϖτυξη, την υγεία και την ευεξία των ϖαιδιών και της κοινωνίας γενικότερα. Εκ ϖείρας γνωρίζουµε ότι η αϖλή διαδικασία του να φέρουµε τα ϖαιδιά, και ολόκληρη την κοινότητα, «ϖίσω στους δρό- µους» θα τους έκανε ασφαλέστερους. Δρόµοι ϖου ϖροσελκύουν τα ϖαιδιά, Janneke Zomervrucht. σύµβουλος χάραξης ϖολιτικής, Ολλανδία. Αγωγή Οδικής Ασφάλειας Αγωγή Ασφάλειας των Δρόµων Αµυντική/ Αντιδραστική Αϖό ϖάνω ϖρος τα κάτω Κυρίως ϖαθητική µάθηση, το ϖολύ-ϖολύ ϖροσοµοιώσεις ϖραγµατικών καταστάσεων Κανονιστική Εϖικεντρώνεται στις οδούς κυρίως ως διαδρόµους για την κυκλοφορία των αυτοκινήτων Αφαίρεση ή αϖοφυγή του κινδύνου Πρόληψη των ατυχηµάτων και µείωση του δείκτη ατυχηµάτων Εϖηρεάζει την ατοµική συµϖεριφορά Βασιζόµενη στις ϖληροφορίες: αναϖτύσσει την εϖίγνωση κανόνων και στρατηγικών Εϖικεντρωµένη στο σχολείο και τους µαθητές: ϖεριορίζεται αϖό το σχολικό ωράριο και ϖρόγραµµα Προληϖτική Συµµετοχική Ενεργή µάθηση σε ϖλαίσιο ϖραγµατικής κοινότητας Ευαίσθητη σε θέµατα κουλτούρας και χώρου Εϖικεντρώνεται στους δρόµους κυρίως ως χώρους διεϖαφής και ανάϖτυξης Κατανόηση και διαχείριση του κινδύνου Βελτιώνει την ϖοιότητα ζωής και εγγυάται την ανάϖτυξη και την ευεξία των ϖαιδιών. Αυξάνει τον αριθµό των ϖαιδιών στους δρόµους Αναϖτύσσει την κοινωνική ευθύνη Βασιζόµενη στη διαδικασία: αναϖτύσσει την ικανότητα για δράση και την ιδιοκτησία Συνεργασία Σχολείου Κοινότητας: εγκάρσια, ϖολλαϖλοί ϖαράγοντες, ϖέρα αϖό το σχολικό ωράριο RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής 3

6 Τα ϖαιδιά υϖέρµαχοι της ασφάλειας των δρόµων Η δηµιουργία ϖεριβάλλοντος ασφαλούς κυκλοφορίας δεν αφορά µόνο τους ϖολεοδόµους και τους υϖεύθυνους για τη χάραξη ϖολιτικής σε αστικό εϖίϖεδο. Τα ϖαιδιά θα ϖρέϖει να συµµετέχουν σε έναν ουσιαστικό διάλογο «ϖαιδιού σχολείου κοινότητας» για τους διάφορους κοινωνικούς, ϖολιτιστικούς, εκϖαιδευτικούς, ϖεριβαλλοντικούς και κανονιστικούς ϖαράγοντες ϖου κάνουν τους δρόµους µας µη ασφαλείς και / ή µη ϖροσβάσιµους για τα ϖαιδιά. Στο ϖρόγραµµα αυτό, τα ϖαιδιά θα διερευνήσουν το ϖώς αντιλαµβάνονται την ασφάλεια στη ζωή τους, στο σχολείο και στο τοϖικό τους ϖεριβάλλον. Είναι οι βασικοί ϖαράγοντες αυτής της καινοτόµου και συµµετοχικής εκϖαιδευτικής διαδικασίας. Οι δάσκαλοι και τα κοινοτικά δίκτυα αϖοτελούν τους βασικούς συµµάχους των ϖαιδιών. Σύµφωνα µε τη Σύµβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώµατα του Παιδιού (1989), τα ϖαιδιά έχουν δικαίωµα να ϖληροφορούνται, να συµµετέχουν, να εκφράζουν τις αϖόψεις τους και να ακούγονται σε θέµατα ϖου αφορούν την ϖροσωϖική τους ευεξία. Δρόµοι και ϖόλεις ϖου δεν είναι ή δεν θεωρούνται ασφαλείς για τα ϖαιδιά, και εϖοµένως ϖεριορίζουν τις ευκαιρίες ϖου τους δίνονται να ζουν και να ϖαίζουν στο αστικό ϖεριβάλλον, αϖοτελούν, αναµφίβολα, ζητήµατα ϖου αφορούν άµεσα τα ϖαιδιά. Εϖοµένως, τα ϖαιδιά έχουν το δικαίωµα να συµβάλουν ενεργά στη βελτίωση της ασφάλειας των δρόµων. Πράγµατι, η µεθοδολογική µας ϖροσέγγιση εϖικεντρώνεται στην ενεργή συµµετοχή των ϖαιδιών ϖου ϖαίρνουν µέρος σε αυτή. Τα κίνητρά µας, όµως, δεν ϖεριορίζονται αϖλά και µόνο στο θέµα των δικαιωµάτων. Οι συλλογισµοί µας βασίζονται στην αϖοδεδειγµένη αξία της ενεργού και συµµετοχικής εκ- ϖαιδευτικής ϖροσέγγισης για την εϖίτευξη µαθησιακών στόχων ϖου διευκολύνουν και ενισχύουν την αϖοτελεσµατικότητα της γενικής ασφάλειας και των στρατηγικών για ασφαλείς δρόµους ϖου αναϖτύσσονται κατά τη διάρκεια του σχεδίου RoSaCe. Έννοιες κλειδιά του RoSaCe Δράση Ικανότητα για Δράση Συµµετοχή Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ Σύµφωνα µε το ϖρόγραµµα RoSaCe είναι ζωτικής ση- µασίας τα ϖαιδιά και οι νέοι να διερευνούν και να σκέφτονται µε ϖοιο τρόϖο οι συνθήκες ζωής, το ϖεριβάλλον και η κοινωνία εϖηρεάζουν τις εϖιλογές τους σε θέµατα ασφάλειας, κινητικότητας, υγείας και τρόϖου ζωής. Εϖιϖλέον, το ϖρόγραµµα έχει ως στόχο να αυξήσει την εϖίγνωση των νέων ανθρώϖων για αυτές τις συνθήκες και να τους καταστήσει ικανούς να τις αλλάξουν. Ο ϖρωταρχικός µαθησιακός στόχος είναι η ικανότητα για δράση. «Ικανότητα για δράση» είναι η ικανότητα κάϖοιου να ενεργεί, να ϖαίρνει ϖρωτοβουλίες και να εϖιφέρει θετικές αλλαγές (Jensen, 1997). Το ϖρόγραµµα RoSaCe εϖικεντρώνει το ενδιαφέρον του στο σχεδιασµό δράσεων ϖου θα εϖιληφθούν καταστάσεων, θα εϖιφέρουν θετικές συλλογικές αλλαγές, και θα εϖηρεάσουν την συνολική ϖοιότητα ζωής, µέσα στο ϖεριβάλλον ϖου ζουν, ϖαίζουν και µαθαίνουν τα ϖαιδιά. Η δράση θα ϖρέϖει να αϖοσκοϖεί στη λύση των ϖροβληµάτων και θα ϖρέϖει να αϖοφασίζουν γι αυτή εκείνοι ϖου την διεξάγουν. Εϖοµένως, οι ενήλικες δεν θα ϖρέϖει να εξαναγκάζουν, να εκµεταλλεύονται ή να ωθούν τους νέους να δρουν σε αυτό ϖου θέλουν οι ενήλικες σε αυτή την ϖερίϖτωση η δράση διεξάγεται αϖό τους ενήλικες ενώ οι νέοι «δέχονται τη δράση» ή «εκϖαιδεύονται» ϖαθητικά. Γνήσια σηµαίνει ότι οι νέοι ενθαρρύνονται, καθοδηγούνται και υϖοστηρίζονται αϖό τους ενήλικες για να εϖηρεάζουν ϖραγµατικά (και όχι αϖλά συµβολικά) τόσο το ϖεριεχόµενο του σχεδίου όσο και την διαδικασία εφαρµογής του. Η γνήσια συµµετοχή θεωρείται αφ ενός ϖρο ϖόθεση για την ανάϖτυξη της ικανότητας δράσης και αφ ετέρου αϖόρροια αυτής της διαδικασίας. 4 RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής

7 Η ϖροσέγγιση IVAC NVESTIGATION HANGE ISION CTION Σχέδιο των φάσεων σε µια µαθησιακή διαδικασία συµµετοχική δράσης ΕΡΕΥΝΑ ΟΡΑΜΑ ΔΡΑΣΗ ΑΛΛΑΓΗ Εντόϖιση αναγκών και ϖροβληµάτων (ζητήµατα, ερωτήµατα): κοινοί γενικοί στόχοι, ανάλυση του ευρύτερου ϖλαισίου Φανταζόµαστε το µέλλον: δηµιουργική ανάλυση των ϖιθανών λύσεων για τα ϖροβλήµατα ϖου έχουν εντοϖιστεί Φάση σχεδιασµού: ϖρογραµµατισµός ενεργειών ή σχεδίων για την εϖίτευξη των εϖιθυµητών αλλαγών και εφαρµογή τους Εϖί τόϖου ενέργειες: ϖαρατήρηση και αξιολόγηση αλλαγών Η εκϖαίδευση ϖου στρέφεται ϖρος τη δράση ϖαίζει σηµαντικό ρόλο στην αύξηση της εϖίγνωσης και των ικανοτήτων, ενώ ενισχύει το αίσθηµα ιδιοκτησίας των ϖαιδιών όσον αφορά τα θέµατα µε τα οϖοία καταϖιάνονται και ως ϖρος τη γενικότερη διαδικασία αλλαγής. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ IVAC Το µοντέλο Έρευνα-Όραµα-Δράση-Αλλαγή (IVAC) ϖαρέχει ένα ϖλαίσιο για την ανάϖτυξη του σχεδίου RoSaCe το οϖοίο διασφαλίζει ότι οι γνώσεις ϖου αϖοκτούν οι µαθητές κατά τη διάρκεια του σχεδίου στρέφονται ϖρος τη δράση, είναι διεϖιστηµονικές και, ως εκ τούτου, ϖροάγουν την ικανότητα για δράση. RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής 5

8 Η διαδικασία υλοϖοίησης ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΟΥΜΕ Εϖιλογή σχολείων και κατάρτιση των δασκάλων Ενηµέρωση και κατάρτιση δασκάλων Οργάνωση οµάδας εργασίας και ϖροκαταρκτικής Προωθητικής Οµάδας ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΙΛΟΤΙΚΩΝ ΤΑΞΕΩΝ Τρία Σχολεία θα εϖιλεγούν ϖροσεχτικά µε βάση τα κίνητρά τους να ϖάρουν µέρος σε ϖειραµατικό ϖρόγραµ- µα και τις καινοτόµους ϖρακτικές τους ϖου θα εϖιτρέψουν την ανάϖτυξη ενός συµµετοχικού ϖλαισίου. Δεν αϖαιτείται ϖροηγούµενη εµϖειρία στην αγωγή οδικής ασφάλειας. Το σχολείο, δηλ. ο Διευθυντής και το διδακτικό ϖροσω- ϖικό, θα έχει εµϖλακεί εκ των ϖροτέρων ως φορέας, ώστε το ϖρόγραµµα να αϖοτελεί µέρος των γενικών στόχων του. Αφού εµϖλακεί το σχολείο, θα εϖιλεχθεί µία τάξη και ο δάσκαλός της. Κάθε τάξη ϖου συµµετέχει στο ϖρόγραµµα θα ϖρέϖει να ακολουθεί ένα ακριβές σχέδιο εργασίας ϖου βασίζεται στις 4 φάσεις και να καταλήγει σε συγκεκριµένα αϖοτελέσµατα / σχέδια ϖου θα µοιραστούν όλες οι τάξεις ϖου συµµετέχουν αϖό την Ευρώϖη και για τα οϖοία θα ενηµερωθούν όλα τα ενδιαφερόµενα σχολεία. Οι τάξεις ϖου συµµετέχουν στο RoSaCe θα έχουν ϖρόσβαση σε συγκεκριµένα µέσα, τόσο οικονοµικά όσο και σε ανθρώϖινο δυναµικό για τη διεξαγωγή δραστηριοτήτων. Κάθε σχολείο θα ϖροτείνει µια τάξη ως ϖιλοτική για την ανάϖτυξη του σχεδίου. Οι τρεις ϖιλοτικές τάξεις θα καλύϖτουν τις εξής οµάδες ηλικίας: µία τάξη µε ϖαιδιά ηλικίας 7-8 ετών µία τάξη µε ϖαιδιά ηλικίας ετών µία τάξη µε ϖαιδιά ηλικίας ετών Είναι σηµαντικό να εµϖλακούν αυτές οι τρεις οµάδες ηλικίας καθώς αυτό θα αϖοτελέσει βασικό ϖαράγοντα για ανταλλαγές στο µέλλον µεταξύ των τάξεων ϖου λαµβάνουν µέρος στο ϖρόγραµµα αϖό διαφορετικές ϖόλεις. 6 RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής

9 Street Safety Education ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΚΑΛΩΝ Ενόσω διαρκεί το ϖρόγραµµα, ο Τοϖικός Συντονιστής του RoSaCe θα «εκϖαιδεύει άτυϖα» τους βασικούς συντελεστές του ϖρογράµµατος αϖό το σχολείο και την κοινότητα (δασκάλους, λοιϖό ϖροσωϖικό, ϖαιδιά και νέους). Η µαθησιακή ϖροσέγγιση ϖου θα ακολουθηθεί ϖρέϖει να είναι συνειδητή και αµοιβαία σε όλες τις εϖιµορφωτικές δραστηριότητες του σχεδίου (ϖρογραµ- µατισµός και σχεδιασµός, ϖαρουσία στις δραστηριότητες «εντός σχολείου», ϖεριλαµβανοµένης, κυρίως, της διερεύνησης της κοινότητας) ενώ ϖαράλληλα θα οργανώνει συναντήσεις µεταξύ των ϖαιδιών, της Προωθητικής Οµάδας του RoSaCe και άλλων ϖαραγόντων αϖό την κοινότητα και οργανισµών. Προτείνουµε τη διοργάνωση µηνιαίων (ή διµηνιαίων) συνεδριάσεων σχεδιασµού και αξιολόγησης µε τους δασκάλους ϖου συµµετέχουν στο ϖρόγραµµα και όλα τα υϖόλοιϖα εµϖλεκόµενα µέρη στις οϖοίες θα ϖαρουσιάζεται και θα αξιολογείται η ϖρόοδος ϖου ση- µειώθηκε, και θα οριστικοϖοιείται ή θα µεταβάλλεται ο ϖρογραµµατισµός για τους εϖόµενους µήνες. Η αµοιβαία µάθηση και ενδυνάµωση ϖου αϖορρέουν αϖό αυτή τη στρατηγική δεν θα ϖρέϖει να υϖοτιµούνται. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗΣ ΠΡΟΩΘΗΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑ Στο σχέδιο RoSaCe, ο διάλογος και η συνεργασία µεταξύ σχολείου και κοινότητας, µε ενηµέρωση και καθοδήγηση, θα εξασφαλίσει τη διάρκεια τόσο της ικανότητας των ϖαιδιών για δράση όσο και των αλλαγών ϖου ϖροτείνουν. Για το σκοϖό αυτό, οι εµϖλεκόµενοι δάσκαλοι θα ϖρέϖει να υϖοστηρίζονται αϖό τον Τοϖικό Συντονιστή (ΤΣ) του σχεδίου στην ενθάρρυνση και διαχείριση της εϖικοινωνίας και συνεργασίας µεταξύ όλων των µελών της κοινότητας ϖου ϖαίρνουν µέρος στη διαδικασία. Ειδικότερα, ο ΤΣ θα δηµιουργήσει, αϖό νωρίς, µια συνεργατική Οµάδα Εργασίας και, µε το ϖέρασµα του χρόνου, θα θέσει τα θεµέλια για µια Προωθητική Οµάδας (ΠΟ) RoSaCe αϖό όλη την κοινότητα. Η ϖαρουσία των Τοϖικών Αρχών σε αυτή την οµάδα είναι ϖρωταρχικής σηµασίας. Η Οµάδα Εργασίας θα ϖρέϖει «να κάνει τα ϖράγµατα εύκολα» και εφικτά για το ϖρόγραµµα ως σύνολο και ειδικότερα για τις δραστηριότητες ϖου βασίζονται στο σχολείο: τις έρευνες ϖου διεξάγουν τα ϖαιδιά και οι νέοι, τα οράµατα, τις δράσεις και τις (ϖραγµατικές) αλλαγές. Η Προωθητική Οµάδα του RoSaCe θα ϖρέϖει, όϖως υϖοδηλώνει το όνοµά της, να βοηθά στην ϖροώθηση του σχεδίου RoSaCe σε τοϖικό εϖίϖεδο. «Προώθηση» σηµαίνει, φυσικά, εϖικοινωνία, ενηµέρωση και τελικά συµµετοχή όλο και µεγαλύτερου αριθµού µελών «της κοινότητας» στο ϖνεύµα, τις αρχές, τις δραστηριότητες και τις ενέργειες της Αγωγής Ασφάλειας των Δρόµων. Αυτό σηµαίνει ότι τα µέλη της ΠΟ αναϖτύσσουν και εφαρµόζουν µια στρατηγική ϖροώθησης και εϖικοινωνίας καθ όλη τη διάρκεια του ϖρογράµµατος µε στόχο την ενίσχυση των µηνυµάτων ϖου ϖροέρχονται αϖό τα ϖαιδιά (ϖροτάσεις, ϖροσκλήσεις για διάλογο, κλϖ.), την διεύρυνση του ϖεδίου συµµάχων του ϖρογράµµατος και την ϖαροχή βοήθειας για την υλοϖοίηση και διάρκεια των ενεργειών των ϖαιδιών. RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής 7

10 Η εργασία µέσα στην τάξη ΤΟ ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ Το RoSaCe ακολουθεί «βήµα βήµα» τις φάσεις ϖου κινούνται αϖό το ϖαιδί ϖρος το σχολείο του, τους δρόµους γύρω αϖό αυτό, τη γειτονιά...δηµιουργώντας κατανόηση, αίσθηµα ιδιοκτησίας και ανταλλαγή αϖόψεων για το «ϖρόβληµα» ή το «ζήτηµα ϖου µας αϖασχολεί» καθώς εϖίσης και την εύρεση ϖιθανών «λύσεων» ή «ενεργειών». Οι φάσεις του σχεδίου είναι οι εξής: ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Έναρξη Διερεύνηση ϖολλαϖλών καθοριστικών ϖαραγόντων ασφάλειας (αϖό τα σχολεία στους δρόµους) συµϖεριφορά και δεξιότητες, κανόνες και ϖρότυϖα, υϖοδοµή και ϖεριβαλλοντικά χαρακτηριστικά, φροντίδα και κοινότητα, κλϖ ΦΑΣΗ 1 Ασφαλή Σχολεία Τι σηµαίνει ασφάλεια... ϖώς µϖορεί το σχολείο µας να γίνει ϖιο ασφαλές; Η φάση Ασφαλή Σχολεία θα δηµιουργήσει ένα ϖλήρες σύνολο αϖό εργαλεία και δραστηριότητες για τον σχεδιασµό ενός νέου ϖλαισίου για την ασφάλεια στο σχολείο. Η µελλοντική έκβασή της είναι σαφής: δηµιουργία ενός (ϖιο) ασφαλούς ϖεριβάλλοντος ΕΝΤΟΣ του σχολείου. Αυτή η φάση θα καταλήξει σε ανταλλαγές αϖόψεων για την ϖροετοιµασία της εϖόµενης φάσης αϖευθύνοντας την ϖαρακάτω ερώτηση: τι χρειάζονται οι δρόµοι και η κοινότητά µας για να είναι ασφαλείς; Μ Α Ο Σ 8 RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής

11 Ανά φάση (τρίµηνο): 30 ϖροτεινόµενες ώρες, τουλάχιστον, έως 45 ώρες συνολικά (2 1 / / 2 ώρες την εβδοµάδα) (Οι ώρες είναι ενδεικτικές) Α Υ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ ΦΑΣΗ 2 Ασφαλείς Δρόµοι Τι είναι οι «ασφαλείς δρόµοι»; Είναι ασφαλείς οι δρόµοι µας... τι ϖιστεύουν οι διαφοροι συντελεστές; Πώς µϖορούµε όλοι να συµβάλουµε ώστε να γίνουν οι δρόµοι µας ϖιο ασφαλείς; Αυτή η φάση ασχολείται µε την «αγωγή ασφάλειας των δρόµων» και θα αναϖτύξει ένα εκϖαιδευτικό µοντέλο βασισµένο σε ένα σύνολο δραστηριοτήτων ανάµεσα στα σχολεία, τις οικογένειες και την κοινότητα για να αλλάξει ο τρόϖος µε τον οϖοίο κατανοείται και διασφαλίζεται η ασφάλεια συµϖεριλαµβανοµένης της ασφάλεια των δρόµων. Αυτό το µοντέλο θα βασιστεί στη συνεργασία όλων των εµϖλεκόµενων φορέων. Ο µακροϖρόθεσµος στόχος του είναι σαφής: να βοηθήσει την κοινότητα να αντιληφθεί µε διαφορετικό τρόϖο την ασφάλεια και να εϖιφέρει αλλαγές για τη δηµιουργία ασφαλών χώρων και δρόµων, αρχικά, στα ϖέριξ του σχολείου ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ ΦΑΣΗ 3 Εκδήλωση RoSaCe Στη φάση αυτή, τοϖικές οµάδες και σχολεία συστηµατοϖοιούν τα αϖοτελέσµατά τους για να ανακοινώσουν στη γειτονιά τους τι έχει γίνει και τι µϖορεί ακόµα να γίνει. Όλοι οι ϖρωταγωνιστές του RoSaCe ϖαρουσιάζουν τις ϖροτάσεις τους για ασφαλείς δρόµους και νέα µοντέλα αγωγής ασφάλειας των δρόµων. Γονείς και δηµοτικοί σύµβουλοι αϖοτελούν ϖαράγοντες κλειδιά. Ενισχύεται η διεθνής συνεργασία. RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής 9

12 Γενικές ϖροτάσεις ϖρος τους δασκάλους (Καθ όλη τη διάρκεια του Προγράµµατος) ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΩΡΟ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ. Εµϖλέξτε αϖό την αρχή τα ϖαιδιά και τους νέους στον σχεδιασµό των δραστηριοτήτων του RoSaCe. Ξεκινήστε µε µια εντατική συζήτηση µε τα ϖαιδιά ως ϖρος το τι ιδέα, γνώµη, άϖοψη έχουν όϖως εϖίσης και το ϖώς αντιλαµβάνονται τις έννοιες «αισθάνοµαι καλά» ή «αισθάνοµαι ασφαλής». Μερικές ϖιθανές ερωτήσεις θα µϖορούσαν να είναι οι εξής: Τι σηµαίνει για τα ϖαιδιά «ασφάλεια», «κίνδυνος», «ϖοιότητα ζωής»; Τι σηµαίνει για τα ϖαιδιά «να είσαι ασφαλής» στο σχολείο; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των χώρων (σχολείο και σϖίτι, ϖρώτα) στους οϖοίους αισθάνονται «ασφαλή»; Πού µϖορούν να κινούνται ελεύθερα και µε ασφάλεια; Τι τα εµϖοδίζει να κινούνται µε ασφάλεια στο σχολείο; Στο δρόµο; Στη συνέχεια ακολουθήστε το διάγραµµα έρευνα -όραµα -δράση-αλλαγή για να σχεδιάσετε και να ϖραγµατοϖοιήσετε ϖεραιτέρω εργασίες του σχεδίου. ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΣΤΕ ΤΟΝ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ. Ο διάλογος µε τους µαθητές θα ϖρέϖει να ϖεριλαµβάνει σκέψεις γύρω αϖό τις ενέργειες ϖου εϖιφέρουν θετικές αλλαγές σε ορισµένα θέµατα ασφάλειας και ευεξίας στην τάξη, στο σχολείο, στην τοϖική κοινότητα, κλϖ. Οι ιδέες των µαθητών για το ϖοιες ενέργειες θα ϖρέϖει να γίνουν θα ϖαίξουν σηµαντικό ρόλο, καθώς και τα οράµατά τους για το µέλλον της τάξης, του σχολείου, του δρόµου έξω αϖ το σχολείο, την κοινότητα... ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΤΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΑΘΕΤΕ ΑΠΟ ΤΑ ΕΜΠΟΔΙΑ. Παιδιά και νέοι µϖορεί να αϖοθαρρυνθούν αν δεν δουν τον αντίκτυϖο ή τις εϖιϖτώσεις της συµµετοχής τους στο σχέδιο. Βεβαιωθείτε ότι ακολουθείτε τις ιδέες τους και τις ενσωµατώνετε στον σχεδιασµό του ϖρογράµµατος. Ενηµερώνετε ϖάντα τους νέους για το αν και το ϖώς θα χρησιµοϖοιηθεί η δουλειά ϖου έκαναν. ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ. Χρησιµοϖοιήστε διαφορετικούς τρόϖους και µεθόδους έκφρασης οϖτικές, λεκτικές, ϖαιχνίδι, σωµατική κίνηση κλϖ. Παραδείγµατα: Σχεδιάζω και Γράφω, Συζήτηση σε µικρές οµάδες, Παρατήρηση της Κοινότητας, Φωτογράφηση, Ξεναγήσεις, Χαρτογράφηση της ϖεριοχής, Αναϖαραστάσεις, Χρονικές Γραµµές, Χρτογράφηση νοητική/σώµατος, Μοντελισµός. (Στη δικτυακή ϖύλη RoSaCe θα ϖροστεθούν, σιγά-σιγά, ϖολλά φύλλα δραστηριοτήτων και µελέτες ϖεριϖτώσεων ϖου θα αϖοτελέσουν έµϖνευση για όλους). ΟΛΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ: ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΝΤΑΙ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ. Χρησιµοϖοιήστε κυρίως οϖτικές µεθόδους, ϖαιχνίδια και τη σωµατική κίνηση για την εµϖλοκή των µικρότερων ϖαιδιών. Με τα µεγαλύτερα ϖαιδιά και τους νέους χρησιµοϖοιήστε ϖροφορικά και γραϖτά µέσα. Σκεφτείτε διαφορετικές µεθόδους για την εµϖλοκή ϖαιδιών διαφορετικού φύλου, ηλικίας, τρόϖου µάθησης, σχολικών αϖοτελεσµάτων, ικανοτήτων, βαθµού κοινωνικότητας, κοινωνικοοικονοµικής και ϖολιτιστικής ϖροέλευσης, κλϖ. ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ ΣΤΟΝ ΔΙΑΛΟΓΟ. Το ότι ξεκινάµε αϖό τον χώρο ϖου βρίσκονται τα ϖαιδιά δεν σηµαίνει ότι οι ενήλικες δεν µϖορούν να εκφράσουν µε ειλικρίνεια τη γνώµη τους να έρθουν σε αντιϖαράθεση και να ϖροκαλέσουν τα ϖαιδιά να υϖερασϖίσουν µε εϖιχειρήµατα τις αϖόψεις τους. Ο ενήλικας (ϖ.χ. δάσκαλος, συντονιστής, γονέας) είναι ένας υϖεύθυνος συνεργάτης στον ϖαιδαγωγικό διάλογο µε τα ϖαιδιά και τους νέους. Ο ρόλος του ενήλικα εµϖλουτίζεται, καθώς και οι συγκεκριµένες γνώσεις και εϖιδεξιότητες ϖου κατέχει ο καθένας. Η συνεργασία σχολείου και τοϖικής κοινότητας ϖαίζει σηµαντικό ρόλο αϖό αυτή την άϖοψη. Αν ϖαρουσιαστούν εµϖόδια, συζητήστε τα µε τα ϖαιδιά. Τα ϖαιδιά αϖοκτούν ϖολύτιµες εµϖειρίες όταν δουλεύουν αντιµετωϖίζοντας εµϖόδια και κατανοούν τι συµβαίνει στην «ϖραγµατικότητα». 10 RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής

13 Έναρξη ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Πριν αϖό τον Ιανουάριο 2008 Μια εικόνα, αξίζει χίλιες λέξεις Δηµιουργήστε ένα κοινό όραµα για το θέµα ARTHUR LEIPZIG Πιστεύουµε ότι η δυνατή φωτογραφία του εξωφύλλου αϖοδίδει ϖολύ καλά την κεντρική ιδέα, το ϖλαίσιο και τους στόχους του σχεδίου RoSaCe. Ο φακός αϖοδίδει ϖαραστατικά έναν «ασφαλή δρόµο». Τα ϖαιδιά βρίσκονται στη µέση του δρόµου... και όµως, φαίνεται να αισθάνονται ασφαλή. Η φωτογραφία ϖάρθηκε σε µια συγκεκριµένη στιγµή της ιστορίας (1950), σε ένα συγκεκριµένο µέρος (Μϖρούκλιν), αϖό έναν ϖολύ ιδιαίτερο άνθρωϖο (Arthur Leipzig). Και όµως, αν χρησιµοϖοιήσουµε τη φαντασία µας, θα δούµε ότι θα µϖορούσε να έχει ϖαρθεί σε οϖοιοδήϖοτε µέρος και σε οϖοιαδήϖοτε στιγµή. Θα µϖορούσε να είναι η ϖόλη σας... θα µϖορούσε να είναι σήµερα. Κοιτάξτε τη φωτογραφία ϖροσεκτικά... τι βλέϖετε; Ποιοι είναι στη φωτογραφία και ϖοιοι λείϖουν; Το µέρος σας φαίνεται ασφαλές; Γιατί; Γιατί όχι; Πιστεύουµε ότι έξω αϖό τη φωτογραφία συµβαίνουν ϖολλά ϖράγµατα ϖου συµβάλλουν στην ασφάλεια των ϖαιδιών και τους δίνουν τη δυνατότητα να ϖαίζουν όϖως ϖαίζουν... Ποιοι και τι είναι εκεί στην άκρη κατά µήκος του δρόµου; Ποιοι είναι οι συντελεστές και ϖοιοι οι ϖαράγοντες ϖου έδωσαν τη δυνατότητα στα ϖαιδιά να ζουν και να ϖαίζουν ευτυχισµένα δίϖλα στα αυτοκίνητα, χωρίς να ανησυχούν; ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Προσϖαθήστε να ϖροσαρµόσετε τις ϖαραϖάνω σκέψεις και ερωτήσεις σε µία δραστηριότητα για ϖαιδιά και ενήλικες ϖου εµϖλέκονται στο σχέδιο. Ίσως σας φανεί ϖιο αϖοτελεσµατικό να χρησιµοϖοιήσετε µια φωτογραφία αϖό την ϖόλη σας, ϖου να αϖοδίδει καλύτερα έναν ασφαλή δρόµο ως έναν «χώρο ζωής». Οι σκέψεις και οι ϖαράγοντες ϖου εντοϖίζει ο κάθε συµµετέχων θα ϖρέϖει να καταγράφονται σε µια αφίσα και να αναλύονται αϖό την οµάδα. Θα δείτε ότι η κατάταξη 2 των ϖαραγόντων σε κατηγορίες (κοινωνικοί, ϖεριβαλλοντικά χαρακτηριστικά, κλϖ.) σας βοηθά να εντοϖίζετε έννοιες και καθοριστικά στοιχεία ασφαλών και µη ασφαλών δρόµων και χώρων. Ξέρουµε αϖό ϖείρα ότι η συναισθηµατική εµϖλοκή σε µια τέτοιου είδους δραστηριότητα (εµϖλοκή αϖό την ϖαιδική ηλικία) θα ϖρέϖει να είναι µεγάλη και θα ενισχύσει το αίσθηµα των συµµετεχόντων ότι ανήκουν στην αϖοστολή του Προγράµµατος. 2 Μϖορείτε αν θέλετε να χρησιµοϖοιήσετε «Post-its» για να αϖλοϖοιήσετε την διαδικασία και να εµϖλουτίσετε τα αϖοτελέσµατα. Δείτε την δραστηριότητα «Οραµα 2020» στη φάση 2 του σχεδίου (σελ ) για να µάθετε ϖώς γίνεται αυτό. Προτάσεις για δραστηριότητες ανά φάση Σχεδιασµός των Δραστηριοτήτων Ακολουθήστε αυτά τα βήµατα για τον αϖό κοινού σχεδιασµό της κάθε δραστηριότητας και ολόκληρης της διαδικασίας µε τους βασικούς ϖρωταγωνιστές (δάσκαλοι, ϖαιδιά). ΚΑΘΟΡΙΣΤΕ ΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΣΑΣ Τι θέλετε να ϖετύχετε; Ποια είναι τα κύρια θέµατα; Ποιος χώρος ή ϖοια γεωγραφική ϖεριοχή σας ενδιαφέρει; (σϖίτι, σχολείο ή δρόµος) ΣΧΕΔΙΑΣΤΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Ποιες µεθόδους ϖροτιµάτε; Πότε θα ϖρέϖει να διεξαχθούν οι δραστηριότητες; Ποιοι εµϖλέκονται (θα ϖρέϖει να είναι ϖαρών ο ΤΣ); Τι εϖιδεξιότητες χρειάζεστε; ΦΡΟΝΤΙΣΤΕ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Δηµιουργήστε ένα ϖρόγραµµα για τη συνεδρία Ποιος µϖορεί να σας βοηθήσει στην οργάνωση και τη διαχείριση της συνεδρίας; Τι υλικό ή εργαλεία χρειάζεστε; Ποιο είναι το εϖόµενο βήµα και ϖοιος θα το αναλάβει; RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής 11

14 Ασφαλή Σχολεία ΦΑΣΗ 1 Τι σηµαίνει ασφάλεια... ϖώς µϖορεί το σχολείο µας να γίνει ϖιο ασφαλές; Ιανουάριος Αϖρίλιος 2008 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΑ 1 Τι σηµαίνει για µένα ασφάλεια (ή «αισθάνοµαι ασφαλής»); ΜΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΙΔΕΩΝ. Η έντονη συζήτηση µϖορεί να είναι ένας αϖοτελεσµατικός τρόϖος για τη γέννηση ϖολλών ιδεών ϖάνω σε ένα συγκεκριµένο θέµα και στη συνέχεια στον καθορισµό του ϖοια ιδέα ή ιδέες σχετίζονται µε τους στόχους µας. Η συζήτηση για τη γέννηση ιδεών θα ϖρέϖει να γίνεται µέσα σε ένα ϖεριβάλλον χαλάρωσης. Αν τα ϖαιδιά αισθανθούν ελεύθερα να χαλαρώσουν και να αστειευτούν, θα στύψουν ϖραγµατικά το µυαλό τους και θα ϖαράγουν ϖιο δηµιουργικές ιδέες. Μία συνεδρία εντατικής συζήτησης για τη γέννηση ιδεών αϖαιτεί έναν συντονιστή (δάσκαλο και / ή ΤΣ, στην ϖερίϖτωσή µας), ένα χώρο για τη συζήτηση και κάτι στο οϖοίο να µϖορούµε να γράψουµε τις ιδέες, όϖως άσϖρος ϖίνακας ή µεγάλα φύλλα λευκού χαρτιού. Ο συντονιστής θα ϖρέϖει να διευθύνει τη συνεδρία, ενθαρρύνοντας τους ϖαρόντες να συµµετέχουν και καταγράφοντας τις ιδέες τους. Ασκήσεις δηµιουργικότητας, ασκήσεις χαλάρωσης ή άλλες διασκεδαστικές δραστηριότητες ϖριν αϖό την συνεδρία θα βοηθήσουν τους συµµετέχοντες να χαλαρώσουν το µυαλό τους και να είναι ϖιο δηµιουργικοί κατά τη διάρκεια της συνεδρίας εντατικής συζήτησης για τη γέννηση ιδεών. ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ; Ορίστε το ϖρόβληµα ή το θέµα σας, για ϖαράδειγµα: «Τι σηµαίνει για µένα ασφάλεια;». Γράψτε το ϖρόβληµα συνοϖτικά και βεβαιωθείτε ότι όλοι καταλαβαίνουν την ερώτηση και συµφωνούν µε τον τρόϖο ϖου διατυϖώνεται. Δώστε στον εαυτό σας ένα χρονικό όριο. Σας συνιστούµε ϖερίϖου 40 λεϖτά, αν και µε την ϖείρα θα µάθετε ϖόσος χρόνος χρειάζεται. Οι µεγαλύτερες οµάδες χρειάζονται ϖερισσότερο χρόνο για να διατυϖώσουν όλα τα µέλη τις ιδέες τους. Μόλις αρχίσει η συζήτηση, τα ϖαιδιά εκφράζουν τις ϖροσωϖικές τους αϖόψεις και ερµηνείες ενώ ο συντονιστής τις καταγράφει συνήθως σε έναν άσϖρο ϖίνακα ή σε µεγάλα φύλλα λευκού χαρτιού για να τις βλέϖουν όλοι. Μην γράφετε ϖοιος έδωσε την ιδέα (δεν είναι σηµαντικό!). Σε αυτή τη φάση οι ιδέες δεν θα ϖρέϖει ούτε να συζητούνται ούτε να δέχονται κριτική. Όσο χαζή, όσο αδύνατη ή όσο γελοία και αν φαίνεται µια ιδέα, θα ϖρέϖει να καταγράφεται. Είναι καλό να γελάµε µε τις ιδέες. Όχι να τις κριτικάρουµε. Όταν τελειώσει ο χρόνος, εϖιλέξτε τους ϖέντε ορισµούς ϖου ϖροτιµά η οµάδα. Βεβαιωθείτε ότι συµφωνούν όλοι όσοι ϖήραν µέρος στη συζήτηση. ΠΙΘΑΝΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ Η συζήτηση γύρω αϖό τους ορισµούς (αν δεν την έχετε ήδη κάνει) θα σας βοηθήσει να τους ερµηνεύσετε. Στο σηµείο αυτό µϖορείτε να ζητήσετε αϖό τα ϖαιδιά να µιλήσουν και να ϖεριγράψουν µέρη και ανθρώϖους ϖου τα κάνουν να «αισθάνονται ασφαλή». Εϖίσης, αυτή η άσκηση µϖορεί να σας βοηθήσει να βρείτε ϖοιοι θα µϖορούσαν να βοηθήσουν τα ϖαιδιά. «Εντάξει, λοιϖόν, νοµίζουµε ότι ασφάλεια είναι αυτό... ϖοιος νοµίζετε ότι θα µϖορούσε να µας βοηθήσει να καταλάβουµε καλύτερα τη σηµασία και τους καθοριστικούς ϖαράγοντες της ασφάλειας;» «Γιατί δεν ϖάµε σϖίτι τώρα να ρωτήσουµε τους γονείς µας τι γνώµη έχουν;» «Γράψτε αυτό ϖου θα σας ϖουν, φέρτε το στο σχολείο και αύριο θα συγκρίνουµε τις αϖαντήσεις». Και ούτω καθ εξής... Σηµείωση: Για άµεση ϖαρακολούθηση της άσκησης εντατικής συζήτησης για τη γέννηση ιδεών, σας ϖροτείνουµε να εϖικεντρώσετε το ενδιαφέρον σας στην ερώτηση: «ϖού, ϖότε και για ϖοιους λόγους αισθάνοµαι ασφαλής στο σχολείο;» ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΑ 2 Χρησιµοϖοιήστε τους χάρτες και τα σχέδια του σχολείου για να µελετήσετε και να βελτιώσετε την Ασφάλεια του Σχολείου 3. Όταν τα ϖαιδιά διερευνούν την έννοια της ασφάλειας, θα στρέψουν την ϖροσοχή και το ενδιαφέρον τους µεταξύ άλλων στους «χώρους». Ο ϖρώτος χώρος στον οϖοίο θα στρέψουν το ενδιαφέρον τους είναι το σχολείο τους. Είναι σηµαντικό να εφοδιάσουµε τα ϖαιδιά µε µεθόδους και εργαλεία ϖου θα τα βοηθήσουν να στρέψουν τις σκέψεις τους, τα συναισθήµατα, τις αντιλήψεις τους, για τους ανθρώϖους και τις κοινωνικές τους σχέσεις στα χαρακτηριστικά του κάθε µέρους, ϖου στην ϖερίϖτωση αυτή είναι το σχολείο τους. Αυτό θα µϖορούσε να σηµαίνει τη χρήση φωτογραφιών και / ή βίντεο, όµως, στη δραστηριότητα αυτή εννοούµε κυρίως τη χρήση χαρτών και σχεδίων. Τα σχέδια του σχολείου (και αργότερα, σε άλλες δραστηριότητες, αϖλοί χάρτες των δρόµων και της ϖόλης) αϖοτελούν ιδανική βάση ϖάνω στην οϖοία τα ϖαιδιά µϖορούν άµεσα να τοϖοθετήσουν και να σηµειώσουν αυτά 12 RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής

15 ϖου µελέτησαν, τις ϖαρατηρήσεις και τις ϖροτάσεις τους σε ότι αφορά, για ϖαράδειγµα, την κοινωνική υϖοστήριξη, τις καθηµερινές δραστηριότητες, τα µη ασφαλή στοιχεία και στάσεις, τα ϖρότυϖα κίνησης, κλϖ. Μϖορούν έτσι να δώσουν µια ϖιο οικολογική ϖεριγραφή του «κόσµου» τους ϖαρά αν συγκέντρωναν και εξέφραζαν αυτές τις ϖληροφορίες αϖλά µιλώντας ή σχεδιάζοντας. Σχέδια και χάρτες αϖοτελούν εϖίσης ϖαραστατικά και χρήσιµα εργαλεία εϖικοινωνίας ενώ ταυτόχρονα, όταν δουλεύουµε µε σχέδια βοηθάµε τα ϖαιδιά να εξοικειωθούν καλύτερα µε τους χάρτες, τις κλίµακες και τη γεωγραφία (ϖου αϖοτελεί εϖίσης στόχο των σχολικών ϖρογραµµάτων). Αρχίζουν, έτσι, να κατανοούν και να «µιλάνε» τη «µυστηριώδη γλώσσα» των ϖολεοδόµων, των αρχιτεκτόνων και των συγκοινωνιολόγων. ΥΛΙΚΑ. Φωτοτυϖίες των σχεδίων των ορόφων του σχολείου και ολόκληρου του κτιρίου σε µαύρο και άσϖρο αρκετά µεγάλες ώστε να τις βλέϖει όλη η τάξη (δείτε υϖοσηµείωση µε τις ϖροτεινόµενες κλίµακες). Τα σχέδια αυτά είναι ιδανικά για ϖολλές δραστηριότητες και ασκήσεις για τους εξής λόγους: µϖορούµε εύκολα να σηµειώσουµε µε χρωµατιστά µολύβια, τα ϖαιδιά µϖορούν να χρησιµοϖοιήσουν χρωµατιστά post-it ή να φτιάξουν φιγούρες και σύµβολα ϖου θα τοϖοθετήσουν ϖάνω στα βασικά σχέδια, µϖορούν να χρησιµοϖοιήσουν χαρτί αντιγραφής για να σχεδιάσουν ϖάνω στο σχέδιο σχόλια και «φυσικές αλλαγές» ϖου θα ήθελαν να ϖροτείνουν, κλϖ. ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ (ΜΕΡΙΚΑ ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ). Προτεινόµενη εισαγωγή: «Αυτός είναι ένας χάρτης ή ένα σχέδιο του σχολείου σας. Έχετε ξαναχρησιµοϖοιήσει τέτοια σχέδια στο ϖαρελθόν;» Αν η αϖάντηση είναι «όχι» και / ή τα ϖαιδιά δυσκολεύονται να ϖροσανατολιστούν στο σχέδιο, µια χρήσιµη ϖροσέγγιση είναι να ζητήσετε αϖό µερικά ϖαιδιά να εντοϖίσουν ένα συγκεκριµένο µέρος ϖάνω στο σχέδιο όϖως είναι η είσοδος του σχολείου ή, ακόµα καλύτερα, η ίδια τους η τάξη. Αυτό το µέρος θα ϖρέϖει να το σηµειώσουµε ώστε να διακρίνεται σαφώς µε έναν κύκλο ή χρωµατίζοντάς το. Μετά αϖό αυτό τα ϖερισσότερα ϖαιδιά θα µϖορούν να εντοϖίσουν εύκολα τα ϖερισσότερα µέρη του σχολείου ϖάνω στο σχέδιο. Μϖορούν να εϖινοήσουν σύµβολα και λεζάντες για κάθε µέρος του σχεδίου. Θα ϖρέϖει να βοηθούν το ένα το άλλο στο σηµείο αυτό. Εϖίσης, είναι χρήσιµο να έχουν µϖροστά τους φωτοτυϖίες των σχεδίων (σε µέγεθος Α4), ώστε κάθε ϖαιδί να µϖορεί να µελετάει τα σχέδια αϖό κοντά, να σηµειώνει ϖάνω στα σχέδια, να τα ϖηγαίνει στο σϖίτι του, κλϖ. ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΣΤΕ ΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΣΑΣ ΣΤΟ ΑΙΣΘΗΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Η χρήση των σχεδίων του σχολείου µϖορεί να συνδεθεί ϖολύ αϖοτελεσµατικά µε δραστηριότητες εντατικής συζήτησης για τη γέννηση ιδεών γύρω αϖό τα εξής: αισθάνοµαι ασφαλής στο σχολείο ϖότε και ϖού δεν αισθάνοµαι ασφαλής στο σχολείο ϖοιοι ϖαράγοντες µε κάνουν (ή µϖορούν να µε βοηθήσουν) να αισθάνοµαι ϖιο ασφαλής; «Πες µου, λοιϖόν, ϖοιο είναι το ϖιο ασφαλές µέρος στο σχολείο, σηµείωσέ το στον χάρτη σου. Εντάξει, εντοϖίσαµε όλα τα ασφαλή και µη ασφαλή µέρη του σχολείου... ας τα γράψουµε ένα-ένα σε µια αυτοκόλλητη ετικέτα και ας την κολλήσουµε ϖάνω στο σχέδιο». Εϖισκεφθείτε τα µέρη ϖου σηµειώσατε. Βγάλτε φωτογραφίες ή ζωγραφίστε τα. Πάρτε συνεντεύξεις σε άλλους για τη γνώµη τους γύρω αϖό αυτά τα µέρη (και ϖροσθέστε τα σχόλιά τους στον χάρτη). «Και τώρα τα µη ασφαλή µέρη (στο σχολείο, τη γειτονιά, κλϖ.). Εντοϖίστε τα, σκεφτείτε αστεία σύµβολα για κάθε µέρος και εγκαταστήστε τα. Τώρα, ας ϖροσθέσουµε τα χαρακτηριστικά κάθ ενός αϖό αυτά τα µέρη (σε συνέχεια της ϖροηγούµενης δραστηριότητας) στον χάρτη. Αυτό θα µας βοηθήσει να συζητήσουµε µε ϖοιο τρόϖο θα τα αλλάξουµε». Η εϖιλογές µιας κατεύθυνσης είναι αϖεριόριστες... ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ Ιδανικά. Αυτή η άσκηση χαρτογράφησης µϖορεί να γίνει για να ϖροετοιµάσουµε µια ϖιο ϖεριεκτική «Ξενάγηση αϖό τα Παιδιά» για να εϖισκεφτούµε και να ερευνήσουµε τα µέρη ϖου έχουν εντοϖίσει στο(α) σχέδιο(α). Κατά την ξενάγηση θα ανακαλύψουµε ϖιθανότατα και άλλα στοιχεία για να ϖροσθέσουµε στο(α) σχέδιο(α) ϖου ξέχασαν τα ϖαιδιά. Εϖίσης τα ϖαιδιά θα µϖορέσουν να αϖοθανατίσουν και να ερευνήσουν τα µέρη και τα «ασφαλή» ή «µη ασφαλή» χαρακτηριστικά τους (φωτογραφία, ελεύθερο σχέδιο, συνεντεύξεις σε ανθρώϖους ϖου συνάντησαν τυχαία ή ϖου είχαν εϖιλέξει τα ϖαιδιά εκ των ϖροτέρων, κλϖ.). Τα σχέδια αϖοτελούν, εϖίσης, µια ϖολύ καλή βάση στην οϖοία µϖορούµε να ϖροσθέσουµε (γράφοντας, ζωγραφίζοντας, µε κολάζ, κλϖ.) τόσο τα οράµατα όσο και τις εϖιθυµητές αλλαγές και τις ϖροτάσεις για δράση. Ακόµα για να «µιλήσουµε» µε τους ϖολεοδόµους και τους συγκοινωνιολόγους. 3 Η δραστηριότητα αυτή αϖοτελεί τροϖοϖοιηµένη έκδοση του φύλλου δραστηριοτήτων Ερευνητικές Μέθοδοι της Δράσης των Παιδιών, των R. Hart, R. Lorenzo, UNICEF ICDC Φλωρεντία, Εσωτερικό Έγγραφο, Προτείνουµε κάθε τάξη ϖου ϖαίρνει µέρος να έχει (και να αναρτήσει σε εµφανές σηµείο µέσα στην τάξη) σχέδια και χάρτες αϖό όλους τους «χώρους» ϖου θα εϖιθυµούσαν να µελετήσουν και να αλλάξουν τα ϖαιδιά. Αυτό σηµαίνει: σχέδια του σχολείου (1:100), σχέδια των δρόµων γύρω αϖό το σχολείο (1:200), χάρτης της γειτονιάς (1:500 ή 1:1000), και τέλος βασικός χάρτης της ϖόλης. Ο Τοϖικός Συντονιστής µέσω του υϖεύθυνου Δηµοτικού Συµβούλου (Σχολικές Εγκαταστάσεις, Κυκλοφορία, Πολεοδοµία, κλϖ.) θα ϖρέϖει να ϖροµηθευτεί φωτοτυϖίες των χαρτών και των σχεδίων για κάθε τάξη όσο ϖιο νωρίς γίνεται. RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής 13

16 Ασφαλείς Δρόµοι ΦΑΣΗ 2 Σεϖτέµβριος Δεκέµβριος 2008 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΑ 1 Τρία µέρη στα οϖοία αισθάνοµαι ασφαλής 4 Τι είναι οι «ασφαλείς δρόµοι»; Είναι ασφαλείς οι δρόµοι µας... τι ϖιστεύουν οι διαφορετικοί φορείς; Πώς µϖορούµε όλοι να συµβάλουµε στο να κάνουµε τους δρόµους µας ϖιο ασφαλείς; ΣΤΟΧΟΙ Να κινήσει και να εϖικεντρώσει το ενδιαφέρον της ατοµικής και οµαδικής σκέψης στα χαρακτηριστικά ή τις ιδιότητες των χώρων ϖου µας κάνουν να αισθανόµαστε «ασφάλεια». (Σε δεύτερο στάδιο) να σκεφτούµε ϖώς να χρησιµοϖοιήσουµε αυτές τις σκέψεις (συστατικά) στα «µη ασφαλή» µέρη, ϖου έχουν εϖιλέξει τα ϖαιδιά και ϖου εϖιθυµούν να αλλάξουν. ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ. Κόλες χαρτί A4, λεϖτοί και χοντροί χρωµατιστοί µαρκαδόροι, µεγάλες δηµοσιογραφικές κόλες στον τοίχο. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ. Ζητάµε αϖό τα ϖαιδιά να καταγράψουν το κάθε ένα χωριστά 3 µέρη στα οϖοία αισθάνονται ασφαλή. Οι ϖεριγραφές τους θα ϖρέϖει να είναι όσο ϖιο λεϖτοµερείς γίνεται. Θα ϖρέϖει να τα ενθαρρύνουµε να µην ϖεριγράφουν µόνο τα χαρακτηριστικά του κάθε «χώρου» αλλά κυρίως την κοινωνική του ϖλευρά και τις σχέσεις, την ατµόσφαιρα (ϖώς αισθάνοµαι; ϖοιος είναι ϖαρών; ϖώς συµβάλλει σε αυτό; κλϖ.). Ανάλογα µε τη φάση του σχεδίου, αυτά τα µέρη µϖορεί να είναι στο σϖίτι, στο σχολείο, στη γειτονιά, κλϖ. Μϖορεί να είναι µέρη ϖου τα ϖαιδιά εϖισκέϖτονται καθηµερινά στη γειτονιά τους (αν είναι τυχερά!) ή σε ειδικές ϖεριϖτώσεις σε µέρη ϖου δεν ζουν (διακοϖές, σϖίτια συγγενών, κλϖ.). Οι σκέψεις τους γύρω αϖό σειρά εµϖειριών σε διαφορετικά σκηνικά θα εµϖλουτίσει τα συστατικά ϖου ίσως συµϖεριλάβουµε, τελικά, στο σχέδιό µας. Αφού δώσουµε χρόνο στα ϖαιδιά να σκεφτούν και να κάνουν ϖρόχειρες σηµειώσεις ή ζωγραφιές το κάθε ένα στην κόλα του (ή σε µϖλοκ σηµειώσεων), αντιγράφουµε τις ατοµικές τους σκέψεις σε µεγάλες δηµοσιογραφικές κόλες. Προηγουµένως, έχουµε χωρίσει αυτές τις κόλες σε τρεις κολώνες. Στην ϖρώτη κολώνα ϖροσθέτουµε τα «µέρη» και στη δεύτερη την «ϖεριγραφή» τους. Η τρίτη κολώνα («συστατικά» ή «καθοριστικά στοιχεία») είναι η ϖιο σηµαντική και ϖιθανόν να αϖαιτηθεί ϖεραιτέρω συζήτηση ϖριν µϖορέσουν τα ϖαιδιά να την συµϖληρώσουν. Στην ϖραγµατικότητα, το «ϖαιχνίδι» είναι να ϖεριγράψουν λεϖτοµερώς τα φυσικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά (ή «ιδιότητες») των σκηνικών ϖου, κατά τη γνώµη των ϖαιδιών, συµβάλλουν ϖερισσότερο στο να αισθάνονται ασφαλή. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, τα ϖαιδιά µϖορούν να ξεχωρίσουν ϖοια «συστατικά» εµφανίζονται ϖιο συχνά. Σε ϖοια µέρη υϖάρχουν σχέσεις ανάµεσα στα συστατικά και στο ίδιο το µέρος. Και ϖοια «συστατικά» συναντάµε γενικά σε όλα τα µέρη (σϖίτια, σχολεία, δρόµοι, γειτονιές, κλϖ.). Φυσικά, αυτή η δραστηριότητα µϖορεί να εϖικεντρωθεί και στα «µέρη στα οϖοία δεν αισθάνοµαι ασφαλής». ΜΙΑ ΣΥΣΚΕΨΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΣΦΑΛΕΙΣ ΔΡΟΜΟΥΣ. Σε αυτή τη φάση, τα ϖαιδιά και οι δάσκαλοι στρέφουν την ϖροσοχή τους ϖρος το χώρο και την κοινότητα έξω αϖό τους «τοίχους» του σχολείου. Η οµάδα µεταφέρει τώρα την ϖροσοχή και τις γνώσεις ϖου αϖέκτησε σε ότι αφορά την «ασφάλεια» και τα «ασφαλή σχολεία» ειδικά στους «ασφαλείς δρόµους». Είναι σηµαντικό να καλέσουµε ανθρώϖους και να σχεδιάσουµε δραστηριότητες ϖου θα µας βοηθήσουν να στρέψουµε την ϖροσοχή µας έξω αϖό το σχολείο και ϖρος τη γειτονιά. ΜΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ Η «ΣΥΣΚΕΨΗ» ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ. Θα µϖορούσε να είναι ένα αϖοτελεσµατικό βήµα. Η σύσκεψη θα ϖρέϖει να γίνει στο σχολείο και το υλικό ϖου έφτιαξαν τα ϖαιδιά σε ϖροηγούµενες φάσεις µϖορεί να εκτεθεί ϖαροτρύνοντας σε συζήτηση. Κατά τη διάρκεια αυτής της συνάντησης, η εϖιλογή δραστηριοτήτων µϖορεί να διαφέρει. Οι δάσκαλοι και ο τοϖικός συντονιστής, µαζί µε τα ϖαιδιά, θα ϖρέϖει να εκτιµήσουν ϖοιες αϖό τις δραστηριότητες ϖου διεξάγονται µέσα στην τάξη είναι ϖιο κατάλληλες για το τοϖικό ϖεριβάλλον. Πστεύουµε ότι υϖάρχουν δύο καλές ϖρώτες εϖιλογές: Να ζητήσουµε αϖό τους συµµετέχοντες να «θυµηθούν τα ϖαιδικά τους χρόνια» ϖώς µετακινούνταν; Ένοιωθαν ασφαλείς; Οι γονείς τους... ανησυχούσαν όϖως ανησυχείτε εσείς σήµερα για τον ϖεριορισµό της αυτονοµίας των ϖαιδιών; Γιατί; Τι έχει αλλάξει; Και... τι µϖορούµε να κάνουµε; 14 RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής

17 Η εναρκτήρια δραστηριότητα «Μια εικόνα αξίζει χίλιες λέξεις» αϖοτελεί εϖίσης άριστη µέθοδο για ϖαρότρυνση σε διάλογο µε θέµα τους ϖολλαϖλούς συντελεστές της ασφάλειας των δρόµων. Μϖορείτε να ϖροβάλετε την εικόνα στον τοίχο και να συζητήσετε γι αυτή ή να κάνετε µικρότερες φωτοτυϖίες και να δουλέψετε σε µικρές οµάδες. Τα ϖαιδιά θα συγκεντρώσουν σίγουρα ϖολλές ενδιαφέρουσες ιστορίες και ϖροτάσεις. Μϖορεί να βρουν συµµάχους ϖου να συµβάλουν µε µέσα, δεξιότητες και ενέργεια σε αυτή τη φάση του σχεδίου και να αλλάξουν τις συνήθεις διαδικασίες. Ακόµα ϖιο σηµαντικό, το θέµα της ασφάλειας των δρόµων θα γίνει ένα θέµα κοινό για όλη την κοινότητα. 4 Δραστηριότητα βασιζόµενη στις «Πέντε Δραστηριότητες ϖου Προτιµάω» του Randy Hester, Βάσεις για τον Σχεδιασµό της Κοινότητας, Ridge Times Press, Berkeley ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ Οι συλλογισµοί και τα αϖοτελέσµατα αυτής της δραστηριότητας µϖορεί να είναι ϖολύ χρήσιµα κατά την εφαρµογή τους σε συγκεκριµένους χώρους ή ενέργειες ϖου εϖιλέγουν να αλλάξουν τα ϖαιδιά. «Πώς µϖορούµε να εισάγουµε «συστατικά ασφάλειας» σε µη ασφαλείς καταστάσεις και µέρη; Ποιος µϖορεί να µας βοηθήσει και τι µϖορούµε να κάνουµε εµείς οι ίδιοι; Μϖορεί, εϖίσης, να σας φανεί χρήσιµο να διεξάγετε αυτή τη δραστηριότητα και µε άλλα µέλη της κοινότητας. Για ϖαράδειγµα, εµϖλέκοντας τους γονείς και τους ϖιο ηλικιωµένους ϖολίτες µϖορείτε να δώσετε µια ιστορική ϖροοϖτική στη δραστηριότητα. Πώς έχει αλλάξει η ασφάλεια, τα ασφαλή µέρη, οι ϖροσωϖικές αντιλήψεις για το τι είναι «ασφαλές» και «µη ασφαλές» µε το ϖέρασµα του χρόνου και γιατί; ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 2 Ελάτε να αλλάξουµε το µέλλον... αϖό σήµερα Ακολουθεί µια ϖερίληψη ϖου µϖορείτε να µοιράσετε και / ή να εξηγήσετε ϖροφορικά στην τάξη. Για τη δραστηριότητα αυτή (αφού ϖροηγουµένως έχετε διεξάγει δραστηριότητες «έρευνας») θα χρειαστείτε αρκετές µεγάλες κόλες χαρτί (τουλάχιστον Α1), postits (δύο χρώµατα διευκολύνουν τη σύγκριση, δείτε σηµείωση στο τέλος), χρωµατιστά στυλό, κλϖ. ΑΣΦΑΛΕΙΣ ΔΡΟΜΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΕΙΣ ΤΟ ΕΤΟΣ 2020 Ας φανταστούµε ότι είµαστε στο Αυτό σηµαίνει 12 χρόνια αϖό τώρα. Το Σχέδιο RoSaCe στο οϖοίο έχετε εργαστεί είχε µεγάλη εϖιτυχία χάρη στη συµβολή σας! Ο δρόµος και η γειτονιά σας έχουν µετατραϖεί σε ασφαλή µέρη για τα ϖαιδιά και ολόκληρη την κοινότητα. Τι σηµαίνει αυτό για σας; Τι νοµίζετε ότι έχει αλλάξει, τι έχει βελτιωθεί; Ή ϖοια χαρακτηριστικά της ϖόλης σας, ϖου νοµίζετε ότι είναι εντάξει σήµερα, έχουν ϖαραµείνει τα ίδια; Πότε συνέβη αυτό; Ας ελϖίσουµε ότι δεν θα χρειαστεί να ϖεράσουν δώδεκα χρόνια. Μϖορούµε να αρχίσουµε σήµερα Φανταστείτε ϖώς θα είναι αυτός ο µελλοντικός ασφαλής δρόµος και αυτή η µελλοντική ασφαλής γειτονιά και ϖώς θα αισθάνεστε σ αυτούς (ίσως θελήσετε να κλείσετε τα µάτια σας για µερικά λεϖτά και να φανταστείτε τη σκηνή...). Σκεφτείτε γενικά όλα τα στοιχεία ϖου συνθέτουν αυτούς τους ασφαλείς δρόµους: για ϖαράδειγµα, οι άνθρωϖοι και οι σχέσεις ϖου έχουν µεταξύ τους, η κυκλοφορία και τα µέσα συγκοινωνίας, οι δηµόσιοι χώροι, οι κανόνες και οι ρυθµίσεις, κλϖ. Οτιδήϖοτε νοµίζετε ότι ϖρέϖει να άλλαξε για να γίνουν ασφαλείς οι δρόµοι και τα υϖόλοιϖα µέρη. Μϖορείτε να σκεφτείτε γενικά ή µϖορεί να ϖροτιµάτε να αναφερθείτε σε ένα συγκεκριµένο µέρος, ένα συγκεκριµένο δρόµο ή µερικούς ανθρώϖους ϖου γνωρίζετε. Είναι δική σας εϖιλογή. RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής 15

18 ΦΑΣΗ 2 (συνέχεια) Τώρα, ϖάρτε µερικά post-it και γράψτε σε κάθε post-it ένα αντικείµενο ϖου φαντάζεστε στο µέλλον. Όταν τελειώσετε (όσα ϖερισσότερα post-it χρησιµοϖοιήσετε, τόσο το καλύτερο!), κολλήστε τα στις µεγάλες λευκές κόλες ϖου έχετε τοϖοθετήσει στη µέση της τάξης. Όταν τελειώσουν όλοι... το «ϖαιχνίδι» συνίσταται στο να ϖαρατηρήσουµε µε ϖροσοχή όλες τις ιδέες και να µετακινήσουµε τα post-it ϖροσϖαθώντας να τα χωρίσουµε σε οµάδες σύµφωνα µε τις οµοιότητές τους: για ϖαράδειγµα, όσα έχουν να κάνουν µε τις µεταφορές, όσα έχουν να κάνουν µε τις δραστηριότητες των ανθρώϖων ή τις ιδέες τους, όσα έχουν να κάνουν µε τους κανονισµούς, κλϖ. Όλοι µαζί, σαν τάξη, µϖορείτε να αϖοφασίσετε ϖοια είναι τα κοινά θέµατα. Σηµειώστε µε ένα κύκλο τις οµάδες ϖου φτιάξατε και σκεφτείτε έναν τίτλο για κάθε οµάδα. Μϖορείτε, αν θέλετε, να ψηφίσετε τους ϖιο δηµιουργικούς ή κατάλληλους τίτλους. Εξαρτάται αϖό εσάς. Αυτό ϖου έχει σηµασία τελικά είναι: έχετε φτιάξει ϖλέον µια λίστα µε όλα τα χαρακτηριστικά ϖου ϖιστεύετε ότι ϖρέϖει να αλλάξουν για να γίνουν οι δρόµοι ϖιο ασφαλείς. Ας αρχίσουµε λοιϖόν αµέσως. Αφού καταλήξουµε στις λίστες και τις οµάδες... µϖορούµε να φτιάξουµε µία αφίσα, ένα σχέδιο, κλϖ. και να το στείλουµε στο Δηµαρχείο! Μερικά ϖρόσθετα βήµατα: 1Φανταστείτε ϖώς και γιατί έγιναν αυτές οι αλλαγές; 2Ποιοι συνέβαλαν σε αυτές τις αλλαγές και τι έκανε ο κάθε ένας; 3Πώς δούλεψαν µαζί; 4Τα ϖαιδιά... εσείς (ϖου είστε ϖλέον ενήλικοι, είµαστε στο 2020, έτσι δεν είναι;) Τι κάνατε εσείς; Τι µϖορούµε να κάνουµε όλοι µαζί; Σηµείωση: η διερεύνηση των «οραµάτων» των ϖαιδιών µϖορεί να διαφοροϖοιηθεί ϖεραιτέρω, αν θέλετε, χρησιµοϖοιώντας post-it διαφορετικού χρώµατος. Για ϖαράδειγµα: Μϖορούν να συγκρίνουν τα ϖροτεινόµενα «οράµατα» αγοριών και κοριτσιών και να δουν ϖοια οµάδα εϖικέντρωσε το ενδιαφέρον της ϖερισσότερο στις αλλαγές του χώρου και ϖοια στις κοινωνικές σχέσεις. Προσϖαθήστε να ανακαλύψετε «γιατί» υϖάρχουν διαφορές, αν υϖάρχουν. Παρόλο ϖου ϖρόκειται για ένα λεϖτό θέµα, τα ϖαιδιά µϖορεί να ανακαλύψουν ότι οι διαφορετικές εθνότητες έχουν διαφορετική εικόνα για την ασφάλεια και για το τι αισθάνονται ότι ϖρέϖει να αλλάξει... εµϖλέξτε την κοινότητα σε συζήτηση. 16 RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής

19 Εκδήλωση RoSaCe ΦΑΣΗ 3 Αύξηση της εµβέλειας και της υϖοστήριξης Ιανουάριος Μάρτιος 2009 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ Η εκδήλωση RoSaCe αϖοτελεί στοιχείο κλειδί του Προγράµµατος. Η δηµιουργική ϖαρουσίαση των ϖροτάσεων των ϖαιδιών για δράση ϖροσφέρει µια σηµαντική ευκαιρία για διάλογο, για να ενηµερωθεί η ϖόλη και η κοινότητα για το Πρόγραµµα, αλλά κυρίως για να αυξηθεί η συµµετοχή των κατοίκων, των συλλόγων και των τοϖικών αρχών ϖου θα υϖοστηρίξουν τις µελλοντικές δράσεις. Η εκδήλωση αυτή θα ϖρέϖει να ϖρογραµµατιστεί µε ιδιαίτερη ϖροσοχή. Παραθέτουµε µερικά σηµαντικά θέµατα ϖου θα ϖρέϖει να έχουµε υϖόψη µας για τη διοργάνωση µιας εϖιτυχούς εκδήλωσης RoSaCe. Περιττό να ϖούµε ότι τα ϖαιδιά θα ϖρέϖει να συµµετάσχουν ενεργά στη διοργάνωση της εκδήλωσης. ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ. Ο ϖρωταρχικός στόχος της ϖαρουσίασης είναι να ϖροσελκύσει, να ϖληροφορήσει και να εµϖλέξει στο σχέδιο όσο το δυνατόν ϖερισσότερους ανθρώϖους. Θα ϖρέϖει κανείς λοιϖόν να στοχεύει ψηλά κατά την εϖιλογή του χώρου για ευρύτερη διάδοση και εύκολη ϖρόσβαση στην εκδήλωση. Ανάλογα µε την εϖοχή του χρόνου, η οµάδα µϖορεί να αϖοφασίσει να κάνει την ϖαρουσίαση σε υϖαίθριο χώρο, κατά ϖροτίµηση σε µέρη (δρόµους, δηµόσιους χώρους) ϖου τα ϖαιδιά έχουν διερευνήσει και έχουν ϖροτείνει για αλλαγή. ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΩΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ. Η ηµέρα και η ώρα της εκδήλωσης θα ϖρέϖει να είναι οι ϖιο κατάλληλες για το µεγαλύτερο µέρος του ϖληθυσµού. Σαββατοκύριακα αϖόγευµα του Σαββάτου ή της Κυριακής, ϖ.χ. είναι συνήθως η καλύτερη ώρα για εκδηλώσεις ευρείας κλίµακας της κοινότητας. Τα ϖαιδιά θα ϖρέϖει να ζητήσουν τη συµβουλή των µελών της κοινότητας ϖου έχουν διοργανώσει τέτοιες εκδηλώσεις στο ϖαρελθόν και θα ϖρέϖει να ελέγξουν ότι δεν έχουν ϖρογραµµατιστεί «ϖαράλληλες» εκδηλώσεις για την ίδια χρονική στιγµή. ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΤΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ. ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ. Η οµάδα θα ϖρέϖει να χρησιµοϖοιήσει όλα τα µέσα εϖικοινωνίας για τη διαφήµιση της εκδήλωσης. Τα ϖαιδιά µϖορούν να φτιάξουν ϖροσϖέκτους και αφίσες, να µοιράσουν φυλλάδια ϖόρτα-ϖόρτα και ενηµερωτικά έντυϖα στις γωνίες των δρόµων, να στείλουν αγγελίες στον τοϖικό τύϖο, την τηλεόραση και το ραδιόφωνο, να οργανώσουν µία συνέντευξη τύϖου, κλϖ. ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΚΛΕΙΔΙΑ. Δεδοµένου ότι ένας βασικός στόχος της εκδήλωσης είναι η εϖίσηµη έγκριση των ϖροτάσεων των ϖαιδιών, είναι ϖολύ σηµαντικό να ϖαρευρεθούν σε αυτήν τα µέλη της τοϖικής Αυτοδιοίκησης. Θα ϖρέϖει να στείλετε ϖρόσκληση στο Δήµαρχο και τους Δηµοτικούς Συµβούλους για θέµατα Πολεοδοµίας και Μεταφορών, ώστε να µϖορέσουν να καταλάβουν όσο το δυνατόν λεϖτοµερέστερα τη φύση των ϖροτάσεων και να δουν µε τα ίδια τους τα µάτια το εϖίϖεδο της υϖοστήριξης εκ µέρους της κοινότητας. Θα ϖρέϖει εϖίσης να καλέσουµε άτοµα αϖό το Τεχνικό Γραφείο της ϖόλης και τους συλλόγους ϖου έχουν ϖαρακολουθήσει την εξέλιξη του σχεδίου µας η υϖοστήριξή τους µϖορεί να είναι αϖοφασιστικής σηµασίας σε ϖολλές ϖεριϖτώσεις. ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΕΡΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ. Όϖως έχουµε ήδη εϖαναλάβει, ο στόχος µας είναι να ϖαρουσιάσουµε το σχέδιο µε τρόϖο όσο το δυνατόν ϖιο ϖεριεκτικό ώστε να ϖετύχουµε την υϖοστήριξη των κατοίκων της ϖεριοχής και του Δήµου. Για να το ϖετύχουµε, ανακαλύψαµε ότι οι κύριοι ϖρωταγωνιστές της ηµέρας θα ϖρέϖει να είναι τα ίδια τα ϖαιδιά. Εϖοµένως, θα ϖρέϖει να εκφωνηθούν όσο το δυνατόν λιγότεροι λόγοι αϖό ενήλικες κυρίως ϖολιτικούς, διευθυντές σχολείων, γυµνασιάρχες κ.λ.ϖ. Έχουµε ανακαλύψει ότι είναι σηµαντικό και χρήσιµο, τα ϖαιδιά να ϖαρουσιάσουν όχι µόνο τα τελικά ϖρο όντα αλλά ολόκληρη τη «διαδικασία» και το «ϖνεύµα» του σχεδίου. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΟΣΟ ΠΙΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ ΓΙΝΕΤΑΙ. Τα ϖαιδιά θα ϖρέϖει να συµµετέχουν άµεσα στην οργάνωση του χώρου της εκδήλωσης. Χάρη στο ϖρόγραµµα, τα ϖαιδιά θα έχουν σχεδόν σίγουρα ευαισθητοϖοιηθεί σε θέµατα «ανθρώϖινης οικολογικής χωροταξίας». ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΠΟΨΕΩΝ ΚΑΙ ΝΕΑ ΜΕΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ. Θα ϖρέϖει να ϖροσφερθεί µεγάλος χώρος για συζήτηση και αντιϖαράθεση («κοινοτικός διάλογος»). Σε ϖολλές ϖεριϖτώσεις, τα ϖαιδιά έχουν ετοιµάσει, εκ των ϖροτέρων, ερωτηµατολόγια ή «poster questions» 5 ϖου βοηθούν τη συλλογή αϖόψεων και ϖροτάσεων εκ µέρους του κοινού. Είναι σηµαντικό οι φορείς να ϖάρουν θέση, δηµόσια, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, για τις ϖροτάσεις. 5 Ερωτήσεις ϖου έγραψαν τα ϖαιδιά σε µεγάλες αφίσες (70 x 100), ανάρτηση στους διαδρόµους, το σχολείο καλείται να αϖαντήσει σε ερωτήσεις («δηµόσιο ερωτηµατολόγιο»). ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ Είναι σηµαντικό να διατηρήσουµε την «κεκτηµένη ταχύτητα» αϖό την εκδήλωση RoSaCe. Η οµάδα εργασίας θα ϖρέϖει να κρατήσει εϖαφή µε όσους εξέφρασαν ενδιαφέρον για τις ϖροτάσεις για δράση: s, διευθύνσεις και τηλέφωνα ϖιθανών συµµάχων θα ϖρέϖει να συγκεντρώνονται και να χρησιµοϖοιούνται. Μϖορούν εϖίσης να οργανωθούν ϖρόσθετες συναντήσεις µε τους αρµόδιους, τους δηµοτικούς υϖαλλήλους και τους κατοίκους τις εϖόµενες εβδοµάδες και µήνες. Οι δάσκαλοι, ο ΤΣ και τα ίδια τα ϖαιδιά θα ϖρέϖει να ϖαρακολουθούν την εξέλιξη όλων των εϖαφών και των στρατηγικών ϖου θεωρούνται αϖαραίτητες για την εγγύηση της διαρκούς αϖοτελεσµατικότητας του σχεδίου εντοϖίζοντας και αϖοκτώντας όλο και ϖερισσότερους συµµάχους εντός και εκτός κοινότητας. Η εϖιτυχία δεν είναι εξασφαλισµένη... αλλά η διαδικασία είναι «διασκεδαστική» και χρήσιµη για το µέλλον. RoSaCe Εγχειρίδιο Εφαρµογής 17

20 Ο αϖώτερος στόχος του RoSaCe είναι η δηµιουργία ενός διεθνούς δικτύου ϖόλεων µε την εφαρµογή µιας νέας ϖροσέγγισης Αγωγής Ασφάλειας των Δρόµων, ϖου θα ασκήσει θετική εϖιρροή στις υϖάρχουσες ϖολιτικές οδικής ασφάλειας σε όλες τις Ευρωϖα κές ϖόλεις. Αρµόδια Κέντρα RoSaCe P.A.U. Education The Danish School of Education ABCittà Cirici New Media Schulen ans Netz Μϖορείτε να εϖικοινωνήσετε µαζί µας στη διεύθυνση Με την υϖοστήριξη της: Ω -

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2013 9 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΜΑΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014

ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014 ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Περιγραφή Παρουσίαση της πραγματικότητας της πόλης. Βιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΤΟΤΕ

ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΤΟΤΕ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΤΟΤΕ Στόχος(οι): Να ενημερωθούν οι μαθητές για τις ταξιδιωτικές συνήθειες της δικής τους γενιάς αλλά και των προηγούμενων, από τη σκοπιά των διανυόμενων αποστάσεων, της

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε!

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Το εργαστήρι αυτό βασίζεται σε ένα απλό και οικείο επιτραπέζιο παιχνίδι. Σκοπός του είναι να κεντρίσει το ενδιαφέρον των μαθητών, αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Hot potatoes. Revelation Natural Arts

Hot potatoes. Revelation Natural Arts ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Μέσα µαζικής ενηµέρωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση: Αίτια, συνέπειες και αντιμετώπιση. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση: Αίτια, συνέπειες και αντιμετώπιση. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Αίτια, συνέπειες και αντιμετώπιση Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 45 Παράρτημα Ημερολόγιο εκπαιδευτικών και κινηματογραφιστών Σχολική μονάδα:... Ημερομηνία και ώρα συνάντησης:... Συνάντηση εντός ή εκτός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ 5 ΣΤΑ ΙΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 6 ΤΡΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ 7 ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Ο διάλογος ανάπτυξης των εργαζοµένων είναι µέρος της επιλεγµένης µεθοδολογίας για την υλοποίηση της πλήρους χαρτογράφησης της συσσωρευµένης γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών

Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών Περιεχόµενα 1. Σκεπτικό εκπαίδευσης οµάδας ΜΟ 2. Περιγραφή 3. Ενδεικτικό ωρολόγιο πρόγραµµα 4. Εκπαιδευτική µεθοδολογία (µε βήµατα) 5. Θέµατα (στόχος, βήµατα) ΣΟ Υπευθυνότητες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα

Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα Διδακτική ενότητα: Μαθησιακό περιβάλλον τάξης διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους.

ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους. ΗΓΕΣΙΑ Η φύση της ηγεσίας ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους. Βοηθάει την οµάδα να εντοπίσει «που πηγαίνει» και προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση

Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση Μάθηση έξω από την τάξη 4. ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Δραστηριότητα έξω από την τάξη για παιδιά νηπιαγωγείου

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε πώς λειτουργούν στην πραγµατικότητα οι κοινοβουλευτικές επιτροπές στο www.hellenicparliament.gr.

Μάθετε πώς λειτουργούν στην πραγµατικότητα οι κοινοβουλευτικές επιτροπές στο www.hellenicparliament.gr. Η «Βουλή των Εφήβων»: πώς θα δουλέψουµε φέτος Η φετινή χρονιά για τη «Βουλή των Εφήβων» είναι πολύ σηµαντική: είναι χρονιά ανανέωσης σε όλα τα επίπεδα, µε στόχο να πετύχουµε βαθύτερο και ουσιαστικότερο

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2014 13 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη Κορνηλία Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Στόχοι και άξονες της έρευνας-δράσης Στόχος του προγράµµατος ήταν η επιµόρφωση εκπαιδευτικών ευτεροβάθ- µιας εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ 5 ΣΤΑ ΙΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 6 ΤΡΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ 7 ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και ο περιορισμός της χρήσης ενέργειας. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και ο περιορισμός της χρήσης ενέργειας. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση και ο περιορισμός της χρήσης ενέργειας Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού

Διαβάστε περισσότερα

MODULES TRAIN. Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education (DIE) Leibniz Centre for Lifelong Learning) Module 5:

MODULES TRAIN. Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education (DIE) Leibniz Centre for Lifelong Learning) Module 5: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΒΑΣΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ Μαθησιακή ΣΤΟΝ συµβουλευτική ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ MODULES Σηµειώσεις για το Σεµινάριο TRAIN Mnika Tröster / Adelgard Steindl German Institute

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ γα μέλη Προσωπικών Δικτύων

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ γα μέλη Προσωπικών Δικτύων ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ γα μέλη Προσωπικών Δικτύων Αγαπητά μέλη του BITSE, Όλοι μας έχουμε άτυπα προσωπικά δίκτυα στη ζωή μας. Έχουμε ανθρώπους στους οποίους βασιζόμαστε, εμπιστευόμαστε, καθώς και ανθρώπους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ

O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ Σ αυτό το πακέτο etwinning οι µαθητές φτιάχνουν σε οµάδες µια ψηφιακή παρουσίαση - «ο Πολιτισµός σε ένα κουτί» - για τη χώρα του συνεργάτη τους. Οι µαθητές κάθε σχολείου θα συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου

ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου Αξιολόγηση Προγραµµάτων Επιµόρφωσης Εκπαιδευτικών ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τοµέας Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας Κυπριακή ηµοκρατία Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού

Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού Εμπνεύστε το παιδί σας να κατακτήσει τη ζωή του! Ελατε να ξεκλειδωσουμε μια-μια τις πορτες που οδηγουν στην αυτοεκτιμηση και στην επιτυχια του! Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού Η μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story

3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story 3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story Επίσημο Δελτίο Τύπου του Προγράμματος T Story Storytelling Applied to Training,χρηματοδοτούμενο από ό τη δράση «Κύρια Δραστηριότητα 3 Τεχνολογίες Πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: το πάρτι

Θέµα ιερεύνησης: το πάρτι Θέµα ιερεύνησης: το πάρτι Στην διερεύνηση αυτή οι µαθητές στοχεύουν στην οργάνωση ενός πάρτι. Εκτιµώντας ότι η επιτυχία της εκδήλωσης εξαρτάται από τις ιδιαίτερες προτιµήσεις των προσκεκληµένων καλούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Η φιλοσοφία μας για την εκπαίδευση και το σχολείο του παρόντος, έχει ως βασικό της άξονα ένα σχολείο: που εφαρμόζει στην «πράξη» τη μαθητοκεντρική διδασκαλία και την ολιστική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Φιλαράκος - Το δικό μου μαλακό υφασμάτινο παιχνίδι Βαθμίδα: 1 Τάξη: Β Διάρκεια: 4 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας στη συνέχεια για έκφραση. Οι μαθητές/τριες ανακαλούν εμπειρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 υιοθετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα: Σχολείο 1. Σχολεία του κόσμου 2. Σχολική ζωή στο παρελθόν 3. Το σχολείο μου στο παρελθόν και σήμερα

Ενότητα: Σχολείο 1. Σχολεία του κόσμου 2. Σχολική ζωή στο παρελθόν 3. Το σχολείο μου στο παρελθόν και σήμερα Ενότητα: Σχολείο 1. Σχολεία του κόσμου 2. Σχολική ζωή στο παρελθόν 3. Το σχολείο μου στο παρελθόν και σήμερα Άντρη Σάββα Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Αλεθρικού Σχ. χρονιά: 2012-2013 Γενική περιγραφή Περιφερειακό

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο

Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο Τα προβλήματα παραβατικής συμπεριφοράς που παρουσιάζουν οι μαθητές σημειώνουν αυξητικές τάσεις, στις οποίες ο Διευθυντής του σχολείου και

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης.

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Έκθεση για την Εκπαιδευτική Επίσκεψη στον Ναό του Επίκουρου Απόλλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου)

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ηλικίες: Προαπαιτούμενες δεξιότητες: Χρόνος: Μέγεθος ομάδας: 8 ενήλικες Καμία 15 λεπτά για τη βασική δραστηριότητα, περισσότερο για τις επεκτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE «Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιμετωπίζοντας τη σχέση ανταγωνισμού και αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα

Διαβάστε περισσότερα