HMEΡΙ Α ΜΑRKETING & FIELD FORCE EXCELLENCE 26/09/09 LEDRA MARRIOTT, ΑΘΗΝΑ #28. σελ. 22

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "HMEΡΙ Α ΜΑRKETING & FIELD FORCE EXCELLENCE 26/09/09 LEDRA MARRIOTT, ΑΘΗΝΑ #28. σελ. 22"

Transcript

1 HMEΡΙ Α ΜΑRKETING & FIELD FORCE EXCELLENCE 26/09/09 LEDRA MARRIOTT, ΑΘΗΝΑ σελ. 22 #28 Οκτωβριοσ 2009

2

3 ήµητρα Παπαδοπούλου Business Unit Manager, LAVIPHARM HELLAS Παρατηρώντας Κάθε τέτοιο καιρό που κλείνει η χρονιά, έρχεται η ώρα της παρατήρησης, του απολογισµού και του προβληµατισµού. Τα συναισθήµατα, ανάλογα µε τις επιτεύξεις. EDITORIAL Παρατηρούσα ένα κοπάδι πουλιών να φεύγει µε σχηµατισµούς στον αέρα, όπου βλέπει κανείς µια αυθόρµητη αρµονία, κι αναρωτιόµουνα πως µπορεί κανείς να πετάει ολοένα πιο ψηλά, πιο µακριά και πιο ποιοτικά µε αρµονία; Το όραµα, ο ανθρωποκεντρικός προσανατολισµός, το ήθος, ο επιχειρηµατικός σχεδιασµός, η οµαδικότητα, ο σεβασµός και η αξιοπρέπεια, η ανταγωνιστικότητα, ή η νοοτροπία; Ποια είναι τα φτερά που κάνουν κάποιον να πετάξει; Πώς θα πρέπει να είναι το περιβάλλον, ώστε να επιτρέπει και να προάγει το αρµονικό πέταγµα; Το µεταβαλλόµενο περιβάλλον σαν αυτό που µας περιβάλλει που προσοµοιάζει µε θέατρο του παραλόγου αρκεί; «Ποιά είναι αυτή η δύναµη που µας οδηγεί µακριά από τη σιγουριά του οικείου και µας κάνει να ριψοκινδυνεύουµε, έστω κι αν ξέρουµε ότι η δόξα του κόσµου τούτου είναι µόνο πρόσκαιρη; Πιστεύω ότι η παρόρµηση αυτή ονοµάζεται αναζήτηση του νοήµατος της ζωής. Ψάχνοντας επί χρόνια µια οριστική απάντηση στο ερώτηµα αυτό - στα βιβλία, την τέχνη και την επιστήµη και ακολουθώντας άλλοτε επικίνδυνα και άλλοτε εύκολα µονοπάτια, βρήκα πολλές απαντήσεις. Τώρα είµαι πεπεισµένος ότι η οριστική απάντηση δεν θα µας δοθεί ποτέ σ αυτή τη ζωή αλλά µόνο στο τέλος της διαδροµής µας..» σύµφωνα µε τα λόγια του P. Coelho Τα παιδιά µπορούν να διδάξουν τρία πράγµατα στους µεγάλους: πρώτο, να χαίρονται ακόµη και χωρίς λόγο, δεύτερο, να ασχολούνται πάντα µε κάτι και τρίτο, να απαιτούν αυτό που επιθυµούν µε όλη τους τη δύναµη. Ένα ταξίδι χιλίων µιλίων αρχίζει µε ένα απλό βήµα. ήµητρα Παπαδοπούλου 3

4 #28 Οκτωβριοσ 2009 ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 03 Editorial 06 Κυριο αρθρο HMEΡΙ Α ΜΑRKETING & FIELD FORCE EXCELLENCE 26/09/09 LEDRA MARRIOTT, ΑΘΗΝΑ Κινητοποίηση 12 Στρατηγικη και επικοινωνια Εµπιστοσύνη και Επικοινωνία: η συνταγή της επιτυχίας! Ο ασθενής και η συνταγογραφία "Τέχνη ή Tεχνική;" Τι χρειάζεται για να πετύχουµε στο ρόλο µας; Η Βιοµηχανία Φαρµάκων χρειάζεται Επιστηµονικούς Συνεργάτες Ιατρικής Ενηµέρωσης, µε λιγότερο πωλησιακό και εµπορικό προσανατολισµό 22 Ηµεριδα Assessment of effectiveness of training, methods and tools of measuring efficiency/business analysis O Ρόλος της Συνεχιζόµενης Εκπαίδευσης σε ένα υσµενές Φαρµακευτικό Περιβάλλον: ιαχρονική Επένδυση ή Προσωρινή Λύση; Συνεχιζόµενη Εκπαίδευση Επένδυση ιαχρονική! Ο ρόλος της επικοινωνίας στη µεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Jim Sale of IMS examines the role and benefits of closed-loop marketing Το e-business στη Φαρµακευτική Βιοµηχανία Συµπεράσµατα Ηµερίδας 44 Αναλυση και Νεα Βασικές Αρχές Μεθοδολογίας ROI 49 Ισολογισµοσ 2008 και Παρουσιαση προυπολογισµου 2009 Ι ΙΟΚΤΗΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τζαβέλα 42Β, Ν. Ψυχικό Τηλ e- mail: ΕΚ ΟΤΗΣ PAVLOPOULOU GROUP ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΡΟΕ ΡΟΣ: Ευαγγελίδης Αντώνης Vianex MSD ΑΝΤΙΠΡΟΕ ΡΟΣ: Κιάτος ηµήτρης Vianex SPMSD Γ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ: Παπαδοπούλου ήµητρα Lavipharm Hellas ΤΑΜΙΑΣ: Σκανδάµης Γρηγόρης Wyeth ΜΕΛΗ: Καλαφατάκης Γιώργος GSK Κυριάκη Άννυ Sanofi Aventis Αλεβιζόπουλος Γιώργος J & J ΑΝ/ΚΑ ΜΕΛΗ: Θεοδωράκης Σταύρος Chiesi Παλάκας ηµήτρης Roche Μακρίδου Ευτυχία GSK Ζέκιος Φώτης Novartis Βελτράς Νικόλαος Professional Team ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ /ΝΣΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ: Παπαδοπούλου ήµητρα Lavipharm Hellas ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΥ: Ευαγγελίδης Αντώνης Ησαΐας Παύλος Καλαφατάκης Γιώργος Λεονταρίδη Πόλυ Αλεβιζόπουλος Γιώργος ΑΛΛΕΣ ΟΜΑ ΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ε. Ε. Φα Μ. - 7ου Συνεδρίου ΕΕΦαΜ:. Κιάτος Γ. Καλαφατάκης, Α. Ευαγγελίδης, Γ. Σκανδάµης,. Παλάκας,. Παπαδοπούλου, Α. Κυριάκη - Επιτροπή Εκπαίδευσης και Ανάπτυξης Ανθρωπίνου υναµικού: Α. Ευαγγελίδης Γ. Αλεβιζόπουλος, Π. Ησαΐας, Ν. Βελτράς,. Τσάντες - Επιτροπή Site/ ηµοσιότητας: Γ. Καλαφατάκης,. Κιάτος, Σ. Θεοδωράκης,. Κεφαλογιάννη,. Παλάκας, Α. Κυριάκη -Α) Μελών Πρεσβευτών ΕΕΦαΜ: Α. Κυριάκη Ν. Βελτράς -Β) Επικοινωνίας & ιασύνδεσης µε Οργανωµένους Φορείς: Γ. Αλεβιζόπουλος, Α. Ευαγγελίδης, Σ. Θεοδωράκης,. Παπαδοπούλου - Επιτροπή Οικονοµικής ιαχείρισης: Γ. Σκανδάµης, Π. Ησαΐας, Σ. Κόκκοτας - Επιτροπή Έρευνας Αγοράς: Α. Κυριάκη,. Παπαδοπούλου ΤΟ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟ ΑΠΟΣΤΕΛΛΕΤΑΙ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε. Ε. Φα. Μ. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚ ΟΣΗΣ & ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΑΦΗΜΙΣΕΩΝ PAVLOPOULOU GROUP Ι. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ & ΣΙΑ ΟΕ Παναγιώτου 63, Παπάγου τηλ.: , fax:

5 Κωνσταντίνος Κανέλλος Product Manager Respiratory & General Medicine Lavipharm Hellas KYΡΙΟ ΑΡΘΡΟ Κινητοποίηση ος µοι πα στω και ταν γαν κινασώ* έλεγε ο Αρχιµήδης και περιέγραφε µε αυτό τον τρόπο κάτι που εξηγήθηκε αιώνες µετά από τους άκαµπτους νόµους της φυσικής και της µηχανικής, το ότι δηλαδή είναι δυνατή η υλική µετατόπιση ακόµη και των πλέον ογκωδών αντικειµένων µε την προϋπόθεση της χρήσης του ορθού µοχλού κάτω από τις σωστές συνθήκες. Στην περίπτωση ενός πραγµατικά κινητοποιηµένου υπαλλήλου όµως, όλοι συµφωνούν ότι συνιστά µία απόλυτα αναγκαία µονάδα για κάθε οργανισµό. Κανείς δεν θέλει έναν υφιστάµενο ή συνέταιρο τον οποίο θα πρέπει να τροφοδοτεί συνεχώς µε ενέργεια. Σκεφτείτε κάποιον προϊστάµενο να κάνει κάτι τέτοιο συνεχώς για οποιονδήποτε από τους υφισταµένους ή συναδέλφους του και το ποσό της προσπάθειας που πρέπει να καταβληθεί για κάτι τέτοιο. Κανείς από την άλλη δεν δηλώνει ατοµικά την ανάγκη του για κινητοποίηση φοβούµενος ότι έτσι δηλώνει αδυναµία ή αποκαλύπτει µία σκιερή πτυχή της επαγγελµατικής του προσωπικότητας. Κάτι τέτοιο βέβαια βρίσκει εφαρµογή όχι µόνο στα υλικά αντικείµενα αλλά και στις ανθρώπινες υπάρξεις. Όλοι µας, έχουµε ανάγκη από το µοχλό µας για να κινηθούµε, ακόµη και οι ελαφρύτεροι από εµάς και για την ακρίβεια, θα εκτιµήσουµε έναν καλοσχεδιασµένο µοχλό που θα µας επιτρέψει να κινηθούµε αρκετά µπροστά άλλοτε µε µικρή, άλλοτε µε ιλιγγιώδη ταχύτητα ή ακόµη και µπουσουλώντας. Η διαφορά ανάµεσα µας είναι ότι για κάποιους αρκεί ένα απλό σπρώξιµο, ενώ για κάποιους άλλους απαιτείται συντονισµένη προσπάθεια από έµπειρο πολεοδοµικό συνεργείο. Σε ερωτήσεις που προετοιµάζονται φανταζόµαστε όλοι - στα πλαίσια των διαδικασιών πρόσληψης ενός εργαζοµένου επισηµαίνεται σχεδόν πάντα η ανάγκη της ικανότητας για αυτό - κινητοποίηση. Ο Woody Allen είχε πει χαριτολογώντας κάποτε σε περίοδο παρατεταµένης απουσίας του: «Ας γυρίσω γρήγορα πριν καταλάβουν ότι στην πραγµατικότητα δεν µε χρειάζονται». Η ανάγκη αυτή της σταδιακά ασκούµενης κινητοποίησης όµως δεν είναι µία τυπική εργασιακή αδυναµία ή ελάττωµα προσωπικότητας. Είναι στοιχείο συνυφασµένο µε τη µάθηση και την προσαρµογή, ένα φαινόµενο απόλυτα φυσιολογικό και κακώς δαιµονοποιηµένο, σχετίζεται µε τους εργασιακούς ρυθµούς, τη ρουτίνα, τις φυσιολογικές απογοητεύσεις και αµφιβολίες και γιατί όχι τη φυσιολογική βαρεµάρα που µπορεί να συνοδεύει κάποιες από τις δραστηριότητες µας. Από την άλλη, αυτοί που αισθάνονται αυτοκινούµενοι µε βεβαιότητα διαβάζοντας τώρα αυτό το άρθρο, αν είναι απόλυτα αντικειµενικοί µε τον εαυτό τους, αντλούν ίσως κινητοποίηση από συνθήκες και καταστάσεις εντός αλλά και εκτός εργασιακού περιβάλλοντος. Αν πάλι έχουν προχωρήσει τόσο πολύ σε αυτό το κοµ- µάτι, µπορεί να εξελίσσονται σε ιδανικούς ηγέτες. Για όλους τους υπόλοιπους όµως κοινούς θνητούς που πιστεύουν έντονα ότι ακόµη έχουν ανάγκη την παρώθηση, µία τέτοια ανάλυση ίσως να αποτελέσει τη «Σωκρατική µύγα» για βαθύτερη σκέψη. 6

6 Αυτό που µπορεί να θεωρηθεί ότι ισχύει, είναι ότι κάθε περιβάλλον οφείλει ανεξάρτητα από τις ανάγκες του καθενός να προσφέρει κινητοποίηση στα µέλη του. Σε µερικές περιπτώσεις, ας είναι ακόµη και περιττή η χρήση ακριβού καυσίµου στους µηχανικά αυτοκινούµενους αφού η σωστή ενέργεια, διασπειρόµενη αρµονικά θα βάλει και τους πλέον αδρανείς ή συγκεχυµένους στο παιχνίδι. Όλες άλλωστε οι κοινωνιολογικές θεωρίες, ξεκινούν από τα κίνητρα και την αξία τους ενώ στα περισσότερα µοντέλα συµπεριφοράς ή µάθησης είναι απαραίτητη η δραστηριοποίηση κινητοποίηση µε την παροχή ισχυρών συναισθηµατικών κινήτρων ή κινήτρων ενδιαφέροντος. Στον εργασιακό στίβο όµως δεν εισερχόµαστε εντελώς γυµνοί. Μάθηση και κινητοποίηση σηµαίνουν αυτό- µατα αλλαγή συµπεριφοράς, κάτι που σηµαίνει ότι µαθησιακές εµπειρίες και προϋπάρχοντα βιώµατα σε συνδυασµό µε την κυλιόµενη καθηµερινότητα, δια- µορφώνουν σταδιακά ένα µέσο επίπεδο κινητοποίησης και προσαρµογής σε όλους µας. Είναι κάτι που µοιάζει µε την επαναφορτιζόµενη µπαταρία µε την οποία αγοράζεις κάποιες ηλεκτρικές συσκευές. Είναι φορτισµένη για κάποιες χρήσεις αλλά θα χρειαστεί σίγουρα στο κοντινό µέλλον επιπλέον φόρτιση αν θέλεις να εξακολουθήσεις να χρησιµοποιείς τη συσκευή. Για τον ίδιο λόγο έχουν διαµορφωθεί άπειροι µηχανισµοί απόδοσης κινήτρων (π.χ διαφήµιση, εταιρικές συγκεντρώσεις, βραβεία κ.λ.π), που συχνά φαντάζουν ανούσιες επαναλαµβανόµενες και τυπικές διαδικασίες που όµως αξιοποιώντας τα σωστά εργαλεία όταν το κάνουν- προσπαθούν και συχνά καταφέρνουν να αυξήσουν το επίπεδο της κινητοποίησης των συµµετεχόντων. Και στην περίπτωση της κινητοποίησης, δεν αρκεί απλά να βάλεις τον άλλον στην «πρίζα». Πρέπει να βρεις την αντίστοιχη τάση ρεύµατος µε την οποία ο ίδιος λειτουργεί και την υποδοχή της «φόρτισης» του. Πρέπει να εξετάσεις το πόσο µπορεί ο ίδιος να προσπελάσει µία πηγή φόρτισης ή εάν θα χρειαστεί βοήθεια. Πρέπει τέλος να µην τον ξεχάσεις στην «πρίζα» ατελείωτες ώρες, γιατί υπάρχει κίνδυνος να «καεί». Από τι εξαρτάται όµως αλήθεια η κινητοποίηση; Η απάντηση είναι ότι εξαρτάται τόσο από εσωτερικούς όσο και από εξωτερικούς παράγοντες. Πρώτα από όλα εξαρτάται από το ενδιαφέρον που συνοδεύει µία συγκεκριµένη διαδικασία. Οι γονείς παραπονιούνται ότι τα παιδιά τους θυµούνται µε ιδιαίτερη ευκολία στοιχεία γύρω από τη ζωή των ηθοποιών, µουσικών, συνθέσεις ποδοσφαιρικών οµάδων σε αντίθεση µε το πιο ευσύνοπτα διατυπωµένο ιστορικό γεγονός ή τις πρωτεύουσες κάποιων Ασιατικών κρατών. Μπορεί εδώ λοιπόν κάποιος να συµπεράνει ότι η ευχαρίστηση που συνοδεύει τη δραστηριότητα είναι αντιστρόφως ανάλογη της κινητοποίησης που απαιτείται για την ολοκλήρωση της. Ένα άλλο στοιχείο σχετίζεται µε την παιδεία την ωρι- µότητα και γενικά την κουλτούρα του κάθε ενός από εµάς. Αν δεν µπορώ να κατανοήσω τη βαθύτερη ουσία µίας εργασίας ή διαδικασίας ή τη βαθύτερη αποστολή της η εάν η εν λόγω εργασία σηµαίνει διαφορετικά πράγµατα για εµένα κάθε ηµέρα, τότε δεν δεσµεύοµαι σε µια διαρκή και σταθερή απόδοση ούτε απέναντι στον εαυτό µου ούτε απέναντι στους άλλους. Επίσης υπάρχει και ο παράγοντας της συνείδησης ή της αυτογνωσίας. Όταν τα εσωτερικά µου κίνητρα ασθενούν ή τα εξωτερικά εκλείπουν, η συνείδηση και η γνώση του εαυτού µου, το ψάξιµο στις γωνιές της ψυχής µου, είναι το στοιχείο εκείνο που θα µε οδηγήσει στην αυτοπειθαρχία και θα αποσοβήσει την εµφάνιση διασπαστικής σκέψης. Ακόµη περισσότερο κάτι τέτοιο θα προκαλέσει η αίσθηση του καθήκοντος, ειδικά εάν ο ρόλος έχει το επίχρισµα της κοινωνικής προσφοράς ή ξεχωρίζει σαν υπηρεσία ή µεταρσιώνεται σε λειτούργηµα. Μνεία πρέπει να γίνει και στο µιµητισµό που όµως είναι διφορούµενος γιατί συχνά οδηγεί στην κινητοποίηση αλλά αυτό συµβαίνει και αµφίδροµα, µπορεί δηλαδή να οδηγήσει στην απάθεια και απαξίωση στα πλαίσια µίας κοινωνίας αποµαγνητισµένων πόλων. 7

7 KYΡΙΟ ΑΡΘΡΟ - Κινητοποίηση Στα πλαίσια των Εξωτερικών παραγόντων µπορεί κανείς να επισηµάνει τους σωστούς µηχανισµούς που υπαγορεύουν ορθές και ξεκάθαρες λειτουργίες, την εµφανή ύπαρξη ή µη αξιοκρατίας, τις υλικές απολαβές, την ηθική αναγνώριση, τις διαπροσωπικές σχέσεις και αξίες που διέπουν την οµάδα, επαφή και εκπαίδευση, επιβράβευση, υλικούς και συµβολικούς κοινωνικούς ενισχυτές και όραµα και στον αντίποδα όλων αυτών τις τιµωρίες και ποινές αν και οι τελευταίες έχουν διττή φύση και συχνά οδηγούν σε αντίθετη όχθη από το προσδοκώµενο. Ο βαθµός συναισθηµατικής έντασης στην προσέγγιση από πλευράς του φορέα της κινητοποίησης, όπως επίσης και η συχνότητα και ποιότητα των µηνυµάτων ή το κατά πόσο είναι συµβατά µε τα θέλω του πόλου που απευθύνονται είναι και αυτά παράγοντες που θα καθορίσουν τη δυναµική της κινητοποίησης. Όλοι οι παράγοντες όµως µεταβάλλονται συνέχεια. Και µαζί µε αυτούς και εµείς. Κάτι τέτοιο σηµαίνει ότι αυτό που ίσχυε εχθές µπορεί να µην ισχύει αύριο ή να επανισχύσει κάποια άλλη στιγµή χωρίς καµία προειδοποίηση. Και µην αµελούµε και την ψευδοκινητοποίηση. Φύεται σε όλα τα επιχειρηµατικά δέντρα και είναι τόσο κοινή που δεν προκαλεί πλέον ιδιαίτερη εντύπωση. Συνδέεται µε την υστερόβουλη υπακοή ή συµµόρφωση ή ακόµη καλύτερα µε τη γραφειοκρατική διεκπεραίωση υποθέσεων. Το ζητούµενο δεν είναι η παραφροσύνη, εκφρασµένη µε υπερβολές ή βερµπαλισµούς από την πλευρά είτε του φορέα της κινητοποίησης είτε του δεχόµενου αυτής, ούτε η αδαής και αναίτια γραφική αυτό - κινητοποίηση. Αν ένα περιβάλλον άλλωστε δεν φροντίζει για να κινητοποιεί τους ανθρώπους του, πιθανά παίρνει σαν απάντηση αυτό που του αξίζει. Αληθινή κινητοποίηση όµως που πηγάζει εκ των έσω είναι το στοιχείο που καταξιώνει τον επαγγελµατία κάθε χώρου και ιδιότητας. Σε αυτό το σηµείο αναφέρεται κανείς σε συναίνεση, αποδοχή, ενστερνισµό και όχι απλή υπακοή ή ψευδοκινητοποίηση που εκπνέει και εξατµίζεται σε σύντοµο χρονικό διάστηµα. Πρόκειται για κινητοποίηση που θα γίνει από µόνη της συνήθεια και νόµος για τον έναν, που θα διέπει τη δράση του ολικά και θα αναπαράγει και εκείνη νέα κινητοποίηση για τους άλλους. Jim Ryun: Motivation is what gets you started. Habit is what keeps you going Πολλοί διευθυντές µένουν απόλυτα ικανοποιηµένοι µε την απλή τήρηση των εξωτερικών παραµέτρων των εργασιών. Το να επικεντρώνεις το ενδιαφέρον σου όµως µόνο στο κοµµάτι αυτό απαξιώνει το ρόλο σου σαν καθοδηγητή και οδηγεί στο παιχνίδι της µόνιµης αναζήτησης της νόµιµης ή παράτυπης φύσης µίας εργασιακής ενέργειας ή διαδικασίας απενδεδυµένης από τη φαντασία, το συναίσθηµα, την εφευρετικότητα, το πάθος. Αυτό δεν σηµαίνει ότι πρέπει αναγκαστικά κάποιος να διακατέχεται από έρωτα για αυτό που κάνει για να είναι κινητοποιηµένος. Ο έρωτας άλλωστε για πολλούς είναι ένα επικίνδυνο συναίσθηµα που οδηγεί συχνά σε ακρότητες. Και η απλή συνειδητή συµβίωσησυµβιβασµός όµως είναι ένα άνυδρο και χλωµό µοντέλο διαπροσωπικής επαφής. εν πρόκειται για χειραγώγηση αλλά για µία πυξίδα που σκοπό έχει να σε κατευθύνει στο πλαίσιο που εάν εργαστείς σωστά και µεθοδικά θα ξεδιπλώσεις τις αρετές σου µε ανταλλάγµατα συλλογικά και ατοµικά, µε προσφορά που θα έχει νόηµα και υπόσταση. Με άλλα λόγια, θα γίνεις καλύτερος και πιο αποδοτικός. Και το καλύτερο από όλα, η στάση αυτή θα σου γίνει βίωµα και παραγωγική συνήθεια. Τα πάντα άλλωστε µπορούν να προκαλέσουν κινητοποίηση ή αποστροφή. Ακόµη και αυτά που µας αφήνουν αδιάφορους, µας κινητοποιούν να αδιαφορήσουµε. Αντιδρούµε σαν τα σκυλιά του Pavlov µε τη διαφορά ότι εµείς επεξεργαζόµαστε απείρως πιο πολύπλοκα το ερέθισµα και έχουµε επιλεκτική προσοχή. Κατά τα άλλα όµως µαθαίνουµε µε την επανάληψη αν και ιεραρχούµε 8

8 και µε τη βοήθεια της εµπειρίας. Και το συγκεκριµένο άρθρο ακόµα µπορεί να µε κινητοποιήσει να συνταχτώ µε τις ιδέες του ή να αποστραφώ αυτών που διατυπώνονται ή απλά να πάω να πάρω µία ακόµη κούπα καφέ κινητοποιούµενος να µην ξαναχάσω το χρόνο µου στο µέλλον διαβάζοντας κάτι αντίστοιχα ανούσιο. Υπάρχουν βέβαια και τα παραδείγµατα της κακής - εξουσιαστικής κινητοποίησης. Ο ρόλος αυτός δεν προϋποθέτει καµία εξουσία. Σε αυτή την περίπτωση χάνεται το παιχνίδι από την πλευρά των ασκούντων εξουσία. Η υποταγή ή η ευθυγράµµιση µε διαταγές, δεν σηµαίνει αναγκαστικά κινητοποίηση. Αλήθεια, πιστεύει κανείς ότι τα στρατεύµατα του Ναπολέοντα ή οι πολιορκηµένοι του Μεσολογγίου απλά υπάκουαν σε διαταγές ή ότι οι γυναίκες του Ζαλόγγου ρίχτηκαν στο κενό επειδή απλά κάποιος τις πίεσε να το κάνουν; Η κινητοποίηση αυτού του είδους, όπως αποδεικνύεται από πληθώρα παραδειγµάτων της ιστορίας καταδεικνύει υψηλές ηθικές προσωπικότητες, πεισµένες πέρα για πέρα για την αξία του αγώνα δίκαια ή άδικα όπως αποδεικνύεται εκ των υστέρων συχνά στην πορεία της ιστορίας και δοσµένες σε αυτόν ψυχή και σώµατι. Καταδεικνύει ακόµη ικανότατους φορείς κινητοποίησης µε αντικλείδια για τον ψυχισµό, το νου, τη βούληση και τις ανάγκες κάθε εµπλεκοµένου. Και σε αυτό το σηµείο µπορεί κανείς να σκιαγραφήσει το πιο έξυπνο «κόλπο» που θα µπορούσε να εκτελέσει ένας επικοινωνιακός ταχυδακτυλουργός. εν είναι ούτε το αόρατο πριόνι ούτε η εµφάνιση περιστεριών µέσα από το καπέλο. Είναι µε διαφορά να είσαι σε θέση να ασκήσεις κινητοποίηση χωρίς καν να είσαι ο ίδιος κινητοποιηµένος. Κάτι τέτοιο µοιάζει µε το να παράγεις ήλιο από τα βάθη µιας σπηλιάς, ωκεανούς από µία άνυδρη έρηµο, χρυσάφι από µία χούφτα χώµα. εν είµαστε όµως όλοι ίδιοι. Ευτυχώς, γιατί κάτι τέτοιο θα ήταν πολύ κουραστικό και οι συνθήκες όπως ήδη αναφέρθηκε, συνεχώς µετατρέπονται. Άρα, ίσως το πιο υγιές µοντέλο κινητοποίησης να πρέπει να κινείται σε ένα µέσο επίπεδο, σαφώς διατυπω- µένο, απλό, ώριµο και µετριασµένο, τροφή δηλαδή για όλα τα στοµάχια, χωρίς πολλά καρυκεύµατα και σάλτσες και ούτε σε µεγάλη ποσότητα, συνοδευόµενο από εναργή και ειλικρινή ενασχόληση µε τους ανθρώπους. Χρυσή συνταγή ωστόσο για αύξηση κινητοποίησης δεν υπάρχει. Πάντα θα υπάρχει κάποιος κουφός ή τυφλός στα ση- µάδια µας. Η κινητοποίηση όµως λειτουργεί διπολικά και αµφίδροµα. Όσο την ασκώ, τόσο γεµίζω και τις δικές µου µπαταρίες, κάτι που µπορεί να µε κινητοποιήσει από µόνο του για να την ασκώ όλο και περισσότερο. 9

9 KYΡΙΟ ΑΡΘΡΟ - Κινητοποίηση Για να ασκηθεί σωστά σίγουρα απαιτείται ικανότητα, γνώση και αυτογνωσία από την πλευρά του ασκούντος. Χρειάζεται αυθεντική προσέγγιση ακόµη και αν αυτή οδηγήσει στην αποδοχή της αδυναµίας του ίδιου του περιβάλλοντος να κινητοποιήσει, σεβασµός στον άνθρωπο µεγάλη και κουραστική προπαρασκευή και πάνω από όλα ενδιαφέρον ντυµένο µε πολύχρωµη και διάχυτη ειλικρίνεια. Σε αυτή την περίπτωση, ακόµη και αν κάποιος δραστηριοποιείται σε περιβάλλον εχθρικό που δεν ευνοεί την κινητοποίηση, µπορεί ο ίδιος να αποτελέσει το φάρο και τον ταγό που ώριµα και µε αξιοπρέπεια θα προσπαθήσει να ενεργοποιήσει τους άλλους γύρω του χωρίς να τους παραπληροφορήσει, αποπροσανατολίσει, προπαγανδίσει ή εµπαίξει. Όποιος επιδίδεται στο τελευταίο συστηµατικά, είναι βέβαιο ότι θα αποτύχει σε βάθος χρόνου. Τολµήστε να αξιολογήσετε την κινητοποίηση που προσφέρετε εσείς, όσοι από εσάς µπορείτε να εκτίθεστε πολύ συχνά σε τέτοιες ευκαιρίες και βάλτε και άλλους να το κάνουν. Θα εκπλαγείτε από τα αποτελέσµατα αν αναλύσετε λίγο παραπάνω τις συνθήκες και τις προθέσεις των ανθρώπων. Με τον ίδιο τρόπο αλλά δια αντίθετης οδού, ακόµη και η αποστροφή κινητοποιεί, προς τα αντίθετα αποτελέσµατα ή πιο φυσιολογικά οδηγεί στην αδράνεια. Τα µακρόπνοα έργα πράγµατι απαιτούν εσωτερική κινητοποίηση. Η ευθύνη ανήκει σε µεγάλο βαθµό στην πηγή της. Στις εποχές µας απαιτείται πλέον η συναίνεση των εµπλεκοµένων. Και αυτό βαθύτερα το γνωρίζουν όλοι. Η επιβολή και η βία ποτέ δεν έδωσαν µακροπρόθεσµα αποτελέσµατα γιατί υπέθαλπταν πάντοτε την εγρήγορση για αντίποινα και εξισορρόπηση έτσι των αισθηµάτων των αδικουµένων όπως επίσης και κρίσεις αντιπαραγωγικής στάσης όταν αυτό ήταν εφικτό. Η τυπική διεκπεραίωση χωρίς ψυχή και πρωτοτυπία από την άλλη γρήγορα σωριάζεται παγιδευόµενη από τη ρουτίνα και τις εσωτερικές ψυχοσυγκρούσεις ενώ δίνει επαναλαµβανόµενο και µονότονο χαρακτήρα στην εργασία. Η απόλυτη εργασιακή κινητοποίηση από την άλλη δεν υπάρχει παρά µόνο στα παραµύθια ή στο µυαλό των σκεπτόµενων ρηχά. Πρόκειται για ένα τεράστιο και πολύπλοκο ζήτηµα που σίγουρα δεν καλύπτεται ούτε στο ελάχιστο από µία απλή καταγραφή ή ένα άρθρο. Αυτό δεν σηµαίνει αναγκαστικά ότι η κινητοποίηση είναι απίστευτα δύσκολο να προκληθεί και σε αυτό το σηµείο επισηµαίνεται η αντινοµία του ότι πολλές φορές επέρχεται πολύ πιο εύκολα από ότι φαντάζεται κανείς αν και καθηµερινά τίθεται σε διαδικασία επαναξιολόγησης, ιδίως από αυτόν που την αισθάνεται και λιγότερο από τους αξιολογητές του. 10 Ο χρυσός ορισµός όµως της κινητοποίησης που έχει περιγραφεί πιο πάνω, συνοψίζεται εύστοχα στα ακόλουθα: Dwight D. Eisenhower: Motivation is the art of getting people to do what you want them to do because they want to do it. Και µπορεί κανείς να προσθέσει σε ακραία περίπτωση: ακόµη και αν εσύ για οποιονδήποτε λογικό ή παράλογο λόγο προσπαθήσεις να τους πείσεις τελικά για το αντίθετο. Ακόµη όµως και εάν δεν υπάρχουν αξιόλογοι και ικανοί πόλοι για άσκηση κινητοποίησης, ίσως να µετριάσει την αρνητική κατάσταση ένα δοµηµένο περιβάλλον µε αξίες και συνέπεια. Ένα περιβάλλον µε οµαλές διαπροσωπικές σχέσεις, διαδικασίες και µηχανισµούς, που παρέχει στα µέλη του ευκαιρίες για βελτίωση, συνεχιζόµενη εκπαίδευση, αναγνώριση, σωστή κατανοµή αρµοδιοτήτων, ρόλων, στόχων και που γενικά δηλώνει την πρόθεση του να κινείται σε σταθερές βάσεις χωρίς να σηµαίνει ότι είναι τέλειο ή πρότυπο. Σε αντίθετη περίπτωση τα πάντα µένουν µικρά, άψυχα ή τυπολατρικά και συγκεχυµένα. Καλύτερα ένας κινητοποιηµένος µικροπωλητής παρά ένα αποκινητοποιηµένο µεγαλοστέλεχος. Η πραµάτεια του πρώτου λάµπει από ζωντάνια στο φως του ήλιου ενώ ο άλλος χάνεται στα κοφτερά γρανάζια µίας γραφειοκρατικής και άχαρης εργασιακής Βαβέλ.

10 Ιωάννα Γκόγκου Χηµικός, BSc, MBA REGULATORY AFFAIRS MANAGER-VACCINES ΒΙΑΝΕΞ Α.Ε. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Εµπιστοσύνη και Επικοινωνία: η «συνταγή» της επιτυχίας! Ο ασθενής και η συνταγογραφία Νέο πλαίσιο σχέσης φαρµακευτικών εταιριών και επαγγελµατιών υγείας: Βλέποντας πόσο σηµαντική είναι η σχέση γιατρού ασθενούς, είναι ανάγκη από την πλευρά των φαρ- µακευτικών εταιριών να προσφέρουν στο γιατρό πέρα από την ενηµέρωση για τα επιστηµονικά δεδοµένα των φαρµάκων και τα ιδιαίτερα φυσικά και τεχνικά χαρακτηριστικά τους, ένα συνδυασµό υπηρεσιών που θα έχει πάντα ως επίκεντρο τον ασθενή! Η αγορά των φαρµάκων παρουσιάζει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, σε σχέση µε τα καταναλωτικά προϊόντα, όπως η διαδικασία επιλογής της φαρµακευτικής αγωγής, δηλαδή η συνταγογραφία. Αυτό ερµηνεύεται εύκολα από το γεγονός ότι ο γιατρός είναι αυτός που έχει τη τελική (νοµική) ευθύνη της συνταγογράφησης, αλλά από την άλλη πλευρά ο ασθενής είναι αυτός που τη χρησιµοποιεί και τελικά λαµβάνει το φάρµακο. Σήµερα έχουµε οδηγηθεί σε θεραπευτική συµµαχία µεταξύ θεραπευτή-θεραπευόµενου (alliance) παρά σε υποταγή του θεραπευµένου στις εντολές του θεραπευτή (compliance). Κι αυτό γιατί ο ασθενής είναι περισσότερο ενηµερωµένος από ότι στο παρελθόν για ιατρικά θέµατα (γεγονός που το επιβεβαιώνει το 85% των ερωτηθέντων γιατρών). Η συµµετοχή του ασθενούς στην απόφαση συνταγογραφίας είναι το κίνητρο για την ακαδηµαϊκή έρευνα που πραγµατοποιήθηκε στα πλαίσια του προγράµµατος ΜΒΑ του Kingston University, στο ICBS Athens Business School. Αρχικά θεωρήθηκε απαραίτητο να προσδιοριστεί η σχέση γιατρούασθενούς σήµερα και στη συνέχεια να διαπιστωθεί πόσο επηρεάζει ο ασθενής την επιλογή του γιατρού στο φάρµακο. Κριτήρια µε τα οποία ο ασθενής διαλέγει το γιατρό που θα επισκεφτεί Μελετήθηκαν οι παράγοντες που επηρεάζουν τη σχέση του ασθενούς µε το γιατρό και διαπιστώθηκε ότι η επικοινωνία µεταξύ γιατρού -ασθενή επηρεάζει σε µεγάλο βαθµό την ικανοποίηση του ασθενούς και την τήρηση του προγράµµατος θεραπείας. Κριτήρια Ποσοστό που απάντησε ότι µετράει πάρα πολύ η εµπιστοσύνη µου στο πρόσωπό του 95% το ενδιαφέρον που δείχνει για το πρόβληµα µου 94% η φήµη του ως καλού γιατρού 77% οι συστάσεις που έχω για το πρόσωπό του 73% η ικανότητά του να επικοινωνεί µε απλά λόγια, δύσκολους ιατρικούς όρους 68% η προσωπικότητά του 65% η ηλικία του 11% η παρουσία του στα ΜΜΕ 2% το φύλο του 7% 12 Το άρθρο αποτελεί απόσπασµα από την µεταπτυχιακή εργασία της Ι. Γκόγκου µε θέµα: «Ο βαθµός επιρροής του ασθενούς στη συνταγογραφία φαρµάκων», που έγινε στο πλαίσιο του προγράµµατος ΜΒΑ του Kingston University, στο ICBS Athens Business School ( ), υπό την επίβλεψη του καθ. Ν. Καζάζη. 1 Ποσοτική έρευνα µικρής κλίµακας που περιλάµβανε δείγµα γιατρών (Ν=150) µε ειδικότητες που συνταγογραφούν και δείγµα κοινού (Ν=220).

11 Όσον αφορά την εµπιστοσύνη του ασθενούς στο γιατρό παρατηρήθηκε ότι αυτή η σχέση δεν έχει απόλυτα νούµερα και ότι πολλοί είναι αυτοί που αναζητούν τη γνώµη πολλών γιατρών για το ιατρικό τους πρόβληµα. Αυτή την εικόνα εισπράττουµε και από τους ερωτηθέντες γιατρούς που µόλις το 18,6% πιστεύει ότι ο ασθενής δείχνει πάντα απόλυτη εµπιστοσύνη στο πρόσωπο του γιατρού. Κατά συνέπεια, αυτό έχει επίδραση στη λήψη φαρµάκων που συστήνουν και συνταγογραφούν οι γιατροί. Από την πλευρά των ασθενών το ~56% δηλώνει ότι λαµβάνει πάντα τα φάρµακα που του συνταγογράφησε ο γιατρός. Παραµένει λοιπόν ένα σηµαντικό 44% που θέτει περισσότερα ερωτηµατικά πριν τη λήψη των φαρµάκων. Συµπεριφορά του κοινού στη συνταγογράφηση Στα διαγράµµατα που παρατίθενται, τονίζεται ότι το κοινό δε έχει µια ενιαία συµπεριφορά όσον αφορά στην αγοραστική του συνήθεια συνταγογραφούµενων φαρµάκων. Αποδεικνύεται ότι είναι µια ιδιαίτερη απόφαση που κρίνεται από υποπεριπτώσεις, συγκυρίες και ατοµικές ανάγκες. Είναι όµως χαρακτηριστικό ότι το κοινό σε πολύ µεγάλο ποσοστό δεν εφαρµόζει σα πρακτική, τη σύγκριση της φαρµακευτικής του αγωγής µε κάποιον γνωστό του που έχει λάβει τα ίδια φάρ- µακα. Θα µπορούσε λοιπόν να πει κανείς, ότι αυτή η απόφαση είναι ιδιωτική και η επιλογή φαίνεται να στηρίζεται σε προσωπικά κριτήρια. Πόσο συχνά λαµβάνετε τα φάρµακα που σας συνταγογραφεί ο γιατρός σας; Κάνω στο γιατρό ερωτήσεις που θα καθορίσουν την επιλογή µου να τα αγοράσω 13

12 Ρωτάω τη γνώµη του φαρµακοποιού πριν τα αγοράσω Αγοράζω µόνο όσα νοµίζω ότι θα βοηθήσουν στο πρόβληµά µου ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - Εµπιστοσύνη και Επικοινωνία: η «συνταγή» της επιτυχίας! Ο ασθενής και η συνταγογραφία 14 Tα αγοράζω µόνο εάν καλύπτονται από το ασφαλιστικό µου ταµείο Η κάλυψη από τα ασφαλιστικά ταµεία, συνδέεται περισσότερο µε την τιµή του φαρµάκου και τη δυνατότητα του κοινού να τα αγοράσει. Η πλειοψηφία απαντά αρνητικά στο δίληµµα αν θα αγόραζε φάρµακα ανάλογα µε την κάλυψη από το ασφαλιστικό ταµείο, γεγονός που µας οδηγεί στο συµπέρασµα ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για την αποτελεσµατικότητα του φαρµάκου παρά για την τιµή του. Έχει παρατηρηθεί το φαινόµενο, πολλές φορές φεύγοντας από το ιατρείο, να κρατάει κανείς συνταγή µε παραπάνω από δυο φάρµακα. Στην ερώτηση αν αγοράζει το κοινό όσα φάρµακα νοµίζει ότι θα το βοηθήσουν, ένα µεγάλο ποσοστό κυµαίνεται στη κλίµακα του διαφωνώ και διαφωνώ απόλυτα, αλλά είναι αξιοσηµείωτο ότι περίπου το 20% παραδέχεται ότι οι ίδιοι κρίνουν ποια φάρµακα πρέπει να λάβουν. Αν λάβουµε υπόψη µας, την περίπτωση που το κοινό έχει ενδοιασµούς ως προς τη λήψη των φαρµάκων που του συνταγογράφησε ο γιατρός, φαίνεται ότι πρώτος στην προτίµησή του σε σχέση µε τον φαρµακοποιό έρχεται ο ίδιος ο γιατρός, για να λύσει τις απορίες του ή να πάρει συµβουλές, που τελικά θα καθορίσουν την απόφασή του να αγοράσει τα συνταγογραφούµενα φάρµακα. Tα αγοράζω όλα, αλλά τα λαµβάνω αφού πρώτα βεβαιωθώ ότι και κάποιος γνωστός µου µε το ίδιο πρόβληµα έχει λάβει τα ίδια Παίζουν ρόλο τα χαρακτηριστικά του φαρµάκου στην απόφαση του ασθενούς για τη λήψη τους; Η πρόθεση σε αυτό το σηµείο είναι να δούµε πόσο ση- µασία δίνουν οι ασθενείς στα φυσικά χαρακτηριστικά των φαρµάκων: η µορφή του (π.χ. δισκίο, υγρό, ένεση, αλοιφή κτλ.) το µέγεθος του (π.χ. χάπι ή κάψουλα) η γεύση του το χρώµα του η οσµή του η δυνατότητα να το παίρνω µαζί µου Το κοινό φάνηκε αδιάφορο µε το χρώµα του φαρµάκου, ενώ περισσότερη σηµασία φαίνεται να έχει η µορφή του και η δυνατότητα να το µεταφέρει εύκολα. Η συµµετοχή στην απόφαση συνταγογράφησης από την πλευρά του ασθενούς Το µεγαλύτερο ποσοστό δηλώνει ότι θέλει να λαµβάνει µέρος στη λήψη αποφάσεων για την αγωγή και τη φροντίδα του.

13 Χαρακτηριστικά ενός φαρµάκου που παίζουν ρόλο στην απόφαση για τη λήψη τους Ανάµεσα στις βασικότερες παραµέτρους είναι: η ανάκτηση της σχέσης εµπιστοσύνης στο πρόσωπο του γιατρού η καλλιέργεια επικοινωνιακής σχέσης µεταξύ γιατρού και ασθενούς ο µέσος όρος του χρόνου επίσκεψης στο ιατρείο η δυνατότητα αναζήτησης άλλων τρόπων αγοράς φαρµάκων, όχι µόνο µε συνταγή γιατρού Η συµµετοχή στην απόφαση συνταγογράφησης από την πλευρά του ασθενούς Εκφράζει δηλαδή την επιθυµία: να συµµετέχει στη διαδικασία συνταγογράφησης αφού η αγωγή περιλαµβάνει τα φάρµακα που θα λάβει να επικοινωνεί µε το γιατρό την ιδιαιτερότητά του µε το να είναι µέτοχος στο τρόπο φροντίδας του, να αποφασίζει για το ποια φάρµακα µπορεί να λάβει ή όχι Eπιθυµεί να έχει δικαίωµα αγοράς ενός φαρµάκου της επιλογής του χωρίς να το έχει συνταγογραφήσει γιατρός Σε ερώτηση προς το κοινό αν «επιθυµεί να έχει δικαίωµα αγοράς ενός φαρµάκου της επιλογής του χωρίς να το έχει συνταγογραφήσει γιατρός» προέκυψε το διπλανό σχήµα. Οι γνώµες διαφέρουν σηµαντικά, όµως το ποσοστό ~44% που απαντά αρνητικά µας προτρέπει στο συµπέρασµα ότι το κοινό φοβάται να πάρει την ευθύνη µιας τέτοιας απόφασης. Παρόλα αυτά δεν είναι αµελητέο το ποσοστό ~28% που θα ήθελε να είχε δικαίωµα στην αγορά φαρµάκων της επιλογής του χωρίς να το έχει συνταγογραφήσει γιατρός. Τέλος, το επίσης µεγάλο ποσοστό του κοινού 27,8% που κρατά ουδέτερη στάση, φανερώνει ότι υπάρχουν παράµετροι και παράγοντες που µπορούν να διαφοροποιήσουν αυτή τη στάση και το ποσοστό αυτό να κινηθεί προς τη µία ή την άλλη κατεύθυνση. 15

14 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - Εµπιστοσύνη και Επικοινωνία: η «συνταγή» της επιτυχίας! Ο ασθενής και η συνταγογραφία Ασθενείς µε χρόνιες παθήσεις Οι ασθενείς ανάλογα µε τον ενεργό τους ρόλο στην διαδικασία λήψης απόφασης, που οδηγεί στην επιλογή φαρµάκου κατηγοριοποιούνται σε «παθητικούς» και «ενεργητικούς». Οι ασθενείς µε χρόνιες παθήσεις, αποτελούν ειδική κατηγορία λόγω των επαναλαµβανόµενων συνταγών που απαιτεί η κατάστασή τους και ανήκουν στους ενεργητικούς. Η κατηγορία αυτή εισάγει και την έννοια «θέληση για συµβιβασµό» από την πλευρά των γιατρών, σε οποιαδήποτε επιλογή κάνει ο ασθενής, αντανακλώντας έτσι την επιρροή τους στην απόφαση του γιατρού. Η συµµετοχή στη συνταγογράφηση από την πλευρά του γιατρού Παράγοντες που επηρεάζουν την τελική απόφαση συνταγογράφησης ενός φαρµάκου: η κατάσταση του ασθενούς ο αριθµός των δόσεων ανά συσκευασία ο τρόπος χορήγησής του η λιανική τιµή του φαρµάκου ο τρόπος διάθεσής του το ποσοστό αποζηµίωσης του φαρµάκου από ασφαλιστικό φορέα Σύµφωνα µε τους ερωτηθέντες γιατρούς το πιο βασικό ρόλο έχει η κατάσταση του ασθενούς. Για να αποκτήσει όµως µια πλήρη εικόνα της κατάστασής του θα πρέπει να ανταλλάξει µαζί του πολλές πληροφορίες και να δηµιουργήσει µια σχέση επικοινωνίας. Στα πλαίσια αυτής της επικοινωνίας ο ασθενής γίνεται «συνεργάτης» του γιατρού στην τελική απόφαση συνταγογραφίας. Πώς όµως βλέπει ο γιατρός τη συµµετοχή του ασθενούς στην απόφαση συνταγογράφησης ενός φαρµάκου; µπορεί να προάγει την υγεία του; δυσχεραίνει το έργο του γιατρού; µπορεί να ελέγξει την ασύστολη λήψη φαρµάκων; µπορεί να εδραιώσει τη σχέση γιατρού-ασθενούς; µπορεί να αυξήσει την συµµόρφωση του ασθενούς µε την αγωγή θεραπείας; Οι απόψεις των γιατρών φαίνεται να συγκλίνουν µόνο σε µία παράµετρο: στο ότι η συµµετοχή του ασθενούς µπορεί να αυξήσει τη συµ- µόρφωσή του µε την αγωγή θεραπείας. Κατά τα άλλα οι απόψεις αποκλίνουν, ενώ το ~1/3 των γιατρών κρατά ουδέτερη στάση απαντώντας «ούτε συµφωνώ, ούτε διαφωνώ». Προτάσεις βελτίωσης της σχέσης γιατρού-ασθενούς: 1. Να δίνουν σηµασία στην ιδιαιτερότητα του ασθενούς, µε σεβασµό 2. Να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο κατά την επίσκεψη 3. Να απαντούν πρόθυµα στις ερωτήσεις του ασθενούς 4. Να φροντίζουν, ο ασθενής να κατανοεί πλήρως γιατί του χορηγείται το συγκεκρι- µένο φάρµακο Συµπερασµατικά µπορούµε να πούµε ότι η αύξηση του καταναλωτισµού και των δικαιωµάτων του ατόµου σε πολλούς τοµείς της κοινωνίας, ακόµη και στην ιατρική, έχει αυξήσει περισσότερο την επίδραση του ασθενούς στη λήψη ιατρικών αποφάσεων, ενώ παράλληλα όλο και περισσότεροι γιατροί «επενδύουν» σε µια ασθενοκεντρική σχέση που βοηθά την αµφότερη επικοινωνία. 16

15 Λουκάς Καραδήµος Field Sales Training & Development Manager Abbott Ελλάς ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ "Τέχνη ή Tεχνική;" Τι χρειάζεται για να πετύχουµε στο ρόλο µας; Στον επαγγελµατικό χώρο πολλές φορές ακούµε για τις «τεχνικές» που χρειάζεται να εφαρµόσουµε για να βελτιώσουµε τις δεξιότητες στην εργασία µας και οι «τεχνικές» αποτελούν το θέµα για πολλά εκπαιδευτικά σεµινάρια όπως τεχνικές πωλήσεων, τεχνικές παρουσιάσεων, τεχνικές διαπραγµατεύσεων κλπ. εν λείπουν όµως παράλληλα και οι αναφορές στην «τέχνη» που αποτελεί το µυστικό της επιτυχίας. Πολλά βιβλία έχουν γραφεί µε θέµα την τέχνη των πωλήσεων, την τέχνη της καθοδήγησης, την τέχνη της ηγεσίας κλπ. Τι χρειάζεται άραγε για να πετύχουµε; Τέχνη ή τεχνική; Ακόµα τί µπορεί να διδαχθεί η τεχνική ή η τέχνη; Πριν επιχειρήσουµε κάποια απάντηση στο ερώτηµα, ας ξεκινήσουµε απο τον ορισµό των λέξεων «τέχνη» και «τεχνική» ώστε να ξεκαθαρίσουµε την έννοιά τους. Όταν µιλούµε για τεχνική εννοούµε συνήθως τις πρακτικές οδηγίες, την τεχνογνωσία, δηλαδή τη «µαστορική» του επαγγελµατία τεχνίτη. εν υπάρχει αµφιβολία πως η τεχνική ως έναν βαθµό διδάσκεται. Αυτό συµβαίνει γιατί την τεχνική µπορούµε να την περιγράψουµε παρατηρώντας τις «καλές πρακτικές» (best practices) ενός καλού επαγγελµατία. Στη συνέχεια µπορούµε να διδάξουµε αυτές τις «καλές πρακτικές» που όταν εφαρµόζονται βελτιώνονται οι ικανότητες του ατόµου και αυξάνει η παραγωγικότητα. Η καλή τεχνική είναι τελικά αυτή που µαρτυρεί πως ο επαγγελµατίας έχει τις απαραίτητες γνώσεις και επιδεξιότητες. Απο την άλλη πλευρά είναι δύσκολο να ορίσεις τι είναι τέχνη; Το να προσπαθήσουµε να εξηγήσουµε τι είναι η τέχνη µοιάζει µε το να προσπαθήσουµε να εξηγήσουµε τι είναι η ζωή, αφού η τέχνη βαδίζει παράλληλα µε τη ζωή και κάθε προσπάθεια αποσύνδεσης της απ αυτή οδηγεί σε στείρες και αποπροσανατολισµένες εκτιµήσεις. Η τέχνη περιέχει κάτι που δέν περιγράφεται εύκολα, είναι κάτι το απρόβλεπτο, που όµως θέλγει τους ανθρώπους και αναγνωρίζεται συνήθως εκ των υστέρων ως ταλέντο. Τελικά µπορούµε να πούµε ότι ενώ η τεχνική προσφέρεται για περιγραφή, η τέχνη προσφέρεται περισσότερο για αξιολόγηση, δηλαδή άν είναι καλή ή κακή, και σίγουρα η καλή τέχνη προκαλεί την απόλαυση και το θαυµασµό. Μελετώντας την ιστορία του ανθρώπου παρατηρούµε πως ο άνθρωπος, ακόµα απο την πρωτόγονη εποχή, φιλοτεχνεί και στολίζει οτιδήποτε φτιάνει. Φαίνεται πως ο άνθρωπος δεν ξεχωρίζει το χρήσιµο απο το ωραίο, ούτε την τέχνη απο την τεχνική, γιατί δεν έχει µόνον ανάγκες πρακτικές αλλά και πνευµατικές. εν κατασκευάζει µόνο χρήσιµα έργα αλλά και έργα που συµβολίζουν και αποτυπώνουν τις ιδέες του, για τα οποία µάλιστα καταβάλλει περισσότερη προσπάθεια γιατί ασφαλώς τα θεωρεί σηµαντικά. Τα έργα αυτά έχουν την ικανότητα να συνενώνουν τους ανθρώπους γιατί τους έλκουν όπως ο µαγνήτης σε κοινό θαυµασµό. 18

16 Η τέχνη λοιπόν εκφράζει αξίες και θέλγει τους ανθρώπους. Για να εκφράσει βέβαια η τέχνη τις αξίες ή αυτό το απρόβλεπτο ή απερίγραπτο χρειάζεται «χειροπιαστά» υλικά όπως λέξεις, µύθους, εικόνες, ή ρυθµούς. Αυτά που προσπαθούν να µας αποτινάξουν απο τη νοητική µας δυσκαµψία και να καταστήσουν τον σκοπό της πιό ζωντανό και θελκτικό. Για να επανέλθουµε στο αρχικό ερώτηµα, δέν υπάρχει αµφιβολία ότι σε οποιοδήποτε επάγγελµα η εφαρµογή βασικών πρακτικών κανόνων τεχνογνωσίας είναι η απαραίτητη προπαίδεια για την απόκτηση ικανοτήτων. Η εφαρµογή αυτών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την επιτυχία αλλά δέν είναι και η ικανή συνθήκη που την εξασφαλίζει πάντοτε. Στην κοινωνία µας και όχι µόνο στον επαγγελµατικό χώρο θα υπάρχει πάντοτε η ανάγκη να ξεχωρίσουµε το µέτριο απο το άριστο. Πολλοί νοµίζουν ότι η «αριστεία» επιτυγχάνεται µε τεχνικής φύσεως παρεµβάσεις και κάποιες πρακτικές συµβουλές. Στην πραγµατικότητα όµως η «αριστεία» είναι στάση ζωής, και απαιτεί κινητοποίηση της συνολικής προσωπικότητας του ανθρώπου. έν επιτυγχάνεται εφαρµόζοντας µόνο ορισµένα λογικά συµπεράσµατα αλλά χρειάζεται τη συµµετοχή του συνολικού ψυχικού κόσµου του ανθρώπου. Η αξιακή υπεροχή κάθε έργου οφείλεται καταρχήν στην τεχνική του αρτιότητα αλλά και στον εσωτερικό πυρήνα του, που βρίσκεται στο ανθρώπινο «πάθος», στην προσωπική δέσµευση σε ότι κάνουµε. Γι αυτό πολλοί µιλούν σήµερα για τη «συναισθηµατική νοηµοσύνη» ως το πιό σηµαντικό πλεονέκτηµα για την επιτυχία. Με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω δεν σηµαίνει πως τίποτα δέν διδάσκεται, αλλά ότι κάθε διδασκαλία πρέπει να συνίσταται παράλληλα µε τη µετάδοση γνώσεων και τεχνικών στο βαθµιαίο µετασχηµατισµό της προσωπικότητος. Θα ήταν σηµάδι αφέλειας και οκνηρίας που θα οδηγούσε σε πρακτική ανεπάρκεια η αµέλεια για τη µάθηση των «τεχνικών» και η περιφρόνιση της τεχνικής εν ονόµατι µιάς «αυθόρµητης» τέχνης. Η ραγδαία εξέλιξη της επιστήµης, που στις ηµέρες µας έχει επεκταθεί τόσο ώστε να θέλει να καλύψει κάθε ανθρώπινη δράση, κατόρθωσε να αποστερήσει πολλές λειτουργίες του ανθρώπου απο την ονοµασία της τέχνης. Έτσι λοιπόν η ιατρική, η διοίκηση κλπ θεωρούνται πλέον επιστήµες, παρ όλο που η ιατρική πράξη, ή οι στρατηγικές αποφάσεις, παραµένουν πράξεις βασικά διαισθητικές που οφείλονται στην ιδιοφυία ενός ορισµένου γιατρού, ή ηγέτη. Η ιατρική, η στρατηγική, η πολιτική κλπ παλαιότερα χαρακτηρίζονταν ως τέχνες, γιατί στο βάθος στηρίζονται στις άδηλες ικανότητες του ανθρώπου, δηλαδή µε ένα λόγο στην προσωπικότητα αυτού που αποφασίζει τι θα πράξει κάθε φορά που η λογική δεν αρκεί. Αυτό διασώζεται σήµερα σε υψηλού επιπέδου περιοδικά όταν δηµοσιεύουν άρθρα µε θέ- µατα που αγγίζουν τά ανώτερα όρια και προβληµατισµούς της επιστήµης τα οποία αποκαλούνται «state of the art» δηµοσιεύσεις. Η διάκριση τέχνης και τεχνικής δεν είναι ξεκάθαρη στην πράξη, αλλά συχνά διασταυρώνονται, συνάπτονται λειτουργικά µεταξύ τους και η µία προϋποθέτει την άλλη. Η τέχνη και η τεχνική συµπορεύονται, η µία εκ- µαιεύει την άλλη, και από την άποψη αυτή µπορούµε να µιλούµε ότι οι τεχνικές αρετές δεν προαποφασίζονται, αλλά παράγονται και προάγονται καθ οδόν. Ας αφαιρέσουµε λοιπόν το διαζευκτικό «ή» απο το αρχικό ερώτηµα του άρθρου και ας το αντικαταστήσουµε µε το «και». Ας µιλάµε για την τέχνη και την τεχνική, πού είναι απαραίτητες για να πετύχουµε αφου και οι δύο είναι σύµφυτες µε τις ικανότητες κάθε ανθρώπου, που ασκεί οποιαδήποτε επάγγελµα. Βιβλιογραφία Αφορµή για τό άρθρο υπήρξε η επιφυλλίδα «Τεχνική και τέχνη» του. Ν. Μαρωνίτη που δηµοσιεύθηκε στο ΒΗΜΑ (Κυριακή 3 Μαΐου 2009) 19

17 Παύλος Σ. Ησαΐας Σύµβουλος Φαρµακευτικού Marketing P.S.I. & Associates International ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Η Βιοµηχανία Φαρµάκων χρειάζεται Επιστηµονικούς Συνεργάτες Ιατρικής Ενηµέρωσης, µε λιγότερο πωλησιακό και εµπορικό προσανατολισµό Πολύ λίγοι εξεπλάγησαν µε τα αποτελέσµατα των πρόσφατων ερευνών που πραγµατοποιήθηκαν από τις διεθνείς εταιρείες Verispan, Price Waterhouse Coopers και Deloitte Touche. Αυτές οι έρευνες, επιβεβαίωσαν ότι οι γιατροί, όχι µόνο εκφράζουν αρνητικά σχόλια για τη βιο- µηχανία φαρµάκων, αλλά απορρίπτουν και τις «τεχνικές πωλήσεων» στις οποίες οι φαρµακοβιοµηχανίες συνεχίζουν να στηρίζονται. Οι γιατροί λένε ότι επιθυµούν να ξεφορτωθούν τις, κατά τη γνώµη τους, χρονοβόρες και άχρηστες συναντήσεις µε αυτούς τους «εκπροσώπους πωλήσεων». Αυτούς που η βιοµηχανία φαρµάκων αντιλαµβάνεται ως «ιατρικούς επισκέπτες», οι γιατροί τους βλέπουν απολύτως ως «εκπροσώπους πωλήσεων» και όλα όσα λέγονται στις συναντήσεις τους, οι γιατροί τα ακούν µε καχυποψία και δυσπιστία. Οι γιατροί ισχυρίζονται ότι όλοι οι «εκπρόσωποι πωλήσεων» εκπαιδεύονται για να είναι µεροληπτικοί. Ουσιαστικά, υποψιάζονται πως οτιδήποτε λένε οι «εκπρόσωποι πωλήσεων», είναι διαµορφωµένο µε τέτοιο τρόπο, ώστε να ευνοείται το προϊόν που αντιπροσωπεύουν, µε τελικό στόχο τη χειραγώγηση των γιατρών, προκειµένου να εξασφαλιστούν συνταγές. Ως εκ τούτου, οι γιατροί είναι προσανατολισµένοι προς τις εναλλακτικές πηγές πληροφόρησης για φαρµακευτικά προϊόντα, τις οποίες θεωρούν πιο αξιόπιστες και απαλλαγµένες από κάθε εµπορική επιρροή. Εν τω µεταξύ, το κόστος των πωλήσεων και του marketing για τις φαρµακοβιοµηχανίες, είναι η µεγαλύτερη δαπάνη τους και συνεχώς αυξάνεται, ενώ η απόδοση επενδύσεων µειώνεται ανησυχητικά. Αρχικά, το πρόβληµα προκλήθηκε από τη διεθνή φαρ- µακευτική βιοµηχανία, όταν αποφάσισε να ενσωµατώσει τους επιστηµονικούς συνεργάτες (ιατρική ενηµέρωση) στο τµήµα πωλήσεων φαρµάκων (παραγγελιοληψία). Ο αρχικός επαγγελµατικός τίτλος που χρησιµοποιήθηκε για τους επιστηµονικούς συνεργάτες ήταν Professional Sales Representatives, επειδή ένα µεγάλο µέρος της άριστης εργασίας που κάνουν οι επιστηµονικοί συνεργάτες, επηρέαζαν τις πωλήσεις. Αργότερα, οι φαρµακοβιοµηχανίες αντελήφθησαν τη διαφορά, και άρχισαν να κάνουν διάκριση µεταξύ των medical salespeople και των pharmaceutical salespeople. Οι φαρµακευτικές εταιρείες πρέπει να σταµατήσουν να αποκαλούν «πωλητές» τα στελέχη ιατρικής ενηµέρωσης, καθώς επίσης πρέπει να αρχίσουν την ανάπτυξη νέων εκπαιδευτικών προγραµµάτων για τις πλέον προηγµένες τεχνικές επιστηµονικής ιατρικής ενηµέρωσης. Αποτελεί πλέον επιτακτικό καθήκον για τις φαρµακευτικές εταιρείες, η άµεση δραστηριοποίηση για την ανάπτυξη νέων εκπαιδευτικών προγραµµάτων για τα στελέχη του φαρµακευτικού marketing και της ιατρικής ενηµέρωσης, πάνω στις πτυχές της επιστηµονικής φαρ- µακενηµέρωσης και της ιατρικής κλινικής πρακτικής. Τα νέα εκπαιδευτικά προγράµµατα πάνω σε αυτά τα θέ- µατα, θα βοηθήσουν τα στελέχη του φαρµακευτικού marketing και της ιατρικής ενηµέρωσης, να κατανοήσουν καλύτερα την ιατρική νοοτροπία, καθώς επίσης και τα κριτήρια τα οποία επηρεάζουν τη συνταγογραφική συµπεριφορά των γιατρών. Προκειµένου να γίνει καλύτερα κατανοητή η «ζηµιά» που οι υπεύθυνοι managers προκαλούν µέσα στο τµήµα ιατρικής ενηµέρωσης, αναλογισθείτε ότι όταν µια φαρµακευτική εταιρεία εκπαιδεύει τους φαρµακενηµερωτές της στο πώς να εφαρµόζει τις τεχνικές πωλήσεων, είναι σαν να λέµε ότι ένας προπονητής ποδοσφαίρου εκπαιδεύει τους ποδοσφαιριστές του, πώς να βάζουν τρίποντα καλάθια. 20

18 Ο φαρµακενηµερωτής δεν είναι πωλητής. Ο φαρµακενηµερωτής είναι πολύ σηµαντικότερος και πολυτιµότερος επαγγελµατίας. Οι φαρµακενηµερωτές ικανοποιούν τις φαρµακοθεραπευτικές ανάγκες των γιατρών. Επιπλέον αυτού του λειτουργήµατος, φροντίζουν επίσης την πολύ σηµαντική και ζωτικής σηµασίας υπηρεσία που όλοι ξέρουµε ως «φαρµακεπαγρύπνηση.» Ένας πρωταρχικός αντικειµενικός σκοπός των φαρµακενηµερωτών είναι να ενηµερώνουν τους γιατρούς για όλες τις πτυχές της ασφάλειας και της αποτελεσµατικότητας των φαρµάκων. Το κυριότερο καθήκον του φαρµακενηµερωτή είναι να ενηµερώσει τον γιατρό για τις πιο πρόσφατες φαρµακευτικές βελτιώσεις και να συµβάλει στη συνεχή αναβάθµιση της ποιότητας ζωής των ασθενών». Είναι επίσης καθήκον του/της να ενηµερώνεται από τον/την γιατρό για την αξιολόγησή του/της, για το φαρ- µακευτικό σκεύασµα που εκπροσωπεί, δίνοντας ύψιστη προτεραιότητα στον πιθανό εντοπισµό οποιασδήποτε ανεπιθύµητης ενέργειας, η οποία δεν διευκρινίστηκε κατά τη διάρκεια των αρχικών κλινικών µελετών. Εποµένως, η αποτελεσµατικότητα του τµήµατος φαρµακενηµέρωσης πρέπει πάντα να είναι σχεσιακή προς τη συνεχή βελτίωση και την προσφορά υπηρεσιών προστιθεµένης αξίας. Η φαρµακευτική βιοµηχανία πρέπει να κατανοήσει, να αναγνωρίσει και να αγκαλιάσει τις απαιτήσεις της εποχής µας, για να µετακινηθεί από την προϊόντο-κεντρική προσέγγιση στην ολοκληρωµένη πελάτο-κεντρική προσέγγιση. Συγκεκριµένα, οι φαρµακευτικές εταιρείες πρέπει να αναβαθµίσουν και να ενισχύσουν τα τµήµατά τους φαρµακευτικού marketing και φαρµακενηµέρωσης, για να είναι σε θέση να επικοινωνούν µε όλα τα επίπεδα πελατών (γιατροί, διοικητές νοσοκοµείων, φαρµακοποιοί, και ασθενείς), επιδιώκοντας διαφορετικούς στόχους ανάλογα µε τον πελάτη, για την απόκτηση καλύτερων αποτελεσµάτων στον τοµέα της υγείας. Οι φαρµακευτικές εταιρείες πρέπει να αξιοποιήσουν όλες τις µεθόδους που συνδυάζουν τη σύγχρονη τεχνολογία - όπως πληροφορική, διαδίκτυο, ψηφιακά συστήµατα και ασύρµατη επικοινωνία - µε τον ανθρώπινο παράγοντα. Επιπλέον, οι φαρµακευτικοί marketers πρέπει να ξεκολλήσουν από το «κατεστηµένο» και να καταργήσουν τα δαπανηρά και ανεπαρκή µικροδιαφηµιστικά αντικείµενα και δώρα προς τους γιατρούς, για τα οποία η βιοµηχανία φαρµάκων έχει κατηγορηθεί και έχει τεθεί κάτω από ισχυρή δηµόσια διερεύνηση. Πρέπει να επινοήσουν µερικούς διαφορετικούς και απροσδόκητους τρόπους για να προσελκύσουν και να διατηρήσουν το ενδιαφέρον των γιατρών, έτσι ώστε να εξασφαλίσουν τα επιθυµητά αποτελέσµατα. Εφ' όσον οι γιατροί αποφεύγουν ή περιορίζουν τις επαγγελµατικές συναντήσεις τους µε τους φαρµακενηµερωτές και ταυτοχρόνως, επιδιώκουν εναλλακτικούς τρόπους φαρµακενηµέρωσης, οι φαρµακευτικές εταιρείες πρέπει να αναθεωρήσουν την πολιτική τους. Πρέπει να αγκαλιάσουν τις νέες τεχνολογίες µε νέες στρατηγικές που θα αναθερµάνουν και θα βελτιώσουν τη σχέση µε την ιατρική κοινότητα. Το παραδοσιακό σύστηµα που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην επιδίωξη των φαρµακενηµερωτών να επηρεάσουν τους γιατρούς, έτσι ώστε να συνταγογραφήσουν τα φαρµακευτικά σκευάσµατα της εταιρείας τους πρέπει να αναθεωρηθεί και να αναπτυχθεί. Συµπερασµατικά και προκειµένου να τονιστεί πόσο ση- µαντικό ρόλο θα παίξει µια σύγχρονη τεχνολογία επικοινωνιών στη βελτίωση και την ανάπτυξη της φαρµακενηµέρωσης, είναι σηµαντικό να σηµειωθούν και να αναγνωριστούν οι ακόλουθες επαναστάσεις: πληροφορική, ιαδίκτυο, ασύρµατα συστήµατα και ψηφιακή τεχνολογία. Εστιάζοντας αρχικά στην «πληροφορία», αυτές οι επαναστάσεις αύξησαν την επικοινωνία και στη συνέχεια την παραγωγικότητα, η οποία έχει αλλάξει σηµαντικά τις ζωές µας τα τελευταία 40 χρόνια. Αυτές οι επαναστάσεις είναι µόνο ενδεικτικές της απέραντης προόδου που έχουµε ήδη δει και που θα συνεχιστεί ως αποτέλεσµα των σύγχρονων τεχνολογιών. Οι τεχνολογίες, όταν αξιοποιούνται κατάλληλα, µπορούν να αλλάξουν σηµαντικά τη δυνατότητα του φαρµακευτικού marketing και της φαρµακενηµέρωσης, µε την προϋπόθεση ότι οι φαρµακευτικές εταιρείες δεν θα συνεχίσουν να είναι µόνο θεατές της διαδικασίας. 21

19 ΗΜΕΡΙ Α - ΜΑRKETING & FIELD FORCE EXCELLENCE HMEΡΙ Α ΜΑRKETING & FIELD FORCE EXCELLENCE 26/09/09 LEDRA MARRIOTT ΑΘΗΝΑ I have come from a background where I have been passionate about sales. I have worked in the pharma industry for 22 years during which time I have had ascending roles from Representative through Sales Manager, UK Sales Director, European Sales Force Excellence and Business Excellence Senior Director so I have had time to reflect on process, organisation, people and best practice. My thoughts for this presentation are based on this experience. Starting with the theory, we all have different learning styles (Kolbe) but whether you are a reflector, theorist, activist or pragmatist if you are working in a sales related role you will have a high drive for results. In practice people want to learn, but the fact is they do not appreciate being taken away from their work and their home lives for extensive classroom training. Modern training should embrace this and thought should be given to blended learning with appropriate use of virtual classrooms and on line learning. Once this has been embraced classrooms should be left for practicing skills in group situations with role play and Penny Stobbs Performance Strategies From theory to practice Assessment of effectiveness of training, methods and tools of measuring efficiency/business analysis measurement of behaviour during such simulations. Use of blended learning also allows the variety needed to encompass all learning styles. Kirkpatrick developed four levels of training effectiveness evaluation back in 1959 and yet in the majority of cases we only measure level 1, reaction to the learning process. Happy Sheets which let the instructor know how well he has performed but give no measure as to whether the training has made any change to the learner. I am unsure why but there seems to have been a reluctance historically to test our salespeople to identify their levels of knowledge (Kirkpatrick Level 2). For an industry where product and therapy knowledge is so important we really should strive to achieve the highest possible knowledge levels and to do this we must measure. With the advent of on line learning and the ability to do frequent knowledge checks and tests in an unthreatening environment at home Level 2 measurement has become an easy goal to achieve. 22

20 So that leaves us with levels 3 and 4 which in my opinion are the most important. These cover the application of skills, how much individuals have changed as a result of their learning experience, how it has changed their behaviour in their day to day jobs and for level four how this has increased the results for the organisation. If we consider that classroom training should be prioritised for the practice of application of skills then this is a good place to begin. If we give learners role plays and simulations then we should measure how well they perform. In this way they can understand where their strengths are and what they need to do to develop. The historical way of doing this has been for observers to give unstructured feedback. Maybe I am cynical but I have observed over the years that this feedback tends to paint a very rosy picture glossing over the development areas. I have seen attempts to make this more structured using a rating scale, 1 is poor 5 is the best, although better, objectivity is still lacking, I guarantee that for one role play you will get a variety of ratings from your observers. My experience in measuring quality objectively has been to describe what an excellent job, good job, acceptable job and poor job looks like in terms of behavioural statements. Sounds easy, but the reality is that you have to break down your skills into their constituent parts and write a behaviour descriptor for each level and for each part. For instance based on your selling skills programme you would describe what an excellent, good, acceptable or poor opening looked like then the same for questioning skills and so on. Some skills are complex and you then need to subdivide, for instance Pre call planning could be broken down into customer research and setting objectives, preparing words and phrases and preparing materials, with descriptors for each part. You may in fact end up with in excess of 30 areas to be rated, not easy but worthwhile. This method has been used for both selling skills and coaching skills successfully. Behaviour statements have also been translated into more than 10 languages and used in a major pharma company across Europe and the Middle East successfully. You can then take this concept further and use it to assess in real life situations, for instance at the end of a coaching visit day with the representative and their manager jointly assessing skills used during the day. If you then build this into software you can track how these skills develop over time. You can even ask your customers to make the assessment. To measure level 4 results the method that has been used has been to correlate a mix of knowledge and skills assessments (level 2 and level 3) and map against sales versus target. It has been of great satisfaction to me that invariably you get good correlation. Those representatives with good selling skills and knowledge and who see the right customer with the right frequency have the highest sales. Also it is good to see that as people develop these skills then their sales also increase. I have even used this method to map countries uptake of my Business Excellence programmes against country sales and there has also been good correlation. With the selling model changing and with companies needing more people with skills in market access and presenting a good value proposition how do we train them and how do we then measure the effectiveness of training. Once training programmes have been developed measurement should concentrate on level 3, behaviour change. Even more important since the range of customers is now greater and more demanding of the skills of our people. In conclusion, measurement of training effectiveness should focus on change in behaviour as a result of learning interventions and should be measured as objectively as possible involving the individual, their manager and if possible the customer in the assessment. Once this has been achieved you can then correlate skill levels to business results. 23

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ/ LESSONS ABOUT RESPONSIBILITY Μάθημα 1: Νιώθω υπερήφανος όταν.../ I feel proud when.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Αθήνα, 26 Σεπτεμβρίου, 2009 Πάρις Μποσκόπουλος Governmental Affairs & Access Director Pfizer Hellas Δημήτρης Γκότσης

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Έρευνας Αγοράς σε Ιατρούς και Φαρμακοποιούς σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ

Αποτελέσματα Έρευνας Αγοράς σε Ιατρούς και Φαρμακοποιούς σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Αποτελέσματα Έρευνας Αγοράς σε Ιατρούς και Φαρμακοποιούς σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Αντώνης Ευαγγελίδης Νew Business Development & Training Manager VIANEX/MSD Πρόεδρος Δ.Σ. ΕΕΦΑΜ Αποτελέσματα έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

τι σημαίνει ΚΑΡΙΕΡΑ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ; Έλια Λιατάκη Διευθύνουσα Σύμβουλος

τι σημαίνει ΚΑΡΙΕΡΑ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ; Έλια Λιατάκη Διευθύνουσα Σύμβουλος τι σημαίνει ΚΑΡΙΕΡΑ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ; Έλια Λιατάκη Διευθύνουσα Σύμβουλος Η αποστολή των Δημοσίων Σχέσεων είναι να επηρεάζουν αντιλήψεις και συμπεριφορές. influence Για την Porter Novelli είναι κάτι

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

Καλή επάνοδο. Καλή συνέχεια

Καλή επάνοδο. Καλή συνέχεια Aντώνης Eυαγγελίδης Καλή επάνοδο. Καλή συνέχεια Δημιουργική Χρονιά Νέο Διοικητικό Συμβούλιο ΕΕΦΑΜ Πρόεδρος: ΑΝΤΩΝΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙ ΗΣ (VIANEX/MSD) Αντιπρόεδρος: ΗΜΗΤΡΗΣ ΚΙΑΤΟΣ (SP-MSD) Γεν. Γραµµ µµατέας: ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

High Heels Presentation. Tips for Skills. www.highheelsproject.eu 19/02/2015. VIVIAN BENETOU E: pbene@teemail.gr

High Heels Presentation. Tips for Skills. www.highheelsproject.eu 19/02/2015. VIVIAN BENETOU E: pbene@teemail.gr High Heels Presentation 19/02/2015 Tips for Skills www.highheelsproject.eu VIVIAN BENETOU E: pbene@teemail.gr Η γυναίκα επαγγελματίας στον κατασκευαστικό κλάδο H Mηχανική αποτελεί επάγγελμα με εύρος και

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ...

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ... «ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ & ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΙΤΑΝ» Μάιος 2008 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A Η Δέσμευση της Διοίκησης......3 Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4 Εταιρικές Αξίες Ομίλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

Πως κερδίζεται και μετράται η αποτελεσματική ιατρική επίσκεψη (Sales Force Effectiveness)

Πως κερδίζεται και μετράται η αποτελεσματική ιατρική επίσκεψη (Sales Force Effectiveness) Πως κερδίζεται και μετράται η αποτελεσματική ιατρική επίσκεψη (Sales Force Effectiveness) Εισηγητές: Κώστας Γιαννακόπουλος Pfizer Hellas Δημήτρης Τσαντές Wyeth Hellas Oμάδα εργασίας Κώστας Γιαννακόπουλος-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών 1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών Το στάδιο αυτό ορίζεται ως η συγκέντρωση ενός ικανοποιητικού αριθµού κατάλληλων υποψήφιων εθελοντών για την

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *6301456813* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Σάββατο 07 Μάρ 2009 Τα επόμενα χρόνια θα δούμε μεγάλες αλλαγές στις φαρμακευτικές εταιρείες. Παραδοσιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Βενετία Κουσία. Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της ManpowerGroup

Βενετία Κουσία. Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της ManpowerGroup Beyond coaching Στην Εποχή του Ανθρώπου όπου η πιο κρίσιμη επένδυση που μπορούμε να κάνουμε είναι σε εμάς και στην ομάδα μας, στο Talent Lab αναδεικνύουμε και συνθέτουμε τρόπους ώστε να ανακαλύψουμε, να

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία ηµιουργία Εκπαιδευτικού Παιχνιδιού σε Tablets Καλλιγάς ηµήτρης Παναγιώτης Α.Μ.: 1195 Επιβλέπων καθηγητής: ρ. Συρµακέσης Σπύρος ΑΝΤΙΡΡΙΟ 2015 Ευχαριστίες Σ αυτό το σηµείο θα ήθελα να

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ( σελίδες σχολικού βιβλίου 135 139, έκδοση 2014 : σελίδες 130 134 ) 3.3.3 υναµική Οµάδων 3.3.3.1 Βασικές έννοιες - Ορισµοί Η οµάδα αποτελεί έννοια και όρο που

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade Για να ελέγξετε το λογισμικό που έχει τώρα η συσκευή κάντε κλικ Menu > Options > Device > About Device Versions. Στο πιο κάτω παράδειγμα η συσκευή έχει έκδοση λογισμικού 6.0.0.546 με πλατφόρμα 6.6.0.207.

Διαβάστε περισσότερα

Paper Reference. Paper Reference(s) 1776/04 Edexcel GCSE Modern Greek Paper 4 Writing. Thursday 21 May 2009 Afternoon Time: 1 hour 15 minutes

Paper Reference. Paper Reference(s) 1776/04 Edexcel GCSE Modern Greek Paper 4 Writing. Thursday 21 May 2009 Afternoon Time: 1 hour 15 minutes Centre No. Candidate No. Paper Reference(s) 1776/04 Edexcel GCSE Modern Greek Paper 4 Writing Thursday 21 May 2009 Afternoon Time: 1 hour 15 minutes Materials required for examination Nil Paper Reference

Διαβάστε περισσότερα

BUSINESS PLAN (Επιχειρηματικό σχέδιο)

BUSINESS PLAN (Επιχειρηματικό σχέδιο) Καλωσήλθατε στην ηλεκτρονική βιβλιοθήκη του epiheirimatikotita.gr. Εδώ μπορείτε να βρείτε άφθονο BUSINESS PLAN (Επιχειρηματικό σχέδιο) Seven Steps To A Successfull pdf Business Plan Writing an effective

Διαβάστε περισσότερα

2 Composition. Invertible Mappings

2 Composition. Invertible Mappings Arkansas Tech University MATH 4033: Elementary Modern Algebra Dr. Marcel B. Finan Composition. Invertible Mappings In this section we discuss two procedures for creating new mappings from old ones, namely,

Διαβάστε περισσότερα

45% of dads are the primary grocery shoppers

45% of dads are the primary grocery shoppers 45% of dads are the primary grocery shoppers 80% for millennial dads Y&R New York North America s study on dads Shutterfly greeting cards/2014 Goodbye daddy rule. Hello daddy cool! Οι new generation daddiesέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Right Rear Door. Let's now finish the door hinge saga with the right rear door

Right Rear Door. Let's now finish the door hinge saga with the right rear door Right Rear Door Let's now finish the door hinge saga with the right rear door You may have been already guessed my steps, so there is not much to describe in detail. Old upper one file:///c /Documents

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ. Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ. Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ Picture from McKinsey&Company ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ Απόστολος Λέτσιος BSc, MSc Οικονομική Πραγματικότητα Πραγματικότητα της Υγείας Από το 1997, η βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας έγινε θεμελιώδης

Διαβάστε περισσότερα

Management. Facility. Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο. Special Report: Facility Management. HR Professional

Management. Facility. Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο. Special Report: Facility Management. HR Professional HR Professional Special Report: Facility Management Facility Management Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο Η υποστήριξη και συντήρηση των «πάγιων στοιχείων» μιας επιχείρησης αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Η Σύγχρονη Μεθοδολογία Δυναμικής Αύξησης Πωλήσεων σε Επιλεγμένους Πελάτες Target Sales

Η Σύγχρονη Μεθοδολογία Δυναμικής Αύξησης Πωλήσεων σε Επιλεγμένους Πελάτες Target Sales Πρόγραμμα Ανάπτυξης Το πρόγραμμα Ανάπτυξης αποτελείται από μια σειρά συμπυκνωμένων πρακτικών σεμιναρίων εργαστηρίων σχεδιασμένα να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα σε βασικές εργασίες - κλειδιά των σημερινών

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Syllabus Certified Customer Service Executive (CCSE) Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28. 2 December 2014

LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28. 2 December 2014 LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28 2 December 2014 Place/Seat Right (noun) I am right I am not right It matters It does not matter The same (singular) The same (Plural) Η θέση Το δίκιο Έχω

Διαβάστε περισσότερα

«Συµβουλευτική Σταδιοδροµίας»

«Συµβουλευτική Σταδιοδροµίας» Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Γραφείο ιασύνδεσης Εκδήλωση «ιαδροµές Σταδιοδροµίας» «Συµβουλευτική Σταδιοδροµίας» Ναταλία Μουτοπούλου Σύµβουλος Σταδιοδροµίας Αίθουσα Συνεδρίων, 15/10/2015 Τι (επιπλέον) θα µάθουµε

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Έννοια και Περιεχόμενο 1.1 Ορισμός O Η Διοίκηση προσωπικού αποτελεί ειδικό κλάδο στο πλαίσιο της επιστήμης του Management. Aναφέρεται στο σύνολο των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις

Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις Γεώργιος Ι. Αυλωνίτης, Καθηγητής Μάρκετινγκ Ο.Π.Α. Νικόλαος Γ. Παναγόπουλος, Λέκτορας Μάρκετινγκ Ο.Π.Α. Το δυναμικό πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος της ιεύθυνσης Marketing σε Έναν Οργανισμό

Ο Ρόλος της ιεύθυνσης Marketing σε Έναν Οργανισμό Ο Ρόλος της ιεύθυνσης σε Έναν Οργανισμό Νικόλαος Α. Παναγιώτου Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών 1 @ Ιούνιος 2003 Περιεχόμενα 1.Βασικές αρχές - Πώς επηρεάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση & Κινητοποίηση Γ. Βεριβάκης 14/2/08

Ενημέρωση & Κινητοποίηση Γ. Βεριβάκης 14/2/08 Εσωτερική Καμπάνια στα Τμήματα Πωλήσεων: Ενημέρωση & Κινητοποίηση Γ. Βεριβάκης 14/2/08 Περιεχόμενα Στόχος Αναγκαιότητα Μεθοδολογία / Βέλτιστες Πρακτικές Αξιολόγηση Παράγοντες Επιτυχίας Περιεχόμενα Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Α. Χατζοπούλου Υπεύθυνη Τμήματος Επιθεωρήσεων Πληροφορικής TÜV AUSTRIA HELLAS Οκτώβριος 2014 CLOSE YOUR EYES & THINK OF RISK Μήπως κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ. & ΑΝΑΠΤΥΞΗ ( RND ) ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ συνοπτική Marketing Τεχνολογική. συνοπτική παρουσίαση : 2/11/2013 1

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ. & ΑΝΑΠΤΥΞΗ ( RND ) ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ συνοπτική Marketing Τεχνολογική. συνοπτική παρουσίαση : 2/11/2013 1 ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ ( RND ) ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ συνοπτική Marketing Τεχνολογική συνοπτική παρουσίαση : 2/11/2013 1 Βασικός στόχος διαδικασίας το τελικό αποτέλεσµα να ικανοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Δ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Σπουδάστρια: Διαούρτη Ειρήνη Δήμητρα Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική»

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Διατριβής Επίκαιρα Θέματα Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Ονοματεπώνυμο Φοιτητή Σταμάτιος

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού Αθανασία Καρακίτσιου, PhD 1 Η Διαδικασία του προγραμματισμού Προγραμματισμός είναι η διαδικασία καθορισμού στόχων και η επιλογή μιας μελλοντικής πορείας για την

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική Ηγετική Ικανότητα & Παροχή Κινήτρων. Soft Skills Training for Women in Construction

Αποτελεσματική Ηγετική Ικανότητα & Παροχή Κινήτρων. Soft Skills Training for Women in Construction Αποτελεσματική Ηγετική Ικανότητα & Παροχή Κινήτρων Soft Skills Training for Women in Construction Στόχοι Μαθήματος Οι μύθοι & τα γεγονότα γύρω από την Ηγετική ικανότητα Διοίκηση vs Ηγεσία (είναι διαφορετικά;)

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 Εργαλεία για την αναζήτηση εργασίας: Το Βιογραφικό Σημείωμα

Ενότητα 2 Εργαλεία για την αναζήτηση εργασίας: Το Βιογραφικό Σημείωμα CURRICULUM VITAE Ενότητα 2 Εργαλεία για την αναζήτηση εργασίας: Το Βιογραφικό Σημείωμα 1.What is it? Τι είναι αυτό 2.Chronological example of a CV Χρονολογικό Παράδειγμα Βιογραφικού 3.Steps to send your

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

11/12/2009. Επιχειρηµατικότητα: την Καινοτοµία. Entrepreneurship & Innovation. ρ. Κώστας Χρυσάγης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

11/12/2009. Επιχειρηµατικότητα: την Καινοτοµία. Entrepreneurship & Innovation. ρ. Κώστας Χρυσάγης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Επιχειρηµατικότητα & Καινοτοµία Entrepreneurship & Innovation Επιχειρηµατικότητα & Καινοτοµία Επιχειρηµατικότητα: Ένα πεδίο, µια δραστηριότητα,..ένας τρόπος ζωής(?) 1 Η εµπειρία µου Στόχοι Μαθήµατος Μάθετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Παρακίνηση των Εργαζομένων Αποδοχή των Αλλαγών Ηγεσία

Παρακίνηση των Εργαζομένων Αποδοχή των Αλλαγών Ηγεσία Παρακίνηση των Εργαζομένων Αποδοχή των Αλλαγών Ηγεσία 1 Κίνητρα για τους Εργαζόμενους Η αποτελεσματικότητα κάθε εργαζομένου είναι συνάρτηση των προσόντων που απαιτεί η θέση του περιεχόμενου της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών & Προστασία Καταναλωτών. Συνέδριο ΕΕΤΤ, 11 Δεκεμβρίου 2007

Ποιότητα Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών & Προστασία Καταναλωτών. Συνέδριο ΕΕΤΤ, 11 Δεκεμβρίου 2007 Ποιότητα Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών & Προστασία Καταναλωτών Συνέδριο ΕΕΤΤ, 11 Δεκεμβρίου 2007 Killer Application in Telecoms the killer application of the future will be Organizational Excellence Do not

Διαβάστε περισσότερα

Committed to Excellence

Committed to Excellence Committed to Excellence Δέσµευση στην Επιχειρηµατική Αριστεία Προσέγγιση 2: EFQM Committed to Excellence Assessment 2 Star Διεθνής Πιστοποίηση Επιχειρήσεων Επίπεδα Επιχειρηµατικής Αριστείας EFQM COMMITTED

Διαβάστε περισσότερα

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Business English Ενότητα # 9: Financial Planning Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

þÿ¼ ½ ±Â : ÁÌ» Â Ä Å ÃÄ ²µ þÿä Å ÃÇ»¹º Í Á³ Å

þÿ¼ ½ ±Â : ÁÌ» Â Ä Å ÃÄ ²µ þÿä Å ÃÇ»¹º Í Á³ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ ½»Åà Äɽ µ½½ ¹Î½ Ä Â þÿ±¾¹»ì³ à  º±¹ Ä Â þÿ±à ĵ»µÃ¼±Ä¹ºÌÄ Ä±Â

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Στρατηγικών Αλλαγών

Διοίκηση Στρατηγικών Αλλαγών Διοίκηση Στρατηγικών Αλλαγών Παράγοντες Επιτυχίας και Αποτυχίας Στρατηγικής Αλλαγής Δρ. Δημήτρης Μανωλόπουλος Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 5 η Συνάντηση Σκοπός της διάλεξης

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010

Διαβάστε περισσότερα

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ποιοι είμαστε Όμιλος Εταιριών Σαμαράς & Συνεργάτες ( 5 εταιρείες ). One Stop Consulting

Διαβάστε περισσότερα

O πελάτης στο επίκεντρο

O πελάτης στο επίκεντρο Ημερίδα ΕΕΤΤ Ποιότητα Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών & Προστασία Καταναλωτών O πελάτης στο επίκεντρο Η εξυπηρέτηση του πελάτη κομβικό σημείο για την εδραίωση σχέσεων εμπιστοσύνης Tom Στράτος, Διευθυντής Εξυπηρέτησης

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ο ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Κεφάλαιο 3 ο ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Κεφάλαιο 3 ο ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 1. Διεύθυνση Να σημειώσετε με κύκλο την απάντηση που πιστεύετε ότι ταιριάζει στην κάθε περίπτωση: 1. Ηγέτης είναι το άτομο εκείνο το οποίο: Α. ελέγχει τους υφιστάμενους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση Πιστότητας Πελατών στο Φαρµακείο

Αύξηση Πιστότητας Πελατών στο Φαρµακείο Αύξηση Πιστότητας Πελατών στο Φαρµακείο Ιπποκράτης Νικολακόπουλος - Οικονοµολόγος Θα εξετάσουµε το θέµα από τρεις οπτικές γωνίες: Α. Από την πλευρά του πελάτη καταναλωτή, Β. Από την πλευρά του φαρµακοποιού

Διαβάστε περισσότερα

Executive Academy... ή...πώς να έχετε στελέχη που φέρνουν αποτελέσµατα

Executive Academy... ή...πώς να έχετε στελέχη που φέρνουν αποτελέσµατα Κιλκίς 14, Τ.Θ.820, ιώνη ΤΚ19009, Πικέρµι Αττικής Τηλ: 210-8034617, Fax:210-8032460 Executive Academy... ή...πώς να έχετε στελέχη που φέρνουν αποτελέσµατα ηµήτρης Βιντζηλαίος Κάνω τα σωστά πράγµατα σωστά,

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος ΕΡΕΥΝΑ Stedima: ΤΟ COACHING ΣΕ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Αναστασία Μπαλάρη, Ανάλυση στοιχείων & Επεξεργασία ερωτηματολογίου Εισαγωγή Η Stedima παρουσιάζει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης Α.Τ.Ε.Ι. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η διαμόρφωση επικοινωνιακής στρατηγικής (και των τακτικών ενεργειών) για την ενδυνάμωση της εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα;

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ρ. Όλγα Επιτροπάκη Eπίκουρος Καθηγήτρια Οργανωσιακής Συµπεριφοράς & ιοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων, ALBA Επισκόπηση της παρούσας οµιλίας Έχει το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»?

ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»? ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»? Της Τζινας Γ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, ED. M, MA HARVARD UNIVERSITY, ΨΥΧΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ειδίκευση σε Παιδιά, Εφήβους, Οικογένειες, Ζευγάρια, Γυναικεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΔΙΟ_ΑΓΟΡΑ: Stakeholder Analysis Questionnaire

ΠΕΔΙΟ_ΑΓΟΡΑ: Stakeholder Analysis Questionnaire ΠΕΔΙΟ_ΑΓΟΡΑ: Stakeholder Analysis Questionnaire ΠΕΔΙΟ_ΑΓΟΡΑ: Ερωτηματολόγιο Ανάλυσης Εμπλεκομένων General Data Γενικά Δεδομένα 1. Α/Α Ερωτηματολογίου Questionnaire Number 2. Ημερομηνία Date Example: December

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1: Ενδεικτικές Κατηγορίες είκτη Ικανοποίησης Totally un-acceptable Medium average Strong / good.

Πίνακας 1: Ενδεικτικές Κατηγορίες είκτη Ικανοποίησης Totally un-acceptable Medium average Strong / good. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΙΑΤΡΩΝ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΙΚΤΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ EPSI RATING (Extended Performance Satisfaction Index) EPSI HELLAS Επιστηµονικός Υπεύθυνος:

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλκυση πελατών. Marketing Προώθηση πωλήσεων. Σεµινάριο - εργαστήριο κατάρτισης γυναικών στo πλαίσιο του Έργου ΕΜΜΑ

Προσέλκυση πελατών. Marketing Προώθηση πωλήσεων. Σεµινάριο - εργαστήριο κατάρτισης γυναικών στo πλαίσιο του Έργου ΕΜΜΑ Σεµινάριο - εργαστήριο κατάρτισης γυναικών στo πλαίσιο του Έργου ΕΜΜΑ Προσέλκυση πελατών Marketing Προώθηση πωλήσεων Εισηγητής: Μανώλης Τσαντάκης, Οικονοµολόγος, TEAM EUROPE Ελλάδα Τετάρτη, 31 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη

Συναισθηματική Νοημοσύνη Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Συναισθηματική Νοημοσύνη E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ) Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η ύπαρξη των παραγόντων «υγιεινής» ή «διατήρησης» (κατά τον Herzberg) δημιουργεί ευχαρίστηση

Διαβάστε περισσότερα

36 ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ. ΤΙΤΛΟΣ: ΠΑΙΔΙ και ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ-Μάθε τα Δικαιώματά σου

36 ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ. ΤΙΤΛΟΣ: ΠΑΙΔΙ και ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ-Μάθε τα Δικαιώματά σου 36 ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών 2013-2014 ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΠΑΙΔΙ και ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ-Μάθε τα Δικαιώματά σου ΤΑΞΗ: ΣΤ2 Αριθμός Μαθητών: 14 Ηλικία: 11-12 Διάρκεια προγράμματος: 4 δίωρα (90 λεπτά) Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ TDF. Training Needs Analysis. Methodologies and Instruments

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ TDF. Training Needs Analysis. Methodologies and Instruments ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ TDF Training Needs Analysis Methodologies and Instruments ΣΚΟΠΟΣ Να παρουσιάσουμε ένα πλαίσιο για πιο ουσιαστική σχεδίαση εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων To Μοντέλο Ολικού Μυαλού Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ (BUSINESS PLAN)

ΕΠΙΧΕΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ (BUSINESS PLAN) ΕΠΙΧΕΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ (BUSINESS PLAN) Τι είναι ένα επιχειρησιακό σχέδιο Ένα επιχειρησιακό σχέδιο (business plan) είναι ένα έγγραφο το οποίο ορίζει τη βασική ιδέα για μια επιχείρηση και τα σχετικά θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ Βασιλική Αλκιβιαδου

Διαβάστε περισσότερα

To σύνολο των εργαλείων που χρησιμοποιoύνται κατά την επιδίωξη των στόχων του marketing στις αγορές στόχους.

To σύνολο των εργαλείων που χρησιμοποιoύνται κατά την επιδίωξη των στόχων του marketing στις αγορές στόχους. ΤΑ 4P ΤΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝG To σύνολο των εργαλείων που χρησιμοποιoύνται κατά την επιδίωξη των στόχων του marketing στις αγορές στόχους. Ταξινόμηση σε 4 ομάδες : τα 4 P Product : ποικιλία, ποιότητα, συσκευασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα