ΕΦΗ ΡΑΠΑ Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΆΝΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΆΤΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΆ ΑΣΊΑ ΤΟΝ ΔΩΔΈΚΑΤΟ ΑΙΏΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΈΜΑ ΜΥΛΑΣΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΛΑΝΟΥΔΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΦΗ ΡΑΠΑ Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΆΝΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΆΤΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΆ ΑΣΊΑ ΤΟΝ ΔΩΔΈΚΑΤΟ ΑΙΏΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΈΜΑ ΜΥΛΑΣΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΛΑΝΟΥΔΙΟΥ"

Transcript

1 ΕΦΗ ΡΑΠΑ Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΆΝΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΆΤΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΆ ΑΣΊΑ ΤΟΝ ΔΩΔΈΚΑΤΟ ΑΙΏΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΈΜΑ ΜΥΛΑΣΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΛΑΝΟΥΔΙΟΥ Στην εξαιρετική της μελέτη για τη βυζαντινή Σμύρνη και την περιοχή της 1, η Ελένη Ahrweiler διατύπωσε τη θεωρία, ότι η διοίκηση της Μικράς Ασίας αναδιοργανώθηκε πάνω στο γνωστό μοντέλο των θεμάτων μόλις στα τέλη της βασιλείας του Ιωάννη Β' Κομνηνού. Η ερευνήτρια στηρίζει τη θεωρία της σε έγγραφο του αρχείου της μονής Θεοτόκου Λεμβιώτισσας, που βρισκόταν κοντά στη Σμύρνη, και σε δύο έγγραφα του αρχείου της μονής Θεοτόκου του Στύλου, που βρισκόταν κοντά στη Μίλητο. Στο αρχείο της μονής Λεμβιώτισσας σώζεται το λεγόμενο «παλαιό έγγραφο», το αρχαιότερο του αρχείου, που χρονολογείται κατά την Ahrweiler στο Είναι ένα έγγραφο που «έχει τάξη σημειώματος» 2, πραγματεύεται την αποκατάσταση ενός ελαιώνα στην κατοχή της μονής και υπογράφεται από τους κατεπάνω Σμύρνης Βάρδα Λεβούνη και Ιωάννη Γαληνό. Στο αρχείο της μονής του Στύλου, δύο έγγραφα που χρονολογούνται στο α' ήμισυ του 12ου αιώνα σχετίζονται με την ίδρυση του θέματος Μυλάσσης και Μελανουδιου. Το πρώτο είναι σιγίλλιο του Μιχαήλ Ξηρού, εμβόλιμο σε έγγραφο του δούκα Μυλάσσης και Μελανουδιου Μιχαήλ Δούκα, με χρονολογία στο Το ίδιο το έγγραφο του Μιχαήλ Δούκα χρονολογείται μεταξύ των ετών 1190 και Το δεύτερο είναι σπάραγμα εγγράφου του υπαλλήλου του θέματος Μυλάσσης Νικολάου Κουρτίκη, και σύμφωνα με το μοναδικό στοιχείο χρονολόγησης που φέρει, στον Απρίλιο της στ' ινδικτιώνας (που αποτελεί στην πραγματικότητα χρονολογία παράδοσης σε αυτόν διαταγής του δούκα Μυλάσσης, Θεοδώρου Πεπανού), μπορεί να τοποθετηθεί στο 1113, το 1128 και το Κατά τη θεωρία της 1. Hélène AHRWEILER, L'histoire et la géographie de la région de Smyrne entre les deux occupations turques, particulièrment au XlIIe siècle, TM 1, 1965, 1960 (στο εξής: AHRWEILER, Smyrne), Σύμφωνα με τους συντάκτες του, «Παλαιό έγγραφο» χαρακτηρίζεται στον τίτλο από τον αντιγραφέα των εγγράφων στον κώδικα. Βλ. MM IV, 62.1, MM IV, MM IV, 329.

2 224 ΕΦΗ ΡΑΓΙΑ Ahrweiler, τα έγγραφα του αρχείου της μονής του Στύλου δεν είναι δυνατόν να είναι προγενέστερα του εγγράφου της Λεμβιώτισσας, εφόσον η ύπαρξη κατεπάνω στη Σμύρνη το 1133 υποδηλώνει ότι δεν είχε ακόμα προχωρήσει στη δυτική Μικρά Ασία η αναδιοργάνωση των θεμάτων. Επιπλέον, μία λύσις του αυτοκράτορα Μανουήλ Λ' Κομνηνού, που χρονολογείται επίσης μόνο με την αναγραφή της ινδικτιώνας (πιθανώς στο 1147) και περιέχει την τελευταία μνεία του θέματος Κιβυρραιωτών 5, αποτελεί κατά την Ahrweiler στοιχείο εναντίον της πιθανότητας, το θέμα Μυλάσσης να δημιουργήθηκε πριν τη χρονολογία έκδοσης της Νεαράς. Έτσι, κατά την Ahrweiler το θέμα Θρακησίων ανασυστήθηκε μετά το 1133, και το θέμα Μυλάσσης δημιουργήθηκε το Προκειμένου να παραμερίσει τα προφανή προβλήματα της θεωρίας αυτής, η Ahrweiler απορρίπτει τη γνησιότητα του εγγράφου του Μιχαήλ Ξηρού, χρονολογεί το έγγραφο του Κουρτίκη στο 1143 και αμφισβητεί τη χρονολόγηση της Νεαράς του Μανουήλ Α' Κομνηνού στο Στη θεωρία αυτή πρέπει να γίνουν μερικές παρατηρήσεις, που έχουν σχέση με τη μεθοδολογία προσέγγισης του ζητήματος. Πρώτον, η σημασία του εγγράφου της Λεμβιώτισσας για την ανασύσταση των θεμάτων δεν πρέπει να υπερεκτιμηθεί, εφόσον κατά τη μεταγραφή των εγγράφων του αρχείου στον κώδικα οι δύο υπογραφές των κατεπάνω της Σμύρνης συμπτύχθηκαν σε μία με τη διατύπωση οι κατεπάνω Σμύρνης Βάρδας ό Λεβούνης και Ιωάννης ό Γαληνός 7. Δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι η υπογραφή αυτή, στη μορφή που σώζεται, αντιπροσωπεύει τις υπογραφές στο γνήσιο έγγραφο, αφού δεν υπάρχει κανένα ανάλογο παράδειγμα συνεπτυγμένων υπογραφών σε έγγραφα δημοσίων λειτουργών. Οι δημόσιοι λειτουργοί και άλλοι, μάρτυρες ή παράγοντες μιας διαδικασίας, θέτουν τις υπογραφές τους χωριστά. Είναι περίεργο ότι υπήρχαν ταυτόχρονα δύο αξιωματικοί ίδιου βαθμού στη Σμύρνη. Η υπόθεση της Ahrweiler, ότι ο ένας αντικατέστησε τον άλλον, δεν φαίνεται ικανοποιητική. Η περίπτωση να έγινε κάποιο λάθος κατά τη μεταγραφή των εγγράφων στον κώδικα δεν πρέπει να αποκλειστεί. Εν πάσει περιπτώσει, σύντομα μετά το 1133 ο Ιωάννης Γαληνός φαίνεται ότι χρημάτισε δούκας του θέματος Θρακησίων, γεγονός που είναι γνωστό από τις επιστολές του Ιωάννη Τζέτζη, όπως επισημαίνει η Ahrweiler Νεαραί καί χρυσόβουλλα των μετά τον Ίουστινιανον Βυζαντινών αυτοκρατόρων, JGR, τ. 1, 375 [ινδ. 11]' Fr. DÖLGER, Regesten der Kaiserurkunden des Oströmischen Reiches, von Bd. 2, Regesten von , β' εκδ. P. WIRTH, Μόναχο 1995 (στο εξής: DÖLGER, Regesten, 2), αρ AHRWEILER, Smyrne, Βλ. επίσης Δ. Α. ΖΑΚΥΘΗΝΟΣ, Μελέται περί της διοικητικής διαιρέσεως καί της επαρχιακής διοικήσεως έν τφ Βυζαντινφ κρατεί, ΕΕΒΣ 19, 1949, MM IV, ΙΩΆΝΝΗΣ ΤΖΕΤΖΗΣ, Έπιστολαί, εκδ. P. Α. LEONE, Joannis Tzetzae epistulae, Λιψία 1972, αρ. 11, AHRWEILER, Smyrne, 130.

3 Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ 225 Κατά την Ahrweiler λοιπόν η ύπαρξη κατεπανικίων σημαίνει ότι τα θέματα αποτελούν μεταγενέστερη βαθμίδα, εξελικτικά και χρονικά, της επαρχιακής διοίκησης. Αυτό όμως δεν ισχύει για τον 12ο αιώνα. Η παρανόηση προέκυψε επειδή πριν την κατάληψη της Μικράς Ασίας από τους Τούρκους στα τέλη του 11ου αιώνα, οι κατεπάνω ήταν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι που συγκέντρωναν τη διοίκηση περισσότερων μικρών περιφερειών (που σε μερικές περιπτώσεις περιλάμβαναν μόνο μία πόλη), οι οποίες υπάγονταν άμεσα στις διαταγές ενός στρατηγού. Ο J.-Cl. Cheynet έχει διαγράψει με ακρίβεια αυτόν τον τύπο οργάνωσης 9. Τα κατεπανίκια του 12ου αιώνα όμως είναι υποδιαιρέσεις των θεμάτων και όχι αυτόνομες διοικητικές μονάδες. Επικεφαλής ήταν ο κατεπάνω, που ασκούσε δικαστικές και οικονομικές αρμοδιότητες, όπως προκύπτει από το έγγραφο του 1133, αλλά ήταν υφιστάμενος του δούκα του θέματος, συνεπώς η ύπαρξη κατεπάνω στη Σμύρνη δεν αποκλείει την ύπαρξη του δούκα των Θρακησίων 10. Η διαφοροποίηση αυτή σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο οφείλεται στο βαθύ ρήγμα που επέφερε η τουρκική κατάκτηση στην επαρχιακή διοίκηση στη δυτική Μικρά Ασία, αφού για ένα διάστημα περίπου είκοσι χρόνων, από το 1080 ως το 1097, η βυζαντινή διοίκηση στην περιοχή νότια της Αβύδου μέχρι και την Καρία είναι ανύπαρκτη 11. Για την περίοδο από τον 11ο αιώνα ως τον 13ο αιώνα υπάρχουν μαρτυρίες για τέσσερα κατεπανίκια -αναμφισβήτητα υπήρχαν περισσότερα- της Αβύδου 12, της Σμύρνης 13, της Αναίας 14 και των Υλλαρίμων J.-Cl. CHEYNET, DU stratège de thème au duc: chronologie de l'évolution au cours du Xle siècle, TM 9, 1985, Βλ. επίσης Hélène AHRWEILER, Recherches sur l'administration de l'empire byzantin aux IXe-XIe siècles, BCH 84, 1960 (στο εξής: AHRWEILER, Recherches), Για τα κατεπανίκια βλ. AHRWEILER, Recherches, 67 Η ΙΔΙΑ, Smyrne, M. ANGOLD, Α Byzantine Government in Exile. Government and Society under the Lascarids of Nicaea ( ), Οξφόρδη 1974, Για το ζήτημα αυτό βλ. Eli RAGIA, Les Turcs en Asie Mineure occidentale et la bataille de Mylasa: 1079/1080 ou 1264?, REB 63, 2005 (υπό εκτύπωση). Για την αντίθετη άποψη βλ. J.-Cl. CHEYNET, La résistance aux Turcs en Asie Mineure entre Mantzikert et la première croisade, στο Ευψυχία offerts à Hélène Ahrweiler, τ. 1 [Byzantina Sorbonensia 16], Παρίσι 1998, Mélanges 12. P. LEMERLE - A. GUILLOU - N. SVORONOS - Denise PAPACHRYSSANTHOU, Actes de Lavra I: Des Origines à 1204 [Archives de l'athos 5], Παρίσι 1970, αρ Το κατεπανίκιο της Αβύδου μαρτυρείται το 1186 και πιθανώς συνδέεται με τη διοίκηση της περιόδου πριν την έλευση των Τούρκων, αλλά μάλλον συνέχισε να υφίσταται και μετά την εκδίωξη τους, εξαιτίας της γενικότερης εμπορικής σημασίας της πόλης αυτής. Βλ. και CHEYNET, La résistance aux Turcs en Asie Mineure, 139, MM IV, 62-63, 86, N. WILSON - J. DARROUZÈS, Restes du cartulaire de Hiéra-Xérochoraphion, REB 26, 1968, αρ. 10.1, MM IV,

4 226 ΕΦΗ ΡΑΓΙΑ Δεύτερον, δεν υπάρχει λόγος να αμφισβητηθεί η γνησιότητα του εγγράφου του Μιχαήλ Ξηρού, ούτε η χρονολόγηση της Νεαράς του Μανουήλ Α' Κομνηνού στο Η Ahrweiler θεώρησε ότι το έγγραφο του Ξηρού είναι πλαστό, επειδή η αναγραφόμενη β' ινδικτιών δεν συμπίπτει με το έτος 6635: Το αρχείο της μονής του Στύλου όμως παρουσιάζει μία γενική αναστάτωση στις ινδικτιώνες που περιλαμβάνονται στα έγγραφα, που είναι μάλλον αποτέλεσμα της βιαστικής τους μεταγραφής στον κώδικα 17. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Μιχαήλ Ξηρός χαρακτηρίζεται δούκας Μυλάσσης και Μελανουδιου μόνο από τον Μιχαήλ Δούκα. Ο ίδιος υπογράφει το έγγραφο απλώς με τον τίτλο του (πανσέβαστου) σεβαστού 18. Τρίτον, το έγγραφο του Νικολάου Κουρτίκη περιέχει στην πραγματικότητα την πρώτη αναμφισβήτητη μαρτυρία για την ανασυγκρότηση των θεμάτων στη Μικρά Ασία, αφού μνημονεύει το θέμα Μυλάσης. Συνεπώς η χρονολόγηση του εγγράφου αυτού είναι σημαντική για την χρονολόγηση και της διοικητικής αναδιοργάνωσης. Η Ελένη Ahrweiler έχει συνδέσει το θέμα αυτό με το θέμα Κιβυρραιωτών. Χρονολόγησε έτσι το έγγραφο του Κουρτίκη στο 1143, εφόσον «αυτό το νέο θέμα, που δημιουργήθηκε σε ένα μέρος του θέματος των Θρακησίων και του θέματος των Κιβυρραιωτών (περιοχή Μελανουδίου-Στροβίλου) δεν μπορεί να είναι προγενέστερο της αναδιοργάνωσης των Θρακησίων, που σίγουρα είναι μεταγενέστερη του 1133, ούτε της εξαφάνισης του θέματος των Κιβυρραιωτών, που αναφέρεται ακόμα επί Μανουήλ Α' Κομνηνού» 19. Η θεωρία αυτή δεν ευσταθεί. Η δημιουργία του θέματος Μυλάσσης θα πρέπει να αποδεσμευθεί από το θέμα Κιβυρραιωτών. Η κατάργηση του θέματος αυτού με άλλα λόγια δεν σημαίνει ότι «δημιουργήθηκε χώρος» για το θέμα Μυλάσσης, το οποίο εξάλλου συμπεριέλαβε τα εδάφη νοτίως του Μαιάνδρου που παλαιότερα ανήκαν στο θέμα Θρακησίων, και όχι στο θέμα Κιβυρραιωτών. Δεδομένου ότι για την εποχή αυτή δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες, είναι πιθανότερο ότι το θέμα των Κιβυρραιωτών τον 12ο αιώνα εκτεινόταν, όπως και παλαιότερα, ως τον κόλπο της Ιασού (της Μιλήτου μη συμπεριλαμβανομένης) 20. Το θέμα Μυλάσσης δεν δημιουργήθηκε για να καλύψει το 16. MM IV, R. JANIN, Les églises et les monastères des grands centres byzantines, Παρίσι 1975 (στο εξής: JANIN, Centres), 447 αρ MM IV, , , AHRWEILER, Smyrne, Βλ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΣ ΠΟΡΦΥΡΟΤΕΝΝΗΤΟΣ, Περί θεμάτων, εκδ. Α. PERTUSI, Constantino Porfirogenito, De thematibus [Studi e Testi 160], Πόλη του Βατικανού 1952, 68.34, AHRWEILER, Smyrne, 124. To γεγονός ότι η Μίλητος δεν περιλαμβανόταν στο θέμα Κιβυρραιωτών, παρά την αναφορά της πόλης στην παράγραφο για το θέμα αυτό, πιστοποιείται από το γεγονός ότι ήταν μία από τις «επίσημες» πόλεις του θέματος Θρακησίων.

5 Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ 227 κενό που άφησε στην επαρχιακή διοίκηση η κατάργηση του θέματος Κιβυρραιωτών, αλλά αποτέλεσε από την αρχή μία νέα διοικητική μονάδα της επαρχίας. Έτσι το έγγραφο του Νικολάου Κουρτίκη, που περιέχει όμοιες με το έγγραφο του Ξηρού εκφράσεις για τα περιουσιακά στοιχεία της μονής του Στύλου και για την ανασύσταση της μετά την εκδίωξη των Τούρκων από τη Μικρά Ασία 21, θα πρέπει να χρονολογηθεί στο Το κείμενο στη συνέχεια του που δεν σώζεται ενδεχομένως αποτελούσε αποκατάσταση και περιορισμό των κτημάτων της μονής του Στύλου. Άγνωστο παραμένει αν και αυτό το έγγραφο αφορούσε το κτήμα Μεσιγγούμιον, που βρισκόταν στα Υλλάριμα, την αποκατάσταση του οποίου πραγματευόταν το έγγραφο του Ξηρού 22. Έτσι η απόπειρα χρονολόγησης της διοικητικής αναδιοργάνωσης της μικρασιατικής επαρχίας αποδεσμεύεται από το έγγραφο του αρχείου της Λεμβιώτισσας. Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλά θέματα της Μικράς Ασίας είχαν ως επικεφαλής δούκες ήδη πριν το Αυτό είναι γνωστό για τα θέματα Ανατολικών, Αρμενιακών, Οπτιμάτων, Κιβυρραιωτών κ.α. 23. Σε δούκα των Θρακησίων έχει αποδοθεί από τους εκδότες της J. Nesbitt και Ν. Οικονομίδη μία σφραγίδα που χρονολογείται οπωσδήποτε μετά το 1097 και πιθανότερα στις αρχές του 12ου αιώνα Η σφραγίδα ανήκε στον Επιφάνιο, μόν(ον) αρχ(ον)[τ](α) του Θρακ(η)σί(ου), ο οποίος ήταν παράλληλα χαρτουλάριος της Αγίας Σοφίας και δομέστικος των σεκρέτ(ων) του δεσπότ(ου), δηλαδή δομέστικος του σεκρέτου των ευαγών οίκων, υπηρεσίας υπεύθυνης για την βασιλική περιουσία. Οι εκδότες της σφραγίδας προτείνουν την ταύτιση του αξιωματούχου αυτού με τον Επιφάνιο Καματηρό, γνωστό και από άλλες σφραγίδες που έχουν χρονολογηθεί γύρω στο Ανεξάρτητα από την πιθανότητα, ο Επιφάνιος Καματηρός να χρημάτισε δούκας Θρακησίων, που υποστηρίζουν οι εκδότες, δεν πρέπει να υποτιμηθεί το γεγονός ότι το Θρακήσιον εμφανίζεται με τη θεσμική-διοικητική και γεωγραφική σημασία για πρώτη φορά, μετά την αναστάτωση που επέφερε η πρόσκαιρη τουρκική κατάκτηση στα τέλη του 11ου αιώνα Ως γεωγραφική περιφέρεια το Θρακήσιον αναφέρεται εξάλλου και από την Άννα Κομνηνή κατά την αφήγηση των γεγονότων της ίδιας περίπου 21. MM IV, , Για το έγγραφο βλ. JANIN, Centres, 447 αρ. 22. Τις χρονολογίες αυτές αποδέχονται και οι νέοι εκδότες του εγγράφου, Ο. Kresten και Ch. Gastgeber. Βλ. Η. HELLENKEMPER - F. HILD, Lykien und Pamphylien, Teil 1 [TIB 8], Βιέννη 2004, 131 και σημ CHEYNET, Du stratège de thème au duc, , 190- AHRWEILER, Recherches, J. NESBITT - N. OIKONOMIDES (εκδ), Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art, τ. 3: West, Northwest, and Central Asia Minor and the Orient, Washington, DC, 1996 (στο εξής: DO, Seals 3), αρ. 2.6.

6 228 ΕΦΗ ΡΑΓΙΑ εποχής 25. Η υπόθεση, ότι η επαρχιακή διοίκηση αναδιοργανώθηκε με βάση το παλαιότερο μοντέλο των θεμάτων αμέσως μετά την ανάκτηση της δυτικής Μικράς Ασίας το 1097 δεν είναι σε καμμία περίπτωση παράλογη. Αντίθετα, η κυβέρνηση θα ενδιαφέρθηκε να φέρει ξανά την ομαλότητα σε αυτές τις περιοχές, που είχαν υποστεί μεγάλες καταστροφές κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια, με σκοπό την όσο το δυνατόν γρηγορότερη οικονομική ανάκαμψη τους, θεωρία η οποία ενισχύεται με τη μαρτυρία της σφραγίδας αυτής. Φαίνεται ωστόσο ότι η αναδιοργάνωση δεν ήταν πολυεπίπεδη, και ότι αρχικά τα θέματα λειτουργούσαν μόνο ως οικονομικές μονάδες, οι οποίες δεν ταυτίζονταν με τις στρατιωτικές περιφέρειες της δυτικής Μικράς Ασίας, που δημιουργήθηκαν για να καλύψουν τις τρέχουσες στρατηγικές ανάγκες των αρχών του 12ου αιώνα Η δυτική Μικρά Ασία ανακτήθηκε με μία μόνο εκστρατεία που τελέστηκε υπό τις διαταγές του Ιωάννη Δούκα το Οι επικεφαλής που τοποθετούνταν στις περιοχές που ανακαταλαμβάνονταν είχαν το αξίωμα του δούκα. Από το έργο της Άννας Κομνηνής είναι γνωστοί ο δούκας Νικαίας Μανουήλ Βουτουμίτης, ο Σμύρνης Υαλέας και ο Εφέσου Πετζέας 27. Ο Μιχαήλ Κεκαυμένος, επικεφαλής της φρουράς των Σάρδεων και της Φιλαδέλφειας, είχε πιθανώς τον ίδιο τίτλο, όπως και ο Ευστάθιος Καμμύτζης, που τοποθετήθηκε στη Λάμπη 28. Οι αξιωματικοί αυτοί φαίνεται να είχαν κυρίως στρατιωτικές αρμοδιότητες ήταν επικεφαλής των στρατιωτικών σωμάτων που στάθμευαν στις περιοχές αυτές για τη φύλαξη τους, αλλά υπάρχουν ενδείξεις ότι είχαν και δικαστικές εξουσίες. Στη Σμύρνη φαίνεται ότι πρώτος δούκας, πριν τον Υαλέα, ήταν ο Κάσπαξ, μολονότι ο ακριβής τίτλος του δεν αναφέρεται. Ο Κάσπαξ βρήκε το θάνατο όταν κλήθηκε να διευθετήσει μία διαμάχη μεταξύ ενός κατοίκου της Σμύρνης και ενός Σύρου 29. Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι από την αρχή οι δούκες είχαν δικαιοδοσία στις γνωστές από την προηγούμενη περίοδο περιφέρειες των θεμάτων. Τα 25. ΑΝΝΑ ΚΟΜΝΗΝΗ, Άλεξιάς, εκδ. D. REINSCH - Α. KAMBYLIS [CFHB 50], Βερολίνο-Νέα Υόρκη 2001 (στο εξής: -Αλέξιος), Για τον Ιωάννη Δούκα βλ. D. POLEMIS, The Doukai: a contribution to byzantine prosopography, Λονδίνο 1968 (στο εξής: POLEMIS, Doukai), Άλεξιάς, , , 4-5. Για τα πρόσωπα αυτά βλ. Β. SKOULATOS, Les Personnages byzantins de l'aiexiade. Analyse, Prosopographique et Synthèse, Louvain 1980 (στο εξής: SKOULATOS, Personnages), , , Άλεξιάς, , Για άλλους δούκες της εποχής του Αλεξίου Α' βλ. AHRWEILER, Recherches, Για τον Μιχαήλ Κεκαυμένο και τον Ευστάθιο Καμμύτζη βλ. SKOULATOS, Personnages, 83-85, Άλεξιάς, Με αφορμή το περιστατικό αυτό τα πληρώματα των βυζαντινών πλοίων που είχαν αγκυροβολήσει στο λιμάνι της Σμύρνης εξόντωσαν τους Τούρκους που βρίσκονταν στη Σμύρνη. Για τον Κάσπακα βλ. SKOULATOS, Personnages, 161.

7 Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ 229 πρώτα χρόνια μετά την επιστροφή των Βυζαντινών στη δυτική Μικρά Ασία, οι λύσεις που υιοθέτησε η κυβέρνηση του Αλεξίου Α' Κομνηνού είχαν ως κύριο στόχο τη στρατιωτική θωράκιση των ανακτημένων περιοχών. Οι στρατιωτικές περιφέρειες που διακρίνονται στην αφήγηση των γεγονότων των αρχών του 12ου αιώνα από την Άννα Κομνηνή είναι οι εξής: Φιλαδέλφεια-Κελβιανόν, Σμύρνη-Νύμφαιον, Χλιαρά-Πέργαμον 30, Σκάμανδρος-Αδραμύττιον 31. Μολονότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι στρατιωτικοί διοικητές, που είχαν αναλάβει τη φύλαξη αυτών των περιφερειών, ταυτίζονται με δούκες αντιστοίχων θεμάτων, στη σχηματοποίηση αυτή διαφαίνονται ήδη οι περιφέρειες των θεμάτων, όπως είναι γνωστές από άλλες πηγές. Τη Σμύρνη και την Έφεσο υπερκέρασε σε σημασία η Φιλαδέλφεια, που τον 12ο αιώνα έγινε η έδρα του μεγάλου δομεστίκου και πιθανώς του δούκα Θρακησίων 32, ενώ οι περιοχές Χλιαρών, Περγάμου και Αδραμυττίου μάλλον διαμοιράστηκαν στις διοικητικές μονάδες Θρακησίων και Νικαίας ήδη επί Αλεξίου Α' Κομνηνού 33. Έτσι, η διοικητική αναδιοργάνωση της επαρχίας ακολούθησε τα δεδομένα που ήταν γνωστά τον 11ο αιώνα, παρά το γεγονός ότι η αντιμετώπιση των πιεστικών και δύσκολων στρατιωτικών αναγκών του 12ου αιώνα δεν ήταν δυνατόν να εξυπηρετηθεί από αυτά. Χαρακτηριστικό είναι ότι, παρά την προφανή στρατηγική τους σημασία στις αρχές του 12ου αιώνα, που φαίνεται από το γεγονός ότι οι Τούρκοι απείλησαν την περιοχή τρεις φορές από το 1109 ώς το 1116, αναφέρεται συγκεκριμένα ότι τα Χλιαρά, το Πέργαμον και το Αδραμύττιον μόνο το 1110 έτυχαν υπεράσπισης από τον Μοναστρά, που είχε ταχθεί στη φύλαξη της περιοχής 34, ενώ συγκρότησαν το αυτόνομο θέμα Νεοκάστρων μόλις επί Μανουήλ Α' Κομνηνού. Στη σχετική αναφορά του Νικήτα Χωνιάτη η δημιουργία του θέματος Νεοκάστρων συνδέεται με την επαναφορά της τάξης και της ασφάλειας στην περιοχή, παρά το γεγονός ότι ο συγγραφέας επιμένει στις ευεργετικές επιπτώσεις που είχε το μέτρο αυτό στην οικονομική ζωή του τόπου Άλεξιάς, , Η Φιλαδέλφεια συνδέετεαι πάντα με την είσοδο στο Κελβιανόν. 31. Άλεξιάς, Οι μεγάλοι δομέστικοι και δούκες Θρακησίων Ιωάννης Κομνηνός Βατατζής και Βασίλειος Βατατζής χρησιμοποιούσαν ως έδρα τους τη Φιλαδέλφεια. Βλ. ΝΙΚΉΤΑΣ ΧΩΝΙΑΤΗΣ, Χρονική διήγησις, εκδ. Ι. Α. VAN DIETEN, Nicetae Choniatae Historia [CFHB 11/1], Βερολίνο-Νέα Υόρκη 1975 (στο εξής: ΧΩΝΙΑΤΗΣ), , Το 1116 τους Τούρκους που πέρασαν ανενόχλητοι από το Αδραμύττιο και τα Χλιαρά αντιμετώπισε ο Ευστάθιος Καμμύτζης, δούκας Νικαίας, στην εξουσία του οποίου ανήκε πιθανώς η βορειοδυτική Μικρά Ασία (συμπεριλαμβανομένης της περιοχής Σκαμάνδρου-Αδραμυττίου). Βλ. Άλεξιάς, κ.ε. 34. Άλεξιάς, , , Για τον Μοναστρά βλ. SKOULATOS, Personnages, ΧΩΝΙΑΤΗΣ, Για το θέμα Νεοκάστρων βλ. AHRWEILER, Smyrne, ΖΑΚΥΟΗΝΟΣ, Μελέται, 12.

8 230 ΕΦΗ ΡΑΓΙΑ Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν εντάσσεται η ανασυγκρότηση του θέματος Θρακησίων που θα πρέπει να χρονολογηθεί στη δεκαετία του 1110 το αργότερο, και η δημιουργία του νέου θέματος Μυλάσσης. Σύμφωνα με τα παραπάνω η πρώτη αναμφισβήτητη μαρτυρία του θέματος Μυλάσσης χρονολογείται στο 1128, και κατά παραχώρηση στο 1127, αν δεχθούμε ότι ο Μιχαήλ Ξηρός επίσης είχε το αξίωμα του δούκα Μυλάσσης. Συνεπώς η σύσταση του θέματος μπορεί να αποδοθεί είτε στον Αλέξιο Α' Κομνηνό, είτε στον Ιωάννη Β' Κομνηνό. Το θέμα Μυλάσσης, ή Μυλάσσης και Μελανουδιου, όπως ονομάζεται στις περισσότερες μνείες, περιλάμβανε το μεγαλύτερο μέρος της υστερορρωμαϊκής επαρχίας Καρίας. Αυτό πιστοποιείται από την ταύτιση του κατεπανικίου Λαρύμου με τα Υλλάριμα, που βρίσκονταν στον άνω ρου του Άρπασου, νοτίου παραποτάμου του Μαιάνδρου ποταμού, αφού σε διαδικασία υπό την προεδρία του δούκα Μιχαήλ Δούκα παρευρέθησαν και κάτοικοι της κοντινής Νεάπολης 36. Το κατεπανίκιο Λαρύμου (Υλλαρίμων) είναι ένα από τα γνωστά κατεπανίκια της Μικράς Ασίας και υπαγόταν στο θέμα Μυλάσης. Στα ανατολικά το θέμα Μυλάσσης εκτεινόταν πιθανώς μέχρι και την κοιλάδα του Μόρσυνου, συμπεριλαμβάνοντας την Αντιόχεια του Μαιάνδρου, την Αφροδισιάδα και το οροπέδιο των Τάβων, μολονότι γι' αυτό δεν υπάρχουν μαρτυρίες. Η παραλία της Καρίας, που ανήκε στο θέμα Κιβυρραιωτών, ενσωματώθηκε όχι στο θέμα Μυλάσσης, αλλά στις περιφέρειες των κοντινών νήσων μετά την κατάργηση του θέματος Κιβυρραιωτών, στο β' ήμισυ του 12ου αιώνα και οπωσδήποτε πριν το Φαίνεται ωστόσο ότι μερικές φορές ο δούκας του θέματος Μυλάσσης συγκέντρωνε τη διοίκηση και αυτών των περιοχών και των νήσων. Έτσι, ο Μιχαήλ Δούκας χρημάτισε δούκας Μυλάσσης και Μελανουδιου, Κω και Στροβίλου, ιδιότητα με την οποία υπέγραψε στο έγγραφο του αρχείου της μονής του Στύλου 37. Η υπαγωγή της Στροβίλου η περιοχή δηλαδή της χερσονήσου της Αλικαρνασσού στην περιφέρεια των νήσων πάντως άντεξε στο χρόνο, όπως επιβεβαιώνεται από το χρυσόβουλλο του Αλεξίου Γ' Αγγέλου για τους Βενετούς (1198) και από την Partitio Romaniae, όπου η Στρόβιλος αναφέρεται μαζί με τις νήσους του Αιγαίου και όχι με το θέμα Μυλάσσης και Μελανουδιου 38. Το πλεονέκτημα αυτής της ρύθμι- 36. MM IV, MM IV, Η διόρθωση οφείλεται στη νέα έκδοση που ετοιμάζουν οι Ο. Kresten και Ch. Gastgeber. Βλ. Alexandra-Kyriaki WASSILIOU, Zur indirekten Überlieferung von Siegeln in byzantinischen Urkunden στο W. SEIBT (εκδ.), Studies in Byzantine Sigillography 1, Washington D.C (στο εξής: WASSILIOU, Überlieferung), ) TIB 8, G.L.Fr. TAFEL - G.M. THOMAS, Urkunden zur älteren Handels- und Staatsgeschichte der Republik Venedig, mit besonderer Beziehung auf Byzanz und die Levante, μέρος 1 ( ), 265 A. CARILE, Partitio terrarum Imperii Romaniae, StVen 7, 1965, Βλ. Δ. Α. ΖΑΚΥΟΗΝΟΣ, Μελέται περί της διοικητικής διαιρέσεως καί της επαρχιακής διοικήσεως έν τφ Βυζαντινφ κρατεί, ΕΕΒΣ 17, 1941,

9 Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ 231 σης, ο στενός έλεγχος της ναυσιπλοΐας, είναι προφανές. Στα τέλη του 12ου αιώνα η κίνηση από και προς το Αιγαίο ήταν αυξημένη, κυρίως εξαιτίας δράσης των Ιταλών εμπόρων και της ύπαρξης των ηγεμονιών των Σταυροφόρων, αλλά και εξαιτίας των πειρατών, που λυμαίνονταν τα παράλια της αυτοκρατορίας 39. Μέχρι τις αρχές του 13ου αιώνα στα επίσημα κείμενα της αυτοκρατορικής γραμματείας ή των ίδιων των δουκών προτιμάται η ονομασία «θέμα Μυλάσσης και Μελανουδιου», εκτός από μερικές περιπτώσεις, που ονομάζεται απλώς «θέμα Μυλάσσης» 40. Η αλλαγή της ονομασίας του θέματος επήλθε πριν το 1175 και δεν αντικατοπτρίζει αλλαγή στην εδαφική έκταση του θέματος, αλλά μάλλον την μετατόπιση της πρωτεύουσας του βορειότερα των Μυλάσων και εγγύτερα στο μεγάλο δρόμο Εφέσου-Λαοδικείας που αυτή την εποχή ήταν μία από τις κυριότερες αρτηρίες της Μικράς Ασίας, στο Μελανούδιον. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, το Μελανούδιον ήταν οχυρός οικισμός κοντά στην ίδια τη Μίλητο. Για πρώτη φορά αναφέρεται σε έγγραφα του 11ου αιώνα Στο γνωστό παραδοτικό έγγραφο του νοταρίου Αδάμ προς τον μεγάλο δομέστικο Ανδρόνικο Δούκα (1073) γίνεται λόγος για το προάστειο Μελανούδιον ή Μελάνιον. Η εκδότρια των εγγράφων των δημοσίων λειτουργών του αρχείου της μονής της Πάτμου, Μαρία Νυσταζοπούλου, προτίμησε την ονομασία Μελάνιον, που είναι το όνομα του δεδωρημένου στον Ανδρόνικο Δούκα χωραφιού, επειδή αναφέρεται επίσης και στο χρυσόβουλλο δωρεάς του Μιχαήλ Ζ' Δούκα 41. Η εναλλαγή των ονομάτων στα έγγραφα πάντως είναι δυνατόν να υποδηλώνει τη σχέση των δύο τοπωνυμίων. Λίγα χρόνια αργότερα, ο όσιος Χριστόδουλος στον Κωδίκελλό του αναφέρει 39. Γενουάτες πειρατές δρούσαν ανεξέλεγκτα στο Αιγαίο ήδη κατά τη βασιλεία του Ισαακίου Β' Αγγέλου. Η πιο γνωστή επιτυχία τους τον 12ο αιώνα είναι η λεηλασία του Αδραμυττίου (πιθανώς το 1196 ή 1197) από τον Καφούρη (Gattono ή Carfaro), στην οποία ο Αλέξιος Γ' Αγγελος απάντησε μισθώνοντας τις υπηρεσίες ενός άλλου πειρατή, του Στειριόνη. Βλ. ΧΩΝΙΑΤΗΣ, C. BRAND, Byzantium Confronts the West, , Cambridge Mass (στο εξής: BRAND, Byzantium), R.-J. LILIE, Handel und Politik zwischen dem byzantinischen Reich und den den italienischen Kommunen Venedig, Pisa und Genua in der Epoche der Komnenen und der Angelo! ( ), Αμστερνταμ 1984, 572 κ.ε. 582 κ.ε. P. CHARANIS, Piracy in the Aegean during the Reign of Michael VIII Palaeologus, Annuaire de l'institute de Philologie et d'histoire Orientales et Slaves, 10, 1950, MM IV, , , 319.4, , , , 14-15, , 13, , , , Έρα ΒΡΑΝΟΥΣΗ, εκδ. Βυζαντινά έγγραφα της μονής Πάτμου. Α '. Αυτοκρατορικά, Αθήνα 1980 (στο εξής: Έγγραφα Πάτμου Α1, αρ TAFEL - THOMAS, Urkunden, 271, 280 CARILE, Partitio, Θέμα Μυλάσσης ονομάζεται η περιφέρεια μόνο σε λίγες περιπτώσεις, εκτός από την πρώτη μνεία του θέματος το Βλ. MM IV, , 329.1& ΧΩΝΙΑΤΗΣ, Μαρία ΝΥΣΤΑΖΟΠΟΥΛΟΥ-ΠΕΛΕΚΙΔΟΥ, εκδ. Βυζαντινά έγγραφα της μονής Πάτμου Β'. Δημοσίων λειτουργών, Αθήνα 1980 (στο εξής: Έγγραφα Πάτμου Β), αρ , 233" Έγγραφα Πάτμου Α', αρ. 1.2.

10 232 ΕΦΗ ΡΑΓΙΑ ότι το Μελανούδιον κατακτήθηκε από τους Τούρκους, γεγονός που χρονολογείται πριν το 1087 ή Ο οικισμός διέθετε λιμάνι ή επίνειο, όπως προκύπτει από τις φορολογικές απαλλαγές που έλαβε η μονή της Πάτμου για την προσόρμιση των πλοίων της σε αυτό 43. Το 1273, ο κάτοικος του Μελανουδιου Νεφοκράτης κατηγορήθηκε ότι καταπατούσε κτήματα της μονής Θεοτόκου Κεχιονισμένης, που βρισκόταν κοντά στη Μίλητο 44, και το 1295 ο Αλέξιος Φιλανθρωπηνός διενεργούσε επιχειρήσεις κοντά στον οικισμό, που πάντως δεν ανακαταλήφθηκε 45. Από τις μνείες αυτές προκύπτει ότι το Μελανούδιο βρισκόταν γύρω από τη λίμνη της Ηράκλειας, μεταξύ Μιλήτου και Λάτρους, αλλά δεν είναι δυνατόν να τοποθετηθεί ακριβέστερα ο οικισμός. Η ταύτιση του Μελανουδιου συνιστά μία επιστημονική περιπέτεια. Ο Wiegand πίστευε ότι ταυτίζεται με τον Μυούντα, στις βορειοδυτικές παρυφές του Λάτρους, ο Wittek με τη Μενδέλεια, στο δρόμο μεταξύ Μιλήτου και Μυλάσων, ο Wendel θεωρούσε ότι πρόκειται για την Ηράκλεια του Λάτρους 46. Ο Müller-Wiener πρότεινε την ταύτιση του με το φρούριο Assar Kale, στον κόλπο του Kazikh (παλαιότερα Mandalya Körfezi), στα νοτιοδυτικά της Μενδέλειας, όπου βρίσκεται εκτεταμένος βυζαντινός οικισμός, και ο Peschlow θεωρεί ότι ταυτίζεται με τον μεγάλο οικισμό του Menet Adasi, που μάλλον θα πρέπει να ταυτιστεί αντιθέτως με τη γνωστή από τα έγγραφα της μονής της Πάτμου επισκοπή Λίμνης 47. Η περιοχή της λίμνης της Ηράκλειας πάντως (Baia Golii) βρίθει από κατάλοιπα της βυζαντινής εποχής, των οποίων η ταύτιση είναι δύσκολη. Πολλά από αυτά έχουν 42. MM VI, Έγγραφα Πάτμου Α\ αρ. 23.5, Έγγραφα Πάτμου Β', αρ ΓΕΩΡΠΟΣ ΠΑΧΥΜΕΡΗΣ, Συγγραφικά! Ίστορίαι, εκδ. Α. FAILLER, Georges Pachymérès, Relations historiques, ///[CFHB 24/3], Παρίσι 1999 (στο εξής: ΠΑΧΥΜΕΡΗΣ III), TH. WIEGAND κ.ά, Der Latmos. Milet. Ergebnisse der Ausgrabungen und Untersuchungen seit dem Jahre 1899, Bd. HI/1, Βερολίνο 1913 (στο εξής: WIEGAND κ.ά., Latmos), 185 και σημ. 1" P. WITTEK, Von der byzantinischen zur türkischen Toponymie, Byzantion, 10, 1935, 52" C. WENDEL, Planudea, BZ 40, 1940, Συνοπτικά για τις απόψεις αυτές, βλ. Π. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ, Λάτρος, ΕΕΒΣ 35, 1966/67, Το φρούριο της Μενδέλειας θεωρείται μεταβυζαντινό. 47. W. MÜLLER-WIENER, Mittelalterliche Befestigungen im südlichen Jonien [Istanbuler Mitteilungen 11], 1961 (στο εξής: MÜLLER-WIENER, Befestigungen), 10 σημ. 10" U. PESCHLOW, Die Latmosregion in byzantinischer Zeit, στο Anneliese PESCHLOW-BINDOKAT (εκδ.), Der Latmos. Eine unbekannte Gebirgslandschaft an der türkischen Westküste, Mainz a. R (στο εξής: PESCHLOW, Latmosregion), 67, Η Λίμνη είναι γνωστή αποκλειστικά εξαιτίας της εκκλησιαστικής της ιστορίας, αφού η εκκλησία της υψώθηκε σε επισκοπή πιθανώς τον 10ο αιώνα Στην εποχή αυτή και στον 11ο αιώνα χρονολογούνται δύο σφραγίδες των επισκόπων της. Βλ. DO, Seals 3, αρ. 23, όπου παραθέτονται συνοπτικά οι γνωστές πληροφορίες.

11 Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ 233 αποδοθεί σε μονές της κοινότητας του Λάτρους, που τον 13ο αιώνα αριθμούσε ένδεκα μοναστήρια 48, όπως το Mersinet (μονή Μυρσινώνος) 49, Kapikin Adasi (πιθανώς μονή Βαθέος Λιμένος) 50, îkis Adasi (μονή Δύο Βουνών) 51 κ.ά. Η τοποθεσία Kahve Hissar Adasi ή, όπως είναι γνωστότερη, Kahve Assar Ada, παραμένει αταύτιστη, αποδίδεται πάντως και αυτή σε μονή, κυρίως εξαιτίας του μεγάλου ναού που βρίσκεται στο κέντρο του νησιού και αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής του Λάτρους. Τα τείχη, ενισχυμένα με τόξα που στήριζαν περίδρομο και επάλξεις, που στο μεγαλύτερο μέρος τους είναι σήμερα γκρεμισμένα σχεδόν ως τα θεμέλια, πιθανώς χώριζαν την τοποθεσία σε δύο περιβόλους, τον νοτιοανατολικό και τον βορειοδυτικό (κάτι που δεν μπορεί να ερευνηθεί περαιτέρω σήμερα εξαιτίας της υψηλότερης στάθμης της λίμνης). Εντός του κύριου περιβόλου βρέθηκαν δεξαμενή και άλλα ερείπια. Το αγκυροβόλιο βρισκόταν στη δυτική πλευρά, αλλά η τοποθεσία διέθετε επίσης και μώλο στα νότια 52. Η τοποθεσία Kahve Hissar Adasi είναι 48. Σύμφωνα με κατάλογο του 1222 που περιλαμβάνεται σε έγγραφο διορισμού αρχιμανδρίτη του Λάτρους. Βλ. MM IV, WiEGAND κ.ά, Latmos, 51-55, 180 MÜLLER-WIENER, Befestigungen, U. PESCHLOW, Latmos, RbK 5 (στο εξής: PESCHLOW, Latmos), Ο ΙΔΙΟΣ, Latmosregion, JANIN, Centres, WiEGAND κ.ά, Latmos, 18-24, 180 JANIN, Centres, 221 PESCHLOW, Latmos, , 716 PESCHLOW, Latmosregion, A. KIRBY - Zeynep MERGANGÖZ, The Monasteries of Mt. Latros and their Architectural Developement, στο Margaret MULLETT - A. KIRBY (εκδ.), Work and Worship at the Theotokos Evergetis [Belfast Byzantine Texts and Translations 6.2], Μπέλφαστ 1997 (στο εξής: KIRBY- MEGANGÖZ, Monasteries), Η μονή Δύο Βουνών είναι γνωστή από τον Γεώργιο Παχυμέρη, το Νικηφόρο Βλεμμύδη και ιδιαιτέρως από τον Μάξιμο Πλανούδη, και ενδεχομένως αναφέρεται με το όνομα Ιερά στον κατάλογο του 1222 (το ίδιο το όνομα Δύο Βουνοί είναι τοπωνύμιο που έχει σχέση με την ιδιομορφία του χώρου). Βλ. ΠΑΧΥ- ΜΕΡΗΣ III, ΝΙΚΗΦΌΡΟΣ ΒΛΕΜΜΥΔΗΣ, Περί τών κατ' αυτόν διήγησις μερική, εκδ. J. MUNITE, Nicephori Blemmydae, Autobiographia sive curriculum vitae necnon epistula universalior [Corpus Christianorum series graeca 13], Λουβαίν 1984, Ι, κεφ " ΜΆΞΙΜΟΣ ΠΛΑΝΟΎΔΗΣ, Έπιστολαί, εκδ. Ρ. LEONE, Maximi monachi Planoudis Epistulae [Classical and Byzantine Monographs 18], Άμστερνταμ 1991 (στο εξής: ΠΛΑΝΟΎΔΗΣ, Έπιστολαί), " JANIN, Centres, L. ROBERT, Didymes à l'époque byzantine, Hellenica 11-12, 1960, WIEGAND κ.ά.., Latmos, 30-40, 180" H. BUCHWALD, Lascarid Architecture, JOB 28, 1979, , 293" PESCHLOW, Latmos, , 716" PESCHLOW, Latmosregion, KIRBY-MERGANGÖZ, Monasteries, Ο εγγεγραμμένος σταυροειδής ναός κατασκευάστηκε κυρίως από σπόλια και πλίνθο. Η εναλλαγή πέτρας και πλίνθου, τα βαθμιδωτά τόξα, οι οδοντωτές ταινίες και οι μαίανδροι αποδίδουν τις εξωτερικές επιφάνειες με ιδιαίτερα ζωγραφικό τρόπο, κατατάσσοντας ταυτόχρονα την εκκλησία στα καλύτερα δείγματα διακοσμητικής αρχιτεκτονικής της περιοχής. Ο ναός χρονολογείται στον 13ο αιώνα Βλ. WIEGAND κ.ά., Latmos, 42-50" PESCHLOW, Latmos, " PESCHLOW, Latmosregion, 74-75" BUCHWALD, Lascarid Architecture, KIRBY-MERGANGÖZ, Monasteries, JANIN, Centres, 221.

12 234 ΕΦΗ ΡΑΓΙΑ η μοναδική της οποίας το αραβικής προέλευσης όνομα σημαίνει Καφέ Πόλη, ή κατά παραχώρηση Μελανή Πόλη. Η ταύτιση της τοποθεσίας αυτής με το Μελανούδιο δεν είναι απίθανη. To Kahve Hissar Adasi βρίσκεται στη νότια ακτή της λίμνης Baia και ελέγχει το δρόμο μεταξύ της Μιλήτου και των Μυλάσων, ενώ κατοπτεύει ολόκληρη τη λίμνη. Το αρχαιότερο από τα κείμενα που συνόδευαν τους ναυτικούς χάρτες (πορτολάνοι), που χρονολογείται στα τέλη του 12ου αιώνα, μπορεί να προσφέρει μία νέα προσέγγιση στο πρόβλημα της ταύτισης του Μελανουδιου. Σε αυτό γίνεται λόγος για τον sinus Melamitorum, που θεωρείται ότι αναφέρεται στο Μελανούδιον, το οποίο τοποθετείται κοντά στη Μίλητο 53. Οι χαμηλές ακτές της Μιλήτου -σύμφωνα με την έκφραση του θαλασσοπόρου Πιρί Ρεΐς 54 - εξαιτίας της προσχωματικής δραστηριότητας του Μαιάνδρου, που δημιουργούσε έλη και λιμνοθάλασσες, δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν «κόλπος». Είναι λοιπόν πιθανόν ότι η πληροφορία αυτή αναφέρεται στην πραγματικότητα στη λίμνη της Ηράκλειας, που ήταν ανοικτός κόλπος πριν ο Μαίανδρος αποκλείσει με τις προσχώσεις του την είσοδο του. Ο Μαίανδρος επικοινωνούσε με τη λίμνη. Στις αρχές του 20ου αιώνα υπήρχε ακόμα ένα ανοιχτό κανάλι μεταξύ του Μαιάνδρου και της λίμνης, που οι ντόπιοι ονόμαζαν Αυλάκι 55. Ο Μαίανδρος εξάλλου ήταν πλωτός καθόλη την αρχαιότητα και τη βυζαντινή εποχή με μικρά πλοία που ανέβαιναν το ρεύμα του μέχρι την ίδια τη Μίλητο και πιθανώς πέρα από αυτή 56, αλλά δεν υπάρχουν άμεσες μαρτυρίες για το πέρασμα των πλοίων από τον ποταμό στη λίμνη της Ηράκλειας. Έτσι δεν είναι σαφές αν η πληροφορία του πορτολάνου περιγράφει την πραγματική κατάσταση της περιοχής της Μιλήτου τον 12ο αιώνα, εποχή κατά την οποία η Μίλητος είχε αποκλειστεί από τη θάλασσα και μπροστά στα τείχη της απλωνόταν, αντί για τον κόλπο της αρχαιότητας, μία εύφορη προσχωματική πεδιάδα. Είναι, με άλλα λόγια, πιθανόν ότι ο πορτολάνος αντιγράφει παλαιότερο κείμενο και αντικατοπτρίζει την κατάσταση σε πρώιμη εποχή. 53. P. G. DALCHÉ, Carte marine et portulan au Xlle siècle. Le Liber de existencia riverarium et forma maris nostri Mediterranei (Πίζα, circa 1200) [Collection de l'école Française de Rome 203], Ρώμη 1995, Βλ. Anna AVRAMÉA, Les côtes d'asie Mineure d'après un texte pisan de la seconde moitié du Xlle siècle, στο Στ. ΛΑΜΠΑΚΗΣ (επιμ.) Η βυζαντινή Μικρά Ασία [ΕΙΕ/ΙΒΕ Διεθνή Συμπόσια 6], Αθήνα 1998, Δ. ΛΟΥΠΗΣ, Ο Πιρί Ρεΐς, η οθωμανική χαρτογραφία και η λίμνη του Αιγαίου, Αθήνα 1999, Βλ. Α. PHILIPPSON, Das südliche Ionien. Milet. Ergebnisse der Ausgrabungen und Untersuchungen seit dem Jahre 1899 (επιμ. Th. WIEGAND), τ. ΠΙ/5, Βερολίνο-Λιψία 1936, Αυτό πιστοποιείται από σχετική αναφορά σε μεταγενέστερο πορτολάνο. Το επίνειο της Μιλήτου πάνω στο Μαίανδρο ονομαζόταν Κοσάνο. Βλ. Α. DELATTE, Les portulans grecs [Bibliothèque de la Faculté de Philosophie et Lettres de l'université de Liège 107], Λιέγη-Παρίσι 1947,

13 Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ 235 Από τα έγγραφα των αρχείων των μονών της περιοχής είναι γνωστοί κάποιοι δούκες του θέματος Μυλάσσης και Μελανουδιου. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ο πρώτος γνωστός δούκας είναι πιθανώς ο Μιχαήλ Ξηρός, που εξέδωσε σιγίλλιο για τη μονή Θεοτόκου του Στύλου και υπέγραψε απλώς ως δούλος του αυτοκράτορα, ενώ στη σφραγίδα του αναγραφόταν ο τίτλος του σεβαστού που έφερε 57. Η θητεία του χρονολογείται στο 1127 και το 1128 αντικαταστάθηκε από τον μεγαλεπιφανέστατο Θεόδωρο Πεπανό, που χρημάτισε δούκας και αναγραφέας Μυλάσσης 58. Η νέα έκδοση των εγγράφων, που ετοιμάζεται στη Βιέννη, αποκαλύπτει άλλον έναν αξιωματούχο, άγνωστο ως τώρα, που είχε το αξίωμα πριν το 1175, τον Ανδρόνικο Δούκα 59, που θα πρέπει να ταυτιστεί με τον Ανδρόνικο Δούκα Άγγελο, ο οποίος ανέπτυξε πλούσια δράση στη Μικρά Ασία επί Μανουήλ Α' Κομνηνού και αργότερα, αλλά επαναστάτησε εναντίον του Ανδρόνικου Κομνηνού και αναγκάστηκε να φύγει από την αυτοκρατορία. Θεωρείται ότι ο Ανδρόνικος Άγγελος πέθανε στην Ανατολή πριν την άνοδο του γιου του, Ισαακίου Β' Αγγέλου, στο θρόνο της αυτοκρατορίας το Το αξίωμα του Ανδρόνικου Δούκα δεν παρατίθεται στα έγγραφα, αλλά το γεγονός ότι τέλεσε αποκοπή φόρου για ένα κτήμα της μονής του Στύλου μετά από ορισμό του Μανουήλ Α' Κομνηνού φανερώνει πως χρημάτισε δούκας του θέματος Μυλάσσης και Μελανουδιου 61. Το 1175 το αξίωμα είχε ο Ανδρόνικος Καντακουζηνός, έγγραφο του οποίου παρατίθεται σε έγγραφο του λογαριαστή του θέματος, Ιωάννη Χρύσανθου. Ο Ανδρόνικος Καντακουζηνός ταυτιζόταν ως τώρα με τον Ανδρόνικο Δούκα, παρά τα προβλήματα που δημιουργούσε αυτή η ταύτιση, αφού σύμφωνα με τα έγγραφα οι πράξεις τους στην περιοχή ήταν διαφορετικές 62. Το 1189 ο Βασίλειος Βατατζής, που θεωρείται ο γεννήτορας του Ιωάννη Γ' Βατατζή, τέλεσε απογραφή των στρατιωτικών, εκκλησιαστικών και μοναστηριακών ακινήτων στο θέμα Μυλάσσης και Μελανουδί- 57. MM IV, , Βλ. JANIN, Centres, 447 αρ. 21 DÖLGER, Regesten 2, αρ. 1305a. 58. MM IV, κ.ε. Βλ. JANIN, Centres, 447 αρ MM IV, Στο χειρόγραφο φαίνεται ξεκάθαρα η φράση της αναγραφής του δούκα κυροϋ άνδρονίκου, όχι τού δούκας κυρού άνδρονίκου, που έχουν δώσει οι προηγούμενοι εκδότες (διόρθωση KRESTEN-GASTGEBER). 60. Αναλυτικά με τις σχετικές παραπομπές βλ. POLEMIS, Doukai, 86- Κ. ΒΑΡΖΟΣ, Ή γενεαλογία τών Κομνηνών, Θεσσαλονίκη 1984, τ. 1 (στο εξής: ΒΑΡΖΟΣ, Γενεαλογία), Brand, Byzantium, MM IV, MM IV, κ.ε., , ΧΩΝΙΑΤΗΣ, Βλ. DÖLGER, Regesten, 2, αρ. 1518a.- JANIN, Centres, 447 αρ. 23- D. NICOL, The Byzantine Family of Kantakouzenos, ca A genealogical and Prosopographical Study, Washington 1968, 8.

14 236 ΕΦΗ ΡΑΓΙΑ ου 63. Η θητεία του Μιχαήλ Δούκα, που διατέλεσε δούκας Μυλάσσης και Μελανουδιου, Κω και Στροβίλου σε άγνωστη χρονική στιγμή μεταξύ των ετών 1190 και 1195, καταγράφηκε στην Ιστορία του Νικήτα Χωνιάτη επειδή αργότερα, επί βασιλείας Αλεξίου Γ' Αγγέλου, όταν σουλτάνος ήταν ο Ρουκναντίν ( ), κατέφυγε στο Ικόνιο και πραγματοποίησε επιδρομή στην κοιλάδα του Μαιάνδρου με τη βοήθεια Τούρκων νομάδων. Αιτία για τη φυγή του ήταν η δυσαρέσκεια του αυτοκράτορα για κάποια μάχη που έχασε. Το πιθανότερο είναι ότι τη στιγμή αυτή ο Μιχαήλ Δούκας δεν είχε το ίδιο αξίωμα. Ο Μιχαήλ Δούκας είναι πάντως ο τελευταίος γνωστός δούκας του θέματος Μυλάσσης και Μελανουδιου για τον 12ο αιώνα 64. Δύο δούκες είναι γνωστοί από το έγγραφο αρ. 1 του αρχείου της μονής του Στύλου ότι υπηρέτησαν στο θέμα Μυλάσσης και Μελανουδιου από το 1207 και πριν το πρώτος είναι ο Ιωάννης Τζυκής, πανσέβαστος σεβαστός, που τέλεσε την παράδοση βασιλικής δωρεάς προς τη μονή 66, και ο δεύτερος είναι ο Ιαννάκιος Γαβράς, που διεξήγε έρευνα για το αντικείμενο της δωρεάς αυτής και εξέδωσε σχετικό έγγραφο. Το αξίωμα του Γαβρά δεν παρατίθεται από τον συντάκτη του εγγράφου, στο οποίο παρέχεται η σχετική πληροφορία. Από το γεγονός όμως ότι έφερε τον τίτλο του πανσέβαστου σεβαστού, που συνήθως αποδίδεται σε δούκες των θεμάτων αυτή την εποχή 67, και ότι αποφάνθηκε πως το δεδωρημένο κτήμα ανήκε «στα δίκαια του θέματος Μυλάσσης», προκύπτει ότι και αυτός τέλεσε δούκας Μυλάσσης και Μελανουδιου 68. Οι επόμενες μαρτυρίες χρονολογούνται μόλις λίγα χρόνια πριν την οριστική 63. Βλ. ΧΩΝΙΑΤΗΣ, DÖLGER, Regesten 2, αρ JANIN, Centres, 447 αρ. 25. Για τον Βασίλειο Βατατζή βλ. AHRWEILER, Smyrne, POLEMIS, Doukai, BRAND, Byzantium, 86-87, WASSILIOU, Überlieferung, ΧΩΝΙΑΤΗΣ, , Βλ. JANIN, Centres, 447 αρ. 26- POLEMIS, Doukai, BAP- ΖΟΣ, Γενεαλογία, τ. 2, L. STIERNON, Les origines du Despotate d'épire. A propos d'un livre récent, REB 17, 1959, Το χρονικό διάστημα ορίζεται από την χρονολογία στέψης του Θεοδώρου Α' Λάσκαρη, που δώρισε στη μονή του Στύλου το κτήμα Αλεξάνδρειον, και από τη χρονολογία έκδοσης του εγγράφου αρ. 1 (1211), που έχει αναθεωρηθεί από τους Kresten και Gastgeber. Βλ. Π. ΓΟΥΝΑΡΙΔΗΣ, Η χρονολογία της αναγόρευσης και της στέψης του Θεοδώρου Α' του Λασκάρεως, Σύμμεικτα 6, 1985, WASSILIOU, Überlieferung, 140 και σημ MM IV, Βλ. JANIN, Centres, 449 αρ Fr. DÖLGER, Regesten der Kaiserurkunden des oströmischen Reiches, von , Bd. 3, Regesten von , επανέκδ. P. WIRTH, Μόναχο 1977 (στο εξής: DÖLGER, Regesten, 3), αρ N. OIKONOMIDÈS, Contribution à l'étude de la pronoia au XlIIe siècle, REB 22, 1964, MM IV, Για τον Ιαννάκιο Γαβρά βλ. Α. BRYER - ST. FASSOULAKIS - D. M. NICOL, A Byzantine Family: the Gabrades, an Additional Note, BS1 36, 1975, Βλ. επίσης JANIN, Centres, 449 αρ DÖLGER, Regesten, 3, αρ

15 Η ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ 237 κατάκτηση της περιοχής από τους Τούρκους. Το 1259 ο Θεόδοτος Καλόθετος είχε τα αξιώματα του δούκα Θρακησίων, Πυργίου και Καλόης και χώρας Μελανουδιου 69, και το 1262 ο Ιωάννης Σελαγίτης χρημάτισε δούκας Μελανουδιου, αλλά διατάχθηκε να φροντίσει μια υπόθεση της αρμοδιότητας του δούκα του θέματος Θρακησίων που αφορούσε την Πριήνη (Σαμψών) 70. Από τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι η αναδιοργάνωση των θεμάτων στη δυτική Μικρά Ασία, μετά την πρόσκαιρη κατάκτηση της περιοχής από τους Τούρκους στα τέλη του 11ου αιώνα, είναι έργο του Αλεξίου Α' Κομνηνού. Τα θέματα αρχικά φαίνεται ότι εκπλήρωναν μόνο οικονομικούς σκοπούς, όπως υποδηλώνει η επιγραφή της σφραγίδας του Επιφάνιου Καματηρού, ενώ τις στρατιωτικές ανάγκες κάλυπταν σώματα που είχαν επιφορτιστεί με την φύλαξη περιοχών, οι οποίες δεν ταυτίζονταν με τις παλαιότερες θεματικές περιφέρειες, αλλά σταδιακά συνέπεσαν -σε πρώτο στάδιομε αυτές, πιθανώς ήδη κατά τη δεκαετία του Η επαρχιακή διοίκηση στη δυτική Μικρά Ασία συμπληρώθηκε με την οργάνωση του θέματος Μυλάσσης και Μελανουδιου από τον ίδιο τον Αλέξιο Α' ή από το διάδοχο του, Ιωάννη Β' Κομνηνό, και με την οργάνωση του θέματος Νεοκάστρων από τον Μανουήλ Α' Κομνηνό. Οι παραλιακές περιοχές της Καρίας, που παλαιότερα υπάγονταν στο θέμα Κιβυρραιωτών, ενώθηκαν με τις περιφέρειες των κοντινών νήσων, με τις οποίες σχημάτιζαν στενούς πορθμούς, με προφανή σκοπό τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας, και η ρύθμιση αυτή διατηρήθηκε τουλάχιστον μέχρι το 1204 Το ίδιο το θέμα Μυλάσσης περιλάμβανε ολόκληρη την επαρχία Καρίας, εκτός των παραλίων, αλλά η πρωτεύουσα του πιθανώς μεταφέρθηκε εγγύτερα στη Μίλητο, στο Μελανούδιο, οχυρό οικισμό που θα πρέπει να αναζητηθεί στη λίμνη Baia, του οποίου η ταύτιση αποτελεί ακόμα αντικείμενο συζήτησης. Σε σύγκριση με το θέμα Θρακησίων, για το οποίο στοιχεία προέρχονται από το πλούσιο αρχείο της μονής Θεοτόκου Λεμβιώτισσας 71, το θέμα Μυλάσσης και Μελανουδιου είναι μία περιφέρεια σχετικά άγνωστη, εξαιτίας της αποσπασματικότητας των πηγών. Το νοτιότερο τμήμα της παλαιότερης επαρχίας Καρίας, που ανήκε στο θέμα αυτό, απωλέσθηκε το , αλλά το Μελανούδιο δεν κατελήφθη από τους Τούρ- 69. Έγγραφα Πάτμου Α ', αρ. 27 και σχ. 4 Σε καμία από τις μαρτυρίες ο Καλόθετος δεν μνημονεύεται με όλα τα αξιώματα του, αλλά όλες χρονολογούνται στο ίδιο έτος. Βλ. AHRWEILER, Smyrne, DÖLGER, Regesten, 3, αρ. 1871a. 70. Έγγραφα Πάτμου Α', αρ. 29 και σχ. 4, 30.7, 12 Έγγραφα Πάτμου Β', αρ. 67. Βλ. DÖLGER, Regesten, 3, αρ Βλ. AHRWEILER, Smyrne, , ΓΕΏΡΓΙΟΣ ΠΑΧΥΜΕΡΗΣ, Συγγραφικοί Ίστορίαι, εκδ. Α. FAILLER, Georges Pachymérès, Relations historiques, I [CFHB 24/1], Παρίσι 1984, A. FAILLER, Chronologie et composition dans l'histoire de Georges Pachymérès, REB 38, 1980, 92,

16 238 ΕΦΗ ΡΑΓΙΑ κους πριν το 1273, χρονολογία της τελευταίας μαρτυρίας που φανερώνει ότι ήταν ακόμα ένας βυζαντινός οικισμός. Είναι πιθανόν ότι καταστράφηκε πριν το 1294/95, αφού ο Αλέξιος Φιλανθρωπηνός δεν ανέλαβε επιχειρήσεις για την ανάκτηση του. Ο στρατηγός αυτός απελευθέρωσε από τους Τούρκους για σύντομο χρονικό διάστημα κοντινούς στο Μελανούδιο οικισμούς που είτε ο πληθυσμός δεν είχε ακόμα εγκαταλείψει, είτε ο εχθρός χρησιμοποιούσε ως ορμητήρια και τόπους κατοικίας όπως η Μίλητος, τα Δίδυμα και οι Δύο Βουνοί ΠΛΑΝΟΎΔΗΣ, Έπιστολαί, , , ΠΑΧΥΜΕΡΗΣ III, H.-V. BEYER, Die Chronologie der Briefe des Maximos Planoudes an Alexios Dukas Philanthropenos und dessen Umgebung, REB 51, 1993, ,

ΕΦΗ ΡΑΠΑ ΜΙΑ ΥΠΌΘΕΣΗ ΠΏΛΗΣΗΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑΚΉΣ ΠΕΡΙΟΥΣΊΑΣ

ΕΦΗ ΡΑΠΑ ΜΙΑ ΥΠΌΘΕΣΗ ΠΏΛΗΣΗΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑΚΉΣ ΠΕΡΙΟΥΣΊΑΣ ΕΦΗ ΡΑΠΑ ΜΙΑ ΥΠΌΘΕΣΗ ΠΏΛΗΣΗΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑΚΉΣ ΠΕΡΙΟΥΣΊΑΣ Η εκκλησιαστική και η μοναστηριακή περιουσία προστατεύονταν με ειδικές διατάξεις της νομοθεσίας, που απαγόρευαν την εκποίηση τους 1. Στην αρχή αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.)

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) Ενότητα #2: H Δ Σταυροφορία και η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους Σχόλια για τα γεγονότα της προηγούμενης ενότητας Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΆΡΙΣ ΓΟΥΝΑΡΙΔΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑΝ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΊΑ ΣΤΗ ΣΜΎΡΝΗ

ΠΆΡΙΣ ΓΟΥΝΑΡΙΔΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑΝ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΊΑ ΣΤΗ ΣΜΎΡΝΗ ΠΆΡΙΣ ΓΟΥΝΑΡΙΔΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑΝ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΊΑ ΣΤΗ ΣΜΎΡΝΗ Στο φάκελο της Λεμβιώτισσας υπάρχει ένα πωλητήριο του Μαρτίου του 1208 1. Με το πωλητήριο, ο μοναχός Νικόδημος Γουναρόπουλος, η τέως σύζυγος του Ξανθή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 15 Ο Δωδέκατος Αιώνας (β μέρος): Δυναστεία Αγγέλων: Ισαάκιος Β Άγγελος (1185-1195) - Αλέξιος Γ Άγγελος (1195-1203) - Ισαάκιος Β και Αλέξιος Δ Άγγελοι (1203-1204) - Αλέξιος Ε Μούρτζουφλος

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Σλαβικών Λαών

Ιστορία Σλαβικών Λαών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η :Μαυροβούνιο Αγγελική Δεληκάρη Λέκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας των Σλαβικών Λαών Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΦΡΑΠΔΕΣ ΜΕ ΑΜΦΙΠΛΕΥΡΕΣ ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΦΡΑΠΔΕΣ ΜΕ ΑΜΦΙΠΛΕΥΡΕΣ ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 13 Βραχυγραφίες και Βιβλιογραφία 15 ΕΙΣΑΓΏΓΗ 33 ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΕΣ ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ 1. Τιβέριος Β' (698-705) 45 2. Κωνσταντίνος Ζ' (913-959) (τύπος περίπου 945-950) 47 3. Κωνσταντίνος Ζ' (913-959)

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014 Από τα Θρακικά τ. 25 (1956) σσ. 149-158 Άρθρο του Γεώργιου Μαμέλη για την ιδιαίτερη πατρίδα του, το Ξαμίλι ή Εξαμίλιον, ένα μικρό ελληνικό χωριό της Ανατολικής Θράκης / Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Ψηφιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο.

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Το λήμμα αποτελείται από τα εξής μέρη: Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Τίτλος λήμματος Δελτίο λήμματος Κυρίως λήμμα Χρονολόγιο Προτεινόμενη βιβλιογραφία (βλ. Γενικές Οδηγίες Σύνταξης Λημμάτων) Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ Το σημείωμα αυτό αναφέρεται στο μεγάλο είλητο της Πάτμου, το όποιο περιέγραψε λεπτομερειακά, μελέτησε καΐ συμπλήρωσε ή συνάδελφος κυρία

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ Στο θρόνο βρίσκεται ο Αλέξιος Α Κομνηνός 1081 1118 (ιδρυτής δυναστείας Κομνηνών) Ο Αλέξιος Α Κομνηνός μπροστά στο Χριστό Ο Αλέξιος Α διαπραγματεύεται με τους σταυροφόρους

Διαβάστε περισσότερα

Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα

Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα Δημήτρης Σπυρόπουλος Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα http://www.lefkiselida.gr Αυτό το κείμενο που δημοσιεύεται από τις εκδόσεις «Λευκή σελίδα», προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327 An t h o n y Ka l d e l l i s St e p h a n o s Efthymiadis, The Prosopography of Byzantine Lesbos, 284 1355 A.D. A Contribution to the Social History of the Byzantine Province, Verlag der Österreichischen

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικό Ἑῶα καὶ Ἑσπέρια

Περιοδικό Ἑῶα καὶ Ἑσπέρια Περιοδικό Ἑῶα καὶ Ἑσπέρια Οι προς δημοσίευση μελέτες υποβάλλονται για έγκριση στη Συντακτική Επιτροπή του περιοδικού σε έντυπη μορφή και σε CD. Η όλη προς έκδοση εργασία δεν είναι δυνατόν να υπερβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 6 ος 9 ος αι Οικονομική κατάσταση στο Βυζάντιο από το β μισό του 6 ου αι. αρχές 9 ου αι. το κίνημα του Θωμά του Σλάβου 6 ος 8 ος αι. Προβλήματα δημογραφικά Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Τόμος 30ός

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Τόμος 30ός 391 προσώπων που ΕΛΛΗΝΙΚΗ παρουσιάζει και ΙΣΤΟΡΙΚΗ των οικογενειών ΕΤΑΙΡΕΙΑ τους και συζητεί σχετικά προσωπογραφικά και ιστορικά προβλήματα. Η εργασία του V. Stepanenko, «The Sts. Apostles Sts. Peter and

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Εισαγωγή Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και

Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και Μάριος Πρέτα Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και το όνομά της. Η αρχαία Αμμόχωστος έφερε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΛΕΜΕΣΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/Ο6/2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ---------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο

Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο Οι προϋποθέσεις για την άνθηση του είδους Οι εκπρόσωποι Οι περιστάσεις συγγραφής και εκφώνησης Η παράδοση των κειμένων Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Το είδος του αυτοκρατορικού

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Ακροπολίτης

Κωνσταντίνος Ακροπολίτης Για παραπομπή : Μπάνεβ Γκέντσο,, 2003, Περίληψη : Λόγιος, συγγραφέας και αξιωματούχος ο ήταν γιος του Γεωργίου Ακροπολίτη. Επί Ανδρονίκου Β Παλαιολόγου (1282-1343) διετέλεσε λογοθέτης του γενικού και μέγας

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ερωτήσεις ανά ενότητα του σχολικού εγχειριδίου Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία 1.1.1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη [σ. 7-9] α] Ποια μέτρα πήρε ο Κωνσταντίνος Α για την ανόρθωση του κράτους;

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι 1 Ενότητα #3: Βασικές Γνώσεις II Η κοινωνία κατά την καρολίγγεια περίοδο Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

J. Spier, Late Byzantine Rings. 1204 1453, Reichert Verlag, Wiesbaden 2013, 87 σελ.+ 24 πίν. ISBN 978-3-89500-940-2

J. Spier, Late Byzantine Rings. 1204 1453, Reichert Verlag, Wiesbaden 2013, 87 σελ.+ 24 πίν. ISBN 978-3-89500-940-2 J. Spier, Late Byzantine Rings. 1204 1453, Reichert Verlag, Wiesbaden 2013, 87 σελ.+ 24 πίν. ISBN 978-3-89500-940-2 To βιβλίο εξετάζει 48 δακτυλίδια της υστεροβυζαντινής περιόδου (1204 1453), αποκαλύπτοντας

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Σκεπτικό Με τη δραστηριότητα χαρτογράφησης της Ανατολικής Μεσογείου σε µία εποχή έντονων συγκρούσεων για την κυριαρχία στην περιοχή, επιδιώκεται ο

1.3 Σκεπτικό Με τη δραστηριότητα χαρτογράφησης της Ανατολικής Μεσογείου σε µία εποχή έντονων συγκρούσεων για την κυριαρχία στην περιοχή, επιδιώκεται ο 1 Χαρτογραφώντας την κυριαρχία στην ανατολική Μεσόγειο από το 13 ο έως το 18 ο αι. 1.1 Περίληψη Οι µαθητές καλούνται να δηµιουργήσουν χάρτες της Ανατολικής Μεσογείου που να απεικονίζουν τις αλλαγές στην

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας»

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγία Θέκλα Βρίσκεται 7χλμ νότια από το κέντρο της Σωτήρας.

Διαβάστε περισσότερα

Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο

Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο CATERINA MALANDUGNO Φοιτήτρια Το 741 ο Κωνσταντίνος Κοπρώνυμος ακολουθώντας τα βήματα του Λεόντος Γ ξεκίνησε μία σκληρή καταδίωξη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.)

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) Ενότητα #1: H Δ Σταυροφορία και η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους Γεγονότα Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 3: Ιουδαϊκά αποκαλυπτικά κείμενα σύγχρονα με την Καινή Διαθήκη Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 9 Για τις κύριες συλλογές πρωτότυπων βυζαντινών εγγράφων και... τα υποκατάστατά τους Τ ο Βυζάντιο (330-1453), το κράτος που διαδέχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Από τον συλλογικό τόμο: Κοσμική αρχιτεκτονική στα Βαλκάνια (1997) σσ III. ΦΡΟΥΡΙΑ III. 9. RUMELI HISAR, ΤΟΥΡΚΙΑ ZEYNEP AHUNBAY

Από τον συλλογικό τόμο: Κοσμική αρχιτεκτονική στα Βαλκάνια (1997) σσ III. ΦΡΟΥΡΙΑ III. 9. RUMELI HISAR, ΤΟΥΡΚΙΑ ZEYNEP AHUNBAY Από τον συλλογικό τόμο: Κοσμική αρχιτεκτονική στα Βαλκάνια (1997) σσ. 166-169 III. ΦΡΟΥΡΙΑ III. 9. RUMELI HISAR, ΤΟΥΡΚΙΑ ZEYNEP AHUNBAY Το Rumeli Hisar (το Κάστρο της Ρούμελης) το έχτισε ο Οθωμανός σουλτάνος

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Όπου και να βρεθεί κανείς τον Δεκαπενταύγουστο μοσχοβολά η χάρη Της. Αυτή θα σε οδηγήσει να ανάψεις ένα κερί και να γιορτάσεις μαζί Της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ Η αρχαία πόλη της Κέρκυρας, εγκαταστημένη σε απόσταση 4 χλμ. νότια του σημερινού ιστορικού Κέντρου, εκτείνονταν περίπου στο κέντρο της σημερινής χερσονήσου του Κανονιού, που περιβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Θράκη 2006, Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου

Χρήστος Κηπουρός ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Θράκη 2006, Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου 1 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Copyright 2006, Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας ΘΡΑΚΗ: ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ

Καθηγητής του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας ΘΡΑΚΗ: ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ 1 Κωνσταντίνος Κ. Χατζόπουλος Καθηγητής του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης ΘΡΑΚΗ: ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ Η Θράκη, η οποία στις 10 Αυγούστου 1920 ενσωματώθηκε επίσημα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων 1 ΙΣΤΟΡΙΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Οι Βούλγαροι Οι Ονογούροι Βούλγαροι. Οι πρώτες Βουλγαρικές φυλές πρέπει να έφθασαν στην περιοχή ανάμεσα στον Καύκασο και την Αζοφική Θάλασσα στα

Διαβάστε περισσότερα

Ύστερη Βυζαντινή Περίοδος ( ) Μέρος Β : Οι τελευταίοι αιώνες του Βυζαντίου ( )

Ύστερη Βυζαντινή Περίοδος ( ) Μέρος Β : Οι τελευταίοι αιώνες του Βυζαντίου ( ) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ύστερη Βυζαντινή Περίοδος (1081-1453) Μέρος Β : Οι τελευταίοι αιώνες του Βυζαντίου (1204-1453) Ενότητα 10. Το Βυζάντιο στα μέσα του 14ου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΡΑΤΗ ΤΡΑΠΕΖΟΥΣ ΗΠΕΙΡΟΣ ΝΙΚΑΙΑ

ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΡΑΤΗ ΤΡΑΠΕΖΟΥΣ ΗΠΕΙΡΟΣ ΝΙΚΑΙΑ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΡΑΤΗ ΤΡΑΠΕΖΟΥΣ ΗΠΕΙΡΟΣ ΝΙΚΑΙΑ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑ Η Τραπεζούντα (τουρκικά Trabzon) είναι πόλη της Μικράς Ασίας (Πόντος) στις ακτές του Ευξείνου Πόντου, στη σημερινή Τουρκία. Παλιά ελληνική αποικία

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

«Βυζαντινή Τέχνη και Αρχιτεκτονική, η Θεσσαλονίκη συναντά την Κωνσταντινούπολη» Βυζαντινός Περίπατος

«Βυζαντινή Τέχνη και Αρχιτεκτονική, η Θεσσαλονίκη συναντά την Κωνσταντινούπολη» Βυζαντινός Περίπατος Πολιτιστικό πρόγραμμα: «Βυζαντινή Τέχνη και Αρχιτεκτονική, η Θεσσαλονίκη συναντά την Κωνσταντινούπολη» 14ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης, σχολικό έτος 2013 14, υπεύθυνη καθηγήτρια: Όλγα Ευσταθίου Βυζαντινός Περίπατος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Αγγελική ΜΕΞΙΑ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 115-124 ΑΘΗΝΑ 2006 Αγγελική Μέξια ΔΥΟ ΜΑΡΜΆΡΙΝΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΈΣ ΠΑΑΚΕΣ ΣΤΟΝ ΜΥΣΤΡΑ* ^τη συλλογή γλυπτών του Μουσείου Μυστρά

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΑΓΙΑΣ ΝΑΠΑΣ ΕΝΕΤΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΙΣ ΓΟΥΝΑΡΙΔΗΣ ΣΗΜΕΊΩΜΑ ΓΙΑ ΕΝΑ Ο ΕΓΓΡΑΦΟ ΤΗΣ ΛΕΜΒΙΩΤΙΣΣΑΣ

ΠΑΡΙΣ ΓΟΥΝΑΡΙΔΗΣ ΣΗΜΕΊΩΜΑ ΓΙΑ ΕΝΑ Ο ΕΓΓΡΑΦΟ ΤΗΣ ΛΕΜΒΙΩΤΙΣΣΑΣ ΠΑΡΙΣ ΓΟΥΝΑΡΙΔΗΣ ΣΗΜΕΊΩΜΑ ΓΙΑ ΕΝΑ Ο ΕΓΓΡΑΦΟ ΤΗΣ ΛΕΜΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Ο αρχειακός κώδικας της μονής της Θεοτόκου της Λεμβιώτισσας, στη Σμύρνη, περιέχει έγγραφα του ιγ ' αιώνα, της εποχής δηλαδή κατά την οποία η

Διαβάστε περισσότερα

Θρύλοι και παραδόσεις για την Παναγία από την κωμόπολη Ριζοκαρπάσου

Θρύλοι και παραδόσεις για την Παναγία από την κωμόπολη Ριζοκαρπάσου Θρύλοι και παραδόσεις για την Παναγία από την κωμόπολη Ριζοκαρπάσου 29/08/2016 Γράφει η Νάσα Παταπίου Η κωμόπολη Ριζοκαρπάσου, μέσα και γύρω από αυτήν, είναι διάσπαρτη από αγιολογικά τοπωνύμια, αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

Tοπογραφικά Σύμβολα. Περιγραφή Χάρτη. Συνήθως στους χάρτες υπάρχει υπόμνημα με τα σύμβολα που χρησιμοποιούνται. Τα πιο συνηθισμένα είναι τα εξής:

Tοπογραφικά Σύμβολα. Περιγραφή Χάρτη. Συνήθως στους χάρτες υπάρχει υπόμνημα με τα σύμβολα που χρησιμοποιούνται. Τα πιο συνηθισμένα είναι τα εξής: Tοπογραφικά Σύμβολα Συνήθως στους χάρτες υπάρχει υπόμνημα με τα σύμβολα που χρησιμοποιούνται. Τα πιο συνηθισμένα είναι τα εξής: Κεντρική Αρτηρία Ρέμα Δευτερεύουσα Αρτηρία Πηγάδι Χωματόδρομος Πηγή Μονοπάτι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Β. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Β. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04.06.2014 ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες (10:15π.μ.- 12:15μ.μ.) Βαθμός :...

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ 1. Τα πολύ παλιά χρόνια, όταν οι άνθρωποι δημιούργησαν οικισμούς, άρχισαν να καλλιεργούν τη γη και να εκτρέφουν ζώα. Επειδή τα μέταλλα δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμα, οι συναλλαγές τους

Διαβάστε περισσότερα

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου 3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου Στόχοι: Ο Μιχαήλ Η' (1261-1282) έπρεπε: να αντιμετωπίσει την επιθετικότητα των Λατίνων και να αποκαταστήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικότερα: Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων. Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος

Ειδικότερα: Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων. Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος 1 Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικής Σχολής ΔΠΘ Η Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα