ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ"

Transcript

1 Ε ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ Επιβλέπων: ΜΑΚΡΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ Σπουδάστρια: ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΑΘΗΝΑ 2011

2 Θερμές ευχαριστίες στον επιβλέπoντa καθηγητή μου κ. Ανδρέα Μακρή, για τη διαρκή καθοδήγηση και τη σημαντική συμβολή του στην εκπόνηση της παρούσας εργασίας ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 2

3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία επιχειρεί να περιγράψει τη συμβολή του πολιτισμού στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των πόλεων και συγκεκριμένα στην Αθήνα. Αναλυτικότερα, στο πρώτο κεφάλαιο της μελέτης αναλύεται το θεωρητικό υπόβαθρο του place branding και της έννοιας του συγκριτικού πλεονεκτήματος. Αφού δοθεί ο ορισμός του, περιγράφονται οι βασικές τοποθετήσεις των κύριων εκφραστών του. Αναφέρεται το πεδίο εφαρμογής του place branding και γίνεται μία εκτίμηση των πλεονεκτημάτων που μπορεί να αποκομίσει μία πόλη με την εφαρμογή του. Στη συνέχεια, στο δεύτερο κεφάλαιο, γίνεται μία ιστορική αναδρομή στον χειρισμό του αθηναϊκού πολιτισμού από τις διάφορες διοικήσεις της πόλης, διαχρονικά. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στις δεκαετίες του 60 και του 70, όπου παρατηρήθηκε σημαντική έξαρση πρωτοβουλιών για την αποτελεσματική διαχείριση του πολιτισμού της Αθήνας. Επιπλέον, παρουσιάζεται η εικόνα της πρωτεύουσας έτσι όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα, μέσα από έρευνες πολιτών, ενώ γίνεται αναφορά και στα ιδιαίτερα κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο Δήμος Αθηναίων. Στο τρίτο κεφάλαιο προτείνονται κάποιες ιδέες προκειμένου ο Δήμος Αθηναίων να μπορέσει να αναδείξει τον πολιτισμό πιο συστηματικά και πιο οργανωμένα. Συγκεκριμένα, αναδεικνύεται η ανάγκη υιοθέτησης μιας μακροχρόνιας πολιτιστικής πολιτικής ούτως ώστε να μπορέσει να προβάλλει σταθερά και στοχευμένα μια θετική εικόνα για την πόλη. Η εργασία ολοκληρώνεται με το κεφάλαιο των συμπερασμάτων. Για την εκπόνηση της εργασίας χρησιμοποιήθηκαν μία σειρά βιβλίων, άρθρων, δημοσιευμάτων στο διαδίκτυο, πρακτικά συνεδρίων. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις με ειδικούς καθώς και αποστολή ερωτηματολογίου σε όλα τα μουσεία και τους πολιτιστικούς φορείς της Αθήνας. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 3

4 Λέξεις κλειδιά Place branding, brand, ταυτότητα, συγκριτικό πλεονέκτημα, ανταγωνιστική ταυτότητα, πολιτιστική στρατηγική, Αθήνα, πολιτιστική κληρονομιά, πολιτιστικός τουρισμός, σύγχρονος πολιτισμός. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 4

5 ABSTRACT The present essay is trying to analyze the contribution of culture to the cities economic and social development, and more specifically, to the city of Athens. More thoroughly, in the first chapter of the essay we analyze the theoretical basis of place branding and the meaning of competitive advantage. Given both definitions, we describe the basic thesis of the main representatives. At last, we analyze the advantages which a city can gain after implementing the place branding theory. In the second chapter, and after making a flash-back to the cultural development of Athens, we are dealing with Athenian culture and how it was dealt by the city s various administrations. We specially mention the 60s and the 70s when there was a significant upsurge of initiatives to manage the culture of Athens. In addition, it is shown the image of the capital as it is configured today through citizen surveys, while it is underlined the particular social problems that Athens faces in our days. In the third chapter, we propose some ideas so as the City of Athens can promote its cultural heritage more systematically and more organized. In particular, we underline the need to implement a long-term cultural policy in order to create a consistent and targeted promotion of the city s positive image. At the same time, an integrated urban planning (regeneration, conservation of monuments and archaeological sites) could play an important role in the gradual elimination of the social problems that Athens is facing, and could contribute to its image improvement. The last chapter presents the conclusions of the essay. For the work preparation, a series of books, articles, online publications, conference proceedings were used. Interviews were made as well, and a questionnaire was sent to all museums and cultural institutions of Athens. Keywords Place branding, brand, identity, comparative advantage, competitive identity, cultural strategy, Athens, heritage, cultural tourism, contemporary culture. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 5

6 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΕΣΥΕ: Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία Ελλάδας ΚΕΔΚΕ: Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας ΚΕΠΕ: Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών Ο.Κ.Ε: Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ΟΟΣΑ: Οικονομικός Οργανισμός Συνεργασίας και Ανάπτυξης ΥΠΕΚΑ: Υπουργείο Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής ΥΠΕΣ: Υπουργείο Εσωτερικών ΥΠΕΧΩΔΕ: Υπουργείο Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων ΥΠΠΟ: Υπουργείο Πολιτισμού ΥΠΠΟΤ: Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού (μετά τη συγχώνευση) ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 6

7 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΧΕΣΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ-ΕΙΚΟΝΑΣ ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΩΝ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΩΝ Η ΕΝΝΟΙΑ KAI H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ PLACE BRANDING Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Η ΦΘΟΡΑ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ...30 ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ-ΕΙΚΟΝΑΣ ΠΩΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΘΗΚΕ Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΩΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΗΜΟ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ...47 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Η ΑΝΑΓΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΜΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ O ΚΕΦΑΛΑΙΟ...56 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ-ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ...56 ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 7

8 ΕΠΙΛΟΓΟΣ...64 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...67 ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι...75 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ...84 Ι. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΙ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 8

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πολιτιστική δραστηριότητα που αναπτύσσει μία πόλη, είναι ένας τομέας συνυφασμένος με την ποιότητα ζωής των κατοίκων της, ωστόσο, έχει ενδιαφέρον και από οικονομική άποψη, καθώς μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην αναπτυξιακή της πορεία. Σύμφωνα με τις θεωρίες περιφερειακής ανάπτυξης 1 ο πολιτισμός μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη των πόλεων-περιφερειών μέσα από την ανάπτυξη του πολιτισμού τους. Εξάλλου, τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει γίνει ευρέως αποδεκτό ότι η τοπική διακυβέρνηση του αστικού χώρου οφείλει να εξασφαλίζει τόσο την πρόσβαση όσο και την κατανάλωση των τοπικών πολιτιστικών πόρων που ένας τόπος έχει να προσφέρει προκειμένου να οδηγηθεί στην αστική ανάπτυξη 2. Στο ανταγωνιστικό και παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον στο οποίο ζούμε, κάθε πόλη επιδιώκει την ενίσχυση της ανταγωνιστικής της ταυτότητας, και ο πολιτισμός συμβάλλει σημαντικά σε αυτή τη στρατηγική, καθώς αποτελεί μία ισχυρή εναλλακτική στον μεταβιομηχανικό κόσμο 3. Συνεπώς, οι πόλεις στοχεύουν στην παραγωγή πολιτιστικών προϊόντων προκειμένου να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν μία διαφοροποιημένη και ισχυρή ταυτότητα. Θα ήταν παράλογο μία πόλη των προδιαγραφών της Αθήνας να μην αξιοποιεί τα πολιτισμικά στοιχεία που διαθέτει τόσο τα κλασικά όσο και τα σύγχρονα επιδιώκοντας μια σύζευξη μεταξύ κλασικού και μοντέρνου, δίνοντας έτσι νέα πνοή στην εικόνα της. Η Αθήνα, όπως και κάθε μεγάλη πόλη, προσελκύει οικονομικές δραστηριότητες και επενδύσεις, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και ευκαιρίες απασχόλησης. Βασική επιδίωξη είναι, μέσω των κατάλληλων μέτρων και παρεμβάσεων, να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη, η προσέλκυση επενδυτών και η αναβάθμιση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Βασικός μοχλός για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι η αναβάθμιση και η προβολή του πολιτισμού ως κατ εξοχήν 1 Dawkins, C.J., Regional Development Theory: Conceptual Foundations, Classic Works, and Recent Developments, Virginia Polytechnic Institute and State University, Journal of Planning Literature November 2003 vol. 18 no Anholt, S. (2007) Competitive Identity - The New Brand Management for Nations, Cities and Regions, Hampshire: Palgrave Macmillan, σελ.99. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 9

10 αναπτυξιακού «προϊόντος» για την πόλη, καθιστώντας την Αθήνα ως ένα τοπικό μέγεθος με καλή φήμη, υψηλό κύρος και αυξημένη ισχύ. Ο πολιτιστικός σχεδιασμός αναδεικνύεται στην κατεύθυνση αυτή σε αποτελεσματικό μέσο με τον οποίο οι αρχές της πόλης απευθύνονται στον πολίτη και κρίνεται αναγκαίος για την ανάπτυξη μίας οικονομικά εύρωστης πόλης, ιδίως εκείνης που φιλοδοξεί να είναι ανταγωνιστική σε ένα παγκόσμιο δίκτυο δημιουργικών πόλεων. Μία πλούσια πολιτιστική ζωή καθιστά την πόλη έναν ολοκληρωμένο προορισμό όχι μόνο για τον τουρισμό αλλά και για την κατοίκησή της. Είναι σημαντικό να γίνεται αναζωογόνηση της πόλης μέσα από μία σειρά πολιτιστικών δραστηριοτήτων που καθιστούν την πόλη τουριστικό προορισμό καθ όλη τη διάρκεια του έτους 4, ενώ παράλληλα ενδυναμώνεται η συμμετοχή του πολίτη στις διάφορες δραστηριότητες του τόπου, προάγοντας το διάλογο και ενδυναμώνοντας τους κοινωνικούς δεσμούς. Όπως συμβαίνει σε όλες τις μεγάλες πόλεις, έτσι και ο αθηναϊκός πολιτισμός έχει άμεση αναπτυξιακή συμβολή στην πόλη καθεαυτή. Συμβάλλει στη δημιουργία πόλων έλξης για την Αθήνα, που μπορούν να προσελκύσουν και άλλες δραστηριότητες πέρα από τον τουρισμό, όπως επιστημονικές, εκπαιδευτικές, συνεδριακές, αλλά και να αναβαθμίσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων, την εικόνα της πόλης όπως και ολόκληρης της χώρας, να συμβάλλουν στην τοπική-εθνική αυτοσυνείδηση και δημιουργικότητα. Επομένως, μία επένδυση στον πολιτισμό μπορεί να έχει πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα. Η παρούσα εργασία έχει σαν σκοπό να εξετάσει τη συμβολή του πολιτισμού στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη του Δήμου Αθηναίων, να εκθέσει τους λόγους που καθιστούν αναπόσπαστη τη σχέση αυτή και να προτείνει τους τρόπους αξιοποίησης των πολιτισμικών αγαθών που η πρωτεύουσα έχει και μπορεί να προσφέρει, με τη βοήθεια των εργαλείων του place branding. Σύμφωνα με αυτό, κάθε τοπικό μέγεθος έχοντας τη δική του ξεχωριστή ταυτότητα, μπορεί να διαχειριστεί και 4 Anholt, S. (2007) Competitive Identity -Τhe New Βrand Management for Nations, Cities and Regions, Hampshire: Palgrave Macmillan, σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 10

11 να προβάλλει τα θετικά χαρακτηριστικά του με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργήσει μία ισχυρή και θελκτική εικόνα. Όπως μία επιχείρηση λειτουργεί σαν ένα brand, έτσι και κάθε τοπικό μέγεθος μπορεί να προσαρμόσει τις θεωρίες αυτές στις δικές του ανάγκες για να προβληθεί σαν ένα brand. Έτσι και η Αθήνα, μπορεί να διαχειριστεί τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της και να αναδείξει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, τα οποία θα συμβάλλουν στη δημιουργία μίας επωφελούς εικόνας. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο της εργασίας, γίνεται μια συνοπτική αναφορά στο θεωρητικό πλαίσιο του place branding και στους βασικούς εκφραστές του. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται μια ιστορική αναδρομή στο Δήμο Αθηναίων, παρουσιάζοντας τις βασικότερες πρωτοβουλίες που έχουν ληφθεί έως σήμερα, τα στοιχεία της ταυτότητας της πόλης καθώς και τη σημερινή εικόνα που έχουν γι αυτήν οι Αθηναίοι, όπως έχει σήμερα διαμορφωθεί. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα το ιστορικό κέντρο του Δήμου Αθηναίων και που πλήττουν σημαντικά την εικόνα του. Στόχος είναι η σωστή διάγνωση της έκτασης, της σημασίας και του χαρακτήρα καθενός από τα προβλήματα αυτά και η σύνδεσή τους με την υποβάθμιση της εικόνας της πόλης. Επιπλέον, αναλύονται οι κυριότερες δυνατότητες ανάπτυξης και αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτών καθώς και των προοπτικών που διαγράφονται για την εξεύρεση των κατάλληλων λύσεων για την αναβάθμιση της εικόνας της πόλης αναφορικά με τον πολιτισμό που διαθέτει. Τέλος, στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα συμπεράσματα της εργασίας. Αξίζει τελικά η Αθήνα να επενδύσει στον πολιτισμό της σε μία περίοδο οικονομικής ύφεσης; ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 11

12 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1 ΣΧΕΣΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ-ΕΙΚΟΝΑΣ Κάθε τόπος έχει τα δικά του μοναδικά συστατικά στοιχεία (υλικά και άυλα) που τον αποτελούν και τον διαμορφώνουν. Η αντίληψη που δημιουργείται για μία πόλη, ωστόσο, επηρεάζεται τόσο από τα στοιχεία αυτά αλλά και από την παρέμβαση που γίνεται για τη δημιουργία μίας επιθυμητής αντίληψης μέσω της προβολής, διαχείρισης και παρουσίασης των στοιχείων της πόλης αυτής προς το κοινό (εσωτερικό και εξωτερικό). Σύμφωνα με τα ανωτέρω, τα δομικά συστατικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν έναν τόπο αποτελούν την ταυτότητά του. Κατά τον Kotler, η ταυτότητα αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο ένα μέγεθος (συλλογικό ή ατομικό) στοχεύει στην τοποθέτησή του (positioning) σε μια ορισμένη αγορά, ενώ η εικόνα αναφέρεται στον τρόπο πρόσληψης του μεγέθους αυτού από το κοινό 5. Επομένως, αυτό που διαχειριζόμαστε είναι η ταυτότητα και εκείνο που προσλαμβάνεται είναι η εικόνα. Παρά το ότι υπάρχουν αμφισβητήσεις κατά πόσον μπορεί να αντιμετωπιστεί ένα τοπικό μέγεθος (place) σαν ένα προϊόν (brand) όταν το αντιμετωπίζουμε έτσι, τότε μιλάμε για διαχείριση της εμπορικής ταυτότητας και εικόνας (βλ.επόμενα θεωρία του place branding). Μία αντιπαραβολή εμπορικής ταυτότητας και εικόνας δίνεται στον πίνακα που ακολουθεί από την Management Study Guide 6. 5 Kotler, P., Haider, D., Rein, I. (1993), Marketing Places-Attracting Investment, Industry and Tourism to Cities, States and Nations, NY: The Free Press, p ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 12

13 Πίνακας 1: Διαφορά εμπορικής ταυτότητας-εικόνας, Πηγή: Management Study Guide ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Διαμορφώνεται από το τοπικό μέγεθος. Είναι αυτό που αντιλαμβάνεται το κοινό. Η ταυτότητα απαντά στο ερώτημα «Ποιός πραγματικά είσαι;». Η εικόνα απαντά στο ερώτημα «Πώς σε αντιλαμβάνεται το κοινό;». Η ταυτότητα συμβολίζει την πραγματικότητα. Η εικόνα συμβολίζει την αντίληψη του κοινού. Αντιπροσωπεύει την επιθυμία, είναι αυτό που ένας τόπος, επιθυμεί για την ταυτότητά του να είναι. Αντιπροσωπεύει το «πως σε βλέπουν οι άλλοι». Είναι διαχρονική/ βιώσιμη. Είναι επιφανειακή. Η ταυτότητα «κοιτάει το μέλλον». Η εικόνα «κοιτάει το παρελθόν». Η ταυτότητα είναι ενεργητική. Η εικόνα είναι παθητική. Σημαίνει το «που θέλω να πάω». Σημαίνει το «τι έχω». ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 13

14 Αντιπροσωπεύει μια υπόσχεση προς το κοινό. Είναι η ολοκληρωμένη αντίληψη του κοινού για το Brand. Αυτό που επιδιώκεται στη σύγχρονη κοινωνία, είναι η αποτελεσματική διαχείριση της ταυτότητας των πόλεων, η ανάδειξη και σωστή προβολή των δομικών τους στοιχείων προκειμένου να δημιουργηθεί μία θετική αντίληψη και πρόσληψή τους από το κοινό (στη βάση σκόπιμης δηλ. σχεδιασμένης δημιουργίας θετικών συνειρμών) με απώτερο σκοπό την ολοκληρωμένη, ισόρροπη αστική ανάπτυξη. «Όσο πιο στενή η ευθυγράμμιση μεταξύ των δύο [ταυτότητας και εικόνας] τόσο επιτυχέστερο το brand», αναφέρει ο Άακερ 7. Ωστόσο, σε κάποιες περιπτώσεις 8 μπορεί να γίνει αλλαγή της εικόνας μίας πόλης μέσω αλλαγής της ταυτότητάς της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι βιομηχανικές πόλεις του Ηνωμένου Βασιλείου (Σέφιλντ, Λίβερπουλ, Γλασκώβη) οι οποίες τη δεκαετία του 70, μέσα από μία σειρά αστικών παρεμβάσεων που εφάρμοσαν, άλλαξαν την ταυτότητά τους προκειμένου να μετατρέψουν τη βιομηχανική τους εικόνα σε εμπορική-πολιτιστική. 7 Aaker, D.A., Building strong brands, Free Press, New York, 1996, σελ op. cit. σελ. 46. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 14

15 1.2 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΩΝ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΩΝ Σύμφωνα με την οικονομική επιστήμη, με τον όρο συγκριτικό πλεονέκτημα νοείται η ικανότητα ενός τόπου να παράξει ένα αγαθό πιο αποτελεσματικά από ότι οι υπόλοιποι 9. Σύμφωνα με τον Michael Porter, το συγκριτικό πλεονέκτημα μίας χώρας δημιουργείται και διατηρείται μέσω της παρακάτω διαδικασίας. Οι διαφορές που παρουσιάζουν οι χώρες στις εθνικές τους αξίες, στην κουλτούρα τους, στις οικονομικές τους δομές, στους οργανισμούς και στην ιστορία τους, συμβάλλουν στη δημιουργία ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην ανταγωνιστικότητα της κάθε χώρας, επομένως καμία χώρα δεν μπορεί να είναι ανταγωνιστική σε όλους τους τομείς. Σύμφωνα με την πιο κοινά αποδεκτή άποψη, το κόστος του εργατικού δυναμικού, τα επιτόκια και οι οικονομίες κλίμακας είναι εκείνοι οι παράγοντες που καθορίζουν την ανταγωνιστικότητα μιας χώρας 10. Ο Porter υποστηρίζει ότι μία χώρα μπορεί να δημιουργήσει νέα ανταγωνιστικά στοιχεία, όπως εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, ισχυρή τεχνολογική βάση, κυβερνητική υποστήριξη και κουλτούρα 11. Επιπλέον, εισήγαγε το παρακάτω σχήμα (Porters Diamond of Competitive Identity) και το χρησιμοποίησε σαν τη βάση ενός πλαισίου για να παρουσιάσει τους παράγοντες που επηρεάζουν το εθνικό συγκριτικό πλεονέκτημα. Το σχήμα αναλύει τόσο το μικροοικονομικό όσο και το μακροοικονομικό περιβάλλον της χώρας και επικεντρώνεται στην εξεύρεση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων αλλά και αδυναμιών, εξετάζοντας την συμβατότητα της χώρας στις συγκεκριμένες συνθήκες, στη συγκεκριμένη αγορά. 9 Κώττης, Γ., Πετράκη-Κώττη, Α. (1995), Σύγχρονα Οικονομικά Θέματα, Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση, σελ Porter, M. (1990) The Competitive Advantage of Nations, NY: The Free Press, σελ Ibid. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 15

16 ΣΧΗΜΑ 1: PORTER S DIAMOND OF COMPETITIVE IDENTITY Η παγκοσμιοποίηση έχει ως αποτέλεσμα τη στενή διασύνδεση των πόλεων διεθνώς. Με την καθιέρωση της ελεύθερης κίνησης του κεφαλαίου και των ανθρώπων, οι διοικούντες των πόλεων προσπαθούν να προσελκύσουν όλο και περισσότερα ταλέντα, επισκέπτες και επενδυτές στις πόλεις τους, παρέχοντας ένα βιώσιμο και ζωντανό περιβάλλον στους κατοίκους, ενισχύοντας τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα ώστε να διαφοροποιηθούν από τον ανταγωνισμό και να ωθηθούν στην ανάπτυξη. Ωστόσο, ο σημερινός παγκοσμιοποιημένος κόσμος κυριαρχείται από τον σκληρό ανταγωνισμό και τη στενότητα πόρων. Είναι δύσκολο μια πόλη να καταστεί και να παραμείνει ανταγωνιστική καθώς απαιτείται μεγάλη έρευνα και προσοχή για την ανάδειξη των στοιχείων εκείνων που θεωρούνται συγκριτικά πλεονεκτήματα και τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν κατάλληλα ώστε να οδηγηθεί στη διαμόρφωση μίας ανταγωνιστικής ταυτότητας. Παράλληλα, οι ρευστές κοινωνικοοικονομικές και πολιτικές δομές συνεπάγονται τη συνεχή προσπάθεια της πόλης να ανανεώνεται και να προσαρμόζεται σε αυτές τις αλλαγές προκειμένου να παραμένει ανταγωνιστική. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 16

17 Απαιτείται μία ικανή πολιτική ηγεσία η οποία θα αναπτύξει την κατάλληλη στρατηγική για την ενίσχυση και τη σωστή προβολή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της πόλης προκειμένου να υπερτερήσει έναντι του ανταγωνισμού και να μπορέσει να αναπτύξει μια ανταγωνιστική ταυτότητα. Σύμφωνα με τον Simon Anholt, το χτίσιμο της ανταγωνιστικής ταυτότητας είναι η διαδικασία σχεδιασμού, οργάνωσης και επικοινωνίας του ονόματος και της ταυτότητας μιας πόλης, με σκοπό το χτίσιμο ή τη διαχείριση της φήμης της 12. Σύμφωνα με τον Simon Anholt, τα πλεονεκτήματα της ανταγωνιστικής ταυτότητας ενός τόπου είναι ποικίλα και χώρες με ανταγωνιστική ταυτότητα μπορούν να έχουν: - Ξεκάθαρη εγχώρια συναίνεση πάνω στην εθνική ταυτότητα και τους κοινωνικούς στόχους. - Ένα κλίμα όπου η καινοτομία επιβραβεύεται και εφαρμόζεται. - Αποτελεσματικότερους δεσμούς - επαφές για οργάνωση διεθνών εκδηλώσεων. - Αποτελεσματικότερη προώθηση επενδύσεων. - Αποτελεσματικότερη προώθηση τουρισμού και επιχειρηματικού τουρισμού. - Αναβαθμισμένο προφίλ στα διεθνή μέσα. - Ευκολότερη πρόσβαση σε εθνικούς και διεθνείς φορείς και οργανισμούς. - Πιο παραγωγικές πολιτιστικές σχέσεις με άλλες χώρες και περιφέρειες. Η ανταγωνιστική ταυτότητα ενός τόπου λειτουργεί σαν μαγνήτης και έχει τρεις πτυχές: ελκύει (καταναλωτές, τουρισμό, ταλέντα, επενδυτές, σεβασμό, προσοχή), ωθεί αναπτυξιακά πολλούς τομείς δραστηριότητας και έχει τη δύναμη να δημιουργεί τάξη μέσα από το χάος 13. Η ανταγωνιστική ταυτότητα βασίζεται στους διοικούντες, στο κοινό και στις επιχειρήσεις, οι οποίοι μαθαίνουν να κατευθύνουν τις συμπεριφορές τους προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση που είναι θετική και παραγωγική για τη φήμη του τόπου, 12 Anholt, S. (2007) Competitive Identity-The New Brand Management for Nations, Cities and Regions, Hampshire: Palgrave Macmillan, σελ Ibid., σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 17

18 με τέτοιο τρόπο που να κερδίζουν τη φήμη που τους αξίζει και που χρειάζονται. Αφορά δηλαδή στη δημιουργία ενός κοινού στόχου που οδηγεί στην ενδυνάμωση της ανταγωνιστικής ταυτότητας τόσο εντός συνόρων όσο και στο εξωτερικό 14. Βασικό βήμα για το χτίσιμο ανταγωνιστικής ταυτότητας είναι να δούμε την παρούσα εικόνα της πόλης και να εξετάσουμε πως μπορεί να συντηρηθεί, να προστατευθεί, να ενισχυθεί ή ακόμα και να αλλάξει 15 ώστε να μπορέσει να εφαρμοστεί κατάλληλα η στρατηγική του place branding. Η ανάλυση που θα γίνει θα αφορά τα εμπλεκόμενα μέρη (stakeholders) και το ρόλο που αυτά διαδραματίζουν αλλά και μέσω μιας ανάλυσης SWOT 16, όπου θα παρουσιάζονται τα ισχυρά και τα αδύνατα σημεία, οι ευκαιρίες και οι απειλές που υπάρχουν στη δεδομένη στιγμή καθώς και οι μελλοντικές προοπτικές. Σύμφωνα με έρευνα της Ernst&Young 17 η επιτυχία της στρατηγικής μιας πόλης που θέλει να γίνει και να παραμείνει ανταγωνιστική εξαρτάται τόσο από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η πόλη όσο και από την ηγεσία αυτής. Στο σχήμα που ακολουθεί περιγράφονται οι παράγοντες εκείνοι που εμπλέκονται στη ζωή μιας πόλης και με ποιο τρόπο την καθιστούν ανταγωνιστική. 14 Ibid, σελ Ibid, σελ Κατά την ανάλυση SWOT μελετώνται τα Δυνατά (Strengths) και Αδύνατα (Weaknesses) σημεία μίας επιχείρησης, οργανισμού ή περιοχής, καθώς και οι Ευκαιρίες (Opportunities) και οι Απειλές (Threats) που υπάρχουν. Τα δυνατά και αδύνατα σημεία αφορούν το εσωτερικό περιβάλλον της επιχείρησης/οργανισμού ή της περιοχής καθώς προκύπτουν από τους εσωτερικούς πόρους που κατέχει (π.χ. ικανότητες προσωπικού και στελεχών, ιδιότητες και χαρακτηριστικά της επιχείρησης, τεχνογνωσία, χρηματοοικονομική υγεία και ικανότητα να ανταποκριθεί σε νέες επενδύσεις, κλπ.). Αντιθέτως, οι ευκαιρίες και οι απειλές αντανακλούν μεταβλητές του εξωτερικού περιβάλλοντος, τις οποίες η επιχείρηση/οργανισμός ή περιοχή θα πρέπει να εντοπίσει, να προσαρμοστεί σε αυτές ή ακόμα και να τις προσαρμόσει όπου κάτι τέτοιο είναι εφικτό (π.χ. είσοδος νέων ανταγωνιστών, ρυθμίσεις στο νομικό περιβάλλον, δημιουργία ή/και εμφάνιση νέων αγορών, κλπ.). Από: Coleman, S., Greenfield, Τ., Stewardson, D. (2008) Statistical practice in business and industry, West Sussex: John Wiley &Sons Ltd., σελ Cities-for-citizens ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 18

19 ΣΧΗΜΑ 2: Παράγοντες που συμβάλλουν στην ανταγωνιστικότητα μιας πόλης Πηγή: Ernst&Young, Cities for Citizens, Citizen Today, April Παρ όλο που κάθε πόλη αντιμετωπίζει μία μοναδική μίξη διαφορετικών και ανταγωνιστικών ενδιαφερόμενων μερών (stakeholders), υπάρχουν κάποιες στρατηγικές που μπορούν να εφαρμοστούν επιτυχώς σε όλες τις πόλεις και να αυξήσουν την ελκυστικότητά της. Αυτές είναι: - Η ισχυρή και υπεύθυνη ηγεσία και διοίκηση - Η δημιουργία κλίματος σιγουριάς - Η απόκτηση της κοινωνικής συναίνεσης των πολιτών και η ώθηση για αλλαγή - Η καινοτομία ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 19

20 1.3 Η ΕΝΝΟΙΑ KAI H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ PLACE BRANDING Στη σημερινή παγκοσμιοποιημένη κοινωνία, κάθε προϊόν προσπαθεί να ξεχωρίσει με σκοπό να διαφοροποιηθεί από τον ανταγωνισμό και να επιλεγεί από τους δυνητικούς καταναλωτές. Σε επίπεδο πόλεων, αντιστοίχως, κάθε πόλη προσπαθεί να ξεχωρίσει από τις υπόλοιπες προκειμένου να επιλεγεί από τις διάφορες ομάδες ανθρώπων ώστε να κατοικηθεί, να ελκύσει επισκέπτες και επενδυτές, όπως ειπώθηκε στα προηγούμενα. Σύμφωνα με τη λογική του place branding 18, η πόλη είναι ένα περίπλοκο «προϊόν» και το κοινό στο οποίο απευθύνεται είναι περιφερειακό, εθνικό και διεθνές. Κάθε κοινό, εκτός από κοινά χαρακτηριστικά, έχει και ιδιαίτερες ανάγκες και ενδιαφέροντα. Προκειμένου να αναδειχθούν σωστά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα μιας πόλης και να αποκτήσει ανταγωνιστική ταυτότητα, κρίνεται σκόπιμη η εφαρμογή μιας σωστής στρατηγικής διαχείρισης της τοπικής ταυτότητας (place branding). Το place branding μπορεί να έχει σημαντική συνεισφορά στην ανάπτυξη ενός τόπου. Η συνεχής και με επαγγελματισμό ανάπτυξη μιας πόλης σαν ένα brand προωθεί τις βασικές προϋποθέσεις για την εγκατάσταση επιχειρήσεων, την προσέλκυση τουριστών και έχει ως αποτέλεσμα ένα ανταγωνιστικό εργατικό δυναμικό που ελκύει επενδύσεις, ενώ παράλληλα προετοιμάζει το έδαφος για την εφαρμογή της πολιτιστικής διπλωματίας 19. Τα αποτελέσματα μιας επιτυχούς διαχείρισης ταυτότητας συμβάλλουν στη συνολική ανάπτυξη του τόπου. Πιο συγκεκριμένα και μεταξύ άλλων: Αυξάνεται η ελκυστικότητά του στην εγκατάσταση εταιριών και επενδύσεων, προωθείται ο τουρισμός και η πολιτιστική διπλωματία, ενισχύεται η εξαγόμενη 18 Παρότι υπάρχουν αμφισβητήσεις κατά πόσο ένα τοπικό μέγεθος μπορεί να αντιμετωπιστεί σαν «προϊόν», στην παρούσα εργασία ασπαζόμαστε τη θεωρία του place branding. 19 Η άσκηση της εξωτερικής πολιτικής μιας χώρας μέσω πολιτιστικών δραστηριοτήτων για τη βελτίωση και τη σύσφιγξη των διακρατικών σχέσεων καλείται πολιτιστική διπλωματία. Συνεχίζει τις προσπάθειες της εξωτερική πολιτικής ενός ή περισσότερων κρατών ή μίας ομάδας, όταν οι άλλοι δρόμοι, οι παραδοσιακοί, δεν επαρκούν ή έχουν πάψει να είναι ανοιχτοί. Ακόμη, μπορεί να παρέχει δυνατότητες σε μία χώρα με αναγνωρισμένα πολιτιστικά επιτεύγματα να αντισταθμίσει την έλλειψη πολιτικής, στρατιωτικής και οικονομικής δύναμης με μία ισχυρή πολιτισμικά παρουσία σε παγκόσμια κλίμακα, που θα της αποφέρει πολλαπλά οφέλη. Ουσιαστικά είναι η χρήση του πολιτισμού μιας χώρας στις διεθνείς σχέσεις της ως μέσο προβολής, βελτίωσης της εικόνας της και σύσφιγξης των σχέσεών της με τους άλλους λαούς. Από: Τζουμάκα, Ε. (2005) Πολιτιστική Διπλωματία: Διεθνή Δεδομένα και Ελληνικές Προοπτικές, Αθήνα: Εκδόσεις Σιδέρη, σελ. 9 και ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 20

21 βιομηχανία και ενδυναμώνεται η ταυτότητα του πολίτη, ενώ παράλληλα ενισχύεται η αυτοεικόνα των πολιτών. Πρόκειται ουσιαστικά για μία στρατηγική η οποία επικεντρώνεται στα ιδιαίτερα και θετικά χαρακτηριστικά ενός τοπικού μεγέθους μετατρέποντάς τα σε επωφελή στοιχεία, τα οποία μέσω της σωστής διαχείρισης καθίστανται συγκριτικά πλεονεκτήματα και οδηγούν στην τοπική ανάπτυξη επιφέροντας πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα. Πιο συγκεκριμένα, η διαχείριση αυτών των χαρακτηριστικών αποσκοπεί στη δημιουργία και διατήρηση μιας θετικής και επωφελούς εικόνας του τόπου, καθώς η εικόνα αποτελεί το πρώτο και βασικό επίπεδο της πρόσληψης κάθε τόπου από το κοινό. Άλλωστε δεν υφίσταται branding χωρίς εικόνα. Έτσι, χωρίς την κατάλληλη διαχείριση της τοπικής ταυτότητας, δύσκολα ένας τόπος θα μπορέσει να οδηγηθεί στην ανάπτυξη. Για το λόγο αυτό, στις μέρες μας, όλο και περισσότερα τοπικά μεγέθη προσπαθούν να εφαρμόσουν branding προσαρμοσμένο στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, ούτως ώστε να διαφοροποιηθούν και να τονίσουν τη διαφορετικότητά τους έναντι του ανταγωνισμού. Βασικό, λοιπόν, μέλημα είναι να αναδειχθεί το στοιχείο ή τα στοιχεία εκείνα στα οποία ένας τόπος υπερτερεί, εάν υπάρχουν ενώ εάν δεν υπάρχουν, μπορούν να δημιουργηθούν και να αποτελέσουν συστατικό της εικόνας του και, συνακόλουθα, να συμβάλουν στην ανάπτυξη. Το branding μπορεί να οδηγήσει αφενός στον εντοπισμό νέων συγκριτικών πλεονεκτημάτων και αφετέρου σε διαφορετική, επωφελέστερη διαχείριση των ήδη γνωστώv 20. Σύμφωνα με τον Philip Kotler, οι πόλεις θα πρέπει να κάνουν ότι και οι επιχειρήσεις, το επονομαζόμενο στρατηγικό σχεδιασμό της αγοράς. Μία πόλη αντιμετωπίζει την πρόκληση του σχεδιασμού της σαν ένα σύστημα το οποίο απορροφά τις δονήσεις και προσαρμόζεται γρήγορα και αποτελεσματικά στις νέες εξελίξεις και ευκαιρίες που δυνητικά της παρουσιάζονται στο μικρο- και μακροπεριβάλλον της. Ως εκ τούτου ο Kotler προτείνει την καθιέρωση ενός συστήματος πληροφοριών, σχεδιασμού και ελέγχου που θα επιτρέπουν στην κάθε πόλη να διερευνά το εναλλασσόμενο περιβάλλον και να αντιδρά εποικοδομητικά στις 20 ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 21

22 ευκαιρίες και απειλές που κατά καιρούς παρουσιάζονται. Και συνεχίζει λέγοντας ότι ο στρατηγικός σχεδιασμός μιας πόλης, περνάει από πέντε στάδια τα οποία είναι τα εξής: 1. Ανάλυση της παρούσας κατάστασης της πόλης: πως είναι σήμερα, ποια τα βασικά της πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, ποιες οι ευκαιρίες και απειλές που της παρουσιάζονται (SWOT Analysis) και ποιοι οι βασικοί της ανταγωνιστές. 2. Δημιουργία ενός οράματος και στόχου: πως θα ήθελαν οι πολίτες να είναι η πόλη τους. 3. Σχεδιασμός της κατάλληλης στρατηγικής για την επίτευξη των στόχων. 4. Κατάλληλο πλάνο δράσης. 5. Υλοποίηση και έλεγχος 21. Με βάση τα ανωτέρω, μέσω του στρατηγικού σχεδιασμού, μια πόλη θα αναγνωρίσει που ακριβώς βρίσκεται, τι προκλήσεις υπάρχουν στο περιβάλλον της και που θέλει να οδηγηθεί στο μέλλον. Στόχος είναι η ισχυροποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων που διαθέτει μια πόλη ώστε να δημιουργήσει μία ανταγωνιστική ταυτότητα και μία ισχυρή εικόνα που θα την κάνει να διαφέρει από τις υπόλοιπες. 21 Kotler, P., Haider, D., Rein, I. (1993) Marketing Places-Attracting Investment, Industry and Tourism to Cities, States and Nations, NY: The Free Press, σελ.79. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 22

23 ΤΟ ΕΞΑΓΩΝΟ ΤΟΥ CITY BRANDING Σύμφωνα με τον Simon Anholt, οι βασικοί παράγοντες για το χτίσιμο ενός ισχυρού brand πόλεως είναι η σωστή διαχείριση των έξι σημείων του διπλανού εξαγώνου. Αυτοί οι παράγοντες είναι: 1. Η παρουσία (presence) της πόλης, δηλαδή η αντίληψη των κατοίκων και επισκεπτών γι αυτήν η οποία διαμορφώνει την εξωτερική εικόνα του τόπου, λειτουργεί δηλαδή σαν κινητή διαφήμιση. Επιπλέον πρόκειται για τη διεθνή συμβολή της πόλης στην επιστήμη, στον πολιτισμό και τη διοίκηση Ο τόπος (place) καθαυτός, τα υλικά και άυλα στοιχεία του (το κλίμα, το περιβάλλον, οι υποδομές, οι παρεχόμενες υπηρεσίες κλπ.). 3. Οι άνθρωποι (people) και η εκπαίδευσή τους, οι ικανότητες και οι φιλοδοξίες τους που διαμορφώνουν το τοπικό μέγεθος και δημιουργούν δυνατότητες για τουριστική, επιχειρησιακή, πολιτισμική, κοινωνική και πολιτική ανταλλαγή. Χωρίς τον ανθρώπινο παράγοντα, και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, μία πόλη είναι απλά ένα άδειο τοπίο Τα προαπαιτούμενα (pre-requisites) ενός τόπου τα οποία καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τις βασικές παροχές σε υποδομές (σχολεία, νοσοκομειακή περίθαλψη, ικανοποιητικά μέσα μεταφοράς κλπ.). 22 Έρευνες έχουν δείξει ότι τα Ελληνόπουλα έχουν διαμορφώσει μια αρνητικά φορτισμένη έννοια για την πόλη. Δηλαδή οι λέξεις που συνειρμικά δίνουν είναι: «νέφος, καυσαέριο, κυκλοφοριακό, φασαρία, χάος, απομόνωση». Και αναφέρονται συχνά στην Αθήνα, που την ταυτίζουν με την έννοια «πόλη». Από συνέντευξη του Γιάννη Ρέντζου στην Τόνια Ζαχαράτου Άνθρωπος στην πόλη, ΒημαγκαζίνοΔιακοπές, 15 Ιουνίου 2008, σελ Anholt, S. (2007) Competitive Identity-The New Brand Management for Nations, Cities and Regions, Hampshire: Palgrave Macmillan, σελ. 75. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 23

24 5. Ο παλμός (pulse) της πόλης που ορίζει εάν η πόλη είναι ενδιαφέρουσα με την έννοια της παροχής υπηρεσιών διασκέδασης και με την ύπαρξη ξεχωριστών στοιχείων που μπορούν να βιωθούν. 6. Η δυναμική της πόλης (potential), η οποία εκφράζει τις δυνητικές οικονομικές και εκπαιδευτικές ευκαιρίες εντός της πόλης (προσιτό περιβάλλον για εξεύρεση εργασίας, για επενδύσεις ή για εκπαίδευση κ.ά.). Η αποτελεσματική και ισόρροπη διαχείριση των έξι παραγόντων μπορούν να οδηγήσουν στη σωστή και θετική εικόνα μιας πόλης. Ωστόσο, σημαντικούς παράγοντες αποτελούν επιπλέον, η υπομονή και οι κοινοί στόχοι των εμπλεκόμενων μερών (stakeholders) στη στρατηγική του place branding. Σύμφωνα με τον Anholt, οι περισσότερες χώρες αντιμετωπίζουν δύο εμπόδια στην εφαρμογή του place branding: έλλειψη υπομονής, προερχόμενη από τον τετραετή ορίζοντα των περισσότερων εκλεγμένων πολιτικών οι οποίοι θέλουν να επιδείξουν έργο μέσα σε μία τετραετία, και πολιτική δυσκολία στην μετάδοση του οράματός τους στους εκάστοτε εμπλεκόμενους φορείς (κυρίως πολιτικούς και εμπορικούς) στους οποίους δεν μπορεί να επιβληθεί το κράτος Ibid. σελ. 83. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 24

25 1.4 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ Η έννοια της τοπικής ανάπτυξης αναφέρεται σε κάθε γεγονός, δραστηριότητα ή διαδικασία η οποία έχει αναπτυξιακό χαρακτήρα (οικονομικό, εμπορικό, πολιτιστικό, εκπαιδευτικό κλπ.) και που γίνεται με πρωτοβουλία ή στηρίζεται από τον πληθυσμό της συγκεκριμένης κάθε φορά χωρικής μονάδας. Με τον όρο «ανάπτυξη» νοείται μία ευρεία συμμετοχική διαδικασία κοινωνικής αλλαγής σε μια κοινωνία δεδομένης περιοχής, με αποτέλεσμα την κοινωνική και υλική πρόοδο για την πλειονότητα των κατοίκων 25. Η UNESCO θεωρεί την ανάπτυξη: 1) Ως μια ολοκληρωμένη οργανική διαδικασία οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών παραγόντων, διαρκώς αλληλοεπηρεαζόμενων. 2) Ως μια ενδογενή αναπτυξιακή διαδικασία κάθε χώρας, περιφέρειας ή περιοχής που αναλαμβάνει τη διαδικασία της ανάπτυξης σύμφωνα με τις δικές της επιλογές και σε αρμονία με τους στόχους και τις επιδιώξεις του πληθυσμού της, και 3) Ως μια παγκόσμια διαδικασία, με την έννοια ότι οι στόχοι κάθε χώρας και τα προβλήματά της καθορίζονται σε συνάρτηση με τα παγκόσμια προβλήματα 26. Η ολοκληρωμένη τοπική ανάπτυξη είναι μια οργανική διαδικασία, στην οποία διαδραματίζουν ρόλο, πέρα από τους φυσικούς πόρους και το κεφάλαιο, οι θεσμοί, οι οργανισμοί, οι φορείς της κοινωνίας (επιμελητήρια, συνεταιρισμοί), οι τοπικοί παράγοντες, η τοπική πρωτοβουλία, οι τοπικές επιχειρήσεις, η επιχειρηματικότητα και η ανθρώπινη αναζήτηση στους τομείς του πολιτισμού 27. Ο πολιτισμός είναι το σύνολο των εκφάνσεων μιας κοινωνίας: περιλαμβάνει τις ιδέες, τις αξίες, τις συμπεριφορές, τις πρακτικές και τους θεσμούς, τη δημιουργία, την τεχνική, την οικονομία. Περιλαμβάνει τόσο το πνευματικό όσο και το υλικό 25 Κόνσολα, Ντ. (1990) Πολιτιστική Δραστηριότητα και Κρατική Πολιτική στην Ελλάδα, Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση, σελ Προβατάς, Δ. Τοπική Ανάπτυξη και Προοπτικες, Τοπική Αυτοδιοίκηση-Αποκέντρωση, τεύχος 4, Ιούλιος-Αύγουστος 1997, σελ Μπιτσάνη, Ε. (2004) Πολιτισμική Διαχείριση και Περιφερειακή Ανάπτυξη, Αθήνα: Εκδόσεις Διόνικος, σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 25

26 στοιχείο. Σύμφωνα με την ΚΕΔΚΕ «ως πολιτισμός ορίζεται η μεγάλη ροή ανθρώπων, πραγμάτων και λέξεων διαχρονικά, μέσα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Τα συμπλέγματα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, των προϊόντων τους, των ανθρώπινων σκέψεων, κατακτήσεων, σε μια πολύ μεγάλη χρονική διάρκεια, σε ένα πολύ μεγάλο χωρικό επίπεδο» 28. Ο πολιτισμός διαδραματίζει έναν ουσιώδη ρόλο στη διαδικασία εμπλουτισμού της φήμης μιας πόλης, οδηγώντας το κοινό να κατανοήσει πιο ολοκληρωμένα την πόλη και τις αξίες της. Ο πολιτισμός αποτελεί ένα μοναδικό στοιχείο της κάθε πόλης. Το πολιτιστικό κομμάτι της εθνικής εικόνας είναι αναντικατάστατο και δε μπορεί να αντιγραφεί διότι είναι μοναδικά συνδεδεμένο με την χώρα καθαυτή. Συνδέει το παρόν με το παρελθόν, σχετίζεται με μη εμπορευματικές δραστηριότητες, καταδεικνύει τις πνευματικές και νοητικές αξίες των κατοίκων της χώρας και των φορέων της 29. Έτσι, οι πολιτιστικές παραδόσεις της κάθε πόλης, η σύνθεση του πληθυσμού, το μορφωτικό και οικονομικό του επίπεδο δημιουργούν συγκεκριμένες ανάγκες. Ο πολιτισμός μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά στο χτίσιμο της ανταγωνιστικής ταυτότητας μίας πόλης, διότι το κοινό δεν είναι τόσο καχύποπτο γι αυτήν, όσο είναι απέναντι σε εμπορικά μηνύματα 30, πράγμα που σημαίνει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη του κοινού στα πολιτιστικά μηνύματα και ευκολότερη επίτευξη ανάπτυξης μέσω τέτοιων μηνυμάτων. Η συντονισμένη προσπάθεια προβολής του πολιτιστικού προϊόντος με στόχο να γίνει ευρέως γνωστό και ελκυστικό στο κοινό, μπορεί να συμβάλλει αποφασιστικά. Επομένως, ο τομέας του πολιτισμού εκτός από κοινωνικός και καλλιτεχνικός κλάδος προσεγγίζεται και ως ένας τομέας που μπορεί να επιφέρει σημαντική οικονομική ανάπτυξη. Στην εποχή που ζούμε, όπου είναι δεδομένη η έλλειψη επαρκών πόρων όχι μόνο για την πολιτιστική παραγωγή 28 Πολιτισμός και Tοπική Aυτοδιοίκηση, ΤΕΔΚΝΑ, Πλήρη πρακτικά συνεδρίων (1994), σελ. 27 και Η Πολιτιστική Δραστηριότητα των ΟΤΑ Παρούσα Κατάσταση και Προοπτικές, Μελέτη ΚΕΔΚΕ-ΕΕΤΑ. 29 Anholt, S. (2007) Competitive Identity-Τhe New Brand Management for Nations, Cities and Regions, Hampshire: Palgrave Macmillan, σελ Ibid., σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 26

27 δεδομένου ότι η οικονομική στενότητα των κρατών είναι αποδεδειγμένη, η θετική οικονομική συμβολή του πολιτισμού αποκτά ιδιαίτερη σημασία 31. Σύμφωνα με γνωμοδότηση της Ο.Κ.Ε., η κατάλληλη εκμετάλλευση του πολιτιστικού προϊόντος με στόχο την οικονομική ωφέλεια έχει διπλή αξία: τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν επιτρέπουν τη συνέχιση και ανάπτυξη της κοινωνικά ευεργετικής καλλιτεχνικής δημιουργίας και, ταυτόχρονα, το άυλο πολιτιστικό κεφάλαιο αποκτά αναπτυξιακή συμβολή, καθώς ανάγεται σε βάση ανάπτυξης οικονομικών δραστηριοτήτων 32. Η πολιτιστική δραστηριότητα μιας πόλης αποτελεί το θεμέλιο για την πρόοδο και την πολιτιστική ανάπτυξή της. Για το λόγο αυτό εντάσσεται στις αρμοδιότητες και στον προγραμματισμό ενός αποτελεσματικά οργανωμένου κράτους, περιφέρειας ή πόλης. Η πολιτιστική ανάπτυξη αποτελεί τη διαδικασία ποιοτικής αναβάθμισης της ζωής των κατοίκων μιας συγκεκριμένης περιοχής, η οποία βασίζεται τόσο στην ίδια τη συμμετοχή των κατοίκων όσο και στο υπάρχον πολιτιστικό δυναμικό της περιοχής. Η ολοκληρωμένη περιφερειακή ανάπτυξη μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο με γνήσια περιφερειακή πολιτιστική ζωή. Δύο είναι οι ζωτικοί παράγοντες που μπορούν να συμβάλλουν αποφασιστικά στην προώθησή της: η τοπική αυτοδιοίκηση και η λαϊκή συμμετοχή 33. Οι παρεμβάσεις σε πόλεις, σε χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς ή σε ιστορικά κέντρα στοχεύει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του συνεκτικού πυρήνα και κατ επέκταση του ίδιου του χώρου, καθώς και στην αναβάθμιση της επιχειρηματικότητας για τις εγκατεστημένες οικονομικές δραστηριότητες. Οι βασικοί στόχοι αυτών των παρεμβάσεων είναι οικονομικοί, γιατί με την αναβάθμιση της επιχειρηματικότητας δημιουργούνται αυξημένες ευκαιρίες απασχόλησης, ενώ με τη βελτίωση της εικόνας του δομημένου περιβάλλοντος αυξάνουμε την ανταγωνιστικότητα για το σύνολο της πόλης, αφού γίνεται πιο ελκυστική σε 31 Ζούλοβιτς, Ρ., Σκορίνης, Ν., Ξενάκης, Β., Κουτσιμπογιώργος, Γ., Λιόλιος, Ν., Σχινάς, Θ., Γνώμη της Ο.Κ.Ε. (2007) Πολιτισμός στην Ελλάδα. Οικονομικές, καλλιτεχνικές και κοινωνικές διαστάσεις και προοπτικές, Αθήνα. 32 Ibid. 33 Μπιτσάνη, Ε. (2004) Πολιτισμική Διαχείριση και Περιφερειακή Ανάπτυξη, Αθήνα: Εκδόσεις Διόνικος, σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 27

28 επενδύσεις. Οι δευτερεύοντες στόχοι είναι κοινωνικοί και πολιτιστικοί, καθώς διευρύνεται η κοινωνική βάση συμμετοχής στο πρόγραμμα της ανάπλασης και δημιουργούνται ανοιχτά αλλά μόνιμα κανάλια επικοινωνίας και συνεργασίας ιδιωτικού τομέα και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενώ ταυτόχρονα διαμορφώνονται προϋποθέσεις αναβάθμισης και αξιοποίησης των ιστορικών πολιτιστικών πόρων της πόλης Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Στις μέρες μας, η προστασία των πολιτιστικών αγαθών αποτελεί τομέα που αφορά κρατικές δραστηριότητες, αφού είναι συνδεδεμένη με την επίτευξη των βασικών σκοπών του κράτους. Ο πολιτισμός, στοιχείο ιστορικής συνέχειας και σύγχρονης έκφρασης της εθνικής συνείδησης, αποτελεί βασικότατο σημείο έκφρασης της έννοιας του έθνους και του κράτους. Για το λόγο αυτό, είναι σημαντικό, κάθε χώρα, περιφέρεια και πόλη να αναπτύσσει μία πολιτιστική πολιτική ανάλογα με τα στοιχεία που διαθέτει για την ανάδειξη, προστασία και προβολή τους. Τα στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς και ταυτότητας της κάθε πόλης αλλά και της σύγχρονης πολιτιστικής παραγωγής, αποτελούν τους πολιτιστικούς πόρους αυτής της περιοχής. Προκειμένου να επιτευχθούν οι σκοποί της πολιτιστικής πολιτικής, πρέπει να αξιοποιηθούν οι πολιτιστικοί πόροι της κάθε περιοχής σε τοπικό και στη συνέχεια σε εθνικό επίπεδο. Τα τοπικά σχέδια δράσης για τον πολιτισμό, που περιέχουν την καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης ή καταγραφή των τάσεων με παράλληλες μελλοντικές προβλέψεις, όπου τα προσφερόμενα οικονομετρικά στοιχεία το επιτρέπουν για την κάθε περιοχή, είναι απαραίτητο στοιχείο για τη χάραξη αποτελεσματικής πολιτιστικής πολιτικής 35. Αφενός η ύπαρξη πολιτιστικών πόρων και αφετέρου η σκοπούμενη αξιοποίησή τους προδιαγράφουν την άσκηση μίας εξειδικευμένης πολιτιστικής πολιτικής, που 34 Μπιτσάνη, Ε. (2004) Πολιτισμική Διαχείριση και Περιφερειακή Ανάπτυξη, Αθήνα: Εκδόσεις Διόνικος, σελ Ibid. σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 28

29 προϋποθέτει πάνω από όλα προγραμματισμό και συναίνεση μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων. Η ΦΘΟΡΑ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ Η φθορά του χρόνου και η αμέλεια του ανθρώπου είναι σοβαροί εχθροί για τη διατήρηση της αισθητικής-διδακτικής εικόνας των ιστορικών κέντρων και των αρχαιολογικών χώρων. Για να πολεμηθούν χρειάζεται η αξιοποίηση των χώρων αυτών, η οποία πρέπει να προκαλείται και να συνεχίζεται με έργα από κρατικούς τοπικούς και άλλους φορείς της χώρας. Με την αξιοποίηση αυτών προκύπτουν όχι μόνο πνευματικά οφέλη για τους πολίτες αλλά και οικονομικά που βοηθούν άμεσα την κοινωνική-τουριστική ανάπτυξη της πόλης 36. Ωστόσο, η φθορά των πολιτισμικών συμβόλων δεν προκαλείται μόνο από το χρόνο που καταστρέφει την εξωτερική τους εικόνα. Η φθορά τους επέρχεται και στη συνείδηση του κοινού λόγω της άκρατης εμπορευματοποίησής τους. Όσον αφορά την Ελλάδα, εμμένει συστηματικά να ανατρέχει στο ένδοξο παρελθόν της και να προσπαθεί να αντλήσει από την ιστορία και τον πολιτισμό της υπεραξίες για το μέλλον, χωρίς όμως να προσθέτει στο ένδοξο αυτό παρελθόν σύγχρονες εκφράσεις και μέσα. Η πρόκληση για όλες τις χώρες και τις πόλεις είναι να βρουν τρόπους να παρουσιάζουν τα κλασικά τους πολιτιστικά στοιχεία σε συνάρτηση με τα σύγχρονα, με τέτοιο τρόπο ώστε να παραμένουν επίκαιρα και ελκυστικά σε νεότερα κοινά. Αυτό το έργο της σύζευξης του κλασικού και σύγχρονου πολιτισμού έχει γίνει ακόμα πιο σύνθετο από την αυξημένη ποικιλομορφία των σύγχρονων κοινωνιών Νομικός, Μ. (1997) Αποκατάσταση, Επανάχρηση Ιστορικών Κτιρίων και Συνόλων. Μεθοδολογία- Εφαρμογές, Τμήμα αρχιτεκτόνων ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη, σελ Anholt, S. (2007) Competitive Identity-Τhe Νew Βrand Μanagement for Nations, Cities and Regions, Hampshire: Palgrave Macmillan, σελ. 98. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 29

30 2 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ-ΕΙΚΟΝΑΣ 2.1 ΠΩΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΘΗΚΕ Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Η Αθήνα είναι μία πόλη εύκολα αναγνωρίσιμη. Αποτέλεσε σημαντικό κέντρο τεχνών, εκπαίδευσης και φιλοσοφίας ενώ θεωρείται η πατρίδα της δημοκρατίας. Σήμερα είναι μία κοσμοπολίτικη πόλη. Η σύγχρονη Αθήνα είναι το οικονομικό, διοικητικό, επιχειρηματικό, πολιτικό και πολιτισμικό κέντρο της Ελλάδας. Η πολιτισμική προσφορά της Αθήνας στην ανθρωπότητα, παρ ότι αναγνωρίζεται από όλους και ιδιαίτερα όσον αφορά στην κλασική Αθήνα και στην κληρονομιά των ευγενών και υψηλών αξιών, της δημοκρατίας και του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, δεν είναι στην ολοκληρία της γνωστή. Όπως δεν είναι αρκετά γνωστός ο ρόλος και η προσφορά της Αθήνας καθ όλη τη διάρκεια των χρόνων που αποτελεί την πρωτεύουσα του νέου ελληνικού κράτους 38. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η δεκαετία υπήρξε μοιραία για την όψη της πρωτεύουσας. Ο πληθυσμός σχεδόν διπλασιάστηκε καθώς οι κάτοικοι της περιφέρειας εγκατέλειψαν την ύπαιθρο και ήρθαν στην πρωτεύουσα προς αναζήτηση εργασίας. Οι ανάγκες και η κερδοσκοπία διέφθειραν τους ανθρώπους και κατέστρεψαν το περιβάλλον. Η δίνη παρέσυρε και τα οικοδομήματα. Νεοκλασικά κτίρια, σιδεριές και ακροκέραμα κατεδαφίστηκαν και στη θέση τους ορθώθηκαν πολυκατοικίες για να στεγάσουν τους ανθρώπους της επαρχίας (λόγω αστυφιλίας). Έτσι, η Αθήνα κατέληξε να έχει τη σημερινή εικόνα, να είναι μία πυκνοκατοικημένη πόλη τεσσάρων εκατομμυρίων 38 Αξιώτης, Γ., Μπίρης, Μ., Μαρμαράς, Ε., Παπαγεωργίου, Ε., Σχοινά, Κ. (2000) Αθήνα η Φημισμένη Πόλη, Αθήνα: Εκδόσεις Μίλητος. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 30

31 ανθρώπων 39. Τα πρώτα δειλά βήματα για να ανατραπεί αυτή η χαώδης κατάσταση και να σωθεί η εικόνα της Αθήνας αξιοποιώντας τον πολιτιστικό της πλούτο, άρχισαν να γίνονται κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 70. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου παρατηρήθηκαν ενθαρρυντικές εξελίξεις, όσον αφορά την προστασία του λαϊκού πολιτισμού, αυξάνοντας σημαντικά τους πόρους για τη χρηματοδότηση του πολιτισμού. Το 1971 ιδρύθηκε το Υπουργείο Πολιτισμού και Επιστημών και αρκετοί κρατικοί φορείς (ΥΠΕΣ, ΕΟΤ κ.ά) εκδήλωσαν ζωηρό ενδιαφέρον και ανέπτυξαν δραστηριότητα. Ωστόσο, κυρίως μετά τη μεταπολίτευση 40 διαμορφώθηκαν οι προϋποθέσεις για άσκηση αποτελεσματικής κρατικής παρέμβασης στα πολιτιστικά. Επιχειρήθηκε στενότερη και πιο συστηματική σύνδεση του πολιτιστικού τομέα με τη γενικότερη κυβερνητική πολιτική. Για πρώτη φορά καταβλήθηκε προσπάθεια να σχεδιαστεί πολιτική για ολόκληρο τον πολιτιστικό χώρο, ενώ επιχειρήθηκε αν και πολύ ατελώς συντονισμός και συσχέτιση ανάμεσα στις διαδικασίες οικονομικής και πολιτιστικής ανάπτυξης. Καταρτίστηκε Πρόγραμμα Πολιτιστικής Ανάπτυξης το οποίο ενσωματώθηκε στο Πενταετές Πρόγραμμα Οικονομικής και Κοινωνικής Ανάπτυξης των ετών Το επόμενο Πενταετές για τα έτη προχώρησε περισσότερο και περιέλαβε ιδιαίτερο τμήμα για την πολιτιστική ανάπτυξη. Οι στόχοι της Πολιτιστικής Πολιτικής κατευθύνονταν σε τέσσερις άξονες: α. Την καλλιέργεια και διεθνή προβολή των αξιών του ελληνικού πολιτισμού, β. Την αποτελεσματική προστασία της εθνικής πολιτιστικής κληρονομιάς, γ. Την ισότιμη διάδοση και αύξηση των ευκαιριών απόλαυσης των πολιτιστικών αγαθών και δ. Τη στήριξη και διάδοση της σύγχρονης καλλιτεχνικής και πνευματικής δημιουργίας και την εξασφάλιση συνθηκών που θα επέτρεπαν την ανάπτυξη των ατομικών δημιουργικών ικανοτήτων στον πολιτιστικό τομέα. Το Πενταετές αυτό πρόγραμμα προήλθε από την ενδυνάμωση του πολιτιστικού κινήματος της εποχής εκείνης 41. Ωστόσο, αυτά τα 39 Σκουμπουρδή, Α. (1996) Αθήνα Ιστορία-Τέχνη-Μνημεία, Αθήνα: Εκδόσεις Τοπίο, σελ Kαι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, πριν τη χούντα, είχε κάνει επιτυχείς παρεμβάσεις και είχε προχωρήσει σε προβολή στοιχείων πολιτισμού και μάλιστα, όπως θεωρείται σήμερα από τους περισσότερους πια, με ιδιαίτερη επιτυχία. 41 Μπιτσάνη, Ε. (2004) Πολιτισμική Διαχείριση και Περιφερειακή Ανάπτυξη, Αθήνα: Εκδόσεις Διόνικος, σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 31

32 προγράμματα παρουσίαζαν σοβαρές ελλείψεις, αφού συντάχθηκαν χωρίς τις αναγκαίες μελέτες/αναλύσεις και χωρίς να έχουν διερευνηθεί τα καίρια προβλήματα όπως για παράδειγμα η δομή και η εσωτερική συσχέτιση των τμημάτων της πολιτιστικής δημιουργίας. Επιπλέον, η έλλειψη συνέχειας και συνέπειας στην πολιτιστική πολιτική, η ανεπαρκής χρηματοδότηση και στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό και οι οργανωτικές αδυναμίες αποτέλεσαν βασικά αρνητικά στοιχεία. Το Πενταετές Πρόγραμμα είχε τους ίδιους στόχους με το προηγούμενο ενώ καινοτομία του αποτέλεσε η επίκληση στην ιδιωτική πρωτοβουλία για τη χορηγία στην πολιτιστική ανάπτυξη με αντάλλαγμα φορολογικές απαλλαγές 42. Από το 80 και έπειτα, έγινε προφανής η ανάγκη ύπαρξης ενός πολιτιστικού σχεδιασμού. Τις δεκαετίες του 80 και του 90 παρατηρήθηκε έξαρση πολιτιστικών εκδηλώσεων και σημαντική αύξηση των πολιτιστικών συλλόγων, σωματείων και πνευματικών κέντρων σε όλη την Ελλάδα. Το 1983 το ΥΠΕΧΩΔΕ παρουσιάζει το Αρχαιολογικό Πάρκο στο πλαίσιο του Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας και το 1986 το ΥΠΠΟ προχωρεί στη μελέτη ενός Στρατηγικού Σχεδιασμού (Master Plan), που οριοθετεί την κλίμακα της πολεοδομικής παρέμβασης στους αρχαιολογικούς χώρους. Το ΥΠΕΧΩΔΕ υλοποίησε σειρά παρεμβάσεων σε όλη τη χωρική έκταση του ιστορικού κέντρου της Αθήνας. Από το 1994 έως το 1997 εκδόθηκε μεγάλος αριθμός προεδρικών διαταγμάτων και υπουργικών αποφάσεων που αφορούν στις χρήσεις γης, στην απομάκρυνση οχλουσών χρήσεων, στη μείωση των συντελεστών δόμησης και του ύψους των κτιρίων, σε κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και πεζοδρομήσεις καθώς και σε χαρακτηρισμούς 500 κτιρίων ως διατηρητέων στην περιοχή του ιστορικού κέντρου 43. Το 1985 ξεκίνησε το πρόγραμμα «Ενοποίηση Αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας», που αποτελούσε επί δεκαετίες το όραμα πολλών αρχιτεκτόνων, ένα όραμα ζωής με έργα πνοής για την Αθήνα, το οποίο συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Οι ιδέες 42 Κόνσολα, Ντ. (1990) Πολιτιστική Δραστηριότητα και Κρατική Πολιτική στην Ελλάδα, Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση. 43 Μπιτσάνη, Ε. (2004) Πολιτισμική Διαχείριση και Περιφερειακή Ανάπτυξη, Αθήνα: Εκδόσεις Διόνικος, σελ.183. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 32

33 προϋπήρχαν από τον καιρό που πρωτοσχεδιαζόταν η Αθήνα. Συγκεκριμένες προτάσεις είχαν ήδη διατυπωθεί από το 1946 από τον Κώστα Μπίρη για τη δημιουργία Αρχαιολογικού Πάρκου. Το 1976, από τη Διεύθυνση Οικισμού προτείνεται μια σειρά μελετών για την Ενοποίηση των Αρχαιολογικών χώρων. Είχε γίνει πια συνείδηση σε όλους ότι η Αθήνα έχει πάνω από όλα ανάγκη από αυτό το έργο που θα αναδείξει την πολιτισμική της ταυτότητα, την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία και το ιστορικό της πρόσωπο. Παράλληλα, αυτό το έργο έχει ως στόχο την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, την περιβαλλοντική και κοινωνική συνοχή, την οικονομική και τουριστική ανάπτυξη της Αθήνας 44. Έτσι λοιπόν, για πρώτη φορά στις αρχές της δεκαετίας του 90 μεγάλες ποιοτικές παρεμβάσεις στην Αθήνα έγιναν κυβερνητικές θέσεις, όπως η ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της πόλης, η πεζοδρόμηση της Ερμού και της Πανεπιστημίου, η δημιουργία πάρκου στο Φαληρικό Δέλτα κ.ά. Την ίδια περίοδο καταρτίζεται επειγόντως ένα συνολικό Πρόγραμμα για την αντιμετώπιση του νέφους της Αθήνας σε όλους τους τομείς (βιομηχανίακαύσιμα-αυτοκίνητα-κεντρικές θερμάνσεις), το οποίο εφαρμόζεται με παράλληλη δημιουργία μηχανισμού ελέγχου της εφαρμογής του. Τότε άρχισε να εφαρμόζεται για πρώτη φορά αυτό το Σχέδιο των έκτακτων μέτρων στις ημέρες αιχμής, καθώς και ο λεγόμενος μικρός δακτύλιος στο κέντρο της Αθήνας. Την ίδια περίοδο, σημαντική ήταν η συμβολή του Δημάρχου Αθηνών Αντώνη Τρίτση ( ), ο οποίος από την πρώτη στιγμή της εκλογής του έθεσε ως πρωταρχικό στόχο την ιστορική φυσιογνωμία της Αθήνας και την ανάδειξή της σε παγκόσμιο κέντρο του Ελληνισμού. Η προσπάθειά του για την ανάκτηση της Αθήνας φάνηκε στην εντυπωσιακά αποτελεσματική ποιοτική παρέμβαση στην Πλάκα, καθώς και από μία σειρά παρεμβάσεων, όπως το γκρέμισμα του μουσείου Πασά σε συνδυασμό με την καταβύθιση της οδού Μουστοξύδη και τη δημιουργία της πλατείας Πρωτομαγιάς, το γκρέμισμα των παλαιών δικαστηρίων στην οδό Σανταρόζα και τη δημιουργία της πλατείας Δικαιοσύνης, την κατασκευή δικτύου πεζοδρόμων από τη Μητρόπολη μέχρι την Πλατεία Κοτζιά, μέσα στο Εμπορικό Τρίγωνο. 44 Φωκά, Ι. (1994) Περίπατοι στην Αθήνα και στην Αττική, Αθήνα: Εκδόσεις Κέδρος. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 33

34 Όσες προσπάθειες και αν έγιναν στον τομέα των πολιτιστικών παρεμβάσεων, και μετά την έξαρση του 2004 εξαιτίας της διοργάνωσης και διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα, η συστηματική ενασχόληση με την πολιτισμική της ανάπτυξη έχει μία φθίνουσα πορεία. Στις μέρες μας, η εικόνα της Αθήνας έχει πληγεί από τα διάφορα κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζει, έχει υποβαθμιστεί σημαντικά και χωρίς μία κατάλληλη και συντονισμένη στρατηγική διαχείρισης ταυτότητας δύσκολα θα μπορέσει να ανακτήσει την χαμένη της αίγλη. Ο Χάρι Γκούγκερ, διάσημος αρχιτέκτονας και καθηγητής, θυμάται την Αθήνα του 1974 και τη συγκρίνει με την Αθήνα του σήμερα, επισημαίνοντας: «Αν έλεγα μία σημαντική διαφορά, θα πω ότι η Αθήνα του τότε έμοιαζε πιο συνεκτική, πιο περιποιημένη, πιο αρχοντική» 45. Ο Γιάννης Ολύμπιος 46 υπογραμμίζει: «Τα τελευταία χρόνια το μόνο που εξάγει η Ελλάδα είναι ψέματα και βία. Αυτά τα δύο παίζουν ως ειδήσεις απ' την Ελλάδα στα ξένα δίκτυα. Το παιδί που σκότωσαν στη Μύκονο, η απαγωγή του εφοπλιστή, τα ψεύτικα στοιχεία που στείλαμε, τα λεφτά που σπαταλήσαμε... Δείτε τις ειδήσεις στο BBC», λέει ο κ. Ολύμπιος. «Όποτε μιλάνε για κάποιον που καταστράφηκε οικονομικά, το αγαπημένο τους αστείο είναι μήπως είχε Έλληνα λογιστή;» 47. Αντίστοιχα, ο Simon Anholt πιστεύει ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα των Ελλήνων είναι ότι δεν έχουν καταλάβει ότι κάθονται πάνω σε μία χώρα θησαυρό. «Μερικές φορές, όταν βλέπω τον τρόπο που επικοινωνεί η Ελλάδα με τον έξω κόσμο, νιώθω ότι αυτό που της λείπει πραγματικά είναι η αυτοπεποίθηση. Έχει χάσει τον στόχο, την κατεύθυνσή της και νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό να την ξαναβρεί. Οι Ιταλοί έχουν μια υπέροχη παροιμία που λέει «όποιος γίνεται πρόβατο, τον τρώει ο λύκος». Έτσι είναι η ανθρώπινη φύση, κι όταν βλέπω τον τρόπο που επικοινωνεί η Ελλάδα βλέπω ένα υπέροχο, ξεχωριστό έθνος που φέρεται σαν να μην πιστεύει ότι είναι υπέροχο και ξεχωριστό. Είναι πολύ δύσκολο να αγαπήσεις κάποιον που δεν ξέρει πώς να αγαπά τον 45 Ρηγόπουλος, Δ.. Περιβάλλον και Πολιτική, Η Καθημερινή, 5/12/ Σύμβουλος Επικοινωνίας και Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας V+O Communication. 47 ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 34

35 εαυτό του, κι ίσως αυτό να είναι μέρος του προβλήματος» 48. Το βάρος αυτής της «εξαγόμενης» εικόνας της χώρας πλήττει άμεσα και κατά κύριο λόγο την εικόνα της Αθήνας, ως οικονομικό, διοικητικό, πολιτικό και πολιτιστικό κέντρο της χώρας. Σύμφωνα με έρευνα της Mercer Consulting για το η οποία κατατάσσει 420 πόλεις του κόσμου με βάση την ποιότητα ζωής, η Αθήνα βρίσκεται ανάμεσα στις χαμηλότερα βαθμολογημένες πόλεις της δυτικής Ευρώπης, καταλαμβάνοντας την 74 η θέση, κάτω από το Leipzig που βρίσκεται στην 64 η θέση. Σε αυτό το σημείο, αξίζει να προχωρήσουμε σε περαιτέρω ανάλυση προκειμένου να δούμε συνοπτικά ποια είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Αθήνα, τα οποία έχουν διαμορφώσει τη σημερινή της εικόνα. 2.2 ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Στη σημερινή πραγματικότητα η Αθήνα συνδυάζει τις εικόνες του ένδοξου παρελθόντος της με το παγκοσμιοποιημένο, πολυπολιτισμικό παρόν, παράγοντας ένα συνονθύλευμα διαφορετικών, κυρίως όμως αντιφατικών και αρνητικών εικόνων. Η οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει η Ελλάδα έχει πλήξει σημαντικά την εικόνα της πρωτεύουσας αλλά και ολόκληρης της χώρας 50. Οι αλλεπάλληλες διαδηλώσεις στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας σε συνδυασμό με τις συμπλοκές και τη ρίψη χημικών, έχουν υποβαθμίσει σημαντικά την πρωτεύουσα με αποτέλεσμα να θεωρείται σε μεγάλο βαθμό μία πόλη προς αποφυγή. Χαρακτηριστικά είναι τα σχόλια και τα βίντεο που παρουσιάστηκαν στο διεθνή τύπο, κάνοντας λόγο για εξέγερση στο 48 Το «καλό» Ελληνικό όνομα, 20/8/2010, ΕΝΑΤ, Και Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας για το Δείκτη Εμπιστοσύνης Καταναλωτή (Δ Τρίμηνο του 2009, Οικονομικό Επιμελητήριο της Ελλάδας, _eisigisi.pdf ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 35

36 κέντρο της Αθήνας 51. Κατά τον Malcolm Brabant 52, ανταποκριτή του BBC στην Ελλάδα, ο οποίος κάλυψε δημοσιογραφικά τα πρόσφατα επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας, είναι γεγονός η υποβάθμιση της εικόνας της Αθήνας στο εξωτερικό: «όσο και να προσπαθείς να είσαι αντικειμενικός και να μην υπερβάλλεις, η τηλεόραση εστιάζει στα «κακά» νέα ενώ πολύ σπάνια δείχνει τα «καλά». Αν και τα βίαια επεισόδια προκλήθηκαν από μία μικρή μειονότητα ατόμων, η εικόνα της Αθήνας αμαυρώθηκε συνολικά. Επιπλέον, είναι ένας συνδυασμός γεγονότων που επηρρεάζουν αρνητικά την εικόνα της πόλης στο εξωτερικό, από τις απεργίες των ταξί και των εργαζομένων στην Ακρόπολη, μέχρι τα υψηλά ποσοστά φτώχειας και συγκέντρωσης μεταναστών...» Μέσα σε μία δεκαετία από την έλευση του 21 oυ αιώνα η Αθήνα κατάφερε να είναι μια πόλη βρώμικη, απαξιωμένη, υποβαθμισμένη, με ανθρώπους που αντιμετωπίζουν έντονα οικονομικά προβλήματα. Και φυσικά δεν πρέπει να ξεχνάμε τους ανθρώπους εκείνους οι οποίοι έφτασαν στη χώρα μας αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον, ενώ πολλοί από αυτούς βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε μία χώρα τράνζιτο, καθώς τελικός προορισμός τους ήταν οι πλουσιότερες ευρωπαϊκές πόλεις. Διότι σήμερα η Αθήνα δεν είναι η πόλη του ευρώ του 2000 ή η πόλη που φιλοξένησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, καθώς η επιτυχής διοργάνωσή τους βελτίωσε σημαντικά την ταυτότητα της Ελλάδας διότι απέδειξε ότι είναι ικανή να διοργανώσει κάτι τόσο μεγάλο, ότι έχει επαρκείς υποδομές, ότι υπάρχει ασφάλεια κλπ. Η ανάληψη της διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων, ήταν η αφορμή να αναβαθμιστούν οι υποδομές της Αθήνας τουριστικές και μη ενώ πολλά ξενοδοχεία ανακαινίσθηκαν. Πάνω από όλα, αποδείχθηκε ότι η Αθήνα είναι μια σύγχρονη και ασφαλής πόλη, απέκτησε ακόμα υψηλότερη αναγνωρισιμότητα και βελτιώθηκε η φήμη της διεθνώς Βλ. ενδεικτικά: 52 Συνέντευξη στη συγγραφέα. 53 Ενδεικτικό στοιχείο της αλλαγής αυτής, είναι τα αποτελέσματα των ερευνών της κοινής γνώμης που πραγματοποιήθηκαν σε πέντε χώρες (ΗΠΑ,Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία) το 2004, για λογαριασμό του Αθήνα2004,και τα οποία έδειξαν θεαματική βελτίωση στην εικόνα της Ελλάδας, σε διάστημα μερικών μηνών. H έρευνα πραγματοποιήθηκε από τις εταιρείες MRB, VPRC και Research International., Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, Θετική η εικόνα της Ελλάδας 08/08/2004, ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 36

37 Μέσα σε λίγα χρόνια όμως, παρουσίασε βασικές ελλείψεις σε υποδομές με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αντεπεξέλθει στα ολοένα και περισσότερο διογκούμενα κοινωνικά προβλήματα. Σήμερα είναι η Αθήνα της βαθιάς ύφεσης, της οικονομικής «καθοδήγησης» από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΔΝΤ, της πόλης του φόβου και της ανασφάλειας. Η εικόνα της Αθήνας σήμερα έχει χτιστεί και διαμορφωθεί από τα πολυδιαφημισμένα προβλήματα και τις δομικές ελλείψεις που έχει. Τα βασικά προβλήματα του Δήμου Αθηναίων σήμερα είναι κατά βάση κοινωνικά και δομικά, με την έννοια της έλλειψης υποδομών και προσφερόμενων υπηρεσιών. Το μεταναστευτικό αποτελεί ίσως το σημαντικότερο κοινωνικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η πόλη της Αθήνας, η οποία έχει καταστεί αφιλόξενη και ξενοφοβική, λόγω της ανεξέλεγκτης λαθρομετανάστευσης. Τα φαινόμενα γκετοποίησης, μειωμένης ασφάλειας και ως εκ τούτου ερήμωσης που παρουσιάζει το κέντρο της πόλης την έχουν υποβαθμίσει σημαντικά. Η άνοδος των ποσοστών του ακροδεξιού εθνικιστικού κόμματος στις λαϊκές συνοικίες της Αθήνας είναι γεγονός. Η Αγγελική Πασσιά, ομαδική ψυχαναλύτρια, ψυχοθεραπεύτρια και σύμβουλος οργανισμών, υποστηρίζει ότι: «Τα ακραία φαινόμενα όπως και οι ακραίες ιδεολογίες φανερώνουν μία συλλογική ψυχή που νοσεί και υποφέρει. Η νόσος έχει την έννοια της αβάσταχτης δυσφορίας που αδυνατεί να αποφορτιστεί». 54 Οι παράνομοι μετανάστες στην πόλη αλλά και η οικονομική ύφεση έχουν οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες εκρήξεις βίας, στο αδήλωτο εμπόριο και την πορνεία στους δρόμους της πρωτεύουσας, ενώ οι ληστείες αποτελούν καθημερινό φαινόμενο. Οι Αθηναίοι δεν νιώθουν ασφαλείς στην πόλη τους και αυτό επιβεβαιώνεται από αρκετές έρευνες (βλ. παρακάτω). Παράλληλα, η άναρχη οικοδομική δόμηση, τα εγκαταλελειμμένα κτίρια, ο ελλιπής φωτισμός, η μη παροχή ικανοποιητικών υπηρεσιών καθαριότητας, χώρων στάθμευσης και το κυκλοφοριακό, οδηγούν σε υποβάθμιση της εικόνας της πόλης. και Country Brand Index , Future Brand 54 Από το άρθρο στο Βημαγκαζίνο «Στο κράτος της χρυσής αυγής», 26/6/2011. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 37

38 Πέρα όμως από τα δομικά και κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Αθήνα, στην παρούσα φάση έχουμε να αντιμετωπίσουμε και τις εκρήξεις των πολιτών λόγω της λιτότητας που έχει επιφέρει αναγκαστικά η διεθνής οικονομική κρίση. Οι αλλεπάλληλες διαδηλώσεις στο κέντρο της Αθήνας, σε συνδυασμό με τις συμπλοκές και τη ρίψη χημικών, έχουν υποβαθμίσει σημαντικά την εικόνα της πρωτεύουσας με αποτέλεσμα να μη θεωρείται καθόλου ασφαλής. Παράλληλα, τα κακεντρεχή σχόλια των ξένων για την αξιοπιστία της χώρας μας λόγω της οικονομικής κρίσης που πλήττουν την εικόνα μας, συμβάλλουν σ αυτό 55. Τα παραπάνω προβλήματα αποτυπώνονται σε έρευνα που διεξήχθη από την Κάπα Research ΑΕ. για λογαριασμό του «Βήματος της Κυριακής» 56 στις Μαΐου του Σύμφωνα με την έρευνα αυτή, οι Αθηναίοι πιστεύουν πως το ιστορικό κέντρο αντιμετωπίζει κυρίως κοινωνικά προβλήματα, τα οποία απορρέουν από τη μεγάλη συγκέντρωση παράνομων μεταναστών και την ανεξέλεγκτη δράση του εγκλήματος. Για το λόγο αυτό, θέτουν ως σημαντική προτεραιότητα την αντιμετώπιση της μετανάστευσης και την ενίσχυση της αστυνόμευσης, ενώ κατηγορούν ως απόντα τα κορυφαία θεσμικά όργανα της ελληνικής πολιτείας. Αυτό που προτείνουν οι περισσότεροι είναι η λήψη πολεοδομικών μέτρων για την ανάκτηση του κέντρου με ανακαινίσεις κτιρίων, ενοποιήσεις αρχαιολογικών χώρων, ευρείες πεζοδρομήσεις και ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών, με στόχο την ανάδειξή του ως πολιτιστικού και τουριστικού προορισμού. Μάλιστα, συμφωνούν με το ότι και οι ίδιοι θα πρέπει να σέβονται τον δημόσιο χώρο των Αθηνών, όπως σέβονται και τον ιδιωτικό τους χώρο. 55 Ενδεικτικά: -images-from-greece-primeminister.html, 56 Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος: Αντιπροσωπευτικό,άνδρες και γυναίκες, 18 ετών και άνω,στο Λεκανοπέδιο Αττικής,βάσει της απογραφής του 2001 της ΕΣΥΕ. Μέγεθος δείγματος/ Γεωγραφική κάλυψη: άτομα στο Λεκανοπέδιο Αττικής. Χρονικό διάστημα συλλογής στοιχείων: 11 και 12 Μαΐου 2011 Μέθοδος δειγματοληψίας: Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού,το φύλο και την ηλικία. Μέθοδος συλλογής στοιχείων: Η συλλογή των στοιχείων έγινε με τη μέθοδο των τηλεφωνικών συνεντεύξεων και βάσει ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου. Τυπικό στατιστικό σφάλμα: Μέγιστο σφάλμα 3,09%,με διάστημα εμπιστοσύνης 95%. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 38

39 Αναλυτικότερα τα ποσοστά παρουσιάζονται στα επόμενα, ενώ διαγραμματική απεικόνιση των αποτελεσμάτων υπάρχει στο Παράρτημα της εργασίας Πίνακας 1. Σχεδόν εννέα στους δέκα κατοίκους του κέντρου έχουν αισθανθεί να απειλείται η ασφάλειά τους, έξι στους δέκα θέλουν να μετακομίσουν και ένας στους δύο νιώθει πλέον ότι η κατοίκηση στο κέντρο τον περιθωριοποιεί. Είναι ενδεικτικό ότι επτά στους δέκα κατοίκους του λεκανοπεδίου δεν θα σκέφτονταν να εγκατασταθούν στο ιστορικό κέντρο. Τρεις στους τέσσερις δηλώνουν ότι δεν είναι καθόλου ικανοποιημένοι από τη συνολική κατάσταση. Μάλιστα, σημειώνουν ότι δεν κυκλοφορούν στο ιστορικό-εμπορικό κέντρο λόγω της αύξησης της εγκληματικότητας. Επτά στους δέκα Αθηναίους ομολογούν ότι σε σύγκριση με πέντε χρόνια πριν έχουν αραιώσει τις επισκέψεις τους στο κέντρο της πόλης. Ως τα πλέον σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η πρωτεύουσα καταδεικνύονται η εγκληματικότητα (σε ποσοστό 85,5%) και η παρουσία οικονομικών μεταναστών (57,3%). Στην πλειονότητά τους οι Αθηναίοι ζητούν από το κράτος, το Δήμο και την αστυνομία να αναλάβουν τις ευθύνες τους, ενώ σε μικρότερο βαθμό αναζητούν ευθύνες και από τους κατοίκους της πόλης. Οι κάτοικοι ζητούν κατά προτεραιότητα την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού (77%), την ενίσχυση της αστυνόμευσης του κέντρου (59,6%), τη βελτίωση της καθαριότητας και του φωτισμού (30,6%). Επίσης θεωρούν ότι η εικόνα της Αθήνας μπορεί να αλλάξει με την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας (84,5%), των παράνομων μεταναστών (75,3%), των ναρκωτικών (43,8%), των εγκαταλελειμμένων κτιρίων (23,1%) και του παρεμπορίου (22,9%). Οι πολίτες κρίνουν θετικά για τη βελτίωση του κέντρου μόνο τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων (42,2%), της αστυνομίας (22,5%), του κεντρικού δήμου (16,6%), ενώ πολύ χαμηλά βρίσκονται η κυβέρνηση (5,2%), τα πολιτικά κόμματα και η Βουλή (3,3%). Αυτό που ζητούν οι Αθηναίοι είναι να γίνουν έργα για να αναβαθμιστεί η πόλη τους. Ζητούν την ανάκτηση του κέντρου των Αθηνών, τη σύνδεση των πάρκων και των λόφων της πόλης σε δίκτυο πράσινων διαδρομών, την ενίσχυση των αστικών ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 39

40 συγκοινωνιών, των ποδηλάτων και της πεζοπορίας έναντι του ΙΧ, τη συγκέντρωση δομών και υπηρεσιών του κράτους και του πολιτισμού στο κέντρο και, λιγότερο, την πεζοδρόμηση του κέντρου της πόλης. 57 Οκτώ στους δέκα Αθηναίους θεωρούν αποτελεσματικό μέτρο την ανακαίνιση διατηρητέων κτιρίων (79,8%), την παροχή φορολογικών κινήτρων για τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων στο κέντρο (70,8%), την εγκατάσταση δημόσιων υπηρεσιών σε άδεια κτίρια (55,8%), την παροχή οικονομικών κινήτρων σε φοιτητές για την εγκατάστασή τους (52,2%), αλλά και παρόμοιων κινήτρων για νέα ζευγάρια (43%). Ένας στους δύο μνημονεύει τις πεζοδρομήσεις και την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων ως πρόγραμμα που εφαρμόστηκε με επιτυχία, ένας στους τέσσερις επικαλείται το τρίπτυχο «Τρίτσης-Μάνος-Πλάκα» και μόλις ένας στους δέκα τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αντίστοιχο ποσοστό αντιπροσωπεύουν και οι επιχειρήσεις-«σκούπα» της Αστυνομίας. 2.3 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΩΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΗΜΟ ΑΘΗΝΑΙΩΝ Όπως ήδη αναφέραμε, με τον όρο συγκριτικό πλεονέκτημα νοείται η ικανότητα ενός τόπου να παράξει ένα αγαθό πιο αποτελεσματικά από ότι οι υπόλοιποι 58. Με βάση τον παραπάνω ορισμό, η Αθήνα έχει αναμφισβήτητα συγκριτικό πλεονέκτημα στον τομέα του πολιτισμού, καθώς διαθέτει μία πλούσια πολιτισμική κληρονομιά που είναι ευρέως γνωστή με δυνατότητες ανάπτυξής της και σημαντικό περιθώριο κερδοφορίας. Σύμφωνα με τα όσα ειπώθηκαν στο προηγούμενο κεφάλαιο, το place branding μπορεί να έχει σημαντική συνεισφορά στην ανάπτυξη ενός τόπου, δημιουργώντας πρόσφορο έδαφος για επενδύσεις, τουρισμό, εξαγωγές, αναβαθμισμένη ποιότητα ζωής και τελικά ολοκληρωμένη αστική ανάπτυξη. Γι αυτό στις μέρες μας, όλο και Κώττης, Γ., Πετράκη-Κώττη, Α. (1995) Σύγχρονα Οικονομικά Θέματα, Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση, σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 40

41 περισσότερες πόλεις προσπαθούν να προσαρμόσουν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους τις βασικές αρχές του branding ούτως ώστε να διαφοροποιηθούν και να τονίσουν τη διαφορετικότητά τους έναντι του ανταγωνισμού. Βασικό λοιπόν μέλημα είναι να αναδειχθεί το στοιχείο εκείνο στο οποίο ένας τόπος υπερτερεί, εάν υπάρχει, ενώ εάν δεν υπάρχει, μπορεί να δημιουργηθεί. Η Αθήνα είναι μία πόλη με έντονο πολιτισμικό φορτίο στην εικόνα/ταυτότητά της πράγμα το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των υπόλοιπων χωρών ώστε να δημιουργήσει μία ισχυρή πολιτισμική ταυτότητα παγκοσμίως. Ωστόσο, η Αθήνα υστερεί στον τομέα του place branding, τη στιγμή που άλλες ευρωπαϊκές και μη πόλεις (όπως ενδεικτικά η Νέα Υόρκη, το Σαν Φρανσίσκο, το Ρότσεστερ κλπ. βλ. Παράρτημα) έχουν καταφέρει να αναδειχθούν σε ισχυρές επώνυμες πόλεις, παρόλο που δεν έχουν ανάλογο πολιτισμικό πλούτο με αυτόν της Αθήνας, απλώς κάνοντας σωστή διαχείριση της ταυτότητας και της εικόνας τους. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Μπιλμπάο στην Ισπανία, που ως τα μέσα της δεκαετίας του 90, ήταν μια πόλη ξεχασμένη από όλους. Ακόμη και η κάποτε φημισμένη Ατλέτικ Μπιλμπάο είχε παρακμάσει ενώ παράλληλα η δράση της αυτονομικιστικής οργάνωσης ΕΤΑ συνέχιζε να πλήττει την εικόνα της πρωτεύουσας της χώρας των Βάσκων, καταδικάζοντάς τη σε μία εφιαλτική ανατροφοδοτούμενη εσωστρέφεια. Το 1997, όμως, ο Φρανκ Γκέρι, ο διάσημος αμερικανός αρχιτέκτονας, παρουσίασε στον κόσμο το εκπληκτικό μουσείο του Γκούγκενχάιμ του Μπιλμπάο. Έκτοτε αυτή η πόλη των κατοίκων προσελκύει περισσότερους από ένα εκατομμύριο επισκέπτες το χρόνο μόνο για το μουσείο της. Στους πρωτοποριακής αισθητικής και λειτουργικότητας χώρους του γίνονται καταπληκτικές εκθέσεις. Αυτό δείχνει την απίστευτα θετική επίδραση που μπορεί να έχει ένα κτίριο σε μία πόλη. Είναι το ζωντανό το παράδειγμα του Μπιλμπάο ως μιας πόλης που από εσωστρεφής και μίζερη βρήκε μεμιάς μια ξεχωριστή και λαμπερή θέση στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη, χάρη σε ένα κτίριο αλλά και χάρη στην ενόραση των ανθρώπων της. Διότι, πολύ προτού ο μέγας Γκέρι σχεδιάσει και παρουσιάσει το μουσείο του, οι αρχές της Χώρας των Βάσκων είχαν αντιληφθεί τη ζωτική σπουδαιότητα μιας επένδυσης στον πολιτισμό και μάλιστα μέσα από ένα κτίριο που θα είχε τις ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 41

42 προδιαγραφές να ξεχωρίσει διεθνώς και επέδειξαν την απαραίτητη αποφασιστικότητα ώστε να το δρομολογήσουν ως έργο και τελικά να το δουν να εγκαινιάζεται και να αποδίδει. Το 2010, χρονιά παγκόσμιας ύφεσης, το Γκούγκενχαϊμ προσείλκυσε περίπου 1 εκατ. επισκέπτες, 6% περισσότερους από το Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, ο τζίρος γύρω από το πολιτιστικό αυτό κέντρο ανέρχεται σε ευρώ και συμβάλλει στην τοπική οικονομία, μόνο σε φόρους, ευρώ. Κατά το 67% είναι πλέον αυτοχρηματοδοτούμενο. Σε περίοδο δε που η ανεργία καλπάζει, συντηρεί θέσεις εργασίας 59. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το παράδειγμα της Βαρκελώνης, που από μία παρηκμασμένη πόλη, μεταμορφώθηκε μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1992 σε τουριστικό πόλο έλξης. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες συνέβαλλαν στην αλλαγή της εικόνας της πόλης σε τέτοιο βαθμό που ακόμη και σήμερα αποτελεί σημείο αναφοράς ως πόλη που ωφελήθηκε στον μέγιστο βαθμό από τη διοργάνωσή τους. Με την ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων από την Βαρκελώνη, προωθήθηκαν μεγάλα έργα υποδομής και αυξήθηκε εντυπωσιακά η διεθνής αναγνωρισιμότητα της πόλης καθώς είχε μεγάλη προβολή τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά τους αγώνες. Η σημαντικά βελτιωμένη υποδομή της πόλης συνέβαλλε στην ουσιαστική αύξηση της προσβασιμότητάς της από το εσωτερικό και από το εξωτερικό και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς της, ως μίας πόλης-τουριστικού προορισμού. Μελέτη της Alpha Bank αναφέρει ότι η συνολική θετική επίπτωση των Αγώνων στο ΑΕΠ της Ισπανίας, στη χρονική περίοδο , ανήλθε στα 16,6 δισ. δολ. Έτσι, ενώ πριν από τους Ολυμπιακούς του 1992, η Βαρκελώνη εθεωρείτο η 16η πιο δημοφιλής τουριστική περιοχή της Ευρώπης, το 1999, είχε ανέβει στην 3η θέση. Η Βαρκελώνη το 1991 υποδεχόταν περί τους επισκέπτες. Το οκτάμηνο Ιανουαρίου-Αυγούστου του 2009, η ευρύτερη περιοχή της Καταλωνίας κατέγραφε αφίξεις 9,5 εκατ. ξένων τουριστών 60. Επιπλέον, εκτιμάται ότι η πόλη φιλοξενεί περί τα 700 μεγάλα συνέδρια ετησίως 61. Η Αθήνα, αν και παρουσίασε μία εντελώς διαφορετική εικόνα κατά τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων το 2004, ήταν μία στρατηγική παροδική και ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 42

43 όχι μακροχρόνια και έτσι δεν κατάφερε να ακολουθήσει το φωτεινό παράδειγμα της Βαρκελώνης. Όσον αφορά στο πλαίσιο του place branding, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν τόσο οι εσωτερικές όσο και οι εξωτερικές απειλές και να προστατευθεί η ταυτότητα της Αθήνας από αυτές. Η μη ανανέωση των αθηναϊκών πολιτισμικών συμβόλων και η ενίσχυση του ανταγωνισμού, κάνουν επιτακτική την ανάγκη η στρατηγική που θα ακολουθηθεί να περιλαμβάνει την προστασία και ενίσχυση αλλά και, όπου χρειάζεται, την ανανέωση/αλλαγή της εικόνας της Αθήνας, ούτως ώστε να προσαρμόζεται στις εξελίξεις και τις κοινωνικές μεταβολές. Τέλος, η κρίση που περνάει η χώρα μας, κάνει αναγκαίο τον επανασχεδιασμό της ταυτότητας της Αθήνας. Η Αθήνα θα μπορούσε να είναι μια εξαιρετικά ανταγωνιστική πόλη στον τομέα του πολιτισμού. Παρ όλα αυτά δεν έχει δοθεί η απαραίτητη σημασία από την πολιτική ηγεσία και η πολιτιστική στρατηγική στη χώρα μας είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Η βαθύτερα εντυπωμένη εικόνα της Αθήνας είναι μια εικόνα που σχετίζεται με τον πολιτισμό η οποία χρειάζεται να προστατευθεί και να εμπλουτισθεί. Ωστόσο, η εικόνα που παρουσίασε η πόλη τα τελευταία χρόνια, έχει συμβάλει στο να ξεχαστεί η πολιτιστική πλευρά της Αθήνας. Οι όποιες προσπάθειες γίνουν και η όποια πολιτική χαραχθεί, είναι σημαντικό να στοχεύουν να αναδείξουν ξανά το βασικό στοιχείο που κάνει την Αθήνα ξεχωριστή: τον πολιτισμό της. ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Όσον αφορά στον πολιτισμικό σχεδιασμό της Αθήνας, αυτός είναι αρκετά ελλιπής, καθώς δεν έχει δοθεί η απαιτούμενη προσοχή σε ζητήματα πολιτισμού, με αποτέλεσμα να είναι ένας τομέας υποβαθμισμένος και ατροφικός. Στην Ελλάδα δεν έχει διαμορφωθεί ακόμη συνεπής, συστηματική και μακροπρόθεσμη περιφερειακή πολιτιστική πολιτική, ενώ οι εκθέσεις και οι εισηγήσεις που παρουσιάζονται κατά καιρούς διακρίνονται για την προχειρότητα, την αποσπασματική παράθεση μέτρων ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 43

44 και την έλλειψη ολοκληρωμένης αντιμετώπισης του πολιτιστικού προβλήματος 62. Διαφορετικά θα υπήρχε μέριμνα για την αποδοτικότερη λειτουργία των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων. Αυτό οφείλεται σε πολλούς παράγοντες που αποτελούν τις αδυναμίες του συστήματος διαχείρισης του πολιτισμού μας, τόσο τοπικά από τον Δήμο Αθηναίων, όσο και κεντρικά, από το Υπουργείο Πολιτισμού. Βασικοί λόγοι είναι οι ελλείψεις που εντοπίζονται μεταξύ φορέων που αναπτύσσουν δραστηριότητες στον τομέα της πολιτιστικής ανάπτυξης ελλείψεις πληροφόρησης και συντονισμού καθώς και κατάλληλα εκπαιδευμένων στελεχών, ενώ δεν είναι σπάνια και η έλλειψη συγκεκριμένων ειδικοτήτων. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι να παρατηρούνται καθυστερήσεις στη λήψη των κατάλληλων θεσμικών μέτρων για την υπέρβαση των δυσλειτουργιών των φορέων άσκησης της πολιτιστικής πολιτικής και τη διευκόλυνση πραγματοποίησης των καλλιτεχνικών προγραμμάτων 63. Επιπλέον, υπάρχει έλλειψη σε πόρους, καθώς δεν υφίσταται ένας μηχανισμός συστηματικής παρακολούθησης των ποσών που διατίθενται για πολιτιστικές εκδηλώσεις ή επιχορηγήσεις από τους φορείς αυτούς και του τρόπου αξιοποίησής τους, με αποτέλεσμα να οδηγούμαστε σε πολλαπλές χρηματοδοτήσεις εκδηλώσεων και πολιτιστικών φορέων με αμφισβητούμενο πολλές φορές αποτέλεσμα και σπατάλη δημοσίων πόρων 64. Ταυτόχρονα, είναι σημαντικές οι ελλείψεις σε υλικοτεχνική υποδομή, σε κτίρια και εξοπλισμό για την προώθηση πολιτισμικών προγραμμάτων, ενώ βασική έλλειψη αποτελεί η μη ύπαρξη ενός φορέα-ομπρέλα, κατά τα πρότυπα του Institut Français ή του British Council 65, όπου θα μπορούσαν να υπαχθούν τα πολιτιστικά κέντρα του Δήμου ούτως ώστε να υπάρξει ενιαία και συνεκτική πολιτική 62 Κόνσολα, Ντ. (1990) Πολιτιστική Δραστηριότητα και Κρατική Πολιτική στην Αθήνα Η Περιφερειακή Διάσταση, Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση, σελ. 90. Οι περισσότερες χώρες διαθέτουν Υπηρεσίες Πολιτιστικών Στατιστικών που συλλέγουν, αναλύουν και δημοσιεύουν τα διαθέσιμα δεδομένα. Ξεχωριστά πρέπει να αναφερθεί η περίπτωση του Γαλλικού Υπουργείου Πολιτισμού που, ήδη από το 1963, έχει συστήσει Υπηρεσία Μελετών και Σχεδιασμού (Department des Etudes et de la Prospective). Η υπηρεσία αυτή έχει εξελιχθεί σε μεγάλου κύρους ερευνητικό κέντρο που κατευθύνει τον σχεδιασμό της πολιτιστικής πολιτικής σε όλα τα επίπεδα (εθνικό, περιφερειακό, τοπικό), με την αναγκαία επιστημονική τεκμηρίωση. 63 Έκθεση ΚΕΠΕ (1992) Εκθέσεις 26, για το Πρόγραμμα , Πολιτιστική Ανάπτυξη, Αθήνα: ΚΕΠΕ, σελ Ibid., σελ Παχάκη, Καλ., Αγγελίδου, Φ., Αναστασάκου, Ζ.Ν., Δεδεγιάν, Β., Κουνάρης, Εμμ., Λέρτα, Σ., Μπαλτζάκης, Π., Χειμωνίτη-Τερροβίτη, Στ. (2000) Εκθεση ΚΕΠΕ: Εκθέσεις 32, Ο Πολιτισμός ως Κλάδος Οικονομικής Δραστηριότητας, Αθήνα: ΚΕΠΕ, σελ. 26. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 44

45 όσον αφορά την προώθηση του πολιτισμού της πόλης τόσο στο εσωτερικό όσο και εκτός συνόρων. Μία τέτοια πρωτοβουλία θα βοηθούσε στην προβολή της καλλιτεχνικής δημιουργίας, προωθώντας πτυχές της αθηναϊκής τέχνης που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστές, πχ. σύγχρονος πολιτισμός. Όλες οι παραπάνω δυσλειτουργίες οδηγούν στην περιορισμένη απορροφητικότητα της εσωτερικής αγοράς 66. Λόγω σημαντικού ιστορικού φορτίου, ο πολιτισμός της Αθήνας αποτελεί ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα και βασικό στοιχείο διαφοροποίησης από τον ανταγωνισμό των άλλων πόλεων. Γι αυτό είναι σημαντικό να υπάρξει μία στρατηγική η οποία θα αναδείξει και θα ενισχύσει περισσότερο αυτό το πλεονέκτημα της Αθήνας ούτως ώστε να αποκτήσει ξανά τη χαμένη ακτινοβολία της, που μπορεί να την οδηγήσει στην ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξή της. Και όταν λέμε ανάπτυξη, δεν εννοούμε μονοδιάστατη, οικονομική διότι εκεί πάει κατά κανόνα το μυαλό μας όταν μιλάμε για ανάπτυξη αλλά μία ανάπτυξη πολυδιάστατη, οικονομική, κοινωνική, πνευματική, καλλιτεχνική. Γίνεται λόγος δηλαδή για μία πολιτιστική πολιτική. Αυτό τόνισε και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας σε μια πρόσφατη συνάντησή του με τους καθηγητές Π. Ροϊλό και Δ. Γιατρομανωλάκη, λέγοντας ότι «Η Ελλάδα δεν είναι αυτή της κρίσης και της χυδαιότητας, υπάρχει και η άλλη Ελλάδα, αυτή του πολιτισμού, που πρέπει να αναδείξουμε» 67. Η πολιτιστική πολιτική ενισχύει με κατάλληλα μέτρα την πολιτιστική ταυτότητα των πόλεων και φροντίζει να δημιουργεί ικανοποιητικές συνθήκες αξιοποίησης των θετικών της στοιχείων και άμβλυνσης των αρνητικών της σε δεδομένες περιστάσεις 68. Επιπλέον, η ύπαρξη επαρκούς πολιτιστικής υποδομής και η προσφορά πολιτιστικών υπηρεσιών βελτιώνει την ποιότητα ζωής των κατοίκων μιας πόλης και σε συνδυασμό με την ιδιαίτερη πολιτιστική της ταυτότητα δημιουργεί μία θετική εικόνα, με άμεση συνέπεια την αύξηση του βαθμού ελκυστικότητας και των 66 Ibid Κόνσολα, Ντ. (1990) Πολιτιστική Δραστηριότητα και Κρατική Πολιτική στην Αθήνα Η Περιφερειακή Διάσταση, Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση, σελ. 31. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 45

46 συγκριτικών πλεονεκτημάτων της 69. Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή μιας πολιτιστικής πολιτικής, η οποία θα έχει ως σκοπό την ανάδειξη και προώθηση των πολιτιστικών στοιχείων της Αθήνας, μπορεί να ενισχύσει τις προοπτικές ανάπτυξης τόσο της πόλης όσο και τη χώρας. 69 Ibid., σελ. 31. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 46

47 3 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Η εικόνα της πόλης δεν είναι στατική. Αντανακλά τη μεταβαλλόμενη δομή της τοπικής κοινωνίας και την οικονομική αναδιάρθρωση που επιβάλλεται από τον αυξανόμενο ανταγωνισμό. Ανάλογα με τον προσανατολισμό της επιλεγείσας στρατηγικής, η εικόνα ή και η ταυτότητα, μπορεί να διαφοροποιείται και να αναπροσαρμόζεται. Οι βιομηχανικές πόλεις της Βρετανίας, αντιμετώπισαν την κρίση τη δεκαετία του 70 αναδομώντας την ταυτότητά τους και αλλάζοντας την εικόνα τους με την ανάδειξη των πολιτιστικών στοιχείων και παραδόσεων με στόχο την ανάπτυξη του τουρισμού, του εμπορίου, του πολιτισμού μέσα από τη διαφοροποίηση. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το Σέφιλντ, το Λίβερπουλ και η Γλασκώβη, πόλεις που αντιμετώπισαν σοβαρά οικονομικά προβλήματα λόγω της ύφεσης των παραδοσιακών βιομηχανικών κλάδων (χαλυβουργία, ναυπηγεία, άνθρακας), και υιοθέτησαν μια στρατηγική αστικής ανάπτυξης με πολλαπλούς στόχους. Η αναβάθμιση της εικόνας τους στηρίχθηκε, μεταξύ άλλων, στην αποκατάσταση/ανάδειξη κτιρίων αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος, στη μετατροπή βιομηχανικών κτιρίων σε πολιτιστικά κέντρα διεθνούς επιπέδου ή σε εμπορικά κέντρα, στην αναδιοργάνωση και μετατροπή καναλιών και αποβάθρων από χώρους εμπορικών χρήσεων σε χώρους αναψυχής, στην ίδρυση νέων μουσείων, πινακοθηκών και αιθουσών μουσικής, στη διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων σε ετήσια βάση και στην αναβάθμιση των υποδομών 70. Αυτές οι πόλεις, μέσα από τις παρεμβάσεις που έκαναν, κατάφεραν να αλλάξουν κατά κάποιο τρόπο την ταυτότητά τους, αφού μετακινήθηκαν από την αμιγώς εργατική ταυτότητα (και επομένως εικόνα) στην τουριστική/πολιτιστική. Στη σύγχρονη εποχή δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο τα πράγματα, καθώς λόγω της οικονομικής ύφεσης εμφανίζεται το πρόβλημα της ένδειας, που δεν είναι 70 Bramwell, B., Rawding, L. (1996) Tourism Marketing Images of Industrial Cities στο Annals of Tourism Research vol. 23 (i). ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 47

48 μόνο οικονομική αλλά και πολιτιστική. Αυτή η ένδεια μπορεί να είναι ένα κίνητρο ή και αφετηρία για μια διαφορετική οργάνωση της οικονομικής ζωής, για καταναλωτικά πρότυπα που πρέπει να επανεξεταστούν και εντέλει για κάποιες σημαντικές αλλαγές που διαφοροποιούν, σε κάποιο βαθμό ένα μοντέλο διαβίωσης, δημιουργώντας ένα άλλο πολιτιστικό πρότυπο. Για την ανάπτυξη των προτεραιοτήτων και των δραστηριοτήτων που πρέπει να ορίσει κάθε πόλη προκειμένου να βελτιώσει την εικόνα της, είναι σημαντικό, αν όχι απαραίτητο, να γίνουν: α. Καταγραφή και ανίχνευση των πολιτιστικών και κοινωνικών αναγκών και ιδιαιτεροτήτων κάθε πόλης, β. Σχεδιασμός πολιτιστικής δράσης που θα λαμβάνει σοβαρά υπόψιν τις ιδιοτυπίες της περιοχής και θα τις αξιοποιεί κατάλληλα, γ. Εξειδίκευση προσωπικού, ώστε να μπορεί να αναλάβει με πληρότητα και επάρκεια, να συλλάβει, να σχεδιάσει και να υλοποιήσει τα προγράμματα που εκπονούνται, δ. Διαδημοτική και διαπεριφερειακή συνεργασία με σκοπό την πραγματοποίηση πιο σύνθετων και πιο φιλόδοξων από άποψη ποιότητας προγραμμάτων, καθώς με την υπάρχουσα στενότητα πόρων, η συνεργασία μεταξύ τοπικών μεγεθών μπορεί να λειτουργήσει περισσότερο αποδοτικά Μπιτσάνη, Ε. (2004) Πολιτισμική Διαχείριση και Περιφερειακή Ανάπτυξη, Αθήνα: Εκδόσεις Διόνικος, σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 48

49 3.1 Η ΑΝΑΓΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΜΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Η εικόνα της Αθήνας έχει όπως επισημάναμε ήδη χειροτερέψει σημαντικά από τις δεκαετίες του 60 και του 70, εποχές χρυσές για τον τουρισμό της Ελλάδας. Η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, έδωσαν μία νέα πνοή στις προσπάθειες της πολιτείας για την ισχυροποίηση της εικόνας της Αθήνας στο εξωτερικό αλλά και αυτές οι προσπάθειες ήταν βραχυχρόνιες. Δικαίως, λοιπόν, μετά τα παραπάνω, ο Martin Lindstrom 72 αλλά και άλλοι έγκριτοι μελετητές που έχουν κληθεί να απαντήσουν για την εικόνα του brand Ελλάδα, παραδέχονται πως, μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, η χώρα ως brand σιωπά επικοινωνιακά, με αποτέλεσμα πρακτικά τα όποια οφέλη από τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων σε επίπεδο εικόνας της χώρας, αλλά και της Αθήνας ως πρωτεύουσάς της, να έχουν εξανεμιστεί 73. Έτσι λοιπόν, κάθε συντονισμένη προσπάθεια δόμησης μιας συστηματικής και μακροπρόθεσμης στρατηγικής εικόνας για την Αθήνα και κατ επέκταση για ολόκληρη τη χώρα ξεκινά και πάλι από σχεδόν μηδενική βάση. Είναι, όμως επιτακτική ανάγκη να ξεκινήσει. Είναι απαραίτητο η Αθήνα να επικοινωνήσει και πάλι τις αξίες της στον κόσμο, με όρους σύγχρονους, με τρόπους καινοτόμους και με ορίζοντα μακροχρόνιο. Είναι απαραίτητο να αναζητηθούν, να εντοπισθούν και να προβληθούν τα στοιχεία του brand που διαφοροποιούν την Αθήνα από τις υπόλοιπες πόλεις και αναδεικνύουν τη μοναδικότητά της 74. Σύμφωνα με τα όσα ειπώθηκαν, το συγκριτικό πλεονέκτημα της Αθήνας είναι ο πολιτισμός της. Επομένως, η υιοθέτηση μίας πολιτιστικής πολιτικής αποτελεί επιτακτική ανάγκη προκειμένου να αξιοποιήσει στο μέγιστο τον πολιτισμικό πλούτο που διαθέτει. Αυτή η πολιτιστική πολιτική ιδεατά θα είναι συνεχής και ευέλικτη, θα καταρτίζεται από ειδικούς ενώ βασικοί στόχοι θα πρέπει να αποτελούν ο συντονισμός και η αποτελεσματικότητα των πολιτιστικών φορέων της πόλης. 72 Για περισσότερες πληροφορίες: buyology_about ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 49

50 Επομένως, κρίνεται ότι μπορούν να γίνουν ακόμα σημαντικά βήματα για τη διαμόρφωση μιας πολιτιστικής πολιτικής η οποία θα επιτρέπει τη συμμετοχή των πολιτών ώστε να τους φέρει πιο κοντά στον πολιτισμό και να δημιουργηθεί συμμετοχικά μία μακροπρόθεσμη πολιτιστική ανάπτυξη. Η Αθήνα έχει τόσα πλεονεκτήματα να επιδείξει στον πολιτισμό και έναν μοναδικό πολιτιστικό πλούτο που θα ζήλευε οποιαδήποτε πόλη στον κόσμο. Φυσικά, δεν έχουν μείνει αναξιοποίητα αυτά τα στοιχεία, αλλά η αξιοποίησή τους σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής ή ολοκληρωμένη, καθώς έχει πολλά περισσότερα να δώσει στο κοινό εσωτερικό και εξωτερικό. Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση της Ο.Κ.Ε. 75 οι βασικές προτεραιότητες της περιφερειακής πολιτικής για τον πολιτισμό της Αθήνας και όταν λέμε πολιτισμό αναφερόμαστε τόσο στην πολιτιστική κληρονομιά όσο και στο σύγχρονο πολιτισμό καλό θα ήταν να ανταποκρίνονται στις εξής προκλήσεις: Α) Ενίσχυση της συμμετοχικότητας. Συγκεκριμένα στον Δήμο Αθηναίων, όπου υπάρχουν τόσες μη κυβερνητικές και εθελοντικές πολιτιστικές οργανώσεις, να συνεχίσουν να συμμετέχουν με δράσεις και ο Δήμος όχι μόνο να επικροτεί, αλλά να ενισχύει τις δράσεις αυτές. Η συμμετοχικότητα και η συμβολή δημιουργεί αίσθημα συνεισφοράς στα δρώμενα της πόλης με αποτέλεσμα την εγκαθίδρυση μίας διαδραστικής σχέσης πόλης-πολίτη. Β) Στο ίδιο πλαίσιο σημαντική κρίνεται η διασφάλιση της πολιτιστικής αυτονομίας της Αθήνας, που θα ενισχύει την πολυφωνία και την καινοτομία ιδεών και που θα ανταποκρίνονται στην πολυπολιτισμική πραγματικότητα της πρωτεύουσας. Γ) Οι περιοδικές αξιολογήσεις των οικονομικών επιδόσεων και η επισήμανση και επαναξιολόγηση των πλεονεκτημάτων, μειονεκτημάτων και των ευκαιριών που γεννούν τα εκάστοτε επιλεγόμενα μέτρα, σε συσχέτιση του τομέα του πολιτισμού με άλλους οικονομικούς κλάδους στη χωρική οντότητα. Γενικότερα, είναι σημαντικό η πολιτική εξουσία να συνειδητοποιήσει την αξία και τις πολλαπλές δυνατότητες του 75 Ζούλοβιτς, Ρ., Σκορίνης, Ν., Ξενάκης, Β., Κουτσιμπογιώργος, Γ., Λιόλιος, Ν., Σχινάς, Θ., Γνώμη Ο.Κ.Ε. (2007), Πολιτισμός στην Ελλάδα. Οικονομικές, Καλλιτεχνικές και Κοινωνικές Διαστάσεις και Προοπτικές, Αθήνα: Ο.Κ.Ε. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 50

51 πολιτισμού ως εργαλείο διαχείρισης ταυτότητας, εικόνας και εν τέλει ανάπτυξης. Σημαντικό είναι να υπάρξει «εξωστρέφεια» της πολιτιστικής παραγωγής, καθώς και η αντιστοίχιση των διάφορων τομέων της ελληνικής πολιτιστικής παραγωγής με τις προσλαμβάνουσες διεθνών κοινών. Με τις παραπάνω προϋποθέσεις, θα μπορούσε να γίνει εκτενέστερη προβολή του πολιτιστικού έργου της Αθήνας με την κατοχύρωση και διεύρυνση της εσωτερικής αγοράς, ενώ απαραίτητη είναι και η διάνοιξη των εξωτερικών αγορών, με σκοπό τη διείσδυση του αθηναϊκού πολιτισμού διεθνώς. Η εσωτερική αγορά είναι αυτή που κατά βάση στηρίζει τον τομέα λόγω της εθνικής ιδιαιτερότητας, αλλά η εξωτερική αγορά είναι εκείνη που θα του επιτρέψει να επεκταθεί όταν εξαντληθούν τα όρια της σχετικά μικρής εγχώριας αγοράς. Προκειμένου να ενισχυθεί η εικόνα της Αθήνας στο εξωτερικό, σημαντική είναι η κατάστρωση ενός Σχεδίου Διεθνούς Προβολής των πολιτιστικών δραστηριοτήτων της Αθήνας. Προς αυτή την κατεύθυνση, μπορεί ο Δήμος να δραστηριοποιηθεί στη διοργάνωση διεθνών forum, να αναλάβει πρωτοβουλίες για καινοτόμες πολιτιστικές δραστηριότητες και να οργανώσει εκδηλώσεις δημοσίων σχέσεων και διεθνούς συνεργασίας. Η διοργάνωση διεθνών και ευρωπαϊκών πολιτιστικών εκδηλώσεων συμβάλλει στην αύξηση της αναγνωρισιμότητας της πόλης της Αθήνας. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν ο θεσμός της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας «Αθήνα, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 1985» (βλ. Παράρτημα), η εκδήλωση στην Πλατεία Συνάγματος (9/5/2008) με αφορμή την «Ημέρα της Ευρώπης» 76, το πρωτόκολλο φιλίας-συνεργασίας Αθήνα-Ρίο Ντε Τζανέιρο 77. Παράλληλα, βασική συνιστώσα της πολιτιστικής πολιτικής αποτελεί η προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας της Αθήνας πράγμα που εάν 76 Συνεργασία της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Γραφείου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα με το Υπουργείο Εξωτερικών και με την αρωγή του Δήμου Αθηναίων. 77 Σκοπός του Πρωτοκόλλου είναι η συνεργασία της Αθήνας και του Ρίο σε τομείς όπως το περιβάλλον, ο πολιτισμός και ο τουρισμός, αλλά και η ανταλλαγή τεχνογνωσίας ενόψει Ολυμπιακών Αγώνων στο Ρίο το ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 51

52 υιοθετηθεί, όχι μόνο θα βελτιώσει την ποιότητα ζωής των Αθηναίων, αλλά θα ενισχύσει και την ακτινοβολία του τόπου. 3.2 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η υλοποίηση ενός προγράμματος ολοκληρωμένης αστικής ανάπλασης αναμένεται να οδηγήσει σε πρόσθετη δέσμευση ιδιωτικών πόρων αυξάνοντας τις επενδύσεις ενώ θα δημιουργήσει αύξηση της τουριστικής κίνησης και της μέσης διανυκτέρευσης. Ως εκ τούτου, θα αυξηθεί ο κύκλος εργασιών των καταστημάτων του συνεκτικού πυρήνα, θα ιδρυθούν νέες επιχειρηματικές μονάδες και θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας σε σημαντική κλίμακα. Η παρέμβαση θα οδηγήσει σε σημαντικές εξωτερικές οικονομίες στην αγορά ακινήτων, με αποτέλεσμα την αύξηση των δημοτικών και δημόσιων εσόδων από τους φόρους μεταβίβασης και το τέλος ακίνητης περιουσίας. Συμπερασματικά, η στρατηγική της παρέμβασης για την αναζωογόνηση των υπαρχόντων πολιτισμικών χώρων στηρίζεται στη συνολική βελτίωση της εικόνας τους και στη δημιουργία μιας συνεκτικής επιχειρηματικής ζώνης μέσα από την εξειδίκευση, τη δικτύωση και τη χωρική συγκέντρωση των υφιστάμενων οικονομικών δραστηριοτήτων, αλλά και την ανάπτυξη νέων. Σε αυτή την προσπάθεια συμβάλλει το Πρόγραμμα «Ενοποίηση των Αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας» 78. Επιπλέον, η εξειδίκευση με ταυτόχρονη αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών θα δημιουργήσει προϋποθέσεις διατήρησης ή και κατάκτησης σημαντικού μεριδίου αγοράς. Η δικτύωση θα βελτιώσει τις προσβάσεις τόσο σε προμήθειες όσο και στη διάθεση στην αγορά. Τέλος, η χωρική συγκέντρωση θα δημιουργήσει οικονομίες αλληλοσυνδέσεων 79. Το σύνολο των ιστορικών και αρχιτεκτονικών μνημείων της Αθήνας καθώς και οι χώροι πολιτιστικών δραστηριοτήτων αποτελούν ένα σημαντικό πλέγμα πόλων έλξης τουριστών ενώ με 78 Περισσότερες πληροφορίες για το υπό εξέλιξη έργο μπορούν να βρεθούν στην ιστοσελίδα της Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων Α.Ε. 79 Μπιτσάνη, Ε. (2004) Πολιτισμική Διαχείριση και Περιφερειακή Ανάπτυξη, Αθήνα: Εκδόσεις Διόνικος, σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 52

53 την εφαρμογή της κατάλληλης στρατηγικής μπορούν να συνδεθούν με επιχειρηματικές δραστηριότητες θεματικά ή και χωρικά. Ο διεθνούς φήμης πολεοδόμος Κωνσταντίνος Δοξιάδης 80, είχε ένα αντισυμβατικό όραμα, προτείνοντας το 1966 (από το βήμα του περίφημου 5ου πανελλήνιου συνεδρίου του συλλόγου αρχιτεκτόνων με θέμα «Τα προβλήματα της μείζονος περιοχής Αθηνών») την περιοχή Τατοΐου ως νέο διοικητικό κέντρο της πρωτεύουσας. Η πρόταση για το νέο διοικητικό κέντρο στο Τατόι ήταν ανατρεπτική αλλά απολύτως εναρμονισμένη με τη θεωρητική σύλληψή του για την Οικουμενούπολη (Θεωρία της «Οικουμενούπολης») 81. Ιδιαίτερα καίριος ήταν στις παρατηρήσεις του για τα μεγαλεπήβολα οδικά έργα. Από το βήμα του συνεδρίου αναρωτήθηκε: «Τι σημαίνει καλύτερη κυκλοφορία για τον άνθρωπο; Σημαίνει καλύτερη επιφάνεια δρόμου ή σημαίνει λιγότερο χρόνο διαδρομής;». Παρατήρησε εύστοχα: «Δεν είναι αστείο. Όσο καλύτερα δίκτυα και ταχύτερα αυτοκίνητα κάνει ο άνθρωπος, τόσο περισσότερο χρόνο χρειάζεται για να πάει στο κέντρο της πόλεώς του» 82. Η αντισυμβατική πρόταση του Δοξιάδη θα έδινε αέρα ανανέωσης στην κορεσμένη πρωτεύουσα καθώς μεταφέροντας το διοικητικό κέντρο εκτός κέντρου της πόλης θα ελάφρυνε σε σημαντικό βαθμό το συνωστισμό και το κυκλοφοριακό πρόβλημα που επικρατεί στην πόλη. 80 Ο Κ. Δοξιάδης ( ), επικεφαλής μιας ομάδας ειδικών (πολεοδόμων, συγκοινωνιολόγων, οικονομολόγων, κοινωνιολόγων, κ.λπ.), ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε στη χώρα μας τα μαθηματικά μοντέλα για να κάνει προβλέψεις με σημεία αναφοράς τα έτη 2000 και Έχει ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι επαληθεύτηκε πλήρως σε σχέση με το 2000, έτος για το οποίο υπολόγιζε ότι το λεκανοπέδιο θα έφτανε τα 5 εκατ. κατοίκους. 81 Ο Κ. Δοξιάδης διατυπώνει την θεωρία της «Οικουμενούπολης». Η πόλη θεωρείται ως ένα φαινόμενο δυναμικό που εξελίσσεται μέσα στον χώρο και τον χρόνο, καθώς η οικιστική διόγκωση είναι συνεχής και αναπόφευκτη. Έτσι η συνολική οργάνωση του χώρου πρέπει να είναι τέτοια ώστε να επιτρέπει αυτή την ανάπτυξη της πόλης χωρίς να προκαλείται διάλυση του αστικού ιστού της και χωρίς να χάνεται η ανθρώπινη κλίμακα. Επιπλέον, η πόλη οργανώνεται σε βαθμούς (κοινότητες διαφορετικών επιπέδων) που αυξάνονται με την παράλληλη αύξηση του πληθυσμού, δηλαδή ο 1ος βαθμός αφορά μια γειτονία κατοίκων, ο 2ος βαθμός μια γειτονία κατοίκων (όπως ένα μικρό χωριό) κοκ. Τελική κατάληξη είναι η γειτονία 10ου βαθμού που αποτελεί την «Οικουμενόπολη», ενώ ο 4ος βαθμός κοινότητας αποτελεί κλειστή κυψέλη με κυκλοφορία οχημάτων μόνο για προσπέλαση όπου η κυκλοφορία διέλευσης οργανώνεται περιφερειακά με αρτηρίες και αποτρέπεται από το εσωτερικό της κυψέλης με θηλιές και αδιέξοδα («κυψέλες εσωτερικής κυκλοφορίας» του Buchanan report 1960), από 82 ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 53

54 3.3 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Ωστόσο, η Αθήνα, προκειμένου να αποκτήσει μία ελκυστική εικόνα και έπειτα να μπορέσει να εφαρμόσει μία πολιτιστική πολιτική, είναι αναγκαίο να εξαλείψει τα κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζει, τα οποία αναλύθηκαν στο προηγούμενο κεφάλαιο. Χωρίς τις βασικές υποδομές (καθαριότητα, φωτισμός, μεταφορές) και με τις κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες που βρίσκονται στο περιθώριο (μετανάστες, εξαρτημένους, άστεγους), η Αθήνα δε θα μπορέσει ποτέ να γίνει μία ασφαλής και προηγμένη πρωτεύουσα με τις ιδανικές προϋποθέσεις για επενδύσεις, τουρισμό και πολιτιστική αναβάθμιση. Σημαντικό ρόλο στην ποιοτικότερη αναβάθμιση της εικόνας της Αθήνας μπορούν να συμβάλλουν η ύπαρξη, δημιουργία και φροντίδα χώρων πρασίνου, μία αποδοτική υπηρεσία καθαριότητας, η άμβλυνση της ρύπανσης και της ηχορύπανσης, η φροντίδα για το κυκλοφοριακό, προκειμένου να γίνει μία καθαρή, όμορφη και ελκυστική πόλη. Σύμφωνα με την έρευνα του Βήματος της Κυριακής (11-12 Μαΐου 2011) 83 που παρουσιάστηκε στο προηγούμενο κεφάλαιο, οι Αθηναίοι δεν νιώθουν ασφαλείς στην πόλη τους. Ο Δήμος θα έπρεπε να μεριμνήσει προκειμένου να δημιουργηθεί αίσθημα ασφάλειας στους δρόμους και τις πλατείες της πόλης. Όσον αφορά τις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες της Αθήνας (μετανάστες, άστεγοι, τοξικομανείς), αποτελούν κομμάτι της εικόνας της πόλης και τη διαμορφώνουν. Οι εξελίξεις των τελευταίων χρόνων σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο, προκάλεσαν κύμα μετανάστευσης σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας. Ο Δήμος Αθηναίων ως ο πρώτος δήμος της Ελλάδας, έχει αποτελέσει κύριο προορισμό για τους μετανάστες. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΣΥΕ (2008) περίπου μετανάστες ζουν συνολικά στο Δήμο Αθηναίων. Αντίστοιχα, η Αθήνα αντιμετωπίζει πρόβλημα εξαρτημένων ατόμων, 83 op. cit σελ. 37. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 54

55 καθώς ο αριθμός τους ολοένα αυξάνεται, ενώ λίγοι είναι εγγεγραμμένοι σε προγράμματα αποτοξίνωσης 84. Αυτά τα προβλήματα έχουν έναν ιδιαίτερο σύνθετο χαρακτήρα, τόσο από κοινωνική όσο και από πολιτική και οικονομική άποψη. Ωστόσο, προκειμένου για την αναβάθμιση της εικόνας της πόλης καλό είναι όσο το δυνατόν να αντιμετωπιστούν. Ίσως, λοιπόν, θα έπρεπε να δοθεί έμφαση στην ομαλότερη ένταξή τους στην αθηναϊκή κοινωνία με τις κατάλληλες ενέργειες. Για παράδειγμα, ένα δίκτυο παροχής υπηρεσιών κοινωνικής στήριξης σε άτομα, οικογένειες και πληθυσμιακές ομάδες που αντιμετωπίζουν έντονες προβληματικές καταστάσεις ή καταστάσεις κοινωνικού αποκλεισμού θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξυγίανση της εικόνας της πρωτεύουσας. Οι παρεμβάσεις αυτές αποσκοπούν στην επανάκτηση της φυσιογνωμίας της Αθήνας ως ενός σύγχρονου αστικού κέντρου προστατεύοντας ταυτόχρονα τις ιστορικές της ιδιαιτερότητες ενώ αποτελούν βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική εφαρμογή του place branding. Η εξάλειψη των κοινωνικών προβλημάτων της πόλης, σίγουρα δεν αποτελεί εύκολο εγχείρημα. Η λήψη κάποιων μέτρων που θα μεριμνούν για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών σε μακροχρόνιο ορίζοντα, θα συμβάλλουν σημαντικά στη βελτίωση της εικόνας της πόλης προκειμένου να πετύχει να αναδείξει μία πολιτιστική και ανανεωμένη εικόνα. 84 Απολογισμός Έργου-Περίληψη Πεπραγμένων του δημάρχου Νικήτα Κακλαμάνη, μία ευγενική παραχώρηση του Δημαρχείου Αθηνών. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 55

56 4 O ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ-ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συμπερασματικά, και με βάση την προηγηθείσα ανάλυση, ο κύριος στρατηγικός στόχος των πόλεων που θέλουν να αναπτυχθούν στις μέρες μας είναι ένας: η προβολή της θετικής τους εικόνας ως μιας πόλης κοσμοπολίτικης, καινοτόμου, δημιουργικής, με υψηλή αισθητική ποιότητα του δομημένου περιβάλλοντός τους, με έντονη πολιτιστική δράση, με ξεχωριστή πολιτιστική ταυτότητα και γενικά με αναβαθμισμένη ποιότητα ζωής. Προβάλλοντας αυτή τη θετική εικόνα, οι πόλεις ελπίζουν ότι θα λειτουργήσει ως σημαντικός παράγοντας προσέλκυσης επιχειρήσεων και τουριστών αποφέροντας σημαντικά οικονομικά οφέλη 85. Σύγχρονοι διανοητές, όπως ο P. Kotler, o T. Moilanen, o S. Rainisto και ο S. Anholt, υποστηρίζουν ότι μία χώρα μπορεί να δομήσει την εικόνα της σαν μια μάρκα (brand) και να γίνει διεθνώς γνωστή. Σύμφωνα με τον Κotler, όπως οι επιχειρήσεις κάνουν στρατηγικό σχεδιασμό της αγοράς, αντίστοιχα και οι πόλεις θα πρέπει να κάνουν το λεγόμενο στρατηγικό σχεδιασμό της πόλης (place branding). Αυτή η διαδικασία πραγματοποιείται αφού αρχικά έχει αναλυθεί η παρούσα κατάσταση της πόλης (ευκαιρίες-απειλές, αδυναμίες-πλεονεκτήματα) και ο επικείμενος ανταγωνισμός, έχοντας ένα όραμα-στόχο για την πόλη, και έπειτα σχεδιάζοντας την κατάλληλη στρατηγική και ελέγχοντάς την διαχρονικά ώστε να συμβαδίζει με τις κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις. Αντίστοιχα, ο Anholt, ένας από τους κύριους εκφραστές του place branding, υποστηρίζει ότι λόγω της παγκοσμιοποίησης οι πόλεις ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την προσέλκυση πιθανών καταναλωτών, επενδυτών, τουριστών, καθώς και για την προσοχή των ΜΜΕ και των κυβερνήσεων άλλων χωρών. Μια ισχυρή και θετική εικόνα εξασφαλίζει ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα σε αυτούς τους τομείς. Επομένως, οι πόλεις προσπαθούν να δημιουργήσουν μία ανταγωνιστική ταυτότητα 85 Κόνσολα, Ντ. (2006) Πολιτιστική Ανάπτυξη και Πολιτική, Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση, σελ.109. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 56

57 ώστε να διαφέρουν από τους ανταγωνιστές τους. Σύμφωνα με τον Anholt, οι βασικοί παράγοντες για το χτίσιμο ενός ισχυρού brand πόλεως είναι η αποτελεσματική και ισόρροπη διαχείριση των έξι παραγόντων του εξαγώνου (Εξάγωνο του Place Branding) 86 : παρουσία, τόπος, άνθρωποι, προαπαιτούμενα, παλμός και δυναμική. Ωστόσο, τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την ανάδειξη της θετικής εικόνας μιας πόλης διαφέρουν από πόλη σε πόλη και προσαρμόζονται σε κάθε μία, ανάλογα με τα στοιχεία που αυτή διαθέτει, τα λεγόμενα συγκριτικά πλεονεκτήματα, ήδη εμφανή ή και δυνητικά. Σύμφωνα με τα όσα αναλύθηκαν σε προηγούμενα κεφάλαια, ο πολιτισμός και η πολιτιστική κληρονομιά μιας πόλης, θεωρούνται σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα και σύμφωνα με τις θεωρίες περιφερειακής ανάπτυξης μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην ανάπτυξη των πόλεων. Παράλληλα, ο πολιτισμός ως τομέας οικονομικής δραστηριότητας, μπορεί να είναι βιώσιμος σε μία ασθενή οικονομία σε ανοιχτό περιβάλλον, ικανός να αντισταθεί στις πιέσεις της διεθνοποίησης. Η Ελλάδα, η οποία την παρούσα στιγμή είναι ασθενέστατη οικονομικά και αντιμετωπίζει σημαντική κρίση σε όλους σχεδόν τους τομείς της, θα ήταν σκόπιμο να διαχειριστεί σωστά τα πολιτισμικά της μεγέθη, και με αυτόν τον τρόπο, ίσως να μπορέσει να φτάσει ένα βήμα πιο κοντά στην οικονομική της ανάκαμψη. Πράγματι, ο πολιτισμός μπορεί να συμβάλλει θετικά στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας, και τοπικά στην οικονομική ανάπτυξη της Αθήνας, καθώς μπορεί να εξασφαλίσει ανθεκτικότητα και διαφοροποίηση απέναντι στον ανταγωνισμό που προέρχεται από οικονομικώς ισχυρότερα κέντρα τα οποία παράγουν ομοειδή/ τυποποιημένα έργα πολιτισμού. Εξάλλου, ο πολιτισμός κατά κύριο λόγο δεν βασίζεται σε τεχνολογικό υπόβαθρο αλλά στο ανθρώπινο δυναμικό, στην τοπική παραγωγή και στη διαφοροποίηση που μπορεί να εξασφαλίσει. Επομένως, είναι ένας τομέας στον οποίο η εθνική αναπτυξιακή προσπάθεια μπορεί να είναι αποδοτική και μάλιστα με ευρύτερα πλεονεκτήματα τόσο για το παρόν όσο και για το μέλλον. Αρκεί οι προσπάθειες που θα γίνονται να είναι ολοκληρωμένες και συνεχείς με έμφαση κυρίως στην ποιότητα. Για το λόγο αυτό καταλήγουμε στο 86 op. cit. σελ. 21. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 57

58 συμπέρασμα ότι η Αθήνα χρειάζεται να αξιοποιήσει τον πολιτισμό που διαθέτει υιοθετώντας μια πολιτιστική πολιτική με όραμα, συνέχεια και πνεύμα δημιουργικότητας. Και αυτό διότι η πολιτιστική ανάπτυξη μιας περιοχής έχει πολλαπλά οφέλη, και όχι μονοδιάστατα δηλαδή μόνο οικονομικά, αλλά επιπλέον κοινωνικά, καλλιτεχνικά, εκπαιδευτικά κλπ. Οι Δήμοι καλούνται να σχεδιάσουν μακροπρόθεσμα πολιτιστικά προγράμματα, να βελτιώσουν την ποιότητα των πολιτιστικών υπηρεσιών που παρέχουν, να ενισχύσουν και να προβάλλουν την τοπική πολιτιστική πολιτική σε εθνικό και αν είναι εφικτό, σε διεθνές επίπεδο. Ο Δήμος Αθηναίων, μετά την επίλυση των χρόνιων προβλημάτων που αντιμετωπίζει (έλλειψη επαρκών πόρων, υποδομής και εξοπλισμού, τις αδυναμίες οργάνωσης και κατάλληλης στελέχωσης, την έλλειψη πληροφόρησης, την έλλειψη συντονισμού και σταθερής συνεργασίας με τους αρμόδιους φορείς), θα μπορέσει να ασχοληθεί περισσότερο αποδοτικά με τη σωστή διαχείριση του πολιτισμού που διαθέτει. Οι νέες συνθήκες που διαμορφώνονται σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο απαιτούν τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση της πολιτιστικής πολιτικής της Αθήνας, εφαρμόζοντας τις αρχές του place branding. Μέσω της διαδικασίας πολιτιστικής ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο επιτυγχάνεται: 1) Η «αναζωογόνηση» της λειτουργίας του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης. 2) Η ενεργοποίηση των πολιτών σε γενικότερο επίπεδο, δηλαδή η «αφύπνιση» των μελών της τοπικής κοινωνίας, τα οποία θα έχουν να επιδείξουν ενεργητικό ρόλο όχι μόνο στην εξέλιξη των τοπικών πραγμάτων, αλλά και στην εξέλιξη των πραγμάτων που αφορούν την ευρύτερη κοινωνία στην οποία υπάγονται. 3) Η ενίσχυση της σημασίας των πολιτιστικών αξιών και αγαθών ως εργαλείο διαχείρισης των προβλημάτων που ταλανίζουν τις ανθρώπινες κοινωνίες όχι μόνο σε τοπικό επίπεδο αλλά και σε παγκόσμιο. 4) Η εκμετάλλευση της πολιτιστικής κληρονομιάς που έχει να επιδείξει κάθε περιοχή, προκειμένου να διαμορφωθούν όροι ανάπτυξής της Μπιτσάνη, Ε. (2004), Πολιτισμική Διαχείριση και Περιφερειακή Ανάπτυξη, Διπλωματική Εργασία, Πάντειο Πανεπιστήμιο, σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 58

59 Εξάλλου η Αθήνα διαθέτει τις βάσεις για να καταστεί ένα διεθνές πολιτιστικό κέντρο: μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, μοναδικά μουσεία, πολιτιστικά δρώμενα υψηλού επιπέδου, διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις, πλούσια νυχτερινή ζωή και τόσα άλλα. Αυτό που της λείπει κατά βάση είναι μία ολοκληρωμένη και συνεχής στρατηγική που θα ενσωματώνει όλα αυτά τα πλεονεκτήματα, θα τα αναδεικνύει και θα τα προσφέρει απλόχερα στους κατοίκους και επισκέπτες της. Όπως σημειώθηκε, στη διάρκεια των χρόνων από την οικοδόμηση της πρωτεύουσας, και πιο επισταμένα κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 60 και του 70 έγιναν αρκετές προσπάθειες για την ανάδειξη του πολιτιστικού στοιχείου της Αθήνας. Παρά το γεγονός ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα, η υλοποίηση πολλών προγραμμάτων καθυστερεί. Επιπλέον, στις περισσότερες περιπτώσεις οι δειλές προσπάθειες που έγιναν κατά καιρούς έμειναν στο στάδιο των νομοθετικών προτάσεων που δεν προχώρησαν για λόγους αντικειμενικούς αλλά και επειδή συνάντησαν την έντονη αντίδραση δυνάμεων, φορέων και μηχανισμών, οι οποίοι προέρχονταν κυρίως από το χώρο της εκάστοτε κεντρικής εξουσίας. Οι αντικειμενικοί λόγοι που παρεμπόδισαν την ταχύρυθμη εξέλιξη της όποιας πολιτιστικής πολιτικής σχετίζονται με την έλλειψη υποδομών, εξειδίκευσης και πόρων. Επιπλέον λόγο συνιστά η εμμονή της χώρας να ανατρέχει σχεδόν αποκλειστικά στο ένδοξο παρελθόν της καθώς είναι το δυνατό της σημείο και το «εύκολο» συγκριτικό πλεονέκτημά της και να προσπαθεί να αντλήσει από την ιστορία και τον πολιτισμό της υπεραξίες για το μέλλον, χωρίς όμως να προσθέτει στο ένδοξο αυτό παρελθόν σύγχρονες εκφράσεις και μέσα. Κάτι που επιχειρήθηκε να γίνει για περιορισμένο χρονικό διάστημα με τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, οπότε η χώρα προσπάθησε επικοινωνιακά να κάνει λόγο για σύγχρονα επιτεύγματα, παράλληλα με την ιστορία και το παρελθόν της. Η προσπάθεια όμως αυτή, όπως ήδη αναφέραμε, δεν συνεχίστηκε και μετά το τέλος των Ολυμπιακών Αγώνων, με αποτέλεσμα να έχει περιορισμένα αποτελέσματα ενώ σήμερα να θεωρείται ουσιαστικά ως μη γενόμενη. Οι ειδικοί επιμελητές της έρευνας είχαν τότε επισημάνει ότι η Αθήνα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα, αυτό που της λείπει είναι η σταθερότητα στις προσπάθειές της να προβάλλει το brand. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 59

60 Επισημάνθηκε, επίσης, το γεγονός ότι κάθε χρόνο η εθνική διαφημιστική εκστρατεία είναι διαφορετική, με αποτέλεσμα η διαφημιστική προβολή του brand να μην χαρακτηρίζεται από συνέπεια και να μην μπορεί να εμβαθύνει στα αξιακά χαρακτηριστικά της μάρκας 88. Ως εκ τούτου, η εικόνα Αθήνας, τελικά διαμορφώνεται από γεγονότα τα οποία εξελίσσονται χωρίς κάποιο συγκεκριμένο πολιτικό και επικοινωνιακό προγραμματισμό, με αποτέλεσμα να αμαυρώνεται η διεθνής εικόνα της χώρας 89 (όπως ήταν τα «Δεκεμβριανά» του 2008 στην Αθήνα, οι «Αγανακτισμένοι» στο Σύνταγμα κ.ά.), ή με γεγονότα περιορισμένης θετικής κάλυψης, των οποίων χωρίς κεντρική στρατηγική διαχείρισης της εικόνας της χώρας ο αντίκτυπός τους έχει μειωμένη επιρροή. Έτσι, η έλλειψη επικοινωνιακής διαχείρισης της εικόνας της Αθήνας σε συνδυασμό με το ελλιπές πολιτικό υπόβαθρο, ικανό να δημιουργήσει μία μακροπρόθεσμη και σταθερή πολιτική, οδηγούν στη μη σωστή διαχείριση των γεγονότων και των κοινωνικών προβλημάτων της πόλης, τα οποία αμαυρώνουν την εικόνα της. Για το λόγο αυτό καλό θα ήταν να υιοθετηθεί μία μακροχρόνια στρατηγική εξάλειψης των κοινωνικών προβλημάτων της Αθήνας, παράλληλα με την πολιτιστική, η οποία θα σχεδιάζει την αντιμετώπιση σε βάθος χρόνου και όχι περιστασιακά των προβλημάτων των ευαίσθητων κοινωνικά ομάδων της πόλης (μετανάστες, άστεγοι, τοξικομανείς). Ταυτόχρονα, η υλοποίηση ενός προγράμματος ολοκληρωμένης αστικής ανάπλασης θα είχε πολύ θετικά και χειροπιαστά αποτελέσματα για την εικόνα της Αθήνας. Το πρόγραμμα «Πρόσοψη», τα προγράμματα αναζωογόνησης εγκαταλελειμμένων κτιρίων, η ανάπλαση των δημοσίων χώρων και η ενθάρρυνση εικαστικών παρεμβάσεων οδηγούν προς αυτή την κατεύθυνση. Επιπλέον, η δημιουργία και η φροντίδα των υπαρχόντων χώρων πρασίνου δίνουν έναν ευρωπαϊκό «αέρα» στην πόλη, η αποδοτικότερη διαχείριση απορριμμάτων την κάνουν πιο καθαρή, η αντιμετώπιση της ηχορύπανσης και του κυκλοφοριακού την καθιστούν πιο 88 icp-forum.gr/wp/wp-content/uploads/2009/10/4-fola.doc. 89 icp-forum.gr/wp/wp-content/uploads/2009/10/4-fola.doc. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 60

61 ανθρώπινη και όλα αυτά τα μέτρα σε συνδυασμό, οδηγούν στην ανανέωση της εικόνας της πρωτεύουσας. Διότι σε καμία περίπτωση η λύση για την αναβάθμιση της εικόνας της Αθήνας δε θα μπορούσε να είναι μονοδιάστατη. Περιλαμβάνει ένα πλέγμα αλληλεξαρτώμενων δράσεων που η σωστή λειτουργία της μίας «παρέμβασης» αποτελεί προϋπόθεση για την ολοκληρωμένη διαμόρφωση μιας νέας αναβαθμισμένης αθηναϊκής πολιτισμικής ταυτότητας. Και φυσικά δεν είναι μόνο ευθύνη των διοικούντων, απλώς αυτοί θέτουν τη βάση. Απαιτείται ευαισθητοποίηση, συνειδητοποίηση και συμμετοχή του κοινού γιατί εάν ο ίδιος ο Αθηναίος απαξιώνει την ίδια του την πόλη, πως μπορεί να τη σεβαστεί ένας ξένος, ο οποίος είναι ένας απλός περαστικός; Επομένως, η συμβολή του Δήμου της Αθήνας στην ανάπτυξη της πόλης είναι ισχυρή, όταν συμμετέχει σε διεθνείς και εθνικές δράσεις που προβάλλουν με τρόπο θετικό την εικόνα της πόλης. Η διεθνής παρουσία της Αθήνας αποτελεί σημαντική συνιστώσα στη βελτίωση της αναγνωρισιμότητάς της, γι αυτό κρίνεται απαραίτητη η ενεργός συμμετοχή της πόλης σε διεθνή και περιφερειακά δίκτυα για την ενίσχυση της αναγνωρισμότητάς της και αύξησης της εξωστρέφειάς της. Η σημασία του πολιτισμού στην παγκόσμια, εθνική και τοπική οικονομία είναι πλέον δεδομένη, γεγονός που αναγνωρίζεται από όλες τις χώρες, περιοχές και πόλεις του κόσμου. Η παγκόσμια τάση για εκμετάλλευση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων ενός τόπου και η εφαρμογή του place branding δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για ανάδειξη της Αθήνας σε ανταγωνιστικό προορισμό σε διεθνές επίπεδο. Η δημιουργία μίας επικοινωνιακής στρατηγικής για τη διαχείριση της αθηναϊκής εικόνας και το χτίσιμο μίας πολιτιστικής πολιτικής, βασίζονται κατ αρχήν στη βούληση των κυβερνώντων και στη μακροχρόνια δέσμευση όλων των εμπλεκόμενων πολιτιστικών φορέων, αποτελεί δηλαδή θέμα κατεξοχήν πολιτικό. Σημαντικό είναι να κατανοηθεί ότι παρόλο που τα πρόσωπα και οι κυβερνήσεις αλλάζουν στο πλαίσιο των δημοκρατικών διαδικασιών, η στρατηγική για τη διαχείριση της εικόνας της πόλης πρέπει να βασιστεί όσο αυτό είναι δυνατόν στη ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 61

62 συναίνεση, στο μακρόπνοο στρατηγικό πολιτικό σχεδιασμό, σε δεδομένους σκοπούς και στόχους και να χαρακτηρίζεται από διάρκεια, συνέχεια και συνέπεια. Εξάλλου, η απουσία μίας επικοινωνιακής στρατηγικής ή η αποσπασματική εφαρμογή της, θα έχει αφενός ως αποτέλεσμα τη διαιώνιση των στερεοτύπων που ισχύουν για την Αθήνα και αφετέρου, η εικόνα της πρωτεύουσας θα δημιουργείται από τυχαία γεγονότα, πρόσκαιρες επιτυχίες ή ευκαιριακές δράσεις 90. Συνοψίζοντας, η αλλαγή της εικόνας της Αθήνας δεν αποτελεί καθόλου εύκολο εγχείρημα. Προκειμένου να μπορέσει να αναδείξει τον πολιτισμικό της πλούτο και να επενδύσει στην πολιτιστική της ανάπτυξη, κρίνεται αναγκαίο να μπορέσει ο Δήμος Αθηναίων σε συνεργασία με την Πολιτεία να αντιμετωπίσει σταδιακά τα βασικά κοινωνικά προβλήματα, ενώ παράλληλα να ληφθεί μέριμνα σχετικά με την ποιότητα και την ποσότητα των μηνυμάτων που προβάλλονται στο εξωτερικό, να σχεδιαστεί δηλαδή μια μακρόπνοη, στέρεα επικοινωνιακή στρατηγική. Είναι αναγκαίο και κρίσιμο να γίνει μία πρωτεύουσα φιλόξενη, καθαρή και ασφαλής όσο τουλάχιστον αυτό είναι πρακτικά δυνατόν προκειμένου να μπορέσει να αποκτήσει μία νέα εικόνα τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς. Τότε μόνο θα μπορέσει να αναγεννηθεί, να επενδύσει στον πολιτισμό της με τρόπο αποδοτικό και τελικά να αναπτυχθεί. Τέλος, η οικονομική κρίση μπορεί να λειτουργήσει ως κινητήριος μοχλός ώστε να αναστοχαστούμε δημιουργικά και με καινοτόμο τρόπο. «Ο πολιτισμός είναι ό,τι μένει όταν τα έχουμε όλα ξεχάσει», έλεγε ο Edouard Herriot στη δύσκολη δεκαετία του Εκτός από χρήματα, χρειάζονται και ωραίες ιδέες που καμιά φορά μπορεί να είναι πολύ απλές. Ο πολιτισμικός πλούτος της Αθήνας αποτελεί σημαντική δυνατότητα και ευκαιρία για την ανάπτυξη του Δήμου. Στο πεδίο του πολιτισμού μπορεί και πρέπει να γίνουν ακόμα πολύ σημαντικά βήματα όχι μόνο στην Αθήνα 90 icp-forum.gr/wp/wp-content/uploads//2010/01/elladabrand.pdf 91 Τσιώρου, B. Ο πολιτισμός, οχυρό στην κρίση, Ελευθεροτυπία, 21/7/2010. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 62

63 αλλά σε ολόκληρη τη χώρα, προς την κατεύθυνση της ανάδειξής του σε πραγματικό «κεφάλαιο» για την ελληνική κοινωνία και οικονομία Ζούλοβιτς, Ρ., Σκορίνης, Ν., Ξενάκης, Β., Κουτσιμπογιώργος, Γ., Λιόλιος, Ν., Σχινάς, Θ. (2007) Γνώμη της Ο.Κ.Ε. Πολιτισμός στην Ελλάδα. Οικονομικές, Καλλιτεχνικές και Κοινωνικές Διαστάσεις και Προοπτικές, Αθήνα: Ο.Κ.Ε. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 63

64 ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η θεωρία του place branding αναπτύχθηκε στη βάση της άποψης ότι ένα τοπικό μέγεθος μπορεί να λειτουργήσει ως brand, καθώς στο παγκοσμιοποιημένο παρόν, δε νοείται τοπικό μέγεθος που να μην ενδιαφέρεται για τη δημιουργία μίας θετικής εικόνας, με απώτερο σκοπό την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξή του, μέσα από τη φήμη και τη διεθνή αναγνωρισιμότητα. Το place branding, βασιζόμενο στις θεωρίες του management, αναζητά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα ενός τόπου, δηλαδή τα ιδιαίτερα στοιχεία του, που τον κάνουν να διαφέρει από τον ανταγωνισμό, προκειμένου να τα αξιοποιήσει επικοινωνιακά και να τα προβάλλει με τον κατάλληλο τρόπο για να οδηγήσουν στην ανάπτυξη. Tα συγκριτικά πλεονεκτήματα ενός τόπου, όταν αξιοποιηθούν κατάλληλα, οδηγούν στην υπεροχή του έναντι του ανταγωνισμού, δημιουργώντας μια ανταγωνιστική ταυτότητα και μια θετική εικόνα. Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι στο σημερινό ανταγωνιστικό περιβάλλον είναι αναγκαία η εφαρμογή του place branding, καθώς η έλλειψή του μπορεί να αφήσει αναξιοποίητο τον πλούτο ήδη εμφανή ή δυνητικό ενός τοπικού μεγέθους, δηλ. τα συγκριτικά πλεονεκτήματά του. Ωστόσο, η διαχείριση της εικόνας μίας πόλης είναι σημαντικό να γίνεται συστηματικά, με όραμα και συνέχεια, ανεξάρτητα από την αλλαγή των τοπικών διοικούντων. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα πολιτικό θέμα που αφορά όχι μόνο την τοπική αλλά και την εθνική πολιτική. Το ζήτημα της εικόνας που προβάλλει μία πόλη, περιφέρεια ή χώρα, αποτελεί καίριο ζήτημα, καθώς από τη διαμορφωμένη εικόνα της, εξαρτάται και η ανάπτυξή της. Μία ισόρροπη αστική ανάπτυξη που θα οδηγεί σε νέες θέσεις εργασίας, σε οικονομική άνθηση του τόπου, σε αναβαθμισμένη ποιότητα ζωής των κατοίκων του, είναι πολύ δύσκολο να συμβούν σε μία μίζερη, γραφειοκρατική, προβληματική και κλειστή επικοινωνιακά πόλη. Πώς διαμορφώθηκε όμως η εικόνα της Ελλάδας στη νεότερη ιστορία; Ο σημερινός Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Παύλος Γερουλάνος θεωρεί ότι η εικόνα της χώρας ξεκίνησε στραβά από την ίδρυση κιόλας του ελληνικού κράτους. «Γιατί τότε ήρθαν ξένοι στην Ελλάδα και προσπάθησαν να επιβάλουν πάνω στη χώρα ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 64

65 μια ταυτότητα, η οποία ταυτότητα όμως δεν ήταν πραγματική. Δεν είμαστε απλά απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Η Ελλάδα είχε μια πολύ μεγάλη εξέλιξη μέσα από την ιστορία της, που της έδινε μια ταυτότητα πολύ πιο πλούσια από αυτό ήρθαν λοιπόν ξένοι, ισοπέδωσαν αυτήν την ταυτότητα, και είπαν ότι οι Έλληνες είναι απόγονοι των αρχαίων. Αυτό και εμάς μας δημιούργησε δυσκολίες στο πώς βγαίναμε προς τα έξω» 93. Παρ όλα αυτά, ακόμα και σήμερα, τόσο η εθνική όσο και η τοπική επικοινωνία της χώρας, διεξάγεται χωρίς ουσιαστικό συντονισμό ενώ ο ασαφής καθορισμός αρμοδιοτήτων και ευθυνών, η αποσπασματικότητα των μηνυμάτων, χωρίς συγκεκριμένο κοινό-στόχο και όραμα, μαρτυρούν την ανυπαρξία μίας συγκεκριμένης στρατηγικής. Επομένως, αυτό που θα έπρεπε κάνει η Ελλάδα και συγκεκριμένα η Αθήνα, σε τοπικό επίπεδο, είναι να προβάλλει σωστά τη σύγχρονη εικόνα της, ώστε να απαλειφθούν οποιαδήποτε στερεότυπα και προκαταλήψεις. Διότι μπορεί η Ελλάδα να μην έχει εξαιρετικές επιδόσεις στα κλασικά πεδία διαμόρφωσης εικόνας, όπως η οικονομία ή η εξωτερική πολιτική, έχει όμως ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα στον πολιτισμό, που μπορεί πραγματικά να κάνει τη διαφορά και να αναδείξει ένα σύγχρονο, ελκυστικό και διαφορετικό πρόσωπο. Η Αθήνα και ο πολιτισμός που παράγει διαχρονικά είναι παγκοσμίως αναγνωρίσιμοι η Ακρόπολη αποτελεί ήδη ένα πανίσχυρο, διεθνούς εμβέλειας brand ενώ αποτελεί έως και σήμερα πηγή έμπνευσης για εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο πολιτισμός αναδεικνύεται ως καταλύτης για την ουσιαστική βελτίωση της ζωής του πολίτη. Βασικοί στόχοι του Δήμου Αθηναίων είναι να καταστήσει τον πολιτισμό μέρος της καθημερινότητας στην πόλη. Να τον αξιοποιήσει ως εφαλτήριο για την προσέλκυση περισσότερων επισκεπτών στην πόλη και για την οικονομική και πνευματική της ανάπτυξη. Οι σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης της Αθήνας μέσω της ανάδειξης του πολιτισμού της, μπορούν να 93 Ο Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Παύλος Γερουλάνος, σε συνέντευξή του στη Σοφία Παπαϊωάννου μιλά για το σχέδιό του να βγάλει την Ελλάδα από την αφάνεια, στο ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 65

66 αποτελέσουν όχημα για την έξοδο τόσο πόλης όσο και ολόκληρης της χώρας από την κρίση που βιώνει εσχάτως. Συνοψίζοντας, μία σωστή επένδυση στον πολιτισμό της Αθήνας επιφέρει πολλαπλασιαστικά θετικά αποτελέσματα και μπορεί να συμβάλλει στην ολοκληρωμένη αστική ανάπτυξη της πόλης. Στον Δήμο Αθηναίων διαπιστώνουμε την ανάγκη για μία ολοκληρωμένη πολιτιστική παρέμβαση τόσο για την κλασική πολιτιστική κληρονομιά της πόλης όσο και για τις σύγχρονες ανάγκες της. Η εφαρμογή μίας πολιτιστικής πολιτικής από τον Δήμο Αθηναίων πιθανότατα θα μπορέσει να βοηθήσει στην πλήρη αξιοποίηση τόσο του πλούσιου πολιτιστικού αποθέματος, όσο και της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας της πρωτεύουσας. Με αυτά τα δεδομένα, είναι ιδιαιτέρως σημαντική η ανάδειξη της ιστορικής, εθνικής και καλλιτεχνικής κληρονομιάς της Αθήνας, καθώς θα έχουν σημαντική θετική επίδραση τόσο στην οικονομία όσο και στην κοινωνία, αλλά και θα μπορούσε να βοηθήσει, μέσα από την ισχύ, επιρροή και διακριτότητά της, και στην ανάδειξη σύγχρονων μορφών πολιτισμού, επιτυγχάνοντας τη σύζευξη σύγχρονου και κλασικού ενδυναμώνοντας έτσι ακόμη περισσότερο, την ισχύ της Αθήνας ως brand. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 66

67 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΗ 1. Αξιώτης Γ., Μπίρης Μ., Μαρμαράς Ε., Παπαγεωργίου Ε., Σχοινά Κ. (2000) Αθήνα η φημισμένη πόλη, Αθήνα: Εκδόσεις Μίλητος. 2. Απολογισμός Έργου-Περίληψη Πεπραγμένων του δημάρχου Νικήτα Κακλαμάνη. 3. Γλύτση Ε., Ζαφειράκου Α., Κακούρου-Χρόνη Γ., Πικοπούλου-Τσολάκη Δ. (2002) Οι διαστάσεις των Πολιτιστικών Φαινομένων, Πολιτισμός και Εκπαίδευση - Τόμος Γ, Πάτρα: Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. 4. Ζούλοβιτς Ρ., Σκορίνης Ν., Ξενάκης Β., Κουτσιμπογιώργος Γ., Λιόλιος Ν., Σχινάς Θ. (2007) Γνώμη της Ο.Κ.Ε:. Πολιτισμός στην Ελλάδα. Οικονομικές, καλλιτεχνικές και κοινωνικές διαστάσεις και προοπτικές, Αθήνα: ΟΚΕ. 5. Καραποστόλης Β., Δεμερτζής Ν., Παπαδημητρίου Δ., Αρμενάκης Α. (2000) Απόδημοι Έλληνες Πολιτισμική ταυτότητα και Ομογενειακά Μέσα Επικοινωνίας, Αθήνα: Υπουργείο Τύπου Γ.Γ. Ενημέρωσης, Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Εφαρμοσμένης Τεχνολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Παν/μιο Αθηνών Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ. 6. ΚΕΠΕ (1976) Πολιτιστικές δραστηριότητες: Πρόγραμμα αναπτύξεως, , Αθήνα: ΚΕΠΕ. 7. ΚΕΠΕ (1992), Εκθέσεις 26 για το Πρόγραμμα , Πολιτιστική Ανάπτυξη, Αθήνα: ΚΕΠΕ. 8. Κονδύλης Π. (2000) Η παρακμή του αστικού πολιτισμού, Αθήνα: Εκδόσεις Θεμέλιο. 9. Κόνσολα Ν. (1990) Πολιτιστική δραστηριότητα και κρατική πολιτική στην Αθήνα η περιφερειακή διάσταση, Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση. 10. Κώττης Γ., Πετράκη-Κώττη Α. (1995) Σύγχρονα Οικονομικά Θέματα, Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση. 11. Μακρής Α. (2011) Place branding: Η Διαχείριση της τοπικής ταυτότητας, Εκπαιδευτικό υλικό ΕΣΔΔ, ΚΑ Εκπ. Σειρά, Αθήνα: ΕΚΔΔ. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 67

68 12. Μπιτσάνη Ε. (2004) Πολιτισμική Διαχείριση και Περιφερειακή Ανάπτυξη, Αθήνα: Εκδόσεις Διόνικος. 13. Νομικός Μ. (1997) Αποκατάσταση, επανάχρηση ιστορικών κτιρίων και συνόλων. Μεθοδολογία-Εφαρμογές, Τμήμα Αρχιτεκτόνων, Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ. 14. Πασχαλίδης Γρ., Χαμπούρη Ιωαννίδου Αικ. (2002) Οι διαστάσεις των Πολιτιστικών Φαινομένων, Τόμος Α, Εισαγωγή στον Πολιτισμό, Τόμος Α, Πάτρα: Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. 15. Παχάκη Καλ., Αγγελίδου Φ., Αναστασάκου Ζ. Ν., Δεδεγιάν Β., Κουνάρης Εμμ., Λέρτα Σ., Μπαλτζάκης Π., Χειμωνίτη-Τερροβίτη Στ. (2000) Εκθέσεις 32: Ο πολιτισμός ως κλάδος οικονομικής δραστηριότητας, Αθήνα: ΚΕΠΕ. 16. Σκουμπουρδή Α. (1996), Αθήνα ιστορία-τέχνη-μνημεία, Αθήνα: Εκδόσεις Τοπίο. 17. Τζουμάκα Ε. (2005) Πολιτιστική Διπλωματία: Διεθνή Δεδομένα και Ελληνικές Προοπτικές, Αθήνα: Εκδόσεις Σιδέρη. 18. Φιοραβάντες Β. (1999) Κριτικά πολιτισμικά μοντέλα, Αθήνα: Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα. 19. Φωκά Ι. (1994) Περίπατοι στην Αθήνα και στην Αττική, Αθήνα: Εκδόσεις Κέδρος. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 68

69 ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ 1. Aaker, A (1996) Building strong brands, NY: Free Press. 2. Anholt, S. (2007) Competitive Identity-the new brand management for nations, cities and regions, Hampshire: Palgrave Macmillan. 3. Asword, G., Voogh H. (1990). Selling the City. Marketing Approaches in Public Sector Urban Planning, London: Belhaven Press. 4. Bianchini, F., Parkinson M. (1993) Cultural policy and urban regeneration: the west European experience, Manchester: Manchester University Press. 5. Bigsby, C. (1976) Approaches to Popular Culture. London: Edward Arnold. 6. Bingham, R., Bowen, W., Chandler, M. (1991) Managing Local Government, Public Administration in Practice, Newbury Park: Sage Publications. 7. Bingham, R., Mier, R. (1993) Theories of Local Economic Development, Newbury Park: Sage Publications. 8. Coleman, S., Greenfield, T., Stewardson, D. (2008) Statistical practice in business and industry Από τον/την Shirley, West Sussex: John Wiley &Sons Ltd. 9. Keith, D. (2007) Nation Branding: Concepts, Issues, Practice, Oxford: Butterworth-Heinemann. 10. Kotler, P., Haider, D., Rein, I. (1993) Marketing Places-Attracting Investment, Industry and Tourism to Cities, States and Nations, NY: The Free Press. 11. Law, C. (1993) Urban tourism: attracting visitors to large cities. London: Mansell. 12. Leask, A., Fyall, A. (eds.) (2006) Managing world heritage sites, Oxford: Butterworth-Heinemann. 13. Moilanen, T., Rainisto, S. (2009) How to brand nations, cities and destinations a planning book for place branding, Hampshire: Palgrave Macmillan. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 69

70 14. Pearson, M., Sullivan, S. (1995) Looking after heritage places: the basics of heritage planning for managers, landowners and administrators, Carlton, Vic.: Melbourne University Press. 15. Porter, M. (1990) The Competitive Advantage of Nations, NY: The Free Press. 16. Tyler, D., Guerrier, Y., and Robertson, M. (eds.) (1998) Managing tourism in cities: policy, process, and practice, New York: J. Wiley. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 70

71 ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ 1. Aronczyk, M. Living the Brand : Nationality, Globality and the Identities Strategies of Nation Branding Consultants, International Journal of Communication 2 (2008), Bramwell, B., Rawding, L. Tourism marketing images of industrial cities στο Annals of Tourism Research, 1996 vol. 23 (i). 3. Dawkins, C. Regional Development Theory: Conceptual Foundations, Classic Works, and Recent Developments, Virginia Polytechnic Institute and State University, Journal of Planning Literature, November 2003 vol. 18 no Interview of Wally Olins, How to brand a nation, 5. Kωνσταντινιδης, Γ. Πολιτισμός και τουρισμός θα μας οδηγήσουν εκτός κρίσης, H Καθημερινή Papadopoulos, N. Place Branding: Evolution, meaning and implications, Place Branding, 36 49, 21/4/ Szondi, G. The role and challenges of country branding in transition countries: The Central and Eastern European experience, Place Branding and Public Diplomacy (2007) Vol. 3, Issue 1, Publisher: Nature Publishing Group. 8. Ανδρουλάκης, Μ. Παλιές και νέες προκλήσεις για την πόλη, 19/10/10 στο 9. Βημαγκαζίνο: Στο κρατος της χρυσής αυγής, 26 Iουνίου Γερμανός, Λ. Ρεπορτάζ: Αθήνα, μαζεύνοτας τα σπασμένα, 17/07/2011, Free Sunday. 11. Καρανικολού, Λ. (επ.), Πολιτισμός σε κρίση #2: Οι 10 σημαντικότεροι εκπρόσωποι του Πολιτισμού στην A.V., 24/11/2010, Athens Voice. 12. Κατσουνάκη, Μ. Επικίνδυνα σημάδια γκετοποίησης στην Αθήνα συνένετυξη του Γ. Πολύζου, Η Καθημερινή, 5/9/ Πετράκος, Γ. Παλιές και νέες προκλήσεις στην πόλη, Πρακτικά του ΙΣΤΑΜΕ, Κυριακή 5/12/ Προβατάς, Δημ., Τοπική Ανάπτυξη και Προοπτικες, Τοπική Αυτοδιοίκηση- Αποκέντρωση, Τεύχος 4, Ιούλιος-Αύγουστος ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 71

72 15. Ρηγόπουλος, Δ. Η Αθήνα χάνει τα σύμβολά της, Η Καθημερινή, 14/11/ Ρηγόπουλος, Δ. Περιβάλλον και Πολιτική, Η Καθημερινή, 5/12/ Τσιώρου, B. Ο πολιτισμός, οχυρό στην κρίση, Ελευθεροτυπία, 21/7/ Φωλά, Μ. Η Ελλάδα ως Brand: το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, 4/12/2009, icp-forum.gr/wp/wp-content/uploads//2010/01/elladabrand.pdf. ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ 1. American Marketing Association Dictionary: 2. Breathtaking Athens: 3. City Branding: 4. Ernts&Young: 5. Forum Ένωσης Ακολούθων Τύπου: 6. Δήμος Αθηναίων: 7. Ελληνική Ιστορία: 8. Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: 9. Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας Α.Ε.: 10. Πολιτισμικός Οργανισμός Δήμου Αθηναίων: 11. Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας: NAL_PLAN_RSA.pdf 12. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού: ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 72

73 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ %ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%ac%ce%b4%ce%b1-%cf%89%cf%82-brand /7/ /7/ /7/ /7/ /7/ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 73

74 ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚ Ο 1. Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, «Οι Διάλογοι των Αθηνών», Διεθνές συνέδριο για τον πολιτισμό, Νοεμβρίου Παπαδόπουλος Εμμανουήλ, Athens-The little great city, https://www.youtube.com/watch?v=22tludztdgc&feature=player_embedded 3. Breathtaking Athens Film, https://www.youtube.com/watch?v=e5uufrthdw&feature=related ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 74

75 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΕΙΚΟΝΑ 1: Παρουσίαση αποτελεσμάτων έρευνας ΒΗΜΑΓΚΑΖΙΝΟ, Μαίου του ΠΗΓΗ: ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 75

76 Πρόγραμμα «Αθήνα, πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης 1985» Το Πρόγραμμα αυτό κάλυψε σχεδόν όλους τους τομείς της καλλιτεχνικής έκφρασης ενώ παράλληλα κινητοποίησε έναν εντυπωσιακό αριθμό Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών ενώ απορρόφησε το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής και της δυναμικότητας του Υπουργείου Πολιτισμού το Στο πλαίσιο του προγράμματος, εκτός από την τελετή έναρξης και τις σχετικές εκδηλώσεις και φιλοξενίες, πραγματοποιήθηκαν: - Τριανταμία Εκθέσεις με εκθέματα τόσο από ελληνικά όσο και από ξένα μουσεία, αρχεία και συλλλογές. - Δεκατρία συνέδρια με συμμετοχή Ελλήνων και ξένων επιστημόνων - Θεατρικές παραστάσεις από 22 ξένους και 34 ελληνικούς θιάσους. - Μουσικές εκδηλώσεις από 23 ξένα και 69 ελληνικά συγκροτήματα. - Χορευτικές παραστάσεις από 7 ξένα και 9 ελληνικά συγκροτήματα. - Επιδοτήθηκαν 18 δήμοι της περιοχής της πρωτεύουσας για παράλληλες εκδηλώσεις που ανήλθαν συνολικά σε 45,5 εκατ. δρχ. Στο Πρόγραμμα έλαβαν μέρος 7 χώρες της τότε ΕΟΚ, 6 ευρωπαϊκές χώρες εκτός ΕΟΚ, οι ΗΠΑ, η πρώην Σοβιετική Ένωση, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Ιαπωνία, οι Ινδίες και πολλές αφρικανικές χώρες με σημαντικές εκδηλώσεις και προγράμματα. Σημαντικό ήταν το όφελος σε υποδομή και εξοπλισμό καθώς το υλικό που χρειάστηκε για το συγκεκριμένο πρόγραμμα τελικά παρέμεινε στο Υπουργείο, στις υπηρεσίες του και στους δήμους που συμμετείχαν. Ενδεικτικά αναφέρονται τα έργα ανακαίνισης και εκσυγχρονισμού 5 αιθουσών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του Ιλίου Μέλαθρον, ο εκθεσιακός χώρος 3000τ.μ. του ΟΛΠ καθώς και τα θέατρα της Ρωμαϊκής αγοράς, το θέατρο Πέτρας στην Πετρούπολη, το θέατρο Άλσους στη Νέα Σμύρνη, το πλωτό θέατρο Γλυφάδας. Επίσης, αξίζει να σημειωθούν η «χαρτογράφηση» των έργων υποδομής ολόκληρου του λεκανοπεδίου όπως και των πόρων που αφορούν τον πολιτιστικό τομέα, η έκδοση καταλόγων για όλες τις εκθέσεις και τις σημαντικές εκδηλώσεις. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 76

77 Τέλος πρέπει να συνεκτιμηθεί το σημαντικό πολιτικό όφελος από την προβολή του προγράμματος και των εκδηλώσεων, των συνεδρίων κλπ. στον διεθνή τύπο και την ευκαιρία προβολής ειδικών θεμάτων σημαντικών για τη Ελλάδα (όπως το Κυπριακό, μέσω του Πλοίου της Κυρήνειας και της έκθεσης «Κύπρος»: 9000 χρόνια έργα πολιτισμού λεηλατούνται). ΠΗΓΗ: Έκθεση ΚΕΠΕ: Εκθέσεις 26, για το Πρόγραμμα , Πολιτιστική Ανάπτυξη, Αθήνα 1992, σελ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 77

78 Case studies οπό το Διεθνή χώρο (της Μαριλένας Μπιλανάκη, από το πρόσβαση στις 14/6/2011) 1. Η περίπτωση της Νέας Υόρκης (New York) Η εικόνα της Νέας Υόρκης είχε χτιστεί αρχικά με βάση τα οικονομικά της συμφέροντα, εξελίχθηκε όμως σταδιακά από οικονομικό κέντρο σε τουριστικό προορισμό, και έτσι σήμερα χαρακτηρίζεται από μία σειρά νέων και διεθνούς εμβέλειας αξιοθέατα. Αυτά περιλαμβάνουν το Central Park, το Empire State Building, το Greenwich Village, το MET, το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το SoHo, το Άγαλμα της Ελευθερίας, την Times Square, το United Nations Building, τη Δημοτική Βιβλιοθήκη, το Guggenheim, το World Trade Center και την γειτονιά της Tribeca. Η αγορά της Νέας Υόρκης αποτελεί επίσης μια σειρά από αξιοθέατα, καθώς περιλαμβάνει το Hamptons, το Jersey Shore, το Belmar, το Hudson Valley, το Hyde Park, το Jones Beach, το Long Island και την αμπελουργική περιοχή. Η αξία του brand name της Νέας Υόρκης δεν διαθέτει μόνο ιστορία, αλλά κάνει την ιστορία κάθε μέρα να παραμένει ζωντανή. Τα αξιοθέατα αυτά είναι πόλος έλξης όχι μόνο για τους κατοίκους της Νέας Υόρκης αλλά και για τους τουρίστες, όπου παρατηρούνται 35 εκατομμύρια επισκέψεις ετησίως για τη Νέα Υόρκη. Αυτή η αλλαγή της εικόνας της πόλης, πραγματοποιήθηκε το 1970, την περίοδο της οικονομικής ύφεσης, όταν η Πολιτεία της Νέας Υόρκης αποφάσισε ότι η προώθηση του τουρισμού θα συνέβαλλε στην αντιστάθμιση τηςύφεσης. Η Πολιτεία ζήτησε από την Ad Agency Wells, Rich and Greene, και τον υπεύθυνο γραφιστικών Milton Glaser να βοηθήσουν για την ανάπτυξη μιας εκστρατείας. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία του συνθήματος «I Love NY» το όποιο και εξακολουθεί να είναι ένα από τα πιο αναγνωρισμένα και επιτυχημένα σλόγκαν στην ιστορία του branding. Το «I LOVE NEW YORK» είναι το επίσημο σλόγκαν της Νέας Υόρκης και ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 78

79 χρησιμοποιείται για την προώθηση και προβολή της πόλης ακόμα και σήμερα. Η Νέα Υόρκη κατάφερε να ξεπεράσει τη φυσική ακτογραμμή της και σήμερα συνεχίζει να παλεύει με δύο αλληλοσυγκρουόμενα οράματα, απ τη μία, η μνημειώδης πόλη χτισμένη πάνω σε έναν μεγάλο σχεδιασμό και απ την άλλη η εμπορική Mecca που χτίστηκε αυθόρμητα από τον καπιταλισμό και τη δημοκρατία. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 79

80 2. Η περίπτωση του Σαν Φρανσίσκο (San Francisco) O Robert Barrett, πρόεδρος των μεγαλύτερων πόλεων της Αμερικής και ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που αποτελείται από τη Νέα Υόρκη, το Λος Άντζελες, το Σικάγο, τη Βοστώνη, τη Φιλαδέλφεια, το Σηάτλ, και το Σαν Φρανσίσκο δηλώνουν ότι «οι Προορισμοί πρέπει να παραμένουν στην αγορά για να υπενθυμίζουν στους καταναλωτές ότι υπάρχουν. Πρέπει να βρούμε νέους τρόπους ώστε να διατηρήσουν οι τόποι τη φήμη τους στους καταναλωτές- κατοίκους ή επισκέπτες και αυτό είναι που οδηγεί τις πόλεις σήμερα να σκέπτονται περισσότερο τις ενέργειες προώθησης». Το Σαν Φρανσίσκο έχει πολλά πλεονεκτήματα ως πόλη και δημιουργεί ένα ισχυρό brand name. Όμως δεδομένου τις 11ης Σεπτεμβρίου, το Σαν Φρανσίσκο όπως και άλλες πόλεις της Αμερικής είχε υποστεί ένα γερό πλήγμα. Για το λόγο αυτό, τον Ιούνιο του 2004, το Σαν Φραντσίσκο και ο Visitors Bureau ξεκίνησαν μια νέα διαφημιστική καμπάνια για το brand της πόλης, η οποία αναπτύχθηκε από την γνωστή εταιρεία προώθησης brand ELEVEN, για την προώθηση μιας νέας και βελτιωμένης ταυτότητας με σκοπό την ανάκαμψη του τουρισμού. Έτσι δημιουργήθηκε το σύνθημα «Μόνο στο Σαν Φρανσίσκο» ( Only in San Francisco ). Ο δήμαρχος του Σαν Φρανσίσκο, Gavin Newsom δηλώνει ότι «Ήρθε η ώρα για αισιοδοξία στο Σαν Φρανσίσκο. Ήρθε η ώρα να γυρίσουμε πίσω στα βασικά και να κοιτάξουμε τριγύρω και να συλλογιστούμε όχι μόνο την ιστορία αλλά και το που είμαστε, που πηγαίνουμε, τι πραγματικά αντιπροσωπεύει η πόλη μας και τι είναι τελικά αυτό που εκπροσωπεί». Δεν υπάρχει αμφιβολία λοιπόν πως το Σαν Φρανσίσκο έχει πολλά πλεονεκτήματα ως πόλη, καθώς θεωρείται ένα μοναδικό μέρος λόγω της γεωγραφίας του, το έδαφος, τις παραδόσεις, τον πολιτισμό, την ανοχή, και τους διαφορετικούς και ποικίλους κατοίκους του. Η επιτυχία της πόλης βρίσκεται στο ότι το Σαν Φρανσίσκο έχει πολύ καλά ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 80

81 συνειδητοποιήσει πως οι πόλεις σήμερα, έχουν ως στόχο την προσέλκυση όχι μόνο επισκεπτών αλλά και επενδυτών, εργατικού συναμικού, επιχειρηματιών κλπ. Ο Allen Adamson, διευθύνων σύμβουλος της Landor Associates, μια συμβουλευτική εταιρεία για το branding των πόλεων με έδρα τη Νέα Υόρκη, αναφέρει ότι: «Έχει υπάρξει μια αλλαγή στο πώς οι πόλεις σκέφτονται για τον εαυτό τους... είναι περισσότερο ενήμερες για το ποια είναι η αξία τους και πως είναι πολύ πιο αποδοτικό να αναπτύσσουν από μόνες τους ένα στρατηγικό πλάνο για την προβολή τους, αντί να περιμένουν οποιαδήποτε εταιρεία προώθησης». Το Σαν Φρανσίσκο λοιπόν, έχει αναπτύξει ένα ιδιαίτερα ισχυρό brand name λόγω των προαναφερθέντων στοιχείων. Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για μια μεγάλη πόλη, τα χαρακτηριστικά του θυμίζουν γνωρίσματα μικρής πόλης, όπως για παράδειγμα, το καλό κλίμα, οι άνθρωποι, η πολυμορφία, η ιστορία, και οι αξίες της πόλης, που όλα αυτά μαζί συμβάλουν στην δημιουργία ενός επιτυχημένου brand name. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 81

82 3. Η περίπτωση του Ρότσεστερ (Rochester) Το Ρότσεστερ των ΗΠΑ έχει μια σχετικά καλή εικόνα για την επωνυμία του καθώς έχει μάθει πολλά τα τελευταία 20 χρόνια και «κοιτάει μπροστά». Ένας από τους κύριους στόχους του είναι η προσέλκυση νέων επενδυτών στην πόλη. Συνειδητοποιώντας λοιπόν, πως δεν μπορεί πλέον να βασιστεί στις παραδοσιακές βιομηχανίες που έχτισε η πόλη στο παρελθόν, πρέπει να βρει τώρα νέους εναλλακτικούς τρόπους για να δημιουργήσει νέες οικονομικές ευκαιρίες ατενίζοντας στο μέλλον. Ιστορικά, το Ρότσεστερ χτίστηκε πάνω σε πολλά φουτουριστικά ιδανικά από τους διάσημους κατοίκους του, όπως ο George Eastman και Douglass Frederick. Με την παρακμή των μεγάλων βιομηχανιών και ως αποτέλεσμα την αύξηση της ανεργίας στην περιοχή, το Ρότσεστερ ξεκίνησε τη διαδικασία βελτίωσης της εικόνας του από τα τέλη της δεκαετίας του 70. Το Εμπορικό Επιμελητήριο του Ρότσεστερ σε συνεργασία με τον κυβερνητικό φορέα Monroe County στόχευσε στη δημιουργία υπερηφάνειας για την πόλη προκειμένου να επεκταθεί η βιομηχανική δυνατότητά της. Έτσι, προώθησαν μια καμπάνια που είχε ως τίτλο «Θα ήθελα να βρίσκομαι στο Ρότσεστερ», με αποτέλεσμα να φτιάξουν νέο έντυπο υλικό, οπτικοακουστικά μέσα και μια εκστρατεία με άμεσους και συγκεκριμένους στόχους. Ήλπιζαν με αυτή την εκστρατεία να κεφαλαιοποιήσουν το Ρότσεστερ σε μια ισχυρή βάση υψηλής τεχνολογίας και να είναι ανάμεσα στις αναδυόμενες πόλεις της Βορειοανατολικής Αμερικής. Τα διαφημιστικά φυλλάδια της καμπάνιας με τίτλο: "You ought to be in Rochester,...it s got it" τόνιζε την δυνατότητα επιχειρησιακών δραστηριοτήτων και ζωής στη πόλη. Από τότε το Ρότσεστερ έχει σημειώσει κάποια σημάδια βελτίωσης και αναζωογόνησης, κυρίως στον τομέα της τέχνης. Ωστόσο, έλλειπε τότε μια συνεκτική ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 82

83 προσπάθεια στρατηγικής επωνυμίας για την πόλη. Για αυτό το λόγο πρόσφατα, το 2002, το Ρότσεστερ επανεξέτασε την ταυτότητα του και ανέπτυξε μια στρατηγική επωνυμίας με νέο σύνθημα: "Rochester. Made For Living". Η στρατηγική αυτή έγινε πιο στοχευμένα και επικεντρώθηκε σε συγκεκριμένους τομείς: Στα αθλήματα και τον τουρισμό Στις εκδηλώσεις Στην ποιότητα ζωής Στην εκπαίδευση Στα δημογραφικά Στις επιχειρήσεις Στις κατοικίες και τα σχολεία Στα διαμερίσματα της περιοχής Μετά από αυτή την εκστρατεία, η φήμη του Ρότσεστερ βετλιώθηκε αρκετά και θεωρείται ως μια πόλη με ποιοτική εκπαίδευση, πολιτισμό και μοναδικά αξιοθέατα στην περιφέρεια. Αυτό που ενδιαφέρει το Ρότσεστερ τώρα είναι η συνεργασία των δημοτικών αρχών με τους κατοίκους του, έτσι ώστε να έχει κάθε είδους οικονομική ανάπτυξη στο μέλλον αλλά και μια επιτυχημένη προσέλκυση ανθρώπων στην πόλη των λουλουδιών, όπως θέλει να καλείται η μοναδική αυτή πόλη. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 83

84 Ι. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ Το παρόν ερωτηματολόγιο αποτελεί μέρος της πτυχιακής εργασίας της σπουδάστριας της Σχολής Δημόσιας Διοίκησης Θεοδοσίου Δέσποινας. Το θέμα της εργασίας αφορά στα πολιτισμικά στοιχεία του δήμου Αθηναίων και πως αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν καλύτερα ώστε να συμβάλλουν στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη του δήμου. Η συμβολή σας στην εκπόνηση της εργασίας θα είναι σημαντική εάν αφιερώσετε λίγα λεπτά στην απάντηση των παρακάτω ερωτημάτων. Όλα τα στοιχεία πρόκειται να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για τους σκοπούς της παρούσας εργασίας. Ευχαριστώ. ΦΟΡΕΑΣ ΘΕΣΗ Ποιό είναι κατά τη γνώμη σας το συγκριτικό πλεονέκτημα της Αθήνας όσον αφορά τον πολιτισμό; Ο κλασικός πολιτισμός Ο σύγχρονος πολιτισμός Η μίξη κλασικού και σύγχρονου πολιτισμού Ποιά είναι κατά τη γνώμη σας τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Αθήνα, τα οποία είναι υπεύθυνα για την υποβάθμιση της εικόνας της στο εξωτερικό; καθόλου σημαντικό λίγο σημαντικό σημαντικό αρκετά σημαντικό πολύ σημαντικό Μεταναστευτικό Μειωμένο αίσθημα ασφάλειας - εγκληματικότητα ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 84

85 καθόλου σημαντικό λίγο σημαντικό σημαντικό αρκετά σημαντικό πολύ σημαντικό Τοξικομανείς-άστεγοι-πορνεία Διαδηλώσεις Μη σωστή ανάδειξη πολιτισμικών στοιχείων Μη διατήρηση ενιαίας ταυτότητας Πώς μπορεί να αναβαθμιστεί η εικόνα της Αθήνας στο εξωτερικό; βαθμός σημαντικότητας 1-5 (1- λιγότερο σημαντικό, 5-πολύ σημαντικό) Αναβάθμιση ιστορικού κέντρου (αναπλάσεις, Ρυθμιστικό Σχέδιο 2020, συντήρηση νεοκλασικών) Επίλυση μεταναστευτικού Ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων Οργάνωση παγκοσμίου/ευρωπαϊκής/βαλκανικής εμβέλειας δρώμενα Ισχυρό εκπαιδευτικό/συνεδριακό κέντρο των Βαλκανίων ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 85

86 Καθαριότητα Αναβάθμιση γραφείου πληροφοριών Δήμου/ ένιαία ιστοσελίδα ενημέρωσης τουριστών Πιστεύετε ότι υπάρχει η ανάγκη ενός ενιαίου φορέα (φορέας-ομπρέλα) στο δήμο Αθηναίων ο οποίος θα διαχειρίζεται τα πολιτισμικά στοιχεία/δρώμενα της πόλης δίνοντας κατευθυντήριες γραμμές σε όλα τα πολιτιστικά ιδρύματα; Ναι Όχι Σύμφωνα με ορισμένους μελετητές, τα κλασικά σύμβολα της Αθήνας (Ακρόπολη) έχουν υποστεί "φθορά", διότι είναι πολυφορεμένα. Πρέπει κατά τη γνώμη σας να γίνει "πάντρεμα" μεταξύ κλασικού και σύγχρονου πολιτισμού; (πχ. Νέο Μουσείο Ακρόπολης). Αν ναι, με ποιό τρόπο προτείνετε να γίνει αυτό; Submit ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 86

87 ΙΙ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ Το ερωτηματολόγιο απεστάλη σε 42 πολιτιστικούς φορείς της Αθήνας στο χρονικό διάστημα από 12 Ιουλίου έως 26 Σεπτεμβρίου Οι απαντήσεις που λάβαμε ήταν από 9 φορείς και παρουσιάζονται συνοπτικά στα επόμενα. 1. Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το συγκριτικό πλεονέκτημα της Αθήνας όσον αφορά τον πολιτισμό; ΚΛΑΣΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 33% ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 0% ΜΙΞΗ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ 56% ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 87

88 2. Ποιά είναι κατά τη γνώμη σας τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Αθήνα, τα οποία είναι υπεύθυνα για την υποβάθμιση της εικόνας της στο εξωτερικό; Α. ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ καθόλου σημαντικό 0 0% λίγο σημαντικό 3 33% σημαντικό 4 44% αρκετά σημαντικό 0 0% πολύ σημαντικό 2 22% Β. ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ καθόλου σημαντικό 0 0% λίγο σημαντικό 3 33% σημαντικό 2 22% αρκετά σημαντικό 2 22% πολύ σημαντικό 2 22% ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 88

89 Γ. ΤΟΞΙΚΟΜΑΝΕΙΣ-ΑΣΤΕΓΟΙ-ΠΟΡΝΕΙΑ καθόλου σημαντικό 0 0% λίγο σημαντικό 4 44% σημαντικό 1 11% αρκετά σημαντικό 2 22% πολύ σημαντικό 2 22% Δ. ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΙΣ καθόλου σημαντικό 0 0% λίγο σημαντικό 0 0% σημαντικό 1 11% αρκετά σημαντικό 2 22% πολύ σημαντικό 6 67% ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 89

90 Ε. ΜΗ ΣΩΣΤΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ καθόλου σημαντικό 0 0% λίγο σημαντικό 0 0% σημαντικό 2 22% αρκετά σημαντικό 1 11% πολύ σημαντικό 6 67% ΣΤ. ΜΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΕΝΙΑΙΑΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ καθόλου σημαντικό 1 11% λίγο σημαντικό 2 22% σημαντικό 0 0% αρκετά σημαντικό 1 11% πολύ σημαντικό 5 56% ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 90

91 3. Πώς μπορεί να αναβαθμιστεί η εικόνα της Αθήνας στο εξωτερικό; Α. ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ 1 0 0% % % % % Β. ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟΥ 1 0 0% % % 4 0 0% % ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 91

92 Γ. ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ 1 0 0% % % 4 0 0% % Δ. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ/ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ/ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ ΔΡΩΜΕΝΑ % % % % % ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 92

93 Ε. ΙΣΧΥΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ/ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ % % % % 5 0 0% ΣΤ. ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑ 1 0 0% 2 0 0% 3 0 0% % % ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 93

94 Ζ. ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΔΗΜΟΥ/ ΕΝΙΑΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ 1 0 0% % % % % 4. Πιστεύετε ότι υπάρχει η ανάγκη ενός ενιαίου φορέα (φορέας-ομπρέλα) στο Δήμο Αθηναίων ο οποίος θα διαχειρίζεται τα πολιτισμικά στοιχεία/δρλωμενα της πόλης δίνοντας κατευθυντήριες γραμμές σε όλα τα πολιτιστικά ιδρύματα; Ναι 5 56% Όχι 4 44% ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 94

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 Εισαγωγή Η παρούσα παρουσίαση της στρατηγικής για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και την υποστήριξη της τοπικής οικονομίας του Δήμου

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής Δευτέρα, 9 Απριλίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής Υπογράφηκε σήμερα 09/04 από την Υπουργό Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η διεθνής τάση. Πρόβλεψη αύξησης τζίρου από 148 δις σε 250δις το 2020. (Έκθεση εταιρείας McKinsey).

Η διεθνής τάση. Πρόβλεψη αύξησης τζίρου από 148 δις σε 250δις το 2020. (Έκθεση εταιρείας McKinsey). Αθήνα 4 Ιουνίου 2014 Διαπιστώσεις στην αγορά του κοσμήματος Η διεθνής τάση Πρόβλεψη αύξησης τζίρου από 148 δις σε 250δις το 2020. (Έκθεση εταιρείας McKinsey). Δυναμική ανάπτυξη των επωνύμων brands με πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας

Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας για τον σχηματισμό πιλοτικού άξονα των τριών πόλεων με στόχο τη δυναμική τουριστική ανάπτυξή τους, με μοχλό εξέλιξης τη δημιουργία σύγχρονων

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 2.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ Ε&Α, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 5. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 6. ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΑΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Στρατηγικό σχέδιο: Εργαλείο οικοδόμησης και αξιοποίησης της ταυτότητας μιας πόλης /ενός τόπου»

«Στρατηγικό σχέδιο: Εργαλείο οικοδόμησης και αξιοποίησης της ταυτότητας μιας πόλης /ενός τόπου» «Στρατηγικό σχέδιο: Εργαλείο οικοδόμησης και αξιοποίησης της ταυτότητας μιας πόλης /ενός τόπου» Κώστας Μοχιανάκης, Προϊστάμενος Τμήματος Πληροφορικής Δήμου Ηρακλείου. Η ανάγκη για ταυτότητα στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Λαρισαίων 2011-2014

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Λαρισαίων 2011-2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Λαρισαίων 2011-2014 Α ΦΑΣΗ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Λαρισαίων 2011-2014 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ... 1 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα...

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Νικόλαος Μυλωνίδης Απρίλιος 2007 1 Η έννοια του Επιχειρηματία Αναλαμβάνει δράση Συνδυάζει καινοτομικά και δημιουργικά τους συντελεστές της παραγωγής Παράγει προϊόντα και

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις»

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις» ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (RIS) ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΣΥΝΟΨΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (RIS) ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΥΝΟΨΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (RIS) ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Σάββατο 21 Μαρτίου 2015 πραγματοποιήθηκε, με πρωτοβουλία της Περιφέρειας Αττικής και της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ & ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΝΕΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ Σοφία Αυγερινού - Κολώνια, καθηγήτρια ΕΜΠ ΕΝΑ ΜΕΛΛΟΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Αναδημοσίευση από τις παρουσιάσεις Α) Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΘΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ T SWOT ANALYSIS - Μάθημα: Πολεοδομική και Οικιστική Ανάπτυξη και Πολιτική Β) Βαγής Σαμαθρακής

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ΟΛΓΑΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ TO THE SECOND GREEK EU PRESIDENCY CONFERENCE «Europe and the Arab World: Strengthening political, business and investment ties» ΤΡΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση»

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη «Κοινωνική Σύμπραξη στο Ν. Κυκλάδων» σας καλωσορίζει στην Ημερίδα: «Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» 23 Οκτωβρίου 2015 Πνευματικό Κέντρο Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

Tetris Built Environment. Consultants Construction Renewable energy Tourism Investment Finance

Tetris Built Environment. Consultants Construction Renewable energy Tourism Investment Finance Tetris Built Environment Consultants Construction Renewable energy Tourism Investment Finance Προφίλ Η TETRIS Built Environment είναι εταιρεία παροχής Συμβουλευτικών υπηρεσιών Τεχνική εταιρεία, και δραστηριοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, ΕΛΛΗΣ ΧΡΥΣΙΔΟΥ, ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, ΕΛΛΗΣ ΧΡΥΣΙΔΟΥ, ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, ΕΛΛΗΣ ΧΡΥΣΙΔΟΥ, ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ενότητα: «Πολιτισμός» «Επιχειρησιακό σχέδιο πολιτισμού 2015-2030» Όραμα: Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

This project is co-financed by the ERDF and made possible by the MED Programme

This project is co-financed by the ERDF and made possible by the MED Programme This project is co-financed by the ERDF and made possible by the MED Programme Πρόγραμμα MED έργο WIDE growing of SMEs: organizational innovation and Development in med area Αντώνης Μπούμπουλας Προϊστάμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΟ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΙΔΡΥΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ:

ΔΙΚΤΥΟ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΙΔΡΥΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ: ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΙΔΡΥΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ: H πρωτοβουλία «Sustainable Greece 2020» διοργανώνεται από το QualityNet Foundation, H πρωτοβουλία «Sustainable Greece 2020» διοργανώνεται από το QualityNet Foundation,

Διαβάστε περισσότερα

Δικός σας. Kasper Rorsted

Δικός σας. Kasper Rorsted ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ Εισαγωγή Αγαπητοί συνάδελφοι, Έχουμε θέσει ξεκάθαρες στρατηγικές προτεραιότητες και φιλόδοξους στόχους για την εταιρία μας. Είμαστε στη διαδικασία να εδραιώσουμε στη Henkel μια Κουλτούρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 2003-2005 Δύο χρόνια μετά την ιδρυτική του Συνέλευση το Δίκτυο, μέσα στα πλαίσια των αξόνων που αυτή έθεσε και με βάση τη μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 1. SWOT ΑΝΑΛΥΣΗ Στα πλαίσια του παρόντος επιχειρησιακού προγράμματος πρωτοβουλίας LEADER+ θα ενταχθούν περιοχές που θέλουν και μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη, βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Δράση 07: Γιώργος Πιερράκος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Αγαπητοί κυρίες και κύριοι, Η διαφορετικότητα των φυσικών και ανθρώπινων συνθηκών ορίζει τα τοπία των περιοχών μας. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΗΜΟΣ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ 6 ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 57- ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΤΚ 40200 Τηλ. 2493350224, 2493022610 Fax 2493022310 Ιστοσελίδα:www.elassona.gov.gr Email: dimoselassonas@hol.gr ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) 137 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) Στα προηγούµενα κεφάλαια πραγµατοποιήθηκε αναλυτική παρουσίαση και ανάλυση του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Αθήνα, 26 Σεπτεμβρίου, 2009 Πάρις Μποσκόπουλος Governmental Affairs & Access Director Pfizer Hellas Δημήτρης Γκότσης

Διαβάστε περισσότερα

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου.

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου. «Η Τουριστική αγορά και η δυναμική του Θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού» ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΛΩΝΗΣ, Πρόεδρος ΗΑΤΤΑ Θεσσαλονίκη, Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2012 Παναγιώτατε, Σεβάσμιοι Μητροπολίτες,. Αξιότιμε κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο

Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο 2 παρουσίαση Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο Ένας συνεταιρισμός, μία φιλοσοφία και 70 καταστήματα μέλη σε όλη την Ελλάδα. Τι σημαίνουν αυτά; Όμιλος Sinialo! Γνωρίστε τον! Επιμέλεια Γεωργία Αλεξίου Στη σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς'

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Συνέδριο ΜΟΔΙΠ ΑΤΕΙ-Θ *-* Νοεμβρίου 2012 Grand Hotel Θεσσαλονίκη Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Παναγιώτης Τζιώνας Αντιπρόεδρος ΑΤΕΙ-Θ Συμπεράσματα Τα Νέα

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφέρεια υτικής Ελλάδας αναγνωρίζοντας το σηµαντικό ρόλο του τουρισµού στην οικονοµία και την ανάπτυξη της περιοχής, εισάγει σε ανοιχτή,

Η Περιφέρεια υτικής Ελλάδας αναγνωρίζοντας το σηµαντικό ρόλο του τουρισµού στην οικονοµία και την ανάπτυξη της περιοχής, εισάγει σε ανοιχτή, ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ» ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ & ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Φίλες/Φίλοι, Η Περιφέρεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ι

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ι 2014/2015 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ι ΑΛΥΣΙΔΑ ΑΞΙΑΣ ΠΟΡΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΟΡΟΙ & ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΣΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ-ΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΟΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΣΑΝ ΠΗΓΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Περιφερειακό Αναπτυξιακό Συνέδριο Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για την προγραμματική

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Εισηγητής : Γιώργος Αμανατίδης Πρόεδρος Ελληνικού Δικτύου LEADER Γενικός Δ/ντής Αναπτυξιακής Δυτικής Μακεδονίας Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σχεδιασμός και η Εκπόνηση Προγραμμάτων Πώλησης Υπηρεσιών γύρω από Επαγγελματίες Αθλητές είναι τομέας δράσης της Sports Consulting.

Ο Σχεδιασμός και η Εκπόνηση Προγραμμάτων Πώλησης Υπηρεσιών γύρω από Επαγγελματίες Αθλητές είναι τομέας δράσης της Sports Consulting. Η εταιρία Εταιρία Η εταιρία Έρευνας & Ανάλυσης Valuation & Research Specialists ( VRS ) ιδρύθηκε το έτος 2002 και δραστηριοποιείται στην παροχή εξειδικευμένων χρηματοοικονομικών υπηρεσιών σε εταιρικούς

Διαβάστε περισσότερα

ALTIUS BUSINESS CONSULTANTS

ALTIUS BUSINESS CONSULTANTS ALTIUS BUSINESS CONSULTANTS COMPANY PROFILE Η εταιρεία B.C. ALTIUS Σύμβουλοι Επιχειρήσεων είναι μια ιδιωτική εταιρεία που δραστηριοποιείται στο χώρο της παροχής εξειδικευμένων συμβουλευτικών υπηρεσιών.

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στάθης Ραγκούσης Διευθύνων Σύµβουλος Π.Ε.Τ.Α. Α.Ε. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 υιοθετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO 19thRoundtable with the Government of Greece-The Economist Kυρίες και Κύριοι Πριν ξεκινήσω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟΨΕΩΝ : ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΗ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ ΤΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ, Ημερίδα 03/04/2014 1

ΕΠΑνΕΚ, Ημερίδα 03/04/2014 1 1 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΕ ΕΣΠΑ Κατάρτιση ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 / Οργανωτική δομή ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ Κοινωνικοί Εταίροι Εμπειρογνώμονες 2 Υφιστάμενη κατάσταση τομέα Ο δυναμικότερος κλάδος της οικονομίας γιατί:

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Βενετία Κουσία. Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της ManpowerGroup

Βενετία Κουσία. Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της ManpowerGroup Beyond coaching Στην Εποχή του Ανθρώπου όπου η πιο κρίσιμη επένδυση που μπορούμε να κάνουμε είναι σε εμάς και στην ομάδα μας, στο Talent Lab αναδεικνύουμε και συνθέτουμε τρόπους ώστε να ανακαλύψουμε, να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Μητροπόλεως 42, 105 63 Αθήνα τηλ.: 210 3259200, fax: 210 3259209 Ανταγωνιστικότητα Πρώτα Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την απασχόληση και την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα

Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα «Ενεργειακά δίκτυα στην Ευρώπη η υλοποίηση ενός οράματος» The Economist «Η Θάλασσα της Ευρώπης: Σκιαγραφώντας τον χάρτη της οικονομικής ανάπτυξης» Θεσσαλονίκη, 17 Φεβρουαρίου 2014 Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ κυρίου LÁSZLÓ ANDOR ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ κυρίου ΑΝΔΡΕΑ ΛΥΚΟΥΡΕΝΤΖΟΥ Εκτιμώντας τα ακόλουθα: I. Το Υπουργείο Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό σχέδιο δήμου Κοζάνης. Προτάσεις Δημοτικής Κίνησης «Κοζάνη Τόπος να ζεις» ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Επιχειρησιακό σχέδιο δήμου Κοζάνης. Προτάσεις Δημοτικής Κίνησης «Κοζάνη Τόπος να ζεις» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕπιχειρησιακόσχέδιοδήμουΚοζάνης. ΠροτάσειςΔημοτικήςΚίνησης«Κοζάνη Τόποςναζεις» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα πλαίσια διαμόρφωσης του στρατηγικού επιχειρησιακού σχεδιασμού του δήμουκοζάνης,μέσααπότηδημόσιαδιαβούλευσηκαταθέτουμεμετοκείμενοαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ NOMOΣ: 3520/2006 ΦΕΚ: Α 274/22.12.2006 ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ ***ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Σύμφωνα με την Ανακοίνωση Υπ.Εξωτ. Φ.0544/Μ.5848/ΑΣ.46/2007

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα της Adecco Ελλάδας: Τα Προγράμματα Επαγγελματικής Μετάβασης και η σημασία τους για επιχειρήσεις και εργαζομένους

Έρευνα της Adecco Ελλάδας: Τα Προγράμματα Επαγγελματικής Μετάβασης και η σημασία τους για επιχειρήσεις και εργαζομένους Δελτίο Τύπου Έρευνα της Adecco Ελλάδας: Τα Προγράμματα Επαγγελματικής Μετάβασης και η σημασία τους για επιχειρήσεις και εργαζομένους Αθήνα, 25/4/2012 Τα αποτελέσματα της έρευνας με θέμα τα Προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ»

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» Εισηγήτρια: Έφη Γουνελά Στέλεχος της ΕΕΤΑΑ ΑΠΟΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ BRAND MANAGEMENT ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ BRAND MANAGEMENT ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ BRAND MANAGEMENT ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΟΥ BRAND ΕΛΛΑΔΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Ο Λ Ο Κ Λ Η Ρ Ω Μ Ε Ν Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ Β Α Σ Ε Ω Ν Α Σ Τ ΙΙ Κ Η Σ Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ Ε.. Τ.. Π.. Α.. & Ε.. Κ.. Τ.. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΗΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ τ ο υ Υ π ο υ ρ γ ε ί ο υ Ο ι κ ο ν ο μ ί α ς, Υ π ο δ ο μ ώ ν, Ν α υ τ ι λ ί α ς κ α ι Το υ ρ ι σ μ ο ύ μ ε τ η ν Αν ε ξά ρ τ η τ η Α ρ χ ή «Σ υ ν ή γ ο ρ ο ς

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Θεματολογία Σεμιναρίου

Θεματολογία Σεμιναρίου Θεματολογία Σεμιναρίου Α. ΘΕΩΡΙΑ PLACE BRANDING Α1. Ανταγωνιστικότητα & Στρατηγικό Πλεονέκτημα Α2. Ταυτότητα & Brand Α3. Η Οικονομία της «Εμπειρίας» Β. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΜΠΕΙΡΙΩΝ Β1. Προϊόντα Β2. Υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ S P R I N G S C H O O L ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 3-8 Μαΐου 2015 Ξενοδοχείο Caravia Beach, Κως Οργάνωση: Μονάδα Ευρωπαϊκού Τουρισμού/ Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας Jean Monnet (Πανεπιστήμιο Αθηνών) Υποστηρικτές:

Διαβάστε περισσότερα

Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Eπιχείρησης. Εισηγητής : Γιάννης Χατζηκιάν

Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Eπιχείρησης. Εισηγητής : Γιάννης Χατζηκιάν 3 Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Eπιχείρησης Εισηγητής : Γιάννης Χατζηκιάν 3-1 Στην προηγούμενη εισήγηση παρουσιάσαμε την εξέλιξη της Θεωρίας της Διοίκησης 3-2 Στόχος της σημερινής εισήγησης : Θα αναπτύξω

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Real Tangible Solutions

Real Tangible Solutions Real Tangible Solutions Σε έναν κόσμο όπου το ανθρώπινο δυναμικό αναδεικνύεται ως το κυριότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, η ManpowerGroup παρέχει στους οργανισμούς το ταλέντο που χρειάζονται για να καινοτομούν

Διαβάστε περισσότερα

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 Απρίλιος 2013 Στόχος της Εγκυκλίου

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2013 9 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΜΑΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος/συνεδρίας: Επιχειρηματικός Σχεδιασμός ΙΙ Εισηγητής: Ιωάννης Χαραλαμπίδης Σάμος, 03 07 Μαΐου 2014

Τίτλος μαθήματος/συνεδρίας: Επιχειρηματικός Σχεδιασμός ΙΙ Εισηγητής: Ιωάννης Χαραλαμπίδης Σάμος, 03 07 Μαΐου 2014 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

KOΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

KOΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ KOΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Δημήτρης Χατζαντώνης Δρ. Οικονομικής των Επιχειρήσεων Δ/ντής Τομέα Επιχειρηματικότητας ΣΕΒ Ηράκλειο 27/11/14 Περιεχόμενο της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ με θέμα : «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Αίθουσα Παλαιάς Βουλής Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009 Με ιδιαίτερη ικανοποίηση μετέχω στη σημερινή συζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης& Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Ο ΠΥΛΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ & ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές.

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Αναστασία Δημητρίου Αν. Καθηγήτρια Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ι Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ «ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ» ΔΙΑΤΗΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΒΑΣΙΚΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ V.R.I.N. SESSION 2 ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΑΛΑΒΑΚΗΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ι Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ «ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ» ΔΙΑΤΗΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΒΑΣΙΚΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ V.R.I.N. SESSION 2 ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΑΛΑΒΑΚΗΣ 2014/2015 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ι Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ «ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ» ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩ ΜΕΡΩΝ Η ΑΛΥΣΙΔΑ ΑΞΙΑΣ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΞΙΑΣ Η ΘΕΩΡΙΑ ΠΟΡΩΝ & ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΟΡΙΑΚΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΟΙ 4 ΜΟΡΦΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Παρέµβαση σε Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης µε θέµα: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κώστας Τσεκούρας, Καθηγητής Πανεπιστηµίου Πατρών, Πρόεδρος Επιστηµονικού

Διαβάστε περισσότερα