των Ναυτίλων Περιεχόμενα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "των Ναυτίλων Περιεχόμενα"

Transcript

1 Τεύχος: 10 εκέµβριος 2010 των Ναυτίλων Το Περισκόπιο των Ναυτίλων είναι ένα µηνιαίο ηλεκτρονικό δελτίο της HELMEPA που έχει ως στόχο να φέρει τους νέους ανθρώπους στην Ελλάδα πιο κοντά σε θέµατα που αφορούν τη θαλάσσια έρευνα, τη χρήση νέων τεχνολογιών για την προστασία του περιβάλλοντος και τις επιστήµες και τα επαγγέλµατα που συνδέονται µε το θαλάσσιο περιβάλλον. Η πρωτοβουλία αυτή υποστηρίζεται από το Βρετανικό κοινωφελές ίδρυµα The Lloyd s Register Educational Trust (The LRET) και είναι υπό την αιγίδα της Γενικής Γραµµατείας Νέας Γενιάς. Περιεχόμενα Μεσόγειος Θάλασσα: Εκτίμηση Βιοποικιλότητας Δαμάζοντας τα κύματα: προσπάθειες για την αξιοποίηση του ενεργειακού δυναμικού των ωκεανών Σελ. 1 Σελ. 7 Δημιουργία των ωκεανών: Παρελθόν και μέλλον Τα links του μήνα Σελ. 11 Σελ. 13 Μεσόγειος Θάλασσα: Εκτίµηση της Βιοποικιλότητας Στο προηγούμενο τεύχος (Νοεμβρίου) του Περισκοπίου των Ναυτίλων έγινε αναφορά στο πρόγραμμα Καταγραφή της Θαλάσσιας Ζωής, τη μεγαλύτερη ίσως έρευνα εκτίμησης της θαλάσσιας βιοποικιλότητας που έχει γίνει ποτέ και μάθαμε τι ζει στις θάλασσες και τους ωκεανούς του πλανήτη. Στο τεύχος αυτό ασχολούμαστε περισσότερο με τα αποτελέσματα της έρευνας στη Μεσόγειο Θάλασσα, η οποία έχει άμεση αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση με τη ζωή μας στην Ελλάδα και, δυστυχώς, αποτελεί, σύμφωνα με τους επιστήμονες, ένα άκρως επιβαρυμένο υδάτινο οικοσύστημα με μεγάλους ρυθμούς μείωσης της πολύτιμης βιοποικιλότητάς της. των λέξεων της λατινικής φράσης Mare medi terraneum, η οποία σημαίνει η θάλασσα στη μέση της ξηράς. Επομένως, το όνομα της χαρακτηρίζει απόλυτα την πραγματικότητα, αφού η Μεσόγειος είναι μια κλειστή ημίκλειστη θάλασσα, δηλαδή περιβάλλεται από παντού από ξηρά και μόνο από τρία σημεία εισέρχεται και εξέρχεται νερό, συμβάλλοντας έτσι στην ανανέωσή της. Είναι η μεγαλύτερη κλειστή θάλασσα του πλανήτη μας με έκταση τετραγωνικά χιλιόμετρα και η βαθύτερη με μέσο βάθος μέτρα και μέγιστο μέτρα. Η γεωγραφική της θέση είναι μοναδική καθώς βρίσκεται στο σταυροδρόμι που συνδέει τρεις ηπείρους, δηλαδή την Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία. Τα νερά της έχουν γίνει μάρτυρες Η βελτίωσ της τεχνολογίας και η χρησιμοποίηση εξελιγμένων μεθόδων παρατήρησης βοήθησε σε μεγάλο βαθμό στη διεξαγωγή της έρευνας. Σελίδα 1 Ας γνωρίσουμε τη Μεσόγειο Θάλασσα Το όνομα της Μεσογείου, Mediterranean στα αγγλικά, προέρχεται από την ένωση της άνθησης αλλά και της παρακμής πολλών πολιτισμών στην πάροδο των αιώνων. Βοήθησε στην ανάπτυξη του εμπορίου και την ανταλ- (Συνεχίζεται στη σελ. 2)

2 λαγή πολιτισμικών στοιχείων μεταξύ των λαών και στις μέρες μας συνεισφέρει σε μεγάλο βαθμό στην παγκόσμια οικονομία και το εμπόριο. Τα νερά της βρέχουν 21 κράτη, στην παράκτια ζώνη ζουν περισσότεροι από άνθρωποι, ενώ αποτελεί και έναν από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς του πλανήτη με 200 εκατομμύρια επισκέπτες το χρόνο. Το νερό της Μεσογείου ανανεώνεται από τρεις διόδους, με σημαντικότερη αυτή του Στενού του Γιβραλτάρ στα δυτικά που την ενώνει με τον Ατλαντικό Ωκεανό, τα Δαρδανέλια στα βορειοανατολικά, που τη συνδέουν με τη Θάλασσα του Μαρμαρά και τη Μαύρη Θάλασσα και, τέλος, τη Διώρυγα του Σουέζ στα νοτιανατολικά, που την ενώνει με την Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό. Κατανομή της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας της επιφάνειας Μέγιστα βάθη στη Μεσόγειο Θάλασσα. Το μέγιστο βάθος, μέτρα, βρίσκεται στο Ιόνιο Πέλαγος, νοτιοδυτικά της Πύλου Πόσα είδη ζουν στη Μεσόγειο; Η Μεσόγειος Θάλασσα συγκαταλέγεται, από άποψη βιοποικιλότητας, μεταξύ των πιο πλούσιων περιοχών παγκοσμίως. Συγκεκριμένα κατατάσσεται 5 η στη σειρά με αριθμό ειδών Αναλυτικά ο αριθμός των ειδών ανά ταξινομική ομάδα φαίνεται στον πίνακα της επόμενης σελίδας. Από τα στοιχεία του πίνακα συμπεραίνουμε ότι τα περισσότερα είδη που κατοικούν στη Μεσόγειο είναι οι μικροοργανισμοί με ποσοστό 26%, ενώ γνωστά σε όλους είδη, όπως τα θηλαστικά (δελφίνια, φώκιες κ.ά.), τα ερπετά (χελώνες) και τα θαλασσοπούλια (γλάροι κλπ.), αποτελούν ένα Από τα παραπάνω είδη, το 20,2%, δηλαδή περίπου 3.434, αποτελούν ενδημικά είδη της Μεσογείου θάλασσας, δηλαδή συναντώνται μόνο σε αυτή και πουθενά αλλού στον κόσμο. Τα περισσότερα ενδημικά είδη ανήκουν στην οικογένεια των σπόγγων (48%) και ακολουθούν τα γαριδοειδή - Mysidacea (36%), τα ασκίδια (35%), τα διάφορα μικρά θαλάσσια καρκινοειδή της ομοταξίας Cumacea (32%), τα εχινόδερμα (24%), τα βρυόζωα (23%), τα θαλάσσια φυτά (22%), τα πτηνά (20%), οι πολύχαιτοι (19%), τα ψάρια (12%), τα κεφαλόποδα (10%) και, τέλος, τα δεκάποδα (10%). Πολύ μεγάλο ποσοστό επίσης καταλαμβάνουν και τα ξενικά είδη, δηλαδή οργανισμοί που υπό (Συνεχίζεται στη σελ. 3) Σελίδα 2

3 φυσιολογικές συνθήκες δε θα έπρεπε να βρίσκονται στη Μεσόγειο, αλλά, με κάποιο τρόπο, Ταξινομική βαθμίδα Μικροοργανισµοί Προκαρυωτικοί (Βακτήρια, Αρχαία) και Ευκαρυωτικοί (Πρώτιστα) θαλάσσιοι µικροοργανισµοί Φυτά Αριθμός Ειδών 4420 Χλωρόφυτα 190 Ροδόφυτα 657 Αγγειόσπερµα 7 Ζώα Σπόγγοι 681 Κνιδόζωα (θαλάσσιες ανεµώνες, κοράλλια και µέδουσες) 757 Πλατυέλµινθες 1000 Μαλάκια (καλαµάρια, χταπόδια, σουπιές κ.ά.) 2113 ακτυλιοσκώληκες 1172 Καρκινοειδή (καβούρια, γαρίδες, αστακοί κ.ά.) 2239 Βρυόζωα 388 Εχινόδερµα (αστερίες, αχινοί κ.ά.) 154 Χιτωνοφόρα (Ασκίδια) 229 ιάφορα άλλα ασπόνδυλα 2168 Σπονδυλωτά (Ψάρια) 650 Άλλα σπονδυλωτά (θηλαστικά, ερπετά, θαλασσοπούλια) βρέθηκαν σε αυτή και εγκαταστάθηκαν. Περισσότερα από 600 είδη ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία, ενώ, αν υπολογιστούν και οι διάφοροι μικροοργανισμοί (πχ. τρηματοφόρα), τότε ο αριθμός των ξενικών ειδών ξεπερνάει τα 1.000, νούμερο που τοποθετεί τη Μεσόγειο Θάλασσα πρώτη στην κατάταξη των θαλάσσιων περιοχών με τα περισσότερα ξενικά είδη. Τι είδη είναι αυτά που έχουν καταλάβει τη Μεσόγειο και απειλούν στις μέρες μας τη βιοποικιλότητά της; Τα περισσότερα είναι μαλάκια (33%) και ακολουθούν διάφορα αρθρόποδα (18%), είδη της συνομοταξίας Χορδωτά (17%), διάφορα ροδόφυτα (11%) και τέλος δακτυλιοσκώληκες (8%). 43 Από πού προέρχονται αυτά τα είδη; Το 41% των ξενικών ειδών που συναντώνται στη Μεσόγειο Θάλασσα προέρχονται από τη θαλάσσια περιοχή που ονομάζεται Ινδο-ατλαντική (περιλαμβάνει την τροπική θαλάσσια περιοχή του Ινδικού Ωκεανού και τη δυτική και κεντρική θαλάσσια περιοχή του Ατλαντικού Ωκεανού, περισσότερες πληροφορίες στο σύνδεσμο: en.wikipedia.org/wiki/indo-pacific), το 16% προέρχεται από τον Ινδικό Ωκεανό και το 12% από την Ερυθρά Θάλασσα. Τέλος, ένα μεγάλο ποσοστό ξενικών ειδών, περίπου το 19%, έχει μεγάλη γεωγραφική εξάπλωση στις τροπικές και υποτροπικές θαλάσσιες περιοχές του πλανήτη. Γεωγραφική κατανομή της βιοποικιλότητας Στη μελέτη εκτίμησης της βιοποικιλότητας σε μια θαλάσσια περιοχή, εκτός της ποσοτικής εκτίμησης, δηλαδή πόσα και τι είδη υπάρχουν, πολύ σημαντικό είναι να γίνει και γεωγραφική κατανομή των ειδών, δηλαδή να μελετηθεί το που συναντώνται αυτά τα είδη μέσα στη θαλάσσια περιοχή. Από την ανάλυση της γεωγραφικής κατανομής των ειδών της Μεσογείου, τόσο των ασπόνδυλων όσο και των σπονδυλωτών, παρατηρείται ένα μοντέλο αυξανόμενης βιοποικιλότητας από τα νοτιοανατολικά στα βορειοδυτικά. Παρακάτω παρουσιάζονται οι χάρτες κατανομής των ψαριών, των θαλάσσιων θηλαστικών, ερπετών και πτηνών που κατοικούν στη Μεσόγειο Θάλασσα: Ψάρια: Από το χάρτη κατανομής των ψαριών στη Μεσόγειο (Α) διακρίνεται εύκολα το μοντέλο της αυξανόμενης βιοποικιλότητας, από τα νοτιοανατολικά στα βορειοδυτικά. Επίσης, μεγάλο αριθμό ειδών παρουσιάζει και η ευρύτερη παράκτια περιοχή της Σικελίας. Στο χάρτη Β φαίνεται η γεωγραφική κατανομή των ειδών ψαριών της Κλάσης Ελασμοβράγχια (Elasmobranchii), δηλαδή ειδών όπως οι καρχαρίες και τα σαλάχια η μεγαλύτερη κατανομή των οποίων παρατηρείται στη δυτική πλευρά της Μεσογείου. Από το χάρτη κατανομής των ενδημικών ψαριών (χάρτης Γ) φαίνεται ότι τα περισότερα συναντώνται στην Αδριατική Θάλασσα. Τέλος, ενδιαφέρον παρουσιάζει ο χάρτης Δ, καθώς φαίνεται ότι τα περισσότερα ξενικά είδη της Μεσογείου είναι συγκεντρωμένα στην παράκτια ζώνη του Ισραήλ, της Συρίας και του Λιβάνου. (Συνεχίζεται στη σελ. 4) Σελίδα 3

4 Σελίδα 4 Γεωγραφική κατανομή ειδών ψαριών (χάρτης Α), ειδών της Κλάσης Ελασμοβράγχια (χάρτης Β), ενδημικών ειδών ψαριών (χάρτης Γ) και ξενικών ειδών ψαριών (χάρτης Δ)

5 Θηλαστικά: Ο χάρτης κατανομής των θαλάσσιων θηλαστικών που κατοικούν στη Μεσόγειο φαίνεται παρακάτω: Από το χάρτη κατανομής των θηλαστικών που συναντώνται στη Μεσόγειο φαίνεται ότι τα περισσότερα απαντώνται στη δυτική πλευρά της Μεσογείου (τα 8 από τα 9) και στο Αιγαίο Πέλαγος (7 είδη). Γεωγραφική κατανομή των θαλάσσιων θηλαστικών, τακτικών επισκεπτών της Μεσογείου Ερπετά: Ο χάρτης κατανομής των θαλάσσιων ερπετών (χελώνες) που απαντώνται στη Μεσόγειο παρουσιάζεται παρακάτω. Στη Μεσόγειο θάλασσα κατοικούν τρία είδη θαλάσσιων χελωνών, η γνωστή σε όλους μας Καρέττα καρέττα (Caretta caretta), η πράσινη χελώνα (Chelonia mydas) και η δερματοχελώνα (Dermochelys coriacea). Επίσης, περιστασιακά επισκέπτονται τη Μεσόγειο και άλλα δύο είδη θαλάσσιων χελωνών η Ηawksbill (Eretmochelys imbricata) και η Kemp's Ridley (Lepidochelys kempii). Από τον παραπάνω χάρτη φαίνεται ότι τα 2 από τα 3 είδη χελωνών συναντώνται στη κεντρική Μεσόγειο και το Αιγαίο Πέλαγος, ενώ τα δυο είδη που επισκέπτονται περιστασιακά τη Μεσόγειο προτιμούν το δυτικό κομμάτι της. Γεωγραφική κατανομή των θαλάσσιων ερπετών (χελώνες), τακτικοί επισκέπτες της Μεσογείου. Επίσης, απεικονίζονται και τα διάφορα σημεία που έχουν καταγραφεί τα δυο είδη θαλάσσιων χελωνών που επισκέπτονται τη Μεσόγειο περιστασιακά. Πτηνά: Ο χάρτης κατανομής των θαλάσσιων πτηνών που κατοικούν στη Μεσόγειο απεικονίζεται παρακάτω. Από τα στοιχεία του χάρτη φαίνεται ότι και στην κατανομή των πτηνών (μαύρες κουκίδες) παρουσιάζεται το μοντέλο της αυξανόμενης βιοποικιλότητας από τα νοτιοανατολικά στα βορειοδυτικά. Επίσης, φαίνεται και η γεωγραφική κατανομή (κίτρινες κουκίδες), ίσως του πιο σημαντικού Σελίδα 5 (Συνεχίζεται στη σελ. 6)

6 θαλάσσιου πτηνού της Μεσογείου, του Αιγαιόγλαρου (Larus audouinii), ο οποίος φωλιάζει και στη χώρα μας. Οι περισσότερες αποικίες του παρουσιάζονται στην παράκτια ζώνη της Ισπανίας, ενώ, πολύ σημαντικές είναι και αυτές στις βραχώδεις και απόκρημνες περιοχές της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας. Κατανομή των αποικιών των πτηνών (θαλασσοπούλια) που συναντώνται στη Μεσόγειο Θάλασσα (μαύρες κουκίδες) καθώς και οι αποικίες του Αιγαιόγλαρου και ο αριθμός τους (κίτρινες κουκίδες) Απειλές Η βιοποικιλότητα της θάλασσας της Μεσογείου στις μέρες μας, δέχεται σημαντικές απειλές λόγω των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, κυρίως στην παράκτια ζώνη, οι οποίες έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση των θαλασσίων ειδών. Οι πιο σημαντικές ανθρωπογενείς απειλές είναι η καταστροφή και υποβάθμιση των βιοτόπων, η ρύπανση (αστικά και βιομηχανικά λύματα και στερεά απορρίμματα) και ο ευτροφισμός. Επίσης, πολύ σημαντικές είναι η υπεραλίευση, η είσοδος και εγκατάσταση των πολυάριθμων ξενικών ειδών (ναυσιπλοΐα) και, τέλος, η κλιματική αλλαγή. Στο παρακάτω διάγραμμα φαίνεται η συνεισφορά της κάθε απειλής στη μείωση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας της Μεσογείου στις μέρες μας, αλλά και η εκτίμηση των επιστημόνων για τη συνεισφορά των ίδιων απειλών στα επόμενα 10 χρόνια. Τέλος, στο χάρτη που ακολουθεί παρουσιάζεται η μείωση των πληθυσμών σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά είδη που συναντώνται στη Μεσόγειο Θάλασσα ως αποτέλεσμα των απειλών που δέχεται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Αυτό είναι η Μεσογειακή φώκια (Monachus monachus). Σελίδα 6 (Συνεχίζεται στη σελ. 7)

7 Στο χάρτη φαίνεται ότι η κατανομή της στο παρελθόν εκτεινόταν σε όλη την παράκτια ζώνη της Μεσογείου ενώ στις μέρες μας, λόγω του κυνηγητού που δέχτηκε από τον άνθρωπο, περιορίστηκε δραματικά. Γι αυτό και σήμερα θεωρείται ως το υπ αριθμόν ένα θαλάσσιο θηλαστικό υπό εξαφάνιση στην Ευρώπη και κατατάσσεται στα δέκα πιο απειλούμενα είδη στον κόσμο! Η μείωση της εξάπλωσης της Μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus) στη σημερινή εποχή σε σχέση με παλιότερα Πηγές: 1. Coll M., Piroddi C., Kaschner K., Ben Rais Lasram F, Steenbeek J., et al. (2010) The biodiversity of the Mediterranean Sea: Estimates, patterns, and threats. PLoS ONE 5(8): e Τι ζει στις θάλασσες και τους ωκεανούς; Περισκόπιο των Ναυτίλων, Τεύχος 9. HELMEPA 3. Wikipedia. Internet encyclopedia project (http://en.wikipedia.org/wiki/main_page) Προτεινόμενα Βίντεο: 1. The Mediterranean sea: αµάζοντας τα κύµατα: προσπάθειες για την αξιοποίηση του ενεργειακού δυναµικού των ωκεανών Η κλιματική αλλαγή, οι συνέπειες της οποίας αρχίζουν πλέον να γίνονται ορατές με δραματικό τρόπο, καθιστά επιτακτική τη σταδιακή αποδέσμευση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα, τα αποθέματα των οποίων είναι άλλωστε πεπερασμένα, και τη στροφή προς εναλλακτικές, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ). Στο 5 ο τεύχος του περισκοπίου αναφερθήκαμε στα υπεράκτια αιολικά πάρκα, που λύνουν το πρόβλημα της χωροθέτησης των ανεμογεννητριών σε χερσαίες περιοχές και επιτρέπουν την ευρύτερη εκμετάλλευση της ενέργειας των ανέμων με τη δέσμευση ενός αμελητέου ποσοστού από την αχανή έκταση των ωκεανών. Επόμενη στη σειρά μεγάλη πρόκληση όσον αφορά στις θαλάσσιες ΑΠΕ είναι η αξιοποίηση του ενεργειακού δυναμικού της ίδιας της θάλασσας, που ενυπάρχει στα διαρκώς κινούμενα μόρια του νερού υπό την επίδραση των ρευμάτων, των παλιρροιών και, κυρίως, των θαλάσσιων κυματισμών. Στη συνέχεια, θα εστιάσουμε στην προσπάθεια εκμετάλλευσης της μηχανικής ενέργειας που μεταφέρεται από τα κύματα, που σε παγκόσμιο επίπεδο αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο απόθεμα, πολλαπλάσιο των οικουμενικών ενεργειακών αναγκών. Οι πληροφορίες και τα στοιχεία που παραθέτουμε έχουν αντληθεί από τις 2 σχετικές ενημερωτικές ημερίδες που πραγματοποίησε το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ) τον περασμένο Μάρτιο και Οκτώβριο στην Αθήνα, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος WAVEPLAM (Wave Energy Planning and Marketing). Μετατροπείς Κυματικής Ενέργειας (ΜΚΕ): Βασική αρχή λειτουργίας, κύριες κατηγορίες και μερικά παραδείγματα Από τις αρχές του 19 ου αιώνα μέχρι σήμερα έχουν Σελίδα 7 (Συνεχίζεται στη σελ. 8)

8 καταχωρηθεί πάνω από ευρεσιτεχνίες για την παραγωγή ενέργειας από τα κύματα, ενώ πληθώρα διαφορετικών διατάξεων και συστημάτων υψηλής τεχνολογίας έχουν ήδη δοκιμαστεί ή βρίσκονται σήμερα σε φάση δοκιμών. που να υπερισχύει σαφώς έναντι των άλλων, είναι οι εξής: Σημειακοί απολήπτες (point absorbers), ταλαντευόμενες διατάξεις (συχνά με μορφή πλωτήρα) μικρού μεγέθους σε σχέση με το μήκος του προσπίπτοντος κύματος, π.χ. Wave Star, Opt, Wavebob κ.ά. Wavebob Ευρεσιτεχνία του 1911 της εταιρείας The United States Wave Power Company Σε γενικές γραμμές, για την απόληψη της ενέργειας των κυμάτων και τη μετατροπή της σε ωφέλιμο έργο απαιτείται η αλληλεπίδραση των κυματισμών με ένα Μετατροπέα Κυματικής Ενέργειας (ΜΚΕ). Οι σύγχρονοι ΜΚΕ είναι ιδιαίτερα πολύπλοκες μηχανές και, παρά τις πολυάριθμες παραλλαγές τους, βασίζονται όλοι στην ίδια απλή αρχή λειτουργίας. Αποτελούνται από κάποιο κινούμενο ή ελαστικό σώμα, που προσλαμβάνει την κυματική ενέργεια, και μια σειρά παρελκόμενων συστημάτων, που αρχικά μετατρέπουν την ενέργεια αυτή στην επιθυμητή μορφή (συνήθως ηλεκτρικό ρεύμα) και εν συνεχεία την αποθηκεύουν ή τη διοχετεύουν απευθείας σε κάποιο δίκτυο μεταφοράς. Με απλά λόγια, το κινητό στοιχείο του ΜΚΕ είναι συνδεδεμένο με μια αντλία και, καθώς μετατοπίζεται υπό την επίδραση του κύματος, προκαλεί συμπίεση σε κάποια μάζα αέρα, νερού ή υδραυλικού λαδιού. Το πεπιεσμένο υγρό ή αέριο θέτει σε κίνηση ένα κινητήρα και αυτός με τη σειρά του μια γεννήτρια παραγωγής ρεύματος. Επιμήκεις μετατροπείς παράλληλοι προς τη διεύθυνση διάδοσης του κύματος ή αποσβεστήρες (attenuators), π.χ. Pelamis, Dexawave κ.ά. Pelamis Οι ΜΚΕ μπορεί να είναι πλωτές, υποβρύχιες ή εγκατεστημένες στον πυθμένα κατασκευές, που τοποθετούνται σε μικρή απόσταση από την ακτή ή στην ανοιχτή θάλασσα, ή ακόμη και σταθερές κατασκευές πάνω στην ακτή. Μερικές από τις βασικές υφιστάμενες τεχνολογίες, μεταξύ των οποίων δεν έχει διαφανεί προς το παρόν κάποια Σελίδα 8 (Συνεχίζεται στη σελ. 9)

9 Επιμήκεις μετατροπείς τερματικού τύπου (terminators), δηλαδή παράλληλοι με το μέτωπο του κύματος. Εδώ εντάσσονται οι συσκευές οριζόντιας κυματικής παλινδρόμησης, που έχουν τη μορφή υποθαλάσσιων επίπεδων πλακών αρθρωτά συνδεδεμένων με τον πυθμένα, π.χ. Oyster, Waveroller κ.ά. οι σκληρές και αφιλόξενες συνθήκες του θαλάσσιου περιβάλλοντος, που συχνά επιβάλλουν πολύ μεγάλες φορτίσεις εμποδίζοντας τη σωστή και αποδοτική λειτουργία και, σε ακραίες άλλα όχι απίθανες περιπτώσεις, απειλώντας την ίδια την ακεραιότητα των κατασκευών. η μεγάλη χωρική διασπορά του κυματικού δυναμικού και η σημαντική του μείωση κοντά στις ακτές, με αποτέλεσμα την ανάγκη ανάπτυξης ενός εκτεταμένου μεταφορικού και αποθηκευτικού δικτύου για τη διασύνδεση παραγωγής και κατανάλωσης. η τυχαία φύση των κυματισμών ως προς τη διεύθυνση, το ύψος και τη συχνότητα και η εκθετική μείωση της ενέργειάς τους με το βάθος, που ελαττώνουν την απόδοση σε ωφέλιμο έργο. Oyster Οι δυσκολίες αυτές δεν έχουν πάντως αποθαρρύνει το επιχειρηματικό, επενδυτικό και πολιτικό ενδιαφέρον για την εκμετάλλευση της κυματικής ενέργειας, η οποία, σύμφωνα με μελέτες είναι απόλυτα εφικτό σε πρώτη φάση να καλύψει το 0,3% της ζήτησης ηλεκτρισμού στην Ευρώπη μέχρι το 2020, με προοπτική η συνεισφορά της να ανέλθει σταδιακά στο 15% μέχρι το Άλλες τεχνολογίες, όπως οι διατάξεις παλινδρομούσας υδάτινης στήλης (π.χ. Wavegen), υπερχείλισης (π.χ. Wavedragon) κ.ά. Wavedragon Δυσκολίες και προοπτικές Παρά την εξαιρετική ευρηματικότητα και το μεγάλο αριθμό των εναλλακτικών λύσεων και προτάσεων, είναι γεγονός ότι σε σύγκριση με άλλες ΑΠΕ, παρατηρείται σημαντική χρονική υστέρηση στην ανάπτυξη και εγκατάσταση των εφαρμογών κυματικής ενέργειας σε βιομηχανική κλίμακα, ώστε να καταστεί δυνατή η προώθηση και διείσδυσή της στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια αγορά. Πράγματι, αρκετές διατάξεις έχουν πλέον περάσει από το αρχικό πειραματικό στάδιο ανάπτυξης υπό κλίμακα στην τελική φάση επίδειξης, κατά την οποία εγκαθίστανται ως βιομηχανικά πρωτότυπα πλήρους κλίμακας σε ειδικά πεδία δοκιμών. Στην Ευρώπη αρκετά τέτοια κέντρα έχουν αναπτυχθεί κατά την τελευταία 5ετία σε παράκτιες περιοχές της Βόρειας Θάλασσας και του Ατλαντικού, όπως το Bimep (Biscay Marine Energy Platform) στο Βισκαϊκό Κόλπο, το SEMREV στις ακτές της Βρετάνης και το EMEC (European Maritime Energy Center) στο βορειοανατολικό άκρο της Σκωτίας, που λειτουργεί από το 2003 και αποτελεί το πρώτο παγκοσμίως πεδίο δοκιμών του είδους του. Σελίδα 9 Βασικές αιτίες που οι διαθέσιμες τεχνολογίες δεν έχουν φτάσει ακόμα σε εμπορικά ώριμη μορφή είναι κατά σειρά προτεραιότητας οι εξής: Διαγραμματική απεικόνιση ενός πάρκου κυματικής ενέργειας με μηχανές Pelamis (Συνεχίζεται στη σελ. 10)

10 Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Παρά το γεγονός ότι οι τεχνολογίες για την αξιοποίηση της κυματικής ενέργειας θεωρούνται σε γενικές γραμμές περιβαλλοντικά φιλικές, δεν είναι δυνατή στην παρούσα φάση η πρόβλεψη και εκτίμηση όλων των πιθανών επιπτώσεων από την ε- γκατάσταση και λειτουργία τους σε βιομηχανική κλίμακα. Η χωροθέτηση των μελλοντικών πάρκων κυματικής ενέργειας πρέπει να σχεδιαστεί με ιδιαίτερη προσοχή, προκειμένου η ανάπτυξη των εφαρμογών αυτών να είναι συμβατή με τις λοιπές χρήσεις του θαλάσσιου χώρου, ιδίως του παράκτιου, και, συγχρόνως, να περιοριστούν στον ελάχιστο βαθμό οι πιθανές αρνητικές συνέπειες για τα θαλάσσια οικοσυστήματα. Δεδομένου ότι πρόκειται για νέες τεχνολογίες, τα διαθέσιμα δεδομένα είναι ακόμα ελάχιστα, γεγονός που καθιστά αναγκαίες τις αναλυτικές μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων με κριτήρια εξειδικευμένα κατά περίπτωση, αφού οι πιθανές επιδράσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα και είδη ποικίλουν ανάλογα με τον τύπο και το μέγεθος της μονάδας και τα οικολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής και περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων: Τροποποίηση των θαλάσσιων ρευμάτων Καταστροφή ενδιαιτημάτων, ιδίως στη φάση κατασκευής, και επιδράσεις στα βενθικά οικοσυστήματα Κίνδυνο συγκρούσεων, ιδίως για τις πλωτές δομές Ηχορύπανση, κυρίως κατά την κατασκευή και δευτερευόντως κατά την λειτουργία Ηλεκτρομαγνητικά πεδία, τόσο από τις ίδιες τις μηχανές όσο και από τα υποβρύχια καλώδια, που μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά οργανισμούς ευαίσθητους στα ηλεκτρικά φορτία όπως θαλάσσια θηλαστικά, χελώνες και ορισμένα είδη ψαριών. Μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία για την κυματική ενέργεια Η πρώτη ευρεσιτεχνία για την παραγωγή ενέργειας από τα θαλάσσια κύματα καταχωρήθηκε το 1799 στο Παρίσι, στο όνομα του Γάλλου μηχανικού Pierre Girard και του γιου του. Δεν κατασκευάστηκε ποτέ. Το επιφανειακό κυματικό δυναμικό (ροή ενέργειας) είναι κατά μέσο όρο 5 φορές πυκνότερο από το αιολικό δυναμικό στα 20 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και 10 με 30 φορές πυκνότερο σε σχέση με την προσπίπτουσα ηλιακή ακτινοβολία. Η προβλεπόμενη μέχρι τα 2020 ανάπτυξη της κυματικής ενέργειας στο επίπεδο των 3,6 GW εγκατεστημένης ισχύος, που αντιστοιχεί στο 0,3% της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικού ρεύματος στην Ευρώπη, υπολογίζεται ότι θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας. Αυτή τη στιγμή μόνο 5 ευρωπαϊκές χώρες λειτουργούν πιλοτικές μονάδες κυματικής ενέργειας, συνολικής ισχύος 250 MW, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη πάνω από 60 προγράμματα ανάπτυξης και δοκιμής σχετικής τεχνολογίας, κάποια εκ των οποίων και στην Ελλάδα. Για κάθε MWh ηλεκτρικού ρεύματος που παράγεται από την ενέργεια των κυμάτων εξοικονομούνται κατά μέσο όρο 136 ΜΤ (μεγατόνοι) CO 2. Πηγές: 1. Ιστότοπος του ευρωπαϊκού προγράμματος WAVEPLAM στον οποίο μπορείτε να βρείτε τις παρουσιάσεις των ενημερωτικών ημερίδων του ΚΑΠΕ: 2. Ιστότοπος του πεδίου δοκιμών EMEC με ενδιαφέρουσες πληροφορίες: 3. Oceans of Energy: European Ocean Energy Roadmap Μελέτη της European Ocean Energy Association. Διαθέσιμη στο σύνδεσμο: 20Energy%20Roadmap.pdf Σελίδα 10 Προτεινόμενα Βίντεο: 1. Power from the seas:

11 ηµιουργία των ωκεανών: Παρελθόν και µέλλον Ωκεανοί και θάλασσες στη μυθολογία Ωκεανός αποκαλείται μια πολύ μεγάλη θαλάσσια επιφάνεια. Ο όρος καθιερώθηκε, ιστορικά, από τον αρχαίο Έλληνα Ηρόδοτο και προέρχεται από τον ομώνυμο μυθικό θεό της ελληνικής μυθολογίας, τον Ωκεανό. Ο Ωκεανός ήταν γιος του Ουρανού και της Γαίας και o ισχυρότερος από τους δώδεκα Τιτάνες και τις Τιτανιδές. Με την αδερφή και σύζυγο του, Τηθύ, είχε ως απογόνους όλες τις θεότητες των ποταμών, της θάλασσας και των πηγών, τις λεγόμενες Ωκεανίδες. Οι δυο τους ήτανε τόσο καρπεροί, που από την υπερπαραγωγή υδάτινων στοιχείων της φύσης γινόντουσαν πλημμύρες. Έτσι, χωρίσανε τελικά και το κακό σταμάτησε. Πώς όμως δημιουργούνται οι ωκεανοί και οι θάλασσες; Στη σύγχρονη εποχή είναι η κατάσταση τους στατική ή όχι; Συνεχίζουν να υπάρχουν για πάντα; Αυτά είναι μερικά ερωτήματα που θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στη συνέχεια. Πώς δημιουργούνται τελικά οι ωκεάνιες και θαλάσσιες περιοχές; Η επιφάνεια της Γης αποτελείται από μεγάλες λιθοσφαιρικές πλάκες, ηπειρωτικές με πάχος χιλιόμετρα και ωκεάνιες με πάχος περίπου 7 χιλιόμετρα που ολισθαίνουν πάνω στο θερμό, πάχους χιλιομέτρων, μανδύα. Μέσα στο γεωλογικό χρόνο, οι ωκεάνιες πλάκες μπορεί να λειτουργήσουν αρκετά εκατομμύρια χρόνια ως τεράστιες λεκάνες που δέχονται στην επιφάνεια τους νερά που απορρέουν από τις ηπείρους και ατμοσφαιρικά κατακρημνίσματα. Η συσσώρευση νερού καθώς και η προσθήκη αλάτων από τη διάβρωση των πετρωμάτων και την εξάτμιση, μετασχηματίζουν την ποιότητά του και διαμορφώνουν προοδευτικά τις λεκάνες σε θάλασσες και ωκεανούς. Το νερό των ωκεανών σήμερα υπολογίζεται σε εκατομμύρια κυβικά χιλιόμετρα. Αν τον όγκο αυτό το διαιρέσουμε με μια ποσότητα νερού ίση με 36 χιλιάδες κυβικά χιλιόμετρα που αντιπροσωπεύει τη μέση απορροή υδάτων από την ξηρά στη θάλασσα και ουσιαστικά την ποσότητα νερού που ανανεώνεται διαρκώς σε διάστημα ενός έτους, τότε θα καταλήγαμε στο συμπέρασμα ότι χρειάστηκαν περίπου έτη για να γεμίσουν οι σημερινοί ωκεανοί με νερό στο σημερινό τους επίπεδο. Οι ωκεανοί και οι ήπειροι δημιουργούνται και εξελίσσονται με την πάροδο των ετών και η δημιουργία νέου ωκεάνιου φλοιού βασίζεται κυρίως στις ονομαζόμενες μεσοωκεάνιες ράχες. Καθώς οι λιθοσφαιρικές πλάκες απομακρύνονται, νέοι ωκεανοί δημιουργούνται. Ο μηχανισμός γέννησης και διεύρυνσης των ωκεανών της Γης βασίζεται στις ωκεάνιες ράχες που δημιουργούνται ακριβώς εκεί που απομακρύνονται οι πλάκες (Σχήμα 1). Σελίδα 11 Σχήμα 1: 1. Ασθενόσφαιρα, 2. Λιθόσφαιρα, 3. Hot spot, 4. Ωκεάνιος Φλοιός, 5. Υποβυθίζουσα πλάκα, 6. Ηπειρωτικός Φλοιός, 7. Ζώνη ηπειρωτικού ρήγματος, 8. Συγκλίνοντα όρια λιθοσφαιρικών πλακών, 9. Αποκλίνοντα όρια πλακών, 10. Όριο παράλληλα κινούμενων πλακών, 11. Ηφαίστειο, 12. Ωκεάνια ράχη, 13. Συγκλίνοντα όρια πλακών, 14. Ηφαίστειο, 15. Νησιωτικό τόξο, 16. Λιθοσφαιρική πλάκα, 17. Ασθενόσφαιρα, 18. Τάφρος (Συνεχίζεται στη σελ. 12)

12 Η δημιουργία λοιπόν ενός ωκεανού αρχίζει κατά βάση με κάποιο πανάρχαιο σχίσιμο στην παλιά ηπειρωτική περιοχή, σχίσιμο που ονομάζεται αρχική ηπειρωτική διάρρηξη (initial continental rifting) και τη βαθμιαία απομάκρυνση των δύο ηπειρωτικών τμημάτων εκατέρωθεν της διάρρηξης. Το ηπειρωτικό σχίσιμο μπορεί να εξελιχθεί σε μεσοωκεάνια ράχη (middle ocean ridge) στην τυπική ωκεανογένεση μεγάλης κλίμακας, όπως π.χ. συμβαίνει στο άνοιγμα του Ατλαντικού ωκεανού. Στη μεσοωκεάνια ράχη λαμβάνει χώρα ακριβώς η απομάκρυνση των δύο ηπειρωτικών πλακών και η ταυτόχρονη δημιουργία νέου ωκεάνιου φλοιού (Σχήμα 2). Σχήμα 3 Η απομάκρυνση των ηπείρων και η ανάπτυξη στον ενδιάμεσο χώρο ενός μεγάλου ωκεανού ή μιας μικρότερης ωκεάνιας λεκάνης διαρκεί ορισμένα εκατομμύρια χρόνια και πιθανόν κάποτε σταματά. Στη συνέχεια είναι δυνατόν να μεταβληθούν οι παγκόσμιες γεωδυναμικές συνθήκες και να αρχίσει η αντίστροφη κίνηση των ηπειρωτικών πλακών, που οδηγεί στην επαναπροσέγγισή τους και, ως συνέπεια αυτής, το σταδιακό περιορισμό του ωκεάνιου χώρου. Σχήμα 2 Οι διεργασίες αυτές είναι πολύπλοκες και για να γίνει πιο κατανοητή η διαδικασία έχουν απλοποιηθεί. Παρόλα αυτά, η ουσία είναι ότι κατά τη διάρκεια μεγάλων χρονικών περιόδων αυτή η αρχική ηπειρωτική διάρρηξη θα γεννήσει νέο ηφαιστειακό υλικό, που ονομάζεται βασάλτης και το οποίο, καθώς το ρήγμα θα καλύπτεται από τη θάλασσα, θα γίνει ο νέος ωκεάνιος πυθμένας. Όπως αναφέρθηκε, η δημιουργία των ωκεάνιων ραχών είναι αποτέλεσμα της απομάκρυνσης των λιθοσφαιρικών πλακών της Γης. Αυτή η κίνηση απομάκρυνσης έχει ως αποτέλεσμα να ασκούνται τεράστιες πιέσεις στο φλοιό της γης, ο οποίος σπάει και στα σημεία αυτά ανεβαίνει προς τα πάνω καυτό λιωμένο μάγμα από τα βαθύτερα στρώματα της γης (ασθενόσφαιρα) (Σχήμα 3) χωρίζοντας τον ηπειρωτικό φλοιό στα δύο. Λόγω του ότι οι δύο πλάκες θα συνεχίσουν να απομακρύνονται, η ηφαιστειακή δράση θα συνεχίσει να λαμβάνει χώρα κάτω από τον ωκεάνιο πυθμένα και το νέο μάγμα που αναδύεται θα δημιουργεί μια γραμμική μορφή στον ωκεάνιο πυθμένα. Αυτές είναι οι ονομαζόμενες μεσοωκεάνιες ράχες, οι οποίες δεν είναι πάντα κεντρικά στοιχισμένες, καθώς η σχέση τους εξαρτάται από τις σχετικές κινήσεις των λιθοσφαιρικών πλακών. Αποτέλεσμα της συμπίεσης που δέχεται ο ωκεάνιος χώρος από τις συγκλίνουσες ηπειρωτικές πλάκες είναι η βύθιση του ωκεάνιου φλοιού κάτω από την ηπειρωτική πλάκα, με τελική κατάληξη την ολοκληρωτική καταστροφή του ωκεάνιου φλοιού, το κλείσιμο δηλαδή του ωκεανού και την τελική σύγκρουση των δύο ηπείρων (ηπειρωτική σύγκρουση). Τι συμβαίνει σήμερα Ένας νέος ωκεανός γεννιέται! Όσο κι αν ακούγεται εξωπραγματικό, ερευνητές της Royal Society της Αγγλίας υποστηρίζουν ότι η Αφρική γίνεται μάρτυρας της γέννησης ενός νέου ωκεανού! Γεωλόγοι επιστήμονες που εργάζονται στην απομονωμένη περιοχή Afar της Αιθιοπίας υποστηρίζουν ότι κάποια στιγμή η Αφρική θα χωριστεί στα δύο. Διεθνής ομάδα επιστημόνων, η οποίοι είναι συνηθισμένοι στο να αντιλαμβάνονται τις αλλαγές που συμβαίνουν στη Γη σε κλίμακα εκατομμυρίων ετών, έχουν γίνει μάρτυρες απίστευτων αλλαγών στην περιοχή Afar, τα τελευταία 5 χρόνια, κατά τα οποία η Γη ανοίγει κυριολεκτικά κάτω από τα πόδια τους. Το 2005 δημιουργήθηκε ένα ρήγμα 60 χιλιομέτρων και πλάτους 8 μέτρων σε μόλις 10 ημέρες. Ο φλοιός της Γης σπάει, καθώς καυτά πετρώματα από τα βάθη της σπρώχνουν προς τα πάνω την επιφάνεια του εδάφους. Σελίδα 12 (Συνεχίζεται στη σελ. 13)

13 Ο Δρ. James Hammond, σεισμολόγος από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, ο οποίος έχει εργαστεί στην περιοχή, λέει ότι ένα μέρος της περιοχής βρίσκεται κάτω από το επίπεδο της θάλασσας, με αποτέλεσμα το ρήγμα που δημιουργείται από τις εκρήξεις να πλημμυρίσει από τα νερά της Ερυθράς θάλασσας και του Ινδικού ωκεανού. Παράλληλα, το "κέρατο" της Αφρικής θα αποκοπεί εντελώς, δημιουργώντας ένα νέο μεγάλο νησί από το νότιο κομμάτι της Αιθιοπίας και τη Σομαλία. Αυτό βέβαια θα χρειαστεί περίπου 10 εκατομμύρια χρόνια για να συμβεί! Πηγές: Τα links του µήνα ιαδραστική πλατφόρµα για τις βασικές µορφές περιβαλλοντικής επιβάρυνσης ανά τύπο πλοίου, το ισχύον νοµικό πλαίσιο για τον περιορισµό τους και λύσεις που προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία ακόµη και για το µηδενισµό τους: NOAA s National Ocean Service: Το κορίτσι που άφησε άφωνο τον κόσµο για πέντε λεπτά: v=_mw46cu0um8&nr=1 Περγάμου 5, Ν. Σμύρνη - Αθήνα Σελίδα 13 Ιδιοκτήτης: HELMEPA Εκδότης: Δημήτρης Κ. Μητσάτσος Διεύθυνση Σύνταξης: Κριστιάνα Πρεκεζέ Κείμενα Τεύχους: Γιάννης Λεμέσιος, Γιάννης Πεσματζόγλου, Μυρτώ Παππά Σχεδιασμός: Κωνσταντίνος Ανδρεάδης Σελιδοποίηση: Γιάννης Λεμέσιος

αµάζοντας τα κύµατα Μετατροπείς Κυµατικής Ενέργειας (ΜΚΕ): Βασική αρχή λειτουργίας, κύριες κατηγορίες και µερικά παραδείγµατα

αµάζοντας τα κύµατα Μετατροπείς Κυµατικής Ενέργειας (ΜΚΕ): Βασική αρχή λειτουργίας, κύριες κατηγορίες και µερικά παραδείγµατα αµάζοντας τα κύµατα Η κλιµατική αλλαγή, οι συνέπειες της οποίας αρχίζουν πλέον να γίνονται ορατές µε δραµατικό τρόπο, καθιστά επιτακτική τη σταδιακή αποδέσµευση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιµα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΗΣ ΠΗΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΕ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΗΣ ΠΗΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΕ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ - ΙΑΤΜΗΜΑΤIΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΗΣ ΠΗΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις στη Βιοποικιλότητα και τα Οικοσυστήματα

Επιπτώσεις στη Βιοποικιλότητα και τα Οικοσυστήματα Τοποθέτηση & Λειτουργία Μηχανών Θαλάσσιας Ενέργειας: Επιπτώσεις στη Βιοποικιλότητα και τα Οικοσυστήματα Αναστασία Μήλιου Αρχιπέλαγος Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας www.archipelago.gr Αρχικό στάδιο ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις συστηµάτων αξιοποίησης Κυµατικής Ενέργειας

Πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις συστηµάτων αξιοποίησης Κυµατικής Ενέργειας Πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις συστηµάτων αξιοποίησης Κυµατικής Ενέργειας Προώθησητηςεισαγωγήςενέργειαςαπόθαλάσσιοκυµατισµό στην Ευρωπαϊκή αγορά Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας Παναγιωτόπουλος Μιχαήλ, (ΚΑΠΕ)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Ο Ελλαδικός χώρος µε την ευρεία γεωγραφική έννοια του όρου, έχει µια σύνθετη γεωλογικοτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες Ωκεανοί Το νερό καλύπτει τα δύο τρίτα της γης και το 97% όλου του κόσµου υ και είναι κατοικία εκατοµµυρίων γοητευτικών πλασµάτων. Οι ωκεανοί δηµιουργήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΜΑΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ_

ΚΥΜΑΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ_ ΚΥΜΑΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Η ΚΥΜΑΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Η ΚΥΜΑΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ παράγεται από την κίνηση των κυμάτων στη θαλάσσια επιφάνεια που προκαλείται από τους κατά τόπους ανέμους ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΥΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη για την αξιοποίηση υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο νησί της Νάξου

Μελέτη για την αξιοποίηση υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο νησί της Νάξου Μελέτη για την αξιοποίηση υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο νησί της Νάξου Σουσούνης Μάριος Χαρίλαος Υποψήφιος Διδάκτορας Ινστιτούτο Ενεργειακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Εδιμβούργου M.Sousounis@ed.ac.uk

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2.1 Ωκεανοί και Θάλασσες. Σύµφωνα µε τη ιεθνή Υδρογραφική Υπηρεσία (International Hydrographic Bureau, 1953) ως το 1999 θεωρούντο µόνο τρεις ωκεανοί: Ο Ατλαντικός, ο Ειρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας"

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. Φυσική της Λιθόσφαιρας ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7 Καθ. Αναστασία Κυρατζή Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας" 1 Εισαγωγή Υπόθεση της Μετάθεσης των ηπείρων Wegener 1912 Υπόθεση της Επέκτασης του θαλάσσιου πυθµένα

Διαβάστε περισσότερα

των Ναυτίλων Περιεχόμενα

των Ναυτίλων Περιεχόμενα Τεύχος: 9 Νοέµβριος 2010 των Ναυτίλων Το Περισκόπιο των Ναυτίλων είναι ένα µηνιαίο ηλεκτρονικό δελτίο της HELMEPA που έχει ως στόχο να φέρει τους νέους ανθρώπους στην Ελλάδα πιο κοντά σε θέµατα που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΚΤΩΝ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΚΤΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΚΤΩΝ 25.9.2010 Γίνε κι εσύ μέρος της λύσης Δήλωσε συμμετοχή για τον καθαρισμό μιας κοντινής σου παραλίας Κάθε Σεπτέμβριο, το τρίτο Σάββατο, χιλιάδες εθελοντές σε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Αρχές και έννοιες της Ωκεανογραφίας, με ιδιαίτερη έμφαση στις φυσικές διεργασίες των ωκεάνιων συστημάτων. Φυσικές ιδιότητες και οι φυσικές παράμετροι του θαλασσινού νερού, και χωροχρονικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ».

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Εισηγήτρια κα Ελευθερία Φτακλάκη, Αντιπεριφερειάρχης

Διαβάστε περισσότερα

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες 4/3/2009 Ενημερωτική Ημερίδα «Υπάρχουσα κατάσταση και προοπτικές εξυγίανσης της παράκτιας ζώνης και του βυθού στον Κόλπο της Ελευσίνας» Η έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης παράκτιας ζώνης & Το παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκές προκλήσεις για χρήση τεχνολογιών ΑΠΕ

Ευρωπαϊκές προκλήσεις για χρήση τεχνολογιών ΑΠΕ Ευρωπαϊκές προκλήσεις για χρήση τεχνολογιών ΑΠΕ Ανθή Χαραλάμπους Διευθύντρια Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών 24 Ιουνίου 2016 Ημερίδα: «Εφαρμογές της Αβαθούς Γεωθερμίας και Ηλιακής Ενέργειας στα Θερμοκήπια»

Διαβάστε περισσότερα

Η δομή των πετρωμάτων ως παράγοντας ελέγχου του αναγλύφου

Η δομή των πετρωμάτων ως παράγοντας ελέγχου του αναγλύφου Κεφάλαιο 11 ο : Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Η δομή των πετρωμάτων ως παράγοντας ελέγχου του αναγλύφου Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούμε με τις δευτερογενείς μορφές του αναγλύφου που προκύπτουν από τη δράση της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 10: Αναλυτική Γεωχημεία και Οικολογία Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης Τουρισµός Κλιµατική Αλλαγή Επιπτώσεις της Κλιµατικής Αλλαγής στον Τουρισµό Πράσινη Οικονοµία και Τουρισµός ράσεις Προσαρµογής Τουρισµός µ Η Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006 Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Κυρίες και κύριοι, Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκλησή σας να προλογίσω

Διαβάστε περισσότερα

4.3 ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΠΑΡΚΩΝ ΥΠΕΡΑΚΤΙΩΝ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ (OWF)

4.3 ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΠΑΡΚΩΝ ΥΠΕΡΑΚΤΙΩΝ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ (OWF) Operational Programme Education and Lifelong Learning Continuing Education Programme for updating Knowledge of University Graduates: Modern Development in Offshore Structures AUTh TUC 4.3 ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΠΑΡΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210.

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Το πρόγραμμα αυτό απευθύνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναφέρεις να μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε μια σχολική μονάδα πριν, κατά την διάρκεια και μετά από ένα σεισμό.

3. Να αναφέρεις να μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε μια σχολική μονάδα πριν, κατά την διάρκεια και μετά από ένα σεισμό. ΜΑΘΗΜΑ 10 1. Ποιες είναι οι επιπτώσεις των σεισμών και των ηφαιστειακών εκρήξεων. 2. Ποια είναι η κοινή προέλευση και των δύο παραπάνω φαινομένων; 3. Γιατί είναι μικρός ο αριθμός ο αριθμός των ανθρώπινων

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικό Περιβάλλον ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

Φυσικό Περιβάλλον ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Φυσική Γεωγραφία ονοµάζουµε την επιστήµη που µελετά το σύνολο των φυσικών διεργασιών που συµβαίνουν στην επιφάνεια της γης και διαµορφώνουν τις φυσικές ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΝΑΣΑΚΗ ΒΙΡΓΙΝΙΑ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΜΑΝΑΣΑΚΗ ΒΙΡΓΙΝΙΑ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΜΑΝΑΣΑΚΗ ΒΙΡΓΙΝΙΑ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ Νησί που βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης. Μόνιμος πληθυσμός (απογρ. 2011) 680.000 κάτοικοι. Ελκυστικός τουριστικός προορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΤΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΤΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Ηφαίστειο είναι η ανοιχτή δίοδος από το εσωτερικό της Γης που επιτρέπει την εκροή ή έκρηξη ρευστών πετρωμάτων και αερίων από το εσωτερικό (μανδύας) στην επιφάνεια του στερεού φλοιού

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη και οικονομική αξιολόγηση φωτοβολταϊκής εγκατάστασης σε οικία στη νήσο Κω

Μελέτη και οικονομική αξιολόγηση φωτοβολταϊκής εγκατάστασης σε οικία στη νήσο Κω Μελέτη και οικονομική αξιολόγηση φωτοβολταϊκής εγκατάστασης σε οικία στη νήσο Κω ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ ΠΕΤΡΟΥΛΑ /04/2013 ΓΑΛΟΥΖΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Εισαγωγή Σκοπός αυτής της παρουσίασης είναι μία συνοπτική περιγραφή της

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό Ενεργειακή Μορφή Θερμότητα Φως Ηλεκτρισμός Ραδιοκύματα Μηχανική Ήχος Τι είναι; Ενέργεια κινούμενων σωματιδίων (άτομα, μόρια) υγρής, αέριας ή στερεάς ύλης Ακτινοβολούμενη ενέργεια με μορφή φωτονίων Ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς

ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς Το Πρωτόκολλο του Κιότο Μια πρόκληση για την ανάπτυξη και την απασχόληση «Από το Ρίο στο Γιοχάνεσµπουργκ και πέρα από το Κιότο. Ποιο µέλλον για τον Πλανήτη;» ρ Μιχαήλ Μοδινός

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη κάλυψης ηλεκτρικών αναγκών νησιού με χρήση ΑΠΕ

Μελέτη κάλυψης ηλεκτρικών αναγκών νησιού με χρήση ΑΠΕ Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Μελέτη κάλυψης ηλεκτρικών αναγκών νησιού με χρήση ΑΠΕ Σπουδαστές: ΤΣΟΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΧΡΥΣΟΒΙΤΣΙΩΤΗ ΣΟΦΙΑ Επιβλέπων καθηγητής: ΒΕΡΝΑΔΟΣ ΠΕΤΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA Νοέμβριος 2010

στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA Νοέμβριος 2010 Έρευνα για τα θαλάσσια θηλαστικά στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA Νοέμβριος 010 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Μήλου και προοπτικές ανάπτυξης του. Θόδωρος. Τσετσέρης

Μήλου και προοπτικές ανάπτυξης του. Θόδωρος. Τσετσέρης Το γεωθερμικό πεδίο της Μήλου και προοπτικές ανάπτυξης του 21 Ιουνίου, 2008 Θόδωρος. Τσετσέρης Τι είναι η Γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια δημιουργείται από την αποθηκευμένη θερμότητα στο εσωτερικό της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

των Ναυτίλων Περιεχόμενα

των Ναυτίλων Περιεχόμενα Τεύχος: 11 Ιανουάριος 2011 των Ναυτίλων Το Περισκόπιο των Ναυτίλων είναι ένα µηνιαίο ηλεκτρονικό δελτίο της HELMEPA που έχει ως στόχο να φέρει τους νέους ανθρώπους στην Ελλάδα πιο κοντά σε θέµατα που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ. Remote Sensing

ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ. Remote Sensing ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Remote Sensing Ορισµός Η Τηλεπισκόπηση ή Τηλεανίχνευση (Remote Sensing) είναι το επιστηµονικό τεχνολογικό πεδίο που ασχολείται µετην απόκτηση πληροφοριών από απόσταση, για αντικείµενα περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΡΑΚΤΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΩΣ Ο ΧΩΡΟΣ

ΤΟ ΠΑΡΑΚΤΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΩΣ Ο ΧΩΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΑΚΤΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΩΣ Ο ΧΩΡΟΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑΣ, ΛΙΘΟΣΦΑΙΡΑΣ, ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ, ΒΙΟΣΦΑΙΡΑΣ, ΑΝΘΡΩΠΟΣΦΑΙΡΑΣ ΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ Χρήστος Αναγνώστου, Γεωλόγος Ιζηματολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ

ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ 1.2 ΕΙΔΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΕΘΟΣ ΕΡΓΟΥ 1.3 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΥΠΑΓΩΓΗ ΕΡΓΟΥ 1.4 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΡΓΟΥ 1.5 ΦΟΡΕΑΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1.6 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών [ 1 ] [ 1 ] Υδροηλεκτρικός Σταθμός Κρεμαστών - Ποταμός Αχελώος - Ταμιευτήρας >> H Περιβαλλοντική Στρατηγική της ΔΕΗ είναι ευθυγραμμισμένη με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

& τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Μάρτιος 2010

& τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Μάρτιος 2010 Έρευνα για την κλιματική αλλαγή & τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Μάρτιος 2010 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Θαλάσσιες ΙΒΑ στην Ελλάδα. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία εκέμβριος 2010

Θαλάσσιες ΙΒΑ στην Ελλάδα. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία εκέμβριος 2010 Θαλάσσιες ΙΒΑ στην Ελλάδα Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία εκέμβριος 2010 1 Περιεχόμενα Είδη προτεραιότητας Θαλάσσια ΙΒΑ και προγράμματα της Ορνιθολογικής γιαταθαλασσοπούλια Μεθοδολογία Προκαταρκτικά αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Project Τμήμα Α 3 Ενότητες εργασίας Η εργασία αναφέρετε στις ΑΠΕ και μη ανανεώσιμες πήγες ενέργειας. Στην 1ενότητα θα μιλήσουμε αναλυτικά τόσο για τις ΑΠΕ όσο και για τις μη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Σχέδια Φωτογραφίες

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Σχέδια Φωτογραφίες 17 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Σχέδια Φωτογραφίες 18 ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ : 38% ΚΤΙΡΙΑ : 35% ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ : 27 % ΚΑΛΥΨΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 1ΤΙΠ/κατ.έτος ή 11630 kwh/κατ.έτος ΤΙΠ:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ; Η ενέργεια υπάρχει παντού παρόλο που δεν μπορούμε να την δούμε. Αντιλαμβανόμαστε την ύπαρξη της από τα αποτελέσματα της.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Υπεράκτιων Αιολικών Σταθμών και οι Προοπτικές τους

Τεχνολογίες Υπεράκτιων Αιολικών Σταθμών και οι Προοπτικές τους «Εκπόνηση Μελετών για τη Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Θαλάσσιων Αιολικών Πάρκων», MIS 375406. Τεχνολογίες Υπεράκτιων Αιολικών Σταθμών και οι Προοπτικές τους Κυριάκος

Διαβάστε περισσότερα

Ευρασιατική, Αφρικανική και Αραβική

Ευρασιατική, Αφρικανική και Αραβική Έχει διαπιστωθεί διεθνώς ότι τα περιθώρια τεκτονικών πλακών σε ηπειρωτικές περιοχές είναι πολύ ευρύτερα από τις ωκεάνιες (Ευρασία: π.χ. Ελλάδα, Κίνα), αναφορικά με την κατανομή των σεισμικών εστιών. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Νόμος του Coulomb Έστω δύο ακίνητα σημειακά φορτία, τα οποία βρίσκονται σε απόσταση μεταξύ τους. Τα φορτία αυτά αλληλεπιδρούν μέσω δύναμης F, της οποίας

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

Μία εργασία των μαθητών:

Μία εργασία των μαθητών: Πρότυπο Πειραματικό Λύκειο Αναβρύτων Τάξη: Α Μάθημα: Ερευνητική Εργασία Υπεύθυνος καθηγητής: κα Τερζή Σχολικό Έτος : 2014-2015 Μία εργασία των μαθητών: Βλασσόπουλος Κωστής Δεληκούρας Δημήτρης Διαμαντίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΑΙΟΛΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΑΙΟΛΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΑΙΟΛΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Στάθης Παπαχριστόπουλος Διπλ. Χημικός Μηχανικός ΜSc MBA Προϊστάμενος Τμήματος Επιστημονικοτεχνικής Υποστήριξης και Υλοποίησης Προγραμμάτων ΠΤΑ/ΠΔΕ Αναπληρωτής Δ/ντής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ «Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών» Υδατικό Περιβάλλον και Ανάπτυξη

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ «Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών» Υδατικό Περιβάλλον και Ανάπτυξη http://www.circleofblue.org/waternews/2010/world/water-scarcity-prompts-different-plans-to-reckon-with-energy-choke-point-in-the-u-s/ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ «Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν

Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν Πράσινο & Κοινωνικό Επιχειρείν 1 Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) Eίναι οι ενεργειακές πηγές (ο ήλιος, ο άνεμος, η βιομάζα, κλπ.), οι οποίες υπάρχουν σε αφθονία στο φυσικό μας περιβάλλον Το ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων».

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων». ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία. Ενσωμάτωση Γνώσης και Εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην τοπική αυτοδιοίκηση» Δρ. Ιωάννης Ματιάτος Υδρογεωλόγος, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Αν η ζωή στη Γη γεννήθηκε πριν από δώδεκα ώρες.

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Αν η ζωή στη Γη γεννήθηκε πριν από δώδεκα ώρες. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Η ιστορία της Γης χωρίζεται σε αιώνες, περιόδους και εποχές. Καθεμία από αυτές τις χρονικές περιόδους σηματοδοτείται από σημαντικά γεγονότα για την εξέλιξη της ζωής. Αν η ζωή στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Ενέργεια & Περιβάλλον Το ενεργειακό πρόβλημα (Ι) Σε τι συνίσταται το ενεργειακό πρόβλημα; 1. Εξάντληση των συμβατικών ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα

Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα «Προοπτικές αειφορικής ανάπτυξης ενεργειακών καλλιεργειών στην Ελλάδα». ΑΕΙΦΟΡΙΑ είναι μια έννοια που ευρύτατα χρησιμοποιείτε

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα H ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ ανήλθε στο 44% το 1995, θα έχει αυξηθεί κατά 65% μέχρι το 2025 και έως και 80% για το φυσικό αέριο. Η

Διαβάστε περισσότερα

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο»

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» 1. Εθνικό πλαίσιο επενδύσεων σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Σκοπός του νέου νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (νόμος 3468/2006 ΑΠΕ)

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν.

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. 1 Που συμβαίνουν οι περισσότερες βροχοπτώσεις; Κυρίως στη θάλασσα. Και μάλιστα στο Ισημερινό. Είδαμε γιατί στο προηγούμενο μάθημα. Ρίξε μία ματιά.

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρικής ενέργειας στην

ηλεκτρικής ενέργειας στην Εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην άγρια φύση Δάσος Δαδιάς: προσέξτε την εικόνα και βρείτε γιατί φιλοξενεί τόσα πολλά αρπακτικά πουλιά Φ. Κατσιγιάννης «από το λεύκωμα Εικόνες από τη Δαδιά»

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ. Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ. Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ Γεωλόγος-Ωκεανογράφος Κύριος Ερευνητής, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. Τηλ. Γραφείου: 22910 76378 Κιν.: 6944 920386

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ (1/9) Το φαινόμενο του θερμοκηπίου, είναι ένα φυσικό φαινόμενο που είναι σημαντικό για να διατηρεί θερμή την επιφάνεια της γης. Τα αέρια των θερμοκηπίων

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Ε ηµοτικού Μάθηµα: Ερευνώ το Φυσικό κόσµο Ενότητα: Τα ηφαίστεια

Τάξη: Ε ηµοτικού Μάθηµα: Ερευνώ το Φυσικό κόσµο Ενότητα: Τα ηφαίστεια Τάξη: Ε ηµοτικού Μάθηµα: Ερευνώ το Φυσικό κόσµο Ενότητα: Τα ηφαίστεια ιδακτικοί στόχοι: Να προβληµατιστούν σχετικά µε το πώς δηµιουργείται ένα ηφαίστειο, ποια είναι τα µέρη ενός ηφαιστείου και ποια η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, ΤΜ. Βιολογίας, Πανεπ. Αθηνών Διημερίδα: Έτος βιοποικιλότητας, η επόμενη μέρα και η ελληνική πραγματικότητα, Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ABB drives για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας. ABB Group April 1, 2013 Slide 1

ABB drives για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας. ABB Group April 1, 2013 Slide 1 ABB drives για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας April 1, 2013 Slide 1 Η ενεργειακή πρόκληση σήμερα Αυξανόμενη ζήτηση Ευρώπη και Β. Αμερική 5.4% 26% Κίνα 94% 177% Πρόβλεψη IEA 2007-30 Αύξηση στη

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2012

Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2012 Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2012 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΕΚΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΥΔΑΤΩΝ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΕΝ ΟΨΕΙ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Θέλω να

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον!

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι μία βιώσιμη λύση για να αντικατασταθούν οι επικίνδυνοι και πανάκριβοι πυρηνικοί και ανθρακικοί

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών TECHNOLOGICAL EDUCATION INSTITUTE OF CENTRAL MACEDONIA SCHOOL OF TECHNOLOGICAL APPLICATIONS DEPARTMENT OF MECHANICAL ENGINEERING Graduate Studies Program: Academic Year 2015-16 Renewable Energy Systems:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΤΑΞΗ Α ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέμα 1 ο : Να μεταφέρετε στο γραπτό σας τον αριθμό της κάθε ερώτησης και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙ Α 4η ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙΕΝΕ

ΗΜΕΡΙ Α 4η ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙΕΝΕ ΗΜΕΡΙ Α 4η ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙΕΝΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Β2Β 25 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΘΕΡΜΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΜΟΝΑ ΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Α.Π.Ε. ΜΕ ΕΞΑΓΩΓΙΚΟ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΕΚΤ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΕΒΗΕ Greek Solar Industry

Διαβάστε περισσότερα

Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη. Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας

Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη. Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας Θαλάσσιο παράκτιο οικοσύστημα της Ποσειδωνίας Στις Ελληνικές θάλασσες υπάρχουν πυκνά και εκτεταμένα υποθαλάσσια λιβάδια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ

ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ- ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΥΛΙΚΟΥ ΑΚΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΕΓΚΑΡΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΚΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΣΤΗΝ ΑΚΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες Μορφές Ενέργειας

Ήπιες Μορφές Ενέργειας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ήπιες Μορφές Ενέργειας Ενότητα 1: Εισαγωγή Καββαδίας Κ.Α. Τμήμα Μηχανολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα