Φίλη µαθήτρια/φίλε µαθητή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φίλη µαθήτρια/φίλε µαθητή"

Transcript

1 Φίλη µαθήτρια/φίλε µαθητή Αυτό το βιβλίο είναι µια συστηµατική ερµηνευτική επεξεργασία των λογοτεχνικών έργων που περιλαµβάνονται στο σχολικό βιβλίο Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Το κάθε κείµενο προσεγγίζεται και διερευνάται σε τέσσερα επίπεδα: παρουσίαση του δηµιουργού, µε στοιχεία που φωτίζουν τη διαδροµή του στη ζωή και την καλλιτεχνική του προσωπικότητα γενική ανάλυση του περιεχοµένου: προσδιορίζονται το είδος, η ιστορία και η θεµατική συγκρότηση του έργου και αναλύονται τα κέντρα και η οργάνωση των νοηµάτων του αισθητικές και τεχνικές παρατηρήσεις: εντοπίζονται και αναδεικνύονται όλα τα «εξωτερικά» στοιχεία που συνθέτουν τη «µορφή» του κειµένου (αφήγηση γλώσσα/ύφος εκφραστικά µέσα) εργασίες και διαθεµατικές δραστηριότητες: δίνονται πλήρεις απαντήσεις, έτσι ώστε ο στόχος της σφαιρικής και ουσιαστικής θεώρησης του κειµένου να εκπληρώνεται. Τα κείµενα εµπλουτίζονται µε λειτουργικές πληροφορίες λογοτεχνικού κοινωνικού ιστορικού χαρακτήρα, που βοηθούν στη σύνδεση του έργου µε το «λογοτεχνικό φαινόµενο» (λογοτεχνικά ρεύµατα κ.λπ.) και µε το κοινωνικό περιβάλλον. Θα ήταν χαρά µας να αντιληφθούµε ότι σας προσφέρουµε ένα χρήσιµο ερµηνευτικό εργαλείο, που µε την πολύτιµη καθοδήγηση του φιλολόγου σας θα σας φανεί καλός «συνεργάτης» στη συναρπαστική περιπλάνηση στο µαγευτικό χώρο της λογοτεχνίας. Με θερµές ευχές για καλή πρόοδο Νίκος Σταθόπουλος

2 Περιεχόµενα Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΦΥΣΗ ΠΟΛΗ ΥΠΑΙΘΡΟΣ Οδυσσέας Ελύτης, Πίνοντας ήλιο κορινθιακό Γιώργος Σαραντάρης, Ξυπνάµε και η θάλασσα ξυπνά µαζί µας Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου, Αθήνα Αµαλία Τσακνιά, Η πόλη Κοσµάς Χαρπαντίδης, Χαλασµένες γειτονιές Ινδιάνος Σιάτλ, Ένα παλιό µήνυµα για το σύγχρονο κόσµο ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ Μιλτιάδης Μαλακάσης, Ο Τάκη-Πλούµας ιαµαντής Αξιώτης, Η Άννα του Κλήδονα Γιώργος Ιωάννου, Να σαι καλά, δάσκαλε! Νίκος Εγγονόπουλος, Ο Καραγκιόζης. Ένα ελληνικό θέατρο σκιών ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Περλ Μπακ, Η µάνα Άννα Φρανκ, Από το ηµερολόγιο της Άννας Φρανκ Μαργαρίτα Λυµπεράκη, Οι Κυριακές στη θάλασσα Ναζίµ Χικµέτ, Νανούρισµα στο γιο µου ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΖΩΗ Κ. Π. Καβάφης, Στην εκκλησία Γιάννης Ρίτσος, Τ άσπρο ξωκλήσι Γρηγόριος Ξενόπουλος, Κάποια Χριστούγεννα Γκότχολτ Έφραϊµ Λέσινγκ, Η ιστορία του δαχτυλιδιού

3 10 ΕΘΝΙΚΗ ΖΩΗ Ακριτικό, Ο ιγενής Κλέφτικο, Του Βασίλη Ανδρέας Κάλβος, Εις Σάµον ιονύσιος Σολωµός, Η καταστροφή των Ψαρών Γιάννης Ρίτσος, Ερηµωµένα χωριά Μέλπω Αξιώτη, Από δόξα και θάνατο Γιώργος Χειµωνάς, Έξι χιλιάδες νέοι Χριστόφορος Μηλιώνης, «Το συρµατόπλεγµα του αίσχους» ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΖΩΗΣ ιδώ Σωτηρίου, Όταν πρωτοκατέβηκα στη Σµύρνη Σωτήρης ηµητρίου, Πάσχα τ Απρίλη Λευτέρης Ξανθόπουλος, Χρονικό Άντον Τσέχωφ, Ένας αριθµός ΤΑΞΙ ΙΩΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ Ζακ Πρεβέρ, Βγαίνοντας από το σχολειό Νίκος Καζαντζάκης, Μια Κυριακή στην Κνωσό Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου, Η εξοχική Λευκάδα Νίκος Κάσδαγλης, Τόκιο Η ΑΠΟ ΗΜΙΑ Ο ΚΑΗΜΟΣ ΤΗΣ ΞΕΝΙΤΙΑΣ Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ ΤΑ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ ΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ηµοτικά τραγούδια της ξενιτιάς, Θέλω να πα στην ξενιτιά Ξενιτεµένο µου πουλί ηµήτρης Χατζής, Ο Κάσπαρ Χάουζερ στην έρηµη χώρα Ηλίας Βενέζης, Η επιστροφή του Αντρέα Μπέρτολτ Μπρεχτ, Για τον όρο «µετανάστες» Κυριάκος Χαραλαµπίδης, Γλυκό του κουταλιού

4 Θανάσης Βαλτινός, ύο γράµµατα της Χαράς Άλκη Ζέη, Αναµνήσεις της Κωνσταντίνας από τη Γερµανία ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ Λορέντζος Μαβίλης, Καλλιπάτειρα ηµήτρης Μίγγας, Η τρίπλα των ονείρων Ουµπέρτο Σάµπα, Τοπική οµάδα Νίκος Χουλιαράς, Η εσχάτη των ποινών Η ΑΓΑΠΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΝΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΜΑΣ ΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ ΕΣΜΟΙ Η ΑΓΑΠΗ Νίκος Καρούζος, Τα πουλιά δέλεαρ του Θεού Γιάννης Μαγκλής, Γιατί; Μ. Καραγάτσης, Η κυρία Νίτσα Ζωρζ Σαρή, Και πάλι στο σχολείο Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ, Ο µικρός πρίγκιπας και η αλεπού Ιβάν Γκολ, Μαλαισιακά τραγούδια Η ΒΙΟΠΑΛΗ ΤΟ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Κ. Π. Καβάφης, Θερµοπύλες Έλλη Αλεξίου, Όµως ο µπαµπάς δεν ερχόταν ήµητρα Χ. Χριστοδούλου, Για ένα παιδί που κοιµάται Ανώνυµος, Το τραγούδι του Γιανγκ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΖΩΗΣ ιονύσης Σαββόπουλος, Τι έπαιξα στο Λαύριο Μαρία Ιορδανίδου, Στην εποχή του τσιµέντου και της πολυκατοικίας Μένης Κουµανταρέας, Γραφείον ευρέσεως εργασίας Τάσος Καλούτσας, Με το λεωφορείο

5 Τίτος Πατρίκιος, Ιστορία του λαβύρινθου Εντίτα Μόρρις, Τα λουλούδια της Χιροσίµα Τόλης Νικηφόρου, Όταν πεθαίνει ένα παιδί Μιχάλης Γκανάς, Στα καµένα ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΜΑΣ ΤΑ ΖΩΑ Νίκος Καββαδίας, Οι γάτες των φορτηγών Έρµαν Έσε, Ο λύκος Αντώνης Σουρούνης, Άνθρωποι και δελφίνια Μίλος Ματσόουρεκ, Ο µεταξοσκώληκας Ε. Χ. Γονατάς, Ο σκαντζόχερος

6 Ο άνθρωπος και η φύση Πόλη Ύπαιθρος 1 Οδυσσέας Ελύτης ÓÔÓÙ ÏÈÔ ÎÔÚÈÓıÈ Îfi ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΗΜΙΟΥΡΓΟΥ Βιογραφικά στοιχεία Tο «Ελύτης» είναι καλλιτεχνικό ψευδώνυµο 1 ε- νός από τους κορυφαίους εκπροσώπους του ελληνικού ποιητικού λόγου (εγγράφεται στη Γενιά του 30). Γόνος εύπορης οικογένειας (της οικογένειας Aλεπουδέλη, που διατηρούσε σαπωνοποιία και ε- λαιουργική βιοµηχανία στην Kρήτη), καταγόταν από τη Λέσβο και είχε γεννηθεί το Nοέµβριο του 1911 στο Hράκλειο. Tο 1914 µετεγκαταστάθηκε οικογενειακώς στην Aθήνα (όπου και έζησε µέχρι το θάνατό του, το Mάρτιο του 1996). Φοίτησε στη Nοµική Σχολή του Πανεπιστηµίου Aθηνών Γενιά του 30 Οµάδα λογοτεχνών µε καταλυτική επιρροή στις πνευµατικές εξελίξεις του τόπου µας τον προηγούµενο αιώνα, που έλαβε τ όνοµά της από τα χρόνια πνευµατικής διαµόρφωσης και γραµµατολογικής εµφάνισης των «µελών» της (δεκαετία του 1930). Mέσα σε µια δύσκολη εποχή εθνικών δεινών (Mικρασιατική Καταστροφή του 1922), µόνι- µης πολιτικής κρίσης και αστάθειας, κοινωνικής στασιµότητας και πολιτιστικής καθυστέρησης, παρακµιακών τάσεων στο χώρο της τέχνης, οι λογοτέχνες αυτοί, εκφραστές των ανανεωτικών αξιών της αστικής προόδου, προώθησαν µαχητικά το ξεπέρασµα των κατεστηµένων αντιλήψεων για την τέχνη (απ αυτούς καθιερώθηκε η ποίηση του «ελεύθερου στίχου» και αναζωογονήθηκε ο ποιητικός λόγος στον τόπο µας) και εισηγήθηκαν µε ωριµότητα µια σύγχρονη σκέψη για την ανάπτυξη της ελληνικής κοινωνίας (έθεσαν το ζήτηµα της «ελληνικότητας», πρόβαλαν την αξία της παράδοσης, συνδυάζοντάς τη µε τη γενική αναγεννητική αναµόρφωση των θεσµών και των νοοτροπιών). Στη Γενιά του 30 συγκαταλέγονται ο Γ. Σεφέρης, ο O. Eλύτης, ο H. Bενέζης, ο Σ. Mυριβήλης, ο Γ. Θεοτοκάς, ο A. Eµπειρίκος, ο N. Eγγονόπουλος, ο Γ. Σαραντάρης, ο N. Γκάτσος κ.ά. 1. Κάποιοι εξηγούν το όνοµα Eλύτης ως πρωτότυπο συνδυασµό του «Eλ» (που παραπέµπει σε λέξεις µε ιδιαίτερη συναισθηµατική αίγλη όπως Eλλάδα, Eλευθερία, Eλπίδα) και του καταληκτικού τοπωνυµικού προσδιορισµού -ύτης (όπως λέ- µε, π.χ., «Mεσολογγίτης»: ο καταγόµενος από το Mεσολόγγι). Άλλοι, όµως, υποστηρίζουν ότι είναι ένα ηχητικό παιχνίδι µε τις λέξεις: Eλυάρ (Γάλλος ποιητής), ελίτ (έννοια δηλωτική της πνευµατικής αριστοκρατίας και της ανώτερης αισθητικής καλλιέργειας) και αλήτης (ως χαριτωµένο συνώνυµο της ανέµελης ψυχολογίας και της αντισυµβατικής συµπεριφοράς), (Βλ. Μario Vitti, Oδυσσέας Eλύτης, εκδ. Eρµής, σελ ).

7 14 Ο ΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ (εγκαταλείποντας τις πτυχιακές του εξετάσεις) και παρακολούθησε µαθήµατα Φιλολογίας στο Πανεπιστήµιο Παρισίων. Ως έφεδρος ανθυπολοχαγός υπηρέτησε στην Aλβανία, στον πατριωτικό πόλεµο κατά των Iταλών, και η εµπειρία αυτή επηρέασε βαθιά την καλλιτεχνική του προσωπικότητα. Γνώρισε από κοντά την πρωτοπορία της ευρωπαϊκής Tέχνης, διαµένοντας στο Παρίσι ( ). ιατέλεσε τρεις φορές επικεφαλής του Eθνικού Iδρύµατος Pαδιοφωνίας ( , , 1974) και το 1975 ανακηρύχθηκε επίτιµος (= τιµητικά, χωρίς πρακτική άσκηση των σχετικών καθηκόντων) διδάκτορας του Aριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης. Tέσσερα χρόνια αργότερα (1979) έγινε ο δεύτερος µετά το Γ. Σεφέρη ποιητής µας που τιµήθηκε µε το βραβείο Nόµπελ 2. Eκτός της ποίησης διακρίθηκε και ως δοκιµιογράφος (O ζωγράφος Θεόφιλος, 1973, Aνοιχτά χαρτιά, 1974, H µαγεία του Παπαδιαµάντη, 1977) και µεταφραστής ( εύτερη γραφή, 1976). H πρώτη του εµφάνιση στο ποιητικό στερέωµα έγινε το Nοέµβριο του 1935, µε επτά ποιήµατα στο περιοδικό Nέα Γράµµατα. Aφοµοιώνοντας το πνεύµα Το έργο του και τις τεχνικές του υπερρεαλισµού, χωρίς να παραµείνει τυπικός εκφραστής του, διαµόρφωσε ένα µοναδικό ποιητικό ύφος, που το χαρακτηρίζουν: η βαθιά επίδραση του αιγαιοπελαγίτικου τοπίου η ονειρική εικονοποιία η ανεξάντλητη γλωσσική πρωτοτυπία ο γόνιµος συνδυασµός λαϊκής παράδοσης και φυσιοκρατικού λυρισµού 3. Mιλά για το εσωτερικό νόηµα και τη µοίρα του ανθρώπου και για το αθέατο βάθος της ζωής, τοποθετώντας τα µέσα στην ασύγκριτη διαύγεια του ελληνικού φωτός, µε την επένδυση της θαλασσινής αρµύρας Υπερρεαλισµός (ή σουρεαλισµός) Σπουδαίο καλλιτεχνικό κίνηµα, µε κοιτίδα τη Γαλλία, που επέδρασε καταλυτικά στην εξέλιξη της τέχνης και της σκέψης. H ιστορική του γένεση εξαγγέλθηκε από το Γάλλο ποιητή A. Mπρετόν (1924, Tο µανιφέστο του υπερρεαλισµού) και εκπροσωπήθηκε από προικισµένους δηµιουργούς, όπως ο Λ. Aραγκόν (ποιητής), ο Σ. Nταλί (ζωγράφος), ο Λ. Mπονιουέλ (σκηνοθέτης) κ.ά. Στην Eλλάδα, οι θεωρητικές του αρχές πρωτοπαρουσιάστηκαν από το. Mαλτέζο («O υπερρεαλισµός κι οι τάσεις του», περιοδικό O Λόγος, 1931) και κατ εξοχήν εκπρόσωποί του υπήρξαν ο A. Eµπειρίκος (η ποιητική του συλλογή «Yψικάµινος», 1935, θεωρείται το πρώτο υπερρεαλιστικό λογοτέχνηµα στη χώρα 2. Tα βραβεία Nόµπελ είναι πνευµατικός θεσµός παγκόσµιας ακτινοβολίας. Έλαβαν το όνοµά τους από το Σουηδό χηµικό και βιοµήχανο Aλφρέδο Nόµπελ ( ), εφευρέτη της δυναµίτιδας (1867). Mε τη διαθήκη του χορήγησε τα απαιτούµενα ποσά για την ετήσια βράβευση ανθρώπων που έκαναν «την πιο ευεργετική προσφορά στην ανθρωπότητα κατά το προηγούµενο έτος» στους τοµείς της Φυσικής, της Xηµείας, της Iατρικής, της Λογοτεχνίας και της Eιρήνης (αργότερα προστέθηκε και της Oικονοµίας). Περιλαµβάνουν τιµητική διάκριση και χρηµατικό έπαθλο και απονέµονται από τη Σουηδική Βασιλική Aκαδηµία Eπιστηµών σε δύο πόλεις (Στοκχόλµη και Όσλο). Η πρώτη απονοµή έγινε το O φυσιοκρατικός λυρισµός είναι µορφή ποιητικής έκφρασης που χαρακτηρίζεται από την καταγραφή των υποκειµενικών συγκινήσεων του δηµιουργού µέσω εικόνων εµπνευσµένων από το φυσικό τοπίο.

8 ÓÔÓÙ ÏÈÔ ÎÔÚÈÓıÈ Îfi 15 και του γήινου πάθους των σωµάτων. O Eλύτης δε βιώνει το φυσικό κόσµο µε τρόπο διανοητικό (δε σκέφτεται σαν επιστήµονας ή σαν αµέτοχος ψυχρός θεατής), αλλά µέσω σωµατικών αισθήσεων και συγκινήσεων και αυτή η σωµατική σχέση µε τα αισθητά πράγµατα είναι η συνθήκη που δηµιουργεί τη δυνατότητα της πνευµατικής ανάπλασης. Πίσω από τη µαγευτική λάµψη των παραστάσεων που συνθέτει υπάρχει µια προσωπική φιλοσοφία που θεµελιώνεται στη σύνθεση υλικότητας και πνευµατικότητας. Aνακαλύπτει το πνευµατικό βάθος και την οµορφιά ακόµα και των πιο ταπεινών πραγµάτων, και αυτό του εµπνέει µια αισιόδοξη αντίληψη για τη ζωή. Eίναι ο υµνωδός της χαράς, που δίνει η αρµονική σχέση της ύλης και του πνεύµατος, ο µύστης 6 της παραγνωρισµένης αξίας του δηµιουργικού πνεύµατος στον ισορροπηµένο άνθρωπο: και αυτά µέσα σ έναν κόσµο που γεµίζει τη ζωή µε ευτέλεια, ασχήµια και νοσηρότητα. µας) και ο ποιητής N. Eγγονόπουλος (και, βέβαια, ο O. Eλύτης µε το δικό του τρόπο). O υπερρεαλισµός έχει τις καλλιτεχνικές του ρίζες στα κινήµατα του συµβολισµού 4 και του ντανταϊσµού 5 και συνδέεται βαθιά µε την ψυχανάλυση του Σ. Φρόιντ. Eκφράζει µια ριζοσπαστική (= επαναστατική, ρηξικέλευθη, ανατρεπτική) εναντίωση στον ορθολογικό πολιτισµό και τις ποικίλες συµβάσεις (ηθικές αξίες, κοινωνικές προκαταλήψεις, καθιερωµένοι καλλιτεχνικοί κανόνες). Πιστεύει ότι η «βαθύτερη σκέψη» (βιώµατα, συναισθήµατα, επιθυ- µίες: όσα δεν έχουν παραµορφωθεί από τη Λογική και από την κοινωνική εξουσία και αποτελούν τον αληθινό εαυτό του ανθρώπου) είναι κρυµµένη βαθιά στο ασυνείδητο (στο ψυχικό στρώµα όπου το άτοµο σωρεύει όσα η κοινωνία τού απαγορεύει να εκδηλώσει). Eποµένως, η τέχνη θα πρέπει να ανασύρει στην επιφάνεια αυτές τις αλήθειες και όχι να περιορίζεται στους επιβεβληµένους τρόπους µίµησης της εξωτερικής πραγµατικότητας. Για να το πετύχει αυτό, ο υπερρεαλισµός επιλέγει έναν τρόπο δηµιουργίας που βασίζεται, στην «αυτόµατη γραφή» (= αυθόρµητη και ανοργάνωτη παράθεση σκέψεων και συναισθηµάτων), στο καταγεγραµµένο υλικό των ονείρων (όπου εκδηλώνεται εκρηκτικά το ασυνείδητο), στις παραισθήσεις. 4. O συβολισµός είναι λογοτεχνική σχολή που εµφανίζεται για πρώτη φορά µε την ποιητική συλλογή «Tα άνθη του κακού» (1875) του Γάλλου ποιητή Σ. Mπωντλέρ. H τεχνοτροπία του βασίζεται στη χρήση συµβόλων, διά των οποίων αποδίδονται συναισθήµατα και όχι η σηµασία των λέξεων. H ποιητική γλώσσα των συµβολιστών είναι υπαινικτική και έχει ως στόχο να διεγείρει συγκινήσεις µέσω της µουσικότητας και της ψυχολογικής υποβολής. 5. Ο ντανταϊσµός ήταν βραχύβιο καλλιτεχνικό κίνηµα ( , ιδρυτής ο Pουµάνος ποιητής Tριστάν Tζαρά dada: ξύλινο παιδικό αλογάκι, λέξη-σύµβολο της ανόθευτης αυτοέκφρασης, χωρίς συµβάσεις, όπως συµβαίνει στο παιδικό παιχνίδι) που προώθησε µια πλήρη και ακραία απόρριψη των καθιερωµένων καλλιτεχνικών και πνευ- µατικών µορφών και τρόπων. H άρνηση των κανόνων κάθε τύπου (π.χ. γραφή χωρίς σύνταξη), η σκόπιµη παραδοξότητα στην έκφραση και ο διαλυτικός σαρκασµός κάθε συµβατικής αξίας ήταν τα κύρια χαρακτηριστικά του. Eκφράζει µια οργισµένη πνευµατική αντίδραση κατά του πολιτισµού της Λογικής και των οργανωµένων θεσµών, κρίνοντας ότι αυτά δεν υπηρετούν την αξία και τη δηµιουργική αυτοέκφραση του ανθρώπου, αφού το µόνο που πρόσφεραν ήταν τα παράλογα µαζικά εγκλήµατα του Α Παγκοσµίου Πολέµου. 6. O µύστης είναι πρόσωπο µυηµένο στα µυστήρια (= αρχαιότατης προέλευσης θρησκευτικές ιεροπραξίες), κάτοχος µιας απόκρυφης πνευµατικής γνώσης που είναι προνόµιο λίγων εκλεκτών.

9 16 Ο ΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ H δηµόσια ποιητική του παρουσία εγκαινιάζεται µε τη συλλογή «Προσανατολισµοί» (1940) και ολοκληρώνεται µε το O κήπος µε τις αυταπάτες (1995). Στο εν- Εργογραφία διάµεσο διάστηµα αναφέρουµε ενδεικτικά: Το Άξιον Εστί (1959), Άσµα ηρωικό και πένθιµο για τον χαµένο ανθυπολοχαγό της Aλβανίας (1962), Tα ρω του έρωτα (1972), Tρία ποιήµατα µε σηµαία ευκαιρίας (1982), O µικρός ναυτίλος (1991), υτικά της λύπης (1995) κ.ά. ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ Ερµηνευτική ανάγνωση ΝΟΗΜΑΤΙΚΟΣ ΠΥΡΗΝΑΣ Tο ποίηµα πραγµατεύεται τη σχέση του ποιητή µε τη φύση. Σχέση άµεση και γόνιµη, που δεν έχει τη µορφή της εξωτερικής παρατήρησης και επαφής, δεν είναι µια τυπική και ανούσια θέαση. Eίναι µια επικοινωνία σωµατική (ο ποιητής δε βλέπει το περιβάλλον σαν αντικείµενο θεωρητικής γνώσης το ζει, το αισθάνεται και το απολαµβάνει), µια ισορροπηµένη και ολόπλευρη σχέση, πραγµατικό σχολείο και εργαστήριο ζωής, όπου ο άνθρωπος ανακαλύπτει το βαθύτερο νόηµα της ύπαρξης και του κόσµου. Mε φόντο το µεσογειακό-ελληνικό τοπίο, ο ποιητής εικονογραφεί τη φύση, όχι σαν ένα ψυχρό σύνολο άψυχων αντικειµένων και µηχανικών διαδικασιών, αλλά σαν ζωντανή θαυµαστή πραγµατικότητα (υλική µορφή µιας αόρατης πνευµατικής ουσίας). Kαι µέσα σ αυτήν, όχι ως περιστασιακός επισκέπτης αλλά ως συστατικό και κοµµάτι της, ξαναγίνεται ολοκληρωµένος και αρµονικός άνθρωπος, καθολικά αναγεννηµένος, µε πνευµατική υγεία και συναισθηµατική καθαρότητα. Η εποχή Το ποίηµα περιέχεται στη συλλογή «Ήλιος ο πρώτος» (1943). Γραµµένο µέσα στο ζοφερό κλίµα της ναζιστικής κατοχής, εκφράζει ένα παρήγορο πνεύµα ελπίδας. Aντανακλά τη σταθερή πεποίθηση του E- λύτη ότι η ελευθερία δεν υποτάσσεται στις πολιτικές συνθήκες και θριαµβεύει όταν ο άνθρωπος εµπεδώνει (= συνειδητοποιεί, αφοµοιώνει) το βαθύ πνευµατικό της νόηµα. Για τον Eλύτη, το πρόβληµα δεν είναι να νικηθούν οι «κακοί» (µε όσες µορφές εµφανίζονται στην ιστορία), αλλά να αφανιστεί το Κακό από το πνεύµα των ανθρώπων και από τις αξίες του πολιτισµού. O Eλύτης, άλλωστε, ήταν φανατικός πολέ- µιος της «στρατευµένης τέχνης» «Στρατευµένη τέχνη»: ο όρος δηλώνει ένα καλλιτεχνικό έργο που δηµιουργείται µε συνειδητή επιδίωξη να εξυπηρετηθεί µια ιδεολογική σκοπιµότητα (συνήθως µια πολιτική/κοµµατική ιδεολογία). Εποµένως, σηµαίνει την αποµάκρυνση της τέχνης από τους ιδιαίτερους αισθητικούς σκοπούς της και τη µετατροπή της σε αγωγό κοµµατικής προπαγάνδας. Πάντως, πρέπει να γίνει σαφές ότι η τέχνη είναι µια πνευµατική δηµιουργία που πραγµατοποιείται από σκεπτόµενους ανθρώπους µέσα σε µια κοινωνία είναι, λοιπόν, φορέας ιδεών και αξιών. Αυτό που πρέπει να διακριθεί είναι η κοµ- µατική-πολιτική σκοπιµότητα από το φιλοσοφικό και κοινωνικό προβληµατισµό. Σηµασία έχει αν ένα καλλιτέχνηµα πληροί τις προδιαγραφές του έργου τέχνης ή αν είναι απλώς προπαγανδιστικό κατασκεύασµα. Ο Ελύτης ήταν φανατικά αντίθετος προς κάθε ιδέα κοµµατικής στράτευσης (πιστεύοντας βαθιά στην αυτονοµία του καλλιτέχνη), αλλά είχε αρνηθεί τη βράβευσή του από το δικτατορικό καθεστώς της 21ης Απριλίου εκφράζοντας, έτσι, µε δυναµικό τρόπο τη διάστασή του προς τις αντιδηµοκρατικές ιδεολογίες.

10 ÓÔÓÙ ÏÈÔ ÎÔÚÈÓıÈ Îfi 17 O ποιητής υπερβαίνει τα φτωχά όρια της φυσιολατρίας, δεν εκφράζει έναν επιφανειακό θαυµασµό για το φυσικό κάλλος ούτε αντιλαµβάνεται το φυσικό περιβάλλον σαν βολικό χώρο για τη δική του αναψυχή και ανάπαυση. ιατυπώνει ένα βαθύ φιλοσοφικό νόηµα, αποκαλύπτοντας ότι ο άνθρωπος µπορεί να ξαναβρεί τον αληθινό του προορισµό διαµορφώνοντας µια ριζικά αναζωογονητική σχέση µε τη φύση: σχέση κάθαρσης από κάθε ευτελές [= φτηνό, ασήµαντο, χαµηλής ποιότητας] και άρρωστο στοιχείο, που ταπεινώνει τον άνθρωπο και µηδενίζει την αξία της ζωής σχέση µεταµόρφωσης του ανθρώπου και του κόσµου: µε το φως της φυσικής υγείας, της καθαρής πνευµατικότητας και της αγάπης. Άνθρωπος/Φύση EN EINAI: άψυχη συσχέτιση πραγµάτων EINAI: ζωτική σχέση όντων συναισθηµατική ανισορροπία πνευµατικός ευτελισµός χρηστική αντίληψη της φύσης χωρίς αυτή τα όντα σωµατική επικοινωνία µέτρο µένουν ανολοκλήρωτα εσωτερικοί δεσµοί σεβασµός αµοιβαία επίδραση ισορροπία ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΕ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1η ενότητα («Πίνοντας ήλιο... που γλιστρά»): Άµεση σωµατική σχέση µε τη φύση. O ποιητής ορίζει τις πραγµατικές συνθήκες µέσα στις οποίες συντελείται το νόηµα του ποιήµατος. Eίναι απλά γεγονότα µιας συνηθισµένης καθηµερινότητας, κατά την οποία ένας άνθρωπος (παραθεριστής ή εκδροµέας) κινείται ανέµελα µέσα στη φύση. Zει και ενεργεί µε τους ρυθµούς και τους τρόπους της φύσης, σχετιζόµενος µαζί της µέσω των αισθήσεών του απολαµβάνει τον ήλιο, επισκέπτεται τα αρχαιολογικά µνηµεία του τόπου, κάνει εξοχικούς περιπάτους, ασχολείται µε το ψάρεµα. Στοιχειώδεις φυσικές δραστηριότητες (πάντως µε πυκνό συµβολισµό: βλ. και απάντηση στην Eργασία 1 του σχολικού βιβλίου), σε τοπίο µεσογειακό-ελληνικό όπως µας υποδεικνύεται από τον κορινθιακό ήλιο, τα µάρµαρα (τα σωζόµενα αρχαιοελληνικά µνηµεία, βλ. «Tα µάρµαρα του Παρθενώνα» = γλυπτά που έκλεψε από την Aκρόπολη ο... πολιτισµένος Bρετανός αριστοκράτης Έλγιν), τα αµπέλια, τη θάλασσα, το τάµα (βλ. Συµπληρω- µατική εργασία 2, «τάµα ψάρι»). 2η ενότητα («Bρήκα... ν ανοίγει»): Η αποκάλυψη µιας νέας πραγµατικότητας. Kατά τρόπο θαυµαστό (ούτε καν υπονοείται µια λογική αιτιολογία) συµβαίνει (ο ποιητής το βεβαιώνει κατηγορηµατικά µε το ρήµα «βρήκα» και όχι π.χ. «φαντάστηκα» ή «αισθάνθηκα») µια κοσµογονική ανακάλυψη. Aναδύεται µια άλλη πραγµατικότητα, που δεν είναι ψευδαίσθηση ή

11 18 Ο ΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ ποιητική φαντασία (γι αυτό χρησιµοποιεί τα συµβολικά σηµεία «φύλλα» «στεριά» ως ποιητικά υποκατάστατα [βλ. Εκφραστικά µέσα, «Μετωνυµίες»] για τα «δέντρα» «γη» που δηλώνουν κάτι στέρεο, απτό, συγκεκριµένο). Μέσω της άµεσης σχέσης µε τη φύση (άµεσης, διότι δεν τη σκέφτεται τη φύση/δεν την έχει ως άψυχη έννοια στο µυαλό αλλά τη ζει, τη γεύεται, την απολαµβάνει µε το σώµα και τις αισθήσεις), του αποκαλύπτονται βαθύτερα νοήµατα του κόσµου. Αυτό που έχει αλλάξει είναι ο συναισθηµατικός και ο πνευµατικός κόσµος του ποιητή. Η γένεση (στ. 6) και η γέννηση (στ. 7-8) δίνουν το περίγραµµα ενός ζωντανού κόσµου που δηµιουργείται αδιάκοπα µέσα σ ένα αισιόδοξο κλίµα φωτός, τραγουδιού, επιθυµίας, απόλαυσης, χαράς. 3η ενότητα («Πίνω νερό... του ανέµου»): Οι ενέργειες του αναγεννηµένου ανθρώπου. Στο καινούριο σύµπαν που έχει αποκαλυφθεί η αναζωογονηµένη ύπαρξη αντιδρά αυθόρµητα µε συγκεκριµένες ενέργειες (βλ. απάντηση στην Εργασία 2 του σχολικού βιβλίου), διότι το πνευµατικό στοιχείο του ανθρώπου δεν είναι ανεξάρτητο από τη φυσική του υπόσταση. Η φυσική αυτοέκφραση (η ισορροπηµένη και υγιής εκδήλωση των αναγκών και των επιθυµιών) είναι η µυστική γέφυρα που οδηγεί σ ένα αχανές πνευµατικό στερέωµα. Αν κοιτάξουµε τολµηρότερα τα νοήµατα, εδώ, θα διαπιστώσουµε ότι ο ποιητής αυτοπαρουσιάζεται ως πρωτόπλαστος: ένας καινούριος άνθρωπος που γνωρίζει έναν καινούριο κόσµο, εκφράζοντας άµεσα τον εαυτό του µε φυσική απλότητα, αγνότητα και ειλικρίνεια. Η επιστροφή στη φυσική πνευµατικότητα (δηλαδή στη σοφία και το ήθος που απορρέουν από τις απλές σχέσεις µε τους ανθρώπους και τα πράγµατα) απαλλάσσει τον άνθρωπο από τα περίτεχνα είδωλα του νου και τον επανασυνδέει µε τις αληθινές αξίες της ζωής. 4η ενότητα («Oι λεµονιές... όνειρά µου»): Οι εκδηλώσεις του αναγεννηµένου κόσµου. Ο ίδιος ο κόσµος έχει µεταµορφωθεί µέσα στη συνείδηση και στο αίσθηµα του ποιητή. εν είναι µια ψυχρή «ύλη» που τη µελετά ο επιστήµονας είναι µια ενεργή δύναµη, µια έµψυχη οντότητα µε άπειρες µορφές. Τα στοιχεία της φύσης έχουν γίνει πολύτιµοι αγωγοί ζωής, που γονιµοποιούν την ύπαρξη (της χορηγούν φρεσκάδα και ενεργητικότητα) και της δίνουν φτερά δηµιουργικότητας. Μέσα στον ανανεωµένο κύκλο της ζωής, βιώνοντας το θαύµα και το µυστήριο της δηµιουργίας, ο άνθρωπος επανακτά τη δύναµη και την τόλµη να ονειρεύεται (απαρνείται τον ψυχρό ρεαλισµό και ξαναβρίσκει την οµορφιά του συναισθήµατος). 5η ενότητα («Φεύγω... καρδιάς»): Η πνευµατική φυγή από τον κόσµο. Ο ποιητής, πνευµατικά ανακαινισµένος, µε την αισιοδοξία και την πληρότητα που απολαµβάνει έχοντας ξαναβρεί τις απλές φυσικές αξίες της ύπαρξης, κατευθύνεται προς έναν καινούριο πνευµατικό κόσµο. Που είναι αυτός ο κόσµος, αυτός εδώ και όχι κάποιος άλλος αόριστος ή τεχνητός γι αυτό λέει «ξαναγίνεται» (δηλαδή επαναποκτά τα αυθεντικά του γνωρίσµατα). Και τι ξαναγίνεται; «Όµορφος από την αρχή» (δηλαδή αναβιώνει το πρώτο, το αρχικό, το χαµένο και ξεχασµένο του κάλλος). Ένα κάλλος όχι πια εξωτερικό και «τουριστικό», αλλά εσωτερικό, πνευµατικό και συναισθηµατικό αφού ορίζεται από τα «µέτρα της καρδιάς» (κλασικό σύµ-

12 ÓÔÓÙ ÏÈÔ ÎÔÚÈÓıÈ Îfi 19 βολο του γνήσιου συναισθηµατισµού, της ανθρωπιάς, της αγνότητας, της απλότητας και του φιλότιµου). Έτσι, ο ποιητής «φεύγει» εγκαταλείποντας το άχαρο πνεύµα του κόσµου της λογικής και χτίζοντας την ύπαρξή του µε το νόηµα της αγάπης. Ι ΕΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Βαθύς σεβασµός για τη φύση: µέσα της ο άνθρωπος αναζωογονείται, ξαναβρίσκει την ευδαιµονία της δηµιουργίας, ανακαλύπτει τον πνευµατικό του προορισµό. Εναρµόνιση του αισθητού και του πνευµατικού: φύση και άνθρωπος συντίθενται και από τα δύο. Αγάπη για τον άνθρωπο: για τη δηµιουργική του φύση, για το ταλέντο του να δίνει µεγαλείο και στην πιο απλή και συνηθισµένη του πράξη. Προσήλωση στην ακτινοβολία του ελληνικού πνεύµατος: στην άφθαρτη αξία της παράδοσης και στη φωτεινή ποιότητα του τοπίου. Χρησιµοποιώντας µια γενική διαπίστωση του πολύτιµου πνευµατικού ανθρώπου Χρ. Γιανναρά, θα λέγαµε ότι για τον Ελύτη «η ελληνικότητα δεν είναι τόπος αλλά τρόπος». Αισιοδοξία, πίστη στις δηµιουργικές πηγές της ζωής, υγεία, ισορροπία, νηφαλιότητα. Έµφαση στο συναίσθηµα. Πρόταξη των πνευµατικών αξιών. ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ H µορφή και το άµεσο υλικό του ποιήµατος είναι οι ανέµελες δραστηριότητες ενός παραθεριστή. Mε πρωτότυπα λυρικά σχήµατα, εικόνες από στιγµές του προσωπικού του παρελθόντος (αναµνήσεις παλαιότερων θερινών περιπλανήσεων σ ένα ελληνικό παραθαλάσσιο τοπίο, για το οποίο ο M. Vitti 8 µάς πληροφορεί ότι είναι το νησί Σπέτσες), ο ποιητής εξοµολογείται πως φανερώθηκε στη συνείδησή του ένας διαφορετικός τρόπος να βλέπει και να βιώνει το φυσικό χώρο. Kι αυτή η αποκάλυψη, ενώ στην αρχή έχει το χαρακτήρα ονείρου, µετατρέπεται σε τρόπο ζωής, σε µια νέα σχέση µε τον κόσµο βασιζόµενη σε πνευµατικές αξίες. ΓΛΩΣΣΑ ΥΦΟΣ Η γλώσσα έχει ταυτότητα υπερρεαλιστική. Κυριαρχούν τα στοιχεία της παραδοξότητας, της ονειρικότητας και της φαντασίας. Εντυπωσιακές µεταφορές συνθέτουν υποβλητικές εικόνες. Η καλλιτεχνική πρόθεση του ποιητή είναι να δώσει ώθηση στη φαντασία µας, να συγκινήσει αισθητικά, ψυχικά, πνευ- 8. Mario Vitti, ό.π.

13 20 Ο ΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ Γλαφυρό (ή µέσο ή ανθηρό) λέγεται το ύφος που συνδυάζει τη ζωηρή παραστατικότητα µε την εκφραστική χάρη κινείται µεταξύ της απλότητας και της µεγαλοπρέπειας. µατικά. Είναι γλώσσα που δε βασίζεται στην κυριολεξία, δε σέβεται τη λογική σχέση λέξης και πράγµατος, επινοεί ασυνήθιστες εικόνες. Κατ αυτό τον τρόπο, ο ποιητής υποδεικνύει την κρυµµένη µας δυνατότητα να εννοήσουµε και να βιώσουµε τον κόσµο µε διαφορετικούς τρόπους. Το ύφoς είναι γενικά γλαφυρό, βασιζόµενο σε διαδοχή παραστάσεων, που µεταδίδουν ζωηρές αισθήσεις, και σε παρεµβολή παράδοξων εικόνων, που υποβάλλουν µια ελκυστική χροιά ονείρου. Η λυρική αφηγηµατικότητα των στ. 1-5 κινείται σε χαµηλούς τόνους, αλλά οι κοντινές τροπικές µετοχές δηµιουργούν µια ψυχολογία αναµονής για κάτι επικείµενο (που πρόκειται να συµβεί). Στους στ. 6-8 πνέει ένας αέρας µεγαλείου, που τον διαδέχεται ένα κλίµα νηφάλιας αποφασιστικότητας (µε τις κοφτές διατυπώσεις των στ. 9-10). Αυτήν τη λιτότητα ακολουθεί µια λυρική έξαρση ζωηρών χρωµατισµών (στ ), που καταλήγει στην απλότητα και τη γαλήνη του τελευταίου τρίστιχου. ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ Μ ε τ α φ ο ρ έ ς Βλ. Συµπληρωµατική εργασία 2. Π ρ ο σ ω π ο π ο ι ή σ ε ι ς «ο πόθος χαίρεται ν ανοίγει» (στ. 7-8), «ο ψαλµός του ήλιου αποστηθίζει» (στ. 6), «Οι λεµονιές αρδεύουνε» (στ. 11). Μ ε τ ω ν υ µ ί ε ς «στεριά» (αντί για γη/εύφορο έδαφος), «πόθος» (αντί για ερωτική διέγερση και πράξη), «καρπό» (αντί για τροφή). Σ υ ν ε κ δ ο χ ή «φύλλα» αντί για δέντρα» (θα µπορούσαµε να µιλήσουµε και για µετωνυµία, αν αντί «δέντρα» υποθέσουµε «βλάστηση»). Μετωνυµία Η χρησιµοποιούµενη λέξη υποκαθιστά µια άλλη µε την οποία τη συνδέει ένα κοινό γνώρισµα στενής σχέσης. Συνεκδοχή Η χρησιµοποιούµενη λέξη αντιπροσωπεύει µια άλλη έννοια. Ε π α ν α σ τ ρ ο φ ή Στους στ η καταληκτική λέξη του πρώτου και η αρχική του δεύτερου είναι η ίδια («µατιά»). Α σ ύ ν δ ε τ ο Όλο το ποίηµα βασίζεται στην ασύνδετη παράθεση (παρατακτική σύνδεση) αυτοτελών στίχων.

14 ÓÔÓÙ ÏÈÔ ÎÔÚÈÓıÈ Îfi 21 ΣΤΙΧΟΥΡΓΙΚΗ ΟΜΗ Το ποίηµα είναι αντιπροσωπευτικό δείγµα της νεοτερικής ποίησης, µε ελεύθερο στίχο. Συγκροτείται από δύο στροφικές ενότητες, που η σύνδεσή τους είναι εσωτερική-νοηµατική. Νεοτερική ποίηση (ή µοντέρνα ή πρωτοποριακή) Είδος ποιητικής έκφρασης που διαφοροποιείται από τις συνήθεις ποιητικές µορφές (παραδοσιακή ποίηση) ως προς τα εξής: Εξωτερικά: Έχει ελεύθερο στίχο, δηλαδή δεν έχει οµοιοκαταληξία, µέτρο, ισοσύλλαβη ανάπτυξη, δεν κατανέµεται σε οµοιόµορφες στροφές και, συχνά, δεν ακολουθεί τους τυπικούς κανόνες στίξης και σύνταξης. Εσωτερικά: εν έχει αυστηρή θεµατικότητα (δηλαδή δεν επεξεργάζεται µε λογική τάξη ένα συγκεκριµένο θέµα), δε βασίζεται στις εντυπωσιακές «διακοσµητικές» λέξεις, π.χ. επίθετα (έχει λόγο που προσεγγίζει την απλή γλώσσα της καθηµερινότητας), εκφράζει συναισθήµατα και σύνθετα νοήµατα µε πρωτότυπους γλωσσικούς συνδυασµούς και τολµηρές χρήσεις των λέξεων (γλωσσική πολυση- µία), τη διακρίνει υποκειµενικότητα και «ερµητισµός» («κλειστά» νοήµατα, δυσνόητο περιεχόµενο) καθώς στηρίζεται στον υπαινιγµό (έµµεση αναφορά σε κάτι), τα σύµβολα, την υποβολή (δηµιουργία συναισθηµατικής ατµόσφαιρας). Ο όρος επινοήθηκε από τον Αλ. Αργυρίου το 1979 και προσδιορίζει την ποιητική τάση, η οποία διεθνώς προετοιµάστηκε σταδιακά από το συµβολισµό, το φουτουρισµό, τον ντανταϊσµό, τον υπερρεαλισµό και εµφανίζεται ολοκληρωµένη στην Έρηµη χώρα του Τ. Σ. Έλιοτ (1921), και στην Ελλάδα εγκαινιάζεται µε την ποιητική συλλογή «Στροφή» (1931) του Γ. Σεφέρη. Στον τόπο µας το κλίµα είχε ήδη καλλιεργηθεί από καινοτοµίες του Κ. Π. Καβάφη, του Κ. Γ. Καρυωτάκη, µέχρι και τη συχνή εγκατάλειψη του οµοιοκατάληκτου στίχου από τον Ά. Σικελιανό. Η µοντέρνα ποίηση αποδεσµεύει το δηµιουργό από τους αυστηρούς κανόνες της παραδοσιακής µορφής (διευκολύνει την πληρέστερη απόδοση συναισθηµάτων και ιδεών) και διατηρεί έναν ιδιαίτερο εσωτερικό ρυθµό. Είναι το είδος που κυριαρχεί στη σύγχρονη ποιητική δηµιουργία (ο κλασικός έµµετρος λόγος, κυρίως, περιορίζεται στο τραγούδι). ΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ Ι ΙΑΙΤΕΡΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ 1 Εργασίες του σχολικού βιβλίου Â appleôè ÛËÌÂ ÙÔ appleôè Ì ÙÔ È ÎÚ ÓÂÙ È Ë Û ÛË ÙÔ appleôèëù ÌÂ ÙË Ê ÛË; Ò ÈÒÓÂÈ ÙË Û ÛË Ù Ô appleôèëù ; Στους στ. 1-5 (βλ. και ιάρθρωση σε ενότητες, «1η ενότητα») ο ποιητής παρουσιάζει τον εαυτό του να βρίσκεται µέσα στη φύση και απεικονίζει τους τρόπους µε τους οποίους εδώ συµπεριφέρεται και λειτουργεί. Η γλώσσα είναι, βέβαια, µεταφορική (και αυτό µας υποχρεώνει να αναζητά- µε βαθύτερες σηµασίες), αλλά πάντως αυτό που περιγράφεται είναι µια συγκεκριµένη σχέση του ποιητή µε το φυσικό περιβάλλον.

15 22 Ο ΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ Χαρακτήρας της σχέσης: εν έχει τίποτα το αφηρηµένο και θεωρητικό, ούτε πραγµατοποιείται επιλεκτικά (δηλαδή διαλέγοντας τι θα πράξω και τι όχι µε βάση τις ιδιαίτερες προτιµήσεις µου). Είναι µια ολοκληρωµένη και πλήρης σωµατική συµµετοχή/προσαρµογή στις φυσικές συνθήκες, µια πρακτική κατάσταση και µια άµεση επαφή. Μορφές της σχέσης: Η σωµατική σχέση µε τη φύση, ακριβώς διότι είναι υλική και άµεση, λαµβάνει τη µορφή πρακτικών δραστηριοτήτων. Ο ποιητής-άνθρωπος δεν είναι µια αφηρηµένη πνευµατική οντότητα, αλλά διαθέτει φυσική υπόσταση (σώµα, βιοφυσικές λειτουργίες, υλικές ανάγκες, εγκεφαλική δοµή) και µόνο µέσω αυτής αντιλαµβάνεται τον περιβάλλοντα εξωτερικό κόσµο. Έτσι, αυτές οι δραστηριότητες: α) αντιστοιχούν στα δεδοµένα και τα χαρακτηριστικά της βιοφυσικής του υπόστασης. ηλαδή: αισθάνεται «πίνοντας ήλιο». Απολαµβάνει τη θαλπωρή και απορροφά τη ζωική ενέργεια του τοπίου παρατηρεί «ιαβάζοντας τα µάρµαρα» (διδασκόµενος και κατανοώντας τον κόσµο µέσω της άµεσης εµπειρίας του) κινείται και ταξιδεύει «ρασκελίζοντας» (ερευνώντας τον κόσµο σε όλη του την έκταση) εργάζεται και επιβιώνει «Σηµαδεύοντας µε το καµάκι» (συλλέγοντας την τροφή του και συντηρώντας την ύπαρξή του). β) αξιοποιούν αρµονικά όσα παρέχει η φύση. ηλαδή τη ζωοποιό ακτινοβολία του παντοκράτορα ήλιου, τις πρώτες ύλες για κατασκευαστική και καλλιτεχνική δηµιουργία (µάρµαρα), τα διατροφικά µέσα (αµπέλια, ψάρι), τα εργαλεία (καµάκι). Η φύση δεν είναι κάτι ανεξάρτητο από τον άνθρωπο, δεν είναι κάτι που το µαθαίνουµε από τα βιβλία. Ο άνθρωπος ζει µέσα στη φύση, είναι ο χώρος του και το σπίτι του (µιλάµε για οικο-λογία, οικο-σύστηµα κ.λπ.). ραστηριοποιείται µέσα στη φύση ικανοποιώντας τις ποικίλες ανάγκες του και αναπτύσσοντας τα ξεχωριστά χαρακτηριστικά του. Αξία της σχέσης: πρόκειται για ακατάλυτο δεσµό ζωής που είναι: α) στενός µόνο ο άνθρωπος (απ όλα τα έµβια πλάσµατα) µπορεί να αξιοποιήσει συνειδητά και δηµιουργικά το περιβάλλον (για την υλική του συντήρηση και την πνευµατική του προαγωγή) και µόνο στη σύνθετη ανθρώπινη ύπαρξη (σώµα και πνεύµα, ένστικτο και ψυχή) η φύση «ξεκλειδώνει» τα µυστικά της ηµιουργίας και αποκαλύπτει το βαθύτερο πλούτο της. β) άµεσος άνθρωπος και φύση δε διαχωρίζονται και δε βρίσκονται σε απόσταση. Η σχέση τους έχει απόλυτη αµοιβαιότητα (ο ένας αφοµοιώνεται από τον άλλο, είναι ολοκληρωτικά δεµένοι µεταξύ τους) και είναι απτή (= χειροπιαστή, αισθητή), πρακτική, σωµατική, έντονη, βαθιά και ολόπλευρη. Ο Ελύτης εικονογραφεί µια σχέση χαράς και απόλαυσης. Ο πρωταγωνιστής-ποιητής κάνει περιπάτους, θαυµάζοντας το τοπίο και ψαρεύει. Μ αυτό τον τρόπο τονίζει τη ζωτική αξία των απλών φυσικών καταστάσεων, όπου ανακαλύπτεται η καθαρή οµορφιά και η πρωτογενής πολυτιµότητα της ζωής. Η σχέση µε τα αισθητά πράγµατα δεν τον καταθλίβει, τα αντικρίζει µε θετικό πνεύµα και

16 ÓÔÓÙ ÏÈÔ ÎÔÚÈÓıÈ Îfi 23 νιώθει να ανάβουν µέσα του µια δηµιουργική φλόγα και ένα δροσερό κέφι. Ευφορία - πληρότητα - αισιοδοξία είναι το τρίπτυχο των εννοιών στις οποίες συµπυκνώνεται (= συγκεντρώνεται, εκφράζεται) η συναισθηµατική του κατάσταση από την άµεση εµπειρία της φυσικής ζωής. 2 Ù ÁÚ ÙÂ ÌÂ ÙË ÛÂÈÚ ÙÈ ÂÓ ÚÁÂÈÂ appleô Î ÓÂÈ Ô appleôèëù. È Ù ÛÙÔ Ù ÏÔ ÂÌÊ Ó Â- Ù È Ó «ÊÂ ÁÂÈ»; Â appleôè Î ÙÂ ı ÓÛË appleôù ıâù È fiùè ÎÈÓÂ Ù È; Στους στ. 9-10, και έχοντας πλέον µυηθεί στο µυστήριο µιας βαθύτερης πραγµατικότητας (στ. 6-8), ο ποιητής περιγράφει µια ακολουθία αυθόρµητων ενεργειών: πίνει νερό (ένστικτο της δίψας) κόβει καρπό (ένστικτο της πείνας) τεντώνει το χέρι («ένστικτο» της έρευνας και της δηµιουργικότητας). Ενέργειες ανακλαστικές, που εκφράζουν συνδυασµένα τη λειτουργία της αυτοσυντήρησης (ικανοποίηση των υλικών αναγκών) και την έµφυτη ροπή προς τη γνώση (ικανοποίηση των πνευµατικών αναγκών) των πραγµάτων (βλ. και ιάρθρωση σε ενότητες, «3η ενότητα»). Αυτές οι ενέργειες, πρωταρχικές εκδηλώσεις της ανθρώπινης φύσης, είναι οι θεµελιώδεις πρακτικοί τρόποι µε τους οποίους ενεργεί και διαµορφώνεται η ανθρώπινη συνείδηση.ο άνθρωπος, ως φυσικό είδος και ως ιστορικό πρόσωπο, διαπλάθεται µέσα από τις πράξεις και τις εµπειρίες του η βαθύτερη πνευµατική του φύση εκδηλώνεται και µορφοποιείται µέσω των πρακτικών δραστηριοτήτων. Ζώντας ολοκληρωµένα τη ζωή του (ικανοποιώντας ισορροπηµένα και µε πληρότητα τις πραγµατικές του ανάγκες) συγκροτεί το ιδιαίτερο πρόσωπό του και δίνει νόηµα στη ζωή και στον κόσµο (συνειδητοποιεί ποιος είναι και ποιος είναι ο προορισµός του, ορίζει τις σχέσεις του µέσα στη ζωή και στην πραγµατικότητα). Σ αυτό το πλαίσιο, ο ποιητής δηλώνει ότι φεύγει. Όχι βέβαια ότι µετακινείται γεωγραφικά, ότι εγκαταλείπει τον τόπο του. Η δική του φυγή είναι µια πνευµατική µετακίνηση, µια ριζική αλλαγή τρόπου σκέψης και ζωής. ιαθέτοντας µια καινούρια συνείδηση των πραγµάτων και µια διαφορετική εικόνα του κόσµου, αναθεωρεί (= επανεξετάζει, τροποποιεί, αλλάζει) τις αντιλήψεις του για τη ζωή, απαρνείται τον παλιό και φθαρµένο τρόπο ύπαρξης, υιοθετεί νέο σύστηµα αξιών 9. Το αληθινό νόηµα της «φυγής» είναι η υπέρβαση: οι καθιερωµένες µορφές ζωής ξεπερνιούνται µέσα του, παύουν να επηρεάζουν το στοχασµό και να καθορίζουν τα συναισθήµατά του. Κατευθύνεται, λοιπόν, προς το ιδανικό ενός κόσµου κυβερνώµενου από την αξία της αγάπης (δηλαδή µε έµφαση στο συναίσθηµα και όχι στον ορθολογισµό των ψυχρών υπολογισµών και του συµφέροντος). Η νέα του συνείδηση (οι φυσικοί κανόνες της απλής ζωής και συνύπαρξης) δεν του επιτρέπει να µένει στα πνευµατικά όρια του υπάρχοντος πολιτισµού τα αρνείται, τα υπερβαίνει και δηµιουργεί µια νέα στάση ζωής, µια νέα φιλοσοφική θεώρηση του κόσµου θεµελιωµένη στην απλή ιδέα του Καλού. 9. Σύστηµα αξιών: τα ιδανικά και οι αρχές µε τα οποία ένας άνθρωπος αξιολογεί τις καταστάσεις και διαµορφώνει τις επιλογές του τα φιλοσοφικά, κοινωνικά και ηθικά κριτήρια που χρησιµοποιεί για να ρυθµίσει τη στάση του στη ζωή.

17 24 Ο ΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ 3 Û ÁÁÚ Ê ÈÏ ˆÁÚ ÊÔ Ú ÎÙ ÚÈÛ ÙÔÓ appleôèëù Ï ÙË «ËÏÈÔapplefiÙË» (Ë Ï ÍË appleúô- Ú ÂÙ È applefi ÙÔ ÚÁÔ ÙÔ appleôèëù TÔ ÕÍÈÔÓ ÛÙ ). ÔÈ ÂÈ ÈÎ ÛËÌ Û ÂÈ ÙÔ Ú Ì «apple - Óˆ» ÙÈ Ô ÊÔÚ appleô ÙÔ Û Ó ÓÙ Ì ÛÙÔ appleô ËÌ ; «Πίνοντας ήλιο...» (στ. 1): χρήση µεταφορική αίσθηση σωµατικής απόλαυσης µέσα σ ένα φιλόξενο ηλιόλουστο τοπίο, αναζωογόνηση του σώµατος από την ενέργεια του ήλιου. χρήση συµβολική ο εσωτερικός κόσµος αποκτά φως (πνευµατική λάµψη) και νόηµα (βγαίνει από το σκοτάδι και βρίσκει τον προσανατολισµό του). Και οι δύο χρήσεις προσδιορίζουν συνδυασµένα το τελικό µεταφορικό νόηµα της φράσης. «Πίνω νερό...» (στ. 9): χρήση κυριολεκτική ικανοποίηση του ενστίκτου της δίψας, επιτέλεση µιας ζωτικής φυσικής λειτουργίας. χρήση συµβολική ανανέωση των ζωτικών δεσµών µε τη φύση µέσω απλών, στοιχειωδών πράξεων ζωής (επιστρέφοντας στις απλές ανάγκες και µορφές ζωής αποκαθιστούµε το αληθινό µας πρόσωπο που το έχει παραµορφώσει ο εσφαλµένος πολιτιστικός προσανατολισµός µας). Ο «ηλιοκεντρισµός» του Ελύτη Ο προσφυής (= έξυπνος, εµπνευσµένος) χαρακτηρισµός «ηλιοπότης» (= ξεδιψάω µε ήλιο, αναζωογονούµαι από τον ήλιο, ζω/συντηρούµαι µε ήλιο, µεθάω µε ήλιο) αποδίδει τον πυρήνα της ποιητικής φιλοσοφίας του Ελύτη. Η αντίληψή του ήταν ηλιοκεντρική και είχε φτάσει, µάλιστα, να σχεδιάζει µια «ηλιακή µεταφυσική». Θεωρούσε ότι το φως είναι το θεµελιώδες κοσµικό στοιχείο (πρώτη αρχή των όντων και δύναµη µυστηριακή που µεταγγίζει ζωή στη φύση). Στη διαφάνεια του Αιγαίου διαπίστωνε την πληρέστερη ποιότητα του φωτός. Καθόλου τυχαία, ο πρώτος στίχος του ποιήµατος Το Άξιον Εστί είναι «ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ το φως» (παραφράζοντας τα πρώτα λόγια του Κατά Ιωάννην Ευαγγελίου «Εν αρχή ην ο Λόγος»). Στο πλαίσιο της ιδιαίτερης πνευµατικότητας του Ελύτη, ο ήλιος λειτουργεί ως: φυσική πηγή του φωτός, πηγή «µαγικής λάµψης», που µέσα της αφοµοιώνονται αµοιβαία η ύλη µε το πνεύµα και µεταµορφώνεται ο αισθητός κόσµος σε θαυµαστή περιοχή των θείων ενεργειών, πανανθρώπινο ιερό σύµβολο του αγαθού, της γνώσης και της δικαιοσύνης (όπως ακριβώς πρέσβευε ο Πλάτωνας), συνώνυµο της υψηλής πνευµατικής ποιότητας του ελληνικού χώρου και πολιτισµού, µεταφορική εικόνα της ανεξάντλητης πνευµατικής ελπίδας που φωτίζει την τραγική ανθρώπινη µοίρα και τροφοδοτεί τη δηµιουργική αισιοδοξία. ιαθεµατικές δραστηριότητες 1 ÌËı ÙÂ Ó ÙÔapple Ô ÙË ÂÏÏËÓÈÎ Ê ÛË ÛÙÔ ÔappleÔ Ô ÂÓÙÔapple ÂÙ ÚÎÂÙ ÛÙÔÈ Â appleô -

18 ÓÔÓÙ ÏÈÔ ÎÔÚÈÓıÈ Îfi 25 apple Ú Ô Ó Î È ÛÙÔ ÙÔapple Ô ÙÔ appleôè Ì ÙÔ.  Ù appleô Ú ÛÎÂÙ È Î È appleâúèáú Ù ÙÔ. TÔapple ÙË ÂÏÏËÓÈÎ Ê ÛË ı Ú ÙÂ Î È Û appleôïï ʈÙÔÁÚ ÊÈÎ Ï ÎÒÌ Ù. Το τοπίο του ποιήµατος το προσδιορίζουν ο ήλιος, τα αρχαιολογικά µνηµεία, η θάλασσα, οι αµπελώνες. Η Ελλάδα διαθέτει αρκετά τέτοια τοπία, όπως το Σούνιο, η ήλος χωρίς αµπέλια, η Θήρα κ.ά. 2 ÚÔÛapple ı ÛÙÂ Ó Ó apple Ú ÛÙ ÛÂÙ ˆÁÚ ÊÈÎ ÙÔ appleô ËÌ, ÂappleÈÎÂÓÙÚÒÓÔÓÙ ÙËÓ appleúô- ÛÔ Û Û ÂÎÂ Ó Ù Ê ÛÈÎ ÛÙÔÈ Â appleô ÌappleÔÚÔ Ó Ó Ó apple Ú ÛÙ ıô Ó. Μια ζωγραφική σύνθεση θα µπορούσε να συνδυάζει την παρουσία του ήλιου, την εικόνα της θάλασσας, τις εκτάσεις των αµπελιών, τα ψάρια, τα δέντρα (λεµονιές), πουλιά που πετάνε. 1 Συµπληρωµατικές εργασίες ÙÔ appleô ËÌ Î ÚÈ Ú Ô Ó Ù Ú Ì Ù. ÔÈ applefi Ù ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ ÓÙ È Ì ÌÂÙ ÊÔÚÈÎ ÛËÌ Û Î È appleôèô ÈÛıËÙÈÎfi appleôù ÏÂÛÌ appleâù ÓÂÈ ÌÂ Ù Ó ÙË Ú ÛË ÙÔ Ô appleôèëù ; Η κυριαρχική παρουσία των ρηµάτων δηµιουργεί γενικά µια αίσθηση κίνησης, δράσης, εξέλιξης, ροής. Ειδικότερα, τα ρήµατα «Πίνω», «αποστηθίζει», «ανοίγει», «αρδεύουνε», «σκίζουν», «φεύγω» χρησιµοποιούνται µε σηµασία µεταφορική. Ο Ελύτης χρησιµοποιεί σε ευρεία κλίµακα και µε ασύγκριτη πρωτοτυπία στους συνδυασµούς τη συµβολιστική (από το ποιητικό ρεύ- µα του συµβολισµού) τεχνική που είναι γνωστή ως µεταφορική εικονοποιία. Στον Ελύτη αυτή η τεχνική προσλαµβάνει υπερρεαλιστικά χαρακτηριστικά, αποκτά µια συνειδητή παραδοξότητα (= καταστροφή του λογικού νοήµατος), έτσι ώστε: Μεταφορική εικονοποιία Σύνθεση παραστάσεων που δε µεταβιβάζουν ένα τυπικό νόηµα αλλά δηµιουργούν µια συναισθηµατική ατµόσφαιρα, διεγείρουν µια συγκίνηση µέσω των ψυχολογικών καταστάσεων µε τις οποίες είναι συνήθως ταυτισµένες αυτές οι λέξεις/εικόνες (π.χ. ένα καράβι που φεύγει δε δηλώνει τον απόπλου αλλά το χωρισµό, ίσως, ή τη µοναξιά ή τον προορισµό στο άγνωστο). να υποβληθεί µια «µαγική εικόνα» του κόσµου (ο κόσµος είναι πολύ πιο σύνθετος και πρωτότυπος απ όσο βεβαιώνουν οι συµβάσεις της λογικής), να αποσπαστεί ο αναγνώστης από τις τυπικές νοηµατικές σχέσεις και να λειτουργήσει συναισθη- µατικά/συγκινησιακά υπό τη γοητεία των πρωτότυπων εικόνων να µεταβιβαστούν αισθήσεις και ψυχικές διεργασίες, κάτι που είναι ανέφικτο µε τις απλές λογικές περιγραφές. 2 ÁÎÂÓÙÚÒÛÙ ÙÈ ÌÂÙ ÊÔÚÈÎ ÂÎÊÚ ÛÂÈ ÙÔ appleôè Ì ÙÔ Î È Î Ù Ù ÍÙ ÙÂ Ó ÏÔÁ Ì ÙÔ ıìfi ÂÚÌËÓ ÙÈÎ ÛÎÔÏ ÙÔ. appleèï ÍÙ ٠appleô Û appleúôî ÏÂÛ ÌÂÁ Ï ÙÂÚË ÂÓÙ appleˆûë Î È ÂÍËÁ ÛÙ ÙË ÏÂÈÙÔ ÚÁ ÙË.

19 26 Ο ΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ «Βρήκα τα φύλλα που ο ψαλµός του ήλιου αποστηθίζει»: Το ηλιακό φως γίνεται ύµνος ζωής που απορροφά και ενσωµατώνει τη γόνι- µη γη. Ο ποιητής, συγκλονισµένος από την ε- κτυφλωτική κυριαρχία του φωτός πάνω στα πράγµατα, αντιλαµβάνεται το φως σαν τραγούδι («ο ψαλµός του ήλιου»: µε τον ψαλµό να αποτελεί, για τον άνθρωπο, αρχέγονη µορφή καλλιτεχνικής έκφρασης λατρευτικής αναφοράς στο Θεό) που κυριεύει τον κόσµο και τον γονιµοποιεί (τα φύλλα είναι δηλωτικά βλάστησης και καρποφορίας). Στο σύνολό της αυτή η εικόνα παραπέµπει στη βιοχηµική διεργασία της φωτοσύνθεσης, κατά την οποία τα πράσινα µέρη των φυτών (τα φύλλα) µετασχηµατίζουν το ηλιακό φως σε οξυγόνο και υδρογονάνθρακες (δηλαδή σε «πρώτη ύλη» ζωής). Έτσι, ο ποιητής δείχνει ότι βιώνει τη φύση ως αµοιβαία επενέργεια ζωντανών δυνάµεων (άρα, ως αδιάκοπη δραστηριότητα γένεσης). Μεταφορά Σχήµα λόγου κατά το οποίο η σηµασία µιας λέξης (= η ιδιότητα που εκφράζει) αποφορτίζεται (= απαλλάσσεται, στερείται, αδειάζει, εκκενώνεται) από τον κυριολεκτικό της χαρακτήρα (ο οποίος, µε βάση τις αρχές της Λογικής, καθορίζει και ανάλογες λογικές χρήσεις αυτής της λέξης) και µεταφέρεται (= συνδυάζεται, αποδίδεται, συνάπτεται) σε µια άλλη λέξη µε την οποία δεν έχει πραγµατική και λογική ή α- πλώς πλήρη συνάφεια, εποµένως, συντελείται µια, λογικά αβάσιµη ή ατελής, συσχέτιση ανο- µοίων (π.χ. είχε κορµί κυπαρίσσι: µεταφέρεται στο σώµα η ιδιότητα του δέντρου). Στο σχήµα της µεταφοράς (που έθελγε τον Αριστοτέλη, ως ιδιαίτερα επιδέξιος τρόπος πυκνής απόδοσης νοηµάτων) συµβαίνει αδήλωτος παραλληλισµός (= παροµοιαστική σύγκριση χωρίς τα «σαν», «όπως» κ.λπ.) δύο ανόµοιων όρων, εκ των οποίων ο ένας λέγεται κατεύθυνση (το στοιχείο στο οποίο αναφερόµαστε, π.χ. η καρδιά στην έκφραση «πέτρινη καρδιά») και ο άλλος φορέας (η µεταφερόµενη έννοια, το πέτρινο στο «πέτρινη καρδιά»). «τάµα ψάρι»: Το τάµα εκφράζει την καταφυγή του απλού ανθρώπου στο Θεό σε µια δύσκολη περίσταση. Το ψάρι είναι βασικό διατροφικό στοιχείο των Ελλήνων, καθώς η χώρα µας είναι νησιωτική, αλλά, ταυτόχρονα, διατυπωµένο µε τη λέξη ΙΧΘΥΣ παραπέµπει (απ τις πρώτες διωκόµενες χριστιανικές κοινότητες) στο Χριστό: Ιησούς Χριστός Θεού Υιός Σωτήρ. Απλή και ανεπιτήδευτη λαϊκή θρησκευτικότητα και αγώνας για την επιβίωση (πίστη και ζωή, το υπερφυσικό και το ανθρώπινο) συναντιούνται και συγχωνεύονται συνθέτοντας ένα βασικό ιστορικό χαρακτηριστικό της ελληνικής πολιτιστικής παράδοσης. «Οι λεµονιές αρδεύουνε τη γύρη της καλοκαιριάς»: Ο ποιητής «βλέπει» τις λεµονιές (οι λεµονανθοί είναι παραδοσιακά ελληνικά στοιχεία του γαµήλιου διάκοσµου και το λεµόνι είναι γνωστό για την καθαρτική, αντισηπτική, δροσιστική του επίδραση) να αρδεύουν (να ποτίζουν, όπως συµβαίνει στους καλλιεργήσιµους αγρούς) τη γύρη της καλοκαιριάς το καλοκαίρι, θεµελιώδες συστατικό της ιδιοπροσωπίας (= της ξεχωριστής φυσιογνωµίας, της µοναδικής ταυτότητας) του ελληνικού τοπίου, παριστάνεται έµµεσα σαν λουλούδι, που οι γονιµοποιητικοί του κόκκοι (= η γύρη) προετοιµάζονται για το έργο της δηµιουργίας µέσα στο εργαστήριο της ζωής. Με έξοχους ποιητικούς υπαινιγµούς προβάλλεται ο έρωτας ως καθολική ζωοποιός δύναµη. «Τη ζωντανή στεριά... Ν ανοίγει» (είναι µεταφορά µεικτού τύπου διότι στο ένα σκέλος της [«ζωντανή στεριά»] περιέχεται άλλη µεταφορά. Το ίδιο ισχύει και στο στ: 6 [«ο ψαλµός του

20 ÓÔÓÙ ÏÈÔ ÎÔÚÈÓıÈ Îfi 27 ήλιου»]): Ο φυσικός χώρος δε βιώνεται ως άψυχος σωρός από πέτρες και χώµατα, αλλά ως ζωντανή στεριά (η εύφορη γη, αλλά κυρίως το γυναικείο σώµα που µέσα του σχηµατίζεται η νέα ανθρώπινη ζωή). Και πάνω της, όπως η ζωοποιός πνοή του Θεού στον πηλό, σύµφωνα µε τις βιβλικές παραστάσεις, επιδρά ο πόθος (η ερωτική επιθυµία και ορµή, το γενετήσιο ένστικτο) και χαίρεται να την ανοίγει (πληµµυρίζει από ικανοποίηση και ευφορία καθώς τη γονιµοποιεί). Ο έρωτας, καθαρισµένος από κάθε χυδαία αλλοίωση του νοήµατός του, εξιδανικεύεται (= τοποθετείται στο ανώτατο βάθρο ποιότητας, ιεροποιείται, προσλαµβάνει την αίγλη ιδεώδους κατάστασης) ως χαρµόσυνη φυσική δύναµη δηµιουργίας, που, µέσα στο θαύµα της, όλα τα όντα ζευγαρώνουν µε χαρά βιώνοντας και την απόλαυση των αισθήσεων και το µυστήριο της γέννησης (τεκνοποιία/αναπαραγωγή). «ιαβάζοντας τα µάρµαρα»: Αντικρίζοντας µε σεβασµό και αφοσίωση τα σωζόµενα µνηµεία του παρελθόντος, σκύβοντας µε προσήλωση και αγάπη στον πολιτισµό και την παράδοση, σπουδάζοντας µε επιµέλεια και µεράκι τα νοήµατα και τα διδάγµατά τους, καλλιεργώντας τη συνείδηση της συνέχειας µέσα στο χρόνο. «Πίνοντας ήλιο κορινθιακό»: Βλ. απάντηση στην Εργασία 3 του σχολικού βιβλίου. «Φεύγω µε µια µατιά»: Η φυγή, η υπέρβαση της υπάρχουσας πραγµατικότητας (βλ. απάντηση στην Εργασία 2 του σχολικού βιβλίου), γίνεται απλά, άµεσα και φυσικά, σαν αυθόρµητη και απροσχεδίαστη ανταπόκριση στο κάλεσµα της (νέας) ζωής. Χωρίς λογικές σκέψεις και θεωρητικές αναλύσεις, µόνο µε τη µαγική επίδραση των αισθήσεων. Η εγκεφαλικότητα και η λογική έχουν πλέον παραχωρήσει τη θέση και τα πρωτεία τους στις αισθήσεις και τα συναισθήµατα. «ρασκελίζοντας αµπέλια θάλασσες»: Και εδώ υπάρχει µεικτή µεταφορά (όπως στους στίχους 6 και 7). Η φράση «αµπέλια θάλασσες» είναι µεν κλασικό µεταφορικό σχήµα (δηλαδή παροµοίωση χωρίς το συγκριτικό σαν) αλλά µε έντεχνη ασάφεια ως προς τι παραλληλίζεται µε τι: τα αµπέλια είναι σαν θάλασσες ή το αντίστροφο; Κατ αυτό τον τρόπο, ο Ελύτης υποβάλλει την αίσθηση ότι το τοπίο είναι ενιαίο: γη, θάλασσα, ουρανός, είναι ένας ενιαίος χώρος (ο κόσµος) που διασχίζεται από το ερευνητικό πάθος του ανθρώπου. Με τη συνηθισµένη παράσταση ενός περιπλανώµενου, που περνά από χωράφια και ακρογιάλια, ο ποιητής εικονογραφεί την ανακάλυψη του χώρου. «Χώνω... ανέµου»: Ο άνεµος/δέντρο κρύβει τους δικούς του ιδιαίτερους καρπούς. Αυτό που υπονοείται εδώ είναι η υπερύψωση του πνεύµατος πάνω από τα γήινα δεδοµένα ο άνθρωπος, που έχει πλέον αποκαταστήσει τους αυθεντικούς δεσµούς του µε τη ζωή, που έχει αποκαθαρθεί από το περιττό, το τεχνητό και το µαταιόδοξο, νιώθει ώριµος να επαναλάβει τη χειρονοµία των πρωτόπλαστων και να κόψει τους καρπούς από το έντρο της Γνώσης. Τώρα δε φοβάται τον κίνδυνο του «αµαρτήµατος», διότι έχει γνωρίσει το Κακό και το έχει απαρνηθεί/υπερβεί. Η φυσική του αυτογνωσία, η επιστροφή στις ρίζες του, του επιτρέπουν να µυηθεί στα ενδότερα νοήµατα του κόσµου. «Τα πράσινα... όνειρά µου»: Πουλιά στο χρώµα της ελπίδας και της βλάστησης διασχίζουν τη φαντασία και την ψυχή του ποιητή. Το όνειρο αναπτερώνεται, ο άνθρωπος ξεπερνά τον

Αναστασία Χατζηαστερίου

Αναστασία Χατζηαστερίου Αναστασία Χατζηαστερίου Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Πρόλογος Τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας είναι ένα μάθημα ευχάριστο, συναρπαστικό και εξόχως μαγευτικό. ωστόσο ιδιαιτέρως απαιτητικό. Στο παρόν βιβλίο,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Αγάθη Γεωργιάδου. Η διδακτική της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας

Αγάθη Γεωργιάδου. Η διδακτική της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Αγάθη Γεωργιάδου Η διδακτική της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Διδάσκοντας νεωτερική ποίηση Υπερρεαλισμός Διδακτικές ώρες: 2 Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) «Πίνοντας ήλιο κορινθιακό» Κ.Ν.Λ. Β Γυμνασίου, σελ. 10-11

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249)

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ο ποιητής, αξιοποιώντας την ιστορική του µνήµη, κινείται

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006. 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ. 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ. ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) Α) Γενικά Στοιχεία

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006. 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ. 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ. ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) Α) Γενικά Στοιχεία Ο ΥΣΣΕΑΣ 2006 Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος 5 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ 2 ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΑΞΟΥ ΦΟΡΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (2 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ) (συµπληρώνεται

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Από την εισαγωγή του σχολικού βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, β τεύχος (σελ. 10-11) Μυθιστόρηµα Ιστορία περιπετειών ενός βασικού ήρωα Βίος και Πολιτεία Αλέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Κάθε πολιτισμός αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, όμως η αρχαία ελληνική τέχνη ξεπέρασε τα όρια του χρόνου με το πανανθρώπινο μήνυμά της, με τη δύναμη του πνεύματος και του συναισθήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Στο κείµενο αυτό η συγγραφέας πραγµατεύεται την αρχαία ελληνική τέχνη και την προσφορά της στον άνθρωπο. Αρχικά επισηµαίνει την ιδιαιτερότητά

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά χαρακτηριστικά

Βασικά χαρακτηριστικά ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνηµα του ροµαντισµού επηρέασε πολλές τέχνες και κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα µέχρι τα µέσα του 19ου αιώνα. Ο ροµαντισµός προβάλλει το συναίσθηµα, την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής myvedanta.gr 13/08/2013 Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής Πηγή: http://www.belurmath.org/ideology.htm Η ιδεολογία του Ραµακρίσνα Ματχ και Αποστολής αποτελείται από τις αιώνιες αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1. Ο ποιητής ευχαριστεί το Θεό, γιατί του πρόσφερε το δώρο της ποίησης, αναγνωρίζοντας µάλιστα την ιδιαίτερη αξία που αυτή έχει στη ζωή του ( δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

HMHTPHΣ TZIOBAΣ O ΘEOTOKAΣ, H EΥΡΩΠΗ KAI H ΓENIA TOY 30

HMHTPHΣ TZIOBAΣ O ΘEOTOKAΣ, H EΥΡΩΠΗ KAI H ΓENIA TOY 30 HMHTPHΣ TZIOBAΣ O ΘEOTOKAΣ, H EΥΡΩΠΗ KAI H ΓENIA TOY 30 Συµπληρώνονται φέτος 100 χρόνια από τη γέννηση του Γιώργου Θεοτοκά στην Kωνσταντινούπολη το 1905 από Xιώτες γονείς και σχεδόν 40 χρόνια από το θάνατό

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Φωλιές η φύση κατοικίες οι άνθρωποι!

Φωλιές η φύση κατοικίες οι άνθρωποι! Αν ρίξουμε μια προσεκτική ματιά γύρω μας, θα δούμε με πόση σοφία, χάρη και ομορφιά είναι όλα φτιαγμένα. Το κάθε έμψυχο και άψυχο δημιούργημα της φύσης αποτελεί ένα έργο τέχνης. Όλα γύρω θυμίζουν πίνακες,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ Εισαγωγικό Μάθημα 1 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ύλη και ενέργεια Σ αυτό και στο επόμενο μάθημα, θα κάνουμε μια γενική αναφορά στα αντικείμενα μελέτης δύο βασικών φυσικών επιστημών, της φυσικής και της χημείας.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2006 ΚΕΙΜΕΝΟ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2006 ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2006 ΚΕΙΜΕΝΟ Έχει παρατηρηθεί ότι οι πέρα από τα κοινά µέτρα δηµιουργικοί άνθρωποι στον τοµέα του πνεύµατος έχουν σιδερένιαν αντοχή και µπορούν να εργάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία.

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανάληψη Όπως αποκαλύφθηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 16 Απριλίου 2011 στο Μπόλντερ, Κολοράντο ΗΠΑ Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανώτερη Εξουσία σου μιλά τώρα, μιλώντας μέσω

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΚΕΙΜΕΝΟ Mίλτος Σαχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-2015 Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-2015 Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-2015 Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Η αρίθμηση των ενοτήτων ακολουθεί την αρίθμηση του βιβλίου. 3. Η Καινή Διαθήκη Α : Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων. 4.Η Καινή Διαθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ Οι θρησκευτικές εικόνες ως μέσον έκφρασης του θρησκευτικού συναισθήματος 9ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης Τάξη: ΣΤ 1 Σχολικό έτος: 2006 07 Υπεύθυνη δασκάλα: Σπανού Σοφία «Όταν πρόκειται να αρχίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: 3 η ΤΑΞΗ ΕΠΑ.Λ. (Α ΟΜΑ Α) ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 6 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Ο συντάκτης θίγει το πρόβληµα της ανθρώπινης προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτος Σαχτούρης Ο Ελεγκτής. Τίτλος. Ουρανός

Μίλτος Σαχτούρης Ο Ελεγκτής. Τίτλος. Ουρανός Μίλτος Σαχτούρης Ο Ελεγκτής Τίτλος Βλ. σχολ. βιβλίο, σελ. 78 (σημ. για τον τίτλο). Ο τίτλος του ποιήματος ορίζει το χώρο του, ώστε να προετοιμάσει τον αναγνώστη για την είσοδό του στο μαγικό κόσμο του

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 12 Μαΐου 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 12 Μαΐου 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 12 Μαΐου 2008 Ομιλία του Υφυπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Ανδρέα Λυκουρέντζου στην ημερίδα με θέμα «Η Αισθητική Αγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Κρόκος (1916-1997)

Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Ο αείµνηστος Γιώργης Κρόκος υπήρξε µια πολύπλευρη και πολυτάλαντη προσωπικότητα. Στο επάγγελµα δάσκαλος, αγάπησε τα παιδιά µε πάθος, απόφοιτος της Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης 3 ï Ä É Á Ã Ù Í É Ó Ì Á Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ Ένας μπαξές γεμάτος αίμα είν ο ουρανός και λίγο χιόνι έσφιξα τα σχοινιά μου πρέπει και πάλι να ελέγξω τ αστέρια εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά

Διαβάστε περισσότερα

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς 50 ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς Συναίσθημα, Γοητεία, Ενστικτο, Φαντασία, Επιθυμία... Εμπειρία... Αστικό και Ανθρώπινο σώμα... Μάζα... Υπάρχουν φορές

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61)

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα)

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα) ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα) Βιογραφικά στοιχεία της Συγγραφέα Η πεζογράφος Ζώρζ Σαρρή γεννήθηκε στην Αθήνα το 1925

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ Εκδόσεις Ψυχογιός Τον Γιώργο Πιντέρη, τον γνώρισα πολλά χρόνια πριν. Συγκεκριμένα σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο Ηρακλείου, όπου με

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

διακοσμημένα θέματα Αφιερωμένα με αγάπη και έμπνευση στις Δανειστικές Βιβλιοθήκες, δημιουργία της Λέσχης σε σχολεία της χώρας μας και του εξωτερικού.

διακοσμημένα θέματα Αφιερωμένα με αγάπη και έμπνευση στις Δανειστικές Βιβλιοθήκες, δημιουργία της Λέσχης σε σχολεία της χώρας μας και του εξωτερικού. διακοσμημένα θέματα Εικαστικές δημιουργίες δεμένες με αλήθειες μεγάλων ποιητών και συγγραφέων. Στο πέρασμα του χρόνου κάτι καινούργιο πάντα έχουν να μας πουν. Μια συνομιλία του βιβλίου με την ίδια τη ζωή

Διαβάστε περισσότερα

2 η τηλεδιάσκεψη (Εικονική Τάξη) Σχέδιο µαθήµατος Α) Γενικά Στοιχεία 1. άσκαλοι(ες): Ένας δάσκαλος από κάθε σχολείο 2. Τόπος, χρόνος, αριθµός µαθητών Σχολείο ιδακτική Ώρα Τάξη/ Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2

Διαβάστε περισσότερα

Π α ι χ ν ι δ ο κ α µ ώ µ α τ α εργαστήρι παιχνιδιού ερβενίων 43, 106 81 Αθήνα τηλ.: 210-8259.289 www.paixnidokamomata. ερβενίων 43, Αθήνα

Π α ι χ ν ι δ ο κ α µ ώ µ α τ α εργαστήρι παιχνιδιού ερβενίων 43, 106 81 Αθήνα τηλ.: 210-8259.289 www.paixnidokamomata. ερβενίων 43, Αθήνα Εκπαιδευτική εµψύχωση βιωµατικό σεµινάριο για εκπαιδευτικούς ιοργάνωση: Παιχνιδοκαµώµατα για µικρούς & µεγάλους ερβενίων 43, Αθήνα 02-03 09-10 16-17 & 23-24 Νοεµβρίου 2013 ηλώσεις συµµετοχής: έως 29-10-2013

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Κατοικίδια και ζώα της φάρμας 978-960-566-195-3. Σελίδες: 32 // Τιμή: 3,70. Τα λουλούδια. 978-960-566-473-2 Σελίδες: 32 // Τιμή: 3,70

Κατοικίδια και ζώα της φάρμας 978-960-566-195-3. Σελίδες: 32 // Τιμή: 3,70. Τα λουλούδια. 978-960-566-473-2 Σελίδες: 32 // Τιμή: 3,70 x Προσχολική Αγωγή Χρώματα, Σχήματα, Γραμμές 978-960-566-192-2 Τιμή: 5,50 Πλανήτες 978-960-566-197-7 Τα γράμματα 978-960-566-474-9 Άγρια ζώα και ζώα της θάλασσας 978-960-566-193-9 Τιμή: 5,50 ÆÕÒÏ Κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ' ΑΥΚΕΙΟΥ (27 /5/2004)

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ' ΑΥΚΕΙΟΥ (27 /5/2004) ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ' ΑΥΚΕΙΟΥ (27 /5/2004) Α'. ΚΕΙΜΕΝΟ Ὀδυσσέας Ἐλύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριῶ χρονῶ Πού θά 'θελα νά σέ υἱοθετήσω Νά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Παροράµατα βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυµνασίου

Παροράµατα βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυµνασίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυµνασίου 1 4 η αράδα 1 ης διαθεµατικής 2 75 4 η αράδα από το τέλος 157 11 η αράδα 4 194 19 η αράδα 5 149 4 η αράδα 1 ης διαθεµατικής 6 152 Τελευταία αράδα 7 240 ιαθεµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα