Μαριλένα Κουζίνη. Διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας-Université «Paul Valéry» Montpellier III, France. Bulletin Officiel N o 6, 29 août 2002.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μαριλένα Κουζίνη. Διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας-Université «Paul Valéry» Montpellier III, France. Bulletin Officiel N o 6, 29 août 2002."

Transcript

1 «Γιατί όχι το Βυζάντιο;» Η θέση του ως συνεχιστή του ελληνικού πνεύµατος στη συνείδηση των γάλλων λόγιων επισκεπτών της Ελλάδας στα µέσα του 20 ού αιώνα Μαριλένα Κουζίνη Η παρούσα ανακοίνωση αφορά στη µελέτη των έργων του Ζακ Λακαριέρ, του Μισέλ Μπυτόρ, του Ζαν Ρουντό και του Μισέλ Ντεόν τα οποία πραγµατεύονται την αναζήτηση του αρχαίου ελληνικού πνεύµατος στη σύγχρονη Ελλάδα. Παρά την πλούσια εργογραφία των συγγραφέων, θα περιοριστούµε στα λογοτεχνικά κείµενα τα οποία εξετάζουν το ρόλο του Βυζαντίου στη συνέχεια του ελληνισµού. Συγκεκριµένα, θα εξετάσουµε την επιρροή της κλασικής παιδείας και την εικόνα αυτού του µυθικού τόπου που σφυρηλατήθηκε στη συνείδηση των τεσσάρων αυτών ταξιδιωτών κατά τα σχολικά χρόνια, τους λόγους που τους οδήγησαν να επισκεφτούν την Ελλάδα και τα συναισθήµατα που γεννήθηκαν µέσα τους ερχόµενοι σε επαφή µε την ελληνική πραγµατικότητα της εποχής τους, καθώς επίσης και τον τρόπο µε τον οποίο ανασυγκροτούν την εικόνα της Ελλάδας προκειµένου να ανακαλύψουν ψήγµατα της Αρχαιότητας στο σύγχρονο ελληνικό κόσµο. Με άλλα λόγια, αναζητούν δεσµούς ανάµεσα στο παρελθόν και το παρόν που καταλήγουν στην επιβεβαίωση ή την ακύρωση της συνέχειας του ελληνισµού. Στην ανακοίνωση αυτή θα επικεντρωθούµε στα βυζαντινά χρόνια της Ελλάδας και κατά πόσο η περίοδος αυτή θεωρείται από τους προαναφερθέντες επισκέπτες του 20 ου αιώνα σαν ένα ακόµα πολιτιστικό στάδιο του ελληνισµού ή όχι. Οι πρώτες εικόνες της Ελλάδας που θα τροφοδοτήσουν τα όνειρα αυτών των σύγχρονων λατρών του αρχαίου ελληνικού πνεύµατος διαµορφώνονται κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους στο Γυµνάσιο όπου η αρχαίες γλώσσες και η ιστορία κατέχουν εξέχουσα θέση στο εκπαιδευτικό σύστηµα της Γαλλίας. Ούσα πνευµατική κληρονόµος της Αρχαίας Ελλάδας, η Γαλλία, τόσο τον 20 ο όσο και τον 21 ο αιώνα συνεχίζει να προάγει την εκµάθηση των αρχαίων ελληνικών καθώς, σύµφωνα µε τα επίσηµα δελτία του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας του γαλλικού κράτους 1, η κλασική παιδεία επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση του γαλλικού πολιτισµού και τον καλύτερο χειρισµό της γαλλικής γλώσσας. Εξάλλου, ήδη από τις οδηγίες της µεταρρύθµισης του 1890 σχετικά µε τις αρχαίες γλώσσες, είναι ξεκάθαρο ότι τα ελληνικά και τα λατινικά δεν έχουν ως στόχο τη δηµιουργία λατινιστών και ελληνιστών αλλά τη γενική διαµόρφωση του πνεύµατος του µαθητή 2. Η άποψη της Ζακλίν ντε Ροµιγί για τη σπουδαιότητα αυτής της παιδείας διατυπώνεται ως εξής: «Τα ελληνικά και τα λατινικά ανήκουν σε µια εκπαίδευση του πνεύµατος που τείνει να εντυπώσει στο νου την τέχνη του να διαλογίζεσαι, να ασκείς κριτική, να βλέπεις τις ιδέες στην προέκτασή τους, στην ακρίβειά τους» 3. Μέσα από το πρόγραµµα σπουδών 4, διαπιστώνουµε ότι τα κείµενα που διδάσκονταν οι Γάλλοι, από το Γυµνάσιο µέχρι την τελευταία τάξη του Λυκείου, ανήκουν σε Έλληνες συγγραφείς Διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας-Université «Paul Valéry» Montpellier III, France. 1 Bulletin Officiel N o 6, 29 août (Falcucci 1968, 249) 3 Απόσπασµα από συνέντευξη της Ζακλίν ντε Ροµιγί στον Ολιβιέ Ντελόρµ δηµοσιευµένη στο περιοδικό Δεσµός, τευχ /2002, σελ

2 οι οποίοι έζησαν κατά την Αρχαιότητα. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι απουσιάζουν από την παιδεία τους µεταγενέστεροι συγγραφείς οι οποίοι άφησαν τη δική τους σφραγίδα στο χώρο της λογοτεχνίας, όπως για παράδειγµα ο Μανουήλ Χρυσολωράς, ο Μιχαήλ Γλυκάς, ο Γεώργιος Πλήθων-Γεµιστός και ο Ιωάννης Αργυρόπουλος, οι οποίοι έζησαν κατά τη βυζαντινή περίοδο και τα νεώτερα χρόνια, σαν οι τραγικοί ποιητές, οι ιστορικοί και οι φιλόσοφοι να αποτελούν τους µοναδικούς αντιπροσώπους των ελληνικών γραµµάτων όλων των εποχών. Παρακινούµενοι από διαφορετικά κίνητρα ο καθένας, άλλοι λόγω επαγγελµατικών υποχρεώσεων 5 και άλλοι λόγω της ιδιότητάς τους ως σπουδαστές 6, ταξιδεύουν στην Ελλάδα, κατά την εικοσαετία , και το ελληνικό θαύµα περνά από τη σφαίρα του φανταστικού στη σφαίρα του πραγµατικού. Η αναζήτηση του αρχαίου ελληνικού µεγαλείου, έτσι όπως αυτό παρουσιαζόταν µέσα από τα βιβλία, αρχίζει. Είναι πρόδηλο ότι η εικόνα που είχε πλάσει η φαντασία ήταν πολύ πιο διαφορετική από την πραγµατικότητα. Εκεί που η χώρα είχε µόλις αναδυθεί από τα συντρίµµια που είχε αφήσει πίσω του ο Δεύτερος Παγκόσµιος πόλεµος, ένας άλλος πόλεµος, πολύ πιο αιµατηρός, έµελλε να τη διχάσει και να αποδοµήσει εντελώς το κοινωνικοπολιτικό της σύστηµα η τρίτη και τελευταία φάση του εµφυλίου πολέµου συµπίπτει µε την πρώτη επίσκεψη του Λακαριέρ στην Ελλάδα ο οποίος δήλωνε ότι «έζησ(ε) εκείνη την εποχή και τις πρώτες µέρες του ταξιδιού του µέσα σ ένα είδος έκστασης» 7. Φανερά επηρεασµένος από τα σχολικά χρόνια και όπως ο ίδιος οµολογεί «σπρωγµένος από τα φαντάσµατα και τις οπτασίες του παρελθόντος» 8, ο συγγραφέας ήλπιζε να συναντήσει τη µυθική χώρα που είχε ονειρευτεί. Ιδού πως περιγράφει την πολιτική κατάσταση που επικρατούσε τότε και πως τα συναισθήµατα απογοήτευσης µπροστά σε ένα τόπο ρηµαγµένο τον αναγκάζουν να αφήσει πίσω του µια για πάντα τις ειδυλλιακές εικόνες της νιότης του για τη χώρα: «Τι να γυρέψει κανείς εδώ; Το νεκρό παρελθόν, το αληθινά νεκρό ή το παρόν, νεκρό κι αυτό που µέσα του όµως µάντευες τις αθόρυβες και ύπουλες δυνάµεις του πολέµου; Θυµάµαι ότι συνειδητοποίησα ενώ ήµουν καθισµένος στο θέατρο, την ώρα ακριβώς που έπαιρνε να νυχτώνει, µη µπορώντας να σηκώσω τα µάτια µου από εκείνο το απόκοσµο τοπίο πόσο αλλόκοτο ήταν αυτό το ταξίδι στην Ελλάδα» 9. Η ίδια αντίδραση συναντάται και στη µαρτυρία του Ντεόν ο οποίος χαρακτηρίζει την παρακµιακή εικόνα που παρουσιάζει ο τόπος ως «φαινόµενο παράξενο που θα µπορούσε να µας κάνει να πιστέψουµε ότι η σύγχρονη Ελλάδα έχει καταλάβει το χώρο µιας αρχαίας Ελλάδας αφού πρώτα την εξάλειψε, την έσβησε από το χάρτη» 10. Η δυσαρέσκεια του Μπυτόρ µπροστά στη σύγχρονη ελληνική πραγµατικότητα διαφοροποιείται από αυτήν των άλλων καθώς δεν αναζητά το αρχαίο ελληνικό στοιχείο αλλά το µεγαλείο της βυζαντινής περιόδου. Όντας θαυµαστής του Βυζαντίου, επιδιώκει να βρει άλλα 4 Ο καθηγητής µπορούσε να επιλέξει, µεταξύ άλλων, κείµενα του Θουκυδίδη, του Οµήρου, του Πλάτωνα και του Αισχύλου. 5 Ο Μπυτόρ ταξιδεύει στην Ελλάδα το1954 και διαµένει ως το 1955 λόγω του διορισµού του ως καθηγητής γαλλικής γλώσσας στο Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης. 6 Ο Λακαριέρ επισκέπτεται για πρώτη φορά την Ελλάδα το 1947 ως σπουδαστής-ηθοποιός της θεατρικής οµάδας του Αρχαίου Θεάτρου (Théâtre Antique) της Σορβόννης στα πλαίσια των παραστάσεων Πέρσες και Αγαµέµνων του Αισχύλου στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. 7 (Lacarrière 1980, 14) 8 (Lacarrière 1980, 15) 9 (Lacarrière 1980, 15) 10 (Déon 2000, 168) 2

3 ερείπια, διαφορετικά από αυτά της αρχαιότητας, όπως εκκλησίες, βυζαντινά µοναστήρια, φράγκικα, βενετσιάνικα και τούρκικα κάστρα. Αντ αυτού, βρίσκεται µπροστά σε «άµορφα λείψανα κτιρίων, µάζες από τούβλα πνιγµένες µέσα στις οικοδοµές» 11. Με τον ίδιο τρόπο, ο Ρουντό εκφράζει τη δυσανασχέτησή του µπροστά σε µωσαϊκά που κοσµούσαν άλλοτε περίλαµπρα βυζαντινά µνηµεία, ως έξης: «Ο ταξιδιώτης που αποβιβάζεται στη Θεσσαλονίκη, γοητευµένος από το σύνολο των µωσαϊκών που βρίσκονται εκεί, επιθυµώντας να τα αντιπαραβάλλει µε το αιώνιο πρότυπο που η φαντασία έχει υµνήσει µέσα του, δε µπορεί παρά να απογοητευτεί» 12. Παρά τις απογοητευτικές εντυπώσεις που αποκόµισαν οι ταξιδιώτες µας από την πρώτη επαφή τους µε την Ελλάδα, ο διακαής πόθος να αναζητήσουν τον αλλοτινό ένδοξο τόπο τούς οδηγεί στο να ανασυγκροτήσουν την εικόνα της ελληνικής Αρχαιότητας µε τη βοήθεια της φαντασίας, ξεκινώντας από την ελληνική πραγµατικότητα της εποχής. Κατ αρχάς, οι σύγχρονοι Έλληνες, όσον αφορά τα χαρακτηριστικά και το χαρακτήρα, αποτελούν ή όχι γνήσιους απογόνους των Αρχαίων Ελλήνων; Εν συνεχεία, διάφορες συµπεριφορές, ήθη και έθιµα, όπως η ελληνική φιλοξενία, το τραγούδι, ο χορός αποτελούν στοιχεία αναγνώρισης της συµπεριφοράς των προγόνων τους; Έπειτα, η ελληνική γλώσσα, θεµελιώδες στοιχείο εθνικής ταυτότητας, έτσι όπως την ανακαλύπτουν µέσα από τις συζητήσεις τους µε τους απλούς ανθρώπους, είναι η ίδια µε αυτήν που διδάσκονταν στο σχολείο και της οποίας το µεγαλείο εξυµνούσαν οι στίχοι του Αντρέ Σενιέ 13 ; Τέλος, η αρχαία θρησκεία και τα τελετουργικά της διατηρήθηκαν στο σύγχρονο κόσµο; Όπως είναι φυσικό, λόγω της θεµατικής του συνεδρίου, δε θα προχωρήσουµε σε ανάλυση των παραπάνω ερωτηµάτων. Αρκεί να αναφέρουµε, ότι σε όλη αυτή την έρευνα των γάλλων λογίων ταξιδιωτών για τη συνέχιση της ελληνικής Αρχαιότητας στην Ελλάδα του 20 ου αιώνα οι αναφορές στη βυζαντινή περίοδο είναι ελάχιστες ως και ανύπαρκτες. Με άλλα λόγια, το Βυζάντιο θεωρείται ως ρήξη ενώ αυτοί αναζητούν τη συνέχεια. Ποιες είναι όµως οι αναφορές τους στους βυζαντινούς χρόνους και ποια στοιχεία αναγνωρίζουν στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία τα οποία έχουν επιβιώσει από εκείνη την περίοδο; Σίγουρα, η αναφορά σ αυτή την εποχή γίνεται έµµεσα, όπως για παράδειγµα, µε τον εκχριστιανισµό των αρχαίων εθίµων. Για το Ντεόν, η προσφορά των κολλύβων, αυτός ο ιδιαίτερος τρόπος προετοιµασίας του σιταριού στην Ορθόδοξη Εκκλησία σε διάφορες περιστάσεις, αποτελεί µία παράδοση η οποία έχει τις ρίζες της στην Αρχαιότητα. Ιδού πως το Βυζάντιο, λόγω του θρησκευτικού του χαρακτήρα, διαιωνίζει, σύµφωνα µε το συγγραφέα, αυτό το εθιµοτυπικό: «Σήµερα, ηµέρα των νεκρών, Ψυχοσάββατο. Στον Άγιο Νικόλαο, ο παπάς ευλόγησε τα µεγάλα πιάτα µε τα κόλυβα που έφεραν οι νοικοκυρές. Από την παραµονή ετοίµαζαν µε αγάπη στα σπίτια αυτό το ανακάτεµα του σιταριού µε σταφίδες, βασιλικό, ζαχαρωµένα φρούτα ποτισµένα µε κρασί και στολισµένα µε ζάχαρη άχνη [ ]. Η Ελευθερία µας σερβίρει το µεσηµεριανό φαγητό: ούτε καλό ούτε κακό. Πρόκειται µάλλον για ένα συµβολικό γλυκό µία προσφορά σύµφωνη µε την παράδοση το ανακαλύπτω ανοίγοντας τυχαία σε µια σελίδα το βιβλίο του Μάρτιν Π. Νίλσον : Η λαϊκή θρησκεία στην Αρχαία Ελλάδα ιδιαίτερα συγκινητικό αφού ανάγεται στα αρχαιότερα πιστεύω. Κάτω από το 11 (Butor 1990, 11) 12 (Roudaut 1967, 91). 13 «Un langage sonore aux douceurs souveraines, Le plus beau qui soit né sur les lèvres humaines». (Chénier 1819, 1) 3

4 όνοµα πανσπερµία το κόλυβο τιµούσε τους νεκρούς, τους νιόπαντρους τον πρώτο θερισµό ή τη συγκοµιδή των φρούτων» 14. Τι είναι τα κόλλυβα και πως διατηρήθηκε µέχρι σήµερα αυτή η παράδοση; Ο όρος κόλλυβος, προσδιορίζει το σπόρο των δηµητριακών που αποτελούν τη βάση της προσφοράς αφιερωµένης στους νεκρούς. Αναµεµειγµένος µε άλλα συστατικά, προσφέρεται τα Σάββατα της Αποκριάς, γνωστά και ως Ψυχοσάββατα. Η συσχέτιση της γιορτής της Αποκριάς µε το Ψυχοσάββατο δικαιολογείται διότι ένα από τους σκοπούς της Αποκριάς είναι να συµφιλιωθεί η γη, µέσα στην οποία κρύβεται ο σπόρος των δηµητριακών, προκειµένου να ανθίσουν όλα και η σοδειά να είναι πλούσια. Πέρα από τον εορταστικό χαρακτήρα και τον ενθουσιασµό, ο άνθρωπος πρέπει να θυµάται αυτούς που είναι θαµµένοι και να συνειδητοποιεί ότι και ο ίδιος είναι σαν το σπόρο, ο οποίος φυτρώνει, µαραίνεται (πεθαίνει) και ανασταίνεται. Ποια είναι η σύνδεση αυτού του εθιµοτυπικού µε το παρελθόν; Ο θρησκευτικός και τελετουργικός χαρακτήρας των αρχαίων γιορτών έδιναν στο κοινό την ευκαιρία να ξεφύγει από τις έννοιες της καθηµερινότητας µε τη συµµετοχή του σε τελετές και θυσίες οι οποίες διαφοροποιούνταν ανάλογα µε την περιοχή. Τα Ανθεστήρια 15, φηµισµένη γιορτή των Αθηνών προς τιµήν του θεού Διόνυσου και συνδεδεµένη µε την πρώτη άνοιξη και τα πρώτα λουλούδια, γιορτάζονταν το Φεβρουάριο ή αλλιώς τον Ανθεστηριώνα. Η τελετή λάµβανε χώρα την 11 η, 12 η και 13 η ηµέρα του µηνός 16. Οι δύο πρώτες µέρες ήταν γνωστές µε την ονοµασία Πιθοιγία και Χοές 17 και χαρακτηρίζονταν από το άνοιγµα των πιθαριών που περιείχε το κρασί της νέας σοδειάς και την κατανάλωση αυτού από τους πιστούς. Η τρίτη µέρα, γνωστή και ως Χύτροι, αποτελούσε τη λήξη της γιορτής και ήταν αφιερωµένη στο Χθόνιο Ερµή Ψυχοποµπό ο οποίος οδηγούσε τις ψυχές στον Κάτω κόσµο. Στη διάρκειά της, οι συµµετέχοντες ετοίµαζαν σε µεγάλα πήλινα αγγεία την πανσπερµία, ένα χυλό από βότανα και διάφορους σπόρους, ο οποίος προσφερόταν στο κοινό στη µνήµη των ψυχών που επέστρεφαν πάνω στη γη και περιφέρονταν ανάµεσα στους ανθρώπους. Επρόκειτο δηλαδή για ένα είδος µνηµόσυνου 18. Σύµφωνα µε τις παραπάνω περιγραφές, διαπιστώνουµε ότι, από την Αρχαιότητα µέχρι σήµερα, το έθιµο αυτό διατηρήθηκε σχεδόν ακέραιο και ο Ντεόν επιβεβαιώνει την αρχαία προέλευση αυτού αναφερόµενος στην άποψη του Νίλσον, ο οποίος υποστηρίζει ότι «αυτού του είδους την προσφορά, ονοµάζουν συνήθως πανσπερµία, αν και οι Έλληνες την ονόµαζαν επίσης πανκαρπία. Οι δύο όροι σηµαίνουν µία ανάµειξη όλων των ειδών των καρπών. Απέδιδαν επίσης παρόµοιες προσφορές, τη µέρα η οποία αντιστοιχούσε στην Ελλάδα στη δική µας µέρα των Νεκρών, τους Χύτρους, τρίτη µέρα των Ανθεστηρίων. Η σύγχρονη Ελλάδα προσφέρει στους νεκρούς της την πανσπερµία, τη µέρα των Νεκρών, το Ψυχοσάββατο, που τελείται στα κοιµητήρια πριν τη Σαρακοστή ή µετά την Πεντηκοστή [ ]. Το σύγχρονο κοινό όνοµα αυτών των προσφορών είναι κόλυβα, που σηµαίνει προσφορές σιταριού και ψηµένων καρπών» 19. Η άρρηκτη συνέχεια αυτού του εθίµου επιβεβαιώνεται από το Δηµήτρη Λουκάτο, ο οποίος υποστηρίζει ότι «τα κόλυβα του πένθους, που κατάγονται από τις αρχαίες προσφορές στους νεκρούς 14 (Déon 2000, 83) 15 (Ρασσιάς 1997, 46) 16 (Flacelière 2003, ) 17 (Πλούταρχος, V, 2) 18 (Pickard-Cambridge 2011, 21) 19 (Nilsson 1954, 49-51) 4

5 µε δοξασία για κάποια πραγµατική σίτισή τους, η Εκκλησία τα υιοθέτησε σαν φιλάνθρωπη διανοµή τροφής, µε το συµβολισµό επίσης του σίτου, που σπειρόµενος, ανασταίνεται» 20. Επιπροσθέτως, ο µελετητής Ηλίας Αναγνωστάκης συνδέει το παρελθόν µε το παρόν µέσα από αυτή την παράδοση ως εξής: «Κι όµως, οι νεκροί µας, οι πρόγονοί µας, η ταυτότητα και η ιστορία µας, αρχαίοι Έλληνες, Ρωµαίοι και Ρωµιοί Βυζαντινοί πάντα διδάσκουν και κληροδοτούν µέσα στο Φλεβάρη: Λήναια και Ανθεστήρια, Λουπερκάλια και Παρεντάλια, Τσικνοπέµπτη, Απόκριες και τα Σάββατα των Ψυχών. Όλα τους µέσα από τη λατρεία των κατηχοµένων, αυτών που σαν τη σπορά των καρπών της Δήµητρας µες στο χειµώνα έφυγαν, διάβηκαν κάτω, προαγγέλλουν την Άνοιξη και τους νέους καρπούς Η Αναγέννηση, η ζωή και η αναστάσιµη χαρά έχουν ανάγκη τους κατηχοµένους µας, τη µνήµη των προγόνων» 21. Τέλος, αξίζει να σηµειωθεί ότι τα κόλλυβα δεν προσφέρονται µόνο τα Ψυχοσάββατα αλλά υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις που επιβάλλουν, κατά κάποιον τρόπο, σήµερα την προετοιµασία αυτής της προσφοράς. Σύµφωνα µε το Γεώργιο Μέγα 22, τα κόλλυβα αποτελούν αναπόσπαστο κοµµάτι διαφόρων χριστιανικών γιορτών. Χαρακτηριστικά, τη µέρα που τιµάται η Αγία Βαρβάρα και ο Άγιος Σπυρίδων, οι πιστοί προσφέρουν κόλλυβα και ζωµό από σιτάρι, το λεγόµενο κολλυβοζούµι, προκειµένου οι άγιοι να προστατέψουν τα παιδιά από την ευλογιά. Του Αγίου Νικολάου, οι γυναίκες ετοιµάζουν κόλλυβα και τα πηγαίνουν στην εκκλησία. Οι ναύτες που φεύγουν για ταξίδι εκείνη τη µέρα, πηγαίνουν στην εκκλησία και παίρνουν µια χούφτα σιτάρι προκειµένου ο άγιος να ευλογήσει το ταξίδι τους. Τη µέρα που τιµάται ο Άγιος Μόδεστος και ο Άγιος Τρύφων οι κτηνοτρόφοι δίνουν στα ζώα τους κόλλυβα για να εξασφαλίσουν τη γονιµότητα αυτών και οι οινοπαραγωγοί τα σκορπίζουν στα αµπέλια τους προκειµένου η σοδειά να είναι πλούσια. Οι κάτοικοι της Νάξου και οι Κύπριοι τα προσφέρουν την Πρωτοχρονιά ως ένδειξη ευτυχίας και ευδαιµονίας. Η συνέχεια του ελληνισµού αναζητείται από τους ταξιδιώτες µας µέσα από τη σύγκριση των παγανιστικών και των χριστιανικών γιορτών όπως αυτές έχουν µελετηθεί από τους λαογράφους των οποίων τα συµπεράσµατα αντιτίθεται στη θεωρία του Φαλµεράγιερ. Από τη διατήρηση των τόπων λατρείας και των ηµεροµηνιών αυτών πρόκειται να αποδειχθεί ο ισχυρός δεσµός ανάµεσα στο παρελθόν και το παρόν. Ο Ντεόν αναφέρεται επί του θέµατος ως εξής: «Ο Ελληνικός χρόνος δεν έχει βρει το µέτρο του. Και πού θα τον έβρισκε; Παρόν και µέλλον χωνεύονται. Αύριο θα γιορτάσουµε την Εθνική Εορτή της Ελλάδας και θα είναι του Ευαγγελισµού. Κι ο Ευαγγελισµός είναι η ηµεροµηνία κλειδί για τα µυστήρια της Ελευσίνας [ ]. Η Μεγάλη Παρασκευή είναι και αυτή µία συγκεχυµένη ηµέρα, κατά την οποία αρκετοί ορθόδοξοι πιστεύουν ότι γιορτάζουν το θάνατο κάποιου αγίου Αντωνίου, ο οποίος, στην αρχαιότητα, υπήρξε ο θάνατος του Άδωνη» 23. Η ταύτιση ηµεροµηνιών και τόπων λατρείας, κατά το συγγραφέα, µπορούν να οδηγήσουν στον παραλληλισµό των παγανιστικών γιορτών µε αυτές που καθιέρωσε ο χριστιανισµός; Στην πρώτη περίπτωση, ο Ντεόν παραλληλίζει την Επέτειο της Επανάστασης του 1821 που γιορτάζεται την 25 η Μαρτίου µε τον Ευαγγελισµό της Θεοτόκου. Στην πραγµατικότητα, οι 20 (Λουκάτος 1978, 35) 21 (Αναγνωστάκης 2001, 6) 22 (Μέγας 2005, 45-49) 23 (Déon 2000, 126) 5

6 στρατιωτικές επιχειρήσεις ξεκίνησαν την 21 η Μαρτίου. Πρόκειται, δηλαδή, για µια ηµεροµηνία ανασκευασµένη το 1938, όταν θέλησαν να καθιερώσουν µια εθνική γιορτή, δίνοντας, κατά κάποιο τρόπο µια θεολογική ερµηνεία της ελληνικής ιστορίας. Όσον αφορά την ταύτιση της γιορτής του Αγίου Αντωνίου µε τον Άδωνη, είναι προφανές ότι ο Ντεόν πέφτει θύµα της γαλλικής ακοής του: η πλειοψηφία των Γάλλων δεν ακούει το δέλτα που προφέρεται d στο όνοµα Άδωνις (Adonis) και αντιλαµβάνεται το δίφθογγο ντ που υπάρχει στο όνοµα Αντώνης (Antonis). Συνεπώς, αγνοώντας τον τονισµό, όταν ακούει Αντώνης, καταλαβαίνει Άδωνης, συµπεραίνοντας έτσι ότι οι Έλληνες τιµούν τον Άγιο Αντώνιο την ηµέρα του επιταφίου. Φυσικά, είναι αδύνατο να πιστέψουµε τις διαβεβαιώσεις του Ντεόν, ο οποίος ισχυρίζεται ότι οι Ορθόδοξοι γιορτάζουν τη Μεγάλη Παρασκευή το θάνατο κάποιου Αγίου Αντωνίου γιατί, αναµφίβολα, γιορτάζουν το θάνατο του Ιησού! Περνάµε στον παραλληλισµό του Ευαγγελισµού και των Ελευσίνιων Μυστηρίων. Αφιερωµένα στη θεά Δήµητρα και την κόρη της Περσεφόνη, τα Ελευσίνια Μυστήρια συνδέονται µε τη σπορά, τη βλάστηση και το θερισµό του σιταριού. Ο κύκλος της ζωής αυτού του δηµητριακού, όπως περιγράφεται στο µύθο της Κόρης, ο οποίος συµβολίζει την διαδοχή της άνοιξης και του καλοκαιριού, δηλώνει, από τη µία, την αναγέννηση της φύσης µετά το χειµώνα όπου όλα είναι εξασθενηµένα και, από την άλλη, αναπαριστά τον κύκλο της ζωής του ανθρώπου. Αυτό το εθιµοτυπικό πραγµατοποιείται το Μάρτιο, το µήνα της εαρινής ισηµερίας, ο οποίος αποτελεί για πολλούς ευρωπαϊκούς λαούς ηµεροµηνία-κλειδί καθώς σηµατοδοτεί την αρχή του χρόνου 24. Οι Ρωµαίοι, για παράδειγµα, θεωρούσαν το Μάρτιο ως τον πρώτο µήνα του χρόνου µέχρι το 400 π. Χ. 25. Πέραν τούτου, πολλοί είναι οι ευρωπαϊκοί λαοί που διατήρησαν το ρωµαϊκό ηµερολόγιο µέχρι το τέλος του Μεσαίωνα και ένα µέρος της Ευρώπης θεώρησε την 25 η Μαρτίου, µελλοντική ηµεροµηνία του Ευαγγελισµού, σαν την αρχή της χρονιάς. Προς απόδειξη αυτής της διαπίστωσης, µπορούµε να παραθέσουµε το παράδειγµα της Αγγλίας, η οποία, µέχρι το 1752, ηµεροµηνία της εφαρµογής του γρηγοριανού ηµερολογίου, καθιερώνει την 25 η Μαρτίου ως πρώτη µέρα του χρόνου. Αξίζει να σηµειωθεί ότι, τα ηµερολόγια στην αρχαία Ελλάδα, όπως αυτό της Κέρκυρας, άρχιζαν τη στιγµή της εαρινής ισηµερίας, την 21 η Μαρτίου 26. Ως νέα θρησκεία, ο χριστιανισµός αναγκάστηκε να συµφιλιωθεί µε τα παραδοσιακά τελετουργικά του λαού, ο οποίος έµενε προσκολληµένος στις παραδόσεις των προγόνων του, και, ταυτόχρονα, να συµβιβαστεί και να αποδεχθεί ιεροπραξίες εντελώς αντίθετες µε το πνεύµα του. Για να καταργήσουν τις µεγάλες παγανιστικές γιορτές, οι οποίες ήταν οικουµενικές και συνέπιπταν µε την αρχή της άνοιξης, οι Πατέρες προσπάθησαν να τις µετατρέψουν σε χριστιανικές. Συνεπώς, ο χριστιανισµός αναγκάστηκε να επιδείξει κάποια ανοχή σε αρχαία εθιµοτυπικά όπου στη συνέχεια συµπεριέλαβε και αφοµοίωσε κάποια από αυτά στο χριστιανικό τελετουργικό. Αδυνατώντας να 24 (Θεοδοσίου - Δανέζης 2004, 43) 25 Από εκείνη την εποχή και µετά, προστέθηκαν στο µηνολόγιο ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος. Παρά την αλλαγή της θέσης στο ηµερολόγιο, η ονοµασία κάποιων µηνών δεν άλλαξε, πράγµα που επιβεβαιώνεται από τους µήνες Σεπτέµβριο, Οκτώβριο, Νοέµβριο και Δεκέµβριο, οι οποίοι αποτελούν, αντίστοιχα τον ένατο, δέκατο, ενδέκατο και δωδέκατο µήνα του χρόνου εκεί που το όνοµά τους µαρτυρά την παλιά τους κατάταξη: Σεπτέµβριος (εφτά), Οκτώβριος (οχτώ), Νοέµβριος (εννέα), Δεκέµβριος (δέκα). Ως εκ τούτου, η πρώτη µέρα του χρόνου µεταφέρθηκε από την εαρινή ισηµερία (Μάρτιο) στη χειµερινή ισηµερία (τέλος Δεκεµβρίου-αρχές Ιανουαρίου). (Θεοδοσίου - Δανέζης 2004, 92) 26 (Μέγας 2005, 46) 6

7 εξαλείψει τις ιεροπραξίες της αρχαιότητας, ο χριστιανισµός, τελικά, υιοθέτησε κάποιες παγανιστικές συνήθειες. Τα Πάθη του Χριστού και ο θάνατος του Άδωνη αποτελούν αφορµή για παράθεση κοινών στοιχείων από το Ντεόν και το Λακαριέρ. Κατά τη διάρκεια της διαµονής του στο Άγιο Όρος, ο Λακαριέρ ανακαλύπτει εξίσου τη διατήρηση αρχαίων τελετουργικών στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία κάνοντας λόγο για το εθιµοτυπικό του Πάσχα: «Όλα αυτά αποτελούν ένα θέαµα πολύ πιο φορτωµένο µε σύµβολα και εικόνες απ όσο η καθολική λειτουργία και µάλιστα, στην πασχαλινή λειτουργία συναντάει κανείς πολυάριθµα αποµεινάρια της αρχαίας τραγωδίας και της λαϊκής λατρείας. Η µνήµη του σώµατος η πιο γερά ριζωµένη ανθρώπινη µνήµη προεκτείνει εδώ προπατορικές συµπεριφορές που ο χριστιανισµός διαιώνισε µέσα στην ελληνική συνείδηση, µάρτυρες οι χορωδίες και οι ποµπές γυναικών που τη Μεγάλη Παρασκευή ακολουθούν τον επιτάφιο θρηνώντας λες και συνεχίζεται ανάµεσα απ τα σοκάκια των χωριών ο αρχαίος θρήνος για τους θεούς της βλάστησης» 27. Σύµφωνα µε τη µυθολογία, ο Άδωνης ήταν ένας όµορφος νεαρός τον οποίο η θεά Αφροδίτη ήθελε να κρατήσει κοντά της. Ωστόσο, η ζήλεια της θεάς Αρτέµιδος του κόβει το νήµα της ζωής του ενώ κυνηγούσε έναν αγριόχοιρο. Μία σταγόνα από το αίµα του νεαρού, αναµεµειγµένη µε τα δάκρυα της Αφροδίτης, πέφτει στη γη και φυτρώνει µια ανεµώνη. Για τους πιστούς, ο Άδωνης είναι η προσωποποίηση της βλάστησης: ο θάνατός του σηµαίνει την έλλειψη ανθοφορίας κατά τη διάρκεια του χειµώνα και η ανάστασή του, στο όνοµα της οποίας γιόρταζαν τα Αδώνια, συµβολίζει την αναγέννηση της φύσης την περίοδο της Άνοιξης 28. Στην αρχαία Ελλάδα, τα Αδώνια διαρκούσαν δύο µέρες. Την πρώτη µέρα, αποκαλούµενη αφανισµός, οι Αθηναίες, ντυµένες στα µαύρα, στόλιζαν το ξύλινο οµοίωµα του θεού µε λουλούδια. Κρατώντας αναµµένα κεριά, έκαναν περιφορά του οµοιώµατος και έπειτα οι ιερείς το εµβάπτιζαν σε µια πηγή ή σε έναν ποταµό.tη δεύτερη µέρα, οι γυναίκες έπλεναν το ξύλινο αυτό είδωλο, το µύρωναν και το τύλιγαν µε έναν σάβανο. Συνοδεία ψαλµών, το επανατοποθετούσαν στο ναό διακηρύσσοντας ότι ο θεός αναστήθηκε. H νεκρανάσταση αυτή ονοµαζόταν από το λαό εύρεσις. Η αντιπαραβολή µε το χριστιανισµό είναι εντυπωσιακή διότι το αρχαίο τελετουργικό διατηρήθηκε σχεδόν αναλλοίωτο µε αυτό της Μεγάλης Παρασκευής. Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια του Διονυσίου Χιώνη ο οποίος υποστηρίζει «πως πολλά απ τα στοιχεία της τελετουργικής λατρείας του Άδωνι, αν όχι βέβαια όλο το πλαίσιο των τελετών, κληρονόµησαν οι Χριστιανοί και µε τα οποία στοιχεία έντυσαν µάλιστα τα πάθη του Χριστού, όπως µας λέει ο Frazer. Τέλος, αν κρίνουµε από το έντονο πάθος των νεκρώσιµων για τον Άδωνι θρήνων και κοπετών, θα δούµε ότι επρόκειτο για συγκλονιστικό θρησκευτικό δράµα, µε γλυκειά και χαρµόσυνη απολυτρωτική µέσω της Ανάστασης απόληξη, που την εσωτερική, θεολογική και δογµατική πλοκή του µας την κρύψανε, όπως µας αποκρύψανε όλα τα αντίστοιχα θρησκευτικά απόρρητα των Ελευσινίων Μυστηρίων» 29. Είναι αλήθεια ότι η αναπαράσταση της αναγέννησης της φύσης ενέπνευσε στις αρχαίες λατρείες το νεκραναστηµένο θεό. Ως εκ τούτου, αυτές οι λατρείες, µπορούµε να πούµε, ότι λειτούργησαν ως προάγγελος που προετοίµασε την ανθρωπότητα για την εµφάνιση του µυστηρίου 27 (Lacarrière 1980, 55) 28 (Nilsson 1954, 96) 29 (Χιώνης 1966, 51) 7

8 της σωτηρίας τους ανθρώπου και την αποκάλυψη του σχεδίου της Θείας πρόνοιας σχετικά µε την ενσάρκωση του Ιησού 30. Συµπερασµατικά, στην Αρχαιότητα οι πιστοί πίστευαν στην ανάσταση του Άδωνη, ο οποίος αντιπροσώπευε τη θεοποιηµένη φύση που πάσχει, γιατί όλα περνούσαν από το χειµώνα στην άνοιξη, από το σκοτάδι στο φως. Για τους σύγχρονους Έλληνες, το Πάσχα αποτελεί, πέρα από την αναγέννηση της φύσης και τον ερχοµό της άνοιξης, την αναγέννηση του πνεύµατος και το πέρασµα από το πνευµατικό σκοτάδι στο φως της ψυχής. Πέρα από τον εκχριστιανισµό των αρχαίων εθίµων, η αναφορά στη βυζαντινή περίοδο γίνεται από τους συγγραφείς µας µέσα από την επίσκεψή τους σε συγκεκριµένα µέρη της Ελλάδας όπως ο Μυστράς, τα Μετέωρα, ο Άθως, και η Θεσσαλονίκη. Η Θεσσαλονίκη, αλλιώς συµβασιλεύουσα, όπως αναφέρει ο Αδαµάντιος Αδαµαντίου : «ως δευτέρα πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας, ως πόλις εφάµιλλος της Κωνσταντινουπόλεως, ως προµαχών ακατάβλητος του Ελληνισµού εναντίον των Βαρβάρων 31», αποτελεί τόπο αναζήτησης βυζαντινών εκκλησιών. Παρόλο που ιδρύθηκε το 315 π. Χ. από τον Κάσσανδρο, η πόλη βρίσκεται στο απόγειο της δόξας της κατά τη βυζαντινή περίοδο, τον 4 ο αιώνα, όπου οι κάτοικοί της, ήδη κατηχηµένοι από τον απόστολο Παύλο, αποτραβιούνται από τον παγανισµό και προσηλυτίζονται στο χριστιανισµό προκειµένου να υποταχθούν µπροστά στο Θεό της αυτοκρατορίας και να δεχτούν τα µυστήρια της νέας θρησκείας 32. Η εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου σηµατοδοτεί την άνθηση της βυζαντινής τέχνης και την κατασκευή σπουδαίων οικοδοµηµάτων στην πόλη, µεταξύ των οποίων η βασιλική του Αγίου Γεωργίου (Ροτόντα) και του Αγίου Δηµητρίου, φηµισµένες για την πρωτότυπη αρχιτεκτονική και τον πλούσιο διάκοσµό τους 33. Η αναφορά του Μπυτόρ 34 στο εντυπωσιακό µωσαϊκό της εκκλησίας του Όσιου Δαυίδ, η οποία χρονολογείται στα τέλη του 5 ου αιώνα, µαρτυρά τη µεγαλοπρέπεια του βυζαντινού ρυθµού. Παρά την απογοητευτική εικόνα που παρουσιάζει τον 20 ο αιώνα, η άλλοτε ένδοξη πόλη της Θεσσαλονίκης είναι η µόνη, η οποία, όπως υπογραµµίζει ο Αδαµαντίου, «διετήρησε µέχρι τέλους πιστὴν τὴν εἰκόνα των πολυκυµάντων τυχών τοῦ Μεσαιωνικοὺ Ελληνισµού, µόνη ἡ µεγάλη αὐτὴ πόλις διασῴζει ἕως σήµερον, ἐπὶ εἴκοσι τρεῖς ὅλους αἰωνας, συνεχεῖς τάς ἱστορικὰς ἀναµνήσεις, ἀδιάκοπον τὴν σειρὰν των µνηµείων τέχνης, καὶ ζῆ ἀκόµη καὶ σήµερον τὸν ἱστορικὸν αὐτης βίον ἔντονον καὶ ἀδιάσπαστον» 35. Φυσικά, πρόκειται για την άποψη ενός Έλληνα ο οποίος επιµένει στη συνέχεια του ελληνισµού και γνωρίζει το Βυζάντιο. Αδιαµφισβήτητα, η προσέγγιση της βυζαντινής περιόδου είναι πολύ πιο δύσκολη για το Δυτικό επισκέπτη καθώς, όπως είδαµε, δεν έχει σχεδόν κανένα εκπαιδευτικό σηµείο αναφοράς πάνω σ αυτόν τον τοµέα. Ορισµένοι, όπως ο Ντεόν, θεωρούν το Βυζάντιο, σύµφωνα µε αυτό που τους υπέδειξε το σχολείο, µια νεκρή αυτοκρατορία: η επίσκεψη σ ένα µοναστήρι στην περιοχή του Μυστρά τού θυµίζει έναν κόσµο, αν όχι νεκρό, τουλάχιστον ετοιµοθάνατο. Ο ίδιος αναφέρει: «Το Βυζάντιο δεν έχει πεθάνει τελείως. Ένα καντήλι τρεµόφεγγε και οι προσευχές διαιώνιζαν τη θρησκευτική θέρµη ενός πολιτισµού που είχε χαθεί κάτω από τους αιώνες των λίθων» (Βαρβούνης 1996, 9) 31 (Αδαµαντίου 1914, 39) 32 (Gasquet 1908, 101) 33 (Άµαντος 1953, 148) 34 (Butor 1990, 18-21) 35 (Αδαµαντίου 1914, 157) 36 (Déon 2000, 177) 8

9 Όσο για το Μπυτόρ, ισχυρίζεται ότι η Θεσσαλονίκη είναι «το ύστατο κύµα του Βυζαντίου που έρχεται να σβήσει στα πόδια µας, κάτω απ την πληµµυρίδα µιας δυτικοποίησης αναπόδραστης και άτσαλης» 37 και παραδέχεται την ανικανότητά του, ελλείψει ανάλογης παιδείας, να αναµορφώσει τα βυζαντινά ερείπια όπως είναι ικανός να κάνει µε αυτά της αρχαιότητας 38. Τις ίδιες απόψεις ενστερνίζεται και ο Ρουντό 39 ο οποίος σηµειώνει ότι «στον Άγιο Γεώργιο, συνοδευόµενος ακόµα από το µιναρέ του (οι Τούρκοι έχοντας µετατρέψει αυτό που ήταν κάποτε ρωµαϊκό µνηµείο, έπειτα χριστιανική εκκλησία), δε βλέπει τίποτα [ ]. [Ο ταξιδιώτης] τότε ξεκινάει το έργο του. Αυτός που είχε έρθει για να µελετήσει µεγάλες εικόνες, δε θα µπορέσει να ικανοποιηθεί απ το να διακρίνει κάποιες διάσπαρτες κηλίδες. Θα πρέπει να επιδοθεί σε µία ενέργεια φανταστικής ανασυγκρότησης [ ]. Θα πρέπει να διασχίσει αιώνες γιατί η δουλειά της ανασυγκρότησης που πρέπει να επιτελέσει στο χώρο απέναντι σ αυτό το µωσαϊκό του Αγίου Γεωργίου, θα πρέπει να την κάνει και στο χρόνο». Η επίσκεψη στον Άθω γίνεται η αφορµή για να εκδηλώσει ο Λακαριέρ την αµηχανία του και την έκπληξή του µπροστά σ αυτόν τον άγιο τόπο της ορθόδοξης Ανατολής, αποκοµµένο από τον κόσµο και το χρόνο : «κάθε µέρα η ζωή του Αγίου Όρους µού αποκάλυπτε απροσδόκητες εικόνες κι συµπεριφορές». Ωστόσο ο ίδιος επιβεβαιώνει τη συνέχεια λέγοντας τα εξής: «Παρόλο που ο Άθως δίνει µόνο µια µερική και απολιθωµένη εικόνα αυτής της Ελλάδας, κρατάει ακόµα κάτι που υπάρχει µόνον εδώ από τη µεγάλη θεοκρατική εποχή της». Αξίζει να σηµειωθεί ότι ο συγγραφέας χρησιµοποιεί την έκφραση «µεγάλη θεοκρατική εποχή της Ελλάδας» και όχι «µεγάλη θεοκρατική εποχή του Βυζαντίου». Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι ότι ο ίδιος βρίσκεται εκεί προς αναζήτηση του αρχαιοελληνικού ανθρώπινου µοντέλου και φαντάζεται να µπορούσε να υπάρχει µια ορατή εθνική επιβίωση ανάµεσα στους Αρχαίους Έλληνες και τους Βυζαντινούς 40. Κατά τη βυζαντινή περίοδο, πέρα από την ανέγερση εκκλησιών, παρατηρείται και µια τάση προς τον ασκητισµό. Ο ιδιάζων αυτός τρόπος ζωής οδηγεί στη δηµιουργία κοινοβίων τα οποία καταλαµβάνουν σηµαντική θέση στη βυζαντινή αυτοκρατορία καθώς συµβάλλουν στην ενίσχυση της δύναµης της Εκκλησίας. Ο Λακαριέρ και ο Ντεόν θεωρούν τη µοναστική ζωή και τα µοναστήρια σαν τα τελευταία ίχνη της βυζαντινής εποχής και, κατ επέκταση, τη συνέχεια του Βυζαντίου στη σύγχρονη Ελλάδα. Εξάλλου, πολλά από αυτά έπαιξαν σπουδαίο πολιτιστικό ρόλο καθώς οι βιβλιοθήκες τους έγιναν χώροι φύλαξης και αντιγραφής από τους λογίους της εποχής σπάνιων αρχαίων χειρογράφων 41. Εξελίχθηκαν, δηλαδή, σε επιφανή πνευµατικά κέντρα και φυτώρια χριστιανικής αρετής, παιδείας και τέχνης 42. Αυτή την πλευρά του Βυζαντίου θέλησαν να παρατηρήσουν ο Λακαριέρ και ο Ντεόν ταυτίζοντας τα µοναστήρια που επισκέφτηκαν µε µία ολόκληρη εποχή. Αποτελεί, άραγε, η µοναστική ζωή µια µορφή συνέχειας του Βυζαντίου µέχρι τις µέρες µας; Η απάντηση δίνεται από την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ η οποία εκφράζει τη διατήρηση της βυζαντινής εποχής υποστηρίζοντας ότι, «τα παιδιά, όταν πηγαίνουν στο σπίτι βλέπουν να 37 (Butor 1990, 16) 38 (Butor 1990, 17-18) 39 (Roudaut 1967, 91-93) 40 (Lacarrière 1980, 55-56) 41 (Άµαντος 1953, 26) 42 (Rice 2006, 103) 9

10 ξαναζεί το Βυζάντιο, είτε από τα χριστιανικά ονόµατα που φέρουν στην οικογένεια, είτε από το εικονοστάσι» 43. Μέσα από τις περιγραφές που προαναφέραµε, διαπιστώνουµε ότι οι ταξιδιώτες που επισκέφτηκαν την Ελλάδα, από το τέλος του εµφυλίου πολέµου µέχρι την άνοδο των Συνταγµαταρχών στην εξουσία, δεν διαφέρουν από αυτούς των προηγούµενων αιώνων: φεύγουν από τη Γαλλία έχοντας στο µυαλό τους µια εικόνα για την Ελλάδα σφόδρα καθορισµένη από την παιδεία τους η οποία δεν αποκλίνει από τα στερεότυπα που κληροδότησαν τα οδοιπορικά του 19 ου αιώνα. Επιπροσθέτως, οι γνώσεις τους, όσον αφορά τη βυζαντινή περίοδο, είναι ελλιπείς. Όπως επιβεβαιώνει και ο Λακαριέρ, πρόκειται για «µια Ελλάδα αγνοηµένη, που τα δυτικά εγχειρίδια ιστορίας την έχουν παραπεταµένη στο τέλος των κεφαλαίων και στις υποσηµειώσεις: τη Βυζαντινή Ελλάδα» 44. Είναι αλήθεια ότι οι Ευρωπαίοι θεωρούν το Βυζάντιο έναν κόσµο ξεχωριστό, έως και µια νεκρή αυτοκρατορία. Ήδη από την εποχή του Διαφωτισµού, η συγκεκριµένη περίοδος ήταν περιφρονηµένη διότι θεωρείτο ένα κράτος θεοκρατικό, βάρβαρο και διεφθαρµένο. Οι αναφορές του στα σχολικά εγχειρίδια του 20 ου αιώνα είναι γενικόλογες, έως και ανύπαρκτες, και σε καµία περίπτωση αυτή η αυτοκρατορία δεν παρουσιάζεται σαν στάδιο της ιστορίας του Ελληνισµού 45. Όποια και να ναι η άποψη των ταξιδιωτών µας για το Βυζάντιο και τη συνέχειά του στη σύγχρονη Ελλάδα, είναι προφανές ότι τα θρησκευτικά έθιµα, που χρονολογούνται από τη βυζαντινή εποχή, εξακολουθούν να υπάρχουν µέχρι σήµερα και αποτελούν ένα από τα θεµέλια της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Αυτό που διαπιστώνουµε είναι ότι το ενδιαφέρον των ταξιδιωτών µας επικεντρώνεται στη θρησκευτική πλευρά του Βυζαντίου, αφήνοντας στην άκρη τα άλλα δύο χαρακτηριστικά της βυζαντινής αυτοκρατορίας: τη ρωµαϊκή οργάνωση του Κράτους και το ελληνική πολιτιστική της βάση. Πρόκειται για ένα θεοκρατικό κράτος και οι Βυζαντινοί, συµπεριλαµβανοµένου και του αυτοκράτορα, θεωρούν σαν αρχηγό του κράτους τον Ιησού 46, δηλαδή ο αυτοκράτορας, ως εκπρόσωπος του Θεού στη γη, κυβερνά στο όνοµα του Ιησού 47. Συνοψίζοντας, όπως υποστηρίζει και ο Hans-Georg Beck 48, αν θέλουµε να ξαναβρούµε ίχνη της βυζαντινής εποχής, πρέπει να παραχωρήσουµε µια ιδιαίτερη θέση στη θεολογία της Ανατολικής Εκκλησίας. Αυτό που έλκει, πραγµατικά, το ενδιαφέρον των ταξιδιωτών µας στη βυζαντινή εποχή είναι η φανερή κληρονοµιά της, δηλαδή η θρησκεία, η οποία αποτελεί θεµελιώδη ρήξη µε την Αρχαιότητα. Βιβλιογραφία Beck, Hans-Georg : Η Βυζαντινή χιλιετία. Αθήνα, ΜΙΕΤ, Butor, Michel : Θεσσαλονίκη Αθήνα, εκδ. Άγρα, Chénier, André: L Invention. OEuvres Compètes. Paris, Foulon, Déon, Michel : Σελίδες για την Ελλάδα. Αθήνα, εκδ. Χατζηνικολή, Diehl, Charles : Histoire de l Empire byzantin. Paris, Auguste Picard, (Κούκος 2010, 8) 44 (Lacarrière 1980, 55) 45 Βλέπε Malet et Isaac, L Histoire, Paris, Hachette, 1958, όπου αφιερώνει στο Βυζάντιο πέντε σελίδες! 46 (Magdalino 2006, 276) 47 (Diehl 1919, 3) 48 (Beck 1992, 225) 10

11 Falcucci, Clément: L Humanisme dans l enseignement secondaire en France au XIX e siècle, Thèse de doctorat, Lettres, Paris, Toulouse, Privat, Στο: Prost, Antoine: L Enseignement en France Paris, Librairie Armand Colin, Gasquet, Amédée Louis Ulysse : Η Βυζαντινή αυτοκρατορία και η φράγκικη µοναρχία. Αθήνα, Π.Δ. Σακελλαρίου, Lacarrière, Jacques : Το Ελληνικό καλοκαίρι: µια καθηµερινή Ελλάδα 4000 ετών. Αθήνα, εκδ. Χατζηνικολή, Magdalino, Paul: «H Μεσαιωνική αυτοκρατορία ( )». Στο: Mango, Cyril (Επιµ.), Ιστορία του Βυζαντίου. Αθήνα, εκδ. Νεφέλη, 2006: Malet et Isaac : L Histoire. Paris, Hachette, Nilsson, Martin : La Religion populaire dans la Grèce Antique. Tom. 1. Paris, Plon, Pickard-Cambridge, Sir Arthur, Could, J., Lewis, D.M. : Οι Δραµατικές εορτές της Αθήνας. Θεσσαλονίκη, Βάνιας, Rice, Tamara Talbot: Ο Δηµόσιος και Ιδιωτικός βίος των Βυζαντινών. Αθήνα, εκδ. Παπαδήµα, Roudaut, Jean: Trois villes orientées. Paris, Gallimard, Αδαµαντίου, Αδαµάντιος: Η Βυζαντινή Θεσσαλονίκη. Αθήνα, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφέλιµων βιβλίων, Άµαντος, Κωνσταντίνος: Ιστορία του Βυζαντινού κράτους.tόµ. Α. Αθήνα, Οργανισµός Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων, Αναγνωστάκης, Ηλίας: «Ο Φεβρουάριος των προγόνων και της προσδοκίας της Άνοιξης». Επτά Ηµέρες (2001). Βαρβούνης, Μανόλης: Πάσχα των Ελλήνων. Ελληνικά λαϊκά έθιµα για τον εορτασµό του Πάσχα. Αθήνα, Ακρίτας, Θεοδοσίου, Στράτος Δανέζης, Μάνος: Ο Κύκλος του χρόνου. Αστρονοµία και µυστηριακές λατρείες. Αθήνα, Δίαυλος, Κούκος, Στέλιος: «Το Βυζάντιο ήταν µονοπολιτιστικό αλλά όχι µονοεθνικό». Μακεδονία, (2010). Λουκάτος, Δηµήτρης: Εισαγωγή στην Ελληνική Λαογραφία. Αθήνα, ΜΙΕΤ, Μέγας, Γεώργιος: Ελληνικές γιορτές και έθιµα της λαϊκής λατρείας. Αθήνα, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Πλούταρχος: Ηθικά, Συµποσιακών. Αθήνα, Κάκτος, Ρασσιάς, Βλάσσης: Εορτές και Ιεροπραξίες των Ελλήνων. Αθήνα, Ανοιχτή Πόλη, Flacelière, Robert: Ο Δηµόσιος και ιδιωτικός βίος των αρχαίων Ελλήνων. Αθήνα, εκδ. Παπαδήµα, Χιώνης, Διονύσιος: Η Αποκάθαρση του Χριστιανισµού από τα εβραϊκά στοιχεία. Αθήνα, Ελεύθερη σκέψις,

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και την πρωτοχρονιά. Colindul românesc: Το

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Το Τελευταίο Αντίο...

Το Τελευταίο Αντίο... Το Τελευταίο Αντίο... Ελληνικά Ταφικά Έθιμα στη Σύγχρονη Εποχή Το πότε θα πεθάνεις είναι σαν το δάκτυλο του ποδιού σου... Δεν είναι στο χέρι σου! Αρκάς (Έλληνας δημιουργός κόμικς) (το) αγγελτήριο (η) εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Εισαγωγή Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτική Στέγη Ενηλίκων Αθηένου Κλεάνθειος Κοινοτική Στέγη Ενηλίκων Πρόγραμμα Συμβουλίου Κοινοτικού Εθελοντισμού

Δημοτική Στέγη Ενηλίκων Αθηένου Κλεάνθειος Κοινοτική Στέγη Ενηλίκων Πρόγραμμα Συμβουλίου Κοινοτικού Εθελοντισμού Χαιρετίζοντας την ανοιξιάτικη έκδοση του Ημερολογίου μας, νοιώθουμε την ανάγκη να υπερευχαριστήσουμε τους εθελοντές μας, χωρίς την ενεργό στήριξη των οποίων η Στέγη μας δε θα μπορούσε να ανθίσει και να

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ. Παρουσιάζοντας: Σύγχρονα πρότυπα και στοιχεία λατρείας προς αυτά.

Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ. Παρουσιάζοντας: Σύγχρονα πρότυπα και στοιχεία λατρείας προς αυτά. ΔΕ2:ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ:ΛΑΤΡΕΙΑ Οι μαθητές/μαθήτριες να: - διακρίνουν τη λατρεία ως συστατικό στοιχείο της θρησκευτικότητας, - συνδέουν τους λατρευτικούς κύκλους της Ορθόδοξης λατρείας με την καθημερινότητά.

Διαβάστε περισσότερα

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ Εκεί που φύτρωνε φλησκούνι και άγρια μέντα κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο. Εκεί

Διαβάστε περισσότερα

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας)

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) (Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) Τ ρ ι ώ δ ι ο Η περίοδος αυτή πήρε το όνομα της από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2015 Α ΤΑΞΗ (Δίωρο πρώτο τετράμηνο) 1.(ΔΕ 2) Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας. (ΔΕ 3) Ο Χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία. (ΔΕ 4) Με τη λατρεία εκφράζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Ελληνικός πολιτισμός - το ενιαίο και διαχρονικό φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;»

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η έρευνα «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» πραγματοποιήθηκε τους μήνες Φεβρουάριο-Μάρτιο 2014 σε πέντε σχολεία της Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Η ευλογημένη συνάντηση.

Η ευλογημένη συνάντηση. Η ευλογημένη συνάντηση. Μετά το τέλος μιας δύσκολης εξεταστικής περιόδου, η παρέα των παιδιών του λυκείου του Ναού μας συναντήθηκε για μια ακόμα φορά, πριν τις καλοκαιρινές διακοπές. Η χαρά των παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνεργάτες, Το γραφείο µας σε συνεργασία µε την Ένωση Ξενοδοχείων Αρκαδίας και µε τη στήριξη των ήµων Τρίπολης, Γορτυνίας και του Επιµελητήριο Αρκαδίας σας προσκαλούν να συµµετέχετε

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Άγιος Πέτρος μετανοών (1600) «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Συνεστίαση κατηχητών την Ιεράς Μητροπόλεως

Συνεστίαση κατηχητών την Ιεράς Μητροπόλεως Συνεστίαση κατηχητών Ιεράς Μητροπόλεως την Με πολύ χαρά και μεγάλη συμμετοχή πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνεστίαση των κατηχητών της Ιεράς Μητροπόλεως μας στον πολυχώρο Διακονία στην Πυλαία Θεσσαλονίκης.

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγικές εξετάσεις περιόδου Μαΐου Ιουνίου Καθορισμός εξεταστέας ύλης των μαθημάτων της Α τάξης του Γενικού Λυκείου

Προαγωγικές εξετάσεις περιόδου Μαΐου Ιουνίου Καθορισμός εξεταστέας ύλης των μαθημάτων της Α τάξης του Γενικού Λυκείου 2 ο Γενικό Λύκειο Αμαλιάδας Προαγωγικές εξετάσεις περιόδου Μαΐου Ιουνίου 2016 Καθορισμός εξεταστέας ύλης των μαθημάτων της Α τάξης του Γενικού Λυκείου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία Στην εξεταστέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Καθορισμός της εξεταστέας ύλης των μαθημάτων Γενικής Παιδείας της Α τάξης Επαγγελματικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-2014

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Καθορισμός της εξεταστέας ύλης των μαθημάτων Γενικής Παιδείας της Α τάξης Επαγγελματικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ B ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Οι φιλολογικές πηγές της Πεντατεύχου (Φιλολογικά στρώματα): Οι τέσσερις πηγές της Πεντατεύχου είναι: η Γιαχβική, η Ελωχειμική, το Δευτερονόμιο και ο Ιερατικός Κώδικας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ 7o ΓΥΜΝΑΣΙΟ & ΛΥΚΕΙΑΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ ΛΑΡΙΣΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 «ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΛΑΡΙΣΑΣ: ΧΩΡΟΣ ΑΝΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ. Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ www.zero-project.gr Πολύ πριν τη δική µας εποχή, όταν τον κόσµο κυβερνούσαν ακόµα οι Ολύµπιοι Θεοί, γεννήθηκε η Περσεφόνη, κόρη του θεού ία

Διαβάστε περισσότερα

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: Οι Ευρωπαίοι της Αναγέννησης Ερώτηση ανάπτυξης 1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των Γραµµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017»

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017» ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΣΤΟΧΟΣ 3 ος : Η αξιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου του συνόλου των κατοίκων της Ευρώπης και η ανάδειξη των κοινών στοιχείων και της πολυμορφίας των ευρωπαϊκών πολιτισμών, μέσα από πολιτιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Ε ΜΗΝΕΣ ΚΑΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ ( ΜΑΡΤΙΟΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΜΑΪΟΣ )

ΟΜΑΔΑ Ε ΜΗΝΕΣ ΚΑΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ ( ΜΑΡΤΙΟΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΜΑΪΟΣ ) ΟΜΑΔΑ Ε ΜΗΝΕΣ ΚΑΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ ( ΜΑΡΤΙΟΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΜΑΪΟΣ ) Η εποχή που η φύση ξυπνάει από την χειμερινή της νάρκη, είναι γεμάτη από πανέμορφες εικόνες και μυρωδιές. ΜΑΡΤΙΟΣ ( ΦΥΤΕΥΤΗΣ -

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας ελληνιστικός ονομάστηκε o πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων κατά τους τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Βιβλίο 2 κεφ Βιβλίο 2 κεφ Θουκυδίδης: Βιβλίο 3 κεφ. 70,71,72,73,74,75.

Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Βιβλίο 2 κεφ Βιβλίο 2 κεφ Θουκυδίδης: Βιβλίο 3 κεφ. 70,71,72,73,74,75. Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Εισαγωγή: Θουκυδίδης: σελ. 19-25, 26-28 Ξενοφώντας: σςλ. 29-32 2. Κείμενο: Από πρωτότυπο: Ξενοφώντας: Βιβλίο 2 κεφ. 1 16-32 Βιβλίο 2 κεφ. 2 1-4 Βιβλίο 2 κεφ. 2 16-23

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανάσταση του Λαζάρου. Τάξη: Β 2 Όνομα: Έλενα Κεραμιδά Μαθημα: Θρησκευτικά

Η Ανάσταση του Λαζάρου. Τάξη: Β 2 Όνομα: Έλενα Κεραμιδά Μαθημα: Θρησκευτικά Η Ανάσταση του Λαζάρου Τάξη: Β 2 Όνομα: Έλενα Κεραμιδά Μαθημα: Θρησκευτικά Η Ανάσταση του Λαζάρου Το Σάββατο πριν την Μεγάλη Εβδομάδα, είναι αφιερωμένο από την Εκκλησία μας, στην Ανάσταση του Λαζάρου.

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό.

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Το διάγραμμα του χρόνου Εποχή Αβραάμ Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου Γέννηση Ιησού Χριστού Άλωση Κων/πολης 2000 1900 1800 1700 1600 1500 1400

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΑΓΙΑΣ ΝΑΠΑΣ ΕΝΕΤΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ A Τάξη Ενιαίου Λυκείου (Μάθηµα Επιλογής) ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Με αφορμή την επίσκεψη της Βικτώριας Χίσλοπ στο Ρέθυμνο της Κρήτης για την παρουσίαση του καινούριου της βιβλίου Ανατολή, άρπαξα την ευκαιρία να

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας»

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγία Θέκλα Βρίσκεται 7χλμ νότια από το κέντρο της Σωτήρας.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου. Πασχαλινά Έθιμα στην Ελλάδα

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου. Πασχαλινά Έθιμα στην Ελλάδα 2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου Πασχαλινά Έθιμα στην Ελλάδα Του Θανάση Παναγόπουλου Α1 2011-2012 Το Πάσχα ονομάζεται και Λαμπρή η Πασχαλιά, είναι η πιο σημαντική γιορτή του έτους στην Ελλάδα. Το Πάσχα γιορτάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής βασικό φαινόμενο που διακρίνει κάθε ζωντανό οργανισμό, είναι η κίνηση Ο βιολογικός αγώνας του ανθρώπου και μέσα από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Μια. φωτογραφία ιστορία

Μια. φωτογραφία ιστορία Μια φωτογραφία Μια ιστορία 20 17 Ημερολόγιο ΕΠΙΜΈΛΕΙΑ Ελένη Μπούρα Ειρήνη Χριστοπούλου Επίσημες αργίες 2017 1 Ιανουαρίου Πρωτοχρονιά 6 Ιανουαρίου Θεοφάνια 27 Φεβρουαρίου Καθαρά Δευτέρα 25 Μαρτίου Ευαγγελισμός

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Σπάνια έχει κάποιος την ευκαιρία να διαβεί 2400 χρόνια ιστορίας, συγκεντρωµένα σε µια έκταση 58,37 εκταρίων που περικλείεται ανάµεσα στα τείχη της Μεσαιωνικής Πόλης. Έναν

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Πολιτιστική Κληρονομιά περιλαμβάνει: τον απτό πολιτισμό (όπως κτήρια, μνημεία, τοπία, βιβλία, έργα τέχνης και τεκμήρια),

Ο όρος Πολιτιστική Κληρονομιά περιλαμβάνει: τον απτό πολιτισμό (όπως κτήρια, μνημεία, τοπία, βιβλία, έργα τέχνης και τεκμήρια), Η Πολιτιστική Κληρονομιά είναι η κληρονομιά των φυσικών αντικειμένων και των άυλων χαρακτηριστικών μιας ομάδας ή κοινωνίας που κληρονομούνται από τις προηγούμενες γενιές, διατηρούνται στο παρόν και είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΕΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: Θέμα: Σύγκριση Παλαιών Νέων Θεάτρων

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΕΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: Θέμα: Σύγκριση Παλαιών Νέων Θεάτρων ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΕΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ:2015-2016 Θέμα: Σύγκριση Παλαιών Νέων Θεάτρων ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: ΑΓΚΑΓΗ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΘΗΝΑ ΑΦΑΛΩΝΙΑΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας με τα αρχαία

Μιλώντας με τα αρχαία Επίσκεψη στο μαντείο της Δωδώνης Πώς έβλεπαν το μέλλον οι αρχαίοι; Πώς λειτουργούσε το πιο αρχαίο μαντείο της Ελλάδας; Τι μορφή, σύμβολα και ρόλο είχε ο κύριος θεός του, ο Δίας; Τι σημασία είχαν εκεί οι

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη.

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η γιορτή της µητέρας στην Ελληνική Μυθολογία Η πρωταρχική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ 4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Οι Αθηναίοι πολίτες ~120.000 Ήταν η μοναδική κυρίαρχη δύναμη στην πόλη. Από αυτούς πήγαζε κάθε εξουσία. Κατάγονταν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΩΔΙΟ - ΑΠΟΚΡΙΕΣ. Ονομάζεται Τριώδιο. Η λέξη προέρχεται από το «τρεις ωδές» που σημαίνει οι τρεις ύμνοι που συνηθίζουμε να λέγε στην εκκλησία.

ΤΡΙΩΔΙΟ - ΑΠΟΚΡΙΕΣ. Ονομάζεται Τριώδιο. Η λέξη προέρχεται από το «τρεις ωδές» που σημαίνει οι τρεις ύμνοι που συνηθίζουμε να λέγε στην εκκλησία. ΤΡΙΩΔΙΟ - ΑΠΟΚΡΙΕΣ Τι είναι το Τριώδιο; Τριώδιο είναι το βιβλίο της Εκκλησιαστικής Ακολουθίας των ύμνων που ψάλλονται από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου, μέχρι και του Μ. Σαββάτου. Με την εμφάνιση

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ Ο Ιπποκράτης υποστηρίζει πως η τροφή μπορεί να γίνει και φάρμακο. Τα βότανα χρησιμοποιήθηκαν σε θεραπευτικές πρακτικές ως φαρμακευτικά είδη αλλά και ως φορείς της θεϊκής ευλογίας. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα