DONA International, Συνέδριο 2012, Μεξικό

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "DONA International, Συνέδριο 2012, Μεξικό"

Transcript

1 DONA International, Συνέδριο 2012, Μεξικό από τη Μαρία Ανδρεουλάκη, βοηθό μητρότητας CD(DONA) Τον Ιούλιο 2012 παρευρέθηκα ως εκπρόσωπος των Ελληνίδων βοηθών μητρότητας στα 20ά γενέθλια του DONA International, στο ετήσιο συνέδριό του, στο Κανκούν του Μεξικού. Το ταξίδι αυτό πραγματοποιήθηκε χάριν στην ηθική, πρακτική και οικονομική υποστήριξη του Συλλόγου Βοηθών Μητρότητας Ελλάδος, του Οργανισμού Association La Culture Pour Vivre, και του DONA International. Σας ευχαριστώ θερμά (και ιδιαιτέρως τους ανθρώπους πίσω από κάθε οργανισμό, και ξέρετε ποιοι είστε!) Για το πλήρες πρόγραμμα του συνεδρίου, τίτλους εισηγήσεων και βιογραφικά των εισηγητών μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του DONA: το φετινό συνέδριο Το ΔΣ του DONA συνεδριάζει πριν Στην αναφορά μου αυτή θα συμπεριλάβω κάποια σημαντικά σημεία που παρουσιάστηκαν και συζητήθηκαν, κυρίως όπως αυτά συνδέονται με την Ελληνική πραγματικότητα. Λόγω της περίστασης (20 χρόνια μετά την ίδρυση του οργανισμού), παρευρέθησαν κάποια από τα ιδρυτικά μέλη: η Phyllis Klaus, η Penny Simkin και η Annie Kennedy. Ήταν εντυπωσιακό πώς γυναίκες ηλικίας ετών ταξίδεψαν μέχρι εκεί, και η παρουσία τους και οι ομιλίες τους ήταν εξίσου γεμάτες έμπνευση, ζωντάνια και πάθος όπως πριν 20 χρόνια που ξεκίνησαν το κίνημα των βοηθών μητρότητας στην Αμερική!

2 Η Annie Kennedy, το ζευγάρι Ph. & M. Klaus, το ζευγάρι J. & P. Kennell και η Penny Simkin, ιδρυτικά μέλη του DONA, σε παλιότερο συνέδριο. Στο συνέδριο παρευρέθηκαν βοηθοί μητρότητας, μητέρες, ακτιβίστριες (και λίγοι άνδρες!), μωρά, γιατροί, νοσηλεύτριες, εκπαιδευτές περιγεννητικής αγωγής, ψυχολόγοι-θεραπευτές, επαγγελματίες υπηρεσιών και προϊόντων στον περιγεννητικό χώρο. του συνεδρίου Ταυτόχρονη μετάφραση στα ισπανικά για τις βασικές εισηγήσεις Κράτησα τέσσερα από τα κύρια θέματα του συνεδρίου που θεωρώ πως αξίζει να συζητήσουμε, να κυκλοφορήσουμε και να θέσουμε σε εφαρμογή άμεσα στην Ελλάδα: 1. Το θέμα του τραυματικού τοκετού και των συμπτωμάτων του πρόληψη και θεραπείες

3 2. Την παραδοσιακή μεταγεννητική φροντίδα των Μάγια 3. Την πρωτοβουλία για νοσοκομεία φιλικά στην άρρηκτη δυάδα μητέρας-βρέφους (International MotherBaby Childbirth Initiative IMBCI Πρωτοβουλία Μητέρα-Βρέφος-Γέννηση) 4. Τη δράση των βοηθών μητρότητας παγκοσμίως Μια από τις εναρκτήριες εισαγωγικές ομιλίες έγινε από την Kathie Lindstrom, μια γυναίκα όλο ζωντάνια και χιούμορ, μητέρα 4 παιδιών και γιαγιά, βοηθός μητρότητας και εκπαιδεύτρια, υπεύθυνη για προγράμματα εκπαίδευσης βοηθών μητρότητας στον Καναδά. Εκτός από αυτά (6 εκπαιδεύσεις τον χρόνο, με περίπου συμμετέχουσες η καθεμία), είναι υπεύθυνη και για πολλά προγράμματα εκπαίδευσης επαγγελματιών υγείας (γιατρών, νοσηλευτών, κ.ά.) πάνω στις βασικές ανάγκες της γυναίκας και του μωρού στον τοκετό. Αξίζει να σημειωθεί ότι η εκπαίδευση βοηθών μητρότητας σε αρκετές περιοχές προηγείται άλλων εκπαιδεύσεων στον περιγεννητικό χώρο (δηλ. την παρακολουθούν όσοι ενδιαφέρονται αργότερα να σπουδάσουν γυναικολογία, μαιευτική, νοσηλευτική). 1. Το θέμα του τραυματικού τοκετού και των συμπτωμάτων του πρόληψη και θεραπείες Ομιλήτρια ήταν η Penny Simkin, ιδρύτρια του DONA International, βετεράνος στην περιγεννητική υγεία, φυσιοθεραπεύτρια, βοηθός μητρότητας, εκπαιδεύτρια περιγεννητικής αγωγής και βοηθών μητρότητας και συγγραφέας βιβλίων και άρθρων για την περιγεννητική φροντίδα, όπως και μητέρα 4 παιδιών και γιαγιά (έχει παρευρεθεί στους τοκετούς όλων των εγγονιών της). Μια εντυπωσιακή γυναίκα που χοροπηδούσε κυριολεκτικά με ενέργεια έφηβης, και ξεκίνησε να προσφέρει συναντήσεις για γυναίκες και ζευγάρια από το 1968, διάλεξε σαν θέμα της τον τραυματικό τοκετό και τις καταστάσεις μετα-τραυματικού στρες (είτε PTSE post traumatic stress effects, είτε το πιο σοβαρό PTSD post traumatic stress disorder). Η βασική αρχή της ομιλίας ήταν απλή: αν η γυναίκα έχει βιώσει τον τοκετό της ως τραυματικό, τότε είναι τραυματικός. Το ποσοστό γυναικών που αναφέρουν τραυματικό τοκετό στην Β. Αμερική είναι 24-34%, δηλαδή χιλιάδες γυναίκες κάθε χρόνο! 1 Ο τραυματικός τοκετός συνδέεται με ψυχολογικούς παράγοντες και δεν έχει απαραίτητα να κάνει με το είδος του τοκετού από κλινικής άποψης (με άλλα λόγια, ένας καθόλα φυσιολογικός τοκετός μπορεί να έχει βιωθεί ως τραυματικός, ενώ μια καισαρική όπου η γυναίκα αισθάνθηκε ότι έλαβε τη φροντίδα που χρειαζόταν μπορεί να μην έχει βιωθεί ως τραυματική). Οι γυναίκες που αναφέρουν τραυματική εμπειρία τοκετού έχουν τα εξής τρία χαρακτηριστικά: Αισθάνθηκαν ότι απειλήθηκε η ζωή τους, αισθάνθηκαν ότι απειλήθηκε η ζωή του μωρού τους, αισθάνθηκαν αβοήθητες και χωρίς στήριξη. 1 Η Penny Simkin διεξείγε μια εντυπωσιακή έρευνα στα τέλη της δεκαετίας του 60 και αρχές του 70, για το πώς βιώνουν οι γυναίκες τον πρώτο τοκετό τους, και πώς θυμούνται την εμπειρία τους αυτή για όλη τους τη ζωή. Για περισσότερα πάνω σε αυτή την έρευνα, μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα της Penny Simkin:

4 Κάποια από τα συμπτώματα του PTSD συμπεριλαμβάνουν: Έμμονες ιδέες, εφιάλτες, αναλαμπές, αναβίωση (ιδίως αν το PTSD δεν ξεπεράστηκε μετά τον πρώτο τοκετό), αποφυγή, αμνησία, κρίσεις πανικού, συναισθηματικό στρες. Σε πιο ελαφριά μορφή (PTSE), η ανάρρωση έρχεται με τη βοήθεια του χρόνου, με μη φαρμακευτικές θεραπείες, διατροφή, ύπνο κτλ. Στη σχετική βιβλιογραφία συνήθως το τραύμα δεν συνδέεται με τον τοκετό. Ο τοκετός ως επί το πλείστον θεωρείται ένα γεγονός ευχάριστο - υγιές μωρό, ευτυχισμένη μαμά, χαρούμενο ζευγάρι Κάποιοι παράγοντες που μπορεί να συμβάλουν στη δημιουργία PTSD είναι: Προϋπάρχον τραύμα (που δεν έχει επιλυθεί), άγχος, κατάθλιψη, σοβαρή φοβία για τον τοκετό, μη επιτυχής ένταξη στην κοινότητα (για γυναίκες μετανάστριες ή ξένες). Η βοηθός μητρότητας μπορεί να κρατήσει τα μάτια της ανοιχτά για συμπτώματα PTSD, και να βοηθήσει τη μητέρα να βρει την κατάλληλη βοήθεια, αν δει σημάδια: Υπερβολικού φόβου, πανικού, αποστασιοποίησης, θυμού, παραίτησης. Οι γυναίκες που παρουσιάζουν μετα-τραυματικό στρες μπορούν να βοηθηθούν από ευαίσθητους επαγγελματίες. Σημαντικότερη όμως είναι η πρόληψή του, με την αποφυγή ενός τραυματικού τοκετού. Μετα-τραυματικό στρες μπορεί να εκδηλωθεί και στην περίοδο της λοχείας. Αν η νέα μητέρα δεν έχει επαρκή στήριξη, άγχος, αισθάνεται τη ζωή της χαοτική, ίσως υποφέρει από PTSD. Phyllis Klaus και Penny Simkin Το πιο σημαντικό σημείο σχετικά με το τραύμα που σχετίζεται με τον τοκετό είναι να θυμόμαστε τη διαφορά μεταξύ της εσωτερικής εμπειρίας και της εξωτερικής εμπειρίας. Όπως δεν κρίνουμε ένα βιβλίο από το εξώφυλλο, έτσι δεν μπορούμε να ξέρουμε πώς βιώνει μέσα της η κάθε γυναίκα την εμπειρία του τοκετού, ακόμα και αν φαίνεται ότι όλα πήγαν καλά, από κλινικής άποψης. Η Penny, που έχει παρευρεθεί σε εκατοντάδες τοκετούς, μας έφερε πολλά παραδείγματα γυναικών που φαίνονταν να έχουν έναν εύκολο τοκετό, και σε μετέπειτα συζήτηση αποδείχθηκε εντελώς το αντίθετο. 2 Η βοηθός μητρότητας μπορεί να 2 Ένα παράδειγμα ήταν με μια μητέρα που σε όλο τον τοκετό φαινόταν πολύ ήρεμη και σιωπηλή, τόσο που η Penny, κάπως άπειρη τότε ακόμη, σκέφτηκε να την επιβραβεύσει και το σχολίασε αστειευόμενη, λέγοντας «γεννάς τόσο εύκολα που θα έπρεπε να το κάνεις επαγγελματικά». Σε συζήτησή τους αργότερα της είπε η γυναίκα ότι βίωσε τον τοκετό της πολύ τραυματικό, και τη στιγμή που της

5 βοηθήσει τη μητέρα να βάλει την εμπειρία της σε λόγια, εικόνες, ή οποιοδήποτε άλλο μέσο έκφρασης μπορεί να τη βοηθήσει να την εκφράσει και να την ξεπεράσει (να τον ζωγραφίσει, να συζητήσει, να γράψει, να τραγουδήσει, να χορέψει, να δουλέψει με τα όνειρά της, κτλ.). Φυσικά η επαφή με το μωρό και με τον σύντροφο παίζει μεγάλο ρόλο στη διαδικασία αυτή. Ένα άλλο σημείο, συχνά παραμελημένο, αφορά το μετα-τραυματικό στρες που παρουσιάζουν οι ίδιοι οι επαγγελματίες που παρευρίσκονται σε τοκετούς. Τόσο γιατροί, μαίες, νοσοκόμες, αλλά και βοηθοί μητρότητας (που δεν ασκούν καμία ιατρική πράξη αλλά γίνονται μάρτυρες διαδικασιών που προκαλούν τραύμα στην επίτοκο), μπορεί να απορροφήσουν και να εκδηλώσουν συμπτώματα PTSD ή PTSE. Σε αυτό μπορεί να συμβάλει και μετα-τραυματικό στρες που μπορεί να κουβαλάει η ίδια η βοηθός μητρότητας από δικές της εμπειρίες που δεν έχει δουλέψει ή ξεπεράσει, και αναβιώνεται όταν παρευρίσκεται σε τραυματικούς τοκετούς. Όσον αφορά στην επαφή με τη μητέρα μετά τον τοκετό, πολύ συχνά, στην προσπάθειά μας να βοηθήσουμε τη μητέρα να μπει στο νέο της ρόλο ως ευτυχισμένη μαμά, βιαζόμαστε να «επαναπλαισιώσουμε» την αρνητική της εμπειρία, μιλώντας της για τα θετικά που έχει μπροστά της. 3 Κάτι τέτοιο μπορεί να καθυστερήσει ή να διακόψει τη διαδικασία επούλωσης του τραύματος, αν η γυναίκα δεν έχει τον χρόνο που χρειάζεται να βιώσει και να μιλήσει για τα συναισθήματά της και την εμπειρία της όπως την έζησε εκείνη. Η ομιλία τελείωσε με τη διάκριση μεταξύ της επιλόχειας κατάθλιψης και του μετα-τραυματικού στρες, δύο διαφορετικών καταστάσεων που συχνά μπερδεύονται, ακόμα και από επαγγελματίες. φωτο: αριστερά, η κεντρική αίθουσα του συνεδρίου δεξιά, η Penny Simkin εν δράσει! είπε το σχόλιο αυτό, εκείνη αισθανόταν ότι αν κουνιόταν έστω και λίγο, αν ανέπνεε βαθύτερα ή έβγαζε οποιοδήποτε ήχο, φοβόταν ότι θα σχιζόταν ολόκληρη. 3 Π.χ. η περίπτωση μιας μητέρας που λέει ότι η εμπειρία του τοκετού της ήταν πολύ επώδυνη ή τρομακτική, και η βοηθός μητρότητας να την καθησυχάζει λέγοντάς της να μην τα σκέφτεται αυτά, ότι όλα πέρασαν τώρα πια, ή ότι πρέπει να κοιτάξει τα θετικά, γιατί έχει στα χέρια της ένα υγιές μωρό.

6 Στο ίδιο θέμα (αυτό του τραυματικού τοκετού) έμεινε και η Phyllis Klaus, επίσης ιδρυτικό μέλος του DONA International, ψυχοθεραπεύτρια και βοηθός μητρότητας. Μιλώντας για γυναίκες που γεννούν κάτω από την επήρεια αναισθησίας, υπάρχουν πια πολλές έρευνες που αποδεικνύουν ότι οι άνθρωποι ακούνε κανονικά σε αυτή την κατάσταση, και πολλές μητέρες θυμούνται και αναπαράγουν λόγια που ειπώθηκαν στο χειρουργείο. Η Phyllis μας διηγήθηκε αρκετές περιπτώσεις όπου η εμπειρία του τοκετού υπήρξε σημαδιακή τόσο για προβληματικές καταστάσεις που ανέπτυξε αργότερα η μητέρα, όσο και για την επίλυσή τους τελικά, μέσα από την ψυχοθεραπευτική δουλειά. Για να διαφυλάξει την ψυχική υγεία της μητέρας, η Phyllis πάντα ζητούσε την άδειά της για να εξερευνήσουν βαθύτερα τα αίτια μιας κατάστασης. Η βοηθός μητρότητας μπορεί να βοηθήσει τη μητέρα να βρει τι συναισθήματα έχει στη διάρκεια του τοκετού, αλλά και αργότερα, απλά ακούγοντάς τη. Είναι γνωστό πως το άγχος ότι μας παρατηρούν μπορεί να σταματήσει την εξέλιξη του τοκετού 4. Οι μνήμες του τοκετού μπορούν να εκφραστούν με διάφορους τρόπους (μουσική, ζωγραφική, γραφή, χορό, κ.ά.) Πάντα ζητάμε την άδεια να γυρίσουμε πίσω στη μνήμη και να την ανακαλέσουμε. Ένα από τα εργαλεία-τεχνικές που χρησιμοποιεί η Phyllis είναι το EΜDR - Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Αυτή η τεχνική διεγείρει και τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου, και κυκλοφορεί από το Ένας από τους ορισμούς του τραύματος είναι ότι το άτομο φοβάται την πιθανότητα να χάσει κάποιον που αγαπάει. Σ αυτή την περίπτωση προκύπτουν θέματα θλίψης, ή άλυτα θέματα σχέσεων. Υπάρχουν σωματικές μνήμες από άλυτα τραύματα. Η εγκυμοσύνη και ο τοκετός αποτελούν ένα πολύ ανοιχτό και ευάλωτο πεδίο. Ανοιχτό και στο αρνητικό, που μπορεί να προκαλέσει τραύμα, και στο θετικό η θετική επίδραση δρα βαθιά μέσα στην ύπαρξη της γυναίκας. Ας κοιτάξουμε τη γέννηση από την σκοπιά του μωρού. Υπάρχουν αληθινές, χειροπιαστές επιδράσεις από την αναισθησία που λαμβάνει η μητέρα στη διάρκεια του τοκετού. Μπορούμε να διηγούμαστε στο μωρό την ιστορία της γέννησής του: ξεκινώντας με κάτι θετικό, αναφέροντας την πραγματική ιστορία, ακόμα κι αν αυτή είχε αρνητικά ή άλυτα θέματα. Το σώμα έχει ανάμνηση και για τον πόνο και για τη χαρά. Όταν βγαίνουν στην επιφάνεια πολλαπλά τραύματα, η ίδια η γυναίκα θα αποφασίζει με ποιο θα ασχοληθεί πρώτα 5. 4 Για παράδειγμα, μια μητέρα χιμπατζής που αντιλαμβάνεται ότι την παρακολουθούν θα διακόψει τον τοκετό της και θα τρέξει να σωθεί, γιατί αυτό σημαίνει κίνδυνος για τη ζωή της και αυτή του μωρού της. 5 π.χ. μπορεί να της πούμε φαντάσου ότι βλέπεις τη ιστορία της ζωής σου σαν ταινία και παρακολουθείς ό,τι εμφανίζεται στην οθόνη. Εσύ αποφασίζεις με τι θέλεις να ασχοληθούμε πρώτα.

7 Εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή να μην επαναλάβουμε το τραύμα, το οποίο μπορεί να γίνει π.χ. αν μείνουμε μόνο στη διήγηση του τραύματος, χωρίς αυτό να εκφραστεί και κάπως αλλιώς (με μια ζωγραφιά, γράφοντας ένα γράμμα, κτλ). Η βοηθός μητρότητας θα μπορούσε να κοιτάξει και να συζητήσει με τη μητέρα τα πιο σημαντικά σημεία του πλάνου τοκετού της, για να αποφύγει όσο γίνεται έναν τραυματικό τοκετό. Σύμφωνα με μια έρευνα που έγινε το 1983, γυναίκες που υπέστησαν επείγουσα καισαρική τομή χωρίς υποστήριξη, είχαν προβλήματα με το παιδί τους για αρκετά χρόνια. Εξίσου σημαντικό είναι και το μεταγεννητικό τραύμα (που βγαίνει στην επιφάνεια με προβλήματα στον θηλασμό, οργή, σοβαρά προβλήματα με τον ύπνο ή με τις σχέσεις, κτλ). Εδώ δεν χρειάζεται να τονίσουμε πόσο σημαντική είναι η στήριξη της βοηθού μητρότητας στη λεχώνα! 2. Η δεύτερη πολύ σημαντική ομιλία έγινε από την Μεξικάνα Elena Carillo, πάνω στην παραδοσιακή φροντίδα της λεχώνας για της σαράντα μέρες από τον τοκετό, τη λεγόμενη «La Cuarentena». Η ομιλία της μπορεί να εμπνεύσει και τις γυναίκες στον δικό μας χώρο να ξαναθυμηθούν τη σημασία της παραδοσιακής φροντίδας για τη λεχώνα, και να της τη δώσουμε όσο μπορούμε! Η Elena Carillo (δεξιά), με την Penny Simkin και τη Guadalupe Trueba, οι φετινές νικήτριες του βραβείου Penny Simkin Οι περισσότερες γυναίκες στη Λατινική Αμερική τηρούν την Cuarentena (το σαρανταήμερο μετά τον τοκετό) και λαμβάνουν φροντίδα για όλο αυτό τον καιρό. Ακόμα και τώρα που οι γυναίκες γεννάνε ως επί το πλείστον στα μαιευτήρια, δεν έχουν αφήσει αυτή την πρακτική. Όπως σε όλες τις κουλτούρες, υπάρχουν κάποιες δοξασίες για την εγκυμοσύνη και τη λοχεία. Η Elena μας είπε κάποιες από αυτές: στο Μεξικό πιστεύουν ότι αν η γυναίκα δεν ικανοποιήσει τις γαστρονομικές της ορέξεις στην εγκυμοσύνη, το μωρό θα γεννηθεί με κάποιο σημάδι στο δέρμα. Αν προτιμάει τα γλυκά στην εγκυμοσύνη, περιμένει κορίτσι. Αν προτιμάει τα αλμυρά, περιμένει αγόρι. Αν θέλει και τα δύο, δίδυμα! Οι παραδοσιακές μαίες των Μάγιας δίνουν μεγάλη σημασία στα στοιχεία του ζεστού-κρύου. Η έγκυος πρέπει να αποφεύγει όλα τα κρύα (φαγητά, αντικείμενα κτλ), γιατί επηρεάζουν το νεογέννητο, την πορεία του τοκετού και του θηλασμού. Επίσης το κρύο επηρεάζει τα οστά και τους συνδέσμους, ιδίως της λεκάνης, και την κάνει πιο άκαμπτη. Έτσι προτείνουν μόνο ζεστά μπάνια στην εγκυμοσύνη και στη λοχεία.

8 Αν γίνει έκλειψη σελήνης και τη δει η έγκυος, το μωρό θα γεννηθεί με λαγόχειλο. Αν γίνει έκλειψη ηλίου, είναι σαν η σελήνη να τρώει τον ήλιο, όπως και το μωρό. Για προστασία πρέπει η κάθε έγκυος να καλύπτει την κοιλιά της με κόκκινο πανί. Γενικά το κόκκινο χρώμα προστατεύει από το κακό μάτι, τις εκλείψεις κ.ά. Οι έγκυες απαγορεύεται να πηγαίνουν σε κηδείες, νεκροταφεία κτλ. Η κύρια φροντίδα τους γίνεται στο σπίτι από μέλη της οικογένειας, και μόνο σε σοβαρές καταστάσεις καταφεύγουν σε μαίες (parteras), πρακτικές γιατρούς (curanteras) ή θεραπεύτριες (herberas), που χρησιμοποιούν προσευχές, τελετουργίες, βότανα, άνθη, σκευάσματα κ.ά. Επίσης εκείνες κάνουν τους καθαρισμούς (limpias), για να προστατεύσουν από το κακό μάτι ή από κατάρες. Η έγκυος περιστοιχίζεται πάντα από γυναικεία παρέα και κοινωνική στήριξη. Το σύγχρονο μοντέλο φροντίδας πάει να αντικαταστήσει το παραδοσιακό όπου θα καλύπτονται οι ανάγκες σε φυσικό, συναισθηματικό και πνευματικό επίπεδο. Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα αγαπητά, ενώ οι μητέρες κυριολεκτικά λατρεύονται στις παραδοσιακές κοινωνίες της Λατινικής Αμερικής. Η Ημέρα της Μητέρας είναι εθνική γιορτή, μέρα που είναι κλειστά τα σχολεία, τα γραφεία, οι δημόσιες υπηρεσίες, και κάθε οικογένεια γιορτάζει τις μητέρες του σπιτιού. γλυπτό στο φουαγιέ του ξενοδοχείου Υπάρχουν γυναικείες θεότητες σε όλη την ήπειρο. Η πιο γνωστή και σχετική με τη μητρότητα είναι η θεότητα της καλής γέννας και του θηλασμού - Nuestra senora de buen parto y la leche. Αυτή τη στιγμή επικρατεί μια σύνθεση των προ-ισπανικών παραδόσεων και των καθολικών πρακτικών. Υπάρχει π.χ. το δέντρο της ζωής σε ιερές εικόνες, όπου η οικογένεια του Χριστού είναι ντυμένη με παραδοσιακά τοπικά ρούχα και ο Ιησούς τυλιγμένος με rebozo! Οι έγκυες γυναίκες θεωρούνται βασίλισσες. Η μητρότητα φέρνει σεβασμό και θαυμασμό στη γυναίκα από την κοινωνία όπου ζει. Οι έγκυες εργάζονται μέχρι το τέλος της εγκυμοσύνης τους. Μετά τη γέννα, όπου και να μένουν, όποια κι αν είναι η κοινωνική τους κατάσταση, λαμβάνουν προσεκτική φροντίδα, την cuarentena. Οι έγκυες πρέπει να ψάχνουν την ομορφιά και να αποφεύγουν την ασχήμια (για να έχουν υγιή και όμορφα μωρά). Οι άνθρωποι κοιμούνται σε αιώρες δεν υπάρχουν κρεβάτια. Κοιμούνται, κάνουν έρωτα, συλλαμβάνουν τα παιδιά τους, πεθαίνουν και θάβονται στην αιώρα τους.

9 Οι Λατίνες γυναίκες έχουν παρευρεθεί σε τοκετούς από μικρές και πριν γίνουν μητέρες οι ίδιες, και δεν φοβούνται τον πόνο και τη γέννα. Στη διάρκεια του τοκετού συνήθως μιλούν στη διάλεκτό τους (όχι ισπανικά). Είναι πολύ ντροπαλές και απαιτούν να γίνονται σεβαστές και στη διάρκεια του τοκετού. Δεν είναι καθόλου άνετες με το γυμνό. Οι παραδοσιακές μαίες σέβονται τις επιθυμίες τους και συνήθως παρευρίσκονται σε γέννες χωρίς να αγγίξουν ή να δουν τα γεννητικά όργανα της γυναίκας. Κάποιες παραδοσιακές δοξασίες: Η αυστηρή τήρηση του σαρανταήμερου. Η γυναίκα πρέπει να ασχολείται μόνο με τη δική της ανάρρωση και τη φροντίδα του μωρού της. Οι άνδρες δεν συμμετέχουν στη γέννα. Η μητέρα της μητέρας είναι αναντικατάστατη. Υπάρχουν πολλές ζωγραφιές των Μάγιας που απεικονίζουν παραδοσιακές πρακτικές. Η cuarentena (40 μέρες) είναι μια απομόνωση από τον υπόλοιπο πληθυσμό. Κάνουν τελετουργικά μπάνια (Temascal baths), για τη θεραπεία του σώματος και της ψυχής και για καθαρισμό. Πίνουν ζεστά ροφήματα. Έξι εβδομάδες πριν τη γέννα αρχίζουν να φροντίζουν το κοτέτσι τους. Πρέπει να υπάρχουν 40 κότες, μία για κάθε μέρα της cuarentena. Επίσης φτιάχνουν ροφήματα με άνθος αραβοσίτου, βότανα και μπαχαρικά για τη μητέρα. Απαραίτητο το ποτό από κάκτο, για τον θηλασμό. Από τις πιο σημαντικές πρακτικές είναι το κλείσιμο του σώματος με το rebozo. Για τις μητέρες με επιλόχεια κατάθλιψη, υπάρχει ένα άγαλμα που παίρνει μακριά τη θλίψη. Το αγαλματίδιο μαζεύει τα δάκρυα σε ένα βάζο και κλαίει με τη μητέρα. Μετά από αυτό η μητέρα μπορεί να απολαύσει το μωρό της. Οι πιο σημαντικές πρακτικές: 40 μέρες στο κρεβάτι (ο καλύτερος τρόπος να προστατευθεί η μητέρα από μολύνσεις είναι η απομόνωση και η φροντίδα). Η έλλειψη ξεκούρασης οδηγεί σε επιπλοκές. Είναι επίσης σημαντικό να παραμένει ζεστή. Απαγορεύεται η σεξουαλική επαφή στη διάρκεια της cuarentena. Το πρωτόγαλα θεωρείται το γάλα της μάγισσας. Ο θηλασμός είναι μια συνηθισμένη διαδικασία και όλες οι γυναίκες είναι περήφανες που θηλάζουν. Στη διάρκειά του καλύπτουν την πλάτη και το κεφάλι με το rebozo για ζεστασιά. Ο θηλασμός χρησιμοποιείται ως αντισυλληπτικό μέσο - η μεγαλύτερη συλλογή σεξουαλικών αγαλμάτων βρίσκεται στο Περού: πολλά από αυτά δείχνουν ζευγάρια να κάνουν έρωτα, με ένα μωρό να θηλάζει δίπλα τους!

10 Η τύχη του πλακούντα: είτε τον θάβουν, είτε τον κάνουν σκόνη και την καταναλώνουν ως φάρμακο, είτε τον τρώνε ωμό ή μαγειρεμένο, είτε τον χρησιμοποιούν για να ζωγραφίζουν έργα τέχνης. Ο ομφάλιος λώρος (ξεραμένος) χρησιμοποιείται αργότερα για να ανακουφίζει το μωρό στην οδοντοφυία. Οι νέες μητέρες δεν πρέπει να μένουν ποτέ μόνες τους. Η cuearentena είναι ένας τρόπος να φροντίζουμε τη μητέρα σαν να ήμασταν η μητέρα της. Υπάρχει τεράστιος κύκλος συγγενών που περιστοιχίζουν τη μητέρα και μέσα στους συγγενείς περιλαμβάνονται και οι κουμπάροι/compadres & comadres, δηλαδή στενοί φίλοι του ζευγαριού που γίνονται μέλη της οικογένειας και αργότερα νονοί του μωρού. Ο θηλασμός είναι πολύ κοινός τόσο για τα αγόρια όσο και για τα κορίτσια. Κάποιες ακόμα δοξασίες: Αν η μητέρα φοβηθεί, το γάλα της θα εξαφανιστεί. Αν θυμώσει, το γάλα θα ξυνίσει. Το πρώτο ποτό του μωρού μετά το θηλασμό είναι το κακτόγαλα, που περιέχει νερό και μέλι. Τελευταία διεξήχθη μια έρευνα στο Γιουκατάν, όπου συνέκριναν την ασφάλεια της παραδοσιακής μαιευτικής φροντίδας και της νοσοκομειακής, και έδειξε ότι οι τοκετοί που παρακολουθούνταν από παραδοσιακές μαίες είχαν καλύτερα αποτελέσματα. Οι επιπλοκές παρουσιάστηκαν όταν υπήρξαν ιατρικές παρεμβάσεις. Ευχή της Elena Carillo είναι να εφαρμόζεται η cuarentena, η φροντίδα της μητέρας μετά τη γέννα της, στο μοντέλο φροντίδας για τη νέα χιλιετία! Οι Μεξικανίδες εκπρόσωποι στο φετινό συνέδριο. Τελείως δεξιά, και πίσω στο κέντρο, με τα λουλουδάτα φορέματα, δύο προσκεκλημένες παραδοσιακές μαίες από την παράδοση των Μάγια

11 3. Τρίτη σημαντική παρουσίαση, που αφορά άμεσα την Ελλάδα, ήταν της Debra Pascali-Bonaro, πάνω στη Διεθνή Πρωτοβουλία Μητέρα-Βρέφος-Γέννηση (International MotherBaby Childbirth Initiative - IMBCI). H Debra παρουσίασε την ιστορία της ομάδας αυτής, θυγατρική του οργανισμού CIMS (Coalition for Improvement of Maternity Services) που ξεκίνησε από το Το IMBCI δραστηριοποιείται από τον 2005 στον χώρο της περιγεννητικής υγείας. Για λεπτομερή περιγραφή της ιστορίας και των δραστηριοτήτων του οργανισμού IMBCO (International MotherBaby Childbirth Organization) και της πρωτοβουλίας IMBCI, και για να μελετήσετε τα 10 βήματα για άριστη μαιευτική φροντίδα για τη μητέρα και το βρέφος (πρόσφατα μεταφρασμένα και στα ελληνικά!), επισκεφτείτε τον ιστότοπο Πρόκειται για ένα έργο που συνδυάζει τη φροντίδα μέσα από επιστημονικές γνώσεις και από την καρδιά του κάθε θεράποντα. Μεξικάνα μαμά που συμμετείχε στο συνέδριο με το μωράκι της, με τη Debra Bonaro-Pascali και τη Rae Davies, ιδρύτριες του IMBCI Εμπνευσμένη ομιλήτρια, με αξιόλογο υλικό στα χέρια της, ιδρυτικό μέλος και προεδρεύουσα του παραπάνω οργανισμού, μαζί με τη Rae Davies, επίσης παρούσα στην παρουσίαση, μας μετέδωσε γνώσεις, και μας ενέπνευσε να αξιοποιήσουμε το τεράστιο έργο που έχουν συλλέξει δεκάδες επαγγελματίες υγείας από όλο τον κόσμο, για να συντάξουν τα κείμενα που αποτελούν τη βάση για την πρωτοβουλία αυτή. Ξεκίνησε αναφέροντας μια φράση της Thoraya Obaid, εξέχουσας διευθύνουσας-στελέχους των Ηνωμένων Εθνών: «Σε μια εποχή που έχουμε εξερευνήσει τα βάθη της θάλασσας και του διαστήματος, ακόμα δεν έχουμε καταφέρει να παρέχουμε ασφαλείς υπηρεσίες για τη μητρότητα». Μας προέτρεψε να βρούμε το δικό μας σημείο αναφοράς πότε ξεκίνησε το πάθος μας για τη γέννηση; Μας έδωσε υλικό - άτομα, βιβλία, ιστότοπους - και να μελετήσουμε το έργο που προσφέρουν: το σημαντικό έργο της μαίας Mary Kroeger το βιβλίο και το κίνημα Half the Sky, πάνω στην καταπίεση των γυναικών παγκοσμίως, των N. Kristof & S. WuDunn, την ομάδα White Ribbon Alliance φροντίδα με σεβασμό για ασφαλή μητρότητα, και τη δράση του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών: η πρόληψη της γυναικείας θνησιμότητας στον τοκετό είναι θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων -

12 Αναφορικά, μας περιέγραψε πώς μια ιδέα που ξεκίνησε από μια κουβέντα μερικών προβληματισμένων πολιτών συγκέντρωσε το 2005: 22 άτομα από 11 χώρες, από 3 ηπείρους. Το 2006: 50 άτομα, από 22 χώρες, από 4 ηπείρους. Και αυτή τη στιγμή συμμετέχουν στον οργανισμό 163 χώρες, από 4 ηπείρους. Υπάρχουν 8 κλινικές που εφαρμόζουν τα 10 βήματα σε όλο τον κόσμο (για αναλυτική αναφορά, επισκεφτείτε την ιστοσελίδα). Μας προέτρεψε να εντοπίσουμε τα τρία σημαντικότερα βήματα για τη δική μας περιοχή. Από τα 10 βήματα, το πιο σημαντικό, το πρώτο, αφορά την πρόληψη της θνησιμότητας στις μητέρες που γεννάνε σε όλο τον κόσμο, ένα θέμα που αντιμετωπίζεται ως βασικό ανθρώπινο δικαίωμα. Έχουν δημιουργηθεί ομάδες που ασχολούνται με τα δικαιώματα των γυναικών που εγκυμονούν ή γεννάνε παγκοσμίως (π.χ. το προαναφερθέν White Ribbon Alliance). Ο οργανισμός αυτός έχει κυκλοφορήσει και μια αφίσα με τα δικαιώματα των γυναικών για φροντίδα με σεβασμό. Παρακολουθήσαμε το εξαιρετικό βίντεο Break the Silence: Respectful Maternity Care «Σπάστε τη σιωπή περιγεννητική φροντίδα με σεβασμό» το οποίο έχετε ίσως ήδη παρακολουθήσει το έχω αναρτήσει σε αρκετές ομάδες του Facebook. Κάνοντας ένα βήμα τη φορά, μπορούμε να φέρουμε αλλαγές στον τόπο που ζούμε. Μια ομάδα βοηθών μητρότητας μοιράστηκε μια παραλλαγή ενός γνωστού μουσικού κανόνα, αλλάζοντας ελαφριά τα λόγια: I m opening up in sweet surrender to the beautiful baby in my womb Μερικά παραδείγματα από κλινικές που εφαρμόζουν τα 10 βήματα: Στην Αυστρία όταν μια έγκυος μητέρα θέλει να γεννήσει με επισκληρίδιο, σημαίνει ότι χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα, να παρακολουθήσει μαθήματα προγεννητικής αγωγής, να ενημερωθεί για τα υπέρ και τα κατά, να συζητήσει την απόφασή της. Στη Βραζιλία έχουν ανοίξει ένα καφενείο για όλους, τις μητέρες, τους πατέρες και τους εργαζόμενους. Στην κλινική αυτή υπάρχει διαθέσιμη βοηθός μητρότητας για κάθε γυναίκα που τη χρειάζεται, 7 μέρες την εβδομάδα, σε 24ωρη βάση. Στην είσοδο υπάρχει μια μεγάλη ταμπέλα που γράφει: «Εδώ δεν υπάρχουν ασθενείς - μόνο άνθρωποι.» Μεταξύ αυτών που προσφέρονται είναι και μαθήματα χορού για την κοινότητα. Λειτουργεί και σαν ανεξάρτητο κέντρο τοκετού.

13 Στην Αφρική το 95% των γυναικών που παρακολουθούνται είναι οροθετικές και πολύ φτωχές. Στην Ινδία υπάρχει κέντρο τοκετού στο Μπάνγκαλορ (Banashankari BBMP Maternity Hospital) Στις Φιλιπίνες έχουν τοκετούς τον χρόνο. Δεν υπάρχει εύκολη πρόσβαση σε επισκληρίδιο (μόνο 5%). Επιδιώκουν να κατεβάσουν τα υψηλά ποσοστά μητρικής θνησιμότητας. Πέρα από αυτές τις πρότυπες κλινικές, υπάρχουν σε όλο τον κόσμο δίκτυα φιλικά στη μητέρα-βρέφος (τα MotherBaby nets ή MBnets), που εφαρμόζουν κατά το δυνατόν τα 10 βήματα, και αποτελούνται από άτομα, οργανισμούς, κτλ. 4. Η επόμενη ενδιαφέρουσα παρουσίαση, από τη Debra Pascali-Bonaro και Ana Paula Markel ήταν πάνω στην παγκόσμια δράση των βοηθών μητρότητας (Ελλάδα), Ana Paula Markel (Βραζιλία) Carolyn Tranter (Νέα Ζηλανδία), Μαρία Ανδρεουλάκη To DONA International εξαπλώθηκε και στην Ευρώπη, με επίσημους εκπροσώπους στην Ουγγαρία, τη Γερμανία και την Ελλάδα. Εκτός αυτών, πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο έχουν ομάδες και προγράμματα βοηθών μητρότητας: Το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης Home Obstetrical Mother Care Experience, HOME European Union Project Οι βοηθοί μητρότητας της Λατινικής Αμερικής: H Γουατεμάλα ανακάλυψε τη σημασία της συνεχούς υποστήριξης στον τοκετό Η Αργεντινή (DOA Doulas of Argentina) Η Κόστα Ρίκα (Mamasol -

14 Η Χιλή μία βοηθός μητρότητας, Pascual Η Ουρουγουάη περνάει νόμο για την υποστήριξη στις επίτοκες μητέρες και ανοίγει κέντρα τοκετού Στο Μεξικό υπάρχουν περίπου 500 εκπαιδευμένες βοηθοί μητρότητας Βοηθοί μητρότητας στη Γκουανταλαχάρα Στο Τρινιντάντ υπάρχει κέντρο τοκετού και πρόγραμμα εκπαίδευσης βοηθών μητρότητας που λειτουργεί με την πρωτοβουλία νοσοκομείου. Γυναίκες στρατιωτικών που υπηρετούν σε πόλεις της Αμερικής κοντά στην έρημο, σε στρατιωτικές βάσεις εκπαιδεύτηκαν ως βοηθοί μητρότητας για να βοηθάνε η μία την άλλη στους τοκετούς τους. Στηρίζουν επίσης γυναίκες που έχουν χάσει τους άνδρες τους στο πεδίο της μάχης και σε τρομοκρατικές επιθέσεις. Οργανώθηκαν για πρώτη φορά μετά τις 11/9/ Στο Καίμπριτζ της Αμερικής υπάρχει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για νοικοκυρές ώστε να προετοιμάζουν προγεννητικά τις γυναίκες για τον τοκετό. Στο πρώτο πιλοτικό πρόγραμμα ανταποκρίθηκαν 100 γυναίκες. Το 1996 το πρόγραμμα εξυπηρετούσε ένα κοινό σε 6 γλώσσες! Είναι βασισμένο σε υποτροφίες. Το 2008 τα νοσοκομεία έχασαν τις επιχορηγήσεις τους για εκπαιδευτικά προγράμματα βοηθών μητρότητας. Το πρόγραμμα Health ConnectOne ξεκίνησε το 1986, προσφέροντας κοινοτικά προγράμματα εκπαίδευσης βοηθών μητρότητας, συμβάλλοντας έτσι και στην ανεργία των γυναικών, και στη στήριξη των επιτόκων: Ο Καναδάς ήταν η πρώτη χώρα παγκοσμίως που η βοηθός μητρότητας αναγνωρίστηκε επίσημα από τους γυναικολόγους-μαιευτήρες ως σημαντικό μέλος της ομάδας τοκετού (1995). Κάποια εκπαιδευτικά προγράμματα για βοηθούς μητρότητας επιχορηγούνται από το κράτος. Οι επαγγελματίες υγείας είναι πολύ υποστηρικτικοί στις βοηθούς μητρότητας. Υπάρχει και ειδικό πρωτόκολλο για την επίλυση διαφορών μέσα σε νοσοκομεία μεταξύ βοηθών μητρότητας και γιατρών, ώστε να μη λύνονται τα θέματα σε προσωπικό επίπεδο και επιδεινώνονται τυχόν διαφορές. Μία από τις ιστοσελίδες:

15 Στη Νότια Αφρική επικρατεί η καμπάνια «σύντροφος τοκετού = η επιλογή κάθε γυναίκας» επονομαζόμενη Better Birth Initiative (Η πρωτοβουλία για καλύτερη γέννα) Στο Ναϊρόμπι περίπου 14 μαίες παραιτήθηκαν από το σύστημα υγείας (που είναι πολύ κακοποιητικό για τους επαγγελματίες) και προτιμούν να λειτουργούν ως βοηθοί μητρότητας. Στην Ασία υπάρχουν βοηθοί μητρότητας από το Στην Κορέα εκπαιδευόμενες βοηθοί μητρότητας Στην Κίνα Στην Σιγκαπούρη, Ταιβάν. Στο Μπαλί, Ινδονησία λειτουργεί με μεγάλη επιτυχία το πρόγραμμα EatPrayDoula, μια συνεργασία της βοηθού μητρότητας Debra Pascali-Bonaro, με τη μαία Robin Lim) συμμετέχουσες στο πρόγραμμα EatPrayDoula στο Μπαλί Στη Νέα Ζηλανδία, οι Kiwi Doulas Στην Αυστραλία Στις δύο αυτές χώρες, όπως και στην Αγγλία αναφέρεται μια δυσκολία δημιουργίας συνεργασίας μεταξύ μαιών και βοηθών μητρότητας. Ευρώπη: το Δίκτυο Ευρωπαίων Βοηθών Μητρότητας (EDN European Doula Network)

16 Το πρόγραμμα Home Obstetrical Mothercare EU Ο Σύλλογος Βοηθών Μητρότητας Ελλάδας Στη Σουηδία οι βοηθοί μητρότητας επιχορηγούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση για πρόγραμμα παροχής υπηρεσιών βοηθού μητρότητας σε μετανάστριες. Σομαλές που μένουν στη Σουηδία έχουν ανοίξει ένα κέντρο για μετανάστριες όπου μπορούν να λαμβάνουν υποστήριξη και περιγεννητική φροντίδα επί 24ώρου βάσεως. Μέση Ανατολή: Doulas of Middle East D.O.M.E. χώρες της Μέσης Ανατολής όπως: Αμπου Ντάμπι, Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος. Πρόκειται κυρίως για ξένες βοηθούς μητρότητας εγκατεστημένες στις χώρες αυτές. Βραζιλία: 50-99% καισαρικές τομές. Στο Σάο Πάολο υπάρχει ένα κέντρο τοκετού. Πρόσφατα έγινε η μεγαλύτερη διαμαρτυρία για τον τοκετό στη Βραζιλία, όπου συμμετείχαν 32 πόλεις και πάνω από άτομα, με αφορμή τηλεοπτική εκπομπή όπου κάποιος επώνυμος γυναικολόγος δήλωσε ότι ο τοκετός στο σπίτι μπορεί να είναι μια ασφαλής επιλογή για τη γυναίκα. Την επόμενη μέρα το ιατρικό συμβούλιο του ζήτησε να παραιτηθεί, καταθέτοντας την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και τον κυνήγησαν όλα τα μέσα και οι επαγγελματίες του χώρου. Παράλληλα οργανώθηκε τεράστια διαμαρτυρία σε όλη τη χώρα, ώσπου το θέμα διευθετήθηκε υπέρ του. Στη Βραζιλία εύχονται για μια βοηθό μητρότητας για κάθε γυναίκα που τη χρειάζεται. Αυτή τη στιγμή σε κάποια μέρη της Αμερικής οι υπηρεσίες βοηθών μητρότητας καλύπτονται από κάποια ταμεία Medicare & Medicaid Innovation. Η Susan Lane, βοηθός μητρότητας και εκπαιδεύτρια από τη Μινεζότα, διοργανώνει προγράμματα για την κυβερνητική στήριξη και ασφαλιστική κάλυψη της παροχής υπηρεσιών βοηθών μητρότητας κυρίως σε γυναίκες με οικονομικές δυσκολίες. Το σύνθημά της: «καλύτερη γέννα=χαμηλότερο κόστος». Στο Όρεγκον πέρασε νόμος το 2011 για τη νόμιμη κάλυψη υπηρεσιών βοηθών μητρότητας από τα ταμεία. Τέλος οι ομιλήτριες μας υπενθύμισαν τη διεθνή πρωτοβουλία Μητέρα-Βρέφος-Γέννηση, και κάποια από τα βήματα αυτής που συμπεριλαμβάνουν τις υπηρεσίες βοηθού μητρότητας: Να ενθαρρύνεται η μητέρα να έχει μαζί της συνοδό για υποστήριξη στον τοκετό Να επιτρέπεται η λήψη τροφής και υγρών

17 Να ενθαρρύνεται η λήψη μη φαρμακευτικών μεθόδων ανακούφισης Να ενθαρρύνεται το περπάτημα και η αλλαγή θέσεων στη διάρκεια του τοκετού Μας τόνισαν επίσης ότι η εκπαίδευση των επαγγελματικών υγείας πάνω στα 10 βήματα θα πρέπει να είναι τόσο σε θεωρητικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο! Τελειώνοντας, δεν μπορώ να παραλείψω το δώρο του συνεδρίου, τις γιγάντιες θαλάσσιες Μεξικανές χελώνες που έρχονταν κάθε βράδι στην παραλία για να αφήσουν τα αυγά τους Η εμπειρία ήταν μαγευτική! Στο τέλος του συνεδρίου ανακοινώθηκε ότι το επόμενο συνέδριο του DONA International θα είναι διαδικτυακό, ώστε να διευκολύνει τις βοηθούς μητρότητας να παρακολουθήσουν από όλα τα μέρη του κόσμου. Περισσότερες λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν μέσα στην επόμενη χρονιά.

18 Ευχαριστώ και πάλι για τη μοναδική ευκαιρία που μου δόθηκε να παρακολουθήσω το συνέδριο από τους φορείς που με στήριξαν! Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με θέματα που θίχθηκαν στο συνέδριο, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου: Μαρία Ανδρεουλάκη

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 14 / 10 / 10 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ &

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 14 / 10 / 10 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 14 / 10 / 10 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Αριθ. Πρωτ.Y1/Γ.Π./οικ.128429 ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ /ΝΣΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΜΗΜΑ: Β ΠΡΟΣ: ΠΙΝΑΚΑ ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Ταξίδι στον κόσμο των παραμυθιών μέσα από την εικονογράφηση και επεξεργασία (σελίδα-σελίδα) ενός βιβλίου

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Ταξίδι στον κόσμο των παραμυθιών μέσα από την εικονογράφηση και επεξεργασία (σελίδα-σελίδα) ενός βιβλίου ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Ταξίδι στον κόσμο των παραμυθιών μέσα από την εικονογράφηση και επεξεργασία (σελίδα-σελίδα) ενός βιβλίου ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ Γράφουμε στον πίνακα: ΤΙΤΛΟΣ : Το μυστήριο με τα μπλε βέλη

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τμήμα ΒΥ2 Υπεύθυνοι Καθηγητές Λεβέτσιου Αικατερίνη-Τριχά Ελισάβετ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τμήμα ΒΥ2 Υπεύθυνοι Καθηγητές Λεβέτσιου Αικατερίνη-Τριχά Ελισάβετ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τμήμα ΒΥ2 Υπεύθυνοι Καθηγητές Λεβέτσιου Αικατερίνη-Τριχά Ελισάβετ Ερευνητική Εργασία: Μαιευτήρια Φιλικά προς τα Βρέφη. Υπογραφή συμβολαίου Γνωριμία των μαθητών μέσα στην ομάδα Σκοπός-Στόχοι-Θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

All4baby center. Επιθυμία μου είναι να έχω μια καλή συνεργασία με όλο το υπεύθυνο προσωπικό και μια καλή εμπειρία τοκετού.

All4baby center. Επιθυμία μου είναι να έχω μια καλή συνεργασία με όλο το υπεύθυνο προσωπικό και μια καλή εμπειρία τοκετού. Όνομα Πιθανή ημερομηνία τοκετού Όνομα συντρόφου ή συνοδού Όνομα μαιευτήρα γυναικολόγου Όνομα μαίας Σημείωση Το πλάνο τοκετού αποτελεί μία περίληψη των επιθυμιών μου κατά την διάρκεια παραμονής μου στο

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Επιλόχειος κατάθλιψη

Επιλόχειος κατάθλιψη ΕΠΙΛΟΧΕΙΟΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Επιλόχειος κατάθλιψη «Γιατί νιώθω έτσι; Τι μου συμβαίνει;» Είναι η σκέψη που, πολύ συχνά, βασανίζει τη νέα μαμά, η οποία λίγες μέρες μετά τη γέννηση του μωρού της αρχίζει να έχει κακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές Ενότητα 1 Σελίδα 1 Διάλογος 1: Αρχική επικοινωνία με την οικογένεια για πρόσληψη Διάλογος 2: Προετοιμασία υποδοχής ασθενούς Διάλογος 3: Η επικοινωνία με τον ασθενή Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

Ευριπίδης Μαντούδης FRCOG Γυναικολόγος Αναπαραγωγής Μαιευτήρας

Ευριπίδης Μαντούδης FRCOG Γυναικολόγος Αναπαραγωγής Μαιευτήρας Ευριπίδης Μαντούδης FRCOG Γυναικολόγος Αναπαραγωγής Μαιευτήρας Πόσο συχνή είναι; Ο αριθμός των μητέρων που γεννούν με καισαρική έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Περίπου ένα στα τέσσερα μωρά που γεννήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση

Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση 1. 2. 3. 4. 5. Αποδεδειγμένα από ειδικούς και έρευνες, η καλύτερη προστασία απέναντι στο άγχος και την πίεση της καθημερινότητας είναι η άσκηση. Η προσωπική άσκηση του καθενός μειώνει την ένταση του άγχους

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

1 η Πανελλαδική δράση για Νοσοκομεία Υιλικά προς τη ΜητέραΒρέφος

1 η Πανελλαδική δράση για Νοσοκομεία Υιλικά προς τη ΜητέραΒρέφος 1 η Πανελλαδική δράση για Νοσοκομεία Υιλικά προς τη ΜητέραΒρέφος Απρίλιος 2013 Διοργάνωση: Πανελλήνιο Δίκτυο Εθελοντικών Ομάδων Υποστήριξης Θηλασμού και Μητρότητας, Δίκτυο για τον σεβασμό στη γέννα ENCA

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE. Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14

Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE. Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14 Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14 Η τάξη μας συμμετείχε στο Διεθνές πρόγραμμα WE.C.A.R.E. Πρόκειται για ένα δίκτυο σχολείων

Διαβάστε περισσότερα

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13 Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος 2017-11:13 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη καταπιάνεται με ένα ακόμα κοινωνικό θέμα στο νέο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ:

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: Η ΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ: Η Αικατερίνη είχε κάλλος και ομορφιά ασύγκριτη. Η μητέρα της και οι συγγενείς της την πίεζαν συνεχώς να παντρευτεί, για να μην φύγουν από τα χέρια τους

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Διάστημα. Βάλε στη σωστή απάντηση (μία κάθε φορά). Για να κάνει η Γη μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον Ήλιο, χρειάζεται:

Διάστημα. Βάλε στη σωστή απάντηση (μία κάθε φορά). Για να κάνει η Γη μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον Ήλιο, χρειάζεται: 3ST TET ASKISEON_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 7:45 μ.μ. Page 1 Διάστημα Βάλε στη σωστή απάντηση (μία κάθε φορά). Για να κάνει η Γη μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον εαυτό της, χρειάζεται: μια μέρα

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός. Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός

Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός. Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός Ο Μητρικός Θηλασμός αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα για κάθε νεογνό και μητέρα, είναι η συνέχεια της φυσικής τους σχέσης, που έχει αναπτυχθεί από

Διαβάστε περισσότερα

Όροι και συντελεστές της παράστασης Ι: Αυτοσχεδιασμός και επινόηση κειμένου.

Όροι και συντελεστές της παράστασης Ι: Αυτοσχεδιασμός και επινόηση κειμένου. Όροι και συντελεστές της παράστασης Ι: Αυτοσχεδιασμός και επινόηση κειμένου. Ενότητα 1: Το σπασμένο μπισκότο. Γιάννα Ροϊλού. Τμήμα: Θεατρικών Σπουδών. Σελίδα 1 1 Σκοποί ενότητας..3 2 Περιεχόμενα ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική ευεξία της μητέρας και βρεφική ανάπτυξη. Ένας οδηγός καλών πρακτικών για μαίες ( The Royal College of Midwives, 2012 )

Συναισθηματική ευεξία της μητέρας και βρεφική ανάπτυξη. Ένας οδηγός καλών πρακτικών για μαίες ( The Royal College of Midwives, 2012 ) Συναισθηματική ευεξία της μητέρας και βρεφική ανάπτυξη. Ένας οδηγός καλών πρακτικών για μαίες ( The Royal College of Midwives, 2012 ) Η κατανόηση και η ανταπόκριση των νέων μητέρων στα συναισθήματα του

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα!

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα! Ημερομηνία 14/02/2017 Μέσο Συντάκτης Link www.mothersblog.gr Κατερίνα Ηλιάκη http://www.mothersblog.gr/synenteyxeis/item/43377-o-ksexoristos-kosmos-tondidymon--i-eyi-stathatou-mila-sto-mothersblog--gia-to-proto-tis-syggrafikoegxeirima

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΙΔΙΟΥ: Ονοματεπώνυμο πατέρα: Ονοματεπώνυμο μητέρας: Σημερινή ημερομηνία / / Ημερομηνία γέννησης / / Σχολείο Τάξη Διεύθυνση κατοικίας: Τηλ. οικίας: κινητό: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ Το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. Μάθημα 14 «Η έννοια της αναπαραγωγής στον άνθρωπο στην προσχολική ηλικία»

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. Μάθημα 14 «Η έννοια της αναπαραγωγής στον άνθρωπο στην προσχολική ηλικία» ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Μάθημα 14 «Η έννοια της αναπαραγωγής στον άνθρωπο στην προσχολική ηλικία» Τα θέματά μας σήμερα Θα δούμε πώς αντιλαμβάνονται τα μικρά παιδιά o την έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ήπια Βιο-Ενεργειακή τησ Eva Reich Αθήνα 2017 Σεμινάρια, εκπαίδευςη και εποπτείεσ

Ήπια Βιο-Ενεργειακή τησ Eva Reich Αθήνα 2017 Σεμινάρια, εκπαίδευςη και εποπτείεσ Ήπια Βιο-Ενεργειακή τησ Eva Reich Αθήνα 2017 Σεμινάρια, εκπαίδευςη και εποπτείεσ ε ποιους απευθύνεται: Υίλες και φίλοι, Με χαρά σας ενημερώνουμε ότι από τη Δευτέρα 24 Απριλίου έως και την Κυριακή 7 Μαΐου

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ 1η Σελίδα Η Γιώτα θα πάει για πρώτη φορά κατασκήνωση. Φαντάζεται πως θα περάσει πολύ άσχημα μακριά από τους γονείς και τα παιχνίδια της για μια ολόκληρη εβδομάδα. Αγχώνεσαι ή νοιώθεις άβολα όταν είσαι

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

26 Ιουλίου 2014 Ήλια Παφίτη

26 Ιουλίου 2014 Ήλια Παφίτη ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΓΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 26 Ιουλίου 2014 Ήλια Παφίτη 99365414 Η διεπιστημονική ομάδα του «BrEaST start in life» ανακοινώνουν τα ευρήματα ερευνητικού προγράμματος με θέμα το βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν διάφορα και σημαντικά προβλήματα. Ένα από αυτά είναι ο πόλεμος που έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη νερού, φαγητού και ιατρικής περίθαλψης και το χειρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη Ο ανδρικός και ο γυναικείος εγκέφαλος διαφέρουν χημικά και θυμικά, με αποτέλεσμα οι άνδρες και οι γυναίκες να βλέπουν τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Τα διαφορετικά συναισθήματα των δύο φύλων

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Β Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Χάρτινη αγκαλιά» Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Εκδόσεις: Καλέντης Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Κάντε ένα βήμα μπροστά Είμαστε όλοι ίσοι όμως μερικοί είναι πιο ίσοι από άλλους

Κάντε ένα βήμα μπροστά Είμαστε όλοι ίσοι όμως μερικοί είναι πιο ίσοι από άλλους Κάντε ένα βήμα μπροστά Είμαστε όλοι ίσοι όμως μερικοί είναι πιο ίσοι από άλλους Παιχνίδι ρόλων για τα ανθρώπινα δικαιώματα από το Compasito «Μικρή Πυξίδα» Εγχειρίδιο εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Παρεμβάσεις στην ΣΤ τάξη» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΘΕΜΑ: «Παρεμβάσεις στην ΣΤ τάξη» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΘΕΜΑ: «Παρεμβάσεις στην ΣΤ τάξη» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Το Κέντρο Πρόληψης του Δήμου Γλυφάδας σε συνεργασία με το διευθυντή του 1 ου δημοτικού κο Κασσέρη, υλοποίησε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 01/12/2016 Μέσο Συντάκτης Link plusmag.gr Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://www.plusmag.gr/article/%ce%93%ce%b9%ce%b1_%ce%b5%ce%bc%ce%b D%CE%B1_%CE%B7_%CE%A0%CF%84%CF%81%CE%B1_%CE%B5%CE%BD%CE%B1%

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ Παρακαλώ συμπληρώστε το παρακάτω έντυπο φόρμα και φέρτε το μαζί σας στην πρώτη συνεδρία σας. Οι πληροφορίες που δίνετε είναι απόλυτα εμπιστευτικές και θα διευκολύνουν ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Η μαμά μου είναι υπέροχη και με κάνει να γελάω! Μερικές φορές όμως θυμώνει. επειδή μπερδεύω το φ και το θ. Όμως έχω την καλύτερη μαμά σε ολόκληρο

Η μαμά μου είναι υπέροχη και με κάνει να γελάω! Μερικές φορές όμως θυμώνει. επειδή μπερδεύω το φ και το θ. Όμως έχω την καλύτερη μαμά σε ολόκληρο Η μαμά μου είναι υπέροχη και με κάνει να γελάω! Μερικές φορές όμως θυμώνει επειδή μπερδεύω το φ και το θ. Όμως έχω την καλύτερη μαμά σε ολόκληρο ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. ΣΕ ΑΓΑΠΩ ΜΑΝΟΥΛΑ ΜΟΥ. Έχω μια γλυκιά μανούλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Οι εντυπώσεις μας από την επίσκεψη της SAPT Hellas

Οι εντυπώσεις μας από την επίσκεψη της SAPT Hellas Την Πέμπτη 26/3/15 η SAPT Hellas επισκέφτηκε το σχολείο μας. Η Sapt είναι μια μη κερδοσκοπική οργάνωση η οποία μαζεύει αδέσποτα σκυλιά και τα φροντίζει. H φιλοζωική ομάδα του σχολείου μας, που οργάνωσε

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Παρακάτω θα αναφερθούμε χωριστά στις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση (α) του

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι είναι κίνδυνοι που μπορεί να αντιμετωπίσει κάποιος από τη συχνή χρήση του υπολογιστή;

Ποιοι είναι κίνδυνοι που μπορεί να αντιμετωπίσει κάποιος από τη συχνή χρήση του υπολογιστή; Ποιοι είναι κίνδυνοι που μπορεί να αντιμετωπίσει κάποιος από τη συχνή χρήση του υπολογιστή; Ένας κίνδυνος της συχνής χρήσης του υπολογιστή είναι ο εθισμός. Εθισμό παθαίνει κάποιος όταν μένει πολύ ώρα μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

Κατά τη διάρκεια των ερωτήσεων τα παιδιά θα διαπιστώσουν ότι άλλα παιδιά προχώρησαν µπροστά, άλλα έµειναν πίσω και άλλα είναι κάπου στη µέση. Στο σηµε

Κατά τη διάρκεια των ερωτήσεων τα παιδιά θα διαπιστώσουν ότι άλλα παιδιά προχώρησαν µπροστά, άλλα έµειναν πίσω και άλλα είναι κάπου στη µέση. Στο σηµε «Κοινότητα για το Ευρωπαϊκό Έτος Καταπολέµησης της Φτώχειας και του Κοινωνικού Αποκλεισµού» ραστηριότητα 1 η : «Ανακαλύπτοντας συµπεριφορές και στάσεις απέναντι στην Φτώχεια και τον Κοινωνικό αποκλεισµό»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ

21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ 1 ο Νηπιαγωγείο Κυπαρισσίας Διαβάσαμε το παραμύθι: «ΧΑΡΟΥΜΕΝΟ ΛΙΒΑΔΙ» Ερώτηση: ΠΟΙΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΕΧΟΝΤΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ; - Αυτοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Με αφορμή την επίσκεψη της Βικτώριας Χίσλοπ στο Ρέθυμνο της Κρήτης για την παρουσίαση του καινούριου της βιβλίου Ανατολή, άρπαξα την ευκαιρία να

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΚΟΠΩΝ/ΕΚΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24)

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΕΡΕΥΝΑ ΝΟΥΜΕΡΟ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ: : ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΠΩΣ ΔΟΥΛΕΥΟΥΜΕ; Οι απόψεις σας για την πρόσφατη εισαγωγή του μέλους της οικογενείας σας στην

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα