Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας. 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας. 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ"

Transcript

1 Βιβλίο Πρακτικών

2

3

4

5 Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας 20 & 21 Σεπτεμβρίου 2013 Συνεδριακό Κέντρο Ξενοδοχείου «Αρκάδια» Κομοτηνή 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Οργάνωση: Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία Νεφρολογικό Τμήμα Γ.Ν. Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» Υπό την αιγίδα: Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Επιμέλεια έκδοσης: Κ. Μαυροματίδης 1

6 Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Copyright Κ. Μαυροματίδης Ηλεκτρονική σελιδοποίηση Εκτύπωση AltaVista, Απαγορεύεται η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή στο σύνολο ή κατά τμήμα του παρόντος έργου, με οποιοδήποτε μέσο ή τρόπο, σύμφωνα με το Ν. 2387/1920, τα Ν.Δ. 3565/56, το Ν. 100/75 και τους λοιπούς κανόνες διεθνούς δικαίου, χωρίς την άδεια των συγγραφέων 2

7 Περιεχόμενα Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας Χαιρετισμός Οργανωτικής Επιτροπής... 7 Οργάνωση Σεμιναρίου... 8 Ομιλητές / Προεδρεία / Σχολιαστές... 9 Στρογγυλό τραπέζι Ι: Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία Προεδρείo: Κ. Σόμπολος, Ν. Ζουμπαρίδης Φυσιολογία της οξεοβασικής ισορροπίας Σ. Μιχαήλ Περί ρυθμιστικών διαλυμάτων Γ. Τουλκερίδης Περί χασμάτων Ε. Μάνου Ερμηνεία αερίων αίματος Κ. Αδαμίδης Σχόλια Παραδείγματα: Δ. Γούμενος 3

8 Περιεχόμενα Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας Στρογγυλό τραπέζι ΙΙ: Μεταβολικές οξεοβασικές διαταραχές Προεδρείο: Β. Μαργέλλος, Δ. Σταματιάδης Νεφροσωληναριακές οξεώσεις Ν. Καπλάνης Οξεοβασικές διαταραχές σε ουρητηροστομίες και σε μεταμόσχευση παγκρέατος Ι. Γριβέας Οξεοβασικές διαταραχές σε γαστρεντερικές διαταραχές και σε ειλεό Ε. Φράγγου Επιπτώσεις της δίαιτας στην οξεοβασική ισορροπία. Οξεοβασικές διαταραχές σε παρεντερική σίτιση Σ. Κατσούδας Σχόλια Παραδείγματα: Ν. Αφεντάκης Στρογγυλό τραπέζι ΙΙΙ: Ποικίλες οξεοβασικές διαταραχέςι Προεδρείο: Β. Βαργεμέζης, Ν. Νικολακάκης Οξεοβασικές διαταραχές σε ηπατική ανεπάρκεια Ε. Ντουνούση Οξεοβασικές διαταραχές σε καρδιακή ανεπάρκεια Γ. Κουτρούμπας Οξεοβασικές διαταραχές σε ηλικιωμένους Χ. Μπαντής 4

9 Περιεχόμενα Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας Φάρμακα που προκαλούν υπερκαλιαιμική υπερχλωραιμική μεταβολική οξέωση Χ. Πλέρος Σχόλια Παραδείγματα: Γ. Μπαλτόπουλος Στρογγυλό τραπέζι IV: Ποικίλες οξεοβασικές διαταραχέςιι Προεδρείο: Χ. Συργκάνης, Χ. Κατσίνας Ιατρογενείς μεταβολικές αλκαλώσεις και μεταβολικές αλκαλώσεις από φάρμακα Κ. Φουρτούνας Διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας κατά την ενδοφλέβια χορήγηση διαλυμάτων. Χορήγηση διττανθρακικών. Πότε και σε ποια ποσότητα; Κ. Στυλιανού Νευρολογικές εκδηλώσεις της διαβητικής κετοξέωσης Μ. Θεοδωρίδης Σχόλια Παραδείγματα: Κ. Σιαμόπουλος 5

10 Περιεχόμενα Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας Στρογγυλό τραπέζι V: Αναπνευστικές διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Προεδρείο: Η. Θώδης, Φ. Παπουλίδου Φυσιολογία της ανταλλαγής των αερίων στον πνεύμονα Εργαστηριακές παράμετροι Δ. Λαγονίδης Αναπνευστική οξέωση και αλκάλωση από φάρμακα Α. Γαβαλά Επίδραση της υποκαπνίας στα υγρά και τους ηλεκτρολύτες Συστηματικές και κλινικές εκδηλώσεις της αναπνευστικής αλκάλωσης Γ. Φιλντίσης Οξεοβασικές διαταραχές σε χρόνιες πνευμονοπάθειες Α. Γεωργουλίδου Επικίνδυνες για τη ζωή αναπνευστικές διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Α. Μπούτου Σχόλια Παραδείγματα: Π. Πασαδάκης 6

11 Χαιρετισμός Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας Αγαπητοί συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζουμε στο 7 ο Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας που διεξάγεται στις 20 & 21 Σεπτεμβρίου 2013 στο Συνεδριακό Κέντρο του Ξενοδοχείου «Αρκάδια» στην Κομοτηνή. Το σεμινάριο που φέτος έχει ως θέμα τις «Διαταραχές της Οξεοβασικής Ισορροπίας» διοργανώνεται από το Νεφρολογικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» σε συνεργασία με την Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία και είναι υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Το επιστημονικό πρόγραμμα περιλαμβάνει πέντε θεματικά στρογγυλά τραπέζια όπου θα αναλυθούν σε βάθος θέματα σημαντικά αλλά και αμφιλεγόμενα, τα οποία θα συνδυαστούν με την παρουσίαση των σύγχρονων ερευνητικών, διαγνωστικών και θεραπευτικών εξελίξεων με την κλινική εφαρμογή τους, ενώ την Παρασκευή, 20 Σεπτεμβρίου 2013 και ώρα 10:00 14:00 θα προηγηθεί το Κλινικό Φροντιστήριο με θέμα τις αναπνευστικές διαταραχές της Οξεοβασικής Ισορροπίας, για την καλύτερη ενημέρωση των νεότερων συναδέλφων. Στόχος μας είναι και πάλι να παρουσιαστεί όσο γίνεται πιο απλά το θέμα μας, να γίνει κατανοητό και να συζητηθεί σε βάθος, ένα κεφάλαιο ιδιαίτερα σημαντικό στην καθημερινή κλινική πράξη. Θα θέλαμε να τονίσουμε ότι το σεμινάριο ενδιαφέρει τους κλινικούς γιατρούς κάθε ειδικότητας (ειδικούς και ειδικευόμενους). Σας ευχόμαστε εποικοδομητική συμμετοχή στην επιστημονική μας εκδήλωση και καλή διαμονή στην Κομοτηνή! Με εκτίμηση, Εκ μέρους της Οργανωτικής Επιτροπής Κωνσταντίνος Μαυροματίδης Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γ.Ν. Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» 7

12 Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της Οξεοβασικής Ισορροπίας Οργάνωση Νεφρολογικό Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» Σε συνεργασία με την: Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία Υπό την αιγίδα: Υπουργείου Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Οργανωτική Επιτροπή: Πρόεδρος: Κ. Μαυροματίδης Μέλη: Ν. Σωτηρακόπουλος Α. Γεωργουλίδου Α. Μπακαλούδης Ν. Bασιλειάδης 8

13 Ομιλητές / Προεδρεία / Σχολιαστές Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας Αδαμίδης Κωνσταντίνος Αφεντάκης Νικόλαος Βαργεμέζης Βασίλειος Γαβαλά Αλεξάνδρα Γεωργουλίδου Αναστασία Γριβέας Ιωάννης Ζουμπαρίδης Νικόλαος Θεοδωρίδης Μάριος Θώδης Ηλίας Καπλάνης Νικόλαος Κατσίνας Χρήστος Νεφρολόγος, Μονάδα Χρόνιας Αιμοκάθαρσης «Bionephros», Αθήνα Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Γ. Γεννηματάς» Καθηγητής Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης ΠνευμονολόγοςΕντατικολόγος, Επιμελήτρια Α, Πανεπιστημιακή Μονάδα Εντατικής Θεραπείας Γενικού Ογκολογικού Νοσοκομείου Κηφισιάς «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Νεφρολόγος, Επιμελήτρια Β, Νεφρολογικό Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος 401 Γενικού Στρατιωτικού Νοσοκομείου Αθηνών Νεφρολόγος, τ. Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Έδεσσας Νεφρολόγος, Επιμελητής Α, Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης Καθηγητής Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Ειδικευόμενος Νεφρολογίας, Νεφρολογικό & Μεταμοσχευτικό Κέντρο Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Πατρών Διευθυντής Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο» 9

14 Ομιλητές / Προεδρεία / Σχολιαστές Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας Κατσούδας Σπυρίδων Κουτρούμπας Γεώργιος Λαγονίδης Δημήτριος Μάνου Ελένη Μαργιέλλος Βασίλειος Μαυροματίδης Κωνσταντίνος Μητσόπουλος Ευστάθιος Μιχαήλ Σπυρίδων Μπαλτόπουλος Γεώργιος Μπαντής Χρήστος Νεφρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Αττικόν» Νεφρολόγος, Επιμελητής Α, Νεφρολογικό Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Βόλου «Αχιλλοπούλειο» Πνευμονολόγος Εντατικολόγος, Διευθυντής Μονάδας Εντατικής Θεραπείας Γενικού Νοσοκομείου Γιαννιτσών Νεφρολόγος, Επιμελήτρια Α, Νεφρολογικό Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Παπαγεωργίου» Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός» Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» Νεφρολόγος, Επιμελητής Α, Νεφρολογικό Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Παπαγεωργίου» Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Λαϊκό» Καθηγητής Εντατικής Νοσηλείας & Πνευμονολογίας Τμήματος Νοσηλευτικής Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Νεφρολόγος, Επιμελητής Β, Νεφρολογικό Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Γ. Παπανικολάου» 10

15 Ομιλητές / Προεδρεία / Σχολιαστές Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας Μπούτου Αφροδίτη Νικολακάκης Νικόλαος Ντουνούση Ευαγγελία Παπουλίδου Φανή Πασαδάκης Πλουμής Πλέρος Χρήστος Research Clinical Fellow, NIHR Respiratory Biomedical Research Unit at Royal Brompton and Harefield NHS Foundation Trust, London, UK Νεφρολόγος, τ. Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Ρεθύμνου Λέκτορας Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Διευθύντρια Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Καβάλας Καθηγητής Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Νεφρολόγος, Επιμελητής Β, Νεφρολογικό Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Λαμίας Σιαμόπουλος Χ. Κωνσταντίνος Καθηγητής ΠαθολογίαςΝεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Σόμπολος Κωνσταντίνος Σταματιάδης Δημήτριος Στυλιανού Κωνσταντίνος Συργκάνης Χρήστος Τουλκερίδης Γεώργιος Νεφρολόγος, τ. Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Γ. Παπανικολάου» Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Σερρών Νεφρολόγος, Επιμελητής Α, Νεφρολογικό Τμήμα Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Βόλου «Αχιλλοπούλειο» Ειδικευόμενος, Νεφρολογικό Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» 11

16 Ομιλητές / Προεδρεία / Σχολιαστές Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας Φιλντίσης Γεώργιος Φουρτούνας Κωνσταντίνος Φράγκου Ελένη Καθηγητής Εντατικολογίας & Υπερβαρικής Ιατρικής Τμήματος Νοσηλευτικής Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών Νεφρολόγος, Εργαστήριο Φλεγμονής & Αυτοανοσίας, Κέντρο Ανοσολογίας & Μεταμοσχεύσεων, Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ) 12

17 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία Στρογγυλό τραπέζι Ι: Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία Προεδρείo: Κ. Σόμπολος, Ν. Ζουμπαρίδης Φυσιολογία της οξεοβασικής ισορροπίας Σ. Μιχαήλ Περί ρυθμιστικών διαλυμάτων Γ. Τουλκερίδης Περί χασμάτων Ε. Μάνου Ερμηνεία αερίων αίματος Κ. Αδαμίδης Σχόλια Παραδείγματα: Δ. Γούμενος 13

18 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία Φυσιολογία της οξεοβασικής ισορροπίας Μιχαήλ Σπύρος Νεφρολόγος, Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Λαϊκό» Κύρια σημεία Το πρόβλημα της ρύθμισης της οξεοβασικής ισορροπίας στα θηλαστικά συνίσταται στην άμυνα της φυσιολογικής αλκαλικότητας του εσωτερικού περιβάλλοντος του οργανισμού ενάντια στη σταθερη προσθήκη (παραγωγή) οξέων Τα προστιθέμενα οξέα είναι το πτητικό CO 2 ως τελικό προϊόν του αερόβιου μεταβολισμού και μία σειρά ανόργανων και οργανικών μη πτητικών οξέων, ως αποτέλεσμα του καταβολισμού των πρωτεϊνών, των φωσφορολιπιδίων, των υδατανθράκων και των λιπών Οι υπεύθυνοι μηχανισμοί για τη διατήρηση σταθερού του ph του πλάσματος σ ένα στενό αλκαλικό εύρος (7,38 7,42) είναι η ταχεία φυσικοχημική εξουδετέρωση των μη πτητικών οξέων από τα ρυθμιστικά συστήματα του οργανισμού, η ταχεία αναπνευστική συμμετοχή με την οποία αποβάλλεται το παραγόμενο CO 2 και η βραδεία νεφρική συμμετοχή που συνίσταται στην επαναρρόφηση όλων των διηθούμενων διττανθρακικών και στην αναπλήρωση των διττανθρακικών που καταναλώνονται κατά τη διάρκεια της φυσικοχημικής εξουδετέρωσης Η απέκκριση Η + και η αμμωνιογένεση στα επιθηλιακά κύτταρα των ουροφόρων σωληναρίων είναι οι μηχανισμοί δια των οποίων οι νεφροί επιτελούν τις δύο αυτές λειτουργίες 1. Εισαγωγή Η συγκέντρωση των ελεύθερων υδρογονοϊόντων (H + ) στο πλάσμα είναι φυσιολογικά 0, , meq/l ή 3540 neq/l, δηλαδή περίπου το 1 εκατομμυριοστό της συγκέντρωσης των Na +, K +, Cl, HCO 3. Εξαιτίας αυτής της χαμηλής συγκέντρωσης, για την περιγραφή της οξεοβασικής κατάστασης στην κλινική πράξη, χρησιμοποιείται το ph, που είναι ο αρνητικός δεκαδικός λογάριθμος της [Η + ] (ph = log[η + ]) (1). To ph του πλάσματος διατηρείται φυσιολογικά μέσα στο στενό αλκαλικό εύρος των 7,387,42 παρά την τεράστια ποσότητα οξέων που παράγονται καθημερινά στον οργανισμό. Οι πρωτεΐνες έχουν ένα «ιδεώδες σχήμα», το οποίο διατηρεί τη δομική τους ακεραιότητα που τις επιτρέπει να επιτελούν τις σημαντικές 14

19 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία τους λειτουργίες, όπως τη διατήρηση των ενεργειακών αποθεμάτων (ATP) των κυττάρων διαμέσου των διαφόρων ενζύμων, τη μεταφορά ουσιών διαμέσου των κυτταρικών μεμβρανών, την διακυτταρική ή ενδοκυττάρια μεταβίβαση μηνυμάτων, τη μυική συστολή κ.ά. Τα Η + έχουν αυξημένη χημική συγγένεια με το αμινοξύ ιστιδίνη των πρωτεϊνών στο ph του κυττάρου. Η αύξηση της συγκέντρωσης των Η + αυξάνει τη σύνδεση αυτών με την ιστιδίνη με αποτέλεσμα μεταβολή του μορίου, του σχήματος και της λειτουργίας των πρωτεϊνών (2). Συνεπώς είναι απαραίτητη η παρουσία ενός συστήματος μηχανισμών που να διατηρεί τη συγκέντρωση των Η + πολύ χαμηλή. Η φυσικοχημική εξουδετέρωση διαμέσου των ρυθμιστικών συστημάτων (buffers), η αναπνευστική και η νεφρική συμμετοχή συγκροτουν τους μηχανισμούς αυτού του συστήματος. 2. Ρυθμιστικά συστήματα (buffers) Τα χημικά συστήματα, τα οποία προλαμβάνουν (εμποδίζουν) σοβαρές μεταβολές του ph καλούνται ρυθμιστικά συστήματα (buffers). Κάθε ρυθμιστικό σύστημα αποτελείται από δύο συστατικά αναφερόμενα μαζί ως ρυθμιστικό ζεύγος. Το ένα μέλος του ζεύγους είναι οξύ (δυνητικός δότης Η + ) και το άλλο βάση (δυνητικός δέκτης Η + ). Ρυθμιστικό Δέκτης Η + Δότης Η + Αντίδραση pk ζεύγος Διττανθρακικά HCO 3 Η 2 CO 3 HCO 3 +H + H 2 CO 3 CΟ 2 +H 2 O 6,1 Φωσφορικά 2 HPO 4 H 2 PO 4 3 HPO 4 + H + H 2 PO 4 6,8 Αμμωνία ΝΗ 3 + NH 4 ΝΗ 3 + Η + + NH 4 9,2 Πρωτεΐνες Πρωτεΐνη Πρωτεΐνη Ρ + Η + ΡΗ + Εξαρτάται από τα αμινοξέα της πρωτεΐϊνης Εικόνα 1: Φυσιολογικά ρυθμιστικά συστήματα Στην εικόνα 1 φαίνονται 4 ρυθμιστικά συστήματα. Όλα τα ρυθμιστικά συστήματα της εικόνας, πλην της αμμωνίας, της οποίας η ρυθμιστική λειτουργία επιτελείται στο νεφρό, βρίσκονται μέσα και έξω από τα κύτταρα, συμμετέχοντας στην ενδοκυττάρια και εξωκυττάρια ρύθμιση του ph (3). 15

20 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία Κάθε ρυθμιστικό σύστημα βρίσκεται σε ισορροπία, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει συνεχής προσαρμογή στην αναλογία μεταξύ οξέος και βάσεως του ζεύγους ανάλογα με το ph του περιβάλλοντος. Εάν το ph του διαλύματος, όπου βρίσκεται το σύστημα μειωθεί (το διάλυμα θα γίνει περισσότερο όξινο) η βάση θα προσλάβει Η +, η αναλογία του οξέος προς τη βάση θα αυξηθεί και το ph θα επιστρέψει προς το φυσιολογικό. Αντιστρόφως, εάν το ph του διαλύματος αυξηθεί (το διάλυμα γίνεται περισσότερο αλκαλικό) το οξύ του συστήματος θα αποδώσει Η +, η σχέση του οξέος προς τη βάση του συστήματος θα μειωθεί και το ph του διαλύματος θα μειωθεί προς το φυσιολογικό. Κάθε ρυθμιστικό σύστημα έχει ένα σημείο ισορροπίας ή σταθερά ιονισμού (pk), που ορίζεται ως το ph κατά το οποίο η αναλογία των μελών του ζεύγους ισούται με 1, δηλαδή το ζεύγος αποτελείται κατά 50% από οξύ και κατά 50% από βάση. Όσο πλησιέστερα προς το ph του διαλύματος είναι η pk του ρυθμιστικού, τόση και ισχυρότερη είναι η εξουδετερωτική του ισχύς (3). Έτσι, από φυσικοχημική άποψη, στο ph του πλάσματος, το ρυθμιστικό σύστημα των φωσφορικών με pk=6,8 είναι ισχυρότερο ρυθμιστικό σύστημα από αυτό των HCO 3 με pk=6,1. Στην πραγματικότητα όμως συνεισφέρει πολύ λιγότερο στην εξουδετέρωση ενός οξέος εξαιτίας πολύ χαμηλότερης συγκέντρωσης στο πλάσμα. Ορισμένες πρωτεΐνες μεταφέρουν μεγάλο αριθμό αρνητικών μορίων και έτσι μπορούν, στο φυσιολογικό ph, να συνδέσουν εύκολα Η +. Η αιμοσφαιρίνη (Hb) είναι μία τέτοια πρωτεΐνη και ο ρόλος της είναι καθοριστικός στη μεταφορά οξέος (CO 2, το οποίο έχει διασπαστεί σε Η + και HCO 3 ) από τους περιφερικούς ιστούς στους πνεύμονες, όπου η αντίδραση αντιστρέφεται και το CO 2 αποβάλλεται (3). 3. Πηγές ιόντων υδρογόνου Όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή το ph των σωματικών υγρών διατηρείται αλκαλικό σε στενό εύρος, παρά το γεγονός ότι καθημερινά παράγονται στον οργανισμό και προστίθενται σ αυτόν μεγάλες ποσότητες οξέων από δύο μείζονες πηγές: α) Το πτητικό οξύ H 2 CO 3 παράγεται από το CO 2, το τελικό προϊόν του αερόβιου μεταβολισμού και β) διάφορα μη πτητικά οξέα παράγονται κυρίως από το μεταβολισμό των τροφών. Περίπου mmoles CO 2 παράγονται ημερησίως σαν αποτέλεσμα του αερόβιου μεταβολισμού. Το CO 2 δεν είναι, αλλά αποδίδει 16

21 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία Η + σύμφωνα με τις αντιδράσεις: CO 2 + Η 2 Ο H 2 CO 3 Η + + HCO 3 Η + Η 2 Ο ΟΗ + CO 2 HCO 3 Οποιαδήποτε από τις δύο αντιδράσεις λάβει χώρα τα τελικά προϊόντα είναι Η + και HCO 3. Επειδή, όταν οι αντιδράσεις αυτές κινούνται προς τ αριστερά το σχηματιζόμενο CO 2 αποβάλλεται ταχύτατα από τους πνεύμονες, το H 2 CO 3 αναφέρεται ως πτητικό οξύ. Περίπου 6070 mmoles ανόργανων και οργανικών οξέων δεν προέρχονται από το CO 2. Το θειικό οξύ παράγεται από το μεταβολισμό των πρωτεϊνών κατά τη μετατροπή του θείου των αμινοξέων κυστεΐνη, κυστίνη και μεθειονίνη σύμφωνα με την αντίδραση: 2C 5 H 11 NO 2 S + 15O 2 4H + + 2SO 4 + CO(NH 2 ) 2 + 7H 2 O + 9CO 2 Μεθειονίνη Ουρία Ο μεταβολισμός των φωσφορολιπιδίων αποδίδει φωσφορικό οξύ, ενώ διάφορα οργανικά οξέα παράγονται από τον ατελή μεταβολισμό των υδατανθράκων και των λιπών. Επειδή αυτά τα οξέα δεν είναι πτητικά, όπως το CO 2 ή δεν είναι σε ισορροπία με πτητικό στοιχείο, είναι γνωστά ως μη πτητικά οξέα (1). Η μεγαλύτερη ποσότητα ιόντων υδρογόνου (90%) που παράγεται καθημερινά επαναχρησιμοποιείται σε διάφορες μεταβολικές αντιδράσεις, ενώ μόλις το 10% αποτελεί το ημερήσιο φορτίο οξέων του οργανισμού που πρέπει να αποβληθεί (4). Τελικά από τον οργανισμό αποβάλλονται με τα κόπρανα 2040 meq αλκάλεων ημερησίως. Σε ορισμένες φυσιολογικές και παθολογικές καταστάσεις, η παραγωγή των μη πτητικών οξέων μπορεί να αυξάνει μέχρι και 10 φορές. Παραδείγματα αποτελούν η παραγωγή γαλακτικού οξέος κατά τη διάρκεια μυϊκής άσκησης και καταστάσεων ιστικής ισχαιμίας και η παραγωγή του ακετοξεικού και 3υδροξυβουτυρικού οξέος κατά τη διάρκεια διαβητικής κετοξέωσης. Έτσι το πρόβλημα της ισορροπίας των Η + στα περισσότερα θηλαστικά (και στον άνθρωπο) είναι η άμυνα της φυσιολογικής αλκαλικότητας του οργανισμού ενάντια στη σταθερή έφοδο των οξέων. Ο οργανισμός για την 17

22 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία επίτευξη αυτού του στόχου διαθέτει 3 γραμμές άμυνας, τη φυσικοχημική εξουδετέρωση, την αναπνευστική συμμετοχή και τη νεφρική συμμετοχή. 4. Εξουδετέρωση των μη πτητικών οξέων Στην εικόνα 1α φαίνεται η μεταβολή στο ph του αρτηριακού πλάσματος ενός σκύλου, όταν 156 ml κανονικού διαλύματος HCl εγχέονται ενδοφλέβια, συγκριτικά με την πτώση του ph, όταν η ίδια ποσότητα οξέος προστίθεται σταδιακά σε 11,4 L απεσταγμένου ύδατος (5). Ο όγκος του απεσταγμένου ύδατος είναι περίπου ίσος με τον όγκο των υγρών του σκύλου. Στο ζώο το ph μειώθηκε από 7,44 στο 7,14, μία κατάσταση βαριας οξέωσης, αλλά συμβατής με τη ζωή. Αντίθετα, η προσθήκη ελάχιστων mmoles Η + στο μη διαθέτον ρυθμιστικά συστήματα απεσταγμένο ύδωρ προκάλεσε άμεσα πτώση του ph σε επίπεδα ασύμβατα με τη ζωή για το σκύλο με τελική τιμή 1,84. Εικόνα 1α: Αποτελεσματική εξουδετέρωση του HCl σε ένα σκύλο συγκριτικά με την αδυναμία εξουδετέρωσης όταν η ίδια ποσότητα οξέος προστίθεται σε απεσταγμένο ύδωρ 18

23 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία 4.1. Πρώτη γραμμή άμυνας Ταχεία φυσικοχημική εξουδετέρωση Το πρωτότυπο της φυσικοχημικής εξουδετέρωσης είναι η αντίδραση: Ισχυρό οξύ + Ρυθμιστικό άλας Ουδέτερο άλας + Ασθενές οξύ Εάν το HCl εξουδετερώνεται από το σύστημα των διττανθρακικών, η αντίδραση είναι: HCl + NaHCO 3 NaCl + H 2 CO 3 Καθώς η φυσικοχημική εξουδετέρωση μειώνει την ποσότητα του ρυθμιστικού άλατος και αυξάνει την ποσότητα του ασθενούς οξέος, αυτός ο τύπος της αντίδρασης περιορίζει (ελαχιστοποιεί) μόνο, αλλά δεν αποτρέπει την πτώση του ph. Αυτό φαίνεται με απλούς υπολογισμούς, όταν εφαρμοστεί η εξίσωση HendersonHasselbalch στο σύστημα των διττανθρακικών: ph = pk + log [HCO 3 ] [H 2 CO 3 ] (1) H pk, δηλαδή η σταθερά ιονισμού του συστήματος στην εξίσωση (1) είναι 3,5. Το H 2 CO 3 είναι σε ισορροπία με το CO 2 και στη θερμοκρασία και στην ιοντική συγκέντρωση των υγρών του οργανισμού και εφόσον η καρβονική ανυδράση είναι παρούσα, υπάρχουν περίπου 400 μόρια διαλυμένου CO 2 για κάθε μόριο H 2 CO 3. Ως εκ τούτου ένας περισσότερο φυσιολογικά κατανοητός τύπος της εξίσωσης (1) είναι: ph = pk + log [HCO 3 ] Διαλελυμένο CO 2 + Η 2 CO 3 (2) Σ αυτή την εξίσωση η pk ισούται με 6,1 επειδή ο παρονομαστής έχει αυξηθεί κατά 400 φορές (1). Η συγκέντρωση του διαλυμένου CO 2 στο πλάσμα είναι ανάλογη της μερικής πίεσης του CO 2 (PCO 2 ), η οποία μπορεί σχετικά εύκολα να προσδιοριστεί. Ο συντελεστής μετατροπής της PCO 2 (mmhg), σε θερμοκρασία 37 0, σε συγκέντρωση διαλυμένου CO 2 (mmol/l) είναι 0,03. Έτσι, αν αγνοηθούν τα ελάχιστα ποσά H 2 CO 3 του παρονομαστή της εξίσωσης (2), η τελευταία μπορεί να ξαναγραφεί σε ένα πιο χρήσιμο 19

24 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία φυσιολογικά και κλινικά τύπο: ph = 6,1 + log [HCO 3 ] 0,03 Χ PCO 2 (3) Εάν αντικαταστήσουμε το [HCO 3 ] και το PCO 2 με τις φυσιολογικές τιμές αυτών του αρτηριακού πλάσματος σε κατάσταση οξεοβασικής ισορροπίας θα έχουμε: ph = 6,1 + log (24 mmol/l / 0,03 x 40 mmhg) ph = 6,1 + log (24 mmol/l / 1,2 mmol/l) (4) ph = 6,1 + log 20, ph = 7,40 Εάν 12 mmoles HCl προστεθούν σε κάθε L εξωκυττάριου υγρού και εάν θεωρηθεί ότι όλη η ποσότητα του οξέος εξουδετερώνεται μόνο από το σύστημα των HCO 3, τότε η φυσικοχημική εξουδετέρωση θα μείωνε τον αριθμητή και θα αύξανε τον παρονομαστή κατά 12 mmol/l σύμφωνα με την αντίδραση: 12HCl+24NaHCO 3 12NaCl+12NaHCO 3 +12H 2 CO 3 12CO 2 +12H 2 O (5) Εάν αυτή η αντίδραση συνέβαινε σ ένα «κλειστό σύστημα», όπου δεν θα ήταν δυνατή η απομάκρυνση του παραχθέντος CO 2, το ph θα μειωνόταν στα μη συμβατά με τη ζωή επίπεδα των 6,06 σύμφωνα με τις εξισώσεις: ph = 6,1 + log (12 mmol/l / 1, mmol/l) ph = 6,1 + log (12 mmol/l / 13,2 mmol/l) ph = 6,06 20

25 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία Αυτή η καταστροφική συνέπεια εμποδίζεται από τη δεύτερη γραμμή άμυνας, η οποία λαμβάνει χώρα μέσα σε δευτερόλεπτα έως λεπτά της ώρας μετά τη χορήγηση του HCl (1) Δεύτερη γραμμή άμυνας Ταχεία αναπνευστική συμμετοχή Όλο το παραγόμενο H 2 CO 3, όπως φαίνεται στην αντίδραση 5 μετατρέπεται σε CO 2 και H 2 O και το CO 2 αποβάλλεται από τους πνεύμονες. Εάν όλο το παραχθέν κατά τη φυσικοχημική εξουδετέρωση CO 2 αποβληθεί ο παρονομαστής της εξίσωσης θα γίνει 1,2 mmol/l και το ph θα διατηρηθεί σε τιμές συμβατές με τη ζωή: ph = 6,1 + log (12 mmol/l / 1,2 mmol/l) ph = 6,1 + log 10 ph = 7,10 Η αναπνευστική αντιστάθμιση όμως συνεχίζεται περαιτέρω. Ως αποτέλεσμα του χαμηλού ph του αρτηριακού αίματος, το αναπνευστικό κέντρο διεγείρεται με συνέπεια ταχύπνοια, αύξηση του κυψελιδικού αερισμού και της αποβολής CO 2 και μείωση του αρτηριακού PCO 2. Το ph επιστρέφει, όχι όμως απόλυτα, προς τις φυσιολογικές τιμές: ph = 6,1 + log (12 mmol/l / 0,03 x 23 mmhg) ph = 6,1 + log (12 mmol/l / 0,69 mmol/l) ph = 7, Τρίτη γραμμή άμυνας Νεφρική συμμετοχή Παρά το γεγονός ότι η αναπνευστική αντιστάθμιση έχει επαναφέρει το ph σε σχεδόν φυσιολογικές τιμές, οι αποθήκες του σημαντικότερου ρυθμιστικού συστήματος του εξωκυττάριου υγρού έχουν σχεδόν εξαντληθεί, όπως φαίνεται από τη μείωση της συγκέντρωσης των HCO 3 από τα 24 στα 21

26 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία 12 mmol/l Επιπλέον κάποια από τα προστεθέντα Η + παραμένουν ακόμη στον οργανισμό ως ασθενές οξύ. Αυτές οι διαταραχές διορθώνονται από τους νεφρούς, οι οποίοι αποβάλλουν Η + και αναπληρώνουν ταυτόχρονα τα καταναλωθέντα κατά τη φυσικοχημική εξουδετέρωση HCO 3. Η διαδικασία αυτή είναι πολύ βραδύτερη σε σχέση με τις δύο πρώτες γραμμές άμυνας και χρειάζεται ώρες έως ημέρες για να ολοκληρωθεί (2). Το παραπάνω παράδειγμα συμβαίνει σε πειραματικές μόνον συνθήκες ή κατά τη διάρκεια παθολογικών καταστάσεων. Παρά ταύτα όμως αυτοί είναι οι μηχανισμοί διαμέσου των οποίων εξουδετερώνεται το ημερήσιο φορτίο των μη πτητικών οξέων, τα οποία όπως προαναφέρθηκε είναι περίπου 6070 mmoles. Η προσθήκη 12 mmol/l HCl σε κάθε L εξωκυττάριου υγρού ενός φυσιολογικού ατόμου σωματικού βάρους 70 kg και όγκου εξωκυττάριου υγρού υγρού 14 L θα προσέθετε συνολικά 168 mmol οξέος (12 mmol/l x 14 L). Συνεπώς το ημερήσιο φορτίο των μη πτητικών οξέων είναι περίπου το 1/3 αυτού του ποσού (48 mmol) και απελευθερώνεται σχετικά αργά σε μία περίοδο 24 ωρών παρά εντός 12 ωρών, όπως στο παραπάνω παράδειγμα. Εάν το 1/3 αυτού του ποσού των 48 mmol παράγεται μετά από κάθε γεύμα, η ποσότητα του οξέος που θα προσετίθετο στα 14 L εξωκυττάριου υγρού θα ήταν 16 mmoles, δηλαδή περίπου 1 mmol/l. Επειδή το θειικό οξύ είναι το μείζον μη πτητικό οξύ, η ποσοτική αντίδραση θα είχε ως εξής: H 2 SO NaHCO 3 Na 2 SO NaHCO 3 + 2H 2 CO 3 2CO 2 + 2H 2 O Παρά την εμφανή πτώση της [HCO 3 ] ακόμη και μ αυτή τη μικρή προσθήκη οξέος, το ph στην πραγματικότητα δεν μεταβάλλεται. Αυτό συμβαίνει επειδή σ ένα φυσιολογικό άτομο σε σταθερή κατάσταση, οι μηχανισμοί της φυσικοχημικής εξουδετέρωσης και της αναπνευστικής αντιστάθμισης συμπληρώνονται από τη νεφρική απέκκριση H + και την επαναρρόφηση HCO Εξουδετέρωση του πτητικού «οξέος» CO 2 Όπως αναφέρθηκε, mmoles CO 2 παράγονται ημερησίως ως αποτέλεσμα των μεταβολικών διεργασιών και αυτό το CO 2 μπορεί να παράγει H + και συνεπώς να διαταράξει την οξεοβασική ισορροπία. Αυτό όμως δεν συμβαίνει επειδή όλο το παραγόμενο CO 2 αποβάλλεται από τους 22

27 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία πνεύμονες. Πριν όμως συμβεί αυτό, η άμυνα της αλκαλικότητας απειλείται καθώς το CO 2 μεταφέρεται στο αίμα από τα κύτταρα, όπου παράγεται, προς τους πνεύμονες, όπου αποβάλλεται. Η δραστικά αποτελεσματική εξουδετέρωση στο αίμα αντανακλάται από το γεγονός της ελάχιστης διαφοράς στο ph (0,04) μεταξύ φλεβικού αίματος που μεταφέρει το CO 2 στους πνεύμονες και αρτηριακού που απάγει αυτό από τους πνεύμονες Μεταφορά CO 2 στο αίμα Η PCO 2 στο πλάσμα των τριχοειδών των ιστών είναι 40 mmhg. Επειδή η PCO 2 είναι υψηλότερη στα κύτταρα των ιστών, όπου παράγεται, το αέριο διαχέεται από τα κύτταρα στα τριχοειδή. Στην εικόνα 2 φαίνεται η αλληλουχία των γεγονότων που λαμβάνουν χώρα (1). Εικόνα 2: Μεταφορά του CO 2 και εξουδετέρωση των H + στο αίμα Οι περισσότερες κυτταρικές μεμβράνες, μεταξύ αυτών και η μεμβράνη 23

28 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία των ερυθροκυττάρων, είναι ελεύθερα διαπερατές στο CO 2. Έτσι το CO 2 διαχέεται όχι μόνο στο πλάσμα, άλλα και στα ερυθροκύτταρα. Επειδή τα τελευταία είναι πλούσια σε καρβονική ανυδράση σε αντίθεση με το πλάσμα, όπου αυτή είναι απούσα, το CO 2 μετατρέπεται πάρα πολύ ταχύτερα μέσα σ αυτά τα κύτταρα παρά στο πλάσμα. Στην πραγματικότητα η μετατροπή είναι ασήμαντη στο πλάσμα και οι μικρές ποσότητες H + που σχηματίζονται από την αντίδραση αυτή εξουδετερώνονται από τα μη HCO 3 ρυθμιστικά ανιόντα στο πλάσμα, τις πρωτεΐνες και τα φωσφορικά. Η ταχεία σύνδεση του CO 2 με το OH μέσα στα ερυθροκύτταρα αποδίδει HCO 3. Τα περισσότερα από τα νεοσχηματισθέντα HCO 3 διαχέονται στο πλάσμα σε ανταλλαγή Cl. Μ αυτό τον τρόπο το μεγαλύτερο μέρος του CO 2 που υπάρχει στα φλεβικά τριχοειδή μεταφέρεται στους πνεύμονες ως HCO 3 στο πλάσμα. Ένα μέρος του CO 2 ενώνεται με την Hb για να σχηματίσει καρβαμιδική Hb και ένα ακόμη μικρότερο ποσό μεταφέρεται ως διαλυμένο CO 2 μέσα στα ερυθροκύτταρα. Τα H + που σχηματίζονται από τη διάσπαση του H 2 O εξουδετερώνονται κυρίως από την Hb. Το ίδιο συμβαίνει με H + που απελευθερώνονται κατά τη διάρκεια του σχηματισμού της καρβαμιδικής Hb (6). Σ ένα φυσιολογικό και σε ηρεμία ευρισκόμενο άτομο κάθε L φλεβικού αίματος καθώς κινείται προς τους πνεύμονες μεταφέρει περίπου 1,68 mmoles επιπλέον CO 2 προς αποβολή. Περίπου 81% αυτού μεταφέρεται ως HCO 3, το πλείστο του οποίου μεταφέρεται στο πλάσμα, παρά το γεγονός ότι παράγεται εξ ολοκλήρου στα ερυθροκύτταρα. Το υπόλοιπο διαιρείται σε διαλυμένο CO 2 και καρβαμιδικό CO 2. Από αυτό το πλείστον του πρώτου μεταφέρεται στο πλάσμα, ενώ πρακτικά όλο το συνδεμένο με την Hb CO 2 ευρίσκεται στα ερυθροκύτταρα Η αιμοσφαιρίνη ως ρυθμιστικό σύστημα Καθώς το CO 2 προστίθεται στο φλεβικό αίμα, το ph μειώνεται από το 7,4 του αρτηριακού αίματος στο 7,37 στο φλεβικό αίμα, ενώ θα έπρεπε να πέσει στο 7,32 περίπου. Οι υπεύθυνοι μηχανισμοί για αυτό φαίνονται στην εικόνα 3. 24

29 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία Εικόνα 3: Η ειδική ιδιότητα της Hb ως ρυθμιστικού n Η pk της οξυαιμοσφαιρίνης (HbO 2 ) είναι χαμηλότερη αυτής της μη συνδεμένης με O 2 Hb (Hb n ). Δηλαδή η Hb n είναι λιγότερο όξινη από την n HbO 2. Καθώς το αίμα εισέρχεται στο αρτηριακό άκρο των ιστικών τριχοειδών αποδίδει O 2 n στα κύτταρα. Η επακόλουθη μείωση της HbO 2 σε Hb n θα μπορούσε να προκαλέσει τρομακτική αύξηση στο ph εάν ταυτόχρονα CO 2 και συνεπώς H + δεν προσετίθεντο στο σύστημα. Το τελικό αποτέλεσμα της μεταβολής της pk της Hb είναι ότι περίπου 1,3 mmoles CO 2 μπορεί να προστεθούν σε κάθε L φλεβικού αίματος καθώς αυτό ρέει διαμέσου των τριχοειδών των ιστών χωρίς να μεταβάλεται το ph αυτού του αίματος. Περίπου 98% του CO 2 που προστίθεται σε κάθε L φλεβικού αίματος ή περίπου 1,6 mmoles μετατρέπεται σε H +. Eπειδή 1,3 mmoles θα μπορούσαν να προστεθούν χωρίς μεταβολή στο ph, περίπου 0,3 mmoles μόνο απαιτείται να εξουδετερωθούν από την Hb n και έτσι η πτώση στο ph του φλεβικού αίματος ελαχιστοποιείται (7). 6. Νεφρική συμμετοχή στη ρύθμιση της οξεοβασικής ισορροπίας Η σταθερότητα, κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, του ph του πλάσματος εξαρτάται από τη διατήρηση φυσιολογικού του λόγου μεταξύ του 25

30 Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία ασθενούς οξέος και της συνοδού βάσεως για καθένα από τα ρυθμιστικά συστήματα. Σύμφωνα με την ισοϋδρική αρχή: ph=pk1+log([hco 3 ]/[CO 2 ])=pk2+log([hpo 4 2 ]/[H 2 PO 4 ])=pk3+log[prot n ]/[H n Prot]) Αυτοί οι λόγοι (σχέση οξέος προς βάση) μπορούν να προσδιοριστούν επακριβώς για όλα τα ρυθμιστικά συστήματα του πλάσματος μόνο από τη γνώση του ρυθμιστικού συστήματος των HCO 3 στο πλάσμα. Επίσης το τελευταίο αντανακλά το λόγο όλων των ρυθμιστικών συστημάτων του διάμεσου διαμερίσματος με μία ασήμαντη διόρθωση για την καλούμενη GibbsDonnan επίδραση, η οποία προκαλεί μία μικρή ανισότιμη κατανομή των ηλεκτρολυτών εκατέρωθεν των ημιδιαπερατών μεμβρανών (1). Επίσης, σε σταθερή κατάσταση των περισσότερων διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας οποιαδήποτε μεταβολή στο σύστημα των HCO 3 του πλάσματος θα συνοδεύεται από ποιοτικά όμοιες μεταβολές των ενδοκυττάριων ρυθμιστικών συστημάτων. Έτσι η ρύθμιση του λόγου της συγκέντρωσης των HCO 3 προς αυτή των PCO 2 στο πλάσμα τείνει να ρυθμίζει το λόγο όλων των άλλων ρυθμιστικών (1). Το ασθενές οξύ του συστήματος των HCO 3 στο πλάσμα ρυθμίζεται ως PCO 2 διαμέσου της αναπνοής. Η συνοδός βάση HCO 3 διηθείται ελέυθερα στο σπείραμα και εάν απεκκρίνονταν στα ούρα, ο οργανισμός θα εξαντλούνταν από το σημαντικότερο ρυθμιστικό του. Αυτό εμποδίζεται με τη σχεδόν πλήρη επαναρρόφηση των διηθούμενων HCO 3 από τα νεφρικά σωληνάρια. Επίσης τα HCO 3 καταναλώνονται συνεχώς κατά την εξουδετέρωση των μη πτητικών οξέων. Οι νεφροί ανασυνθέτουν «νέα» HCO 3, τα οποία μεταφέρονται στο πλάσμα για την αναπλήρωση των καταναλισκόμενων HCO 3 Αυτή η τελευταία διαδικασία συμπληρώνεται με την αποβολή ισοδύναμου ποσού H + στα ούρα. Οι μηχανισμοί διαμέσου των οποίων οι νεφροί επιτελούν αυτές τις λειτουργίες είναι η απέκκριση H + από τα επιθηλιακά κύτταρα των νεφρικών + σωληναρίων και η αμμωνιογένεση και η αποβολή NH 4 στα ούρα. 26

Προκαταρκτικό Πρόγραμμα

Προκαταρκτικό Πρόγραμμα Προκαταρκτικό Πρόγραμμα Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 7 ο Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας που θα διεξαχθεί στις

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι, Τελικό Πρόγραμμα Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζουμε στο 7 ο Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας που διεξάγεται στις 20 & 21

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Η + =40nanomol/L ΜΕΤΑΒΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Με εκτίμηση Εκ μέρους της οργανωτικής επιτροπής Κωνσταντίνος Μαυροματίδης Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γ.Ν. Κομοτηνής «Σισμανόγλειο»

Με εκτίμηση Εκ μέρους της οργανωτικής επιτροπής Κωνσταντίνος Μαυροματίδης Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γ.Ν. Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 9 ο Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας που θα διεξαχθεί στις 25 & 26 Σεπτεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρκτικό Πρόγραμμα

Προκαταρκτικό Πρόγραμμα Προκαταρκτικό Πρόγραμμα Αγαπητοί συνάδελφοι, Χαιρετισμός Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 8 ο Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας που θα διεξαχθεί στις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ Κ + ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ Κ + ΟΛΙΚΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ Κ + : 3.000-4.000mEq (50-55mEq/Kg),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ;

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ; Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 9 ο Σεμινάριο Διαταραχές Οξεοβασικής Ισορροπίας 25 & 26 Σεπτεμβρίου 2015, ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθήστε να γίνουν τα φάρμακα πιο ασφαλή: Αναφέρατε ΟΛΕΣ τις ανεπιθύμητες ενέργειες για ΟΛΑ τα φάρμακα Συμπληρώστε την «ΚΙΤΡΙΝΗ ΚΑΡΤΑ»

Βοηθήστε να γίνουν τα φάρμακα πιο ασφαλή: Αναφέρατε ΟΛΕΣ τις ανεπιθύμητες ενέργειες για ΟΛΑ τα φάρμακα Συμπληρώστε την «ΚΙΤΡΙΝΗ ΚΑΡΤΑ» Τελικό Πρόγραμμα Roche (Hellas) A.E. Αλαμάνας 4 & Δελφών 151 25 Μαρούσι, Αττική τηλ: 210 6166100, fax: 210 6166159 email: hellas.medinfo@roche.com τηλ: 800 111 93 00 Ελλάδα (δωρεάν γραμμή επικοινωνίας)

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου

Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Παράγοντες που επηρεάζουν την Επαναρρόφηση των Διττανθρακικών Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Η διατήρηση της συγκέντρωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία και μεταφορά οξυγόνου

Οξεοβασική ισορροπία και μεταφορά οξυγόνου Κεφάλαιο 3 Οξεοβασική ισορροπία και μεταφορά οξυγόνου Κεφάλαιο 3 Οξεοβασική ισορροπία και μεταφορά οξυγόνου Η συγκέντρωση των ιόντων υδρογόνου στο ECF φυσιολογικά διατηρείται μέσα σε πολύ στενά όρια. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph. Σπ. Μιχαήλ

Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph. Σπ. Μιχαήλ Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph Σπ. Μιχαήλ Επίδραση του ενδοκυττάριου ph στις κυτταρικές λειτουργίες Κυτταρικός μεταβολισμός Μυϊκή συστολή Κυτταροσκελετός Διακυτταρική σύνδεση Διαμεμβρανική αγωγιμότητα Ενδοκυττάρια

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Μεταβολική Αλκάλωση ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης [ΗCO 3- ] = ποσό ΗCO 3- στον εξωκυττάριο όγκο εξωκυττάριο όγκο Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης: Εξωγενής προσθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Συµπύκνωση αραίωση ούρων

Συµπύκνωση αραίωση ούρων Συµπύκνωση αραίωση ούρων Boron σελ 1075-1091 Συµπυκνωµένα ούρα υπερωσµωτικά σε σχέση µε τη συγκέντρωση του πλάσµατος Η ικανότητα των νεφρών να παράγουν υπερωσµωτικά ούρα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος

Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Μάθημα: Xειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ Ενότητα: Οι λειτουργίες του νεφρού Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Περιεχόµενα: Ισοζύγιο Σωµατικού Νατρίου και Ύδατος Νεφρική επεξεργασία Νατρίου και Ύδατος Νεφρική ρύθµιση Νατρίου Νεφρική ρύθµιση ύδατος ίψα και όρεξη άλατος Ρύθµιση

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ουροποιητικό σύστημα (εικ.6.2), αποτελείται από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Στους νεφρούς μικρά μόρια απομακρύνονται από το αίμα. Πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Η ποσότητα ούρων που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικη Σχολη Πανεπιστημιου Πατρων. Υπεύθυνοι Σεμιναρίου: Μ. ΕΛΙΣΑΦ, Δ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ, Θ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Ιατρικη Σχολη Πανεπιστημιου Πατρων. Υπεύθυνοι Σεμιναρίου: Μ. ΕΛΙΣΑΦ, Δ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ, Θ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 11 ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Ιατρικη Σχολη Πανεπιστημιου Πατρων ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ - ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ 2 ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Υπεύθυνοι

Διαβάστε περισσότερα

Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης

Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης Μεταβολική αλκάλωση Ι Ειρήνη Καλογιαννίδου Ειδικευόμενη Νεφρολογίας Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» Είναι γνωστό ότι η διατήρηση του ph γύρω στα φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Τουλκερίδης Γεώργιος, Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας Ορισμός οξέος και βάσης Οξύ είναι

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο

3 ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Ιατρικη Σχολη Πανεπιστημιου Πατρων ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ - ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ 3 ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Υπεύθυνοι Σεμιναρίου: Μ. ΕΛΙΣΑΦ, Δ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ, Θ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ «Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ιαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας και ηλεκτρολυτών σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου

ιαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας και ηλεκτρολυτών σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ 1ο Χ Ε Ι Μ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ 24-25 Ιανουαρίου 2014 GRAND HOTEL PALACE Θεσσαλονίκη ιαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας και ηλεκτρολυτών σε ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας και ηλεκτρολυτών σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου

Διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας και ηλεκτρολυτών σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ 1ο Χ Ε Ι Μ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ 24-25 Ιανουαρίου 2014 GRAND HOTEL PALACE Θεσσαλονίκη Διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας και ηλεκτρολυτών σε ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας 2012-13 ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Ανδρέας Γ. Φάσσαρης Υποπλοίαρχος (ΥΙ) Π.Ν Αναισθησιολόγος Ναυτικό Νοσοκοµείο Αθηνών ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θεωρία των

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Χρήστος Κατσίνας Νεφρολόγος, Υπεύθυνος Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο» 1. Εισαγωγή Η εγκατάσταση καθώς και η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο

3 ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Ιατρικη Σχολη Πανεπιστημιου Πατρων ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ - ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ 3 ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Υπεύθυνοι Σεμιναρίου: Μ. ΕΛΙΣΑΦ, Δ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ, Θ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ «Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/06/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α A1. γ A2. δ A3. α) Σ β) Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph Ιωάννης Πούλιος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος Βιολογικές και Κλινικές Εφαρμογές της Ωσμωτικότητας Στόχοι Κατανόησης-Υποδείξεις: -Εξοικειωθείτε με διάφορα παραδείγματα βιολογικών εφαρμογών. (Σημειώση: Μην τα αποστηθίσετε! Απλώς διαβάζοντάς τα να τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

μεταβολικό σύνδρομο Σεμινάριο για την Υπέρταση 5o Σεμινάριο Τελικό Πρόγραμμα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης στη Νεφρολογία 28 & 29 Σεπτεμβρίου 2006

μεταβολικό σύνδρομο Σεμινάριο για την Υπέρταση 5o Σεμινάριο Τελικό Πρόγραμμα Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης στη Νεφρολογία 28 & 29 Σεπτεμβρίου 2006 EΛΛHNIKH ETAIPEIA NEΦPOΛOΓIKH 1 9 7 0 Eλληνική Nεφρολογική Eταιρεία 5o Σεμινάριο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης στη Νεφρολογία μεταβολικό σύνδρομο 28 & 29 Σεπτεμβρίου 2006 Σεμινάριο για την Υπέρταση 29 & 30

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α Α.1. γ Α.2. δ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α.. α. Σωστό, β. Λάθος,

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα 3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται τα διαλύματα των οποίων το ph παραμείνει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων ή αραιωθούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Δημήτριος Β. Βλαχάκος

Εισαγωγή Δημήτριος Β. Βλαχάκος Εισαγωγή Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στον 12 ο Κύκλο των «Αλκυονίδων Ημερών Νεφρολογίας» με θέμα «Δίαυλοι Κυτταρικών Μεμβρανών στην Υγεία και στη Νόσο», που θα λάβει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Έναρξη εργασιών: Παρασκευή, 30 Μαρτίου 2012 ώρα 09.00 Λήξη εργασιών: Σάββατο, 31 Μαρτίου 2012 ώρα 14.00

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Έναρξη εργασιών: Παρασκευή, 30 Μαρτίου 2012 ώρα 09.00 Λήξη εργασιών: Σάββατο, 31 Μαρτίου 2012 ώρα 14.00 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Οργάνωση Νεφρολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Νεφρολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Υπό την αιγίδα της Ελληνικής Νεφρολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ

Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 4ο Σεμινάριο: Μεταβολισμός καλίου ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης - Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια)

Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης - Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια) Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια) Σπυρίδων Μιχαήλ Αναπληρωτής Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Λαϊκό» 1. Εισαγωγή Ορισμός Οι μηχανισμοί άμυνας των

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Αγαπητοί/-ες συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζουμε στο 9 ο Σεμινάριο Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης στη Νεφρολογία με θέμα:

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Αγαπητοί/-ες συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζουμε στο 9 ο Σεμινάριο Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης στη Νεφρολογία με θέμα: ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί/-ες συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζουμε στο 9 ο Σεμινάριο Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης στη Νεφρολογία με θέμα: «Φάρμακα στις Νεφρικές Παθήσεις, Αναιμία και Ερυθροποιητικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεόδωρος Ελευθεριάδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Υπάρχουν πειραματικά δεδομένα που τεκμηριώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση: Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία

Οργάνωση: Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία Οργάνωση: Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία ΚΥΘΗΡA Πνευματικό Κέντρο Ποταμού Κυθήρων Χ & ΚΥΘΗΡΑΪΚΕΣ Η Μ Ε Ρ Ε Σ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΑΣ 3-5 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Οργανωτικό - Συντονιστικό Γραφείο/Γραμματεία:

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία παραγωγής ή πρόσληψης

Διαδικασία παραγωγής ή πρόσληψης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Το σύνολο των βιοχημικών αντιδράσεων του οργανισμού μας αποτελεί το μεταβολισμό. Στα προϊόντα των αντιδράσεων αυτών περιλαμβάνονται και τοξικές ουσίες που πρέπει να αποβληθούν. Η διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

10 o Σεμινάριο Η ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΑ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ. Απεικονιστικές και Παρεμβατικές Μέθοδοι 2013 ΑΡΙΣΤΗ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

10 o Σεμινάριο Η ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΑ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ. Απεικονιστικές και Παρεμβατικές Μέθοδοι 2013 ΑΡΙΣΤΗ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Οργάνωση: Νεφρολογική Κλινική Iατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Νεφρολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Νεφρολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών Υπό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛ ΛΙΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟ ΟΓΙΑ»

«ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛ ΛΙΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟ ΟΓΙΑ» «ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΑ» ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Δ.Σ. Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρείας, 2008-2010 Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Γεν. Γραμματέας: Ειδ. Γραμματέας: Ταμίας: Μέλη: Δ. Μέμμος Χρ. Ιατρού Δ. Οικονομίδου Κ. Κατωπόδης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

9 o Εκπαιδευτικό. Σεμινάριο Νεφρολογίας. 14-18 Ιανουαρίου 2015 Ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

9 o Εκπαιδευτικό. Σεμινάριο Νεφρολογίας. 14-18 Ιανουαρίου 2015 Ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Στο πλαίσιο της Συνεχιζόµενης Ιατρικής Εκπαίδευσης 9 o Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Νεφρολογίας 14-18 Ιανουαρίου 2015 Ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔιοικητικO ΣυΜβοYλιο Ελληνικής Νεφρολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ÕÃÑÙÍ ÇËÅÊÔÑÏËÕÔÙÍ & ÏÎÅÏÂÁÓÉÊÇÓ ÉÓÏÑÑÏÐÉÁÓ

ÕÃÑÙÍ ÇËÅÊÔÑÏËÕÔÙÍ & ÏÎÅÏÂÁÓÉÊÇÓ ÉÓÏÑÑÏÐÉÁÓ 2 o Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας ÐÑÁÊÔÉÊÁ ÄÅÕÔÅÑÏÕ ÅÔÇÓÉÏÕ ÌÅÔÅÊÐÁÉÄÅÕÔÉÊÏÕ ÓÅÌÉÍÁÑÉÏÕ ÕÃÑÙÍ ÇËÅÊÔÑÏËÕÔÙÍ & ÏÎÅÏÂÁÓÉÊÇÓ ÉÓÏÑÑÏÐÉÁÓ ÌÅÔÁÂÏËÉÊÇ ÁËÊÁËÙÓÇ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ 2015 2 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Λέξεις-κλειδιά Κυτταρική ή πλασματική μεμβράνη... Βασικές ιδιότητες της πλασματικής μεμβράνης... Βασικές λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Θεόδωρος Κασιμάτης. Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Θεόδωρος Κασιμάτης. Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Θεόδωρος Κασιμάτης Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας Εισαγωγή Η διατήρηση της συγκέντρωσης των Η + εντός ενός στενού εύρους τιμών (35-45nmol/L) είναι ζωτικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης

Αίτια - Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης Αίτια Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης Ευαγγελία Ντουνούση Νεφρολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1. Εισαγωγή Η αναπνευστική αλκάλωση (ΑΑ) αποτελεί τη συχνότερη διαταραχή της οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά.

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟ. Φάρμακο λέμε οποιαδήποτε ουσία που όταν χορηγηθεί στον άνθρωπο, τα ζώα ή τα φυτά με συγκεκριμένο τρόπο και σε συγκεκριμένη δόση έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου σαν εισαγωγή... παραγωγή CO2 αποβολή CO2 παραγωγή CO2 αποβολή CO2 µερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα στο αίµα (PaCO2) µείωση

Διαβάστε περισσότερα

Οκύκλος ΑΤΡ-ADP Οκύκλος ΑΤΡ-ADP κατά την άσκηση

Οκύκλος ΑΤΡ-ADP Οκύκλος ΑΤΡ-ADP κατά την άσκηση MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΣΥΣΤΗΜΑ ΦΩΣΦΑΓΟΝΩΝ Θέµατα ιάλεξης Ο ρόλος του ΑΤΡ στην απόδοση ενέργειας Ο ρόλος της φωσφοκρεατίνης στην ανασύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης.

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΖΗΤΗΜΑ Α Το σχεδιάγραμμα δείχνει τμήμα κυτταρικής μεμβράνης. (α) Να ονομάσετε τα

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Δίνονται: Κ a CH 3 COOH = 10 5, Κ b NH 3 = 10 5 Μονάδες 3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4. Να συμπληρώσετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις:

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4. Να συμπληρώσετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νατρίου Μηχανισμοί που ρυθμίζουν την απέκκριση του Να Βασίζονται στις: μεταβολές της

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Διάγνωση Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Χρυσόστομος Δημητριάδης Νεφρολόγος, Επιμελητής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» Ως μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ. Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ (1ος Κύκλος) ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ. Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ (1ος Κύκλος) ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α. δ Α2 Α3 Α4 Α5 α Σ Λ Σ Λ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ (ος Κύκλος) ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 5 Απριλίου 205 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες Α: CH3CH2COOCH2CH3 Β:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων.

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. A. Εύρεση συγκέντρωσης c. A. Δίνονται τα mol της διαλυμένης ουσίας και ο όγκος του διαλύματος: n C, C σε Μ, V σε λίτρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ... 02 ΕΠΙΤΡΟΠΗ... 03 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ... 04 ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ - ΟΜΙΛΗΤΕΣ... ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ... 02 ΕΠΙΤΡΟΠΗ... 03 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ... 04 ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ - ΟΜΙΛΗΤΕΣ... ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ... ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ... 02 ΕΠΙΤΡΟΠΗ... 03 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ... 04 ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ ΠΡΟΕΔΡΟΙ - ΟΜΙΛΗΤΕΣ... ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ... 06 08 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ... 09 01 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Aγαπητοί Συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

συμπεριφέρεται ως α. βάση. β. οξύ. γ. πρωτονιοδότης. δ. αμφολύτης. Μονάδες 5

συμπεριφέρεται ως α. βάση. β. οξύ. γ. πρωτονιοδότης. δ. αμφολύτης. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα