ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΞ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ (1ο ΜΑΘΗΜΑ)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΞ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ (1ο ΜΑΘΗΜΑ)"

Transcript

1 ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΞ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ (1ο ΜΑΘΗΜΑ) Ένγκελς (1843): Διάγραμμα για μια κριτική της πολιτικής οικονομίας Βασική θέση: αναρχία της αγοράς Ο ανταγωνισμός,ως αποτέλεσμα της ατομικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής (οι παραγωγοί δεν γνωρίζουν τις αναγκες των καταναλωτών),οδηγεί σε υπερπαραγωγή Η κρίση δεν είναι τυχαίο γεγονός αλλα συστηματικό χαρακτηριστικό Βάση όλων:ατομική ιδιοκτησία (επιβάλλει μια μόνιμη ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης) = εμπόριο = ανταγωνισμός = αμοιβαία καχυποψία Οι κρίσεις επανεμφανίζονται ως κομήτες Η αναρχία της αγοράς σημαίνει πως η παραγωγή συμβαίνει χωρίς συγκεκριμένο στόχο,μόνο και μόνο λόγω ανταγωνισμού ( Κανένα κεφάλαιο δεν μπορεί να αντέξει τον ανταγωνισμό με άλλα κεφάλαια,παρά μόνο εάν βρίσκεται στο ζενίθ της παραγωγικής του δυνατότητας. ). Αυτό γεννάει κρίσεις,κι η κάθε κρίση (εμπορική) είναι χειρότερη απ'την προηγούμενη,μέχρι που κάποια στιγμή θα έρθει η κοινωνική επανάσταση. Η υπερπαραγωγή σημαίνει πως οι άνθρωποι λιμοκτονούν μέσα σε καθεστώς αφθονίας. [Και στην κατάσταση της εργατικής τάξης στη Αγγλία ο Ένγκελς συνδέει κρίση με ανταγωνισμό,το γεγονός πως η παραγωγή οργανώνεται στην τύχη,τυφλά.] Μαρξ: Εμπνέεται από τα κείμενα του Ένγκελς,αλλά τα θεωρεί ρηχά και πάει παραπέρα.στα σχόλια πάνω στον James Mill και στα χειρόγραφα του 1844,ο Μαρξ λέει πως: 1. Προσφορά και ζήτηση δεν είναι σε ισορροπία παρά μόνο σποραδικά.αυτό είναι νόμος. 2. Ατομική ιδιοκτησία είναι απλά η νομική έκφραση μια πιο ουσιαστικής σχέσης,της κοινωνικής σχέσης της εμπορευματικής παραγωγής.η παραγωγή δεν υποτάσσεται στον ισχυρότερο,αλλά στο χρήμα.ο κοινωνικός χαρακτήρας της παραγωγής έρχεται αντιμέτωπος με τον προλετάριο ως εξωτερική δύναμη. 3. Η ανταλλακτική σχέση δεν είναι μια διαμάχη διαφορετικών συμφερόντων,αλλά μια διαμεσολαβητική σχέση όπου η ανταλλαγή παίρνει την μορφή της αγοράς και πώλησης μέσω του χρήματος. 4. Η παραγωγή δεν πραγματοποιείται για να καλύψει κοινωνικές ανάγκες αλλά για να αποκτηθούν χρήματα.τα εμπορεύματα δεν παράγονται ως αξίες χρήσεις αλλά ως αξίες. 5. Σ'αυτή την σχέση,η ατομική ιδιοκτησία είναι το αποτέλεσμα,αφού έχουν παραχθεί κι ανταλλαχθεί τα εμπορεύματα,αποκτούν αυτόν τον νομικό χαρακτήρα.η ατομική ιδιοκτησία είναι η απαραίτητη συνέπεια της αλλοτριωμένης εργασίας. Σε αντίθεση με τον Ένγκελς,ο Μαρξ υποστηρίζει πως η ανταλλακτική σχέση συσχετίζει,όχι παραγωγό με καταναλωτή,αλλά την ατομική με την κοινωνική εργασία.στην ανταλλαγή το προϊόν που έχει παραχθεί από την ατομική εργασία εμφανίζεται με την αλλοτριωμένη μορφή του εμπορευματος,του οποίου η τιμή είναι η μορφή μέσω της οποίας αξιολογείται κοινωνικά η ατομική εργασία. Η ριζική αντίφαση της καπιταλιστικής σχέσης δεν είναι σύγκρουση συμφερόντων που εκφράζεται μέσω του αννταγωνισμού,αλλά η κοινωνική μορφή της αλλοτριωμένης εργασίας.το χρήμα είναι η αισθητή,αντικειμενική ύπαρξη αυτής της αλλοτρίωσης. Γενικό σύμπερασμα της ανάλυσης του Μαρξ σε αυτό το επίπεδο,αλλά και μεταγενέστερα,είναι πως η ρίζα των οικονομικών κρίσεων δεν βρίσκεται στην τυχαία ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης αλλά στην αλλοτριωμένη σύγκρουση μεταξύ αξίας χρήσης (εμπόρευμα ως αξία χρήσης κι αποτέλεσμα

2 της συγκεκριμένης εργασίας) και αξίας (αισθητή μορφή της οποίας είναι το χρήμα). Παρ'όλο που ο Ένγκελς δήλωνε μαθητής του Μαρξ,διατηρεί τις ιδεές του ακόμα και αργότερα,όταν κάνει και εκλαϊκεύσεις του έργου του Μαρξ (παρά την κριτική του Μαρξ).Επιμένει να εστιάζει στα προβλήματα ανάμεσα σε προσφορά και ζήτηση,τονίζοντας την εμπορική κρίση ως αποφασιστική στιγμή της κρίσης. Ο Μαρξ από την αλλήν δεν ενδιαφέρεται τόσο για την σχέση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης αλλά για την σχέση μεταξύ του ξοδέματος παραγωγικής εργασίας ως την βάση της αξίας και της πραγματοποίησης της αξίας με την μορφή του χρήματος. Η διαφοροποίηση έχει μια σημασία: τα συμπερασμάτα που προκύπτουν από την ανάλυση του Ένγκελς είναι πως πρέπει να καταργηθεί ο ανταγωνισμός κι η παραγωγή να ελέγχεται κεντρικά.τα συμπερασμάτα του Μαρξ είναι πως πρέπει να καταργηθεί η κοινωνική μορφή της καπιταλιστικής παραγωγής. Στην Αθλιότητα Της Φιλοσοφίας (1847),η διαφορά μεταξύ των 2 φαίνεται περισσότερο.εδώ,ο Μαρξ εξηγεί την υπερπαραγωγή όχι ως αποτέλεσμα του ανταγωνισμού,αλλά ως το αποτέλεσμα της αξιολόγησης των εμπορευμάτων μέσω του χρόνου εργασίας. ΥΠΕΡΠΑΡΑΓΩΓΗ: Στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής ο κάθε παραγωγός προσπαθεί να μειώσει τον χρόνο εργασίας που απαιτείται για την παραγωγή αναπτύσσοντας τις παραγωγικές δυνάμεις,και αυξάνοντας το μέγεθος της παραγωγής.αυτό οδηγεί σε μια αύξηση της ποσότητας των εμπορευμάτων και μια μείωση της τιμής τους.ο ανταγωνισμός με άλλους παραγωγούς απαξιώνει τα εμπορεύματα των ανταγωνιστών,κάτι που οδηγεί σε ανισορροπία μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης. Η εκδίωξη κάποιων παραγωγών από την αγορά δεν είναι αποτέλεσμα ανταγωνισμού,όπως υποστηρίζει ο Ένγκελς,αλλά συστατικό στοιχείο του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.είναι το αναγκαίο αποτέλεσμα της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων. Σε ένα γράμμα προς τον Annenkov,ο Μαρξ συνδέει την τάση της υπερπαραγωγής που ακολουθεί την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων με τον ταξικό αγώνα γύρω από την παραγωγή υπεραξίας. Από το 1825 και μετά,η εφεύρεση και χρήση μηχανών δεν είναι τίποτα άλλο παρά το αποτελέσμα του πολέμου μεταξύ αφεντικών και εργατών,καθώς τα αφεντικά προσπαθούν να αντικαταστήσουν τους εξειδικευμένους και μάχιμους προλετάριους με μηχανές. ΤΑΞΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΠΑΡΑΓΩΓΗ: Παρ'όλο που το φαινόμενο της υπερπαραγωγής εμφανίζεται σαν νόμος του κεφαλαίου,ο Μαρξ αναγνωρίζει πως ο ταξικός αγώνας βρίσκεται στο επίκεντρο της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων.η ανάγκη του κεφαλαίου να μειώσει το κόστος εργασίας και να αυξήσει την παραγωγικότητα είναι και απάντηση στους ταξικούς αγώνες αλλά και πρόληψη ενάντια σε αυτούς.το κεφάλαιο δεν προσπαθεί απλά να αντικαταστήσει τους εργάτες με μηχανές λόγω της μαχητικότητάς τους (όπου η εργασία είναι ιδωμένη ως πόλος της καπιταλιστικής σχέσης κι οι αγώνες μια απάντηση στην απαξίωση).η ουσία της ανάπτυξης του κεφαλάιου,η αντίφαση μεταξύ της εργασίας ως μοναδικό παραγωγό αξίας,και της εργασίας ως εμπόδιο για την ανάπτυξη,τοποθετεί τους προλετάριους σε διαρκή σύγκρουση με την ίδια την καπιταλιστική μηχανή που τους κινητοποιεί.η επαναλαμβανόμενη απαξίωση και πρόσληψη,η εκμετάλλευση του τρόπου παραγωγής,σηματοδοτεί πως δεν υπάρχει περίπτωση οι προλετάριοι,στον βαθμό που παραμένουν ο ένας πόλος της καπιταλιστικής σχέσης,να μπορέσουν να ξεπεράσουν την αντίφαση.αυτή η πρακτική αφαίρεση οριοθετεί και τους αγώνες τους.

3 Στο κείμενο Μισθωτή Εργασία Και Κεφάλαιο,μια σειρά από διαλέξεις που έδωσε ο Μαρξ στις Βρυξέλλες τον Δεκέμβριο του 1847,εξηγεί καλύτερα την έμφυτη τάση για υπερπαραγωγή: Ο καπιταλιστής μπορεί να είναι ανταγωνιστικός μονάχα στον βαθμό που πουλάει φθηνότερα,και μπορεί να πουλάει φθηνότερα μόνο αν παράγει φθηνότερα.αλλά η παραγωγική δύναμη της εργασίας αυξάνεται,πάνω απ'όλα,από τον μεγαλύτερο καταμερισμό της εργασίας,από την καθολική εισαγωγή και συνεχή βελτίωση των μηχανών. (σελ.63) Η ανάπτυξη της παραγωγής δεν είναι αποτέλεσμα των αναγκών της αγοράς.είναι αποτελέσμα του ανταγωνισμού των καπιταλιστών που απαιτεί (σαν νόμο) την διαρκή αύξηση του κεφαλαίου. Το αποτέλεσμα της ανάπτυξης δεν είναι μόνο η μείωση τους κόστους των εμπορευμάτων αλλά και η άυξηση της ποσότητας τους (υπερπαραγωγή) που αναγκάζει το κεφάλαιο να πουλάει επικερδώς τα νέα εμπορεύματα,για να εξισορροπήσει το μειωμένο κόστος,κάτι που οδηγεί και στην ανάγκη διεύρυνσης της αγοράς. Η κλασσική πολιτική οικονομία,αλλά κι οι μοντέρνοι οικονομολόγοι,έχουν την άποψη πως η καπιταλιστική παραγωγή προσαρμόζεται στα όρια της αγοράς.ο Adam Smith είχε πει πως η κατανάλωση είναι ο μοναδικός στόχος και αιτία της παραγωγής,και μάλιστα πως αυτή η θέση είναι τόσο αυταπόδεικτη που δεν έχει νόημα καν να προσπαθήσει κανείς να την αποδείξει. Στην πραγματικότητα ο στόχος της καπιταλιστικής παραγωγής δεν είναι η κατανάλωση αλλά η δημιουργία κέρδους κι η συσσώρευση κεφαλαίου. Το μέσο για να επιτευχθεί η συσσώρευση δεν είναι η ικανοποίηση των αναγκών του κεφαλαίου αλλά η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων. Η ανάγκη αυτή για ανάπτυξη δεν προκύπτει από το υποκειμενικό κίνητρο του κάθε καπιταλιστή αλλά επιβάλλεται από τον ανταγωνισμό,που δεν είναι τίποτα άλλο από την αυτο-αναπαραγούμενη τάση του κεφαλαίου. Τα όριο της αγοράς επιβάλλονται ως αποτέλεσμα της υπερπαραγωγής εμπορευμάτων. Μέχρι στιγμής η ανάλυση του Μαρξ εξηγεί πως προκύπτει η υπερπαραγωγή σε ένα συγκεκριμένο κλάδο της βιομηχανίας.η γενίκευση αυτού του φαινομένου δεν είναι άμεσα εμφανής. Η υπερσυσσώρευση σ'ένα κλάδο οδηγεί σε ζήτηση για τα εμπορεύματα των άλλων κλάδων.αν η ανάπτυξη αυτή συνέβαινε ταυτόχρονα,πιθανότατα να μην παρουσιαζόταν κρίση. (σε.65) ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ (1848): Στο πρώτο προσχέδιο του μανιφέστου,ο Ένγκελς δεν αναφέρεται στις κρίσεις.μετά,κι εφόσον έχει ξεσπάσει μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις του καπιταλισμού (1847),στο δεύτερο προσχέδιο ο Ένγκελς προσθέτει κάτι για την κρίση,αλλά την αποδίδει (ο μαλάκας) στον ανταγωνισμό και το γεγονός πως η παραγωγή βρίσκεται στα χέρια ατόμων (ατομική ιδιοκτησία).η νέα κοινωνική τάξη πραγμάτων θα λύσει αυτά τα προβλήματα καθώς θα υπάρχει κοινωνικός έλεγχος της παραγωγής. Στο τελευταίο προσχέδιο η κρίση δεν συνδέεται πια με τον ανταγωνισμό αλλά με τις συνθήκες της αστικής ιδιοκτησίας. Στο τελικό κείμενο,προφανώς λόγω παρέμβασης του Μαρξ,η κρίση συνδέεται με την υπερπαραγωγή (σελ.66).η λύση που προτείνει η αστική τάξη είναι η διεύρυνση των αγορών,δηλαδή η διόγκωση των αιτιών της κρίσης.

4 Μέχρι στιγμής λοιπόν έχουμε: Συστηματικός και περιοδικός χαρακτήρας της κρίσης,και όχι τυχαίος όπως υποστηρίζουν οι αστοί οικονομολόγοι. Υπερπαραγωγή η βασική αιτία: η άνευ όρων ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων που συγκρούεται με τον περιορισμό της παγκόσμιας αγοράς. Δεν υπάρχει ισορροπία στην αγορά.μόνο μέσω των κρίσεων επιτυγχάνεται μια προσωρινή ισορροπία. Η κρίση δεν σημαίνει το αναπόφευκτο τέλος του καπιταλισμού.οι τάσεις για κρίση ορίζουν το όπλο μέσω του οποίου η αστική τάξη θα επιφέρει τον θάνατό της,αλλά οι προλετάριοι πρέπει να χρησιμοποιήσουν αυτά τα όπλα. Ο καπιταλισμός συνενώνει επικίνδυνα τους προλετάριους και τους ανγκάζει να ξεπεράσουν τις διαφορές τους και να αποκτήσουν δύναμη (συνδικάτα).η δύναμη αυτή δεν είναι διαρκής καθώς οι κρίσεις και οι βιομηχανικοί κύκλοι αποστένουν αυτή την συνένωση και εντείνουν τον ανταγωνισμό μεταξύ των εργατών. ΜΕΤΑ ΤΟ 1848 Η κρίση αποτελεί για Μαρξ κι Ένγκελς έναν τρόπο μέσω του οποίου το προλεταριάτο θα αποκτήσει ενεξαρτήτη πολιτική δύναμη.την εποχή εκείνη αντιλαμβάνονται τις κρίσεις ως περιοδική επανάληψη, την οποία ορίζουν στα 5 χρόνια. Η άποψή τους είναι πως το προλεταριάτο δεν θα αντέξει άλλη κρίση,οπότε η επόμενη θα είναι η τελευταία. Χωρίς τον κύκλο των κρίσεων και τον ταξικό αγώνα οι εργάτες γίνονται απαθείς,χωρίς σκέψη, περισσότερο ή λιγότερο καλοταϊσμένα εργαλεία παραγωγής...μια καταπονεμένη,αργόστροφη, κουρασμένη μάζα που δεν αντιστέκεται. Μπορεί μέχρι τώρα οι εργάτες να έχασαν τον αγώνα (για την μείωση της εργάσιμης μέρας) αλλά κέρδισαν άλλα: Γνωρίστηκαν μεταξύ τους,κατανόησαν την κοινωνική θέση και τα συμφέροντά τους, οργανώθηκαν και κατανόησαν την δύναμή τους. (Ένγκελς - The 10 Hours' Question 1850) Στόχος: η πολιτική δύναμη. Τότε πίστευαν επίσης ότι δεν υπάρχουν άλλες αγορές να ανοίξουν. Οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι της εποχής πίστευαν πως η κρίση δεν είναι αναπόσπαστο χαρακτηριστικό τους καπιταλισμού,αλλά μια έκφραση και αποτέλεσμα του ανεξέλεγκτου εμπορίου και της υπερ-εξάπλωσης της πίστωσης. Η κρίση του έμοιαζε να επιβεβαιώνει τέτοιες προσεγγίσεις.οι κινήσεις ενάντια στην κερδοσκοπία από την τράπεζα της Αγγλίας έφερε ευημερία. Η σύνδεση ανάμεσα στην υπερπαραγωγή (Αγγλία) και τις χρηματιστικές κρίσεις (Γαλλία κτλ) δεν ήταν εμφανής. Ο Μαρξ κατάλαβε πως έπρεπε να δώσει περισσότερη προσοχή στην σχέση μεταξύ παραγωγής, εμπορίου και χρηματιστικών συναλλαγών.

5 Η βιομηχανική ευημερία (του 1849 και 1850) ήταν η αναζωογονητική δύναμη της εκ νέου ενδυναμωμένης αντίδρασης στην Ευρώπη. (Ένγκελς) Η ενασχόληση του Μαρξ με την σύνδεση αυτή έγινε μέσω από 3 σχόλια: Σ'αυτά τα σχόλια που δημοσιεύτηκαν στην Neue Rheinische Zeitung το 1850,ο Μαρξ επεξεργάστηκε τον μηχανισμό μέσω του οποίου η υπερπαραγωγή στην Αγγλία οδήγησε σε εμπορική και χρηματιστική κρίση.η οποία με την σείρα της έφερε αναταραχές στην Ευρώπη και επαναστατικές εξεγέρσεις. Στο πρώτο άρθρο,ο Μαρξ εξετάζει πως κράτη της Ευρώπης αναγκάστηκαν να προβούν σε μια εξάπλωση της πίστωσης και του δανεισμού,την ίδια στιγμή που η αύξηση στην φορολογία (για να καλύψει την πίστωση) επέφερε κοινωνικές αναταραχές.από την άλλη το μπούκωμα των αγορών σημαίνει πως δεν θα ήταν εύκολο για το κεφάλαιο να αποφύγει γενικεύμενες αναταραχές. Στο δεύτερο άρθρο επισήμανε πως το πλεονάζον κεφάλαιο είχε βρει αδιέξοδο προς την κερδοσκοπία γύρω από το σιδηροδρομικό δίκτυο,αλλά η υπερπαραγωγή και υπερκερδοσκοπία είχε μπλοκάρει αυτή την δίοδο.σαν αποτελέσμα έγιναν μεγάλες επενδύσεις στην βιομηχανική παραγωγή και κερδοσκοπία σε προϊόντα από τις αποικίες.το αποτέλεσμα ήταν άνομη μεγαλύτερη μεγαλύτερη υπερπαραγωγή και μπούκωμα των αγορών. Στο τρίτο άρθρο,η κρίση δεν είχε έρθει.ο Μαρξ επανεξέτασε την κατάσταση πιο αναλυτικά,από την χρηματιστική σκοπιά της κρίσης.παρατήρησε πως το χρηματιστικό κομμάτι της οικονομίας μπορεί να αποτελέσει μια (προσωρινή) διέξοδο για την υπερπαραγωγή.πηγαίνοντας από τον έναν κλάδο στον άλλον αποφεύγεται το μπούκωμα,αλλά στην ουσία με αυτό τον τρόπο μεγενθύνεται και το εύρος της κρίση αφού εξαπλώνεται.[τι έκαναν για να φύγει η κρίση;] [Παρ'όλα αυτά,αντιμέτωπη με ελλείψης στα αποθέματά της,η τράπεζα της Αγγλίας ανέβασε τα επιτόκια και απαίτησε την αποπληρωμή δανείων.αρχικά επλήγησαν μικρές επιχειρήσεις αλλά στην συνέχεια άρχισαν να καταρρέουν και τράπεζες.η απόλυτη καταστροφή αποφεύχθηκε μέσω της χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής (δηλαδή το χαμήλωμα των επιτοκίων) μέσω της κατάργησης της Bank Act.] Η κρίση αποφεύχθηκε λοιπόν,και μοναδικό σημάδι ανωμαλίας ήταν τα χαμηλά επιτόκια που σηματοδοτούσαν την ανάγκη πλεονάζοντος κεφαλαίου να βρει μια κερδοσκοπική διέξοδο. ΚΑΙ παρ'όλο που η φορολογία στην Γαλλία είχε καταστρέψει τους αγρότες το συμπέρασμα του Μαρξ ήταν πως αυτή η τάξη του πληθυσμού είναι απολύτως ανίκανη να αναλάβει μια οποιαδήποτε επαναστατική πρωτοβουλία. Όπως και να έχει,το γεγονός πως η πολυπόθητη κρίση που θα οδηγούσε στην επανάσταση δεν ήρθε.ο Μαρξ αποφάσισε να κάνει 2 βήματα πίσω και να ασχοληθεί πιο βαθιά με το θέμα. Κλείνοντας είπε: (σελ.73) 1851 Απο το 1851 και μετά ο Μαρξ έκανε μεγάλη πρόοδο αν και δεν ήταν εμφανής στα κείμενα τα δημοσιευμένα. Έγραψε 24 τετράδια με σημειώσεις.τα πιο σημαντικά βήματα ήταν: Η σχέση μεταξύ νομισματικής πολιτικής και κρίσης.στην επιφάνεια,υποστήριζε,μια νομισματική κρίση εμφανίζεται σαν έλλειψη χρημάτων.για τον Μαρξ αυτό είναι απλά επιφανειακό καθώς το πραγματικό πρόβλημα είναι στην υπερπαραγωγή.

6 Όπως είχε γράψει στην Γερμανική Ιδεολογία (1845): Κρίση εμφανίζεται όταν κάποιος πρέπει να πληρώσει.η αδυναμία να γίνει αυτό δεν αφορά την έλλειψη χρήματος αλλά την αντίφαση που υπάρχει μεταξύ του χρήματος ως γενικό ισοδύναμο και όλων των άλλων εμπορευμάτων που δεν μπορούν να πουληθούν. Η σκέψη αυτή αναλύεται περισσότερο την περίοδο μετά το 1851: Επιστρέφοντας στα σχόλια για τον James Mill,ο Μαρξ εντοπίζει την αιτία των κρίσεων στην μορφή χρήμα.η ανταλλαγή,την οποία διαμεσολαβεί το χρήμα,χωρίζεται σε αγορά και πώληση.παρ'όλο που ο διαχωρισμός αυτός πρέπει εν κατακλείδι να εξισωθεί,μπορεί κατά την διάρκειά του να παρουσιάσει ανισορροπία. Παραπέρα: Το χρήμα μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο κυκλοφορίας,μπορεί να λειτουργήσει ως κεφάλαιο. Ο διαχωρισμός αυτός,υποστηρίζει ο Μαρξ εκείνη την περίοδο βρίσκεται στην καρδιά της έννοιας της κρίσης. Τον 19ο αιώνα υπήρχε μια τάση από τις διάφορες σχολές οικονομολόγων να εστιάζουν σε διαφορετικές λειτουργίες του χρήματος: Η μια τάση εστίαζε στο χρήμα ως μέσο κυκλοφορίας και στα προβλήματα που παρουσιάζονται στην μετατρεψιμότητα (currency school). Η άλλη τάση εστίαζε στο χρήμα ως κεφάλαιο εστιάζοντας στα προβλήματα πίστωσης(banking school). Ο Μαρξ προσπάθησε να δείξει πως η αντιπαράθεση (σήμερα: Κεϋνσιανοί vs Μονεταριστές) μεταξύ των 2 είναι πλαστή: (Α) (πίστωση) (Β) (μετρητά) (Γ) Παραγωγός > Έμπορος > Καταναλωτής Ποια είναι η σχέση στην ολότητά της; Η κλασσική πολιτική οικονομία υποστηρίζει πως δεν είναι δυνατό να υπάρξει υπερπαραγωγή καθώς ο (Α) ορίζει την παραγωγή με βάση τον (Γ).Ο Μαρξ δείχνει πως στην πραγματικότητα η σχέση (Α) και (Β) πάντα ξεπερνάει τις ανάγκες του (Γ). ΓΙΑΤΙ; Η ανάλυση του Μαρξ είναι ακόμα σχετικά επιφανειακή.αλλά υποστηρίζει πως: 1. Η ζήτηση αφορά την παγκόσμια αγορά κι όχι την τοπική. 2. Το εισόδημα των εργατών πέφτει,άρα πέφτει η κατανάλωση.(αυτό όμως δεν είναι γενικό φαινόμενο γιατί εξισορροπείται από την υπερβολή των αστών.) 3. Το εμπόριο μεταξύ εμπόρων δημιουργεί το εμπόριο μεταξύ εμπόρων και καταναλωτών.(μια επένδυση δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας αυξήσεις μισθών επιπλέον κατανάλωση.) Η κρίση ξεκινάει από την πρώτη σχέση (έμποροι/έμποροι) και καταλήγει στην δεύτερη. 4. Η υπερπαραγωγή δεν πρέπει να αποδίδεται μόνο στην ανισορροπία αλλά στην σχέση μεταξύ καπιταλιστών και προλετάριων. Γιατί;Δεν μας λέει. Συνολικά πάντως η εμπορική δραστηριότητα μπορεί να συνεχίζεται (Α-Β) όσο οι τράπεζες δίνουν πίστωση.η κρίση ξεκινάει από την στιγμή που οι τράπεζες δεν πληρώνουν (επειδή δεν έχουν-γιατί δεν έχουν;)

7 Α)Τράπεζες μειώνουν την πίστωση Β)Κεφάλαιο περιορίζει τις δραστηριότητές του Γ)Έλλειψη χρημάτων κεφαλάιου έλλειψη κατανάλωσης Δ)Οι μεταρρυθμιστές ζητάνε πίστωση (χαμηλών επιτοκίων) Για τον Μαρξ η σχέση είναι αντίστροφη: Πίστωση μειώνεται λόγω υπερπαραγωγής Οι τράπεζες δεν θα δώσουν (επιπλέον) πίστωση γιατί το κεφάλαιο απέναντι στο οποίο εξασφαλίζεται η πίστωση (τα εμπορεύματα) δεν ανταλάσσονται. Γενικό συμπέρασμα (χρήσιμο και σήμερα) Όσοι πιστεύουν πως τυπώνοντας φρέσκο χρήμα ξεπερνάνε την κρίση είναι ηλίθιοι. (Έτσι ξεκινάει ο Μαρξ τα Grundrisse) Την εποχή εκείνη (1851) ο Μαρξ επιστρέφει και σε ένα επιχείρημα το οποίο είναι από τα πιο ουσιαστικά και που το κρατάει ως και το τέλος: Υπερπαραγωγή = αντίφαση αξίας και αξίας χρήσης Ο πλούτος των αστών και ο στόχος της καπιταλιστικής παραγωγής είναι η ανταλλακτική αξία κι όχι η αξία χρήσης.δεν υπάρχει τρόπος να αυξηθεί η ανταλλακτική αξία πέρα από το να προσθέσεις επιπλέον (αξία) στα εμπορεύματα και να παράγεις πιο πολλά.για να γίνει αυτό πρέπει να αναπτύσσονται οι παραγωγικές δυνάμεις. Η ανάπτυξή τους μπορεί να είναι μόνο άνιση γιατί μόνο έτσι βγάζει έξτρα κέρδος ο καπιταλιστής. Όμως : Η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων φέρνει μια απαξίωση της ανταλλακτικής αξίας Η άνιση ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων είναι τόσο η πρόοδος όσο και η αιτία των αντιφάσεων Τα χρόνια πέρασαν και Μαρξ και Ένγκελς περίμεναν την τελική κρίση και την επανάσταση. Το 1857 ήρθε όντως η κρίση,η οποία έδειχνε πως: Η επαναλαμβανόμενη εμφάνιση κρίσεων δείχνει πως δεν μπορούν να αποδωθούν στις βλακείες ενός ηλίθιου τραπεζίτη και την κερδοσκοπία.η κερδοσκοπία είναι το αποτέλεσμα της κρίσης κι όχι η αιτία της. Όμως,οι επαναστατικές συνέπειες της κρίσης δεν εμφανίστηκαν (σελ.83 πστωση) Τον Φεβρουάριο του 1858 ο Μαρξ σημειώνει πως η πολιτική της Γαλλίας μα τυπώνει φρέσκο χρήμα είναι αποτυχημένη (μακροχρόνια όμως). Από τον Μάρτιο του 1858,Μαρξ και Ένγκελς σταματάνε να μιλάνε για κρίση.γιατί;κατάλαβαν πως η επέκταση των αγορών δεν είχε φτάσει ακόμα σε κορεσμό. ΣΟΥΜΑ : Κριτική της πολιτικής οικονομίας ξεκινάει 1848: Πολιτικός ακτιβισμός : Επιστροφή στην μελέτη για να καταλάβει το 1848

8 : Άλλες ασχολίες 1857: Πίσω στην μελέτη των οικονομικών,grundrisse = βάση του Κεφαλαίου GRUNDRISSE Βασική θεματική: Σχέση παραγωγής και κυκλοφορίας Δηλαδή: Κεφάλαιο στην ολότητά του (μεθοδολογικά ο Μαρξ ξαναπιάνει τον Χέγκελ) Παραγωγή,διανομή,ανταλλαγή,κατανάλωση είναι στοιχεία μιας ολότητας, διαφοροποιήσεις εντός μιας ενότητας Κριτική στον Προυντόν (έμφαση στην κυκλοφορία): επιστροφή στην μορφή χρήματα. 1)Χρήμα ως μέσο κυκλοφορίας 2)Χρήμα ως κεφάλαιο Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη χρήματος (ως κυκλοφοριακό μέσο) αλλά η έλλειψη ισοδύναμων. [υπερπαραγωγή - μη ανταλλάξιμα] [εμπορεύματα - όχι κεφάλαιο] Η εισροή φρέσκου χρήματος απλά επιλύει προσωρινά το θέμα της ρευστότητας και προκαλεί πληθωρισμό (όπως και σήμερα). Το βασικό ερώτημα: Μπορεί να γίνει μια επανάσταση υπαρκτών σχέσεων παραγωγής (και των αντίστοιχων σχέσεων διανομής) επιφέροντας αλλαγές στον τρόπο κυκλοφορίας και μόνο; Οι αντιφάσεις που συμπεριέχονται στην σχέση χρήμα δεν προκύπτουν από την μορφή ή την ύπαρξη του χρήματος,αλλά από τις κοινωνικές σχέσεις παραγωγής οι οποίες διαμεσολαβούνται από το χρήμα,στην λειτουργία του ως μέσο ανταλλαγής είναι ακριβώς επειδή η παραγωγή έχει σαν στόχο την παραγωγή αξίας και όχι τις κοινωνικές ανάγκες,που δεν υπάρχει καθορισμένη σχέση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Όταν δεν υπάρχει αρκετή ζήτηση για ένα εμπόρευμα,αυτό εμφανίζεται ως έλλειψη χρημάτων των καταναλωτών,αλλά το πρόβλημα βρίσκεται στην αρχική δυσλειτουργία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. [ ] Η εξωτερική και ανεξάρτητη δύναμη (της ανταλλακτικής αξίας) έρχεται αντιμέτωπη με τους παραγωγούς υπό την μορφή του χρήματος.το χρήμα όμως δεν δημιουργεί αυτή την αντίθεση και αντίφαση: αντιθέτως.η ανάπτυξη της παραγωγής για ανταλλαγή δημιουργεί την και καλά υπερβατική δύναμη του χρήματος. Η δυνατότητα/πιθανότητα για κρίσεις ξεκινάει από αυτή την αντίφαση. Η πιθανότητα για κρίση εμπεριέχεται στην υπαγωγή της παραγωγής στην κυκλοφορία χρήματος και κεφαλαίου.αλλά χρήμα και κεφάλαιο δεν είναι εξωτερικές δυνάμεις που επιβάλλονται στην ελεύθερη ανταλλαγή (Προυντόν) αλλά διαφορετικές μορφές έκφρασης της ανταλλακτικής αξίας,το κίνητρο της παραγωγής και η κινητήρια δύναμη του καπιταλισμού. Χρήμα Κεφάλαιο Η ανεπτυγμένη κυκλοφορία δεν ορίζεται μόνο από τον διαχωρισμό αγοράς και πώλησης αλλά από την εμφάνιση της ειδικής δραστηριότητας του εμπορίου.

9 Το χρήμα εδώ δεν είναι απλά ένα μέσο ανταλλαγής αλλά στόχος καθεαυτός.το χρήμα αποκτά ανεξάρτητη ύπαρξη έξω από την κυκλοφορία (δεν είναι τελείως ανεξάρτητο από την κυκλοφορία,αλλά σχετίζεται αρνητικά απέναντί της) (αποκτά,εμμέσως,λειτουργία ως κεφάλαιο). Ως κεφάλαιο,το χρήμα γίνεται μέσο παραγωγής,που έχει σαν στόχο την δημιουργία αξίας μέσω της αγοράς μισθωτής εργασίας (σελ.91) Το χρήμα μπορεί να υπάρχει ως ανεπτυγμένο μέσο παραγωγής μόνο εκεί που υπάρχει μισθωτή εργασία [ ] Ως έκφραση και υλικός εκπρόσωπος του γενικού πλούτου,το χρήμα είναι το άμεσο αντικείμενο,ο στόχος και το προϊόν της εργασίας γενικά. Η εργασία πρέπει να παράγει ανταλλακτική αξία (δηλαδή χρήμα),εξ'ου και είναι μισθωτή εργασία Συνεπώς εργασία και κεφάλαιο διαφορετικές μορφές της ανεπτυγμένης ανταλλακτικής αξίας.αυτή η ανάλυση οδηγεί τον Μαρξ στο να ορίσει με ποιο τρόπο το κεφάλαιο δαπανά την εργασία για δημιουργία αξίας. Υπερπαραγωγή εντοπίζεται στην ουσία του κεφαλαίου,η οποία είναι η διαρκής επέκταση του και διαρκής δημιουργία αξίας. Εάν το κάθε εμπόδιο του κεφαλαίου δεν το ωθούσε να το ξεπεράσει,το κεφάλαιο δεν θα ήταν πια ανταλλακτική αξία αλλά αξία χρήσης. Η όρεξη του κεφαλαίου για περισσότερη αξία πραγματοποιείται μόνο μέσω της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων. Η εισαγωγή νέων μεθόδων παραγωγής μειώνει το κόστος αναπαραγωγής των εργατών,και αυξάνει το μέρος εκείνο της εργάσιμης μέρας που αφορά στην δημιουργία υπεραξίας. Ανώτερος στόχος (και αντίφαση): περιορισμός στο ελάχιστο του απαραίτητου χρόνου εργασίας που αφορά την αναπαραγωγή των εργατών. Η αύξηση της παραγωγής εμπορευμάτων προϋποθέτει την διεύρυνση των αγορών.εδώ βρίσκεται η ουσία της υπερπαραγωγής: Ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων απαιτεί διεύρυνση αγορών.ζητούμενο δεν είναι η διαθεσιμότητα χρημάτων (Προυντόν) αλλά η επαρκής ζήτηση. Αν παλιότερα ο Μαρξ θεωρούσε ότι κάποια στιγμή οι αγορές θα στερέψουν,τώρα κατανοεί πως η ανάπτυξη της παραγωγής επιφέρει από μόνη της την διεύρυνση των αγορών. ΠΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Για να πουληθεί ένα εμπόρευμα ως αξία,πρέπει να είναι αξία χρήσης.ήδη λοιπόν το πρώτο εμπόδιο: η ζήτηση (που να μπορεί να εκφραστεί σε χρήμα).όμως,η παραγωγή έχει αυξηθεί χωρίς να υπάρχει αύξηση της ζήτησης.δεύτερο εμπόδιο: η κυκλοφορία ξεκίνησε ως δεδομένου μεγέθους αλλά η παραγωγή την ξεπέρασε. Η αντίφαση ανάμεσα σε αξία χρήσης και ανταλλακτική αξία,που εμφανίζεται αρχικά ως μια τυπική αντίφαση στον διαχωρισμό προσφοράς και ζήτησης,έχει μετατραπεί σε ουσιαστικό εμπόδιο του

10 κεφαλαίου. Το ισοδύναμο-χρήμα του εμπορεύματος δεν μπορεί να εμφανιστεί έτσι (μέσω του τυπώματος). Προϋποθέτει την καπιταλιστική παραγωγή αλλού,που παράγει αντίστοιχα υπεραξία,μέσω της οποίας θα πραγματοποιηθεί η ανταλλαγή του πρώτου.η αύξηση της ζήτησης,δηλαδή,προϋποθέτει την ύπαρξη άλλου κεφαλαίου (που δημιουργεί αξία) και όχι απλά καταναλωτών. Προϋπόθεση της καπιταλιστικής παραγωγής είναι η δημιουργία μιας συνεχούς επεκτεινόμενης σφαίρας κυκλοφορίας [ ] αν και η κυκλοφορία εμφανίζεται στην αρχή ως δεδομένου μεγέθους,εδώ εμφανίζεται ως επεκτεινόμενη.συνεπώς: εμφανίζεται ως μια στιγμή της παραγωγής της ίδιας. Η γενική έννοια του κεφαλαίου εμπεριέχει λοιπόν τόσο την παραγωγή όσο και την κυκλοφορία,καθώς είναι η ίδια η ενότητα παραγωγής και αξιοποίησης [ ] ως διαδικασία. Το κεφάλαιο δημιουργεί την παγκόσμια αγορά κατ'εικόνα και καθ'ομοίωση του. (Ντεμπόρ) Αποτέλεσμα: 1. Συνεχής επέκταση των αγορών (κυκλοφορίας) 2. Όλα τα σημεία παραγωγής πρέπει να γίνουν καπιταλιστικά Η ανάπτυξη αυτή του κεφαλαίου,κλείνει ο Μαρξ,κάνει όλα τα προηγούμενα συστήματα παραγωγής να μοιάζουν με τοπική ανάπτυξη και ειδωλολατρεία της φύσης. (σελ.96) ΜΙΑ ΘΕΩΡΙΑ Ή ΤΡΕΙΣ; Αρχικά εντοπίσαμε μια θεμελιώδη αντίφαση μεταξύ παραγωγής και αξιοποίησης υπεραξίας.το όριο αυτό τελικά εμφανίζεται ως ένα απλό εμπόδιο το οποίο πρέπει (και θα) ξεπεραστεί.η διαδικασία πραγματοποίησης της υπεραξίας είναι η διαδικασία εξάπλωσης της καπιταλιστικής παραγωγής (διεύρυνση παγκόσμιας αγοράς). Συμπέρασμα: το κεφάλαιο είναι μια ζωντανή αντίφαση. Μέχρι στιγμής ο αντιφατικός χαρακτήρας του κεφαλαίου παρουσιάζεται σε αφηρημένη μορφή.πως ερμηνεύεται πιο συγκεκριμένα,και πως συνδέεται με την κρίση; Εδώ το επιχείρημα γίνεται κάπως πιο περίπλοκο: Οι εκ των υστέρων μαρξιστικές θεωρίες διαχωρίζονται σε 3 διαφορετικές 1. Θεωρία υπο-κατανάλωσης 2. Θεωρία δυσαναλογίας 3. Πτωτική τάση του κέρδους

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Πολιτική Οικονομία (Οικονομική Επιστήμη) είναι η επιστήμη που μελετά τα οικονομικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ Ε.Σ.Δ.Δ.Α. ΔΕΙΓΜΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ Ε.Σ.Δ.Δ.Α. ΔΕΙΓΜΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ Ε.Σ.Δ.Δ.Α. ΔΕΙΓΜΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Αντικείμενο της Πολιτικής Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Ευκλείδης Τσακαλώτος Ειδική Έκδοση Οικονοµία και Κρίση ΑΥΓΗ 28/2/10 Αν, όπως λένε, µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες ιστορίες, σκεφτείτε πόσες ιστορίες εµπεριέχονται σε τρία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί και πώς δε ζει πια ανάμεσά μας το εργατικό κίνημα

Γιατί και πώς δε ζει πια ανάμεσά μας το εργατικό κίνημα Γιατί και πώς δε ζει πια ανάμεσά μας το εργατικό κίνημα Το εργατικό κίνημα είναι η πρακτική των εργαζομένων να οργανώνονται μαζικά για την διεκδίκηση των όρων δουλειάς και ζωής κατ επέκταση στη βάση της

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή και αναπαραγωγή του κεφαλαίου: η αντίφαση που ορίζει λογικά και ιστορικά το κεφάλαιο

Η παραγωγή και αναπαραγωγή του κεφαλαίου: η αντίφαση που ορίζει λογικά και ιστορικά το κεφάλαιο Η παραγωγή και αναπαραγωγή του κεφαλαίου: η αντίφαση που ορίζει λογικά και ιστορικά το κεφάλαιο Στο κείμενο «η ιστορική παραγωγή της επανάστασης της τρέχουσας περιόδου» του προηγούμενου τεύχους, εξετάσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Οι απαιτήσεις του κεφαλαίου οδηγούν σε μακροχρόνια κρίση

Οι απαιτήσεις του κεφαλαίου οδηγούν σε μακροχρόνια κρίση Οι απαιτήσεις του κεφαλαίου οδηγούν σε μακροχρόνια κρίση του Ηλία Ιωακείμογλου Τα χρηματοοικονομικά προϊόντα, όπως και το χρήμα, αποτελούν δικαίωμα επί της μελλοντικής παραγωγής, δικαίωμα επί του μελλοντικού

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Satisfaction, Quality and Value

Satisfaction, Quality and Value Το marketing στη σύγχρονη εποχή ικανοποίηση, ποιότητα και αξία Satisfaction, Quality and Value Οικονομία, κοινωνία και Marketing Τι θα παραχθεί Πως θα παραχθεί Ποιός θα το παράγει Που θα παραχθεί Πότε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία Βιογραφικό σημείωμα Η Ζιζή Σαλίμπα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (DEA) και διδακτορικό δίπλωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Κεφ. Ιο Η Συνεισφορά της Ιστορίας της Οικονομικής Σκέψης Εισαγωγή 17 1.1. Η Σύγχρονη Κάμψη της Ιστορίας της Οικονομικής Σκέψης..

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Μανώλης Σπαθής m.spathis@hotmail.com 1.1 Εισαγωγή στη μαρξιστική προβληματική για τις κρίσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής Ο Μαρξ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 1 Κεφάλαιο 1 ο Επιχειρήσεις και Οργανισμοί Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού άθους Α1) Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2014-2015, Εαρινό Εξάµηνο Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων Μάθηµα 2ο Το Περιβάλλον της

Διαβάστε περισσότερα

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 20 ος αιώνας } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 1 Taylor F. (1911) The Principles of Scientific Management. επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Χάουσμαν: Η λύση βρίσκεται στις εξαγωγές Κέρδος online 10/6/2011 15:26 http://www.kerdos.gr/default.aspx?id=1511781&nt=103 Περισσότερα προβλήματα θα δημιουργούσε παρά θα επέλυε τυχόν έξοδος της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Monetary System... for dummies

Monetary System... for dummies Monetary System... for dummies Basics of a monetary system Diomides Skalistis Ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα Τι είδους κρίση έχουμε Εθνική; Οικονομική; Πολιτιστική; Ανθρωπιστική; Περιβαλλοντολογική; Κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 «ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 1 ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ; Γράφει ο Ηλίας Δερμετζής «Τη ζωή μου χωρίς αριθμούς δεν μπορώ να τη φανταστώ,

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Ανάλυση λογιστικών καταστάσεων Ένας από τους σκοπούς της χρηματοοικονομικής επιστήμης αποτελεί η αξιολόγηση και αξιοποίηση των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί και καταγραφεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση Η Μεγάλη Ύφεση παρακίνησε πολλούς οικονοµολόγους να να αναρωτηθούν σχετικά µε µε την την εγκυρότητα της της Κλασικής Οικονοµικής Θεωρίας. Τότε Τότε δηµιουργήθηκε η πεποίθηση ότι ότι ένα ένα καινούριο υπόδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΜΕΣ

Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΜΕΣ Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Π Ε Μ Π Τ Ο Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΜΕΣ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ό Μ Ε Ν Α 5.1 Η Ανταλλαγή και η Ανταλλακτική Αξία 68 5.2 Είδη Ανταλλαγών 69 5.3 Χρήμα και Τιμές 70 5.4 Η Διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μάθημα 8 Προσδιορισμός τιμών και ποσοτική θεωρία Προσδιορισμός τιμών Προσδιορισμός τιμών! Ως τώρα δεν εξετάσαμε πως διαμορφώνεται το γενικό επίπεδο τιμών και πως μεταβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία της κρίσης στον 1 ο τόμο του κεφαλαίου

Η θεωρία της κρίσης στον 1 ο τόμο του κεφαλαίου Η θεωρία της κρίσης στον 1 ο τόμο του κεφαλαίου Η συστηματική διαπραγμάτευση του ζητήματος των καπιταλιστικών κρίσεων απουσιάζει από τον 1 ο τόμο του Κεφαλαίου, με την εξαίρεση μερικών σύντομων αναφορών.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές ΚΕΦ. 5 ΧΡΗΜΑ Τα πολύ παλιά χρόνια η ανταλλαγή των αγαθών γινόταν απευθείας χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος. Γινόταν δηλαδή Αντιπραγματισμός ή φυσική ανταλλαγή (έδινε προϊόντα και έπαιρνε προϊόντα, έκανε

Διαβάστε περισσότερα

1.1. ΟΜΑΔΑ Α. Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος).

1.1. ΟΜΑΔΑ Α. Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος). ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΟΘ για ΕΠΑΛ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1. ΟΜΑΔΑ Α 1.1.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος).

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ Ορισμός Ελεύθερος χρόνος είναι ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας έξω από το ωράριο της εργασίας και που μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε όπως θέλουμε. Γενικά Ελεύθερος χρόνος υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας .. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας ίδαμε ότι η βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους με την πώληση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων ενός αγαθού στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα *

Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα * Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα * Καθώς σήμερα στην Ελλάδα το κράτος αποσύρεται από την αναπαραγωγή της εργασιακής δύναμης με τη μορφή της πρόνοιας, αντικαθιστώντας την με τα «προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου;

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala Μπιλμπάο, 28 Απριλίου 2008 Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Jukka Takala: Η εκτίμηση κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού - Σύμφωνα με την αρχή του συγκριτικού πλεονεκτήματος, οι χώρες που αντιμετωπίζουν διαφορετικό κόστος ευκαιρίας στην παραγωγή τωναγαθώνμπορούνναωφεληθούναπότηνεξειδίκευσηκαιτο

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Επεξηγήσεις - Αναλύσεις - Ειδικά ζητήματα- Παραδείγματα

Επεξηγήσεις - Αναλύσεις - Ειδικά ζητήματα- Παραδείγματα νόμου αυτού, ότι υπεισέρχεται ως διάδοχος στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του προσώπου που μεταβιβάζει. Η διάταξη αυτή δεν έχει εφαρμογή, αν το πρόσωπο που μεταβιβάζει ή το πρόσωπο που αποκτά τα αγαθά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy)

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων Χρήµα Χρήσιµο για τις συναλλαγές Μία µορφή πλούτου Χωρίς Χρήµα Επάρκεια Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) 1 Λειτουργίες του Χρήµατος Μέσο διατήρησης της αξίας Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται και αναλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΟΜΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Για τον υπολογισμό της τρέχουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας του ( /$ ) θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη σχέση ισοδυναμίας των επιτοκίων. Οπότε: Για

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εξαγωγικό Μάρκετινγκ Ενότητα 1η: Εισαγωγή

Διεθνές εξαγωγικό Μάρκετινγκ Ενότητα 1η: Εισαγωγή Διεθνές εξαγωγικό Μάρκετινγκ Ενότητα 1η: Εισαγωγή Θεοδωρίδης Προκόπης Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων (Δ.Ε.Α.Π.Τ.) 1 Σκοπός Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. β τόμος. αρχές. οικονομικής. θεωρίας Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. β τόμος. αρχές. οικονομικής. θεωρίας Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ β τόμος αρχές οικονομικής θεωρίας Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Γενικό Λύκειο - Οικονομικές Επιστήμες Αρχές Οικονομικής Θεωρίας, Γ Λυκείου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Ασφαλιστική Αγορά Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας 30 Ιουνίου 2010 / Αθήνα Μαρία Φαράντου Νομικός Σύμβουλος Ε.Α.Ε.Ε. Ε Ε Οδηγία 2004/35/ΕΚ & Π.Δ. 148/2009 ΕΝΩΣΗ «Σκοπός»: η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

Precious Metals Greece. Starter Kit 1. Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece.

Precious Metals Greece. Starter Kit 1. Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece. Starter Kit 1 Precious Metals Greece Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece.com Αγαπητέ επενδυτή, Σε ευχαριστούμε για το ενδιαφέρον σου προς

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Alexandros Socratous Λύκειο Αγίου Νεοφύτου Εμπορικά Β Λυκείου. Alexandros Socratous Economics

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Alexandros Socratous Λύκειο Αγίου Νεοφύτου Εμπορικά Β Λυκείου. Alexandros Socratous Economics Ηλεκτρονικό Εμπόριο Alexandros Socratous Λύκειο Αγίου Νεοφύτου Εμπορικά Β Λυκείου 1 Διάγραμμα ύλης 1. Στοιχεία ορισμού του η/ε 2. Απαραίτητη τεχνική υποδομή 3. Οφέλη από το η/ε 4. Περιορισμοί στην εξάπλωση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger Ενότητα 2 Σχέδιο Μάρκετινγκ Κεφάλαιο 4 Τιμολόγηση Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεφάλαιο 4: Τιμολόγηση Συγγραφείς: Δρ.Andrea Grimm, Δρ.Astin Malschinger

Διαβάστε περισσότερα