Τηλ.: URL: Marketing ISSN:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τηλ.: 210 72 31 332. e-mail: info@eligast.gr URL: www.eligast.gr. Marketing ISSN: 1109-7418. e-mail: menia@eligast.gr"

Transcript

1 ΜΑΡΤΙΟΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΤΕΥΧΟΣ 54 / 10 ο έτος έκδοσης ISSN: & ΚΩΔΙΚΟΣ 6899 Βότανα: Συμβάλλουν στη διατήρηση της γραμμής μας! Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου και περιβαλλοντικοί παράγοντες Νηστεία: Ευκαιρία για σωστή διατροφή, ψυχική & σωματική ευεξία

2

3 Αγαπητοί αναγνώστες, Κοινό κτήμα αποτελεί το γεγονός πως βιώνουμε εποχές μεγάλης αλλαγής! Μια αλλαγή που δεν άπτεται μόνο κοινωνικοπολιτικών δομών μα και μία ανατροπή του τρόπου που βλέπουμε και ερμηνεύουμε τις καταστάσεις γύρω μας και τον ίδιο μας τον εαυτό. Κι όμως είναι σχεδόν νομοτελειακό ότι ο κόσμος που μας περιβάλλει δεν εξελίσσεται πια με ταχύτητες αιώνων αλλά σε θραύσματα δευτερολέπτων και ο άνθρωπος περισσότερο από ποτέ νιώθει την ανάγκη να επιστρέψει σε ουσιαστικότερους τρόπους διαβίωσης. Περάσαμε πια προηγούμενα εξελικτικά στάδια όπου οι εξαντλητικές δίαιτες ή η παχυσαρκία κυριαρχούσαν επί της υγείας, η υπερκατανάλωση του έμμετρου τρόπο διαβίωσης, η οικιστική ανάπτυξη σε επιβάρυνση της βιώσιμης και αειφόρου περιβαλλοντικής μας κληρονομιάς και η ιατρική της προκατάληψης έδωσε την θέση της στην έλλογη ιατρική φροντίδα. Ακόμα περισσότερο εισερχόμαστε στις αρχές της εποχικής μας ανάκαμψης όπου τοποθετούμε πλέον την υγεία, τον άνθρωπο και την ζωή μας στα χρυσά βάθρα που τους ανήκουν. Φυσικά, δεν μπορούμε να σταθούμε έξω από το πλάνο της γενικότερης νοσηρής περιρρέουσας κατάστασης. Ούτε να εθελοτυφλήσουμε μπροστά στον αγωνιώδη τρόπο που μας επιφυλάσσει το αύριο. Ας μην υπερτιμούμε όμως τόσα και τόσα αξιακά υλικά που πέρασαν από την ζωή μας, υποτιμώντας παράλληλα το ισχυρότερο όπλο που διαθέτουμε. Έχει δώσει τις περγαμηνές του ο άνθρωπος και έχει διδάξει, εκτός του διδαχθεί, πως το ισχυρότερο όπλο σε ανισσόροπες εποχές και καταστάσεις κρίσεων βρίσκεται στα χέρια του και δεν είναι κανένα άλλο από την ελπίδα. Η φύση και ο άνθρωπος μπορούν να μας διδάξουν το απλούστερο και ισχυρότερο γεγονός, πως η υγεία αναρρώνει, το περιβάλλον επανακάμπτει και ο άνθρωπος ελπίζει. «Εάν μη έλπηται ανέλπιστον, ουκ εξευρήσει.» (μτφρ: Αν δεν ελπίζεις το ανέλπιστο, δεν θα το βρεις. Ηράκλειτος). Υποχρέωση μας λοιπόν να ελπίσουμε σε έναν καλύτερο άνθρωπο, μία σωστή και ισορροπημένη ζωή, έναν καταπράσινο πλανήτη και στα παιδιά που θα παραλάβουν μια μέρα τις ελπίδες μας! Να είστε όλοι καλά! Ευάγγελος Χολόγκιτας Αναπλ. Διευθυντής Σύνταξης 3

4 ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΜΑΡΤΙΟΣ - ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ 2012 ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΥΕΞΙΑ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ Διμηνιαία ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ Έκδοση του Ελληνκού Ιδρύματος ΚΑΙ Γαστρεντερολογίας ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΕΛΙΓΑΣΤ Διατροφής Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Άρθρο Σύνταξης... 3 Άρθρο: Η Δίαιτα στη Χρόνια Νεφρική Νόσο: Μια παράμετρος με ιδιαίτερη βαρύτητα... 6 Περί Διαίτης: Τροφικές αλλεργίες...12 Ευεξία: Βότανα: Συμβάλλουν στη διατήρηση της γραμμής μας!...14 Παιδί & Έφηβος: Αιμορραγία στο παιδί: Τι πρέπει να γνωρίζουμε...16 Μικρά & Νόστιμα Άρθρο: Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου και περιβαλλοντικοί παράγοντες...18 Διατροφή: Νηστεία: Ευκαιρία για σωστή διατροφή, ψυχική & σωματική ευεξία...20 Συνταγές Άρθρο: Λιπώδες ήπαρ: Αποτέλεσμα του δυτικού τρόπου ζωής;...24 Άρθρο: Πράσινο τσάι: Νεότερα δεδομένα σε μια παλιά συνήθεια...26 Ta Nέα του Ιδρύματος...30 Επικοινωνούμε Ιδιοκτήτης: ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Εκδότης και υπεύθυνος παρά τω νόμω: Δ. Παπαπαναγιώτου, δημοσιογράφος Έδρα: Πατριάρχου Ιωακείμ 30, Αθήνα Τηλ. Fax.: , URL: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος: Διευθυντής: Δημήτριος Παπαπαναγιώτου, Δημοσιογράφος Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης, Γαστρεντερολόγος Γεν. Γραμματέας: Δημήτριος Γ. Καραμανώλης, Γαστρεντερολόγος Ταμίας: Μέλη: Νικόλαος Βιάζης, Γαστρεντερολόγος Νικόλαος Θεοδωρίδης, Επιχειρηματίας Ιωάννης Καραγιάννης, Γαστρεντερολόγος Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης, Γαστρεντερολόγος Παρασκευάς Παπαχρήστος, Διατροφολόγος Γρηγόριος Πασπάτης, Γαστρεντερολόγος Χαράλαμπος Τζάθας, Γαστρεντερολόγος Επαμεινώνδας Τσιάνος, Γαστρεντερολόγος ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ Διευθυντής Σύνταξης: Αναπληρωτές Διευθυντές Σύνταξης: Συντακτική Επιτροπή: Επιμέλεια- Διόρθωση Κειμένων: Σχεδιασμός, Παραγωγή: Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Γεώργιος Π. Καραμανώλης, Γαστρεντερολόγος Εμμανουήλ Συμβουλάκης, Γαστρεντερολόγος Ευάγγελος Χολόγκιτας, Παθολόγος Μιχάλης Αναστασιάδης, Γεωπόνος Χρήστος Γιαννικούλης, Γαστρεντερολόγος Παναγιώτα Καφρίτσα, Παιδίατρος - Παιδογαστρεντερολόγος Ιωάννης Μανιός, Διατροφολόγος - Εργοφυσιολόγος Βασίλειος Παπαμίκος, Διατολόγος - Διατροφολόγος Παρασκευάς Παπαχρήστος, Διατολόγος - Διατροφολόγος Εμμανουήλ Τσόχατζης, Παθολόγος Χρήστος Τριάντος, Γαστρεντερολόγος Γεώργιος Π. Καραμανώλης ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑmed Ελένη A. Βραχάτη Εκδοτική Επιμέλεια: Marketing & Διαφήμιση: ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑmed Μένια Κουκουγιάννη Τηλ.: Κιν.: ISSN: Το περιεχόμενο του κάθε άρθρου εκφράζει την άποψη του συγγραφέα του, η οποία δεν είναι υποχρεωτικά αποδεκτή από τη Συντακτική Επιτροπή 4

5 5

6 ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΛΙΓΑΣΤ Άρθρο Η ΔΙΑΙΤΑ ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ: Μια παράμετρος με ιδιαίτερη βαρύτητα Η Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ) είναι μια κατάσταση κατά την οποία οι νεφροί χάνουν προοδευτικά την ικανότητα να αποβάλλουν τα άχρηστα και τοξικά προϊόντα του μεταβολισμού και το περιτό νερό από την κυκλοφορία του αίματος. Καθώς η ασθένεια εξελίσσεται σε πλήρη νεφρική ανεπάρκεια (ονομάζεται επίσης νεφροπάθεια τελικού σταδίου), οι τοξίνες και τα υγρά συσσωρεύονται σε σημείο που η αιμοκάθαρση ή η μεταμόσχευση νεφρού να είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ζωής. 6

7 Χρυσούλα Πιπιλή, Ειδικεύομενη Νεφρολογίας / Ηλιάνα Κυριάκουτζικ, Ιατρός Οι διατροφικοί χειρισμοί αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της φροντίδας του ασθενή με νεφρική νόσο. Μπορούν να βελτιώσουν όχι μόνο τα σημεία και τα συμπτώματα της νεφρικής ανεπάρκειας, αλλά και να επιβραδύνουν την εξέλιξη της σε ΧΝΝ τελικού σταδίου. Αντίστοιχα οφέλη μπορούμε να έχουμε με τη διατροφή και σε σειρά νοσημάτων που συχνά συνοδεύουν τη ΧΝΝ, όπως η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Περιορισμός των πρωτεϊνών Ο περιορισμός της πρόσληψης πρωτεΐνης μπορεί να καθυστερήσει την ανάγκη για αιμοκάθαρση. Οι πρωτεΐνες της διατροφής διασπώνται τελικά σε ουρία, οξέα, φώσφορο και θειικά. Στη ΧΝΝ αυτές οι τοξικές ουσίες δεν μπορούν να αποβληθούν οπότε η συσσώρευση τους οδηγεί σε μυϊκό καταβολισμό, οστικές βλάβες και αγγειακές επασβεστώσεις. Ωστόσο, τo ποσό της μείωσης των πρωτεϊνών που θα παρέχει τα μεγαλύτερα οφέλη είναι αμφιλεγόμενο. Στους ασθενείς με ΧΝΝ 3 ου -4 ου σταδίου (ρυθμός σπειραματικής διήθησης <60ml/min/1,73m 2 επιφάνειας σώματος) συστήνεται η πρόσληψη mg πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας ανά κιλό βάρους σώματος (πίνακας 1). Η ποσότητα αυτή θα πρέπει να αυξάνεται σε οξείες κλινικές καταστάσεις (π.χ. λοιμώξεις), όπου ο πρωτεϊνικός καταβολισμός είναι μεγαλύτερος. Υψηλός φώσφορος - Ο φώσφορος με τη μορφή των φωσφορικών αλάτων είναι απαραίτητος για την υγεία των οστών και την καλή λειτουργία των κυττάρων. Η κύρια οδός αποβολής του φωσφόρου από τον οργανισμό είναι οι νεφροί. Καθώς όμως η ΧΝΝ εξελίσσεται, μειώνεται η αποβολή φωσφορικών, με αποτέλεσμα τα υψηλά επίπεδα φωσφόρου στο αίμα. Αυτή η μεγάλη συγκέντρωση φωσφόρου ευθύνεται για την εμφάνιση οστικών διαταραχών, χαρακτηριστικών της ΧΝΝ, οιοποίες καθιστούν τα οστά αδύναμα συχνά μέσω της απώλειας ασβεστίου από αυτά. Ο περιορισμός της πρόσληψης φωσφόρου μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τον περιορισμό πρόσληψης πρωτεΐνης. Από τη μια πλευρά χρειάζεται να μειωθεί η κατανάλωση πρωτεϊνούχων τροφών με αυξημένη περιεκτικότητα σε φώσφορο και από την άλλη, καλό είναι να προτιμούνται τροφές όπου ο φώσφορος που περιέχουν είναι δύσκολα απορροφήσιμος. Επεξεργασμένα σκευάσματα στα οποία ο φωσφόρος προστίθεται ως συντηρητικό και απορροφάται εύκολα πρέπει να αποφεύγονται (πίνακες 2,3). Υψηλό κάλιο Το κάλιο είναι ένα ιχνοστοιχείο που βρίσκεται σε πολλά τρόφιμα. Διατηρεί τον καρδιακό ρυθμό, βοηθά στη διατήρηση της ισορροπίας υγρών Πίνακας 1. Η βιολογική αξία κοινών τροφίμων. ΤΡΟΦΙΜΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ Πρωτεΐνη αυγού 100 Φασόλια 96 Σόγια 96 Αγελαδινό γάλα 90 Τυρί 84 Ρύζι ακατέργαστο 83 Κοτόπουλο 79 Ψάρι 76 Βοδινό 74 Ρύζι κατεργασμένο 64 Καλαμπόκι 60 Άσπρα φασόλια 49 Αλεύρι 41 Βιολογική αξία ονομάζεται το ποσοστό της απορροφούμενης πρωτεΐνης από το συγκεκριμένο τρόφιμο που ενσωματώνεται στις πρωτεΐνες του σώματος / 7

8 ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΛΙΓΑΣΤ Πίνακας 2. Τρόφιμα με την υψηλότερη περιεκτικότητα σε φώσφορο γαλακτοκομικά προϊόντα όπως το γάλα, το τυρί, η πουτίγκα, το γιαούρτι και το παγωτό ξερά φασόλια και μπιζέλια, όπως τα φασόλια, η φάβα και φακές ξηροί καρποί και φυστικοβούτυρο κακάο, μπύρα και αναψυκτικά τύπου κόλα και επιτρέπει στα νεύρα και στους μύες να λειτουργούν σωστά. Τα επίπεδα του διατηρούνται φυσιολογικά όταν υπάρχει ισορροπία μεταξύ της κατανάλωσης τροφών που περιέχουν κάλιο και της αποβολής της περίσσειας καλίου με τα ούρα. Όσο επιδεινώνεται η ΧΝΝ παρουσιάζονται υψηλά επίπεδα καλίου στο αίμα, λόγω της μειωμένης αποβολής του από τον ελαττωμένο ή ανύπαρκτο όγκο ούρων. Υιοθετώντας διατροφή χαμηλή σε κάλιο μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος ανάπτυξης υπερκαλιαιμίας και των συνεπειών αυτής, όπως σοβαρή μυϊκή αδυναμία, παράλυση και καρδιακές αρρυθμίες που μπορεί να οδηγήσουν σε θάνατο. Προληπτικά μέτρα για την διατήρηση χαμηλών επιπέδων καλίου, αποτελούν η δίαιτα χαμηλή σε κάλιο και η αποφυγή της χρήσης φαρμάκων που αυξάνουν τα επίπεδα καλίου (πίνακες 4,5). Διατροφή χαμηλής περιεκτικότητας σε νάτριο - Το νάτριο είναι ένα στοιχείο που βρίσκεται σε πολλά τρόφιμα καθώς και το νερό. Μια μικρή ποσότητα νατρίου είναι απαραίτητη για τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και του όγκου του αίματος. Ωστόσο, συχνά καταναλώνουμε μεγαλύτερη ποσότητα νατρίου από αυτή που χρειαζόμα- Πίνακας 3. Αντικαταστήστε τα τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε φώσφορο με παρόμοια χαμηλότερης περιεκτικότητας Τρόφιμα υψηλής Φώσφορος (mg) Τρόφιμα χαμηλής Φώσφορος (mg) περιεκτικότητας σε φώσφορο περιεκτικότητας σε φώσφορο 1 ποτήρι γάλα ποτήρι φυτικής προέλευσης γάλα g σκληρό τυρί g κρεμώδες τυρί 30 ½φλυτζάνι παγωτό 30 ½ φλυτζάνι sorbet ή 1 γρανίτα 0 1 Κουτάκι Coca Cola 37 1 Κουτάκι Ginger ή σόδα 2 ¼ φλυτζάνι φυστίκια ½ φλυτζάνι ελαφρώς αλατισμένα χαμηλά λιπαρά popcorn 35 ¾ φλυτζάνι σοκολάτα 125 ¾ φλυτζάνι Καραμέλες με γεύσεις φρούτων 3 2/3 φλυτζάνι κουάκερ 130 2/3 φλυτζάνι κρέμα σιταριού ή grit 40 ½ φλυτζάνι δημητριακών ολικής αλέσεως ½ φλυτζάνι Δημητριακά ρυζιού, νιφάδες καλαμποκιού ή κομμάτια σιταριού

9 Πίνακας 4. Ενδεικτικές τροφές χαμηλής περιεκτικότητας σε κάλιο Φρούτα Λαχανικά Άλλες τροφές μήλο αγγούρια ρύζι μανταρίνι λάχανο μακαρόνια φράουλα μελιτζάνα λευκό ψωμί ανανάς μπρόκολο ριζογκοφρέτες Πίνακας 5. Σχέδιο γεύματος χαμηλού καλίου ανά ημέρα Φρούτα: 1-3 μερίδες φρούτων με χαμηλό κάλιο Λαχανικά: 2-3 μερίδες λαχανικών χαμηλού καλίου Γαλακτοκομικά και πλούσια σε ασβέστιο τρόφιμα: 1-2μερίδες χαμηλών επιλογών καλίου Κρέας και παράγωγα κρέατος: 3-7 μερίδες χαμηλών επιλογών καλίου (περίπου 15 % των θερμίδων) Σιτηρά: 4-7 μερίδες χαμηλών επιλογών καλίου στε. Στα φυσιολογικά άτομα, η επιπλέον αυτή ποσότητα νατρίου μπορεί να αποβληθεί από τους νεφρούς, αλλά στη ΧΝΝ κατακρατείται στον οργανισμό. Αυτό μπορεί να προκαλέσει οιδήματα στα πόδια, αύξηση της αρτηριακής πίεσης και δυσκολία στην αναπνοή, λόγω συσσώρευσης υγρού στην καρδιά και τους πνεύμονες. Μια διατροφή χαμηλή σε νάτριο πρέπει να περιέχει λιγότερα από 2 g νατρίου κάθε ημέρα. Δείτε στον πίνακα 6, προτάσεις για τη μείωση του νατρίου στη διατροφή σας. Υψηλή χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια Οι ασθενείς με ΧΝΝ παρουσιάζουν δυσλιπιδαιμία, που συμβάλλει σε αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα (πχ. στηθάγχη, οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου). Αν λάβουμε υπόψη ότι οι νεφροπαθείς έχουν επιπρόσθετους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου (π.χ. υψηλά επίπεδα φωσφόρου, ασβεστίου, παραθορμόνης και ομοκυστείνης στο αίμα) ο κίνδυνος πολλαπλασιάζεται. Η δίαιτα πτωχή σε λιπαρά σε συνδυασμό με αντιλιπιδαιμικά φάρμακα, ανάλογα με τα συνοδά νοσήματα και το στάδιο της ΧΝΝ, κρίνονται απαραίτητες. Προσοχή στη χρήση φυτικών συμπληρωμάτων και βιταμινών- Η χρήση των φυτικών συμπληρωμάτων μπορεί να είναι επιβλαβής για τους ασθενείς με ΧΝΝ. Οι νεφροπαθείς θα πρέπει να γνωρίζουν πως πολύ λίγα βότανα έχουν μελετηθεί στη ΧΝΝ (άρα η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα τους είναι άγνωστη), ενώ το ενδεχόμενο να περιέχουν επιβλαβείς ουσίες (πχ. υδράργυρο, μόλυβδο) για τους νεφρούς δεν μπορεί να αποκλεισθεί. Επιπλέον, πολλά βότανα μπορούν να αλληλεπιδράσουν με τα συνταγογραφούμενα φάρμακα και κάποια που παρουσιάζουν διουρητική δράση να προκαλέσουν σημαντικές παρενέργειες από τους νεφρούς. Παρατίθενται κάποια κοινά ονόματα βοτάνων που μπορεί να είναι νεφροτοξικά (πίνακας 7). Για παρόμοιους λόγους η χρήση πολυβιταμινών στη ΧΝΝ πρέπει να είναι περιορισμένη. Καλό είναι οι νεφροπαθείς να λαμβάνουν τις απαραίτητες βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία από την κατάλληλη διατροφή. Πίνακας 6. Συμβουλές για χαμηλή πρόσληψη νατρίου Μαγειρέψτε με βότανα και μπαχαρικά αντί για αλάτι. Διαβάστε τις ετικέτες των τροφίμων και να επιλέξτε τα τρόφιμα με χαμηλή περιεκτικότητα σε νάτριο Αποφύγετε τα υποκατάστατα αλατιού, διότι συνήθως είναι πλούσια σε κάλιο Όταν γευματίζετε εκτός σπιτιού, ζητήστε κρέας ή ψάρι χωρίς αλάτι Περιορίστε τη χρήση κονσερβοποιημένων, επεξεργασμένων και κατεψυγμένων τροφίμων 9

10 ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΛΙΓΑΣΤ Πίνακας 7. Βότανα που μπορεί να είναι τοξικά για τους νεφρούς Artemisia absinthium (wormwood plant) Autumn crocus Chuifong tuokuwan (Black Pearl) Horse chestnut Periwinkle Sassafras Tung shueh Vandelia cordifolia Ωστόσο, λόγω των μεγάλων διαιτητικών περιορισμών συχνά χορηγούνται βιταμίνες συμπλέγματος Β, φυλλικό οξύ και σίδηρος. Έχουν δημιουργηθεί πολυβιταμινούχα σκευάσματα ειδικά για νεφροπαθείς τα οποία περιέχουν μόνο τις επιτρεπόμενες βιταμίνες σε προσαρμοσμένες δόσεις και στερούνται ηλεκτρολυτών. Η λήψη οποιονδήποτε σκευασμάτων πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό. Άλλες πηγές ενέργειας- Επειδή οι χρόνιοι νεφροπαθείς λαμβάνουν λιγότερες πρωτεΐνες, θα πρέπει να καταναλώνουν περισσότερες θερμίδες από άλλα είδη τροφίμων. Θερμίδες από σάκχαρα και τα φυτικά λίπη (π.χ ελαιόλαδο) θα συμβάλλουν στην αύξηση της ενέργειας τους (πίνακας 8). Αυτοί που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη θα χρειαστούν περαιτέρω τροποποίηση της δίαιτας τους, λόγω της ανάγκης περιορισμού και της πρόσληψης υδατανθράκων. Πίνακας 8. Τρόποι για την αύξηση θερμίδων Αύξηση ακόρεστου λίπους από φυτικά έλαια (ελαιόλαδο, καλαμποκέλαιο, ηλιέλαιο, βαμβακέλαιο, κάρδαμο, σογιέλαιο) και γαρνιρίσματα για σαλάτα βασισμένα στη μαγιονέζα Γλυκαντικά όπως καραμέλες, μέλι, μαρμελάδα και ζελέ Κονσερβοποιημένα ή κατεψυγμένα φρούτα σε σιρόπι (κομπόστες) Ανάλατα κράκερ με μαλακό τυρί Κέικ με λευκό γράσο Πίτα με φρούτα χαμηλής περιεκτικότητας σε κάλιο Προσθήκη επιπλέον βουτύρου ή μαργαρίνης στο ρύζι, τα ζυμαρικά ή στον πουρέ πατάτας Κατανάλωση 3 μικρών γευμάτων και 3 σνακ καθημερινά Η σωστή δίαιτα στη ΧΝΝ δεν αποσκοπεί μόνο στον περιορισμό πρόσληψης κάποιων εν δυνάμει βλαπτικών ουσιών, αλλά και στη χορήγηση επαρκούς ποσού θερμίδων για την αποφυγή της εμφάνισης υποσιτισμού και καχεξίας, που αποτελούν κακό προγνωστικό παράγοντα για την επιβίωση των ασθενών με ΧΝΝ. 10

11 11

12 ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΛΙΓΑΣΤ Περί Διαίτης Τροφικές αλλεργίες Οι τροφικές αλλεργίες επηρεάζουν κατά προσέγγιση το 6% με 8% των παιδιών με ηλικία μικρότερη των 2 ετών και το 2% των ενηλίκων. Οι ενδείξεις που προειδοποιούν για πιθανή τροφική αλλεργία είναι μια ανεπιθύμητη και δυσάρεστη αντίδραση σε κάποιο τρόφιμο που καταναλώθηκε. Ο διαχωρισμός ανάμεσα στις τροφικές αλλεργίες και στην τροφική δυσανεξία σε συγκεκριμένα τρόφιμα υφίσταται και πρέπει να γίνει κατανοητός. Με τον όρο «τροφική αλλεργία» νοείται μια μη αναμενόμενη αντίδραση του οργανισμού έναντι σε τρόφιμο που καταναλώθηκε. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διευκρινιστεί πως η αντίδραση αυτή ενεργοποιείται από το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού. Οι αντιδράσεις αυτές μπορούν να σηματοδοτήσουν την έναρξη σοβαρών ασθενειών και σε ορισμένες περιπτώσεις τον θάνατο. Είναι λοιπόν μέγιστης σημασίας να προσδιοριστούν οι τροφές εκείνες που προκαλούν την αλλεργική αντίδραση με τη βοήθεια του «ειδικού». Η δυσανεξία σε κάποια τροφή αποτελεί μια διαφορετική αντίδραση του οργανισμού αλλά σίγουρα δεν πρέπει να συγχέεται με τις αλλεργικές αντιδράσεις. Η δυσανεξία σε τρόφιμο είναι πιο συχνή από τις τροφικές αλλεργίες αλλά στην περίπτωση αυτή δεν ενεργοποιείται το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού παρά το γεγονός 12

13 Βασίλειος Παπαμίκος, M.Med.Sci, Msc, Νοσοκομειακός Διαιτολόγος ότι τα συμπτώματα είναι πιθανό να προσομοιάζουν με αυτά της τροφικής αλλεργίας. Μια αλλεργική αντίδραση περιλαμβάνει 2 στάδια ενεργοποίησης του ανοσοποιητικού συστήματος: Παραγωγή ανοσοσφαιρινών τύπου Ε (IgE), πρωτεϊνών δηλαδή που δρουν ενάντια στο τρόφιμο που καταναλώθηκε. Η πρωτεΐνη αυτή ουσιαστικά αποτελεί τροφοεξειδικευμένο αντίσωμα του οργανισμού το οποίο και περνά στην κυκλοφορία του αίματος. Η εξειδικευμένη ανοσοσφαιρίνη Ε συνδέεται στα μαστοκύτταρα, έναν τύπο κυττάρων που υπάρχουν σε όλους τους ιστούς του οργανισμού. Τα μαστοκύτταρα απαντώνται κυρίως σε περιοχές του σώματος που αποτελούν τυπικές θέσεις εκδήλωσης αλλεργικών αντιδράσεων, όπως ο λαιμός, η μύτη, το δέρμα, οι πνεύμονες και ο γαστρεντερικός σωλήνας. Στη συνέχεια, τα κύτταρα αυτά εκκρίνουν την ουσία ισταμίνη η οποία και προκαλεί τα συμπτώματα της αλλεργίας. Όλες αυτές οι διαδικασίες ενεργοποιούνται όχι από ολόκληρο το τρόφιμο αλλά από συγκεκριμένες πρωτεΐνες του τροφίμου οι οποίες και καλούνται αλλεργιογόνα. Οι πιθανότητες να αναπτύξει κάποιος τροφική αλλεργία είναι περισσότερες αν έχει 2 αλλεργικούς γονείς συγκριτικά με κάποιον που έχει 1 αλλεργικό γονέα. Τα συμπτώματα ποικίλουν από μια απλή φαγούρα στη στοματική κοιλότητα μέχρι έμετο, διάρροια, κοιλιακό άλγος, πτώση της αρτηριακής πίεσης, έκζεμα ή ακόμα και άσθμα. Η τροφική αλλεργία έναντι συγκεκριμένου τροφίμου μπορεί να σημαίνει πως υπάρχει ταυτόχρονη αλλεργία στα τρόφιμα που ανήκουν στην ίδια ομάδα τροφίμων με το τρόφιμο αναφοράς π.χ. θαλασσινά. Στους ενήλικες τα πιο «ύποπτα» τρόφιμα για πρόκληση τροφικής αλλεργίας είναι τα αβγά, τα ψάρια, τα οστρακοειδή, τα φιστίκια και οι ξηροί καρποί. Τα παιδιά αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία στην οποία τα «ύποπτα» τρόφιμα είναι το γάλα, τα αβγά και τα φιστίκια. Ιδιαίτερα τα τελευταία ευθύνονται για μια θανατηφόρο τροφική αλλεργική αντίδραση η οποία καλείται αναφυλαξία. Οι ενήλικες παρουσιάζουν την τάση να διατηρούν τις προϋπάρχουσες τροφικές αλλεργίες, ενώ τα παιδιά εμφανίζουν την τάση να επεκτείνουν τις τροφικές αλλεργίες σε καινούρια τρόφιμα. Τα τρόφιμα έναντι των οποίων εμφανίζονται τροφικές αλλεργίες είναι αυτά που συνήθως καταναλώνονται πιο συχνά. Η τροφική δυσανεξία εμφανίζεται όταν τα τρόφιμα που καταναλώνονται περιέχουν μικρόβια, όπως βακτήρια, ή ουσίες που παράγουν τα βακτήρια όπως τοξίνες. Στην ίδια κατηγορία αντιδράσεων ανήκουν και αυτές που προκαλούνται από την ισταμίνη που περιέχεται σε ορισμένα τρόφιμα. Η δυσανεξία στη λακτόζη ή στη γλουτένη αποτελεί ακόμη ένα είδος τροφικής δυσανεξίας αλλά όχι τροφικής αλλεργίας. Το γλουταμινικό μονονάτριο αποτελεί ενισχυτικό γεύσης που και αυτό με τη σειρά του μπορεί να προκαλέσει τροφική δυσανεξία. Τα θειώδη αποτελούν άλλη μια κατηγορία πρόσθετων των τροφίμων που μπορούν να προκαλέσουν τροφική δυσανεξία και να επιβαρύνουν το άσθμα. Οι διάφορες μελέτες έχουν αναδείξει μέχρι και ψυχολογικές αιτίες πρόκλησης των συγκεκριμένων αντιδράσεων. Η αντιμετώπιση των τροφικών αλλεργιών οφείλει πρώτα να έχει αποκλείσει την περίπτωση της τροφικής δυσανεξίας. Η λήψη λεπτομερούς ιστορικού του ασθενούς συμβάλλει τα μέγιστα προς αυτή την κατεύθυνση. Πολλές φορές χρειάζεται ο ασθενής να κρατήσει το διατροφικό ημερολόγιο του. Το επόμενο βήμα περιλαμβάνει δίαιτες αποκλεισμού των ύποπτων τροφίμων καθώς και πιθανά δερματικά τεστ ή εξειδικευμένες εξετάσεις αίματος. Η τελική δοκιμασία επιβεβαίωσης της αλλεργίας αποτελείται από τη διπλή τυφλή τροφική πρόκληση. Οι τροφικές αλλεργίες δε θα πρέπει σε καμιά περίπτωση να αγνοούνται ή να αντιμετωπίζονται με προχειρότητα. Ιδιαίτερα στην περίπτωση των παιδιών οι καταστάσεις αυτές και ο τρόπος χειρισμού τους μπορεί να καθορίσουν το αν το παιδί στο μέλλον θα εξελιχθεί σε ενήλικα με αλλεργίες. Με τη συμβολή λοιπόν του ειδικού ο καθένας μπορεί έγκαιρα και αξιόπιστα να ταυτοποιήσει και κυρίως να προλάβει τέτοιου είδους ανεπιθύμητες καταστάσεις. 13

14 ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΛΙΓΑΣΤ Ευεξία Συμβάλλουν στη διατήρηση της γραμμής μας! Σε κάθε χώρα και σε κάθε κουζίνα χρησιμοποιούνται βότανα και αρτύματα, για να δώσουν γεύση και χαρακτήρα στο φαγητό. Κάποιο βότανο/ άρτυμα είναι σήμα κατατεθέν κάποιας χώρας και χαρακτηρίζει έντονα τα φαγητά της. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα χρησιμοποιούμε τη ρίγανη, στην Κύπρο τον δυόσμο, στην Ινδία το κάρι, στο Μεξικό το τσίλι, στην Ταϊλάνδη την πιπερόριζα και ούτω καθεξής. 14

15 Νικολέτα Ντορζή, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc., RD Εκτός από γεύση, τα βότανα και τα αρτύματα μπορούν να συμβάλλουν στην απώλεια και τη διατήρηση του βάρους. Ο περισσότερος κόσμος έχει συνδέσει την δίαιτα με βραστά και άγευστα φαγητά. Προσθέτοντας βότανα/ αρτύματα στο φαγητό, αμέσως εμπλουτίζουμε τη γεύση του και κάνουμε το φαγητό πιο ενδιαφέρον. Με το να βάλουμε μπαχαρικά στο φαγητό, μπορούμε να μειώσουμε τη χρήση λαδιού ή λίπους στο φαγητό μας, αφού το φαγητό μας θα πάρει γεύση από τα αρτύματα. Έτσι, μειώνουμε αισθητά τις θερμίδες από το λίπος, ενώ η γεύση του παραμένει πλούσια. Ένα άλλο θετικό από τη χρήση βοτάνων/ αρτυμάτων είναι ότι μπορούμε να μειώσουμε τη χρήση του αλατιού, αφού τα φαγητά μας θα έχουν αρκετή γεύση και δεν θα χρειαστεί να προσθέσουμε αλάτι. Έτσι, τα άτομα που πρέπει να έχουν διατροφή χαμηλή σε αλάτι (άτομα με ψηλή αρτηριακή πίεση ή νεφροπαθείς) μπορούν να χρησιμοποιούν τα βότανα και τα αρτύματα για να δίνουν γεύση στο φαγητό τους. Εκτός από την ιδιότητα τους να δίνουν γεύση και να χρησιμοποιούμε λιγότερο λίπος και αλάτι στο φαγητό, ορισμένα αρτύματα έχουν την ιδιότητα της θερμογένεσης, δηλαδή της παραγωγής θερμότητας από τον οργανισμό, άρα και την αύξηση του μεταβολισμού και την οξείδωση του λίπους. Μερικά από αυτά τα βότανα/ αρτύματα είναι οι κόκκινες καυτερές πιπεριές, το μαύρο πιπέρι και η πιπερόριζα. Επίσης, αυτά τα αρτύματα μας βοηθούν να χορτάσουμε πιο γρήγορα και να καταναλώσουμε λιγότερη ποσότητα φαγητού. Άτομα με ευαισθησία στο στομάχι, έλκος ή οισοφαγική παλινδρόμηση πρέπει να αποφεύγουν την χρήση των μπαχαρικών. Μερικά βότανα/αρτύματα έχουν ιδιαίτερες ιδιότητες: Οι καυτερές πιπεριές περιέχουν μια ουσία, την καψαϊκίνη, που αυξάνει τον μεταβολισμό και μειώνει την όρεξη για φαγητό. Εκτός από τα οφέλη των καυτερών πιπεριών στη διατήρηση του βάρους, είναι καλά και για την υγεία, αφού είναι πλούσια σε βιταμίνες Α και C. Η κανέλα δίνει μια ιδιαίτερη και γλυκιά γεύση, οπότε μπορούμε να αντικαταστήσουμε τη ζάχαρη στον καφέ με λίγη κανέλα. Επίσης, σε διάφορα κέικ και γλυκά μπο- ρούμε να αφαιρέσουμε κάποια ποσότητα ζάχαρης, αν προσθέσουμε λίγη κανέλα. Η μουστάρδα μπορεί να αντικαταστήσει τη μαγιονέζα σε πολλά φαγητά. Προσδίδει το 1/10 των θερμίδων της μαγιονέζας, ενώ παράλληλα αυξάνει τη θερμότητα του οργανισμού (θερμογένεση), άρα αυξάνει και τον μεταβολισμό. Το σκόρδο χρησιμοποιείται στην κουζίνα ως μυρωδικό για να εμπλουτίσει τη γεύση στο φαγητό. Εκτός όμως από γεύση, έχει και πολλές ευεργετικές ιδιότητες. Πιστεύεται ότι μπορεί να μειώσει την χοληστερόλη και την αρτηριακή πίεση, αλλά αυτό δεν είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο. Βάζοντας σκόρδο στο φαγητό, έχουμε πιο νωρίς το αίσθημα του κορεσμού και έτσι καταναλώσουμε λιγότερη ποσότητα φαγητού. Σε γενικές γραμμές, μπορούμε να πούμε ότι τα αρτύματα και τα βότανα δίνουν γεύση και χαρακτήρα στο φαγητό μας. Χωρίς αυτά, τα φαγητά θα ήταν άγευστα και ανούσια. Τα καυτερά αρτύματα και βότανα έχουν την ιδιότητα της θερμογένεσης, άρα αυξάνουν τον μεταβολισμό μας και βοηθούν στην διατήρηση του βάρους. Δεν μπορούμε όμως να καταναλώνουμε μεγάλες ποσότητες καυτερού φαγητού για να χάσουμε βάρος, γιατί απλά αυτό δεν θα συμβεί. Και σε αυτήν την περίπτωση, το μέγεθος της μερίδας μετράει! Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να ενημερωθείτε και από την ιστοθέση του mednutrition - 15

16 Παναγιώτα ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ Καφριτσα, ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ MD, Παιδογαστρεντρολόγος, ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ Διδάκτωρ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ Πανεπιστημίου ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ Αθηνών ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΛΙΓΑΣΤ Παιδί & Εφηβος Τι πρέπει να γνωρίζουμε Η αιμορραγία από το ορθό αποτελεί συχνό πρόβλημα στην παιδιατρική πράξη. Η παρουσία αίματος πάντοτε φοβίζει τους γονείς και τους ιατρούς, αλλά τις περισσότερες φορές είναι κάτι αντιμετωπίσιμο. Η συχνότητα από μελέτες αναφέρεται σε 0.3% των ανά έτος επισκέψεων στα επείγοντα παιδιατρικού τμήματος. Μόνο το 4% των παιδιών αυτών είχαν σοβαρό για την υγεία τους πρόβλημα. Η παρουσία αίματος στα κόπρανα μπορεί να χαρακτηριστεί ως μέλαινα, αιματοχεσία ή λανθάνουσα αιμορραγία. Η μέλαινα χαρακτηρίζεται σαν μαύρη, σαν πίσσα κένωση με χαρακτηριστική οσμή. Περιέχει αίμα που υπήρχε στο γαστρεντερικό σωλήνα αρκετό χρονικό διάστημα ώστε να αποδομηθεί η αιμοσφαιρίνη από την εντερική χλωρίδα. Συνήθως η μέλαινα κένωση προκαλείται από αιμορραγία κοντά στην ειλεοτυφλική βαλβίδα και συνήθως πριν τον σύνδεσμο του Treitz. Σαν αιματοχεσία περιγράφεται η αποβολή ζωηρού κόκκινου αίματος από το ορθό και προέρχεται συνήθως από το παχύ έντερο αν και μαζική αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό μπορεί να προβάλλει με παρόμοιο τρόπο. Λέγοντας λανθάνουσα αιμορραγία εννοούμε την παρουσία αίματος στα κόπρανα μη ορατού με γυμνό οφθαλμό. Στη διερεύνηση της αιμορραγίας από το ορθό πρέπει αρχικά να απαντηθούν 2 ερωτήματα: 1) Είναι ο ασθενής αιμοδυναμικά σταθερός και 2) είναι πράγματι αίμα στα κόπρανα αφού διάφορα φάρμακα ή τροφές μπορεί να μιμηθούν την παρουσία αίματος. Το λεπτομερές ιατρικό ιστορικό, η κλινική εξέταση του παιδιού με την επισκόπηση της πρωκτικής περιοχής και η δακτυλική εξέταση δίνουν σημαντικές πληροφορίες στην φάση της διερεύνησης. Ανάλογα με την ηλικία του παιδιού ποικίλουν και τα αίτια της αιμορραγίας από το ορθό. Νεκρωτική εντερο- κολίτιδα, νόσος Hirschsprung, διπλασιασμός του εντέρου, εγκολεασμός και αγγειακές δυσπλασίες μπορεί να παρουσιαστούν με αιμορραγία από το ορθό στη νεογνική βρεφική ηλικία, οι συχνότερες αιτίες είναι όμως η ραγάδα δακτυλίου και η αλλεργική κολίτιδα. Στα μεγαλύτερα παιδιά, η λοιμώδης γαστρεντερίτιδα, η ραγάδα δακτυλίου και ο εγκολεασμός είναι πιθανά αίτια. Η μεκέλλειος απόφυση και οι νεανικοί πολύποδες μπορεί να προβάλλουν με ανώδυνη αιμορραγία από το ορθό. Η μεκέλλειος απόφυση είναι υπόλλειμα του ομφαλομεσεντέριου πόρου και υπάρχει στο 2% του γενικού πληθυσμού. Οι νεανικοί πολύποδες είναι φλεγμονώδη μη νεοπλασματικά μορφώματα που υπάρχουν κυρίως στο ορθοσιγμοειδές παιδιών σχολικής και εφηβικής ηλικίας. Στα μεγαλύτερα παιδιά, τα φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου αποτελούν σημαντικά αίτια αιμορραγίας από το ορθό ενώ αγγειίτιδες ή κολίτιδα από κλωστηρίδιο difficile αποτελούν πιο σπάνια αίτια. Στην εργαστηριακή διερεύνηση της αιμορραγίας από το ορθό ακτινολογικές εξετάσεις όπως το υπερηχογράφημα κοιλίας, η διάβαση πεπτικού, το σπινθηρογράφημα με Tc99m, η αρτηριογραφία καθώς και οι ενδοσκοπικές τεχνικές (γαστροσκόπηση, κολονοσκόπηση, εντεροσκόπηση με κάψουλα) βοηθούν πάντοτε συμπληρωματικά και κατά περίπτωση στη διερεύνηση της αιμορραγίας από το ορθό. 16

17 Εμμανουήλ Τσόχατζης, Παθολόγος Μικρά & Νόστιμα Σύγκριση αποτελεσματικότητας κολονοσκόπησης με ανοσοχημικό τέστ κοπράνων για προληπτικό έλεγχο καρκίνου του παχέος εντέρου. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί τον τρίτο σε συχνότητα καρκίνο παγκοσμίως. Ο προληπτικός έλεγχος είτε με ενδοσκόπηση είτε με τέστ κοπράνων για ανίχνευση μικροσκοπικής αιμορραγίας θεωρείται αποτελεσματικός σε πληθυσμό μετρίου κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου. Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε μεγάλο δείγμα πληθυσμού που έγινε στην Ισπανία και δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine (2012;366: ), συγκρίθηκαν δυο διαφορετικές στρατηγικές προληπτικού ελέγχου. Συμπεριλήφθηκαν ασυμπτωματικοί ενήλικες ηλικίας από 50 ως 69 έτη, οι οποίοι τυχαοποιήθηκαν είτε σε μια κολονοσκόπηση στην αρχή της μελέτης (26.703) είτε σε ανοσοχημικό τέστ κοπράνων στην αρχή και στη συνέχεια επανέλεγχο ανά διετία (26.599). Ασθενείς με θετικό τέστ κοπράνων υποβάλλονταν στη συνέχεια σε κολονοσκόπηση για περαιτέρω διερεύνηση. Το πρωταρχικό καταληκτικό σημείο είναι το ποσοστό θανάτων από καρκίνο του παχέος εντέρου μετά από δεκαετή παρακολούθηση, εντούτοις στην παρούσα υποανάλυση οι ερευνητές παρουσιάζουν τα αποτελέσματα του αρχικού προληπτικού ελέγχου. Το ποσοστό συμμετοχής ήταν υψηλότερο στην ομάδα που τυχαιοποιήθηκε στο τέστ κοπράνων από ότι σε αυτή της κολονοσκόπησης (34.2% έναντι 24.6%, P<0.001). Καρκίνος του παχέος εντέρου διαγνώστηκε σε 30 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε κολονοσκόπηση και σε 33 που έκαναν τέστ κοπράνων (OR 0.99; 95%CI , P=NS). Προχωρημένα αδενώματα διαγνώστηκαν σε 514 άτομα που έκαναν κολονοσκόπηση (1.9%) έναντι 231 (0.9%) που έκαναν τέστ κοπράνων (OR 2.30; 95%CI , P<0.001), ενώ μη προχωρημένα αδενώματα διαγνώστηκαν σε 1109 (4.2%) και 119 (0.4%) στις ομάδες κολονοσκόπησης και τέστ κοπράνων αντίστοιχα (OR 9.80; 95%CI , P<0.001). Συμπερασματικά, η συμμετοχή στον προληπτικό έλεγχο με τέστ κοπράνων ήταν υψηλότερη από ότι στην κολοσκόπηση. Στον αρχικό έλεγχο, ο αριθμός ασθενών με διάγνωση καρκίνου ήταν παρόμοια στις δύο ομάδες προληπτικού ελέγχου, ενώ ο αριθμός προχωρημένων αδενωμάτων ήταν σημαντικά υψηλότερος στην ομάδα της κολονοσκόπησης. Δυο νέα από του στόματος αντιϊκά για τη θεραπεία της γονοτύπου 1 χρόνιας ηπατίτιδας C Ο οισοφάγος Barrett, η εντερική μεταπλασία του κατώτερου τμήματος του οισοφάγου, είναι συνέπεια της γασροοισοφαγικής παλινδρόμησης και αποτελεί πρόδρομο βλάβη για τις περισσότερες περιπτώσεις αδενοκαρκινώματος του οισοφάγου. Η εξέλιξη από οισοφάγο Barrett σε αδενοκαρκίνωμα θεωρείται ότι περνά από τα στάδια χαμηλού και υψηλού βαθμού δυσπλασίας με αποτέλεσμα να συνίσταται η ενδοσκοπική παρακολούθηση των ασθενών. Ο ετήσιος και συνολικός κίνδυνος αδενοκαρκινώματος δεν έχει εκτιμηθεί σε μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες. Σε μια πληθυσμιακή μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine (2011;365: ), εκτιμήθηκε η επίπτωση του αδενοκαρκινώματος του οισοφάγου σε ασθενείς με οισοφάγο Barrett. Συμπεριλήφθηκαν όλοι οι ασθενείς που διαγνώστηκαν με οισοφάγο Barrett στη Δανία από το 1992 μέχρι το 2009 και προσδιορίστηκε η επίπτωση της υψηλού βαθμού δυσπλασίας και του αδενοκαρκινώματος. Χρησιμοποιήθηκαν οι εθνικές βάσεις δεδομένων για τις ιστολογικές διαγνώσεις και τους καρκίνους όπου καταχωρούνται αυτόματα όλες οι νέες διαγνώσεις. Συνολικά εντοπίστηκαν ασθενείς με οισοφάγο Barrett και αναλύθηκαν τα δεδομένα τους για διάμεση παρακολούθηση 5.2 ετών. Μέσα στο πρώτο έτος από την αρχική ενδοσκόπηση διαγνώστηκαν 131 καινούργια περιστατικά αδενοκαρκινώματος. Στα επόμενα έτη παρακολούθησης διαγνώστηκαν 66 νέα περιστατικά, με την επίπτωση του αδενοκαρκινώματος να είναι 1.2 περιπτώσεις ανά 1000 ανθρώπους-έτη (95%CI ). Σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό, ο σχετικός κίνδυνος εμφάνισης αδενοκαρκινώματος σε ασθενείς με οισοφάγο Barrett ήταν 11.3 (95%CI ). Ο ετήσιος κίνδυνος αδενοκαρκινώματος ήταν 0.12% (95%CI ). Διάγνωση χαμηλού βαθμού δυσπλασίας στην αρχική ενδοσκόπηση συσχετίστηκε με επίπτωση αδενοκαρκινώματος 5.1 περιπτώσεις ανά 1000 ανθρώπους-έτη. Η επίπτωση ήταν μεγαλύτερη για υψηλού βαθμού δυσπλασία. Συμπερασματικά, ο οισοφάγος Barrett αποτελεί ισχυρό προδιαθεσικό παράγοντα ανάπτυξης αδενοκαρκινώματος, εντούτοις ο απόλυτος ετήσιος κίνδυνος είναι μόλις 0.12% και πολύ χαμηλότερος από το όριο του 0.5% για το οποίο συνίσταται ετήσια παρακολούθηση. Τα παραπάνω αποτελέσματα θέτουν σε αμφισβήτηση την πρακτική παρακολούθησης των ασθενών χωρίς δυσπλασία. 17

18 ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΛΙΓΑΣΤ Άρθρο Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου και περιβαλλοντικοί παράγοντες Η τελευταία δεκαετία έχει προσφέρει σημαντικά στην καλύτερη κατανόηση της γενετικής προδιάθεσης στα ιδιοπαθή φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου (ΙΦΝΕ). Όμως το γονιδιακό προφίλ δεν αρκεί από μόνο του για να εμφανίσει κάποιος ασθενής ΙΦΝΕ. Έτσι, η θεωρία της αλληλεπίδρασης του γονιδιακού υποστρώματος με περιβαλλοντικούς παράγοντες κερδίζει όλο ένα και περισσότερους υποστηρικτές. Συχνά όμως συνυπάρχουν ταυτόχρονα αρκετοί εξωγενείς παράγοντες, με αποτέλεσμα να καθίσταται δυσχερής η «απομόνωση» και επιβεβαίωση συγκεκριμένων παραγόντων του περιβάλλοντος στην παθογένεια των ΙΦΝΕ. 18

19 Ιωάννης Παχιαδάκης, MPhil, MRCP, Διευθυντής Γαστρεντερολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ, Δ Παθολογική Κλινική, ΑΠΘ, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Ένας από τους καλύτερα τεκμηριωμένους παράγοντες στην αιτιολογία των ΙΦΝΕ είναι το κάπνισμα με την γνωστή «ευεργετική επίδραση» στην ελκώδη κολίτιδα (ΕΚ) και την βλαπτική στην νόσο Crohn (N.Crohn). Έτσι, αυτοκόλλητα νικοτίνης φαίνεται να βοηθούν στη μείωση της βαρύτητα της ΕΚ, οι καπνιστές «προστατεύονται» από την εμφάνιση ΕΚ, ενώ ο κίνδυνος εμφάνισης ΕΚ είναι ανάλογος του αριθμού των τσιγάρων που κάπνιζαν πριν το διακόψουν. Αντιθέτως, διακοπή του καπνίσματος φαίνεται να ωφελεί σημαντικά τους πάσχοντες από N.Crohn ελαττώνοντας τον κίνδυνο υποτροπών της νόσου. Χαρακτηριστικά, ο κίνδυνος εμφάνισης N.Crohn σε καπνιστές είναι σαφώς αυξημένος, ανεξάρτητα μάλιστα του αριθμού των τσιγάρων που καπνίζουν. Ιδιαίτερη σημασία στην εμφάνιση ΙΦΝΕ, και ιδιαίτερα κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, φαίνεται ότι έχει ο μητρικός θηλασμός, ο οποίος προστατεύει το νεογνό από επεισόδια γαστρεντερίτιδας στην αρχή της διαμόρφωσης του ανοσιακού του συστήματος προκειμένου να μην «παρεκτραπεί» προς υπερβολική αντίδραση έναντι του μικροβιακού ερεθίσματος. Έτσι, διαρροϊκές λοιμώξεις κατά τη νεογνική ηλικία και ιδιαίτερα έκθεση σε εντεροιούς, ιούς Coxasckie (π.χ hand-foot-mouth disease, ιογενής σκωληκοειδίτιδα) και ιό της ιλαράς ενοχοποιούνται για την εμφάνιση N.Crohn αλλά όχι ΕΚ. Στο ίδιο παθογενετικό πλαίσιο εντάσσονται και οι παρατηρήσεις για αυξημένη συχνότητα Ν.Crohn σε παιδιά που γεννήθηκαν καλοκαιρινούς μήνες (Ιούνιο-Αύγουστο), όπου και οι ιογενείς διαρροϊκές λοιμώξεις είναι αυξημένες. Παρ όλα αυτά οι συσχετίσεις αυτές δε γίνονται από όλους αποδεκτές. Επαφή με κατοικίδια ζώα σε νεαρή ηλικία και γενικότερα έκθεση σε συνθήκες μη σχολαστικής υγιεινής που συνήθως συνεπάγεται η ανατροφή σε αγροτικόκτηνοτροφικό περιβάλλον, πιθανώς «προστατεύει» από την εμφάνιση ΙΦΝΕ σύμφωνα με την θεωρία της «υπερβολικής υγιεινής». Σύμφωνα με την τελευταία, η μη έκθεση σε αντιγονικά ερεθίσματα κατά την παιδική ηλικία λόγω σχολαστικών κανόνων υγιεινής στην οικογένεια δεν επιτρέπει στο ανώριμο ανοσοποιητικό του παιδιού να έρθει σε επαφή με διάφορα αντιγονικά ερεθίσματα. Τα τελευταία όταν τελικά έλθουν σε επαφή με το ώριμο ανοσιακό σύστημα του ενηλίκου οδηγούν σε υπερβολική αντίδραση με αποτέλεσμα την εμφάνιση ανοσολογικών νοσημάτων όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, το βρογχικό άσθμα και τα ΙΦΝΕ. Στα ίδια πλαίσια, αρκετές μελέτες αποδίδουν «προστατευτικό» ρόλο στην σκωληκοειδεκτομή σε νεαρή ηλικία όσον αφορά τον κίνδυνο εμφάνισης ΕΚ, ενώ η συσχέτιση της σκωληκοειδεκτομής με την ανάπτυ- ξη Ν.Crohn δεν είναι τόσο ξεκάθαρη. Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα ευρήματα που συσχετίζουν τον δυτικό τρόπο ζωής και τις σύγχρονες επαγγελματικές συνθήκες με την εμφάνιση των ΙΦΝΕ. Έτσι, εργασία σε κλειστούς-κλιματιζόμενους χώρους, οι πολλές και ακανόνιστες ώρες εργασίας κατά παράβαση του φυσιολογικού ημερήσιου βιολογικού κύκλου, η έκθεση σε μαγιά-προζύμι-μύκητες (αρτοποιία) και τέλος ο περιορισμός της βαριάς σωματικής εργασίας στην ύπαιθρο φαίνεται να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΙΦΝΕ. Όσον αφορά τους διατροφικούς παράγοντες που σχετίζονται με τα ΙΦΝΕ, δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες θεωρείται από ορισμένους ερευνητές ότι αυξάνει την συγκέντρωση συγκεκριμένων λιπαρών οξέων στον αυλό του παχέος εντέρου με αποτέλεσμα την καλύτερη επούλωση των βλαβών του εντέρου σε ασθενείς με ΕΚ. Με βάση πρόσφατες μελέτες από το αναπνευστικό σύστημα, έχει ξεκινήσει η διερεύνηση της επίδρασης της περιβαλλοντικής ρύπανσης στην παθογένεια των ΙΦΝΕ μέσω βλαπτικής δράσης τόσο πτητικών ουσιών (βενζένιο, ακετόνη, φορμαλδεϋδη) και αερίων όσο και στερεών σωματιδίων (υδράργυρος, μικροβιακοί παράγοντες και κυκλικοί αρωματικοί υδρογονάθρακες). Τα αποτελέσματα των μελετών της επίδρασης αυτών των ρυπογόνων παραγόντων στο επιθήλιο του πεπτικού σωλήνα και στο ανοσοποιητικό σύστημα μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου, αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο προσεχές χρονικό διάστημα. Όσον αφορά τις θεραπευτικές παρεμβάσεις, ενώ αρχικές μελέτες είχαν δώσει αισιόδοξα μηνύματα για την χρησιμότητα των ω3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (ιχθυελαίων) τόσο στην Ν.Crohn όσο και στην ΕΚ μέσω των αντιφλεγμονωδών τους ιδιοτήτων, πρόσφατες μεγάλες μελέτες απέτυχαν να επιβεβαιώσουν τα παραπάνω ευρήματα. Το ίδιο ισχύει και με διάφορους αντι-οξειδωτικούς παράγοντες (πχ. ασκορβικό οξύ, βιταμίνες A και E). Τα προβιοτικά (μαγιά, λακτοβάκιλλοι) φαίνεται να βοηθούν στην καλύτερη κλινική πορεία της ΕΚ, αλλά και τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε κολεκτομή λόγω ΕΚ. Η επίδραση «φυσικών προβιοτικών» (γιαούρτι, ξυνόγαλο, αριάνι) στην πορεία και βαρύτητα της ΕΚ δεν έχει τύχει ανάλογης έρευνας. 19

20 ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΛΙΓΑΣΤ Διατροφή Νηστεία: Ευκαιρία για σωστή διατροφή, ψυχική & σωματική ευεξία Ποιά είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της νηστείας; Κύριο χαρακτηριστικό της νηστείας είναι η αποχή από τρόφιμα ζωικής προέλευσης όπως το κρέας, το ψάρι, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα αυγά και τα παράγωγά τους. Αντίθετα, κατά τη διάρκεια της νηστείας αυξάνεται η κατανάλωση τροφίμων όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά, τα όσπρια, τα λαδερά φαγητά, τα θαλασσινά και φυσικά τα φρούτα και τα λαχανικά. 20

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα.

Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα. Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα. Γενικά: Τα ಸρεπτικά συστατικά που χρειάζονται για κάಸε ανಸρώπινο οργανισμό είναι περισσότερα από 50 διαφορετικά είδη. Κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες: α) Αυτά που δίνουν

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα Υπολιπιδαιμική Δίαιτα ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Ψωμί ολικής αλέσεως, ζυμαρικά, φρυγανιές, ρύζι Κρουασάν, τσουρέκι, ζαχαρωμένα δημητριακά ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ Αποβουτυρωμένο γάλα, άπαχα τυριά, άπαχο γιαούρτι, ασπράδια αυγού,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση του Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Ημέρα Διατροφής (10/5/2012) και Δραστηριότητες για την Εβδομάδα 7-13/5/2012 Φετινό θέμα: «Προγραμματίστε σωστά το πιάτο σας:

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρoυ για την Παγκόσμια Ημέρα Ρευματοπαθειών (12 Οκτωβρίου 2013) Θέμα: Υγιής Γήρανση, Σύνθημα: " Ζώντας Καλά, Μεγαλώνοντας Καλύτερα" Η Παγκόσμια Ημέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος!

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος! Φαρμακευτικός,Σύλλογος,Θεσσαλονίκης, ΔΙΑ,ΒΙΟΥ,ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ, ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη20.3.2013 ΑναστασίαΔ.Κόκκαλη ΚλινικόςΔιαιτολόγος Διατροφολόγος ΥπεύθυνηΤομέαΔιαιτολογίαςΙΕΚΞΥΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Παγκύπρια Μέρα Διατροφής 10-5-2009 Ποικιλία - Μέτρο Ισορροπία στην Διατροφή Η Παγκύπρια μέρα Διατροφής που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10/5 (από το 2008) φέτος είναι αφιερωμένη στις βασικές αρχές της διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Kidney Health Australia σελίδα 1/5 Όταν έχετε χρόνια νεφροπάθεια, η διατροφή μπορεί να αποτελέσει πολύ σημαντικό μέρος της θεραπείας σας. Η συνιστώμενη διατροφή σας μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση

Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση Αλέξανδρος Λαζαρίδης Καθηγητής Φυσικής Αγωγής MSc Διατροφή και Άσκηση Σημειώσεις για τη σχολή προπονητών-ριών Αθήνας Γ κατηγορίας Ενόργανης, Ρυθμικής Γυμναστικής & Τραμπολίνο (2014) O πρωταρχικός ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. 1 http://el.wikipedia.org/ 2 http://www.wikipedia.gr/

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. 1 http://el.wikipedia.org/ 2 http://www.wikipedia.gr/ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η Μεσογειακή διατροφή παρουσιάζει ένα μοντέλο διατροφής στο οποίο διαφοροποιείται από χώρα σε χώρα της Μεσογείου.Άλλο στην Ισπανία, την Ιταλία,την Ελλάδα και την Γιουγκοσλαβία 1. Επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική άσκηση στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων Πολιτικής Υγείας

Πρακτική άσκηση στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων Πολιτικής Υγείας DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Πρακτική άσκηση στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων Πολιτικής Υγείας Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Προβλήματα 1. Κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ 30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΤΡΑΓΙΚΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ 1) ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Τρώει το παιδί σας σωστά;

Τρώει το παιδί σας σωστά; Τρώει το παιδί σας σωστά; Προσφορά σε συνεργασία µε την εταιρεία Iakovos Photiades Foodstuff Suppliers Ltd Τα θεμέλια για την υγεία του παιδιού σας αρχίζουν από την καλή διατροφή Η καλή διατροφή δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΣΙΑΤΤΑΛΑΣ Η Παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή, ύστερα από μελέτες και στη χώρα μας και αλλού, έχει αποδειχτεί η πιο υγιεινή διατροφή. Η Μεσογειακή διατροφή χαρακτηρίζεται από τις διατροφικές συνήθειες

Διαβάστε περισσότερα

Ασιατική κουζίνα: από τις διμοφιλέστερες κουζίνες σε όλο τον κόσμο!

Ασιατική κουζίνα: από τις διμοφιλέστερες κουζίνες σε όλο τον κόσμο! Ασιατική κουζίνα: από τις διμοφιλέστερες κουζίνες σε όλο τον κόσμο! Πρόσφατη έρευνα του site Hotels.com σε 27.000 «περιηγητές», έδειξε ότι οι κλασικές ευρωπαϊκές γεύσεις δέχονται πια σκληρό ανταγωνισμό

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά;

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Κατερίνα Πέλκα BSc (Honrs) Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τομεάρχης Διαιτητικής ΙΙΕΚ ΞΥΝΗ pelka@logodiatrofis.gr Οι διακοπές είναι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΣΒΕΣΤΙΟ Πρόκειται για ένα μακρομέταλλο ή μακροστοιχείο ή μακροορυκτό ή ανόργανο στοιχείο. Αντιπροσωπεύει το 2% του σωματικού βάρους. Το 99% του ασβεστίου βρίσκεται στα οστά και τα δόντια. Το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις

Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις Δρ Ελενα Φιλίππου, Δρ Μιχάλης Τορναρίτης, Δρ Χαράλαμπος Χατζηγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων

Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων Χριστίνα Οικονομίδου Πιερίδου Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος M.Sc. Nutritional Medicine Μέλος του Συνδέσμου Διαιτολόγων Κύπρου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή της παρουσίασης «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Διαφάνεια 1: Η παρουσίαση έχει ως σκοπό να εκπαιδεύσει τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας.

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας. Είναι οργανικές ενώσεις απαραίτητες για την λειτουργία του οργανισμού μας, που είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει μόνος του, είτε τις συνθέτει αλλα σε μικρότερες από τις αναγκαίες ποσότητες. Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες Η ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΘΕΜΕΛΙΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΖΩΗ Το πρόβλημα της παραπληροφόρησης στο θέμα της διατροφής είναι μεγάλο και τις περισσότερες φορές οδηγεί σε λανθασμένες εmλογές και εκτιμήσεις. Ένα στοιχείο που θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Οι σωστές διατροφικές συνήθειες συμβάλλουν σημαντικά στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Όσο πιο νωρίς αποκτάμε συνήθειες που προάγουν την υγεία μας τόσο λιγότερα

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων»

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Υπεύθυνη καθηγήτρια: Παχιαδάκη Άννα Ομάδα μαθητών Β Τάξης Λυκείου: Αλεβυζάκη Ευανθία, Καλαγασίδη Βάλια, Καλοειδάς Αντώνης, Λεμονάκης Μάριος, Πετράκης Αντώνης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και άσκηση: τα προγράμματα και οι δράσεις των μαθητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Δράμας στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας

Διατροφή και άσκηση: τα προγράμματα και οι δράσεις των μαθητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Δράμας στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας Διατροφή και άσκηση: τα προγράμματα και οι δράσεις των μαθητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Δράμας στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας ΤΣΑΚΙΡΙΔΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΧΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΙΑ ΜΑΡΙΑ ΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ

ΒΛΑΧΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΙΑ ΜΑΡΙΑ ΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΒΛΑΧΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΙΑ ΜΑΡΙΑ ΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ Τρόφιμο ονομάζουμε οποιαδήποτε ουσία ή προϊόν, είτε αυτό έχει υποστεί πλήρη ή μερική επεξεργασία είτε όχι, το οποίο μπορεί να καταναλωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο καρκίνος; Τι προκαλεί τον καρκίνο; Μέτρα για την πρόληψη του καρκίνου

Τι είναι ο καρκίνος; Τι προκαλεί τον καρκίνο; Μέτρα για την πρόληψη του καρκίνου ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 Τι είναι ο καρκίνος; Ο καρκίνος είναι μια αρρώστια των κυττάρων. Όλοι οι διαφορετικοί τύποι καρκίνου ξεκινούν με τον ίδιο τρόπο: οι γενετικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα