ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ. Νόμος 3028/2002

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ. Νόμος 3028/2002"

Transcript

1 ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΟΣ Β ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2004 ΤΕΥΧΟΣ 1 Περιεχόμενα 1 Νόμος 3028/ χρόνια Ελληνικό Τμήμα του ICOM 2 Διεθνής Ημέρα Μουσείων 2003 «Μουσεία και Φίλοι των Μουσείων» 6 Ημερίδα ΕΟΣΦΙΜ 7 Διεθνείς Επιτροπές του ICOM - Ομάδες Εργασίας του Ελληνικού Τμήματος 11 Συμμετοχές του Ελληνικού Τμήματος του ICOM σε επιστημονικές συναντήσεις 11 Σεμινάρια με τη συνεργασία του ICOM 13 Ελληνική Εταιρεία Ενδυμασιολογίας 14 Διεθνή Συνέδρια ( ) 15 14η Τριετής Συνάντηση Συντηρητών 15 Νέες Μουσειολογικές εκδόσεις 17 Κατάλογος Εκδόσεων του Ελληνικού Τμήματος του ICOM 20 Χρήσιμες πληροφορίες για τα μέλη του ICOM Νόμος 3028/2002 Για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς Τα τελευταία χρόνια της «έκρηξης» των μουσείων, ένδειξη δυναμισμού αλλά και κρίσης ταυτότητας του θεσμού, παρατηρείται σε αρκετές χώρες μια τάση ρύθμισης της λειτουργίας τους είτε με νομοθετικούς κανόνες είτε με κανόνες αυτορύθμισης (προγράμματα πιστοποίησης, κώδικες δεοντολογίας), που αποσκοπούν στη βελτίωση των ποιοτικών τους προδιαγραφών. 20 χρόνια Ελληνικό Τμήμα του ICOM Αγαπητοί φίλοι, Η επανέκδοση του Ενημερωτικού Δελτίου του Ελληνικού Τμήματος του ICOM σε νέα μορφή συμπίπτει με τη συμπλήρωση 20 χρόνων από την ίδρυσή του. Από το 1983 μέχρι σήμερα στα μουσειακά πράγματα της χώρας έχουν συμβεί σημαντικές αλλαγές. Ιδρύθηκαν πολλά νέα Μουσεία με σύγχρονες μουσειολογικές προδιαγραφές οργανώθηκαν πολλές εκθέσεις που προσέλκυσαν το ενδιαφέρον ενός ευρύτατου κοινού για το περιεχόμενο αλλά και για τις μουσειογραφικές τεχνικές που χρησιμοποίησαν τα Μουσεία καθιέρωσαν σαν μόνιμη δραστηριότητά τους τα εκπαιδευτικά προγράμματα σημειώθηκαν σημαντικές πρόοδοι στους τομείς της συντήρησης και της μουσειακής τεκμηρίωσης η μουσειολογία διδάσκεται πλέον στα ΑΕΙ ο Νόμος 3028/ 2002 «Για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς» περιλαμβάνει για πρώτη φορά ειδικές διατάξεις για τα Μουσεία που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στον Κώδικα Επαγγελματικής Δεοντολογίας του ICOM. Επίσης, ο νέος Νόμος προβλέπει τη συγκρότηση Συμβουλίου Μουσείων στο Υπουργείο Πολιτισμού, στο οποίο μετέχει και εκπρόσωπος του ICOM. Οι αντιλήψεις άλλαξαν, τα Μουσεία αλλάζουν Συνέχεια στη σελ. 10 Στα 20 αυτά χρόνια το Ελληνικό Τμήμα του ICOM προσπάθησε να δώσει ώθηση σε ένα ευρύ επιστημονικό διάλογο, μετέφερε στον ελληνικό χώρο τη διεθνή εμπειρία, συνέβαλε στη δημιουργία ενός διαύλου επικοινωνίας μεταξύ των ελληνικών και των ξένων Μουσείων. Οργάνωσε συμπόσια, φιλοξένησε τις Συναντήσεις Διεθνών Επιτροπών, πραγματοποίησε εκδόσεις που εμπλούτισαν τη σχετική βιβλιογραφία. Η συμβολή του στους τομείς της μουσειοπαιδαγωγικής, της συντήρησης και της μουσειακής τεκμηρίωσης έχει αναγνωριστεί από τη μουσειακή και γενικότερα από την επιστημονική κοινότητα. Ελπίζουμε ότι το Ενημερωτικό Δελτίο θα αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο ενημέρωσης, επικοινωνίας και συνεργασίας των μελών του Ελληνικού Τμήματος. Θεωρούμε τη συμβολή σας πολύτιμη και αναγκαία ώστε το Δελτίο να γίνει ένα ανοικτό βήμα διαλόγου. Τέτη Χατζηνικολάου Πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος του ICOM

2 ενημερωτικο δελτιο Νο 1 > Ιανουάριος ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ 18/5/2003 Διεθνής Ημέρα Μουσείων «Τα Μουσεία και οι Φίλοι των Μουσείων» Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων, έχοντας ως στόχο να τονίσει το ρόλο των Μουσείων στη σύγχρονη κοινωνία, όρισε ήδη από το 1977 τη 18 η Μαΐου ως Διεθνή Ημέρα των Μουσείων. Το μήνυμα της επετείου αυτής είναι τα «Μουσεία να γίνουν φορείς πολιτισμικών ανταλλαγών για την ενίσχυση της μόρφωσης, για την ανάπτυξη της αμοιβαίας κατανόησης, για τη συνεργασία και την ειρήνη ανάμεσα στους λαούς». Το θέμα του εορτασμού για το έτος 2003 ήταν «Τα Μουσεία και οι Φίλοι των Μουσείων». Με την επιλογή του θέματος αυτού το ICOM θέλησε να αναδείξει τη συνεισφορά των Φίλων στην καλή λειτουργία των Μουσείων, αναγνωρίζοντας ότι η συνεργασία των επαγγελματιών και των καλά εκπαιδευμένων εθελοντών βελτιώνει σημαντικά τις υπηρεσίες που προσφέρουν τα Μουσεία στο κοινό, γεγονός που ενισχύει τον ευρύτερο κοινωνικό τους ρόλο. Οι Φίλοι των Μουσείων, ενεργώντας ως άτομα ή ως μέλη σωματείων, μπορούν να βοηθούν, μεταξύ άλλων, τις προσπάθειες εμπλουτισμού των συλλογών των μουσείων, τη σύνδεση των μουσείων με το ευρύτερο κοινό, την προσέγγισή τους με τους κρατικούς φορείς προς το συμφέρον των μουσείων. Το Μουσείο Μπενάκη ορίστηκε ως τιμώμενο Μουσείο για το 2003 και η κύρια εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στους χώρους του στις 18 Μαΐου. Περιελάμβανε ομιλίες σχετικές με το θέμα του εορτασμού, περιήγηση στις αίθουσες του μουσείου και μουσική εκδήλωση. Χαιρετισμό απηύθυναν η Γενική Γραμματέας του ΥΠ.ΠΟ. Δρ. Λίνα Μενδώνη, η Πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος του ICOM κ. Τέτη Χατζηνικολάου και η Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Σωματείων Φίλων Μουσείων κ. Λίλα Ντε Τσάβες. Παράλληλα, κατά την περίοδο του εορτασμού (12 έως 25 Μαΐου) πραγματοποιήθηκαν ποικίλες εκδηλώσεις σε Μουσεία όλης της χώρας, όπως εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, διαλέξεις, οργανωμένες ξεναγήσεις, ειδικές προβολές, μουσικές εκδηλώσεις, συζητήσεις στρογγυλής τράπεζας κ.λπ. Τέλος, κατά την ημέρα του εορτασμού, όπως κάθε χρόνο, η είσοδος σε όλα τα μουσεία ήταν ελεύθερη για το κοινό. Ακολουθούν αποσπάσματα από τις ομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στο Μουσείο Μπενάκη: Μουσεία και Φίλοι των Μουσείων Οι Φίλοι των Μουσείων, άνθρωποι κατά κανόνα καλλιεργημένοι, φιλότεχνοι, ευαίσθητοι, φιλόμουσοι άνθρωποι, ενδιαφέρονται για το ίδιο το Μουσείο και για το γνωστικό του αντικείμενο. Εκτιμούν πάνω από όλα, θαυμάζουν και αγαπούν το έργο του. Διαθέτουν από τον ελεύθερο χρόνο τους, μεριμνούν και κοπιάζουν γι αυτό. Το θέμα ωστόσο αρχίζει να γίνεται ιδιαίτερα ελκυστικό και ενδιαφέρον, όταν στους Φίλους, στο σώμα δηλαδή που συγκροτούν οι Φίλοι, εντάσσονται και μετέχουν και πρόσωπα που εργάσθηκαν σ αυτό το ίδιο το Μουσείο. Τα πρόσωπα αυτά μεταφέρουν λοιπόν στο φορέα των Φίλων τη γνώση, την εμπειρία, την αγάπη και κοπιάζουν για το ίδιο το Μουσείο από άλλη τώρα σκοπιά. Αποτέλεσμα αναμενόμενο: Η όλη προσπάθεια έχει λόγους να είναι πιο εύστοχη, πιο ουσιαστική, πιο αποτελεσματική. Στις περιπτώσεις αυτές ανήκουν τα Σωματεία κάποιων μεγάλων Μουσείων της Αθήνας, και όχι μόνον, όπως η Ένωση Φίλων Ακροπόλεως, οι Φίλοι του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και άλλα. Στην ομάδα αυτή ανήκει και το Σωματείο των Φίλων του Νομισματικού Μουσείου, στα Διοικητικά Συμβούλια του οποίου έχουν ενταχθεί τόσο πρώην εργαζόμενοι, κατά κύριο λόγο, σ αυτό το ίδιο, όσο και πρώην εργαζόμενοι σε άλλα Μουσεία και Ιδρύματα, αλλά και ακαδημαϊκοί, πανεπιστημιακοί και γενικότερα επιστήμονες της ειδικότητας του Μουσείου, προσωπικότητες δηλαδή γενικότερα του χώρου. Αποτέλεσμα: Ο προσανατολισμός του Σωματείου είναι σταθερά και με έμφαση στραμμένος προς τη νομισματική επιστήμη. Οι Φίλοι προσπαθούν, μαζί με το επιστημονικό προσωπικό του Μουσείου βέβαια, να συμβάλουν δυναμικά και ενεργά στην προώθηση της νομισματικής επιστήμης στην Ελλάδα. Είναι γνωστό βέβαια ότι το Νομισματικό είναι το μοναδικό στο είδος του Μουσείο στην Ελλάδα, και αν ίσως λιγότερο γνωστό στην πατρίδα μας, έχει ωστόσο διεθνή ακτινοβολία και κατέχει μία από τις πρώτες θέσεις στον κόσμο. Σ αυτό, εκτός από τα μεμονωμένα νομίσματα, φυλάσσεται και ένας μεγάλος αριθμός συνόλων, νομισμάτων-θησαυρών δηλαδή, όλων των εποχών. Οι στόχοι των Φίλων για ένα τόσο σημαντικό Μουσείο είναι αυτονόητο να είναι υψηλοί. Ένας από τους πιο φιλόδοξους στόχους είναι και η οργάνωση Συνεδρίων με αποκλειστικό περιεχόμενο τη νομισματική. Το πρώτο έγινε το 1996 στην Αθήνα με θέμα «Νόμισμα και Θρησκεία». Τα επόμενα τρία υπακούουν σε ένα σκεπτικό, εξίσου φιλόδοξο. Πρόθεσή μας είναι να καλυφθούν μεγάλα γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας, να εξετασθεί η νομισματική τους παραγωγή αλλά και η νομισματική κυκλοφορία σε αυτά, διαχρονικά. Ο υπότιτλος των Επιστημονικών Συναντήσεων, όπως λέγονται αυτά τα Συνέδρια, είναι: Νομισματοκοπεία - Κυκλοφορία - Ιστορία - Εικονογραφία - Αρχαίοι, Βυζαντινοί και Νεώτεροι Χρόνοι.

3 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Ιανουάριος 2004 > ενημερωτικο δελτιο Νο 1 3 Συναντήσεις έγιναν το 1998 στη Θεσσαλονίκη με τίτλο «Το νόμισμα στη Μακεδονία», το 2001 στο Βόλο με τίτλο «Το νόμισμα στη Θεσσαλία», ενώ σε δέκα μέρες θα γίνει η Δ Επιστημονική Συνάντηση στην Κω με θέμα «Το νόμισμα στα Δωδεκάνησα και στη Μικρασιατική τους Περαία». Συνεργασθήκαμε σε όλα με συναδέλφους των τοπικών Αρχαιολογικών Εφορειών όσο και των τοπικών Πανεπιστημίων. Η επιτυχία των Συνεδρίων ήταν αλληλένδετη με τη γνώση που απέκτησε η επιστημονική κοινότητα από τις ανακοινώσεις που αναφέρονταν τόσο σε νέο, άγνωστο υλικό από την κάθε γεωγραφική περιφέρεια, όσο και από το πλούσιο υλικό του ίδιου του Μουσείου. Τα Πρακτικά, πολύτιμοι τόμοι βιβλιογραφικής αναφοράς, δημοσιεύονται στο εκδοτικό όργανο του Σωματείου. Φιλόδοξη ασφαλώς και αυτή μας η προσπάθεια με τη σειρά «ΟΒΟΛΟΣ», που έχει πάρει τον τίτλο από υποδιαίρεση της αρχαίας δραχμής. Η προσφορά της ωστόσο κάθε άλλο παρά της αξίας οβολού μοιάζει να είναι. Στους τόμους της σειράς, εκτός από τα Πρακτικά των Συνεδρίων, δημοσιεύονται και μονογραφίες που καλύπτουν ενδιαφέροντα θέματα της νομισματικής των αρχαίων και των βυζαντινών χρόνων. Οι υπόλοιπες εκδηλώσεις του Σωματείου, ομιλίες, ξεναγήσεις, επισκέψεις σε χώρους και Μουσεία, πάντοτε από αυστηρά επιλεγμένους ειδικούς επιστήμονες, παρέχουν στα μέλη μας υψηλής ποιότητας ενημέρωση και ψυχαγωγία με ό,τι αυτό σημαίνει ετυμολογικά. Το Σωματείο των Φίλων του Νομισματικού Μουσείου είναι ένα νεοπαγές Σωματείο. Μόλις συμπλήρωσε τα δέκα χρόνια της ζωής του από το 1992, όταν η τότε και για πολλές δεκαετίες Διευθύντρια, η κ. Μάντω Οικονομίδου, έβαζε τις βάσεις, συγκέντρωνε τα ιδρυτικά μέλη και οργάνωσε το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο. Κάποιες ενδιαφέρουσες ιδιαιτερότητες αυτού του Μουσείου και αυτού του Σωματείου αξίζει να αναφερθούν. Τα εγκαίνια της νέας Έκθεσης στο Ιλίου Μέλαθρον έγιναν μόλις το Δεκέμβριο του 1998 από τον Υπουργό Πολιτισμού, τον κ. Ε. Βενιζέλο. Ωστόσο, εμείς, οι αρχαιολόγοι του Μουσείου και του Σωματείου, είχαμε ετοιμάσει από κάποια χρόνια πριν τον Κατάλογο της Έκθεσης του νέου Μουσείου, τον τόμο με τίτλο «Νομίσματα και Νομισματική». Σύμπτωμα όχι και τόσο σύνηθες στις μέρες μας. Αλλά υπάρχει και άλλο πρωθύστερο χαρακτηριστικό: Εν όψει της μεταστέγασης του Νομισματικού στο Ιλίου Μέλαθρον, η παλαιά Έκθεση του Μουσείου στην οδό Τοσίτσα είχε κλείσει στις αρχές της δεκαετίας του Το Σωματείο ιδρύθηκε το 1992 και το Ιλίου Μέλαθρον εγκαινιάστηκε το Το Σωματείο των Φίλων λειτούργησε δηλαδή για έξι ολόκληρα χρόνια χωρίς Μουσείο. Μοιάζει αλήθεια με μαγική εικόνα: Σωματείο Φίλων Μουσείου χωρίς Μουσείο ή μήπως περίσσευμα κουράγιου, γενναιοδωρίας, αγάπης, ή μήπως οι Φίλοι που εγγράφονταν είχαν την πεποίθηση ότι το νέο Μουσείο που θα στηνόταν, θα άξιζε τον κόπο και να το υποστηρίξουν και να το αγαπήσουν; Αυτή η γενναιόδωρη πράγματι στάση ίσχυε για τα μέλη που εγγράφονταν τότε, αυτά τα έξι χρόνια που το Μουσείο δεν είχε ακόμα ανοίξει. Για εμάς τους πρώην εργαζόμενους το πράγμα ήταν πολύ απλό. Η σχέση αγάπης και στοργής ήταν δεδομένη και αναλλοίωτη, γιατί δεν μπορείς βέβαια να επιβάλεις σε κάποιον να πάψει να αγαπά το σπίτι και την οικογένειά του. Και για ορισμένους από εμάς, μετά από κάποιες δεκαετίες, το Νομισματικό Μουσείο είναι το σπίτι μας. Μίνα Γαλάνη-Κρίκου Αρχαιολόγος - Νομισματολόγος Οι Φίλοι του Μουσείου και η Νέα Γενιά Εάν μια κοινωνία μπορέσει να στηρίξει ένα Μουσείο, σημαίνει ότι ήδη έχει αποκτήσει ένα επίπεδο. Εάν τώρα η κοινωνία μπορεί να στηρίξει και να αναπτύξει το Σωματείο των Φίλων του Μουσείου, τότε σημαίνει ότι η κοινωνία αυτή όχι μόνο στηρίζει, αλλά και έχει αγκαλιάσει το Μουσείο. Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας παραπέμπει στο φυσικό περιβάλλον, προσπαθώντας να δημιουργήσει σχέσεις φιλίας ανάμεσα στον άνθρωπο και τους υπόλοιπους οργανισμούς, να βοηθήσει στην κατανόηση των φυσικών νόμων, να δείξει το πραγματικό μέγεθος του ανθρώπου. Ένα Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, τόσο καλύτερα πετυχαίνει το στόχο του, όσο στενότερα συνδέει τον επισκέπτη το κοινό του με το φυσικό περιβάλλον. Αυτό το σκεπτικό προσπάθησαν να κάνουν πράξη οι Φίλοι του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, που γιορτάζουν φέτος τα 25 τους χρόνια. Δεν θ αναφερθώ εδώ στις δραστηριότητες των ενηλίκων, ούτε στην έμμεση επαφή με τα παιδιά, μέσα από τις μουσειοσκευές και τα έντυπα. Θ αναφερθώ στην άμεση επαφή με τα παιδιά, που ξεκίνησε το Ξεκινήσαμε λοιπόν οργανώνοντας δραστηριότητες μια φορά το μήνα, Σάββατο ή Κυριακή. Με σύμμαχο το φιλόξενο κλίμα και το φως της πατρίδας μας, υλοποιήσαμε τις περισσότερες δραστηριότητες «εκτός των τειχών» του Μουσείου, σε διάρκεια μιας μονοήμερης εκδρομής. Ξεναγοί μας ειδικοί επιστήμονες που δέχονταν αφιλοκερδώς να μας συνοδεύουν, αλλά και απλοί άνθρωποι, βιοκαλλιεργητές, ψαράδες, ορειβάτες κ. ά.

4 ενημερωτικο δελτιο Νο 1 > Ιανουάριος ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Τα παιδιά μας δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους, άρα χρειαζόταν μια προετοιμασία γνωριμίας, ώστε να αισθανθούν καλύτερα, πράγμα όχι εύκολο, επειδή τα παιδιά συναντιόνταν αραιά και οι ηλικίες ήταν μεν κοντινές αλλά όχι ίδιες. Αλλά και επειδή η ομάδα παρέμενε η ίδια, επί 3-4 χρόνια, μέχρι να μεγαλώσουν τα παιδιά, κι έτσι μέσα σ αυτό το διάστημα έπρεπε να υλοποιούμε μεγάλη ποικιλία από περιβαλλοντικές δράσεις, αφού απευθύνονταν στην ίδια ομάδα. Οι δράσεις όφειλαν να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες, παιδαγωγικά σωστές και κυρίως ελκυστικές, αφού τα παιδιά θα έρχονταν με τη δική τους θέληση. Στόχος μας δεν ήταν να υποκαταστήσουμε το σχολείο, μεταφέροντας γνώσεις, ούτε και επιδιώξαμε σύνδεση με τη σχολική ύλη. Κρατήσαμε την πολυτέλεια του προαιρετικού. Στόχος μας ήταν και είναι, να βοηθήσουμε στη δημιουργία υπεύθυνων πολιτών, να ξυπνήσουμε αισθήματα δικαιοσύνης ανάμεσα στους ζωντανούς οργανισμούς, αλλά κυρίως να χαρούμε και να αντιληφθούμε ότι είναι δυνατόν να διασκεδάσουμε και να ψυχαγωγηθούμε, έξω από τέσσερις τοίχους. Τολμήσαμε λοιπόν δραστηριότητες, συχνά ριψοκίνδυνες, άλλοτε με ένα θέμα που διαρκούσε όλη τη χρονιά, και άλλοτε με μεμονωμένα θέματα. Αρκετά παιδιά περπατούσαν για πρώτη φορά σε μονοπάτι και δοκίμαζαν εμπειρίες αυτοπειθαρχίας, σωματική κούραση, δίψα, κρύο και άλλα αισθήματα, από τα οποία συνήθως η οικογένεια επιμελώς τα «προστατεύει». Αλλά τα παιδιά γεύονταν και την ανταμοιβή του κόπου τους, όταν κάποτε φτάνοντας στην κορυφή, αναρωτιόνταν: Εγώ το περπάτησα όλο αυτό; Από κείνη την πρώτη εποχή ξεχωρίζω κάποια παιχνίδια στους πορτοκαλεώνες της Αργολίδας, τη διάπλευση της διώρυγας της Κορίνθου, την ξενάγηση στο Θριάσιο πεδίο και το αρχαίο θέατρο από το δήμαρχο Ελευσίνας. Κάποια από τα παιδιά εκείνα βρίσκονται σήμερα στη δεύτερη γενιά ως μέλη των «Φίλων» με τα δικά τους παιδιά. Περισσότερο κόπο όμως απαιτούν οι ετήσιες δραστηριότητες με ένα συγκεκριμένο θέμα: Το 1992: «Ο Κηφισός χθες-σήμερα-αύριο», που ως δραστηριότητα είναι το καμάρι μας, αλλά ως ποταμός η απογοήτευσή μας. Ωστόσο ο «Κηφισός» σηματοδότησε τόσο τις πολύμηνες εκπαιδευτικές μας δράσεις όσο και τις στενές φιλικές σχέσεις των συνεργατών μας. Το 1994, βαδίσαμε στο Ρέμα του Κοκκιναρά, στη Ρεματιά Χαλανδρίου και στο Ρέμα Διονύσου, από δύο φορές στο καθένα, σε διαφορετικές εποχές του χρόνου. Το 1996, με τον τίτλο «Βράχος και Ζωή-Πέτρα και Ιστορία», ασχοληθήκαμε με τα γεωλογικά μνημεία της Αττικής, εκεί όπου μπορούμε να διαβάσουμε την ιστορία της αττικής γης αλλά και της ζωής πάνω σ αυτήν. Το 1998, «Μεσ του Αιγαίου τα Νερά» Ιστορία, βιολογία, έμπνευση και εκμετάλλευση αυτής της πανέμορφης θάλασσας. Η δράση αυτή ολοκληρώθηκε με διήμερη παραμονή στην Ύδρα, πράγμα που συνέδεσε πολύ τα μέλη της ομάδας. Το 2000, «Το Έδαφος η μητέρα όλων μας», θέμα που συνδέεται με τη διατροφή των οργανισμών και με την ανακύκλωση της ύλης. Αφού ολοκληρωθούν οι πολύμηνες δράσεις, παρουσιάζονται από τα παιδιά στο κοινό, ή γίνονται ειδικά αφιερώματα στο ενημερωτικό μας δελτίο. Από το 2000 θεσπίσαμε τις οικογένειες-μέλη (γονείς με ανήλικα παιδιά). Αν και ο θεσμός της οικογένειας περνάει κάποια κρίση στην εποχή μας, η πρόταση της προέδρου, της κ. Φρόσως Πηλαβάκη, πέτυχε και απέδωσε καρπούς. Οι οικογένειες αντικατέστησαν σιγά-σιγά τα παιδιά-μέλη και πέρσι, μετά από 17 χρόνια λειτουργίας της ΠΑΡΕΑΣ, αναδομηθήκαμε. Πάψαμε να γράφουμε μεμονωμένα παιδιά-μέλη. Τα παιδιά μας τώρα είναι μέλη οικογενειών, αλλά και ανεξάρτητα, που μαθαίνουν τις εκδηλώσεις μας και έρχονται τακτικά. Η φετινή χρονιά ήταν αφιερωμένη στην επικαιρότητα της φύσης. Την ονομάσαμε «Κυριακές με χρώματα κι αρώματα από τον κύκλο του χρόνου» και απευθυνόταν σε παιδιά και όσους αισθάνονται παιδιά. Ο θρίαμβος της εθελοντικής εργασίας για μας είναι η Έκθεση οικολογικού βιβλίου, που γίνεται τα 6 τελευταία χρόνια και έχει εξελιχθεί σε ετήσιο θεσμό γιορτής του Βιβλίου στην Κηφισιά, με καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, εργαστήρια και άλλα δρώμενα. Στην Έκθεση εργάζονται όλα τα μέλη του Δ.Σ. μαζί με 20 περίπου ακόμη εθελοντές. Το φυσικό περιβάλλον αποτελεί ασφαλώς πηγή δημιουργίας. Για να μπορέσει όμως να τη διακρίνει ένας άνθρωπος, χρειάζεται να έχει εξασκηθεί από νωρίς. Να έχει δημιουργήσει μέσα του τις συνθήκες ώστε να μπορέσει να αξιοποιήσει το τοπίο και τους φυσικούς νόμους. Οι Φίλοι του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας προσπαθούν να δημιουργήσουν αυτές τις συνθήκες στη νέα γενιά. Η οικογένεια του Μουσείου είναι οι Φίλοι του. Τα παιδιά των Φίλων είναι το μέλλον του. Ένα μέλλον που, για ένα Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, πορεύεται μαζί με το μέλλον του ανθρώπου στον Πλανήτη. Άννα Κρεμέζη-Μαργαριτούλη Περιβαλλοντολόγος Οι Φίλοι του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος Το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα ιδρύθηκε το 1974 από τη σκηνογράφο και ενδυματολόγο Ιωάννα Παπαντωνίου και έχει έδρα το Ναύπλιο. Σκοπός του είναι η έρευνα, διάσωση, μελέτη και προβολή του νεότερου ελληνικού πολιτισμού.

5 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Ιανουάριος 2004 > ενημερωτικο δελτιο Νο 1 5 Στο κτίριο της οδού Βασ. Αλεξάνδρου στο Ναύπλιο στεγάζεται το Λαογραφικό Μουσείο του ιδρύματος που το 1981 τιμήθηκε με το Ευρωπαϊκό Βραβείο του Μουσείου της χρονιάς. Το 1999 γιόρτασε τα 25 του χρόνια μέσα από τn νέα του έκθεση «Τα καλύτερα του Π.Λ.Ι.», με σκοπό να προβάλει τον πλούτο των συλλογών του και να τιμήσει τους δωρητές του. Το Ίδρυμα εκδίδει βιβλία, κάρτες, ημερολόγια, αφίσες, καθώς και το επιστημονικό περιοδικό «Εθνογραφικά». Στην εκδοτική του δραστηριότητα περιλαμβάνεται επίσης η παραγωγή δίσκων με ελληνική δημοτική μουσική, από ηχοληψίες συνεργατών του στην ύπαιθρο, που διατίθενται στο πωλητήριό του. Το 1989, με τη μετατροπή του κτιρίου της αποθήκης του παλιού σιδηροδρομικού σταθμού Ναυπλίου που παραχωρήθηκε από το Δήμο Ναυπλιέων, το Π.Λ.Ι. δημιουργεί το «Σταθμό», έναν πυρήνα για τη δημιουργία Μουσείου με πολλαπλές λειτουργίες, όπου στεγάζεται ένα τμήμα των συλλογών του για το παιδί: αντικείμενα σχετικά με τη γέννηση, τη βάπτιση, το σχολείο, φιγούρες του κουκλοθέατρου και του Καραγκιόζη, παιχνίδια όλων των ειδών. Σ αυτό το χώρο λειτουργούν τα εκπαιδευτικά προγράμματα που στοχεύουν στη μάθηση μέσα από το παιχνίδι και τη διασκέδαση με αγάπη και σεβασμό στη λαϊκή παράδοση και το περιβάλλον. Από το 1974 που ιδρύθηκε το Π.Λ.Ι. μέχρι σήμερα, σχεδόν 30 χρόνια από τότε, έχει διαγράψει μια πολύ σημαντική πορεία, μεγάλη και ξεχωριστή συγκριτικά με το μικρό του μέγεθος, σε όλους τους τομείς που τάχθηκε να υπηρετήσει: στον ερευνητικό και εκδοτικό τομέα, στην προβολή του νεότερου ελληνικού πολιτισμού, στα εκπαιδευτικά προγράμματα. Μεγάλη είναι επίσης και η προσφορά του στη βελτίωση της ποιότητας ζωής της τοπικής κοινωνίας. Με τη δράση του δημιούργησε τους όρους και τις προϋποθέσεις όχι μόνο για απλή συμμετοχή των πολιτών στις εκδηλώσεις του, αλλά και για την ενεργοποίησή τους, ώστε να αναπτυχθεί μια επικοινωνία του κοινού με το μουσείο βασισμένη σε σταθερές βάσεις και με αμφίδρομες σχέσεις. Πάνω σ αυτές τις βάσεις δημιουργήθηκε στην αρχή μια ομάδα από λίγους προσωπικούς φίλους του Μουσείου και κάποιους πολίτες που πρόσφεραν εθελοντικά τις υπηρεσίες τους. Το 1989 ιδρύεται το Σωματείο «Φίλοι του Π.Λ.Ι.». Θέτει ως σκοπό του την ηθική και υλική συμπαράσταση των σκοπών του Ιδρύματος, τη συμβολή στη διάδοση στο ευρύ κοινό των σκοπών του και της σημασίας του έργου του, τη συμβολή στην έρευνα, διάσωση, μελέτη και προβολή του παραδοσιακού πολιτισμού της Πελοποννήσου αλλά και όλης της Ελλάδας. Τα μέσα με τα οποία θα επιδιώξει να πετύχει τους σκοπούς της δημιουργίας του είναι: διαλέξεις, προβολές, οργάνωση επιστημονικών συνεδρίων, συνεργασία με άτομα, άλλα σωματεία, ιδρύματα και φορείς, συνεργασία με το Δ.Σ. του Π.Λ.Ι. για την οργάνωση εκδηλώσεων και ανταλλαγή απόψεων, και γενικά κάθε ενέργεια που θα βοηθήσει στην προαγωγή των σκοπών του Μουσείου. Η σχέση Μουσείου και Φίλων πέρασε από διάφορες φάσεις ώσπου να ξεκαθαριστούν στην πράξη τα όρια δράσης και πρωτοβουλιών του Σωματείου. Με βασικό όμως κίνητρο την αγάπη για το χώρο και τον πολιτισμό, η σχέση αυτή σταδιακά πήρε το σχήμα της συνεργασίας. Προσπαθώντας να σηματοδοτήσουμε τον κοινωνικό ρόλο των Φίλων του Π.Λ.Ι., θα πρέπει αρχικά να τονίσουμε ένα βασικό του χαρακτηριστικό που διαμόρφωσε και διαμορφώνει αυτή την αμφίδρομη σχέση του με το Μουσείο. Ζούμε και ενεργούμε σε μια μικρή κοινωνία που οι σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους είναι διαφορετικές από τις σχέσεις των ανθρώπων που ζουν σε μια μεγάλη πόλη. Επομένως, και ο ρόλος των Φίλων του Μουσείου πρέπει να δοθεί και να κριθεί μέσα σ αυτό το πλαίσιο του μικρόκοσμου μιας περιορισμένης και αρκετά κλειστής κοινωνίας. Μιας κοινωνίας στην οποία λίγο-πολύ σχεδόν όλοι γνωριζόμαστε μεταξύ μας, γνωρίζουμε καταστάσεις και περιστατικά, μιας κοινωνίας που από τη φύση της έχει τις καλές και τις άσχημες πλευρές της. Αν αφεθείς σ αυτές τις μικροκοινωνίες, μένεις στο τέλμα της καθημερινότητας που μπορεί να μη σου δημιουργεί το άγχος της μεγαλούπολης, σε βουλιάζει όμως σε μια στασιμότητα που μπορεί ή να σε κλείσει στο στενό ρυθμό της οικογενειακής ρουτίνας, ή να σε οδηγήσει σε καταστάσεις που υποβιβάζουν το επίπεδο των ανθρώπινων σχέσεων δίνοντας μόνο ενδιαφέρον στο τι κάνει ο άλλος. Από την άλλη μεριά, αν ξεφύγεις, η επικοινωνία γίνεται πιο εύκολη, πιο ζεστή, πιο δημιουργική. Στα 14 χρόνια λειτουργίας του Σωματείου έγιναν προσπάθειες ώστε οι Φίλοι, θέτοντας στη διάθεση του Μουσείου τις γνώσεις και τις ικανότητές τους για ποιοτική συνεργασία και επικοινωνία, να προβάλουν στην τοπική κοινωνία την εικόνα του Μουσείου και να γίνουν ο συνδετικός κρίκος, φέρνοντας στο Μουσείο ένα κοινό που ίσως δεν θα έφτανε ποτέ. Το ουσιαστικό ξεκίνημα της συνεργασίας έγινε με το στήσιμο του εκπαιδευτικού προγράμματος «Το Ναύπλιο τον 19 ο αιώνα». Το πρόγραμμα αυτό είναι μια περιδιάβαση της πόλης μέσα από την ιστορία της την περίοδο που ήταν πρωτεύουσα του νεοσύστατου νεοελληνικού κράτους. Οι μαθητές έρχονται σε επαφή με την πόλη-μουσείο, παρατηρούν κτίρια, κάνουν συγκρίσεις, συμμετέχουν ενεργά. Είναι μια ζωντανή επαφή με την τοπική ιστορία. Οι Φίλοι συμμετέχουν ενεργά και στο σχεδιασμό και στην

6 ενημερωτικο δελτιο Νο 1 > Ιανουάριος ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ εφαρμογή του προγράμματος. Ομάδα εκπαιδευτικών, φίλων του Π.Λ.Ι., συνεργάζεται με το τμήμα εκπαιδευτικών προγραμμάτων του Μουσείου, σχεδιάζει και εφαρμόζει το πρόγραμμα στο οποίο μέχρι τώρα συμμετείχαν πάνω από παιδιά, μαθητές κυρίως των τριών τελευταίων τάξεων του Δημοτικού, αλλά και Γυμνασίων και Λυκείων, όχι μόνο του νομού Αργολίδας αλλά και όλων των νομών της Ελλάδας. Το ίδιο πρόγραμμα λειτουργεί σήμερα και για μεγάλους, ως ξενάγηση στην πόλη. Με τη συνεργασία αυτή δεν δένονται στενότερα μόνο οι Φίλοι με το Μουσείο. Ξεκινά η πρώτη επαφή των μικρών μαθητών που μεγαλώνουν σ αυτή την πόλη και πολλοί από αυτούς παίρνουν μέρος και στα άλλα εκπαιδευτικά προγράμματα του Π.Λ.Ι. Αυτοί είναι η μαγιά που θα δώσει τους αυριανούς Φίλους, τους πολίτες που θα αγαπούν το χώρο και την ιστορία του. Είμαστε σίγουροι και το διαπιστώνουμε κάθε φορά μέσα από διάφορες δραστηριότητες ότι τα παιδιά νιώθουν το Μουσείο και κυρίως το «Σταθμό» χώρο δικό τους. Έχουν εξάλλου ζήσει πολλές ευχάριστες και δημιουργικές στιγμές της παιδικής και εφηβικής τους ζωής στους χώρους του. Συνέχεια και εξέλιξη του προγράμματος αυτού, που σηματοδοτεί τη σχέση Μουσείων και Φίλων, είναι τα εκπαιδευτικά προγράμματα ενηλίκων που ξεκίνησαν να εφαρμόζονται πιλοτικά. Αφορμή, οι εκθέσεις που στήθηκαν περιοδικά στο Μουσείο και τα εκπαιδευτικά προγράμματα που λειτούργησε το αντίστοιχο τμήμα του. Αυτά τα προγράμματα, κατάλληλα διαμορφωμένα, λειτούργησαν και ως προγράμματα ενηλίκων. Ενδεικτικά αναφέρουμε δύο. Το ένα είχε σχέση με το ψηφιδωτό και τις τεχνικές του, και το άλλο, το πρόγραμμα κεραμικής, εφαρμόστηκε, με αφορμή την έκθεση του Κέντρου Μελετών Νεότερης Κεραμικής, από τους αρχαιολόγους-κεραμίστες Ανθή Θεοδώρου και Νίκο Λιάρο. Αξίζει να αναφέρουμε το κλίμα που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της εφαρμογής τους. Δεν είναι μόνο οι γνώσεις που αποκτήθηκαν. Είναι η ενεργοποίηση ανθρώπων της πόλης που έδειξαν ενδιαφέρον για να μάθουν και να δημιουργήσουν. Είναι η ζεστασιά που συνήθως αναπτύσσεται στις ανθρώπινες σχέσεις. Για άλλους ήταν η ανάγκη να ξεφύγουν από τη ρουτίνα και να κάνουν κάτι διαφορετικό, κάτι που να τους ενδιαφέρει. Ήταν ακόμα η ανάγκη να κάνουν πράγματα με τα χέρια, να δημιουργήσουν, κυρίως αν η δουλειά τους είναι καθαρά πνευματική. Θα ήταν υπερβολή να πούμε πως τέτοιου είδους προγράμματα λειτουργούν και θεραπευτικά; Κυρίως για ανθρώπους μοναχικούς, δύσκολους στις σχέσεις τους, ανθρώπους στη σύνταξη, γυναίκες που ξαφνικά, αφού μεγάλωσαν τα παιδιά και έφυγαν, τώρα με τι θα ασχοληθούν; Έχουμε τέτοιες περιπτώσεις ανθρώπων στους Φίλους. Αυτό δεν είναι άραγε ένα μεγάλο κομμάτι του κοινωνικού μας ρόλου; Αυτά τα ανοίγματα έδωσαν το ερέθισμα σε ανθρώπους που δεν είχαν ξαναμπεί στο Μουσείο να το γνωρίσουν και να το αγαπήσουν, να το εκτιμήσουν, και στη συνέχεια να μεταφέρουν τις εμπειρίες τους στον περίγυρό τους. Επίσης, πολλές φορές δεχθήκαμε στο χώρο μας, το χώρο του Μουσείου, ξεναγήσαμε και φιλοξενήσαμε Φίλους από άλλα Μουσεία. Μέσα από αυτή την ανταλλαγή μοιραστήκαμε εμπειρίες και δημιουργήσαμε φιλίες. Μια ομάδα Φίλων εκπαιδεύτηκε ειδικά για ξεναγήσεις στην έκθεση του Μουσείου. Έγιναν ξεναγήσεις σε επαγγελματικές ομάδες της περιοχής (εμπόρους, εκπαιδευτικούς, στρατιωτικούς, οδηγούς ταξί), αλλά και σε ομάδες που επισκέφθηκαν την πόλη κατά τη διάρκεια συνεδρίων ή εκπαιδευτικών εκδρομών. Πολύ συχνά, με την ευκαιρία περιοδικών εκθέσεων που γίνονται στην αίθουσα εκδηλώσεων του Μουσείου, παρακολουθούμε ομιλίες σχετικές με το θέμα της έκθεσης. Ενεργοποιούμε τους Φίλους και την τοπική κοινωνία, προσφέρουμε βοήθεια στο ολιγομελές προσωπικό του Μουσείου, συναντιόμαστε στον τόσο οικείο πια για μας χώρο, μαθαίνουμε, φιλοξενούμε τους επισκέπτες. Μέσα από αυτή την επαφή και τη σχέση, απολαμβάνουμε τα γνωστικά οφέλη που κάθε φορά μας προσφέρονται, νιώθουμε ικανοποίηση που προσφέρουμε και που αυτή η μικρή προσφορά μας φαίνεται πως έχει αντίκρισμα, και αυτό το βλέπουμε στις σχέσεις μας με το Διοικητικό Συμβούλιο και το προσωπικό του Μουσείου. Εμείς, οι Φίλοι του Π.Λ.Ι., στο Μουσείο περνάμε καλά! Σοφία Γεωργίου-Γρυπάρη Φιλόλογος Ημερίδα Ελληνικής Ομοσπονδίας Σωματείων Φίλων των Μουσείων (ΕΟΣΦΙΜ) Στις 18 Απριλίου 2003 η Ελληνική Ομοσπονδία Σωματείων Φίλων των Μουσείων (ΕΟΣΦΙΜ) διοργάνωσε Ημερίδα με θέμα «Εθελοντισμός και οι Φίλοι των Μουσείων στην Ολυμπιάδα του Προσδοκίες και προοπτικές». Η Ημερίδα πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, στο πλαίσιο της επικοινωνίας της Ομοσπονδίας με τα μέλη της και το ευρύτερο κοινό. Έλαβαν μέρος ομιλητές που εκπροσωπούσαν τα Μουσεία και Σωματεία Φίλων. Το θέμα της Ημερίδας συνδυάστηκε με το περιεχόμενο του εορτασμού της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων 2003.

7 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Ιανουάριος 2004 > ενημερωτικο δελτιο Νο 1 7 Διεθνείς Επιτροπές του ICOM - Ομάδες Εργασίας του Ελληνικού Τμήματος Μουσείο - Σχολείο 6ο Περιφερειακό Σεμινάριο Στις 20, 21 και 22 Σεπτεμβρίου 2002 πραγματοποιήθηκε στην πόλη της Καβάλας το 6 o Περιφερειακό Σεμινάριο «Μουσείο - Σχολείο» για 200 εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του Νομού. Το Σεμινάριο, που διοργανώνεται από το Ελληνικό Τμήμα του ICOM σε συνεργασία με τα Υπουργεία Πολιτισμού και Παιδεί ας, έχει ως στόχο την περαιτέρω ενδυνάμωση του εκπαιδευτικού ρόλου των μουσείων και την ανάπτυξη ενός γόνιμου διαλόγου μεταξύ των εκπαιδευτικών και όσων ασχολούνται με τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το Σεμινάριο «Μουσείο Σχολείο» οργανώθηκε για πρώτη φορά το 1990, στο Ναύπλιο, με την υποστήριξη του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος. Τα επόμενα χρόνια σεμινάρια πραγματοποιήθηκαν στο Δίον (1991), σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στην Πάτρα (1993), σε συνεργασία με το τοπικό Μουσείο Λαϊκής Τέχνης, καθώς και στα Ιωάννινα (1994) και στην Καλαμάτα (1997). Το 6 o Περιφερειακό Σεμινάριο υλοποιήθηκε με τη συνεργασία και υποστήριξη του Δημοτικού Μουσείου Καβάλας και φιλοξενήθηκε στις κτιριακές εγκαταστάσεις του Τ.Ε.Ι. Καβάλας. Στο πρώτο μέρος του Σεμιναρίου οι εκπαιδευτικοί παρακολούθησαν εννέα εισηγήσεις που προσέγγισαν διαφορετικές πτυχές της μουσειακής εκπαίδευσης, όπως η ερμηνεία του μουσειακού αντικειμένου, οι θεωρητικές αρχές και οι πρακτικές παράμετροι που αφορούν στο σχεδιασμό εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων σε μουσεία, μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και το φυσικό περιβάλλον, η διαθεματική προσέγγιση της σχολικής ύλης, η δυνατότητα αξιοποίησης μουσειοσκευών και άλλων κινητών πολιτιστικών μονάδων, αλλά και η χρήση έντυπου εκπαιδευτικού υλικού στη σχολική πράξη. Στο δεύτερο μέρος του Σεμιναρίου δημιουργήθηκαν δώ- δεκα ομάδες εργασίας, οι οποίες επισκέφθηκαν ισάριθμα μουσεία, μνημεία, αρχαιολογικούς και άλλους χώρους της περιοχής, με σκοπό το σχεδιασμό από την πλευρά των εκπαιδευτικών πρωτότυπων εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, με αφετηρία τους συγκεκριμένους χώρους πολιτισμικής αναφοράς. Τα αποτελέσματα κάθε ομάδας εργασίας ανακοινώθηκαν στην ολομέλεια του Σεμιναρίου. Κατά τη διάρκεια της τριήμερης διοργάνωσης, οι εκπαιδευτικοί είχαν επίσης τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν παρουσίαση των εκπαιδευτικών δράσεων των τοπικών φορέων, και συγκεκριμένα, τα προγράμματα του Δημοτικού Μουσείου Καβάλας και τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης των Δ/νσεων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Νομού Ο κεντρικός κορμός του Σεμιναρίου πλαισιώθηκε από προβολές βίντεο, εκθέσεις και διανομή έντυπου υλικού, για να είναι πιο σαφής η συζήτηση για τις ερμηνευτικές εκπαιδευτικές δράσεις στους χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς. Συγκεκριμένα: Πραγματοποιήθηκαν προβολές βίντεο για εκπαιδευτικά προγράμματα διαφορετικού χαρακτήρα, που ανέδειξαν τις πολλαπλές δυνατότητες της μουσειακής εκπαίδευσης. Λειτούργησε έκθεση μουσειοσκευών και έκθεση του εκπαιδευτικού υλικού του προγράμματος «ΜΕΛΙΝΑ - Εκπαίδευση και Πολιτισμός», όπου ξενάγησαν τους συνέδρους οι εκπρόσωποι των αρμόδιων φορέων. Διανεμήθηκε η έκδοση του ICOM «Μουσείο - Σχολείο, 6ο Περιφερειακό Σεμινάριο» (245 σελ.), η οποία περιλαμβάνει όλες τις εισηγήσεις που παρουσιάστηκαν στο Σεμινάριο της Καβάλας, καθώς και εκτενή ενημερωτικά κείμενα για τις τρέχουσες μουσειακές εκπαιδευτικές δράσεις κρατικών και μη κρατικών φορέων1. Τέλος, διανεμήθηκε έντυπο πληροφοριακό υλικό σχετικό με παλιότερες και νέες εκπαιδευτικές δράσεις μουσείων και άλλων φορέων, όπως γενικά ενημερωτικά έντυπα, φάκελοι για τον εκπαιδευτικό, τετράδια για το μαθητή, αφίσες, κατάλογοι εκθέσεων κ.λ.π.. Η τοπική ραδιοφωνία και η τηλεόραση κάλυψαν τις εργασίες του Σεμιναρίου, ενώ ενημερωτικά σημειώματα δημοσιεύτηκαν στον ημερήσιο τύπο της Καβάλας και της Αθήνας. Αμαλία Τσιτούρη Αρχαιολόγος - Μουσειολόγος 1 Η έκδοση διατίθεται από τα γραφεία του Ελληνικού Τμήματος του ICOM, στην τιμή των 12 ευρώ για τα μέλη και στην τιμή των 15 ευρώ για τα μη μέλη.

8 ενημερωτικο δελτιο Νο 1 > Ιανουάριος ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Επιτροπή για την Εκπαίδευση και την Πολιτιστική Δράση στα Μουσεία Η Ομάδα Εργασίας για την Εκπαίδευση και την Πολιτιστική Δράση στα Μουσεία (Committee of Education and Cultural Action - CECA), που λειτουργεί στους κόλπους του Ελληνικού Τμήματος του ICOM από το 1986, πραγματοποίησε κατά τη διάρκεια του έτους 2003 σειρά συναντήσεων με αντικείμενο την αλληλοενημέρωση για τις τρέχουσες μουσειακές εκπαιδευτικές δράσεις και την ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις προοπτικές της μουσειοπαιδαγωγικής στην Ελλάδα. Στο πλαίσιο αυτό η Ομάδα επισκέφθηκε το Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης, το Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης και την περιοδική έκθεση Salvador Dali, που φιλοξένησε το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στο Μέγαρο Σταθάτου. Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων αυτών, πραγματοποιήθηκαν ειδικές ξεναγήσεις στους εκθεσιακούς χώρους από τους υπεύθυνους των εκπαιδευτικών τμημάτων, παρουσιάστηκαν οι πρόσφατες δράσεις και το σχετικό εκπαιδευτικό υλικό (μουσειοσκευές, φάκελοι για τον εκπαιδευτικό, φυλλάδια εργασίας για μαθητές κ.λ.π.), ενώ διανεμήθηκε στα μέλη της Ομάδας έντυπο ενημερωτικό υλικό για τα Μουσεία και την επικοινωνιακή, εκπαιδευτική τους δραστηριότητα. Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης Το Ελληνικό Τμήμα του ICOM και η Πανελλήνια Ένωση Συντηρητών Αρχαιοτήτων, στο πλαίσιο της σταθερής και εποικοδομητικής συνεργασίας που έχουν αναπτύξει, αποφάσισαν τη διοργάνωση κύκλων ομιλιών για τη συντήρηση αρχαιοτήτων και έργων τέχνης. Ο Α κύκλος ομιλιών πραγματοποιήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2003 στο κτίριο του ICOM και περιελάμβανε τις παρακάτω ομιλίες: Συντήρηση έφυδρων και μη έφυδρων υλικών με πολυμερή και σιλικόνες. Παρουσίαση μιας παραλλαγής της μεθόδου σε δείγματα έφυδρου σκοινιού. (Wayne Smith, Associate Professor, Texas A&M University, Archaeological Preservation Research Laboratory Helen Deolf, Conservator, Archaeological Preservation Research Laboratory, Texas Αναστασία Κουκά, Συντηρήτρια Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων ΥΠ.ΠΟ.). Περιβαλλοντική ρύπανση στα Μουσεία. (Βάιος Γανίτης, Συντηρητής Αρχαιοτήτων, 1η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων ΥΠ.ΠΟ.). Έκθεση και συντήρηση, εφαρμοσμένες περιπτώσεις. (Ήβη Γαβριηλίδη, Goppion s.r.l. Laboratorio museotecnico, Μιλάνο). Σύστημα πολυφασματικής απεικόνισης για την ανάλυση και τη συντήρηση αντικειμένων καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας. (Ιωάννα Κακούλη Γιάννης Βιτσάκης, Forth Photonics). Επίσης, το Ελληνικό Τμήμα του ICOM, σε συνεργασία με το Τμήμα Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης του ΤΕΙ Αθήνας και τη στήριξη του ΥΠ.ΠΟ. και της Πανελλήνιας Ένωσης Συντηρητών Αρχαιοτήτων, ανέλαβαν τη διοργάνωση στη χώρα μας Διεθνούς Συμποσίου με θέμα «Recent preoccupation concerning textiles, leather and legal issues». Το Συμπόσιο θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα, στο Βυζαντινό Μουσείο, από τις 21 έως τις 24 Απριλίου Ειδικότερα θα συνεδριάσουν οι ομάδες εργασίας συντήρησης υφάσματος και δέρματος, καθώς και η ειδική επιτροπή που επεξεργάζεται νομικά θέματα που αφορούν στη συντήρηση. Από ελληνικής πλευράς η ΠΕΣΑ έχει να παρουσιάσει: α. Την κατοχύρωση του επαγγέλματος του συντηρητή αρχαιοτήτων (Νόμος 2557/97, άρθρο 9, 6) τονίζοντας τη σημασία της αναφοράς του στο Νέο Αρχαιολογικό Νόμο (Ν. 3028/02), καθώς επίσης και τον καθοριστικό ρόλο του στη δημιουργία του Επιμελητηρίου Συντηρητών. β. Τον κώδικα επαγγελματικής δεοντολογίας για τους Συντηρητές. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση που έχει ψηφίσει σχετική διάταξη. Πέπη Ταβλαρίδου Μαυρουδή Συντονίστρια της Ομάδας Συντήρησης Η Διεθνής Επιτροπή Πανεπιστημιακών Συλλογών και Μουσείων UMAC Η Διεθνής Επιτροπή Πανεπιστημιακών Συλλογών και Μουσείων (UMAC) είναι μια από τις νεότερες Διεθνείς Επιτροπές του ICOM, της οποίας ο αριθμός των μελών αυξάνεται συνεχώς. Είναι μια πολύ δυναμική Επιτροπή, η οποία αποτελεί ένα μέσο επικοινωνίας ανάμεσα σε αυτούς που εργάζονται ή συνεργάζονται με Ακαδημαϊκά Μουσεία, Πινακοθήκες και Συλλογές (συμπεριλαμβανομένων των Βοτανικών Συλλογών και των Βοτανικών Κήπων). Στόχος της Επιτροπής είναι η προστασία της κληρονομιάς των Πανεπιστημίων. Η Επιτροπή αυτή ασχολείται επίσης με το ρόλο των συλλογών στο πλαίσιο των Ιδρυμάτων Ανωτάτης Εκπαίδευσης και των κοινωνιών που υπηρετούν. Προσφέρει στα μέλη της ένα δίκτυο επικοινωνίας για την ανάπτυξη δυνατοτήτων συνεργασίας, για τη διάδοση της γνώσης και των εμπειριών και για το άνοιγμα των πανεπιστημιακών συλλογών και μουσείων στο κοινό. Η UMAC

9 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Ιανουάριος 2004 > ενημερωτικο δελτιο Νο 1 9 επικοινωνεί με τα μέλη της με όλα τα δυνατά μέσα για να επιτύχει τους σκοπούς της. Επίσης, όταν είναι απαραίτητο, προσφέρει τις συμβουλές της στο ICOM για θέματα που αφορούν πανεπιστημιακές συλλογές και μουσεία. Η πρόταση για τη δημιουργία της Επιτροπής έγινε το 1998 κατά τη διάρκεια του Τριετούς Συνεδρίου του ICOM στη Μελβούρνη της Αυστραλίας από τον Peter Stanbury, Σύμβουλο για τα Μουσεία του Πανεπιστημίου Macquarie της Αυστραλίας. Η πρόταση αυτή υποστηρίχτηκε από πολλά μέλη του ICOM, και το 2000 το ICOM έδωσε εντολή στην προσωρινή ομάδα να προχωρήσει στη δημιουργία της UMAC και τη σύνταξη του καταστατικού της. Η επίσημη σύστασή της έγινε το 2001 κατά τη διάρκεια του Τριετούς Συνεδρίου του ICOM στη Βαρκελώνη της Ισπανίας, οπότε ψηφίστηκε το Καταστατικό λειτουργίας της και εκλέχτηκε το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο. Στη Βαρκελώνη οργανώθηκε το πρώτο Συνέδριο της Επιτροπής με θέμα «Intensifying Support for Increasing Audiences in University Museums and Collections». Τα Πρακτικά του Συνεδρίου αυτού δημοσιεύτηκαν στον ιστότοπο της Επιτροπής (http://www.lib.mq.edu.au/mcm/world/icom2001/ index.html), καθώς και στο περιοδικό Museologia, τόμ. 2 αρ. 1-2 (2002), που εκδίδεται από το Museu de Ciencia da Universidade de Lisboa (http://www.lib.mq.edu.au/mcm/world/icom2001/orderform2001.html). Το 2002 η UMAC οργάνωσε το δεύτερο Συνέδριο, με θέμα «Exposing and Exploiting the Distinct Character of University Museums and Collections», στο Σύδνεϋ και στην Καμπέρα της Αυστραλίας, από 29 Σεπτεμβρίου - 3 Οκτωβρίου. Το Συνέδριο φιλοξενήθηκε στο Σύδνεϋ από το Macquarie University και το University of Sydney, και στην Καμπέρα από το Australian National University. Τα Πρακτικά του Συνεδρίου αυτού θα δημοσιευτούν στον ιστότοπο της Επιτροπής, καθώς και στο περιοδικό Museologia. Το επόμενο Συνέδριο της UMAC έγινε στην Οκλαχόμα των ΗΠΑ τον Οκτώβριο του 2003 με θέμα «Engaging the Community» και φιλοξενήθηκε στο Sam Noble Oklahoma Museum of Natural History του Πανεπιστημίου της Οκλαχόμα, το οποίο συνεργάστηκε με το ICOM των ΗΠΑ, καθώς και με όλες τις αντίστοιχες εθνικές επιτροπές των ΗΠΑ. Το τεύχος του 2003 του περιοδικού «ICOM Study Series» ήταν αφιερωμένο στα Πανεπιστημιακά Μουσεία και στις Συλλογές με τη συνεργασία της UMAC. Στο τεύχος αυτό παρουσιάζονται 13 άρθρα, που υπογραμμίζουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και τα ιδιαίτερα προβλήματα των Πανεπιστημιακών Συλλογών και Μουσείων. Το Ελληνικό Τμήμα του ICOM, κρίνοντας ότι τα Ελληνικά Πανεπιστημιακά Μουσεία είναι απομονωμένα από τη Μουσειακή Κοινότητα, ενώ θα μπορούσαν να παίξουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο, επιθυμεί να οργανώσει μια «Ομάδα Εργασίας για τα Πανεπιστημιακά Μουσεία και Συλλογές στην Ελλάδα». Η ομάδα αυτή, την οποία θα συντονίσει η Γραμματέας της UMAC, κ. Πένυ Θεολόγη- Γκούτη, θα αναλάβει αφενός να διερευνηθούν τα προβλήματα και οι ιδιαιτερότητες των Πανεπιστημιακών Μουσείων και Συλλογών στην Ελλάδα, και αφετέρου να προωθηθεί η γνώση και η εμπειρία που έχει αποκτηθεί στο πλαίσιο της Διεθνούς Επιτροπής Πανεπιστημιακών Συλλογών και Μουσείων (UMAC). Πένυ Θεολόγη-Γκούτη Γραμματέας Διεθνούς Επιτροπής Πανεπιστημιακών Συλλογών UMAC του ICOM Τηλ Fax: E - mail: Διεθνής Επιτροπή Περιφερειακών Μουσείων (ICR) H Διεθνής Επιτροπή Περιφερειακών Μουσείων (ICR) ξεκίνησε τις δραστηριότητές της με τη συνάντηση του Δ.Σ. στην Κρήτη στις Απριλίου Εκεί, στους χώρους του Μουσείου Παραδοσιακής Ζωής Κρήτης «ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ», έγινε ο προγραμματισμός της δράσης του έτους και ο καταμερισμός των αρμοδιοτήτων στα μέλη του Δ.Σ. Το Ετήσιο Συνέδριο του ICR πραγματοποιήθηκε στην Κροατία στις Σεπτεμβρίου 2002 με τη συμμετοχή 70 συνέδρων από 14 χώρες και την οργανωτική συμβολή του ICOM Κροατίας. Τις δύο πρώτες μέρες οι συνεδρίες έγιναν στην περιοχή Zagorje, στην ορεινή κεντρική Κροατία, και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στις ακτές της Αδριατικής, όπου είχαν και τη μορφή εργαστηριακών ασκήσεων, καθώς συνδυάστηκαν με επισκέψεις σε 11 σημαντικά μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Το θέμα του Συνεδρίου «Ποιοτικές προδιαγραφές μουσείων σε πρακτικό επίπεδο» ήταν μια πρακτική προσέγγιση του θέματος που είχε τεθεί θεωρητικά στο Ετήσιο Συνέδριο της Αθήνας - Ναυπλίου το 1999 και στη συνέχεια αποτέλεσε πεδίο περαιτέρω θεωρητικής και πρακτικής διερεύνησης στα συνέδρια που ακολούθησαν (Ναϊρόμπι 2000, Βαρκελώνη 2001). Σκοπός της πολύμηνης εμβάθυνσης στο θέμα ήταν η εξεύρεση συγκεκριμένων αρχών για την αξιολόγηση των μουσείων, καθώς και η καθιέρωση κοινών πρακτικών εργαλείων πιστοποίησης της ποιότητας ενός μουσείου. Τα προβλήματα σ αυτή την προσπάθεια εντοπίστηκαν κυρίως στην πολυμέρεια (θεματική, οργανωτική, οικονομική) των μουσείων, αλλά και στο περιβάλλον (θεσμικό, κοινωνικό, πολιτιστικό) μέσα στο οποίο εντάσσονται. Κατά τη διάρκεια των εργαστηρίων, και με βάση τον κατάλογο πρακτικών εργαλείων που είχε ήδη συνταχθεί, τα μουσεία που επισκέπτονταν οι σύνδεσμοι γίνονταν παράλληλα και χώροι περιπτωσιολογικής εφαρμογής των όρων αξιολόγησης. Έτσι, μετά την

10 ενημερωτικο δελτιο Νο 1 > Ιανουάριος ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ επίσκεψη, διεξαγόταν μια ανοικτή και καλοπροαίρετη διαδικασία αξιολόγησης των συγκεκριμένων μουσείων, με έμφαση κατά περίπτωση στα παρακάτω θέματα: Διοίκηση και προβολή μουσείων Κανονισμός και αρχές συλλογών Σχεδιασμός και παρουσίαση εκθέσεων Υπηρεσίες σε επισκέπτες μουσείων Προβολή της πολυπολιτισμικής κληρονομιάς Ανάδειξη ιστορικών χώρων και μνημείων Προστασία και συντήρηση μνημείων Καρπός των συζητήσεων και της ενδελεχούς εξέτασης του θέματος είναι το βιβλίο Guidelines to Improve Museum Quality and Standards (σελ.112, τιμή 10 ) που εκδόθηκε από το ICR το 2002 στην αγγλική γλώσσα, το 2003 στην ισπανική γλώσσα, και σύντομα θα εκδοθεί στα γερμανικά και ελπίζουμε και στα ελληνικά. Το 2003, το ετήσιο συνέδριο του ICR πραγματοποιήθηκε στην πόλη Μέριδα του Μεξικού, από 26 Οκτωβρίου έως 1 Νοεμβρίου 2003, με τη συμμετοχή 60 συνέδρων από 17 χώρες και με την οργανωτική επίβλεψη του ICOM Μεξικού. Την πρώτη μέρα η εναρκτήρια συνεδρία έγινε στο επιβλητικό Palacio Canton, όπου στεγάζεται το Μουσείο Ανθρωπολογίας και Ιστορίας των Mayas, ενώ οι υπόλοιπες συνεδρίες έγιναν στο συνεδριακό κέντρο Centro Cultural Olimpo στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Το θέμα του Συνεδρίου «Μουσεία και τοπική ανάπτυξη» προσεγγίστηκε διεξοδικά από διαφορετικές σκοπιές: 1. Τα Μουσεία ως φορείς προστασίας και ανάδειξης της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς και ο ρόλος τους στην πολιτιστική και οικονομική ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών. 2. Η διοικητική αποκέντρωση ως μοχλός στήριξης της πολιτιστικής ανάπτυξης μέσω της δημιουργίας νέων τοπικών θεματικών Μουσείων. 3. Η παρουσίαση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και η μετα ποίησή της από τα Μουσεία σε σύγχρονη πολιτιστική γλώσσα με επιρροή στη διαμόρφωση της πολιτιστικής συνείδησης μιας τοπικής κοινωνίας. 4. Η πολιτιστική πολυμορφία, η πολυπολιτισμικότητα και η διαπολιτισμικότητα ως στοιχεία διαμόρφωσης της κοινωνικής ταυτότητας και η αντανάκλασή τους στο μουσειακό περιβάλλον. 5. Η επίδραση του τουρισμού στον τοπικό πολιτισμό και ο ρόλος των τοπικών Μουσείων στην ανάπτυξη του πολιτιστικού τουρισμού. 6. Η συμβολή των Μουσείων στην τοπική εκπαιδευτική πραγματικότητα. 7. Οι νέες τεχνολογίες στην υπηρεσία των τοπικών κοινωνιών μέσω της χρήσης τους από τα Μουσεία. 8. Η διαπεριφερειακή συνεργασία των Μουσείων ως μέσο πολιτιστικής ανάπτυξης. Παράλληλα, παρουσιάστηκε η εμπειρία από δίκτυα διεθνών συνεργασιών, όπως το SAMP (συνεργασία Σουηδικών Μουσείων με Μουσεία στην Αφρική) και έγιναν περιπτωσιολογικές αναφορές σε τοπικά μουσεία της Ευρώπης (Νορβηγία, Αυστρία, Ιταλία, Ελλάδα, Κροατία, Σλοβενία, Εσθονία) και της Κεντρικής και Λατινικής Αμερικής (Μεξικό, Κόστα Ρίκα, Χιλή, Βραζιλία, Αργεντινή) που αποτελούν τοπικούς φορείς πολιτιστικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Στα συμπεράσματα του συνεδρίου επισημάνθηκε ότι η ευρύτητα του θέματος επιβάλλει την περαιτέρω διερεύνηση και εξειδίκευσή του στην επόμενη ετήσια συνάντηση του ICR στη Σεούλ (2-8 Οκτωβρίου 2004). Η συνάντηση αυτή, που θα γίνει στα πλαίσια του Γενικού Συνεδρίου του ICOM στην Κορέα, θα έχει ως θέμα «Τοπική ανάπτυξη και άυλη κληρονομιά: o ρόλος των Μουσείων». Στο περιθώριο του Συνεδρίου παρουσιάστηκε ο νέος εμπλουτισμένος δικτυακός τόπος του ICR (www.icr-icom.org). Γιάννης Μαρκάκης Διευθυντής Μουσείου ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ - Μέλος Δ.Σ. ICR Νόμος 3028/2002 (Συνέχεια από τη σελ. 1) Στην Ελλάδα, μετά από το Νόμο 2557/1997 «Θεσμοί, μέτρα και δράσεις πολιτιστικής ανάπτυξης», που παρείχε εξουσιοδότηση για την πιστοποίηση των μη κρατικών μουσείων από το Υπουργείο Πολιτισμού, με το Νόμο 3028/2002 «Για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς», τίθενται οι βάσεις ενός συστήματος πιστοποίησης τόσο των κρατικών, όσο και, ύστερα από αίτημά τους, των μη κρατικών μουσείων. Με το Νόμο αυτό η αναγνώριση των Μουσείων από το Υπουργείο Πολιτισμού συνεπάγεται ιδιαίτερες υποχρεώσεις, αλλά και δυνατότητα χρηματοδότησης από αυτό, καθώς και ορισμένα άλλα προνόμια. Παράλληλα, επιχειρείται η ενίσχυση της προστασίας των αντικειμένων των μουσειακών συλλογών, που προστατεύονται λόγω αυτής τους της ιδιότητας, χωρίς χρονολογικούς ή αξιολογικούς περιορισμούς. Εισάγονται ειδικές διατάξεις για τον εμπλουτισμό των μουσειακών συλλογών, στο πλαίσιο των κανόνων του διεθνούς δικαίου για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών, καθώς και ειδικοί όροι και περιορισμοί στη μεταβίβαση αντικειμένων τους, λαμβανομένου υπόψη του τεκμηρίου της μονιμότητας των μουσειακών συλλογών που επικρατεί στον ευρωπαϊκό τουλάχιστον χώρο. Οι ρυθμίσεις αυτές εκφράζουν μια ενιαία, συνολική, όχι πλέον στενά αντικειμενοκεντρική και δη αρχαιοκεντρική, προσέγγιση του μουσείου ως σύνθετου θεσμού με ευρύτερη κοινωνική αποστολή. Η αποτελεσματική εφαρμογή τους προϋποθέτει πάντως την επάρκεια της αρμόδιας κρατικής διοίκησης και τη γόνιμη συνεργασία της μουσειακής κοινότητας Δάφνη Βουδούρη, επ. Καθηγήτρια Παντείου Πανεπιστημίου )

11 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Ιανουάριος 2004 > ενημερωτικο δελτιο Νο 1 11 Συμμετοχές του Ελληνικού Τμήματος του ICOM σε επιστημονικές συναντήσεις Μουσείο, Επικοινωνία και Νέες Τεχνολογίες Το Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου διοργάνωσε στη Μυτιλήνη από 31/5 έως 2/6 2002, υπό την αιγίδα του Ελληνικού Τμήματος του ICOM, επιστημονική διημερίδα με τίτλο «Μουσείο, Επικοινωνία και Νέες Τεχνολογίες». Στη συνάντηση αναπτύχθηκαν προβληματισμοί σχετικά με τη χρήση των νέων τεχνολογιών για την υποστήριξη λειτουργιών του Μουσείου, όπως η τεκμηρίωση και η ερμηνεία των συλλογών, η εκθεσιακή δραστηριότητα, οι εκπαιδευτικές δράσεις, οι έρευνες κοινού, η προβολή του μουσειακού έργου. Η διημερίδα διαρθρώθηκε στις θεματικές ενότητες «Μουσείο, διαχείριση και νέες τεχνολογίες», «Μουσείο και εκπαίδευση», «Μουσείο και κοινό», στο πλαίσιο των οποίων παρουσιάστηκαν 23 εισηγήσεις από εκπροσώπους μουσείων, πολιτιστικών οργανισμών, ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και εταιρειών εφαρμογής νέων τεχνολογιών. Εκπαιδευτικά Προγράμματα σε Μνημεία και Μουσεία Έγινε στη Λέσβο, από Οκτωβρίου 2003, Πανελλαδικό Συνέδριο με θέμα: «Εκπαιδευτικά προγράμματα σε Mνημεία και Mουσεία Eκπαιδευτικό Yλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης». Το Συνέδριο διοργανώθηκε από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης/Ινστιτούτο Επιμόρφωσης και υλοποιήθηκε με τη συμπαράσταση του ΥΠΠΟ / Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, του ΥΠΕΠΘ/Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Λέσβου και του Ελληνικού Τμήματος του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM). Στο Συνέδριο ο Γραμματέας του Ελληνικού Τμήματος του ICOM, κ. Παύλος Χραμπάνης, ανέπτυξε το θέμα «Εκπαίδευση στα Μουσεία. Η Συμβολή του Ελληνικού Τμήματος του ICOM» Σεμινάρια με τη συνεργασία του ICOM και άλλες δραστηριότητες Συνάντηση των Εκπαιδευτικών Πολιτιστικών Δικτύων Στο χώρο του Ελληνικού Τμήματος του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων φιλοξενείται από το 1997, τακτικά κάθε Δεκέμβριο, η Ενημερωτική Συνάντηση που διοργανώνει η Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠ.ΠΟ., σε συνεργασία με το ICOM, στο πλαίσιο του θεσμού των Εκπαιδευτικών Πολιτιστικών Δικτύων. Στόχος είναι η αλληλοενημέρωση, η ανταλλαγή απόψεων και η συνεργασία μεταξύ των διαφόρων φορέων σε θέματα μουσειοπαιδαγωγικής. Η Συνάντηση έχει διαφορετικό κάθε φορά θέμα, όπως π.χ. «Δανειστικό Υλικό Σχεδιασμός Εκπαιδευτικών Φακέλων και Μουσειοσκευών», «Μνημεία και Τοπική Ιστορία», «Όψεις μιας Παλιάς Πόλης» κ.λπ. Συμμετέχουν τα Μουσεία Νεώτερου Πολιτισμού, οι Εφορείες Νεωτέρων Μνημείων, καθώς και άλλοι εποπτευόμενοι και συνεργαζόμενοι με το ΥΠ.ΠΟ. φορείς. Με αφορμή την ανακήρυξη του 2003 ως Ευρωπαϊκού Έτους αφιερωμένου στα άτομα με αναπηρία, η τελευταία συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2003, είχε ως θέμα: «Προσβασιμότητα Εκπαιδευτικές Δράσεις για Άτομα με Αναπηρίες». Κατά την πρωινή συνεδρία έλαβαν μέρος Λαογραφικά και Ιστορικά Μουσεία από όλη την Ελλάδα, καθώς και άλλοι φορείς της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, που το έργο τους σχετίζεται με άτομα με αναπηρίες. Τέλος, κατά την απογευματινή συνεδρία παρουσιάστηκαν και συζητήθηκαν οι νέες εκπαιδευτικές δραστηριότητες των φορέων. Ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για το εμπόριο στο Μοναστηράκι Η Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων της, πραγματοποίησε για το έτος εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο «Μοναστηράκι, ένας ζωντανός χώρος εμπορικών συναλλαγών άλλοτε και τώρα. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Ελληνικό Τμήμα του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM) στο πλαίσιο του εορτασμού των Ευρωπαϊκών Ημερών

12 ενημερωτικο δελτιο Νο 1 > Ιανουάριος ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2002, που είχε ως θέμα του «Από τις ανταλλαγές των αγαθών στις συναλλαγές στο διαδίκτυο». Σκοπός του εκπαιδευτικού προγράμματος, το οποίο συνεχίστηκε καθ όλη τη διάρκεια του 2003 και θα επαναληφθεί από την άνοιξη του 2004, είναι η ανακάλυψη στο Μοναστηράκι χώρων και τρόπων εμπορικών συναλλαγών τόσο σήμερα όσο και στους προηγούμενους δύο αιώνες. Επιμέρους στόχοι του εκπαιδευτικού προγράμματος είναι ο προσδιορισμός των φυσιογνωμικών στοιχείων που συνθέτουν τη διαχρονικότητα της περιοχής, η σύνθεση της εικόνας της μέσα από εικαστικά στοιχεία και φωτογραφίες, ο εντοπισμός τρόπων και συνηθειών εμπορικών συναλλαγών κατά τους προηγούμενους δύο αιώνες, καθώς και οι αλλαγές που σημειώνονται. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα διαρθρώνεται στις παρακάτω θεματικές ενότητες: Το Μοναστηράκι ως εμπορικό κέντρο άλλοτε (19oς- 20ός αι.) και σήμερα. Ονομασία, φυσιογνωμία και θέση. Οι συναλλαγές και τα μαγαζιά στην αθηναϊκή αγορά του 19 ου και 20ού αι. και στις μέρες μας. Δρόμοι εμπορίου στο Μοναστηράκι. Το «Γιουσουρούμ» κυριακάτικο παζάρι και η αγορά μεταχειρισμένων ειδών. Μοναστηράκι «κοινός τόπος» για τους Έλληνες και ξένους επισκέπτες. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα απευθύνεται σε μαθητές Ε και Στ Δημοτικού σχολείου και σε μαθητές Γυμνασίου και διαρκεί δύο ώρες. Η πρώτη ενότητα πραγματοποιείται στο κτίριο του ICOM στο Θησείο. Το εποπτικό υλικό που χρησιμοποιείται, αποτελείται από 12 πίνακες που περιέχουν χάρτη της περιοχής του Μοναστηρακίου, ανατυπώσεις παλιών και σύγχρονων φωτογραφιών της περιοχής, καθώς και χαρακτικών και ζωγραφικών έργων Ευρωπαίων περιηγητών του 19 ου αι. Το υλικό είναι οργανωμένο με τέτοιο τρόπο ώστε να παραπέμπει στην εικόνα και τις εμπορικές δραστηριότητες της περιοχής άλλοτε και τώρα. Η δεύτερη ενότητα πραγματοποιείται σε επιλεγμένους δρόμους και σημεία στο Μοναστηράκι, στο πλαίσιο περιήγησης με συγκεκριμένες στάσεις και εκπαιδευτικές δραστηριότητες που διαφοροποιούνται ανάλογα με τις ηλικίες των σχολικών ομάδων. Κατά το έτος πραγματοποιήθηκαν συνολικά 34 εκπαιδευτικά προγράμματα, τα οποία παρακολούθησαν 800 μαθητές της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, προερχόμενοι κυρίως από σχολεία του κέντρου της Αθήνας. Το θέμα της εμπορικής διάστασης της περιοχής του Μοναστηρακίου βρήκε θετική απήχηση στους εκπαιδευτικούς που εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την εκπαιδευτική προσέγγισή της μέσα από ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Οι συντελεστές του προγράμματος έμειναν ικανοποιημένοι από την εφαρμογή του προγράμματος τόσο για την ανταπόκριση των σχολικών ομάδων όσο και για τη θερμή συμμετοχή τους. Κατερίνα Τζαμουράνη Αρχαιολόγος - Μουσειοπαιδαγωγός Α Επιμορφωτικό Σεμινάριο Μουσειοπαιδαγωγικής για τους παλιννοστούντες ομoγενείς από την τ. Σοβιετική Ένωση Με σκοπό την υλοποίηση του ολοκληρωμένου Προγράμματος Δράσης για την κοινωνική ένταξη των ομογενών από την τέως Σοβιετική Ένωση, η Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, σε συνεργασία με το Eλληνικό Τμήμα του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM), διοργάνωσε από 23/6/ 2003 έως 27/6/2003 Σεμινάριο κατάρτισης παλιννοστούντων σε θέματα μουσειοπαιδαγωγικής, στο οποίο συμμετείχαν συνολικά 16 άτομα. Το Σεμινάριο περιελάμβανε εισηγήσεις μουσειολόγων και μουσειοπαιδαγωγών σχετικά με τον κοινωνικό και εκπαιδευτικό ρόλο των Μουσείων, παρουσιάσεις εκπαιδευτικών προγραμμάτων και επισκέψεις σε μουσειακούς χώρους. Τις τελευταίες μέρες του Σεμιναρίου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στο Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης, στο Κέντρο Μελέτης Νεώτερης Κεραμικής και στο Μουσείο Μπενάκη. Με τις μουσειακές επισκέψεις οι συμμετέχοντες απέκτησαν μια πιο σφαιρική αντίληψη για τις ποικίλες εφαρμογές των εκπαιδευτικών δράσεων, ενώ ενημερώθηκαν για το εποπτικό υλικό και τα λοιπά μέσα που χρησιμοποιούνται για να γίνουν κατανοητά τα εκθέματα. Η εμπειρία αυτή άλλαξε την αντίληψη που είχαν οι παλιννοστούντες για τα Μουσεία και το ρόλο τους στη σύγχρονη κοινωνία. Οι επιμορφούμενοι έκριναν αξιόλογη την πρωτοβουλία διοργάνωσης του Σεμιναρίου, ενώ τονίστηκε ιδιαίτερα η αναγκαιότητα αξιοποίησης της εμπειρίας τους σε εργασιακή απασχόληση. Επίσης, θεωρήθηκε ότι το Σεμινάριο τους προσέφερε τη δυνατότητα αλληλογνωριμίας και δημιουργίας δικτύου συνεργασίας. Η Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, εκτιμώντας την ανταπόκριση και το ενδιαφέρον που έδειξαν οι επιμορφούμενοι για όλα τα θέματα τα οποία αναπτύχθηκαν, σχεδιάζει να πραγματοποιήσει και Β Σεμινάριο.

13 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Ιανουάριος 2004 > ενημερωτικο δελτιο Νο 1 13 Πρόγραμμα STAGE του Συμβουλίου της Ευρώπης Το Ελληνικό Τμήμα του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM), σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και τη Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠ.ΠΟ., οργάνωσε Ημερίδα Επιμόρφωσης για τα στελέχη και τους Διευθυντές Μουσείων, που προέρχονται από τις χώρες του Νοτίου Καυκάσου. Η Ημερίδα αυτή, που εντάσσεται στο Πρόγραμμα STAGE του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πολιτιστική πολιτική των χωρών του Νοτίου Καυκάσου, πραγματοποιήθηκε το χρονικό διάστημα Νοεμβρίου Είχε ως βασικό στόχο την παροχή πληροφοριών σχετικών με τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των Ελληνικών Μουσείων, καθώς και των παράλληλων δραστηριοτήτων που ασκούν (εκπαιδευτικά προγράμματα, ερευνητικό έργο, εκδοτική δραστηριότητα). Αναλυτικότερα, το Ελληνικό Τμήμα του ICOM οργάνωσε Hμερίδα στο κτίριό του, τη Δευτέρα 10 Νοεμβρίου Το πρόγραμμα της Hμερίδας περιελάμβανε μια γενική ενημέρωση γύρω από τις σύγχρονες τάσεις στον τομέα της μουσειολογίας, με ταυτόχρονη παρουσίαση των Ελληνικών Μουσείων και με αναφορά στην ελληνική νομοθεσία. Έμφαση δόθηκε στον τομέα της μουσειοπαιδαγωγικής και των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των Μουσείων. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε επίσκεψη και ξενάγηση στο Κέντρο Μελέτης Νεώτερης Κεραμεικής. Η Ημερίδα αυτή αποτέλεσε ένα είδος εισαγωγής στο τετραήμερο σεμινάριο, που ακολούθησε στο Μουσείο Μπενάκη (11-14 Νοεμβρίου), το οποίο ολοκληρώθηκε με μια μονοήμερη εκδρομή στο Ναύπλιο και ξενάγηση στο Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα (15 Νοεμβρίου). Ελληνική Εταιρεία Ενδυμασιολογίας Από το καλοκαίρι του 2003 το Ελληνικό Τμήμα του ICOM φιλοξενεί στα γραφεία του τις δραστηριότητες της νεοσύστατης Ελληνικής Εταιρείας Ενδυμασιολογίας. Παιδί του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος (Π.Λ.Ι.) εφόσον η σύστασή της, τον Ιούνιο του 2003, οφείλεται στην πρωτοβουλία της Προέδρου του Π.Λ.Ι. κ. Ιωάννας Παπαντωνίου, η Ελληνική Εταιρεία Ενδυμασιολογίας φιλοδοξεί να συγκεντρώσει στους κόλπους της όλους όσους ασχολούνται με το ένδυμα σήμερα στην Ελλάδα, διευρύνοντας τους τομείς της έρευνάς της προς όλες τις δυνατές κατευθύνσεις: ελληνικές τοπικές φορεσιές, μόδα και σύγχρονη δημιουργία, ιστορικό ένδυμα και θεατρικό κουστούμι. Σκοπός της νεοσύστατης εταιρείας είναι η έρευνα και η συγκέντρωση στοιχείων, η επεξεργασία των πληροφοριών και η μελέτη τους και, τέλος, η δημοσιοποίηση των πορισμάτων της έρευνας, μέσα από διαλέξεις, εκθέσεις ή εκδόσεις που θα αφορούν το ένδυμα στον ευρύτερο ελληνικό χώρο. Για το σκοπό αυτό η Εταιρεία προτίθεται να οργανώσει, για όσα από τα μέλη της το επιθυμούν, ομάδες εργασίας με συγκεκριμένο ερευνητικό αντικείμενο. Για το 2004 η Ελληνική Εταιρεία Ενδυμασιολογίας μετέχει, μαζί με το Ελληνικό Τμήμα του ICOM, στη διοργάνωση του Διεθνούς Ενδυματολογικού Συνεδρίου που διοργανώνει το Π.Λ.Ι., με την ευκαιρία της μεγάλης έκθεσης με θέμα «Πτυχώσεις», που προετοιμάζει για το καλοκαίρι του Το Συνέδριο θα πραγματοποιηθεί από τις 21 έως τις 25 Ιουνίου στο Ιωνικό Κέντρο, στην Πλάκα. Οι προτεινόμενες θεματικές ενότητες είναι: Πτυχώσεις και Ιστορία, Πτυχώσεις και Αρχαιολογία, Πτυχώσεις και Εθνολογία, Πτυχώσεις και Μόδα, Πτυχώσεις και Τεχνολογία (τεχνικές πλισαρίσματος και συντήρησης των πτυχών), Πτυχώσεις και Τέχνη. Τα Πρακτικά του Συνεδρίου θα αποτελέσουν τον τρίτο τόμο των Ενδυματολογικών, της εξειδικευμένης περιοδικής έκδοσης του Π.Λ.Ι. Οι δύο πρώτοι τόμοι ήταν αφιερωμένοι αντίστοιχα στον 1ο κύκλο μαθημάτων του Εθνικού Αρχείου Ελληνικής Παραδοσιακής Ενδυμασίας και στα Πρακτικά της 53ης Συνάντησης της Ενδυματολογικής Επιτροπής του ICOM (χρηματοδότηση του Ελληνικού Τμήματος του ICOM). Με την περιοδική αυτή έκδοση, το Π.Λ.Ι. έχει ήδη, πριν από τη σύσταση της Εταιρείας, δώσει ένα βήμα στους μελετητές του ενδύματος και έχει ήδη κληροδοτήσει άτυπα στη νεοσύστατη εταιρεία ένα έντυπο, στο οποίο τα μέλη της θα μπορούν να δημοσιεύουν τις μελέτες τους.

14 ενημερωτικο δελτιο Νο 1 > Ιανουάριος ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Διεθνή Συνέδρια ΟΛΛΑΝΔΙΑ ΧΑΓΗ 2005 N. ΚΟΡΕΑ ΣΕΟΥΛ ο Παγκόσμιο Συνέδριο του ICOM Σεούλ 2004 Το 20ό Παγκόσμιο Συνέδριο και η 21η Γενική Συνέλευση του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων θα λάβουν χώρα τον Οκτώβριο του 2004 στη Σεούλ. Είναι η πρώτη φορά που το Συνέδριο πραγματοποιείται στην Ασία. Το θέμα του Συνεδρίου είναι: «Μουσεία και άυλη πολιτιστική κληρονομιά». Πρόκειται για ένα θέμα που προσφέρει πολύτιμες ευκαιρίες για να εξεταστεί σε βάθος το μορφωτικό, ψυχολογικό και πνευματικό υπόβαθρο διαφόρων πολιτισμών της γης. Παράλληλα, δίνει τη δυνατότητα σε κάθε επαγγελματία / μουσειολόγο να ανταλλάξει απόψεις πάνω σ αυτό το ελκυστικό θέμα. Πολιτιστικά προγράμματα που θα παρουσιαστούν από τις χώρες που θα συμμετάσχουν, θα δείξουν στους επαγγελματίες των μουσείων όλου του κόσμου την ποικιλία αλλά και την ιδιαιτερότητα των παραδόσεων, ανοίγοντας νέους ορίζοντες. Η Γενική Συνέλευση της Σεούλ έχει επίσης ως στόχο να ενθαρρύνει την ανάπτυξη των μουσείων όχι μόνο στην Κορέα, αλλά και σε άλλες χώρες της Ασίας. Είναι μια ευκαιρία να ενισχυθούν οι σχέσεις μεταξύ των μουσείων της Ασίας και των άλλων ηπείρων με την ανταλλαγή γνώσεων και εμπειρίας. Ενταγμένοι στο φυσικό και κοινωνικό τους περιβάλλον, οι λαοί εκφράζουν τη δημιουργικότητά τους με υλικά και άυλα επιτεύγματα που εκφράζουν τη ζωή και τον πολιτισμό τους. Είναι γνωστό ότι οι μουσειολόγοι, σε ολόκληρο τον κόσμο, έχουν μέχρι τώρα επικεντρώσει την προσοχή και τις προσπάθειές τους κυρίως στη συλλογή, τη διαφύλαξη, την έρευνα και την προβολή των υλικών αγαθών. Για το λόγο αυτό δημιούργησαν μουσεία που είναι χώροι έρευνας, πνευματικής και πολιτιστικής ανάπτυξης και εκπαίδευσης. Ωστόσο, η πολιτιστική κληρονομιά περιλαμβάνει όχι μόνο υλικά αλλά και άυλα αγαθά. Πρόσφατα και η Ελλάδα, με το Ν. 3028/2002 «Για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς», ψήφισε ειδικές διατάξεις με τις οποίες θέσπισε κανόνες προστασίας για την κατηγορία των πολιτιστικών αγαθών. Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 2 του παραπάνω νόμου «ως άυλα πολιτιστικά αγαθά νοούνται εκφράσεις, δραστηριότητες, γνώσεις και πληροφορίες, όπως μύθοι, έθιμα, προφορικές παραδόσεις, χοροί, δρώμενα, μουσική, τραγούδια, δεξιότητες ή τεχνικές που αποτελούν μαρτυρίες του παραδοσιακού, λαϊκού και λόγιου πολιτισμού». Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 5 του ίδιου νόμου «Το Υπουργείο Πολιτισμού μεριμνά για την αποτύπωση σε γραπτή μορφή, καθώς και σε υλικούς φορείς ήχου, εικόνας ή ήχου και εικόνας, την καταγραφή και την τεκμηρίωση άυλων πολιτιστικών αγαθών του παραδοσιακού, λαϊκού και λόγιου πολιτισμού που παρουσιάζουν ιδιαίτερη σημασία». Η παγκόσμια κοινότητα των μουσείων αναγνωρίζει πλέον ότι πρέπει να δώσει μεγαλύτερη σημασία στις άυλες εκφράσεις της πολιτιστικής κληρονομιάς, ευνοώντας καινούργιες διεπιστημονικές προσεγγίσεις. Το Παγκόσμιο Συνέδριο του ICOM, με θέμα «Μουσεία και άυλη πολιτιστική κληρονομιά», θα συμβάλει στην ανάδειξη των πολιτιστικών ταυτοτήτων των διαφόρων λαών, ενώ παράλληλα θα βοηθήσει στο σεβασμό της πολιτιστικής ποικιλομορφίας.

15 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Ιανουάριος 2004 > ενημερωτικο δελτιο Νο 1 15 Νέες Μουσειολογικές Εκδόσεις Δάφνη Βουδούρη Κράτος και Μουσεία: Το Θεσμικό Πλαίσιο των Αρχαιολογικών Μουσείων Εκδόσεις Σάκκουλα, 2003, σελ. 516, ISBN τιμή: 47 ευρώ Στη μελέτη αυτή επιχειρείται η συστηματική παρουσίαση και κριτική ανάλυση του θεσμικού πλαισίου των μουσείων στην Ελλάδα και ειδικότερα των αρχαιολογικών μουσείων, στα οποία εστιάζεται η σχετική με τα μουσεία νομοθεσία και κρατική μέριμνα. Εξετάζονται θέματα ίδρυσης, διοίκησης, οργάνωσης και λειτουργίας τους και ιδίως η σχέση τους με το κοινό, σε συνάρτηση και με τις ρυθμίσεις για την προστασία, διαχείριση και ανάδειξη της αρχαιολογικής και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το αντικείμενο της μελέτης παρουσιάζεται στην ιστορική του διαδρομή, εφόσον η γνώση των όρων συγκρότησης και εξέλιξής του χρησιμεύει στην πληρέστερη κατανόηση του ισχύοντος καθεστώτος και στη διερεύνηση των προοπτικών του. Επιπλέον εξετάζεται, σε συνάρτηση με τη διεθνή και ιδίως την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, προκειμένου να διερευνηθούν οι σύγχρονοι προβληματισμοί και οι τάσεις πέραν των εθνικών συνόρων, οι αναλογίες και οι αποκλίσεις της ελληνικής περίπτωσης. Αυτό που ενδιαφέρει τη μελέτη είναι ο κοινωνικός ρόλος του μουσείου, με κύριο στόχο την ανάδειξη της σχέσης του με το κράτος, την αναζήτηση των εκφάνσεων, των αιτιών και των συνεπειών της σχέσης αυτής, καθώς και την ανίχνευση των προοπτικών της. Οι πηγές είναι νομικά κείμενα και η συναφής νομολογία. Η μελέτη διαρθρώνεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο περιλαμβάνεται μια σχετική ιστορική αναδρομή στο καθεστώς των μουσείων, στο δεύτερο εξετάζονται οι βασικές νομικές ρυθμίσεις για τα μουσεία, η ανάλυση του δικαιώματος πρόσβασης σε αυτά (σύμφωνα με το Σύνταγμα και το διεθνές δίκαιο) και η αξιολόγηση του συστήματος πιστοποίησης των μουσείων που θεσπίστηκε πολύ πρόσφατα στη χώρα μας, με βάση τη διεθνή ICOM-CC 14η Τριετής Συνάντηση Σεπτεμβρίου 2005 Γενικό Θέμα: Το πολιτιστικό μας παρελθόν Το μέλλον σας Η 14η Τριετής Συνάντηση της Επιτροπής για τη Συντήρηση του ICOM (Triennal Meeting of the ICOM Committee for Conservation) θα λάβει χώρα στη Χάγη από Σεπτεμβρίου 2005, στο Ολλανδικό Συνεδριακό Κέντρο, το οποίο φιλοξενεί επίσης το ετήσιο Φεστιβάλ Τζαζ της Βόρειας Θάλασσας. Οικοδεσπότες είναι το Ολλανδικό Ινστιτούτο Πολιτιστικής Κληρονομιάς / Institut Collectie Nederland (ICN), η Οργάνωση Ολλανδών Επιμελητών Συντηρητών (VeRes), το ICOM-Ολλανδία / ICOM Nederland και η κυβέρνηση της πόλης της Χάγης. Εκτός από μία εβδομάδα που περιλαμβάνει πλήθος παρουσιάσεων διαφόρων θεμάτων που αναφέρονται στη συντήρηση αρχαιοτήτων και έργων τέχνης, καθώς και δειγμάτων της φυσικής ιστορίας, η Ολομέλεια θα αφιερωθεί στο θέμα «Η συντήρηση και το κοινό». Το κύριο θέμα της 14ης Τριετούς Συνάντησης του ICOM 2005 θα έχει ως στόχο τη διερεύνηση και το σχεδιασμό διαφόρων στρατηγικών και μεθόδων, ώστε να επιτευχθεί η ενεργός συμμετοχή του κοινού στη διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Προκειμένου να προβληθεί ο τομέας της συντήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, είναι απαραίτητο να υπάρξει κατανόηση, αποδοχή και ιδίως υποστήριξη του ευρύτερου κοινού. Αυτό απαιτεί μια διττή προσέγγιση: οι επαγγελματίες της Συντήρησης και αυτοί που έχουν την ευθύνη των αποφάσεων πρέπει να αλλάξουν στάση απέναντι στο κοινό και, παράλληλα, το κοινό πρέπει να κατανοήσει τη διαδικασία λήψης των αποφάσεων και τη λογική που υπαγορεύει τη διαδικασία της συντήρησης. Μόνο τότε μπορεί το κοινό να υποστηρίξει συνειδητά και να συμμετάσχει στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς του. Περισσότερες πληροφορίες και επίσημη πρόσκληση για συμμετοχή στο 14ο ICOM-CC Τριετής Συνάντηση στη Χάγη το 2005 θα δημοσιευτεί σε επόμενο ενημερωτικό Δελτίο.

16 ενημερωτικο δελτιο Νο 1 > Ιανουάριος ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ εμπειρία. Το τελευταίο μέρος αφορά, ως επί το πλείστον, στη διοικητική οργάνωση των αρχαιολογικών μουσείων και το κατά πόσον η οργάνωση και λειτουργία τους ανταποκρίνεται στις προκλήσεις και στις ανάγκες των καιρών. Το μουσείο, κατεξοχήν μέσο διαφύλαξης της πολιτιστικής κληρονομιάς και προβολής της για σκοπούς μελέτης, εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας, αποτελεί αντικείμενο έντονου ενδιαφέροντος. Το γεγονός ότι τα αρχαιολογικά μουσεία ιδρύθηκαν ταυτόχρονα με το νεοελληνικό κράτος σχετίζεται ακόμη και σήμερα με τη διαμόρφωση της νεοελληνικής ιδεολογίας. Η μελέτη επισημαίνει με εύγλωττο τρόπο ότι η αντιμετώπιση των αδυναμιών και παθογενειών των μουσείων και η ανταπόκρισή τους στις σύγχρονες ανάγκες και προκλήσεις δεν είναι κυρίως ζήτημα αύξησης κονδυλίων και προσωπικού προϋποθέτει ολοκληρωμένη προσέγγιση, θεωρητικό προβληματισμό αλλά και δημόσιο διάλογο, και απαιτεί θεσμικές, διαρθρωτικές αλλαγές και τομές. Έλενα Παπαδάκη Ιστορικός Τέχνης Εθνογραφικά Μουσεία και λαϊκός πολιτισμός Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο, Σελίδες 320, ISSN Τιμή: 40 ευρώ. Κυκλοφόρησε ο τόμος του περιοδικού Εθνογραφικά του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος, με θέμα «Μουσεία και λαϊκός πολιτισμός». Ο τόμος τον οποίον έχουν επιμεληθεί οι κ. Κλειώ Γκουγκουλή και Τέτη Χατζηνικολάου είναι αφιερωμένος στη μνήμη του Kenneth Hudson και παρουσιάζει άρθρα θεωρητικού προβληματισμού για τη σύγχρονη μουσειολογία, καθώς και παραδείγματα νέων μουσειακών πρακτικών και αντιλήψεων. Την έκδοση ανοίγει η εισαγωγή της Τέτης Χατζηνικολάου, η οποία παρουσιάζει κριτικά το ιστορικό πλαίσιο της δημιουργίας και εξέλιξης των λαογραφικών μουσείων στην Ελλάδα, εντάσσοντας παράλληλα το θέμα σε μια γενικότερη διεθνή προβληματική για την έννοια του λαϊκού πολιτισμού. Ακολουθεί η πρώτη ενότητα με τα θεωρητικά άρθρα του τόμου: Ο Massimo Negri (Ο ρόλος των λαογραφικών-εθνογραφικώνμουσείων στη διαδικασία ανανέωσης των ευρωπαϊκών μουσείων) αναφέρεται στις νεότερες τάσεις που επικρατούν στα λαογραφικά/ εθνογραφικά μουσεία στον ευρωπαϊκό χώρο και στο ρόλο του ΕΜΥΑ ως θεσμού που απεικονίζει και στηρίζει τις νέες απόψεις και προτάσεις. Το άρθρο της Ρωξάνης Καυταντζόγλου (Λαογραφικά μουσεία, «λαϊκός πολιτισμός» και το «κοινό»των μουσείων) διερευνά τη σχέση των λαογραφικών μουσείωνμε το κοινό τους μέσα στο πλαίσιο του επαναπροσδιορισμούτης έννοιας και του ρόλου των μουσείων, καθώς και του λαϊκού πολιτισμού. Η Ελεωνόρα Σκουτέρη-Διδασκάλου («Ό,τι δεν αξιώθηκα ν αποκτήσω τότε, αυτό κατέχω ακόμη» - για μια ανθρωπολογία της συλλογής) επιχειρεί μια ανθρωπολογική και ιστορική προσέγγιση της έννοιας της συλλογής θέτοντας ερωτήματα για την ιδεολογική λειτουργία της γνώσης, όπως εκφράζεται μέσα από τις διαδικασίες συγκρότησης ή έκθεσης μιας εθνογραφικής συλλογής. Η συμβολή της Δάφνης Βουδούρη (Το νέο νομικό πλαίσιο των μουσείων στην Ελλάδα υπό το φως της διεθνούς εμπειρίας) παρουσιάζει το νέο θεσμικό πλαίσιο των μουσείων στην Ελλάδα, όπως αυτό καθορίστηκε με το Ν. 3028/2002. Η ανάλυση εστιάζει ιδιαίτερα στις καινοτομίες του νόμου και είναι συγκριτική, επισημαίνοντας τις διεθνείς αναλογίες και διαφορές στην αντιμετώπιση παρόμοιων προβλημάτων. Η Ρένα Λουτζάκη (Από την τοπική κοινωνία στο αρχείο του μουσείου: άυλα προϊόντα πολιτισμού και πνευματικά δικαιώματα) επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στο πολύ επίκαιρο ζήτημα της προστασίας των άυλων πολιτισμικών αγαθών, με ιδιαίτερη έμφαση στα προβλήματα που προκύπτουν από τη χρήση νέων τεχνολογιών στην καταγραφή της μουσικής και του χορού. Τα επόμενα δύο άρθρα είναι μεθοδολογικά: η Λήδα Παπαστεφανάκη (Η προφορική ιστορία στο μουσείο. Μια απόπειρακαταγραφής προφορικών μαρτυριών από τον κόσμο τηςεργασίας στο Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης) πραγματεύεται το ζήτημα της χρήσης της προφορικής ιστορίας στη διαδικασία τεκμηρίωσης των συλλογών μέσα από το παράδειγμα του Βιομηχανικού Μουσείου Ερμούπολης, ενώ η Πένυ Θεολόγη- Γκούτη (Η τεκμηρίωση των λαογραφικών και εθνογραφικών συλλογών) εστιάζει στο ζήτημα της τεκμηρίωσης των λαογραφικών και εθνογραφικών συλλογών στην Ελλάδα παρουσιάζοντας τα πορίσματα ερευνών και τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί στον τομέα της τεκμηρίωσης από τις ομάδες εργασίας των επιτροπών του ΙCOM. Ακολουθεί η κριτική αναφορά της Ντίνας Μπάδα (Πανεπιστημιακά μουσεία και συλλογές του λαϊκού πολιτισμού: το παράδειγμα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων) σε μια ειδική κατηγορία μουσείων, τα πανεπιστημιακά μουσεία μέσα από το παράδειγμα της λαογραφικής συλλογής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Η ενότητα με τις θεωρητικές εργασίες του τόμου ολοκληρώνεται με το άρθρο της Γιαννούλας Καπλάνη (Η έκθεση «Όλυμπος Καρπάθου: Εθνογραφικές

17 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Ιανουάριος 2004 > ενημερωτικο δελτιο Νο 1 17 Κατάλογος Εκδόσεων του Ελληνικού Τμήματος του ICOM Ο Συντηρητής: ορισμός του επαγγέλματος Ελληνικά σελ.12, Αθήνα, 1995 (γ έκδοση) ICOM-ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ (ISBN: ) Θεσσαλονίκη: Σταυροδρόμι ιδεών και ανθρώπων Η πόλη στο μουσείο και στο χώρο Πρακτικά της Ετήσιας Συνάντησης της Διεθνούς Επιτροπής Αρχαιολογικών και Ιστορικών Μουσείων (Σεπτ. 1997) Eλληνικά, αγγλικά και γαλλικά κείμενα σελ. 270, Αθήνα, 2002 ICOM-ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ (ISBN: ) Η συντήρηση των εικόνων Μία προσέγγιση στην προβληματική, τις μεθόδους και τα υλικά που χρησιμοποιούνται στα εργαστήρια συντήρησης σε όλο τον κόσμο. Πρακτικά της Διεθνούς Συνάντησης της Ομάδας Εργασίας-Συντήρησης Εικόνων (Οκτ. 1995) Ελληνικά, αγγλικά και γαλλικά κείμενα σελ.191, εικ. 57, Αθήνα, 1999 ICOM-ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ (ISBN: ) Ελληνικός Πολιτισμός Μακεδονία, το Βασίλειο του Μ. Αλεξάνδρου Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης στο Μόντρεαλ (Μάιος-Σεπτ. 1993) Ελληνικά, αγγλικά και γαλλικά κείμενα σελ. 279, εικ. 361, Αθήνα, 1993 ( ISBN: ) Ο κόσμος της Αιγύπτου στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης Δίγλωσση έκδοση: αγγλικά, ελληνικά σελ.183, Αθήνα, 1994 ( ISBN: ) Μακεδόνες, οι Έλληνες του Βορρά Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης (Forum του Landesmuseum στο Ανόβερο, Μάρτ. - Ιούν. 1994) ελληνική και αγγλική έκδοση σελ. 279, εικ. 361, Αθήνα, 1994 ( ISBN : ) εικόνες του σήμερα» στο Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης), το οποίο αναλύει τις θεωρητικές αφετηρίες και τις μουσειογραφικές επιλογές της έκθεσης για την Όλυμπο Καρπάθου στο ΜΕΛΤ. Η ενότητα των παρουσιάσεων μουσείων περιλαμβάνει έξι περιπτώσεις: πέντε από τον ελληνικό χώρο και μία από τη Γαλλία, η τελευταία ως παράδειγμα μουσειολογικής υλοποίησης του επαναπροσδιορισμού της έννοιας του λαϊκού πολιτισμού σε μια πολυεθνική και πολυπολιτισμική πραγματικότητα. Συγκεκριμένα παρουσιάζονται: το Κέντρο Μελέτης Νεώτερης Κεραμεικής (Μιμίκα Γιαννοπούλου, Ειρήνη Γρατσία, Ελένη Παπαθωμά), το Μουσείο Ιστορίας της Ελληνικής Ενδυμασίας (Νάντια Μαχά-Μπιζούμη), το Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος (Ζανέτ Μπαττίνου), το Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης (Μαρία Μαυροειδή), το Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού Λαδιού (Ασπασία Λούβη) και το Musée National des Arts et Traditions Populaires (Michel Colardelle). Ακολουθούν οι βιβλιοκρισίες ελληνικών και ξενόγλωσσων εκδόσεων για ζητήματα μουσειολογικής θεωρίας και πρακτικής (Μ. Σκαλτσά, 1999, Για τη μουσειολογία και τον πολιτισμό, από την Αλεξάνδρα Μπούνια, Μ. Σκαλτσά, 2001, επιμ., Η μουσειολογία στον 21ο αιώνα. Θεωρία και πράξη, από τις Νάνσυ Σελέ ντη και Αμαλία Τσιτούρη, S. Pearce, 1992, Museums, Objects and Collections: A Cultural Study, και S. Pearce, 1995, On Collecting. An Investigation into Collecting in the European Tradition, από τη Μάρλεν Μούλιου, J. Glazer with A. Zenetou, 1996, Museums: A Place to Work, Planning Museum Careers, από την Αλεξάνδρα Νικηφορίδου). Στη συνέχεια παρουσιάζονται: η Ημερίδα με θέμα «Ναυτικά μουσεία και νέες τεχνο λογίες» (Ανδρομάχη Γκαζή) και το ευρωπαϊκό επιμορφωτικό πρόγραμμα MuseoMed «Τεχνική βοήθεια στον τομέα των μουσείων» (Μάρλεν Μούλιου - Τέτη Χατζηνικολάου). Ο τόμος κλείνει με την έκθεση των πεπραγμένων του Πελοποννησια κού Λαογραφικού Ιδρύματος. Κλειώ Γκουγκουλή

18 ενημερωτικο δελτιο Νο 1 > Ιανουάριος ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Από τη Μήδεια στη Σαπφώ Ανυπόταχτες γυναίκες στην αρχαία Ελλάδα Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Μάρτ.- Σεπτ. 1995), ελληνική έκδοση, σελ. 152, εικ. 77, Αθήνα, 1995 (ISBN : ) Αρχαία Μακεδονία Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης στην Αυστραλία (1989) Eλληνική και αγγλική έκδοση σελ. 416, εικ. 408, Αθήνα, 1988 (ISBN: Χ) Προληπτική Συντήρηση στα Μουσεία : Έλεγχος του φωτισμού και του κλιματισμού Eλληνικά, σελ.48, Αθήνα, 1995 (β έκδοση) ICOM-ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Το Μουσείο στη σύγχρονη κοινωνία Πρακτικά Α Συνάντησης Μουσειολογίας (Αθήνα, Οκτ. 1984), Γαλλικά, αγγλικά και ελληνικά κείμενα, σελ.269, Αθήνα, 1987 ICOM-ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Μουσείο Σχολείο 4ο Περιφερειακό Σεμινάριο για Εκπαιδευτές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Ιωαννίνων (Ιωάννινα, Δεκ ) Πρακτικά - Ιωάννινα, 1994 ΥΠΕΠΘ Μουσείο Σχολείο 5ο Περιφερειακό Σεμινάριο για Εκπαιδευτές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Μεσσηνίας (Καλαμάτα, Απρίλιος 1997) - Πρακτικά Ελληνικά / σελ. 87 ΥΠΕΘ Μουσείο Σχολείο 6ο Περιφερειακό Σεμινάριο για Εκπαιδευτές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Καβάλας (Καβάλα, Σεπτ. 2002) - Πρακτικά Ελληνικά, σελ. 245, Αθήνα, 2002 ΥΠΕΠΘ ΥΠΠΟ ICOΜ-ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ (ISBN: ) Ίδρυση, οργάνωση και λειτουργία εκπαιδευτικών τμημάτων σε μουσεία Πρακτικά Ετήσιας Διεθνούς Συνάντησης CECA (Ναύπλιο-Αθήνα, 1988) Ελληνικά, γαλλικά και αγγλικά σελ. 315, Αθήνα, 1991 ICOM-ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ (ISBN: ) Ιορδάνης Δημακόπουλος O George Whitmore στην Κέρκυρα Το ανάκτορο των Αγίων Μιχαήλ και Γεωργίου και το μνημείο Maitland Ελληνικά-αγγλικά, σελ. 104, σχεδ., φωτ. 55, Αθήνα, 1994 (ISBN: ) Το Βυζάντιο ανάμεσα στην Ανατολή και στη Δύση Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης (1993) Ελληνική και γαλλική έκδοση, σελ. 96 Αθήνα, 1993 Τροία, Μυκήνες, Ορχομενός Εκατό χρόνια από το θάνατο του Ερρίκου Σλήμαν Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών και το Μουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας των Κρατικών Μουσείων Βερολίνου (1990,1991) Ελληνική και αγγλική έκδοση Αθήνα, 1990 (ISBN: ) Το Πνεύμα και το Σώμα Οι Αθλητικοί Αγώνες στην Αρχαία Ελλάδα Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Μάιος- Ιούν. 1990), Αθήνα, 1989 Ο Θησαυρός των Αηδονιών Σφραγίδες και κοσμήματα της ύστερης εποχής του Χαλκού στο Αιγαίο Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Μάιος- Σεπτ. 1996) Επιστημονική επιμέλεια καταλόγου: Κ. Δημακοπούλου, Αθήνα, 1996 (ISBN: )

19 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Ιανουάριος 2004 > ενημερωτικο δελτιο Νο 1 19 Ο Μυκηναϊκός Κόσμος Πέντε αιώνες πρώιμου ελληνικού πολιτισμού π.χ. Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Δεκ Μάρτ. 1989) Ελληνική και αγγλική έκδοση, σελ. 281 εικ. 317, Αθήνα, 1988 (ISBN: ) Οι Αζτέκοι Αρχαίοι θησαυροί του Μεξικού Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Μάιος- Ιούλιος 1988) Αγγλική και ελληνική έκδοση, σελ. 79 Αθήνα, 1988 Cucuteni Ο τελευταίος μεγάλος χαλκολιθικός πολιτισμός της Ευρώπης Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (Νοέμ.- Δεκ.1997) στη διοργάνωση της οποίας συνέβαλε μεταξύ άλλων πολιτιστικών φορέων και το Ελληνικό Τμήμα του ICOM Ελληνική, αγγλική και γερμανική έκδοση σελ. 245, εικ. 284, Θεσσαλονίκη, 1997 ΥΠΠΟ (ISBN: ) Η Ανθρώπινη μορφή στην τέχνη Ημερολόγιο του έτους 1989 Αθήνα, 1988 ICOM-ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Gerhard Mercator Ο φιλόσοφος του κόσμου, πολίτης της Αναγέννησης στο Ντούισμπουργκ Κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου (Σεπτ Ιαν.1992) Ελληνική έκδοση, σελ. 169, Αθήνα 1991 Μουσείο Πολιτισμού και Ιστορίας της πόλης του Ντούισμπουργκ ( ISBN: ) Guide des systèmes de classification utilisés par les musées d Ethno Δίγλωσση έκδοση: γαλλικά, αγγλικά σελ. 111, 1999 Comité national hellénique de l ICOM, Ministère hellénique de la Culture, CIDOC - groupe Ethno ( ISBN: ) Corpus international de traitement normalisé des données en ethnologie/ ethnographie Δίγλωσση έκδοση: γαλλικά, αγγλικά σελ. 68, 1996 Comité national hellénique de l ICOM, Université de Patras, Musée Slovène d ethnographie, CIDOC - groupe Ethno (ISBN: ) Κώδικας επαγγελματικής δεοντολογίας Μετάφραση του γαλλικού πρωτοτύπου: Code de déontologie professionnelle (ICOM, Paris 1987), που υιοθετήθηκε κατά τη διάρκεια της 15ης Γεν. Συνέλευσης του ICOM στο Buenos Aires (Νοέμ.1986) Γλωσσική και εκδοτική επιμέλεια: Ελ. Κονδυλάκη-Κόντου σελ. 33, Αθήνα, 1989 ICOM ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Museum Accreditation Α Quality Proof for Museums. Proceedings of the Annual Conference of the International Committee for Regional Museums (ICR) Εκδότες: H. Manneby, Πρόεδρος της ICR, Τέτη Χατζηνικολάου, Πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος του ICOM, σελ. 80, Αθήνα, 1999 ICR - ICOM-Ελληνικό Τμήμα Μουσεία, Χώρος και Εξουσία Συμπόσιο, Αθήνα Θεσσαλονίκη, Μαΐου 1993 Γαλλικά, αγγλικά και ελληνικά, σελ. 135 ICOFOM Ελληνικό Τμήμα του ICOM (ISBN ) Καλλίστευμα Μελέτες προς τιμήν της Όλγας Τζάχου-Αλεξανδρή Ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά κείμενα, σελ. 580, πιν. VII, Αθήνα 2001 (ISBN: ) Για να ενημερωθείτε για τις παραπάνω εκδόσεις, απευθυνθείτε στο Ελληνικό Τμήμα του ICOM. Σύνταξη καταλόγου Δημήτρης Καλκούνος

20 ενημερωτικο δελτιο Νο 1 > Ιανουάριος ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Χρήσιμες πληροφορίες για τα μέλη του ICOM Συνδρομές Το Ελληνικό Τμήμα του ICOM προκειμένου να βοηθήσει τα μέλη του, αποφάσισε να επιδοτήσει και φέτος τις συνδρομές κατά ένα ποσοστό. Οι τιμές διαμορφώνονται ως εξής: Άτομα μέλη 50 ευρώ Άτομα μέλη σε σύνταξη 30 ευρώ Μουσεία μέλη 270 ευρώ Ολόκληρο το ποσό της συνδρομής αποστέλλεται στη Γεν. Γραμματεία του ICOM στο Παρίσι. Τα μέλη του ICOM που κατοικούν στο Νομό Αττικής παρακαλούνται θερμά, για διευκόλυνση της Γραμματείας, να καταβάλουν τη συνδρομή τους στα Γραφεία του ICOM, Αγ. Ασωμάτων 15 στο Θησείο (Τετάρτη απόγευμα ). Τα μέλη που κατοικούν εκτός Νομού Αττικής μπορούν να καταβάλουν τη συνδρομή τους μέσω ταχυδρομικής επιταγής με τα στοιχεία: ICOM Ελληνικό Τμήμα Αγ. Ασωμάτων Αθήνα Εξόφληση παλαιών συνδρομών Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 20 χρόνων από την ίδρυσή του και ύστερα από έγκριση της Γεν. Γραμματείας του ICOM στο Παρίσι, το Ελληνικό Τμήμα του ICOM, σε μια προσπάθεια οργάνωσης του αρχείου των μελών του, αποφάσισε να προχωρήσει σε διακανονισμό με τα μέλη που οφείλουν συνδρομές πολλών ετών και επιθυμούν να παραμείνουν μέλη του ICOM. Τα μέλη αυτά έχουν τη δυνατότητα να καταβάλουν μόνο τις συνδρομές των τελευταίων τριών (3) ετών. Ενημερωτικό δελτίο CECA Σημειώνουμε ότι τα μέλη του Ελληνικού Τμήματος, που μετέχουν στη διεθνή επιτροπή του ICOM για την εκπαίδευση και την πολιτιστική δράση στα Μουσεία (CECA), λαμβάνουν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου το Ενημερωτικό Δελτίο (CECA Newsletter), που δεν εκδίδεται πλέον σε έντυπη μορφή. Λειτουργία των Γραφείων του ICOM Τα Γραφεία του Ελληνικού Τμήματος του ICOM είναι ανοικτά για το κοινό κάθε Τετάρτη απόγευμα Ωστόσο, για επείγουσες και ειδικές περιπτώσεις, μπορεί να καθοριστεί κάποιο άλλο ραντεβού μετά από συνεννόηση. Βιβλιοθήκη Κέντρο Πληροφόρησης Κατά την περίοδο έγινε ταξινόμηση της βιβλιοθήκης με τη δημιουργία θεματικών ενοτήτων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ταξινόμηση βιβλίων και άλλων εντύπων μουσειολογικού περιεχομένου. Επίσης, ταξινομήθηκε, συμπληρώθηκε εν μέρει και αρχειοθετήθηκε το πλούσιο υλικό των εκπαιδευτικών προγραμμάτων μουσείων και άλλων φορέων, ενώ έγινε και μερική ταξινόμηση στο αρχείο διαφανειών. Τέλος, σας υπενθυμίζουμε ότι η Βιβλιοθήκη Κέντρο Πληροφόρησης είναι ανοικτή για το κοινό κάθε Τετάρτη απόγευμα. Η συμβολή σας στην προσπάθεια εμπλουτισμού της με μουσειολογικά βιβλία και έντυπα, άρθρα και άλλο σχετικό υλικό θα είναι πολύτιμη. ICOM ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ. Ασωμάτων 15, Αθήνα Τηλ.: Fax: ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: Τέτη Χατζηνικολάου Αγγελική Κόκκου Σοφία Κατσάλη Εύα Μεσάικου ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ: ΕΡΜΗΣ ΚΑΣΑΠΗΣ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Αθήνα, 1/9/2013 Πληροφορίες : Δ.Σ. Διεύθυνση : Ξενοφώντος 15Α T.K. : 105 57 Αθήνα Τηλέφωνο/Φάξ : 210.3229120 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο : pess@pess.gr Δικτυακός τόπος : http://www.pess.gr Π Ε. Τ Π Ε Λ Ο Π

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργαζόμαστε για μια

Συνεργαζόμαστε για μια NEWSLETTER 2 ο Ειδικό Αφιέρωμα Συνεργαζόμαστε για μια ανοιχτή, πολυπολιτισμική κοινωνία ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ Με μεγάλη επιτυχία και ουσιαστικά αποτελέσματα ολοκληρώθηκε το Έργο 4.1.β/12: «Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων. Τόποι/ταυτότητες/ φυσική και πολιτιστική κληρονομιά: κρίσι-μα θέματα στρατηγικού σχεδιασμού

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων. Τόποι/ταυτότητες/ φυσική και πολιτιστική κληρονομιά: κρίσι-μα θέματα στρατηγικού σχεδιασμού ΠΜΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Τόποι/ταυτότητες/ φυσική και πολιτιστική κληρονομιά: κρίσι-μα θέματα στρατηγικού σχεδιασμού Εορτασμός Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς «Κρίσεις: συνέχειες

Διαβάστε περισσότερα

Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου. 24o Δημοτικό Αχαρνών. Νομισματικό Μουσείο Αθηνών

Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου. 24o Δημοτικό Αχαρνών. Νομισματικό Μουσείο Αθηνών Νομισματικό Μουσείο Αθηνών 24o Δημοτικό Αχαρνών Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου 1 Υποδράση: Εκπαιδευτικές Επισκέψεις Μαθητών Συμμετέχοντες Σχολείο: 24o Δημοτικό Αχαρνών

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΙ. ΤΟ ΝΕΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΑΙΔΙΑ και ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ προτείνουν στο ΣΤΑΘΜΟ»

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΙ. ΤΟ ΝΕΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΑΙΔΙΑ και ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ προτείνουν στο ΣΤΑΘΜΟ» ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Βασ. Αλεξάνδρου 1 211 00 ΝΑΥΠΛΙΟ Τηλ.: 27520 28947 Fax: 27520 27960 e-mail education@pli.gr ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΙ ΤΟ ΝΕΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΑΙΔΙΑ και ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέατρο Τ 7η Το αρχαίο Θέατρο και οι σύγχρονοι Λαρισαίοι των ρόλων μεταξύ των μαθητών αποφασίστηκε το χρονοδιάγραμμα των γυρισμάτων. Λίγο πριν το γύρισμα της κάθε σκηνής, λαμβάνονταν αποφάσεις για τα πλάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ «ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗ» Αγγελικής Χατζημιχάλη 6, Πλάκα, τηλ. 2103243987

ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ «ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗ» Αγγελικής Χατζημιχάλη 6, Πλάκα, τηλ. 2103243987 ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ «ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗ» Αγγελικής Χατζημιχάλη 6, Πλάκα, τηλ. 2103243987 Εκπαιδευτικά προγράμματα μουσειακής αγωγής για σχολικές ομάδες Σχολικό έτος 2015 2016 Οι εξειδικευμένες

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )»

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Διοργάνωση Συνδιοργάνωση Συνεργαζόμενοι φορείς Σχολικοί Σύμβουλοι Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Χανίων Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου Φωτεινή Αραβανή Βιβλιοθήκη Αρχείο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Απολογισμός Δράσεων 2013

Απολογισμός Δράσεων 2013 Απολογισμός Δράσεων 2013 Ο Απολογισμός Δράσεων 2013 έχει σκοπό να προσφέρει μια εικόνα για το βασικό έργο του Ιδρύματος τη χρονιά που πέρασε μέσα από την παρουσίαση επιλεγμένων προγραμμάτων. Δράσεις που

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ»

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» Εισηγήτρια: Έφη Γουνελά Στέλεχος της ΕΕΤΑΑ ΑΠΟΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΕΑ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΕΑ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΕΑ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Νομισματική Συλλογή Alpha Bank, Πανεπιστημίου 41, 102 52, Αθήναι, Τηλ. 210 326 2460-1 www.alphanumismatics.gr, numismatic@alpha.gr εκέμβριος 2014 Νέα Έκθεση: Η

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ» ANAPARASTASIS - rendering - animation - VR - stereoscopic presentation

«ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ» ANAPARASTASIS - rendering - animation - VR - stereoscopic presentation Harvard Center for Hellenic Studies Κώδικας VENETUS A Studio Παράλληλο Κύκλωμα Ψηφιοποίηση, Τεκμηρίωση και Ανάδειξη κινηματογραφικών συλλογών από το αρχείο του STUDIO-παράλληλο κύκλωμα - Διάδοση της κινηματογραφικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΘΕΑΤΡΩΝ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ. τουρισμό

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΘΕΑΤΡΩΝ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ. τουρισμό ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΘΕΑΤΡΩΝ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ Συμβολή του ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ στον πολιτιστικό τουρισμό Η πολιτιστική διαδρομή, ως επώνυμο τουριστικό προϊόν Η πολιτιστική διαδρομή είναι ένα εξειδικευμένο

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

«Μουσεία για μια κοινωνία με προοπτικές» στη Βέροια και τη Βεργίνα

«Μουσεία για μια κοινωνία με προοπτικές» στη Βέροια και τη Βεργίνα Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Μουσεία για μια κοινωνία με προοπτικές» στη Βέροια και τη Βεργίνα με sleepover, μηνύματα στον τοίχο, εγκαίνια έκθεσης, εκπαιδευτικές δράσεις και συνάντηση με τους

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 2003-2005 Δύο χρόνια μετά την ιδρυτική του Συνέλευση το Δίκτυο, μέσα στα πλαίσια των αξόνων που αυτή έθεσε και με βάση τη μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών

ποδράσηη Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Για την σχολική χρονιά 2014-2015 πραγματοποιούνται τα κάτωθι προγράμματα : Α) ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ Γερμανικού και Μυλλέρου Μεταξουργείο Δήλωση

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE «Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιμετωπίζοντας τη σχέση ανταγωνισμού και αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ΤΗΣ Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ο Υ MSC Ε Λ Ι Σ Σ Α Β Ε Τ Σ. Σ Π Υ Ρ Ο Π Ο Υ Λ Ο Υ Ι. Α Τ Ο Μ Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Ονοματεπώνυμο : Σπυροπούλου Ελισσάβετ (Αλίσσια) του Σταύρου Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας Πίνακας 2 Περιεχομένων Το Σχολείο μας 3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας 4 Σχολικό Έτος και Αργίες Ωράριο 6 Οι καθημερινές μας Οι Δραστηριότητες 7 εργασίες μας 9 Κατ οίκον Εργασία Οι Αξιολόγηση 10 Εγκαταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΤ ΜΑΘΗΗ ΚΑΙ ΘΡΗΚΔΤΜΑΣΩΝ ΚΔΝΣΡΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας ευπωπαϊκό ππόηυπο Κλίμα & Σχέσεις στο Σχολείο Σχέσεις μεταξύ Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ;

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΩΘΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ; ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον»

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Ίδρυση Δικτύου «Τουρισμός και περιβάλλον» Με την απόφαση 3927/17/17-4-2006

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο ανοικτό. Σχολείο ενταξιακό

Σχολείο ανοικτό. Σχολείο ενταξιακό Σχολείο ανοικτό. Σχολείο ενταξιακό Έργο: 1.2.Δ/11 «Προώθηση διαδραστικών ενημερωτικών εκστρατειών στα σχολεία με ομάδες στόχο μετανάστες και γηγενείς μαθητές καθώς και τους γονείς τους, μέσω δραστηριοτήτων»

Διαβάστε περισσότερα

Το κεντρικό μήνυμα της εταιρικής ενέργειας και της σχετικής καμπάνιας, ήταν:

Το κεντρικό μήνυμα της εταιρικής ενέργειας και της σχετικής καμπάνιας, ήταν: Εταιρεία: COSMOTE AE Τίτλος Προγράμματος / Δράσης: Ο Κόσμος μας, Εσύ Ημερομηνία Υποβολής: 29/11/2012 Υπεύθυνος Project: Διεύθυνση Εταιρικής Επικοινωνίας Ομίλου ΟΤΕ Γενικά Το Σεπτέμβριο του 2010, ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

http://didefth.gr ΘΕΜΑ : «2 ο πανελλήνιο συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Σχολικών Συμβούλων (ΠΕΣΣ)»

http://didefth.gr ΘΕΜΑ : «2 ο πανελλήνιο συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Σχολικών Συμβούλων (ΠΕΣΣ)» Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθμός Προτεραιότητας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Δελτίο Τύπου 19-10-2015 Ιβήριδος 9, T.K. 54351 Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310 905164, fax: 2310 903721 Email επικοινωνίας: anestis_anastasiadis@yahoo.gr, axmetaloulis@gmail.com Ιστοσελίδα: www.loutropoleis.com Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Διαβάστε περισσότερα

Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων. Η ανάγκη τεκµηρίωσης και διαφύλαξης της σύγχρονης λαογραφικής και εθνογραφικής

Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων. Η ανάγκη τεκµηρίωσης και διαφύλαξης της σύγχρονης λαογραφικής και εθνογραφικής Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων ρ. Αναστασία Π. Βαλαβανίδου αρχιτέκτων µηχ.-µουσειολόγος Εφορεία Νεωτέρων Μνηµείων Κεντρικής Μακεδονίας, ΥΠΠΟΤ Ελένη Χρ. Οικονοµοπούλου αρχιτέκτων µηχ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2015

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2015 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΟΑΦΡΙΚΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012

ΕΛΛΗΝΟΑΦΡΙΚΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 ΕΛΛΗΝΟΑΦΡΙΚΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 Ενότητες 1. Κατάσταση μελών του Ελληνο- Aφρικανικού Επιμελητηρίου 2. Σκοπός του Επιμελητηρίου 3. Εκδηλώσεις - Δραστηριότητες 4. Διεύθυνση Χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων

Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων Υπουργείο Πολιτισµού - Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων Αγ. Ασωµάτων 11, 105 53 Αθήνα Τηλ: 210-3229820, 210-3225323 Φαξ: 210-3225628 E-mail: deam@culture.gr Ιστοσελίδες:

Διαβάστε περισσότερα

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b.

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 29 Σεπτεμβρίου 2015 ΤΕΛΕΣΗ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ 44 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Οι αρχιτέκτονες της Δωδεκανήσου και οι αρχιτέκτονες του Νομού Μούγλων της Τουρκίας (ακριβώς απέναντι από τα Δωδεκάνησα) οργανώνουν κάθε χρόνο τριήμερες συναντήσεις. Οι συναντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis)

Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis) Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis) Α. ΓΕΝΙΚΑ Οι πολιτιστικές/καλλιτεχνικές εκδηλώσεις συμβάλλουν στη δημιουργία θετικής

Διαβάστε περισσότερα

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2013 9 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΜΑΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Το Μουσείο σε έναν κόσμο που αλλάζει νέες προκλήσεις νέες εμπνεύσεις. Παρασκευή 18 Μαΐου 2012, Διεθνής Ημέρα Μουσείων ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Το Μουσείο σε έναν κόσμο που αλλάζει νέες προκλήσεις νέες εμπνεύσεις. Παρασκευή 18 Μαΐου 2012, Διεθνής Ημέρα Μουσείων ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Υπουργείο Πολιτισμού & Τουρισμού ΛΔ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων Το Μουσείο σε έναν κόσμο που αλλάζει νέες προκλήσεις νέες εμπνεύσεις Παρασκευή 18 Μαΐου 2012, Διεθνής Ημέρα Μουσείων ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΤΕΧΝΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ»

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΤΕΧΝΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ» Ιουλιανού 28 (1 ος όροφος) - 10434 ΑΘΗΝΑ Σύμπραξη ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ και ΙΝΕ/ΓΣΕΕ για τη Δια Βίου Μάθηση Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου Μη Κερδοσκοπικό ΑΘΗΝΑ 2006 Τηλέφωνο: 210 88 38 680 Φαξ: 210 88 38 148 Email:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητές: Αμαλία Μακρή -Φώτης Τσίπης Περιφερειακοί Σύμβουλοι ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Εισηγητές: Αμαλία Μακρή -Φώτης Τσίπης Περιφερειακοί Σύμβουλοι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ 2014: ΕΤΟΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ 150 ΧΡΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 15-21 ΗΣ ΜΑΙΟΥ ΩΣ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ -ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΣΤΑΘΕΡΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΕΠΤΑΝΗΣΑ Εισηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη www.kpe-thess.gr www.facebook.com/kpethess Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Χ. Αθανασίου - Ε. Παπαδημητρίου - Ν. Ριφάκη - Γ. Σλαυκίδης Π. Τσολακίδου - Γ. Υφαντής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ Λύκειο Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2011-2012 1 ος Στόχος Το σχολείο μας Ένα εργαστήριο ανάπτυξης κριτικής σκέψης, δημιουργικότητας και συνεργασίας. 1 ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Έκθεσης. Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου

Σχέδιο Έκθεσης. Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου 1. Σχέδιο Έκθεσης Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου Εισαγωγή Ο ετήσιος προγραμματισμός αποτελεί βασική λειτουργία της οργάνωσης και της διοίκησης της σχολικής μονάδας και πραγματοποιείται στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Ν. ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Ν. ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Ν. ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α ΤΡΙΜΗΝΟ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ Στη διάρκεια του Α Τριμήνου η ΣΤ τάξη θα εμβαθύνει στο έργο και την προσωπικότητα του μεγάλου μας μουσικοσυνθέτη Μίκη

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης.

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Έκθεση για την Εκπαιδευτική Επίσκεψη στον Ναό του Επίκουρου Απόλλωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΛΗΜΝΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΛΗΜΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΛΗΜΝΟΥ ΜΕΤΑΞΥ: ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΗΜΝΟΥ, ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ και ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΛΕΣΒΟΥ Στην Μύρινα σήμερα Νοεμβρίου 2011 και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΜΟΥΣΕΙΑ - ΜΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ. Το παράδειγμα του προτεινόμενου Οικομουσείου στα Μαντεμοχώρια της Χαλκιδικής

ΟΙΚΟΜΟΥΣΕΙΑ - ΜΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ. Το παράδειγμα του προτεινόμενου Οικομουσείου στα Μαντεμοχώρια της Χαλκιδικής ΟΙΚΟΜΟΥΣΕΙΑ - ΜΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Το παράδειγμα του προτεινόμενου Οικομουσείου στα Μαντεμοχώρια της Χαλκιδικής Υπαίθρια μουσεία, Οικομουσεία, Στόχος τους open air, site museums η διάσωση - διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών (Κ.Δ.Α.Π. & Κ.Δ.Α.Π. - Μ.Ε.Α.); Εργαζόμενοι στα Κ.Δ.Α.Π. & Κ.Δ.Α.Π. - Μ.Ε.Α.

Τι είναι τα Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών (Κ.Δ.Α.Π. & Κ.Δ.Α.Π. - Μ.Ε.Α.); Εργαζόμενοι στα Κ.Δ.Α.Π. & Κ.Δ.Α.Π. - Μ.Ε.Α. Τι είναι τα Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών (Κ.Δ.Α.Π. & Κ.Δ.Α.Π. - Μ.Ε.Α.); - Θεσμός κοινωνικής πρόνοιας συχρηματοδοτούμενος από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) στο πλαίσιο του Εθνικού Στρατηγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ-ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ» IΣΤΟΡΙΚΟ Tο Κοινωφελές Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», αναγνωρίζοντας τις δραστηριότητές

Διαβάστε περισσότερα

Το εμβληματικό της κτίριο

Το εμβληματικό της κτίριο Θεσσαλονίκη, Φεβρουάριος 2014 Η Χριστιανική Αδελφότητα Νέων Θεσσαλονίκης Η ΧΑΝ Θεσσαλονίκης ιδρύεται ως σωματείο κοινωφελές, μη κερδοσκοπικό το 1921. Οι δραστηριότητές της επικεντρώνονται στους νέους ανθρώπους,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ", κύριε Κάλλιε,

Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ, κύριε Κάλλιε, Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ): Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ", κύριε Κάλλιε, ονομάζομαι Δημήτρης Ντεντάκης, γεννήθηκα και μεγάλωσα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΛΗΜΑΤΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2011-2012

ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΛΗΜΑΤΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2011-2012 ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΛΗΜΑΤΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2011-2012 Τι είναι η Παιδική HELMEPA Η Ελληνική Ένωση Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (ΗELMEPA) είναι ένας μη-κυβερνητικός, μηκερδοσκοπικός οργανισμός που ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012. Απολογιστική Έκθεση

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012. Απολογιστική Έκθεση ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012 Απολογιστική Έκθεση Α. Γενικά στοιχεία Στο πλαίσιο της Πράξης «Νέες Πολιτικές Ξενόγλωσσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών

Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών Αντιδημαρχία Κοινωνικής Πολιτικής Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών Α-ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΛΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ 2006-2010 Ο Δήμος Συκεών επιδιώκοντας να συμβάλει στην ισότιμη κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική»

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Δρ. Μιχάλης Χρηστάκης Γενικός Γραμματέας Δήμου Αμαρουσίου Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Γενικών Γραμματέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης «Κλεισθένης»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία

Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΓΓΛΙΚΗΣ Εκδήλωση της Περιφέρειας Αττικής 1 η Σεπτέμβρη 2010 Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία Έργο του Υπουργείου

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκά έργα για την ανάδειξη και τις e υποδομές πολιτιστικού περιεχομένου: η συμβολή της ΔΙΠΤ. Διεύθυνση Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών

Ευρωπαϊκά έργα για την ανάδειξη και τις e υποδομές πολιτιστικού περιεχομένου: η συμβολή της ΔΙΠΤ. Διεύθυνση Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ευρωπαϊκά έργα για την ανάδειξη και τις e υποδομές πολιτιστικού περιεχομένου: η συμβολή της ΔΙΠΤ Διεύθυνση Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Δράσεις της ΔΙΠΤ Ανάπτυξη και υποστήριξη εφαρμογών Υποστήριξη συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Περιφερειακό Αναπτυξιακό Συνέδριο Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για την προγραμματική

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Από τα Geo Routes, ο Πολιτισμός διαβατήριο για το τουριστικό προφίλ της Ελλάδας στη Κίνα

Από τα Geo Routes, ο Πολιτισμός διαβατήριο για το τουριστικό προφίλ της Ελλάδας στη Κίνα Δευτέρα, 10 Δεκεμβρίου 2012 Δελτίο Τύπου Από τα Geo Routes, ο Πολιτισμός διαβατήριο για το τουριστικό προφίλ της Ελλάδας στη Κίνα Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του China Cultural Heritage Protection Center

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟΥΛΑ ΜΠΑΚΟΛΗ ΕΛΕΝΗ-ΜΑΡΙΑ ΑΡΜΕΝΗ

ΑΝΘΟΥΛΑ ΜΠΑΚΟΛΗ ΕΛΕΝΗ-ΜΑΡΙΑ ΑΡΜΕΝΗ Η ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΟΤΟΠΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΑΝΘΟΥΛΑ ΜΠΑΚΟΛΗ ΕΛΕΝΗ-ΜΑΡΙΑ ΑΡΜΕΝΗ Η παρούσα βάση δεδομένων έχει ως αντικείμενο την καταγραφή των πατριδοτοπικώνεθνοτοπικών-πολιτιστικών σωματείων που εδρεύουν σ όλο τον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Προσωπικά στοιχεία: 1. Όνομα: Χρήστος 2. Επώνυμο: Δημητρίου 3. Ημερομηνία Γέννησης: 9/7/1960 4. Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Πρόγραμμα εκδηλώσεων για τη ΔΙΕΘΝΗ ΗΜΕΡΑ ΜΟΥΣΕΙΩΝ 2015 στο ΕΠΙΓΡΑΦΙΚΟ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ «Μουσεία για μια Βιώσιμη Κοινωνία» 17, 18 και 19 Μαΐου Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ν ήβω φ ν Ε ω ουλή τ Β

ν ήβω φ ν Ε ω ουλή τ Β Βουλή των Εφήβων H «Bουλή των Eφήβων» είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που διοργανώθηκε για πρώτη φορά από τη Bουλή των Ελλήνων το σχολικό έτος 1995-1996 και από τότε λειτουργεί σε ετήσια βάση, με τη

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Κέντρο Λεμεσού Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα

Ερευνητικό Κέντρο Λεμεσού Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα Με την έναρξη των εργασιών του Παττίχειου Δημοτικού Μουσείου, Ιστορικού Αρχείου και Κέντρου Μελετών Λεμεσού στην ανακαινισμένη πρώην Οικία Έπαρχου, ο Δήμος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Γραφείο Υπουργού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ minoff@culture.gr Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδική Προβολής και Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της εκστρατείας ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE+PURE

Αξιολόγηση της εκστρατείας ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE+PURE Αξιολόγηση της εκστρατείας ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE+PURE Περιεχόμενα Περιεχόμενα Διαγραμμάτων...2 Εισαγωγή...3 Το δείγμα της έρευνας...3 Τα εργαλεία ενημέρωσης...4

Διαβάστε περισσότερα