Ευστρατία Σοφού & Αικατερίνη Κασιμάτη. Γέφυρες, 27, (2006).

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ευστρατία Σοφού & Αικατερίνη Κασιμάτη. Γέφυρες, 27, 54-65 (2006)."

Transcript

1 Η ανάλυση του μεταφορικού λόγου ως εργαλείο διερεύνησης των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών για τη διδασκαλία των Μαθηματικών: η περίπτωση των νηπιαγωγών του Διδασκαλείου Αθηνών Ευστρατία Σοφού & Αικατερίνη Κασιμάτη Γέφυρες, 27, (2006). Περίληψη Η συγκεκριμένη εργασία εξετάζει τη δυνατότητα χρήσης του μεταφορικού λόγου ως εργαλείου διερεύνησης των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών. Παρουσιάζονται και αναλύονται τα σημαντικότερα ευρήματα μιας έρευνας, στην οποία συμμετείχαν 40 νηπιαγωγοί, οι οποίες παρακολουθούσαν το πρόγραμμα μετεκπαίδευσης στο Διδασκαλείο Νηπιαγωγών Αθηνών κατά τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους Στο πλαίσιο του μαθήματος «Προμαθηματικές έννοιες», ζητήθηκε από τις εκπαιδευτικούς να περιγράψουν πώς αντιλαμβάνονται τη διδασκαλία των Μαθηματικών στο νηπιαγωγείο χρησιμοποιώντας μεταφορικές εκφράσεις. Από τα αποτελέσματα της έρευνας προκύπτει ότι η ανάλυση του μεταφορικού λόγου που χρησιμοποίησαν οι εκπαιδευτικοί αποτελεί μια αξιόλογη εναλλακτική προσέγγιση για τη διερεύνηση των αντιλήψεών τους σχετικά με τη διδασκαλία των Μαθηματικών. Εισαγωγή Το ενδιαφέρον για τη διερεύνηση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών σχετικά με την εκπαιδευτική διαδικασία και την επιρροή των αντιλήψεων αυτών στη διδακτική πρακτική έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια. Αντικείμενο των ερευνών αυτών αποτελεί ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνεται ο εκπαιδευτικός τα ζητήματα της εκπαίδευσης και το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώνει τις προσωπικές του αντιλήψεις για τα θέματα αυτά (Ματσαγγούρας, 2001). Όπως επισημαίνεται στη σχετική βιβλιογραφία, οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών σχετικά με την εκπαιδευτική διαδικασία επηρεάζουν αποφασιστικά την εκπαιδευτική πράξη και διαμορφώνουν τη διδακτική τους παρέμβαση (Clark & Peterson, Fullan, Tobin, 1990). Εξαιτίας των ερευνών αυτών, σήμερα όλο και περισσότερο αναγνωρίζεται η σημασία της διερεύνησης των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών τόσο για την επαγγελματική τους ανάπτυξη όσο και για τη βελτίωση της εκπαίδευσης (Thompson, 1992). Αντιστοίχως, η διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα αφενός στις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τα Mαθηματικά και τη διδασκαλία τους και αφετέρου στη διδακτική πρακτική τους έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον μεγάλου αριθμού ερευνητών στην περιοχή της διδακτικής των Μαθηματικών (Ernest, Pajares, Nespor, Richardson, Anders, Tidwell & Lloyd, 1991). Από την ανασκόπηση των σχετικών ερευνών στοιχειοθετείται ότι οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών σχετικά με τα Μαθηματικά, τη διδασκαλία και τη μάθησή τους επηρεάζουν τις διδακτικές τους ενέργειες και διαμορφώνουν το μαθησιακό περιβάλλον της τάξης (Thompson, 1992). Στη συγκεκριμένη εργασία υιοθετούμε τον ορισμό που αποδίδει στις αντιλήψεις η Thompson (1992), σύμφωνα με τον οποίο οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τα Μαθηματικά είναι συνειδητές ή ασυνείδητες πεποιθήσεις (beliefs), έννοιες, νοήματα, κανόνες, νοητικές εικόνες και προτιμήσεις σχετικά με την επιστήμη των Μαθηματικών. Αυτές οι πεποιθήσεις, έννοιες, οπτικές γωνίες και προτιμήσεις αποτελούν τη βάση μιας «κοσμοθεωρίας» για τα Μαθηματικά, οι οποίες 1

2 για ορισμένους εκπαιδευτικούς πιθανόν να μην είναι ανεπτυγμένες και συνδεδεμένες ώστε να αποτελούν μια συγκροτημένη κοσμοθεωρία. Όπως επισημαίνει η Thompson (1992), οι απόψεις των εκπαιδευτικών σχετικά με τους στόχους των Μαθηματικών, ο ρόλος τους στη διδακτική πράξη, ο ρόλος που αποδίδουν στους μαθητές, οι δραστηριότητες που επιλέγουν στην τάξη, η διδακτική προσέγγιση αποτελούν μέρος των αντιλήψεων τους σχετικά με τη διδασκαλία των Μαθηματικών. Οι σύγχρονες αντιλήψεις για τη φύση της επιστημονικής γνώσης σε συνδυασμό με αυτές για τη μαθησιακή διαδικασία έθεσαν σε αμφισβήτηση το παραδοσιακό πλαίσιο διδασκαλίας και μάθησης των Μαθηματικών. Σύμφωνα με τις αρχές της θεωρίας κατασκευής της γνώσης, που αποτελεί τη σύγχρονη αντίληψη στη Διδακτική των Μαθηματικών, η γνώση δεν μεταβιβάζεται από τον εκπαιδευτικό στο μαθητή, αλλά οικοδομείται από αυτόν, όχι με διαδικασίες άθροισης πληροφοριακών δεδομένων, αλλά με διαδικασίες ένταξης των νέων πληροφοριακών στοιχείων στα προϋπάρχοντα νοητικά σχήματα και την τροποποίηση των σχημάτων αυτών, που επιφέρει η ένταξη νέων δεδομένων (Ματσαγγούρας, 2003). Το επιστημολογικό πλαίσιο της θεωρίας κατασκευής της γνώσης στηρίζεται στην αρχή ότι η γνώση κατασκευάζεται ενεργητικά από το άτομο και δε «συλλαμβάνεται» παθητικά από το περιβάλλον. Τα γνωστικά αντικείμενα δεν ανήκουν πλέον σε ένα κόσμο εξωτερικό ως προς το γνώστη αλλά κατασκευάζονται, δημιουργούνται από τον ίδιο, διαμέσου μιας συνεχούς διαδικασίας αφομοίωσης και προσαρμογής των γνωστικών του σχημάτων. H γνώση είναι μια διαδικασία προσαρμογής στον κόσμο των εμπειριών και όχι ανακάλυψη ενός προϋπάρχοντος κόσμου, ο οποίος είναι ανεξάρτητος από το γνώστη. Η μάθηση ενσωματώνεται σε ένα πλούσιο περιβάλλον επίλυσης καταστάσεων προβληματισμού. Η διαδικασία επίλυσης καταστάσεων προβληματισμού, δημιουργεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι μαθητές προσεγγίζουν την εκάστοτε νέα έννοια (Κασιμάτη, 2003). Η θεωρία κατασκευής της γνώσης δίνει έμφαση σε νέες διδακτικές στρατηγικές σύμφωνα με τις οποίες το έργο του εκπαιδευτικού συνίσταται στη σχεδίαση και παρουσίαση κατάλληλων διδακτικών καταστάσεων, οι οποίες, βασιζόμενες στα ήδη υπάρχοντα γνωστικά σχήματα, θα επιτρέψουν στο μαθητή να προσαρμόζει τα νοήματα ή να κατασκευάζει νέα. Οι στρατηγικές αυτές προτάσσουν τη λύση προβλήματος και τη διερευνητική μάθηση και συνιστούν ομαδοσυνεργατική μάθηση και διάλογο (Handal, 2003). H αλλαγή του τρόπου διδασκαλίας και μάθησης των Μαθηματικών σχετίζεται άμεσα με τη διδακτική πρακτική των εκπαιδευτικών μέσα στη σχολική τάξη. Απαιτεί διαφοροποίηση των αντιλήψεων τους σχετικά με τη διδασκαλία και τη μάθηση προκειμένου να προσαρμόσουν την επαγγελματική πρακτική τους στις σύγχρονες αντιλήψεις της διδακτικής των Μαθηματικών και τη φιλοσοφία των νέων προγραμμάτων σπουδών. Η επαγγελματική πρακτική ενός εκπαιδευτικού, όπως ήδη αναφέρθηκε, επηρεάζεται σημαντικά από τις αντιλήψεις που έχει διαμορφώσει για τη φύση, τη μάθηση και τη διδασκαλία των Μαθηματικών (Handal, 2003). Για να αλλάξει, συνεπώς, ο τρόπος διδασκαλίας των Μαθηματικών, είναι αναγκαίο να διαφοροποιηθούν οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τη φύση των Μαθηματικών, τη διδασκαλία και τη μάθησή τους, πράγμα που προϋποθέτει τη διερεύνησή τους ώστε να καθοριστεί ένα πλαίσιο που θα βοηθήσει στην αναθεώρησή τους. Παρά το σχετικά μεγάλο αριθμό ερευνών που αναφέρονται στη διερεύνηση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών των ανώτερων βαθμίδων της εκπαίδευσης σχετικά με τη διδασκαλία των Μαθηματικών, η βιβλιογραφική ανασκόπηση δεν καταδεικνύει την ύπαρξη ανάλογων ερευνών για τους/τις εκπαιδευτικούς της προσχολικής αγωγής. Σύμφωνα με τις σύγχρονες αντιλήψεις στο χώρο της διδακτικής 2

3 των Μαθηματικών, η μαθηματική εκπαίδευση στο Νηπιαγωγείο μπορεί να διευρύνει το στενό πλαίσιο της συγκεκριμένης σκέψης του παιδιού χτίζοντας τα θεμέλια για τη μετάβαση στην τυπική μαθηματική γνώση (Ζαχάρος & Παπανδρέου, NCTM, 1989). Η ανάπτυξη των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο: α) ασκεί το παιδί στη γενικότερη διαδικασία ανάπτυξης των εννοιών, β) αποτελεί ένα πρώτο βασικό πλαίσιο στο οποίο θα στηριχθεί η εξέλιξη των μαθηματικών εννοιών (Τζεκάκη, 1998). Ο ρόλος των εκπαιδευτικών της προσχολικής αγωγής, επομένως, είναι καθοριστικός τόσο όσον αφορά την παραπάνω διαδικασία, όσο και την καλλιέργεια θετικής στάσης των παιδιών της προσχολικής ηλικίας για τα Μαθηματικά. Για αυτούς ακριβώς τους λόγους θεωρούμε σημαντική τη διερεύνηση των αντιλήψεων των νηπιαγωγών σχετικά με τη διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο. Οι μεταφορές ως μέσον ανάλυσης των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών Πρόσφατες μελέτες στοιχειοθετούν ότι η χρήση και ανάλυση του μεταφορικού λόγου των εκπαιδευτικών θεωρείται μια αξιόλογη εναλλακτική προσέγγιση στη διερεύνηση των αντιλήψεών τους σχετικά με την εκπαιδευτική διαδικασία. Η άποψη των Lakoff & Johnson (1980) ότι το εννοιολογικό μας σύστημα, το οποίο παίζει πρωταρχικό ρόλο στην πρόσληψη της καθημερινής μας πραγματικότητας, είναι κατά βάση μεταφορικό, υποστηρίζει τη σημασία των μεταφορών στη διερεύνηση της ανθρώπινης σκέψης. Τα τελευταία χρόνια ένας ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός ερευνητών χρησιμοποιούν τις μεταφορές για να διερευνήσουν τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για την εκπαιδευτική διαδικασία γενικότερα και ειδικότερα για τα Μαθηματικά (Lim, Sfard, Buerk,1982. Berger, Σπηλιωτοπούλου & Πόταρη, 1999). Η μεταφορά είναι «ένα σχήμα λόγου κατά το οποίο ένα αντικείμενο ή μια αφηρημένη έννοια δεν εκφράζονται με το αντίστοιχο κυριολεκτικό τυπικό στοιχείο της γλώσσας, αλλά υποδηλώνονται με άλλη λέξη ή φράση με την οποία έχουν ένα ή περισσότερα κοινά σημασιολογικά χαρακτηριστικά» (Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, 1998). Σύμφωνα με τον Green (1971), η μεταφορά είναι μια έμμεση σύγκριση που προϋποθέτει κοινές ιδιότητες ή ομοιότητες μεταξύ δύο εννοιών και η οποία μάς δίνει τη δυνατότητα να αναφερόμαστε σε μια έννοια ως να ήταν μιαν άλλη (Tiberious, 1986). Έρευνες των τελευταίων ετών στο χώρο της γλωσσολογίας και της φιλοσοφίας αποδίδουν στη μεταφορά ρόλο-κλειδί στη δόμηση, κατανόηση, ερμηνεία και έκφραση των προσωπικών μας εμπειριών και καταδεικνύουν ότι η μεταφορά δεν είναι απλώς ένα σχήμα λόγου, αλλά αποτελεί ένα δυναμικό στοιχείο της γλώσσας που εισβάλλει στην καθημερινότητά μας και εκφράζει αλλά και επηρεάζει όχι μόνο τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα που μας περιβάλλει, αλλά και τον τρόπο που σκεπτόμαστε και ενεργούμε (Lakoff & Johnson, Schön, Ortony, Dickmeyer, Calderhead & Robson, 1991). Χρησιμοποιούμε τις μεταφορές προκειμένου να κατανοήσουμε τις λιγότερο απτές και από τη φύση τους απροσδιόριστες έννοιες μέσω άλλων εννοιών που τις κατανοούμε με σαφέστερους όρους. Πρόσφατες έρευνες, μεταφέροντας στο χώρο της εκπαίδευσης τα συμπεράσματα των μελετών σχετικά με τη σημασία της μεταφοράς στην κατανόηση και την ερμηνεία της πραγματικότητας, καταδεικνύουν ότι η ανάλυση του μεταφορικού λόγου των εκπαιδευτικών αποτελεί μια αξιόλογη εναλλακτική προσέγγιση για τη διερεύνηση των αντιλήψεών τους σχετικά με την εκπαιδευτική διαδικασία (Munby, 1986, 1990). Ένας σημαντικός αριθμός ερευνητών, υιοθετώντας την άποψη των Lakoff & Johnson (1980) σύμφωνα με την οποία ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε 3

4 τις εμπειρίες μας είναι συχνά ενσωματωμένος στο μεταφορικό λόγο που χρησιμοποιούμε, υποστηρίζει ότι οι μεταφορές που χρησιμοποιούν οι εκπαιδευτικοί για να περιγράψουν την εκπαιδευτική πραγματικότητα αντανακλούν τον τρόπο με τον οποίο δομούν την επαγγελματική τους πραγματικότητα (Munby, Bullough, Earle, 1994, McAllister & McLaughlin, Martínez, Sauleda & Huber, 2001). Οι μεταφορές από τη φύση τους συνοψίζουν και απλοποιούν δυσνόητα νοήματα. Επομένως, αποτελούν πρόσφορο μέσο για να εκφραστούν ιδέες που δεν είναι πλήρως επεξεργασμένες και βρίσκονται σε λανθάνουσα κατάσταση, όπως αυτές που συχνά απαρτίζουν την προσωπική θεωρία του εκπαιδευτικού (Carter, 1990), δηλαδή, τις πεποιθήσεις και στάσεις του σύμφωνα με τις οποίες όχι μόνο ερμηνεύει την εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά και διαμορφώνει τη διδακτική του πράξη (Ματσαγγούρας, 2001). Ως εκ τούτου, η μελέτη των μεταφορών που χρησιμοποιούν οι εκπαιδευτικοί αποτελεί σημαντικό βήμα για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονται την εκπαιδευτική πραγματικότητα και την ερμηνεία ως ένα βαθμό της επαγγελματικής πρακτικής τους (Earle, 1994). Επίσης των προβληματικών καταστάσεων που αντιμετωπίζουν καθώς και του τρόπου με τον οποίο τις βιώνουν (Munby, Provenzo, McCloskey, Kottkamp & Cohn, 1989). Η χρήση και η ανάλυση μεταφορών θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει ένα ευέλικτο πλαίσιο αυτοδιερεύνησης των εκπαιδευτικών. Η διατύπωση μιας μεταφοράς προϋποθέτει ότι ο εκπαιδευτικός έχει έρθει αντιμέτωπος με τις αντιλήψεις του σχετικά με την εκπαιδευτική διαδικασία, οι οποίες άλλωστε κατευθύνουν και τη διδακτική του πράξη (Weistein, Woolfolk, Dittmeir & Shanker, 1994). Επομένως ο μεταφορικός λόγος θα μπορούσε να αποδειχθεί πρόσφορη ερευνητική μέθοδος, ικανή να βοηθήσει τους εκπαιδευτικούς να τοποθετηθούν κριτικά στις διδακτικές τους πρακτικές, να επαναπροσδιορίσουν προβληματικές καταστάσεις και να βελτιώσουν τη διδακτική πράξη. Σύμφωνα με τους Martínez, Sauleda & Huber (2001), η αποκωδικοποίηση του μεταφορικού λόγου των εκπαιδευτικών σχετικά με τη διδασκαλία και τη μάθηση μπορεί να τους βοηθήσει να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ της λανθάνουσας και της συνειδητής πρακτικής προσωπικής γνώσης τους. Η πρόκληση συνίσταται, όπως χαρακτηριστικά υπογραμμίζουν οι Munby & Russell (1990), στο να γίνουν οι εκπαιδευτικοί «μαθητές» των μεταφορών τους, να συνειδητοποιήσουν τις λανθάνουσες πεποιθήσεις που στηρίζουν τις διδακτικές τους πρακτικές (Marshall, 1990), να τις αξιολογήσουν και να τις καταστήσουν επιδεκτικές αλλαγής, ώστε να μπορέσουν να υιοθετήσουν εναλλακτικές θεωρήσεις και πρακτικές που θα βελτιώσουν τη διδακτική πράξη. Η αλλαγή στην επαγγελματική τους πρακτική προϋποθέτει επαναπροσδιορισμό του ρόλου τους, αλλά και των πεποιθήσεων που τον συνοδεύουν (Tobin, 1990). Συνεπώς, η συνειδητοποίηση των μεταφορών που χρησιμοποιεί ο εκπαιδευτικός είναι το πρώτο βήμα για να μπορέσει να υιοθετήσει μια εναλλακτική θεώρηση του ρόλου και της πρακτικής του (Berger, 1999). Από την ανασκόπηση, επομένως, των ερευνών σχετικά με τη χρήση των μεταφορών ως μέσο διερεύνησης των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών σχετικά με την εκπαιδευτική διαδικασία προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα: α) οι μεταφορές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να περιγράψουν τα χαρακτηριστικά των εκπαιδευτικών, β) οι μεταφορές είναι ένα δυναμικό εργαλείο στοχαστο-κριτικής ανάλυσης σχετικά με όλες τις πλευρές της διδασκαλίας και μάθησης και γ) οι μεταφορές μπορούν να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να διαφοροποιηθούν οι 4

5 αντιλήψεις που κατευθύνουν την πρακτική των εκπαιδευτικών (Thomas & McRobbie, 1998). Ωστόσο, όπως επισημαίνεται από άλλους ερευνητές, η χρήση μεταφορικού λόγου είναι ένα αξιόλογο ερευνητικό εργαλείο για τη διερεύνηση της σκέψης των εκπαιδευτικών, αλλά δεν είναι "πανάκεια" (Carter, 1990). Ένα από τα μειονεκτήματα της ερευνητικής αυτής διαδικασίας έγκειται στην εγγενή «απλουστευτική» ιδιότητα της μεταφοράς (Dickmeyer, 1989). Η μεταφορά συχνά «απλοποιεί» την πραγματικότητα προκειμένου να περιγράψει παραστατικά ένα φαινόμενο. Δίνοντας έμφαση σε συγκεκριμένα και επιλεγμένα χαρακτηριστικά ενός φαινόμενου, αποτελεί το πρώτο βήμα για την κατανόησή του, αλλά παράλληλα περιορίζει την πολύπλευρη θεώρησή του (Fenwick, 2000). Σύμφωνα με άλλους τα σημαντικότερα προβλήματα που παρουσιάζονται στις έρευνες που χρησιμοποιούν τις μεταφορές ως εργαλεία διερεύνησης των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών είναι: α) ότι οι μεταφορές είναι δεκτικές σε πολλαπλές ερμηνείες, β) ορισμένες μεταφορικές εκφράσεις που χρησιμοποιούν τα υποκείμενα της έρευνας είναι δύσκολο να ερμηνευτούν και γ) μια μεταφορική έκφραση μπορεί να ερμηνευτεί διαφορετικά από διαφορετικούς ερευνητές (Lim, 1999). Περιγραφή της έρευνας και μεθοδολογία Στην παρούσα εργασία παρουσιάζουμε τα σημαντικότερα ευρήματα μιας έρευνας που είχε στόχο να εξετάσει τη δυνατότητα χρήσης μεταφορικού λόγου ως εργαλείου διερεύνησης των αντιλήψεων των νηπιαγωγών για τη διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο. Το δείγμα της έρευνας αποτελείται από 40 νηπιαγωγούς που παρακολουθούσαν το πρόγραμμα διετούς μετεκπαίδευσης στο Διδασκαλείο Νηπιαγωγών Αθηνών κατά τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους Στο πλαίσιο του μαθήματος των «Προμαθηματικών εννοιών», ζητήθηκε από τις εκπαιδευτικούς να περιγράψουν πώς αντιλαμβάνονται τη διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο, χρησιμοποιώντας μεταφορικές εκφράσεις. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι τα δεδομένα της έρευνας συγκεντρώθηκαν στην αρχή του εξαμήνου και της διδασκαλίας του μαθήματος των «Προμαθηματικών εννοιών», και επομένως οι εκπαιδευτικοί δεν είχαν τη δυνατότητα να διαφοροποιήσουν τις αντιλήψεις τους για τη διδασκαλία των Μαθηματικών εξαιτίας της παρακολούθησης των μαθημάτων. Συνολικά καταγράφηκαν 40 απαντήσεις, εκ των οποίων αναλύθηκαν οι 36. Τέσσερις (4) εκπαιδευτικοί δεν χρησιμοποίησαν μεταφορικό λόγο, οπότε και οι απαντήσεις τους δεν συμπεριλήφθηκαν στην ανάλυση. Επίσης, εννέα (9) εκπαιδευτικοί χρησιμοποίησαν μεταφορικές εκφράσεις που αφορούσαν τόσο τις αντιλήψεις τους για τη διδασκαλία των Μαθηματικών όσο και αυτές για τη φύση των Μαθηματικών. Τέλος, τρεις (3) εκπαιδευτικοί χρησιμοποίησαν μεταφορές που αναφέρονται μόνο στις αντιλήψεις τους για τη φύση των Μαθηματικών, τις οποίες ωστόσο συμπεριλάβαμε στην ανάλυση, γιατί όπως επισημαίνεται στη βιβλιογραφία (Hersh, 1986) η αντίληψη για τη φύση των Μαθηματικών συνυποδηλώνει την αντίληψη για τη διδασκαλία τους. Οι απαντήσεις των εκπαιδευτικών του δείγματος μελετήθηκαν τόσο ως προς το είδος των μεταφορών που χρησιμοποίησαν όσο και ως προς τις υπολανθάνουσες αντιλήψεις που εκφράστηκαν μέσω των μεταφορών για τη διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο. Η ανάλυση, όσον αφορά το είδος των μεταφορών που χρησιμοποίησαν οι εκπαιδευτικοί, επικεντρώθηκε αρχικά στη συγκέντρωση όμοιων ή συνωνύμων μεταφορικών εκφράσεων και στη δημιουργία αντίστοιχων θεματικών κατηγοριών (Bardin, 1986). Για παράδειγμα, αρκετοί εκπαιδευτικοί 5

6 προσομοίασαν τη διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο με ένα «παιχνίδι». Ωστόσο σε άλλες περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της θεματικής κατηγορίας με τίτλο «το αλάτι στο φαγητό», συμπεριλήφθηκαν μεταφορικές εκφράσεις, οι οποίες μπορεί να περιγράφουν διαφορετικές εικόνες, αλλά όλες υποδηλώνουν την αντίληψη ότι η διδασκαλία είναι σημαντικό και απαραίτητο στοιχείο στην καθημερινή ζωή και την περαιτέρω γνωστική πορεία του παιδιού. Η διαδικασία της κατηγοριοποίησης ολοκληρώθηκε όταν σταμάτησαν να καταγράφονται απαντήσεις που έκαναν υποχρεωτική τη χρήση νέων κατηγοριών. Στη συνέχεια αναγράφηκαν ενδεικτικοί τίτλοι για κάθε κατηγορία οι οποίοι αναζητήθηκαν από τις απαντήσεις των εκπαιδευτικών. Περιγραφή και ανάλυση αποτελεσμάτων Α. Το είδος των μεταφορών που χρησιμοποίησαν οι εκπαιδευτικοί Οι μεταφορικές εκφράσεις που διατύπωσαν οι εκπαιδευτικοί κατηγοριοποιήθηκαν σε 6 θεματικές κατηγορίες οι οποίες παρουσιάζονται στον Πίνακα 1. ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Μεταφορές που χρησιμοποίησαν οι εκπαιδευτικοί για να περιγράψουν τη διδασκαλία των Μαθηματικών Ν Η διδασκαλία των Μαθηματικών είναι ένα ταξίδι 8 το αλάτι στο φαγητό 6 αφήγηση ενός παραμυθιού 6 ένα παιχνίδι 5 αναρρίχηση σε ένα δέντρο 4 έκφραση συναισθημάτων 4 δεν καταγράφεται/ασαφής 7 Σύνολο 40 α) Η διδασκαλία των Μαθηματικών είναι ένα ταξίδι. Όπως διαπιστώνεται από τα στοιχεία του Πίνακα 1, η πιο συχνά εμφανιζόμενη μεταφορά (8) στο δείγμα ήταν αυτή που προσομοιάζει τη διδασκαλία των μαθηματικών με ένα ταξίδι, μια πορεία ή μια εξερεύνηση. Παραδείγματα τέτοιων μεταφορών είναι τα ακόλουθα: «ατέλειωτο ταξίδι με πολλά άγνωστα προβλήματα» ή «πορεία προς έναν τόπο που δεν έχεις ξαναπάει. Ξέρεις που πρέπει να πας, αλλά δεν γνωρίζεις τη διαδρομή» ή «εξερεύνηση σε έναν φανταστικό κόσμο με τη βοήθεια των αντικειμένων του πραγματικού κόσμου». Για τις εκπαιδευτικούς που χρησιμοποίησαν τις μεταφορές αυτές η διδασκαλία των Μαθηματικών μοιάζει με ένα ευχάριστο ταξίδι στη διάρκεια του οποίου ανακαλύπτεις καινούρια πράγματα και αποκτάς γνώσεις. β) η διδασκαλία των Μαθηματικών είναι το αλάτι στο φαγητό. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται μεταφορές (6) που περιγράφουν τη διδασκαλία των Μαθηματικών, όπως ήδη αναφέρθηκε, ως ένα σημαντικό και απαραίτητο στοιχείο στην καθημερινή ζωή ή την περαιτέρω γνωστική πορεία του παιδιού. Η διδασκαλία των Μαθηματικών είναι για τις εκπαιδευτικούς που χρησιμοποίησαν τέτοιου είδους μεταφορές «σαν το αλάτι στο φαγητό. Είναι απαραίτητη και βοηθάει τα παιδιά να περάσουν μέσα από έναν όσο το δυνατό πιο παιγνιώδη τρόπο στον απίθανο και μαγευτικό κόσμο των Μαθηματικών». 6

7 γ) η διδασκαλία των Μαθηματικών είναι αφήγηση ενός παραμυθιού. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι μεταφορές (6) στις οποίες υπολανθάνει η αντίληψη ότι η διδασκαλία είναι μετάδοση γνώσεων από τη νηπιαγωγό στα παιδιά, όπως στο ακόλουθο παράδειγμα σύμφωνα με το οποίο η διδασκαλία των μαθηματικών είναι «σαν ένα παραμύθι. Έτσι όπως διαβάζω στα παιδιά ιστορίες με λύκους και νεράιδες, έτσι τους μιλάω και για φρουτιέρες που περιέχουν 1, 2 μήλα ή για παιδάκια που παίρνουν και δίνουν καραμέλες στους φίλους τους». δ) η διδασκαλία των Μαθηματικών είναι ένα παιχνίδι. Άλλη κατηγορία μεταφορών (5) είναι εκείνες που προσομοιάζουν τη διδασκαλία με ένα παιχνίδι, τη ψυχαγωγία ή με θεατρικό παιχνίδι, όπως στα ακόλουθα παραδείγματα: «τα Μαθηματικά στο Νηπιαγωγείο είναι σαν ένα παιχνίδι λογικής» ή «η διδασκαλία των Μαθηματικών είναι μια θεατρική παράσταση πολλαπλών ρόλων τους οποίους καλούμαστε να παίξουμε για να βρούμε λύση στα προβλήματα της καθημερινότητας» ή «η διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο είναι σαν ένα παιχνίδι διερεύνησης και ανακάλυψης που έχει να κάνει με την καθημερινή ζωή στο σχολικό χώρο» ε) η διδασκαλία των Μαθηματικών είναι αναρρίχηση σε ένα δέντρο. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται οι μεταφορές (4) στις οποίες υπολανθάνει η αντίληψη ότι η διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο απαιτεί ιεράρχηση της γνώσης, όπως στο παράδειγμα που προσομοιάζει τη διδασκαλία με την «αναρρίχηση σε ένα δέντρο, όπου για να φθάσεις στα κλαδιά πρέπει να γνωρίσεις, να βιώσεις, να επεξεργαστείς τη βάση, δηλαδή τον κορμό και τις ρίζες». Ανάλογη αντίληψη υποδηλώνει η μεταφορά άλλης εκπαιδευτικού που συγκρίνει τη διδασκαλία των Μαθηματικών με «το ανέβασμα σε μια σκάλα. Πρέπει πρώτα να είναι σωστά στηριγμένη και στη συνέχεια πρέπει να την ανεβαίνει κανείς σκαλί-σκαλί με προσοχή και έλεγχο. Δεν μπορείς να πηδήξεις σκαλοπάτια, δεν μπορείς να φθάσεις κατευθείαν στην κορυφή». στ) η διδασκαλία των Μαθηματικών ως έκφραση συναισθημάτων. Τέλος, στην κατηγορία αυτή συμπεριλήφθηκαν (4) οι μεταφορές οι οποίες εκφράζουν κατά κύριο λόγο τα συναισθήματα των δημιουργών τους όσον αφορά τη διδασκαλία των Μαθηματικών στο νηπιαγωγείο. Για παράδειγμα: η διδασκαλία των Μαθηματικών για μένα μοιάζει «με το παγωτό που ενώ μας αρέσει, μας παγώνει κιόλας». Όπως ήδη αναφέρθηκε, δώδεκα (12) εκπαιδευτικοί χρησιμοποίησαν μεταφορές που εκφράζουν τις αντιλήψεις τους τόσο για τη διδασκαλία όσο και για τα Μαθηματικά (τρεις εκπαιδευτικοί αναφέρθηκαν μόνο στα Μαθηματικά). Το ενδιαφέρον στοιχείο που προκύπτει από την ανάλυση αυτών των μεταφορών είναι ότι οι περισσότερες από αυτές εκφράζουν τα συναισθήματα των δημιουργών τους για τα Μαθηματικά, τα οποία μάλιστα υποδηλώνουν μια αρνητική στάση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιων μεταφορών είναι αυτή που προσομοιάζει τα Mαθηματικά με ένα βουνό. «γιατί από μικρή δεν τα συμπαθούσα και ιδιαίτερα στα διαγωνίσματα με έπιανε κρύος ιδρώτας. Έτσι απέκτησα μια αρνητική στάση απέναντι σε αυτά». Σε άλλη μεταφορά τα Mαθηματικά μοιάζουν με ένα «φτερό στον άνεμο», γιατί συμβολίζουν «τη φαντασία που την παρασέρνει ο άνεμος να πάει παρακάτω. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν οι άνθρωποι που αγαπούν τα Μαθηματικά. Για τους υπόλοιπους που δυσκολεύονται, τα Μαθηματικά είναι ένα φτερό που το παρασέρνει ο άνεμος ανέμελα μακριά από αυτούς». Β. Οι υπολάνθουσες αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τη διδασκαλία των Μαθηματικών Σε ένα δεύτερο επίπεδο ανάλυσης, οι μεταφορές αναλύθηκαν ως προς τις υπολάνθουσες αντιλήψεις που εκφράζουν οι εκπαιδευτικοί για τη διδασκαλία των 7

8 Μαθηματικών. Ο Πίνακας 2 συνοψίζει τις διαφορετικές διαστάσεις των αντιλήψεων αυτών. Οι διαστάσεις αφορούν τα χαρακτηριστικά των διδακτικών προσεγγίσεων, το ρόλο των εκπαιδευτικών στη διδακτική πράξη, τη στάση τους για τα Μαθηματικά και τη διδασκαλία τους και τέλος τις αντιλήψεις τους για τη φύση των Μαθηματικών. a) Χαρακτηριστικά διδακτικών προσεγγίσεων Για τις περισσότερες εκπαιδευτικούς η έμφαση, όσον αφορά τα χαρακτηριστικά της διδακτικής τους προσέγγισης, δίδεται στη μετάδοση της μαθηματικής γνώσης από το δάσκαλο στο μαθητή. Σε αρκετές μάλιστα από αυτές τις μεταφορές δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στην καλή γνώση της διδακτέας ύλης που πρέπει να έχει ένας εκπαιδευτικός ώστε να μπορεί να τη μεταφέρει στους μαθητές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της αντίληψης αυτής είναι η ακόλουθη μεταφορά: «Η διδασκαλία των Μαθηματικών είναι σαν μια συνταγή μαγειρικής όπου για να φθάσει κανείς στο αποτέλεσμα πρέπει πρώτα να ορίσει διάφορες έννοιες τις οποίες θα έχει κατανοήσει, ώστε να μπορεί να τις αναπαραγάγει μέσα στην τάξη». ΠΙΝΑΚΑΣ 2 Διαστάσεις των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών για τη διδασκαλία των Μαθηματικών Χαρακτηριστικά διδακτικής προσέγγισης o έμφαση στη μετάδοση της γνώσης (13) o ιεράρχηση μαθηματικής γνώσης (4) o λύση προβλήματος-διερευνητική προσέγγιση (10) o προσέγγιση της γνώσης μέσα από το παιχνίδι (3) o αξιοποίηση των γνώσεων που προϋπάρχουν (1) o βιωματική προσέγγιση (4) o έμφαση στην ανάπτυξη θετικής στάσης των παιδιών για τα Μαθηματικά (1) Ρόλος του εκπαιδευτικού o εισηγητής (18) o διευκολυντής (8) o εξηγητής (7) Στάση σχετικά με τα Μαθηματικά και τη διδασκαλία τους o θετικά συναισθήματα (7) o αρνητικά συναισθήματα (5) o αντιφατικά συναισθήματα (6) Φύση των Μαθηματικών o o στατικό, αμετάβλητο, αλλά ολοκληρωμένο σώμα γνώσης (24) δυναμικό, συνεχώς επεκτεινόμενο πεδίο ανθρώπινης δημιουργίας και εφεύρεσης (13) Η ιεράρχηση της μαθηματικής γνώσης φαίνεται να είναι το επίκεντρο της διδακτικής προσέγγισης των Μαθηματικών για μια άλλη κατηγορία εκπαιδευτικών, όπως φαίνεται στο παρακάτω παράδειγμα: «Η διδασκαλία των μαθηματικών είναι σαν το ανέβασμα σε μια σκάλα. Πρέπει, πρώτα-πρώτα να είναι σωστά στηριγμένη και στη συνέχεια πρέπει να την ανεβαίνει κανείς σκαλί-σκαλί με προσοχή και με έλεγχο». Σύμφωνα με τις μεταφορές που χρησιμοποίησε μια άλλη κατηγορία εκπαιδευτικών, η 8

9 έμφαση δίδεται στη λύση προβλήματος, στη διερεύνηση ή στην ανακάλυψη της γνώσης. Αρκετές από αυτές προσομοιάζουν τη διδασκαλία με ένα ταξίδι, όπως στο παράδειγμα που ακολουθεί: «Η διδασκαλία των Μαθηματικών μοιάζει με ένα ατέλειωτο ταξίδι με πολλά άγνωστα προβλήματα. Ταξίδι σε τόπους άγνωστους που προκαλείσαι να διερευνήσεις και σίγουρα αυτό το ταξίδι σε συναρπάζει». Σε άλλες μεταφορές υπολανθάνει επίσης η αντίληψη ότι η προσέγγιση της μαθηματικής γνώσης πρέπει να γίνεται μέσα από το παιχνίδι και ότι ο εκπαιδευτικός πρέπει να αξιοποιεί τις προϋπάρχουσες γνώσεις των μαθητών, τα βιώματα και τις εμπειρίες τους, όπως για παράδειγμα στη μεταφορά σύμφωνα με την οποία η διδασκαλία των Μαθηματικών είναι «σαν ένα ταξίδι σε έναν πολυδαίδαλο και πολυεπίπεδο τόπο. Οι προεκτάσεις που μπορούν να δοθούν είναι μεγάλες και εκτείνονται σε πολλά επίπεδα. Οδηγός είναι οι εμπειρίες και οι ανάγκες των παιδιών». Επίσης σε ορισμένες μεταφορές γίνεται αναφορά στον τρόπο παρουσίασης της μαθηματικής γνώσης, στις οποίες τονίζεται ότι η γνώση πρέπει να απλουστεύεται και να προσαρμόζεται στο γνωστικό επίπεδο των παιδιών της ηλικίας. Τέλος, σε κάποιες άλλες δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ο εκπαιδευτικός να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτύξουν θετική στάση απέναντι στα Μαθηματικά. β) Ο ρόλος του εκπαιδευτικού Όσον αφορά το ρόλο της νηπιαγωγού, στις περισσότερες μεταφορές υπολανθάνει η αντίληψη ότι ο «πρωταγωνιστής» της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι ο εκπαιδευτικός, ο οποίος φαίνεται να καθοδηγεί τη σκέψη και τις ενέργειες των μαθητών κα να παρουσιάζει τη νέα γνώση. Η διδασκαλία για τις περισσότερες εκπαιδευτικούς μοιάζει να είναι μια διαδικασία μετάδοσης γνώσεων από το δάσκαλο στους μαθητές, η οποία στηρίζεται στην αναλυτική εξήγηση των γνώσεων. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού συνίσταται, επομένως, στη μεταφορά της γνώσης και γι αυτό χαρακτηρίζεται ως εισηγητής. Για παράδειγμα: «Η διδασκαλία των Μαθηματικών στο σχολείο είναι σα μάσκα αποκριάτικη. Ενώ νομίζεις ότι γνωρίζεις αυτόν-ην που τη φοράει στη συνέχεια καταλαβαίνεις ότι είναι άλλο πρόσωπο. Ενώ πιστεύουμε ότι έχουμε διδάξει μια έννοια καλά στην πορεία διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν παιδιά που δεν την έχουν καταλάβει». Τέτοιου είδους μεταφορές αποτελούν το 45% του δείγματος (18 μεταφορές). Σε οκτώ (8) μεταφορές (20%), ο ρόλος της νηπιαγωγού χαρακτηρίζεται ως διευκολυντής, στην ικανότητα δηλαδή της νηπιαγωγού να θέτει καταστάσεις προβληματισμού και να προτείνει λύσεις. Ο κεντρικός ρόλος της διδασκαλίας επικεντρώνεται στις μαθητικές δραστηριότητες με κύριο στόχο οι μαθητές να γίνουν ικανοί και δημιουργικοί στη λύση προβλημάτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αντίληψης είναι η μεταφορά που προσομοιάζει τη διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο με ένα «παιχνίδι διερεύνησης και ανακάλυψης που έχει να κάνει και με την καθημερινή ζωή στο σχολικό χώρο. Τα παιδιά παίζοντας με τα διάφορα αντικείμενα στο νηπιαγωγείο, αλλά και μέσα από δομημένες δραστηριότητες αρχίζουν σιγά-σιγά και κατακτούν τις μαθηματικές έννοιες». Σε επτά (7) μεταφορές, η εκπαιδευτικός φαίνεται να εμπλέκει ενεργά τους μαθητές, αλλά εξακολουθεί να κατευθύνει τη μαθησιακή διαδικασία. Παράδειγμα τέτοιου είδους μεταφορών είναι η ακόλουθη: «Η διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο είναι σαν ένα ταξίδι σε μια άγνωστη χώρα, με ξεναγό τη νηπιαγωγό. Η νηπιαγωγός πρέπει να βοηθήσει τα νήπια να προσανατολιστούν, να αποκωδικοποιήσουν και να κατανοήσουν σύμβολα σαν να είναι τα μαθηματικά μια άγνωστη γλώσσα». Τέλος, στις υπόλοιπες επτά (7) μεταφορές δεν γίνεται σαφής ο ρόλος της νηπιαγωγού. γ) Στάση σχετικά με τα Μαθηματικά και τη διδασκαλία τους Όπως επισημαίνει ο Deshler (1985), ένα από τα χαρακτηριστικά των μεταφορών και συγχρόνως η δυναμική τους συνίσταται στη δυνατότητά τους να μεταδίδουν τα 9

10 συναισθήματα των δημιουργών τους. Η άποψη αυτή φαίνεται να επιβεβαιώνεται από τα ευρήματα της έρευνας, εφόσον 18 μεταφορές του δείγματος καταγράφουν τα συναισθήματα των εκπαιδευτικών και τη στάση τους για τη διδασκαλία των Μαθηματικών. Από τις μεταφορές αυτές, επτά (7) εκφράζουν θετικά συναισθήματα, όπως στο παράδειγμα που ακολουθεί: «σαν να είμαστε σε μαγικό κόσμο και συνέχεια ανακαλύπτουμε κρυμμένους θησαυρούς. Όταν κάνουμε Μαθηματικά, συνεχώς ανακαλύπτουμε και αυτό με συναρπάζει. Μας αρέσει πολύ αυτό το συναίσθημα». Πέντε (5) μεταφορές εκφράζουν αρνητικά συναισθήματα, όπως, για παράδειγμα, στη μεταφορά σύμφωνα με την οποία η διδασκαλία των Μαθηματικών είναι «μια ασπρόμαυρη διαδικασία στην οποία λείπουν τα χρώματα. Δεν χωρά ο κόσμος της φαντασίας και του παραλόγου, καθώς το 1 παραμένει 1 και δεν μπορεί να γίνει κάτι άλλο». Σε έξι (6) μεταφορές εκφράζονται αντιφατικά συναισθήματα, όπως στο παράδειγμα στο οποίο η διδασκαλία των Μαθηματικών «μοιάζει με νερό μέσα στο ρυάκι, με νερό σε χείμαρρο και με νερό σε βούρκο. Τα Μαθηματικά, αν υπάρχει το θεωρητικό υπόβαθρο και η γνώση τους από τη νηπιαγωγό, κυλούν αβίαστα, όμορφα και βοηθούν τα παιδιά που τα απολαμβάνουν χωρίς να μπλοκάρουν. Σε περίπτωση μερικής άγνοιας μπορεί να δημιουργηθούν προβλήματα τόσο στα παιδιά όσο και στη νηπιαγωγό, ενώ όταν υπάρχει πρόβλημα κατάρτισης σε μεγάλο βαθμό, τότε το μπλοκάρισμα γίνεται τεράστιο και δισεπίλυτο». δ) Φύση των Μαθηματικών Τέλος, σχεδόν σε όλες τις απαντήσεις των εκπαιδευτικών διαφαίνονται και οι αντιλήψεις τους για τη φύση των Μαθηματικών. Στην πλειονότητά τους στις μεταφορές που χρησιμοποίησαν οι εκπαιδευτικοί υπολανθάνει η αντίληψη ότι τα Μαθηματικά είναι ένα στατικό, αλλά ολοκληρωμένο σώμα συγκεκριμένης γνώσης, όπως στη μεταφορά σύμφωνα με την οποία «η διδασκαλία των Μαθηματικών στο σχολείο είναι σα μάσκα αποκριάτικη. Ενώ νομίζεις ότι γνωρίζεις αυτόν ή αυτήν που τη φορά στη συνέχεια καταλαβαίνεις ότι είναι άλλο πρόσωπο. Ενώ πιστεύουμε ότι έχουμε διδάξει μια έννοια καλά, στην πορεία διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν παιδιά που δεν την έχουν καταλάβει». Ωστόσο, αρκετές είναι και οι εκπαιδευτικοί που εκφράζουν, μέσω των μεταφορών που χρησιμοποίησαν, την άποψη ότι τα Μαθηματικά είναι ένα δυναμικό συνεχώς επεκτεινόμενο πεδίο ανθρώπινης δημιουργίας και εφεύρεσης, μια διαδικασία αναζήτησης και όχι ένα τελειωμένο προϊόν, γιατί τα αποτελέσματά του παραμένουν ανοιχτά για αναθεώρηση, όπως για παράδειγμα στη μεταφορά που προσομοιάζει τα Μαθηματικά με «ένα ταξίδι σε διαρκή αναζήτηση». Συμπεράσματα Οι μεταφορικές εκφράσεις που χρησιμοποίησαν οι εκπαιδευτικοί για να περιγράψουν πώς αντιλαμβάνονται τη διδασκαλία των Μαθηματικών στο νηπιαγωγείο καταδεικνύουν τη δυνατότητα χρήσης του μεταφορικού λόγου ως εργαλείου διερεύνησης των αντιλήψεών τους για τη διδασκαλία των Μαθηματικών. Η χρήση μεταφορών έδωσε αφενός τη δυνατότητα στις εκπαιδευτικούς να εκφράσουν τις απόψεις, τα συναισθήματα ή τις εμπειρίες τους σχετικά με τα Μαθηματικά και τη διδασκαλία τους και αφετέρου η ανάλυση του μεταφορικού τους λόγου ανέδειξε διαφορετικές διαστάσεις των αντιλήψεών τους. Οι μεταφορές που χρησιμοποίησαν οι νηπιαγωγοί του δείγματος υποδηλώνουν ότι αντιλαμβάνονται τα Μαθηματικά περισσότερο ως ένα στατικό, αμετάβλητο και ολοκληρωμένο σώμα γνώσης, τη διδασκαλία, ως μια διαδικασία μετάδοσης της μαθηματικής της γνώσης και το ρόλο τους ως «μεταφορέα» αυτής της 10

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 1. Η αναγκαιότητα για Έρευνα Δράσης και οι επιστημολογικές της καταβολές 2. Οι στόχοι, η μεθοδολογία και τα χαρακτηριστικά της Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΟΝΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Αντιλήψεις και προσεγγίσεις νηπιαγωγών σχετικά µε τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών στο Νηπιαγωγείο: µία µελέτη περίπτωσης

Αντιλήψεις και προσεγγίσεις νηπιαγωγών σχετικά µε τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών στο Νηπιαγωγείο: µία µελέτη περίπτωσης Αντιλήψεις και προσεγγίσεις νηπιαγωγών σχετικά µε τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών στο Νηπιαγωγείο: µία µελέτη περίπτωσης Α. Τζιµογιάννης ΣΕΛΕΤΕ/ΠΑΤΕΣ Ιωαννίνων, ajimoyia@cc.uoi.gr Θεµατική Ενότητα:

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. Προσεγγίσεις στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του σχολείου

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. Προσεγγίσεις στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του σχολείου Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Τι είναι Αναλυτικό Πρόγραμμα; Τι είναι οι σκοποί; Τι είναι ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ; Τι είναι τα περιεχόμενα; Τι είναι η μεθόδευση; Πως συνδέονται αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Στα πλαίσια αυτά, το 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριό μας θα απασχολήσουν ζητήματα όπως:

Στα πλαίσια αυτά, το 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριό μας θα απασχολήσουν ζητήματα όπως: 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Οι Φυσικές Επιστήμες στο Νηπιαγωγείο H Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην εκπαίδευση, επιμόρφωση, μετεκπαίδευση των Νηπιαγωγών Αθήνα, 19 21 Δεκεμβρίου 2014 Οργάνωση Τμήμα Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ος κύκλος (Μαθήματα 1-3): Περιεχόμενο και βασικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες Έξι συν Ένα λάθη των διδασκόντων και τρόποι αντιμετώπισής τους Αθήνα 2 Νοεμβρίου 2012 Γιάννης Τζωρτζάκης Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ1201 Περιφέρειας Κρήτης & Κυκλάδων Ερευνητικές Εργασίες:

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Αναλυτικά Προγράμματα ή Προγράμματα Σπουδών ¾ Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Τι είναι σχέδιο μαθήματος, Τι περιλαμβάνει ένα σχέδιο μαθήματος ¾ Μορφές σχεδίων μαθήματος ¾ Διδακτικές τεχνικές,

Διαβάστε περισσότερα

«Για δέντρα και φυτά μαθαίνω χίλια μυστικά»

«Για δέντρα και φυτά μαθαίνω χίλια μυστικά» «Για δέντρα και φυτά μαθαίνω χίλια μυστικά» Μ. Παντελέων Εκπαιδευτικός ΠΕ60, επιμορφώτρια Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών: «Μοντέλα Σχεδιασμού και Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΕΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ. ΤΕΙ Αθήνας & 2ης Περιφ. Νομαρχίας Αθήνας, e-mail : kapelou@rhodes.aegean.gr

ΚΑΠΕΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ. ΤΕΙ Αθήνας & 2ης Περιφ. Νομαρχίας Αθήνας, e-mail : kapelou@rhodes.aegean.gr 95 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ (NCTM & ΑΠΣ/ΔΕΠΠΣ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΑΘΜΙΔΑ ΚΑΠΕΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΤΕΙ Αθήνας &

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση του Διεθνούς Συνεδρίου Scinte2015 με θέμα «Science in Technology»

Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση του Διεθνούς Συνεδρίου Scinte2015 με θέμα «Science in Technology» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση του Διεθνούς Συνεδρίου Scinte2015

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών Το κάθε μεταπτυχιακό πρόγραμμα έχει 3 επίπεδα που αφορούν σεμινάρια (Ι, ΙΙ, ΙΙΙ). Θα πρέπει με το τέλος των σπουδών σας η αναλυτική σας βαθμολογία να αναγράφει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΦΥΣΗ, ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ:

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΦΥΣΗ, ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΦΥΣΗ, ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: Η αισθητική της Φύσης και της Τέχνης και η Λογική των Μαθηματικών» για όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες Το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα «ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ»,

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Αποτελεί ένα από τα τέσσερα τμήματα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών της Αγωγής. Υπήρξε το πολυπληθέστερο σε φοιτητές τμήμα. Έχει παραδώσει στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο και μέθοδος προσέγγισης των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική και Πρώτη Σχολική ηλικία

Περιεχόμενο και μέθοδος προσέγγισης των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική και Πρώτη Σχολική ηλικία Περιεχόμενο και μέθοδος προσέγγισης των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική και Πρώτη Σχολική ηλικία Πέτρος Π. Καριώτογλου Περίληψη Στο άρθρο αυτό προτείνονται οι διαδικασίες των επιστημονικών μεθόδων (παρατήρηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού

Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού Τo πρόγραμμα «Διάγραμμα Ροής» και η διδακτική του αξιοποίηση στην Διδασκαλία του προγραμματισμού Α. Βρακόπουλος 1, Θ.Καρτσιώτης 2 1 Καθηγητής Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Vraa8@sch.gr 2 Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη 33 Πρόταση διδασκαλίας με τη χρήση των ΤΠΕ στο μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος της Δ τάξης Δημοτικού: Μαθαίνω για τα σημαντικά έργα που υπάρχουν στην Ελλάδα μέσα από το google earth Καρτσιώτου Θωμαϊς

Διαβάστε περισσότερα

PATHWAY. D2.1 The basic features of the inquiry learning and teaching. A short review for the Greek teachers. Author: Christos Ragiadakos

PATHWAY. D2.1 The basic features of the inquiry learning and teaching. A short review for the Greek teachers. Author: Christos Ragiadakos PATHWAY D2.1 The basic features of the inquiry learning and teaching A short review for the Greek teachers Author: Christos Ragiadakos [It will be distributed to the Greek teachers during the Training

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint 20 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 1139 Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint Μ. Μπέση1, Λ. Παππά2 1Σχολική Σύμβουλος Νηπιαγωγών, 43η εκπ. Περιφέρεια Άρτας, marinabesi@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

"Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ".

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. "Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ". Σίμος Αναγνωστάκης, Ε.Ε.Δι.Π., sanagn@edc.uoc.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής Η Πληροφορική ως αντικείμενο και ως εργαλείο μάθησης

Διαβάστε περισσότερα