ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΑΚΗ ΠΑΥΛΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ Α.Π.Θ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΜΕΘΟ ΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ ΜΕ ΥΓΡΗ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΚΧΥΛΙΣΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΦΑΣΗΣ-ΥΓΡΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΓΡΑ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2004

2 Στους γονείς µου 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 8 Α. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Υδατοδιαλυτές βιταµίνες Βιταµίνες συµπλέγµατος Β ΒιταµίνηΒ 1 (Θειαµίνη) Βιταµίνη Β 2 (Ριβοφλαβίνη) Βιταµίνη Β 3 (Νιασίνη) Βιταµίνη Β 5 (Παντοθενικό οξύ) Βιταµίνη Β 6 (Πυριδοξίνη) Βιταµίνη Β 12 (Κυανοκοβαλαµίνη) Βιταµίνη Β 9 (Φολακίνη) Λιποδιαλυτές βιταµίνες Βιταµίνη Α (Ρετινόλη) Βιταµίνη D Βιταµίνη Ε (Τοκοφερόλη) Βιταµίνη Κ ΥΓΡΗ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Ιστορική αναδροµή Εισαγωγή Οργανολογία υγρής χρωµατογραφίας υψηλής πίεσης Εφαρµογές της υγρής χρωµατογραφίας υψηλής πίεσης Μελλοντικές τάσεις της HPLC Mονολιθικές στήλες Σύγκριση των µονολιθικών στηλών µε τις συµβατικές στήλες Μειονεκτήµατα µονολιθικών στηλών Συνοπτικά για τις µονολιθικές στήλες ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ Ανάγκη ανάπτυξης νέας µεθόδου 43 3

4 3.2 Αντικειµενικός σκοπός ανάπτυξης νέας µεθόδου Στάδια ανάπτυξης της µεθόδου Επικύρωση της µεθόδου Ακρίβεια Επαναληπτικότητα Γραµµικότητα Εύρος γραµµικής περιοχής Ευαισθησία Όριο ανίχνευσης Όριο ποσοτικής αποτίµησης Ανθεκτικότητα Ευρωστεία Εκλεκτικότητα Εξειδίκευση ΠΡΟΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΓΜΑΤΟΣ Τεχνικές προκατεργασίας δείγµατος Τεχνικές διαλυτοποίησης Κλασικές τεχνικές εκχύλισης Σύγχρονες τεχνικές εκχύλισης Τεχνικές εκχύλισης στις οποίες δεν χρησιµοποιείται διαλύτης Άµεσες τεχνικές Τεχνικές παρέκλισης της στήλης ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Προσδιορισµός βιταµινών µε HPLC Ανάλυση φαρµακευτικών σκευασµάτων Προσδιορισµός υδατοδιαλυτών βιταµινών σε φαρµακευτικά σκευάσµατα Προσδιορισµός λιποδιαλυτών βιταµινών σε φαρµακευτικά σκευάσµατα Ανάλυση βιολογικών υγρών Προσδιορισµός υδατοδιαλυτών βιταµινών σε βιολογικά υγρά Προσδιορισµός λιποδιαλυτών βιταµινών σε βιολογικά υγρά ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΒΗΣ 77 4

5 Β. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 7. ΟΡΓΑΝΑ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΑ Όργανα Χρωµατογραφικές ιατάξεις Αναλυτικές στήλες Εκχύλιση στερεάς φάσης υγρού (SPE) Άλλες συσκευές οι οποίες χρησιµοποιήθηκαν Αντιδραστήρια ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΘΟ ΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΟ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΙΠΟ ΙΑΛΥΤΩΝ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ Βελτιστοποίηση χρωµατογραφικού διαχωρισµού των λιποδιαλυτών Βιταµινών Βελτιστοποίηση ανίχνευσης και ποσοτικού προσδιορισµού των λιποδιαλυτών βιταµινών Εύρεση κατάλληλου εσωτερικού προτύπου Βέλτιστες χρωµατογραφικές συνθήκες Κατασκευή καµπύλης αναφοράς για τον ποσοτικό προσδιορισµό λιποδιαλυτών βιταµινών Εύρεση ορίων γραµµικής περιοχής Επικύρωση της µεθόδου Ακρίβεια και επαναληψιµότητα της µεθόδου Ενδιάµεση επαναληπτικότητα και ακρίβεια της µεθόδου Εφαρµογή της µεθόδου προσδιορισµού των λιποδιαλυτών βιταµινών σε φαρµακευτικά σκευάσµατα Αναβράζοντα πολυβιταµινούχα δισκία Ενέσιµα διαλύµατα Σιρόπια Συγκριτική απόδοση προσδιορισµού λιποδιαλυτών βιταµινών ανά φαρµακευτικό σκεύασµα 106 5

6 8.5 Εφαρµογή της µεθόδου σε βιολογικά υγρά Τελικές συνθήκες εκχύλισης στερεάς φάσης-υγρού Εφαρµογή της µεθόδου σε ορό αίµατος Eφαρµογή της µεθόδου σε πραγµατικά δείγµατα Εφαρµογή της µεθόδου σε δείγµα ούρων ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΘO ΟΥ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΟΥ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ Υ ΑΤΟ ΙΑΛΥΤΩΝ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ Βελτιστοποίηση χρωµατογραφικού διαχωρισµού των υδατοδιαλυτών βιταµινών Βελτιστοποίηση ανίχνευσης και ποσοτικού προσδιορισµού των υδατοδιαλυτών βιταµινών Εύρεση κατάλληλου εσωτερικού προτύπου Βέλτιστες χρωµατογραφικές συνθήκες Κατασκευή καµπύλης αναφοράς για τον ποσοτικό προσδιορισµό πρότυπων διαλυµάτων υδατοδιαλυτών βιταµινών Εύρεση ορίων γραµµικής περιοχής Επικύρωση της µεθόδου Ακρίβεια και επαναληψιµότητα της µεθόδου Ενδιάµεση επαναληπτικότητα και ακρίβεια της µεθόδου Εφαρµογή της µεθόδου προσδιορισµού των υδατοδιαλυτών βιταµινών σε φαρµακευτικά σκευάσµατα Αναβράζοντα πολυβιταµινούχα δισκία Σιρόπια Συγκριτική απόδοση προσδιορισµού υδατοδιαλυτών βιταµινών ανά φαρµακευτικό σκεύασµα Εφαρµογή της µεθόδου σε βιολογικά υγρά Τελικές συνθήκες εκχύλισης στεράς φάσης-υγρού Εφαρµογή της µεθόδου σε ορό αίµατος Εφαρµογή της µεθόδου σε πραγµατικά δείγµατα Εφαρµογή της µεθόδου σε δείγµα ούρων ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΘΟ ΟΥ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΟΥ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΥ Υ ΑΤΟ ΙΑΛΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΙΠΟ ΙΑΛΥΤΩΝ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ 186 6

7 10.1 Εφαρµογή της εκχύλισης στερεάς φάσης-υγρού για τον τατόχρονο προσδιορισµό υδατοδιαλυτών και λιποδιαλυτών βιταµινών Εφαρµογή της µεθόδου σε φαρµακευτικά σκευάσµατα Εφαρµογή της µεθόδου σε βιολογικά υγρά 207 Γ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 214. EXTENDED SUMMARY 221 Ε. BIΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 225 7

8 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σύµφωνα µε τον κλασικό ορισµό, µε τον όρο βιταµίνη αναφερόµαστε σε µια οργανική ένωση η παρουσία της οποίας παίζει καταλυτικό ρόλο στην οµαλή λειτουργία του ανθρώπινου µεταβολισµού και στις φυσιολογικές του λειτουργίες. Οι βιταµίνες, στο σύνολο τους, βρίσκονται στο επίκεντρο της βιβλιογραφίας εδώ και περίπου δύο δεκαετίες. Την τελευταία όµως πενταετία η ανάπτυξη της διατροφικής πληροφόρησης καθώς και η εµφάνιση πληθώρας φαρµακευτικών πολυβιταµινούχων σκευασµάτων, οδηγεί στην ανάγκη ανάπτυξης νέων µεθόδων προσδιορισµού των βιταµινών στα φαρµακευτικά σκευάσµατα. Ταυτόχρονα ο τοµέας της κλινικής χηµείας, έχει εστιάσει το ενδιαφέρον του στην ανάπτυξη µεθόδων για την ανίχνευση των ενώσεων αυτών στο ανθρώπινο σώµα. Η παρούσα διατριβή εντάσσεται στα πλαίσια του αυξανόµενου ερευνητικού ενδιαφέροντος, για τις συγκεκριµένες ενώσεις και αποτελεί ουσιαστικά την ολοκλήρωση µιας µεταπτυχιακής εργασίας η οποία πραγµατοποιήθηκε, µε τον ίδιο επιβλέποντα καθηγητή, στο ίδιο εργαστήριο, το Εργαστήριο Αναλυτικής Χηµείας του Α.Π.Θ. Ένα µέρος της παρούσας διατριβής πραγµατοποιήθηκε στον τοµέα της Φαρµακογνωσίας, του Πανεπιστηµίου του Leiden, στην Ολλανδία, στα πλαίσια του προγράµµατος Erasmus. Η διατριβή ξεκίνησε µε την ανάπτυξη τριών αναλυτικών µεθόδων, µε χρήση Υγρής Χρωµατογραφίας Υψηλής Πίεσης (HPLC). Η πρώτη µέθοδος αναφερόταν στον προσδιορισµό των λιποδιαλυτών βιταµινών, η δεύτερη στον προσδιορισµό των υδατοδιαλυτών βιταµινών και η τρίτη µέθοδος αποτελεί ένα συνδυασµό των δύο προηγουµένων, επιτρέποντας τον ταυτόχρονο προσδιορισµό λιποδιαλυτών και υδατοδιαλυτών βιταµινών. Η εργασία ολοκληρώθηκε µε εφαρµογή των προτεινόµενων µεθόδων σε φαρµακευτικά σκευάσµατα και σε βιολογικά υγρά (ορό αίµατος, ούρα), χρησιµοποιώντας την Εκχύλιση Στερεάς Φάσης-Υγρού (SPE). To θέµα της διατριβής υποδείχθηκε από τον Καθηγητή κ. Ι. Ν. Παπαδογιάννη, ο οποίος είχε και την επίβλεψή της. Τον ευχαριστώ θερµά για την εµπιστοσύνη που µου έδειξε καθώς και για την παρακολούθηση, την καθοδήγηση και το ενδιαφέρον του σε όλη τη διάρκεια της εργασίας. Τον Καθηγητή κ. Ι. Α. Στράτη και την Επίκουρη Καθηγήτρια κ. Α. Ζώτου, µέλη της τριµελούς επιτροπής, ευχαριστώ για τη συµπαράστασή τους και τη βοήθειά τους. 8

9 Ευχαριστώ θερµά την Επίκουρη Καθηγήτρια κ. Β. Φ. Σαµανίδου για την υποµονή της, τη συνεχή παρακολούθηση και βοήθεια καθώς και την αµέριστη συµπαράστασή της σε όλα τα στάδια της εργασίας. Η συµµετοχή της στην παρούσα διατριβή ήταν αναµφίβολα σηµαντική. Τον λέκτορα κ. Γ. Θεοδωρίδη, ευχαριστώ θερµά, µε την παραίνεση του οποίου, επισκέφθηκα το Leiden, στo πλαίσιo του προγράµµατος Erasmus, ένα βήµα το οποίο αποδείχτηκε ιδιαίτερα ωφέλιµο για την ολοκλήρωση της παρούσας διατριβής. Ευχαριστώ τον καθηγητή µου στον τοµέα της φαρµακογνωσίας, στο Leiden, R. Verpoorte, για τη συνεχή συµπαράσταση και βοήθεια καθ όλη τη διάρκεια της παραµονής µου στην Ολλανδία καθώς και όλα τα µέλη του συγκεκριµένου τοµέα τα οποία έκαναν την παραµονή µου εκεί ιδιαίτερα ευχάριστη και δηµιουργική. Παράλληλα ευχαριστώ τα µέλη του Εργαστηρίου Αναλυτικής Χηµείας για τη φιλική ατµόσφαιρα συνεργασίας που µου πρόσφεραν. Ιδιαίτερα θα ήθελα να ευχαριστήσω το συµφοιτητή µου, διδάκτορα πλέον, Α. Σακαλή για τη συµπαράστασή του τις αναρίθµητες ώρες παραµονής µας στο εργαστήριο. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους αυτούς που σε αυτό το διάστηµα των πέντε και πλέον χρόνων στάθηκαν δίπλα µου, µοιράστηκαν όλες τις χαρές και τις αγωνίες µου και στήριξαν τις επιλογές µου και την προσπάθεια µου. Ιδιαίτερα θα ήθελα να ευχαριστήσω τους γονείς µου που ήταν πάντα δίπλα µου όλα αυτά τα χρόνια και πολύ περισσότερα. Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2004 Χατζηµιχαλάκης Παύλος 9

10 A. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. EIΣΑΓΩΓΗ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Ο όρος βιταµίνη, είναι σύνθετος και απαρτίζεται από τη λατινική λέξη vita η οποία σηµαίνει ζωή και την λέξη αµίνη, καθώς κατά την ανακάλυψη των ενώσεων αυτών θεωρήθηκε ότι επρόκειτο για αµίνες. Ο όρος αυτός κρίθηκε ο πληρέστερος για να τονίσει την αναγκαιότητα αυτών των ενώσεων για τη διατήρηση και τη συνέχιση της ζωής. Ουσιαστικά πρόκειται για οργανικές ενώσεις, όχι απαραίτητα αµίνες, οι οποίες πρέπει να λαµβάνονται σε µικρές έως ελάχιστες ποσότητες καθηµερινά µε τη διατροφή. Αξίζει να σηµειωθεί ότι ο ανθρώπινος οργανισµός δύναται να συνθέσει ορισµένες από τις ενώσεις αυτές από τις εκάστοτε προβιταµίνες τους, οπότε σε πολλές περιπτώσεις το ενδιαφέρον εστιάζεται στη λήψη των προβιταµινών από τον οργανισµό. Αρχικά οι επιστήµονες ασχολήθηκαν εξ ολοκλήρου µε τον προσδιορισµό της απαιτούµενης ποσότητας βιταµινών στον οργανισµό, µε στόχο την εξάλειψη των φαινοµένων ανεπάρκειας τα οποία οδηγούσαν σε πληθώρα οργανικών δυσλειτουργιών και ασθενειών. Η τελευταία τάση όσον αφορά τις βιταµίνες είναι το ενδεχόµενο χρήσης των ενώσεων αυτών, πέρα από την πρόληψη και για την αντιµετώπιση διαφόρων ασθενειών, καθώς και για την ενδυνάµωση της φυσικής και ψυχικής υγείας του ανθρώπινου οργανισµού. Οι βιταµίνες χωρίζονται σε δύο κύριες οµάδες, ανάλογα µε το µέσο στο οποίο εµφανίζουν τη βέλτιστη διαλυτότητα, τις υδατοδιαλυτές και τις λιποδιαλυτές βιταµίνες Υδατοδιαλυτές βιταµίνες Οι υδατοδιαλυτές βιταµίνες απαρτίζονται από τα µέλη του συµπλέγµατος Β και τη βιταµίνη C. Με εξαίρεση τη βιταµίνη Β 12, η οποία συναντάται µόνο σε γαλακτοκοµικά προïόντα και κρέας, όλες οι υπόλοιπες υδατοδιαλυτές βιταµίνες βρίσκονται στα ίδια τρόφιµα, όπως τα λαχανικά, τα φρούτα, τα µπιζέλια και τα δηµητριακά. Η βασικότερη λειτουργία τους στον οργανισµό είναι ότι συµµετέχουν στη δραστηριότητα σηµαντικών ενζύµων (γνωστών ως συνενζύµων), τα οποία µε τη 10

11 σειρά τους συµµετέχουν στη γενικότερη διαδικασία παραγωγής ενέργειας στον οργανισµό από τα λίπη και τους υδρογονάνθρακες. Οι υδατοδιαλυτές βιταµίνες δε δύνανται να αποθηκευτούν σε µεγάλο ποσοστό στον οργανισµό, γι αυτό και η καθηµερινή τους λήψη από τον οργανισµό κρίνεται απαραίτητη. Σε περίπτωση που βρεθούν σε ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό στο σώµα, αποβάλλονται µε τα ούρα και για το λόγο αυτό είναι δύσκολο να θεωρηθούν τοξικές. Η έλλειψη επαρκούς αποθέµατος υδατοδιαλυτών βιταµινών στον οργανισµό, επιδρά αρνητικά στους ιστούς οι οποίοι µεγαλώνουν ή µεταβολίζονται ραγδαία Τέτοιοι ιστοί εµφανίζονται στο δέρµα, στο αίµα, στο πεπτικό και το νευρικό σύστηµα Βιταµίνες συµπλέγµατος Β Ο όρος, σύµπλεγµα Β, περικλείει µια σειρά βιταµινών µε κοινά χαρακτηριστικά, οι οποίες έχουν ανάλογη δράση συνενζύµων και συχνά αλληλεπιδρούν επιφέροντας καλύτερα αποτελέσµατα. Ουσιαστικά περιλαµβάνει όλες τις γνωστές και βασικές υδατοδιαλυτές βιταµίνες εκτός από τη βιταµίνη C. Αρχικά η βιταµίνη Β θεωρήθηκε ότι επρόκειτο για ένα αυτόνοµο διατροφικό στοιχείο, το οποίο βρισκόταν σε εκχυλίσµατα ρυζιού, µαγιάς και συκωτιού. Στην πορεία όµως οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι τα εκχυλίσµατα αυτά, περιείχαν περισσότερες από µια βιταµίνες, στις οποίες και δόθηκαν συγκεκριµένοι αριθµοί. Το γεγονός αυτό αναπόφευκτα, οδήγησε στην πεποίθηση, ιδιαίτερα σε µη επιστηµονικούς κύκλους, ότι οι προαναφερθείσες βιταµίνες έχουν µια σχετική οµοιότητα µεταξύ τους, ενώ ουσιαστικά πρόκειται για εντελώς διαφορετικές ενώσεις. Παράλληλα, περαιτέρω σύγχυση δηµιουργήθηκε µε την προσθήκη στον όρο σύµπλεγµα Β άλλων οργανικών ουσιών όπως η χολίνη, η ινοσιτόλη και το παρα-αµινοβενζοïκό οξύ, αν και στην ουσία δεν επρόκειτο για βασικές βιταµίνες. Ακόµα και σήµερα επικρατεί στη βιβλιογραφία µια σύγχυση για το εάν οι εν λόγω ενώσεις υπάγονται ή όχι στο σύµπλεγµα Β. Κάθε µέλος του συµπλέγµατος Β, έχει µοναδική δοµή και συµπεριφέρεται διαφορετικά στον ανθρώπινο οργανισµό. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι βιταµίνες Β 1, Β 2, Β 3 καθώς και η βιοτίνη συµµετέχουν σε διαφορετικές φάσεις του µηχανισµού παραγωγής ενέργειας στον οργανισµό. Αντίστοιχα η βιταµίνη Β 6 θεωρείται απαραίτητη για το µεταβολισµό των αµινοξέων, ενώ η βιταµίνη Β 12 και το φολικό οξύ συµµετέχουν σε στάδια απαραίτητα για τη διαίρεση των κυττάρων. Παράλληλα η 11

12 κάθε µια από τις προαναφερθείσες βιταµίνες έχει πληθώρα συµπληρωµατικών λειτουργιών στον ανθρώπινο οργανισµό. Πάντως θα πρέπει να σηµειωθεί, σε αντίθεση µε µια ευρέως διαδεδοµένη άποψη, ότι δεν υπάρχει ούτε µια οργανική λειτουργία η οποία να απαιτεί την ταυτόχρονη ύπαρξη όλων των βιταµινών του συµπλέγµατος Β. Η επαρκής ποσότητα του κάθε µέλους του συµπλέγµατος αυτού στον ανθρώπινο οργανισµό διαφέρει ουσιαστικά. Ως εκ τούτου η λήψη ίσων ποσότητων από κάθε βιταµίνη, ως καθηµερινό διατροφικό συµπλήρωµα δεν έχει κανένα ιδιαίτερο νόηµα. Παράλληλα, θα πρέπει να σηµειωθεί ότι η υπερβολική καθηµερινή λήψη ποσοτήτων από την κάθε βιταµίνη δεν οδηγεί, σε καµία περίπτωση, στον αφανισµό του καθηµερινού άγχους ή στη δηµιουργία υπέρογκων αποθεµάτων ενέργειας και η µοναδική περίπτωση στην οποία ενδείκνυται είναι σε περιπτώσεις υψίστης βιταµινικής ανεπάρκειας. Γενικά η λήψη επαρκούς ποσότητας του κάθε µέλους του συµπλέγµατος Β, βοηθάει ουσιαστικά στα παρακάτω : 1. Υγεία δέρµατος, οστών, µαλλιών και µυών, 2. Οµαλή λειτουργία του πεπτικού συστήµατος, 3. Απαλλαγή από κατάθλιψη, υπερευαισθησία, αυπνία και εξάντληση, 4. Καλύτερη λειτουργία των εγκεφαλικών κυττάρων, 5. Απαλλαγή απο δερµατολογικά προβλήµατα, 6. Βελτίωση της λειτουργίας του συκωτιού. Στη συνέχεια ακολουθεί µεµονωµένη και λεπτοµερής ανάλυση της κάθε βιταµίνης η οποία υπάγεται στο εν λόγω σύµπλεγµα, ενώ αναφέρονται διεξοδικά και οι εκάστοτε οργανικές λειτουργίες στις οποίες απευθύνεται η κάθε βιταµίνη, καθώς και τα συµπτώµατα ανεπάρκειας της καθεµιάς, µε στόχο την πλήρη κατανόηση του ρόλου του κάθε µέλους του συµπλέγµατος Β στον ανθρώπινο οργανισµό. 12

13 Βιταµίνη Β 1 (Θειαµίνη) Φωτογραφία της θειαµίνης κάτω από µικροσκόπιο [1]. Η θειαµίνη, η οποία στη βιβλιογραφία δύναται να συναντηθεί και ως ανευρίνη [2], είναι µια λευκή, υδατοδιαλυτή, κρυσταλλική ουσία. Η µοριακή της δοµή φαίνεται στο σχήµα 1.1 και όπως είναι εύκολο να παρατηρήσουµε το µόριό της περιέχει έναν πυριµιδινικό και ένα θειαζολικό δακτύλιο, καθώς και µια πρωτοταγή αλκοολική και µια αµινική οµάδα [3]. Η θειαµίνη βρίσκεται στον ανθρώπινο οργανισµό είτε σε ελεύθερη µορφή, είτε σε φωσφορική µορφή (ΤΜΡ-thiamine monophosphate, ΤΤΡ-thiamin triphosphate, ΤΡΡ-thiamin pyrophosphate), στα τρόφιµα δε, εµφανίζεται ως ελεύθερη αλκοόλη ή ως πυροφωσφορικός εστέρας. Εξαιτίας του αζώτου του θειαζολικού δακτυλίου η θειαµίνη αποτελεί µια βάση και ιονίζεται κανονικά σε διαφορετικό βαθµό ανάλογα µε την τιµή του ph. Από την ενεργό οξύτητα εξαρτάται και ο ιονισµός της αµινικής οµάδας του πυριµιδινικού δακτυλίου. Σχήµα 1.1. Συντακτικός τύπος της θειαµίνης. 13

14 Χαρακτηριστικό της θειαµίνης είναι οι έντονες απορροφήσεις που εµφανίζει στο υπεριώδες (εµφανίζει διάφορα µέγιστα µήκη κύµατος απορρόφησης ανάλογα µε την τιµή του ph). Οξείδωσή της µε υπεροξείδιο του υδρογόνου δίνει τη θειοχρώµη, ένωση η οποία φθορίζει έντονα και µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την ποσοτική εκτίµηση της θειαµίνης [3]. Πρόκειται για µία από τις πρώτες βιταµίνες η οποία αποµονώθηκε και χαρακτηρίστηκε στη δεκαετία του 1930 [2]. Η θειαµίνη χρησιµοποιήθηκε, σχεδόν ταυτόχρονα µε την αποµόνωση της, για θεραπευτικούς σκοπούς. Η εµφάνισή της συνδέθηκε µε την περίφηµη ασθένεια beriberi, η οποία κυριάρχησε στις αρχές του εικοστού αιώνα και η οποία οφειλόταν σε ανεπάρκεια θειαµίνης. Τα βασικότερα συµπτώµατα αυτής της ασθένειας ήταν µια σειρά νευρολογικών και µεταβολικών διαταραχών. Από κλινικής απόψης η θειαµίνη παίζει καταλυτικό ρόλο στις παρακάτω λειτουργίες: 1. Οµαλή λειτουργία του µυικού συστήµατος και της καρδιάς. 2. Επαρκής µεταβολισµός υδρογονανθράκων. 3. Μεταβολισµό οξυγόνου. 4. Σύνθεση της ακετυλοχολίνης. 5. Παραγωγή ενέργειας. Παράλληλα η θειαµίνη λειτουργεί κατασταλτικά σε ασθένειες όπως η κατάθλιψη, η παράλυση προσώπου, το λουµπάγκο, η δυσλεξία, η χαµηλή πίεση αίµατος, η νευρικότητα, η αδυναµία των οφθαλµικών µυών και το άσθµα, ενώ η λήψη της θεωρείται ότι προστατεύει τους αθλητές απο µυικούς τραυµατισµούς. Ως συχνότερα συµπτώµατα έλλειψης θειαµίνης θεωρούνται η χρόνια εξάντληση και απάθεια, οι πονοκέφαλοι, η αδυναµία πέψης, οι πόνοι και η ατροφία στους µύες, τα προβλήµατα στο κυκλοφορικό σύστηµα, η υπερευαισθησία στο θόρυβο, η ανορεξία, το άγχος, η εµφάνιση ψυχώσεων, πανικών καθώς και οι εφιάλτες, η απώλεια µνήµης και η συναισθηµατική ανισορροπία. Ως κυριότερες πηγές θειαµίνης αναφέρονται το συκώτι, το χοιρινό κρέας, το αλεύρι, οι πατάτες, τα µπιζέλια, ο σολοµός και οι ξηροί καρποί. Επιβλαβής για τα αποθέµατα θειαµίνης στον οργανισµό ενδέχεται να είναι η αυξηµένη λήψη υδρογονανθράκων, καφεΐνης, ζάχαρης, αλκοόλ, αντιβιοτικών, αντισυλληπτικών και άλλων φαρµάκων. Παράλληλα το κάπνισµα, η ζέστη και το άγχος οδηγούν σε καταστροφή της θειαµίνης [4-8]. 14

15 Βιταµίνη Β 2 (Ριβοφλαβίνη) Φωτογραφία της ριβοφλαβίνης κάτω από µικροσκόπιο [1]. Η ριβοφλαβίνη είναι µια κρυσταλλική, υδατοδιαλυτή, κιτρινωπή ένωση. Οφείλει το όνοµά της στη λατινική λέξη flavious (κίτρινο), η οποία αντικατοπτρίζει το χρώµα των κρυστάλλων της και το χρώµα που δίνει στα ούρα [1]. Ο συντακτικός της τύπος δίνεται στο σχήµα 1.2. Σχήµα 1.2. Συντακτικός τύπος της ριβοφλαβίνης Βιοχηµικά η ριβοφλαβίνη µεταβολίζεται µε στόχο το σχηµατισµό δύο φλαβινο-συνενζύµων, του φλαβινο-αδενικού δινουκλεοτιδίου (FAD) και του 15

16 φλαβινο-µονονουκλεοτιδίου (FMN) [1]. Τα ένζυµα αυτά σχετίζονται µε µια σειρά οξειδοαναγωγικών δράσεων στα κύτταρα. Γενικά πάντως πρόκειται για µια σχετικά σταθερή βιταµίνη, αν και θα πρέπει να σηµειωθεί ότι τυχόν έκθεσή της στο φως οδηγεί στο σχηµατισµό λουµιφλαβίνης, η οποία είναι πιο οξειδωτική από τη ριβοφλαβίνη και δύναται να καταστρέψει µέρος του ασκορβικού οξέος [3]. Από κλινική άποψη η ριβοφλαβίνη παίζει καταλυτικό ρόλο στις παρακάτω λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισµού: 1. Οµαλή ανάπτυξη, 2. Προστασία απο καρκίνο και αναιµία, 3. ιάσπαση λιπών, 4. Παραγωγή ενέργειας, 5. Συντήρηση των επιφανειακών ιστών σε µάτια, χείλη και δέρµα. Επιπρόσθετη χορήγηση ριβοφλαβίνης απαιτείται κατά την περίοδο εγκυµοσύνης, θηλασµού και έντονης κατανάλωσης ενέργειας (αθλητικής προετοιµασίας) καθώς και σε περιπτώσεις υπερθυρεοειδισµού. Ως σηµαντικότερα συµπτώµατα έλλειψης ριβοφλαβίνης θεωρούνται η αυπνία, η κατάθλιψη, τα ξηρά, σκασµένα χείλη, ο καταράκτης, η ευαισθησία στο φως, ο κνησµός, η ζαλάδα, η αδυναµία γρήγορης εκµάθησης, η δερµατίτιδα και η αναιµία. Ως κυριότερες πηγές ριβοφλαβίνης φέρονται να είναι τα αµύγδαλα, το κοτόπουλο, το τυρί, τα αυγά, το µοσχαρίσιο κρέας, το συκώτι, το αβοκάντο καθώς και η πλειοψηφία των λαχανικών. Ιδιαίτερα επιβλαβή για τα αποθέµατα ριβοφλαβίνης είναι το κάπνισµα, το αλκοόλ, η ζάχαρη, τα αντιβιοτικά, το άγχος και το φως,ιδιαίτερα το ηλιακό [4-8]. 16

17 Βιταµίνη Β 3 (Νιασίνη) Φωτογραφία της νιασίνης κάτω από το µικροσκόπιο [1]. Η νιασίνη εµφανίζεται συχνά στη βιβλιογραφία και ως βιταµίνη ΡΡ ή αντιπελλαγρική και παίζει ιδιαίτερα σηµαντικό ρόλο στη βιοσύνθεση των πυριδινονουκλεοτιδίων. Ο όρος νιασίνη περιλαµβάνει δύο ενώσεις µε απλή χηµική δοµή, το νικοτινικό οξύ και το νικοτιναµίδιο. Ο συντακτικός τύπος του νικοτινικού οξέος εµφανίζεται στο σχήµα 1.3 [3]. Βασικότερο παράγωγό της σε συνδυασµό µε τη νουκλεοτιδο- αδενοσίνη είναι ένας υδατάνθρακας, το νικοτινικο-αδενινονουκλεοτίδιο (NAD) το οποίο δρα ως φορέας φορτίων σε βιοχηµικές αντιδράσεις [1]. Σχήµα 1.3. Συντακτικός τύπος του νικοτινικού οξέος. Αξίζει να σηµειωθεί ότι ο ανθρώπινος οργανισµός δύναται να συνθέσει σε µικρή έκταση τη βιταµίνη αυτή από το αµινοξύ θρυπτοφάνη. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι 60 mg θρυπτοφάνης αντιστοιχούν σε 1mg νικοτινικού οξέος. Παράλληλα θα 17

18 πρέπει να τονιστεί ότι ανεπάρκεια νιασίνης στον ανθρώπινο οργανισµό παρατηρείται σε µεγαλύτερες ηλικίες. Από κλινικής άποψης η νιασίνη παίζει ουσιαστικό ρόλο στις παρακάτω λειτουργίες: 1. ρα ως συνένζυµο στο µεταβολισµό λιπών και υδρογονανθράκων. 2. Συµµετέχει στην παραγωγή ενέργειας στον οργανισµό. 3. Είναι απαραίτητη για την υγεία του εγκεφάλου, του δέρµατος, των πεπτικών οργάνων. Η άµεση σχέση της µε τις υψηλές λειτουργίες του εγκεφάλου την έχει συνδέσει µε τη σχιζοφρένεια και άλλες διανοητικές ασθένειες. 4. Ελαττώνει τα επίπεδα χοληστερόλης. 5. Βοηθάει στην ανάπτυξη, γενικότερα. Παράλληλα λειτουργεί κατασταλτικά σε ασθένειες όπως η κατάθλιψη, η αϋπνία, η υπέρταση, η δερµατίτιδα και οι ηµικρανίες. Ως σηµαντικότερα συµπτώµατα έλλειψης νιασίνης θεωρούνται η απώλεια µνήµης, η φυσική και ψυχική εξάντληση, το άγχος, η ανησυχία, ο φόβος και η ανασφάλεια, η αδυναµία και η εξάντληση, η διάρροια και η ξηροδερµία. Ως κυριότερες πηγές νιασίνης αναφέρονται το τυρί, τα µπιζέλια, το κρέας, τα πουλερικά, το ψάρι, το αυγό και τα δηµητριακά [4-8] Βιταµίνη Β 5 (Παντοθενικό οξύ) Φωτογραφία του παντοθενικού οξέος κάτω από το µικροσκόπιο [1]. 18

19 Το παντοθενικό οξύ ανακαλύφθηκε ως οργανική ένωση το 1933 από τον ρ.r.j.williams και στην πορεία διαπιστώθηκε ότι επρόκειτο για µια ένωση η οποία υπάγεται στις βιταµίνες. Η ονοµασία της προέρχεται από την ελληνική λέξη pantos ή παντού µιας και η βιταµίνη αυτή είναι ευρέως διαδεδοµένη στη φύση [1]. Το παντοθενικό οξύ είναι µια ένωση ιδιαίτερα σταθερή σε pη µεταξύ 4 και 7 [3]. Ο συντακτικός της τύπος αποδίδεται στο σχήµα 1.4. Στα τρόφιµα εµφανίζεται ως συστατικό του συνένζυµου Α (Σχήµα 1.4α) και παίζει σηµαντικό ρόλο στον κύκλο του κιτρικού οξέος [1]. (α) (β) Σχήµα 1.4. Συντακτικός τύπος του παντοθενικού οξέος (α), και του παντοθενικού οξέος ως συστατικού του συνένζυµου Α (β) Απο κλινικής άποψης το παντοθενικό οξύ συνεισφέρει ουσιαστικά στις παρακάτω λειτουργίες του οργανισµού: 1. Βοηθάει στη µετατροπή λιπών,πρωτεϊνών και υδρογονανθράκων σε ενέργεια. 2. Ενισχύει την άµυνα του οργανισµού απέναντι στο άγχος. 19

20 3. Ανακουφίζει απο τις αλλεργίες. 4. Βελτιώνει την ανοσοποιητική δράση του οργανισµού. Τυχόν έλλειψη επαρκούς ποσότητας παντοθενικού οξέος συνεπάγεται πονοκεφάλους, εξάντληση, κράµπες στους µύες, γαστρεντερικά προβλήµατα, υπογλυκαιµία, άγχος και µεγαλύτερη ευαισθησία σε ασθένειες. Το παντοθενικό οξύ καταστρέφεται κατά την επεξεργασία µε οξέα, αλκάλια. καθώς και κατά τη θέρµανση. Παράλληλα, επιβλαβείς ενώσεις για τη βιταµίνη αυτή είναι η καφεΐνη, το αλκοόλ, τα υπνωτικά χάπια, τα αντισυλληπτικά και τα οιστρογόνα. Ως κυριότερες πηγές παντοθενικού οξέος εµφανίζονται το καλαµπόκι, το τυρί, το συκώτι, το κρέας, τα αυγά, το γάλα, τα φρέσκα λαχανικά και οι ξηροί καρποί. Θα πρέπει πάντως να σηµειωθεί ότι λόγω της παρουσίας αυτής της βιταµίνης σε πολλά τρόφιµα, δεν τίθεται θέµα διαιτητικής ανεπάρκειας [4-8] Βιταµίνη Β 6 (Πυριδοξίνη) Φωτογραφία της πυριδοξίνης κάτω από το µικροσκόπιο [1]. Η βιταµίνη Β 6 ανακαλύφθηκε τη δεκαετία του 1930, ως αποτέλεσµα διατροφικών ερευνών σε ποντίκια. Το πρώτο συστατικό της το οποίο ανακαλύφθηκε ήταν η πυριδοξίνη. Η πυριδοξίνη πήρε την ονοµασία της λόγω της οµοιότητάς της µε την πυριδίνη, µε τη διαφορά µιας επιπλέον υδροξυµεθυλοµάδας στην πάρα- θέση [1]. 20

21 Η βιταµίνη αυτή εµφανίζεται σε έξι διαφορετικές µορφές: την πυριδοξάλη (PL), την πυριδοξίνη (PN), την πυριδοξαµίνη (PM) καθώς και στα αντίστοιχα φωσφορικά παράγωγά της, την PLP, την PNP και την PMP. H PLP είναι το ενεργό συνένζυµο το οποίο, µεταξύ των προαναφερθεισών ενώσεων, παίζει και το σηµαντικότερο ρόλο, στον ανθρώπινο µεταβολισµό [2]. Γενικά πάντως πρόκειται για µια βιταµίνη, ιδιαίτερα διαδεδοµένη στο φυτικό και ζωικό βασίλειο, δεδοµένου ότι οι φωσφορικοί εστέρες της είναι ένα βασικό συνένζυµο στις βιοχηµικές µετατροπές των αµινοξέων (τρανσαµινώσεις, αποκαρβοξυλιώσεις, αφυδατώσεις). Ο συντακτικός τύπος της πυριδοξίνης δίνεται στο σχήµα 1.5. Σχήµα 1.5. Συντακτικός τύπος της πυριδοξίνης. Η πυριδοξίνη συµµετέχει σε περισσότερες οργανικές λειτουργίες από κάθε άλλη οργανική ένωση, επηρεάζοντας και τη φυσική και την ψυχική υγεία. Κλινικά συµµετέχει στις παρακάτω λειτουργίες: 1. Παραγωγή υδροχλωρικού οξέος. 2. Απορρόφηση λιπών και πρωτεινών. 3. Βοηθάει στο σχηµατισµό των ερυθρών αιµοσφαιρίων. 4. Είναι απαραίτητη στο νευρικό σύστηµα. 5. Χρησιµοποιείται για τη σύνθεση των νουκλεϊκών οξέων RNA και DNA, τα οποία περιέχουν γενετικές οδηγίες για την αναπαραγωγή των κυττάρων. 6. Ενεργοποιεί πολλά ένζυµα και βοηθάει στην απορρόφηση της κυανονοβαλαµίνης. 7. Συµµετέχει στη διαδικασία παραγωγής αντισωµάτων. 8. Βοηθάει στην αντίσταση στον καρκίνο και στην αρτηριοσκλήρυνση. 9. Παρεµποδίζει το σχηµατισµό ενός τοξικού χηµικού (τοξίνης) της οµοκυστεΐνης η οποία είναι επιβλαβής για τη λειτουργία της καρδιάς. 10. Λειτουργεί ως ελαφρύ διουρητικό. 11. Βοηθάει στην άµυνα του οργανισµού απέναντι στις αλλεργίες, το άσθµα και την αρθρίτιδα, τις πέτρες στα νεφρά και το διαβήτη. 21

22 Ανεπάρκεια της βιταµίνης Β 6 δύναται να εντοπιστεί από συµπτώµατα όπως η αναιµία, οι συνεχείς πονοκέφαλοι, η ξηρή γλώσσα, η ανορεξία, η εξάντληση, η απώλεια µαλλιών, η υπερευαισθησία και τα προβλήµατα ακοής. Ιδιαίτερα επιβλαβή για την πυριδοξίνη είναι τα αντισυλληπτικά, τα οιστρογόνα, το αλκοόλ, τα ναρκωτικά καθώς και διάφορες τεχνικές επεξεργασίας τροφών [4-8] Βιταµίνη Β 12 (Κυανοκοβαλαµίνη) Φωτογραφία της κυανοκοβαλαµίνης κάτω από το µικροσκόπιο [1]. Πρόκειται για τη µεγαλύτερη και πιο σύνθετη από όλες τις βιταµίνες, καθώς είναι η µοναδική που περιέχει ένα µεταλλικό ιόν, το κοβάλτιο, στο µόριό της [1]. Ο συντακτικός της τύπος αποδίδεται στο σχήµα 1.6. Παράλληλα είναι και η τελευταία βιταµίνη η οποία εντάχθηκε στο σύµπλεγµα Β. Η κύρια δράση της είναι ως µέρος ενός συστήµατος ενζύµων, τα οποία χρησιµεύουν στη σύνθεση νέων κυττάρων και στη διατήρηση των νευρικών κυττάρων [2]. Στον ανθρώπινο οργανισµό συναντάται κύρια µε τη µορφή της µεθυλο-κοβαλαµίνης και της 5-διοξυ-αδενοσινο-κοβαλαµίνης, ενώ στα περισσότερα συµπληρώµατα συναντάται αρχικά ως κυανοκοβαλαµίνη και στην πορεία µετατρέπεται στις δύο προαναφερθείσες µορφές. 22

23 Η κυανοκοβαλαµίνη εµφανίζει ουσιαστική σταθερότητα σε τιµές ph µεταξύ 4 και 6. Όσον αφορά τις απώλειες κατά τις διάφορες τεχνικές επεξεργασίας, οι µεγαλύτερες παρατηρούνται παρουσία αναγωγικών ενώσεων [3]. Σχήµα 1.6. Συντακτικός τύπος της κυανοκοβαλαµίνης. Από κλινικής άποψης, η βιταµίνη Β 12 κρίνεται απαραίτητη για τις παρακάτω οργανικές λειτουργίες: 1. Παραγωγή ερυθρών και λευκών αιµοσφαιρίων. 2. Σύνθεση του RNA και του DNA. 3. Μετατροπή, σε συνδυασµό µε τις υπόλοιπες βιταµίνες του συµπλέγµατος Β, λιπών, υδρογονανθράκων και πρωτεϊνών σε ενέργεια. 4. ιατήρηση νευρικών και εγκεφαλικών κυττάρων. 5. Σύνθεση χολίνης. 6. ιατήρηση επιθυλιακών ιστών. 23

24 Ως σηµαντικότερα συµπτώµατα ανεπάρκειας αποθέµατος κυανοκοβαλαµίνης στον ανθρώπινο οργανισµό θεωρούνται η αναιµία, η κατάθλιψη, η εξασθένηση µνήµης, η αϋπνία, η νευρικότητα, η αδυναµία, η εξάντληση, η παράνοια και η δυσκολία σε βάδισµα και οµιλία. Η κυανοκοβαλαµίνη βρίσκεται µόνο σε ζωικούς ιστούς και προϊόντα ζύµωσης. Αυτός είναι και ο κύριος λόγος για τον οποίο µεγαλύτερο ποσοστό ανεπάρκειας είναι πιθανό να εµφανιστεί σε χορτοφάγους. Ως βασικότερες πηγές κυανοκοβαλαµίνης φέρονται να είναι τα αυγά, τα νεφρά, το κρέας, τα ψάρια, τα πουλερικά, τα οστρακοειδή, το γάλα και τα παράγωγά του. Τέλος ως βασικότερες επιβλαβείς ουσίες για την συγκεκριµένη βιταµίνη θεωρούνται τα αντισυλληπτικά, τα οιστρογόνα, το ηλιακό φως, το νερό, το αλκοόλ και τα υπνωτικά χάπια [4-8] Βιταµίνη Β 9 (Φολακίνη) Φωτογραφία του φολικού οξέος κάτω από το µικροσκόπιο [1]. ύο είναι οι βασικότερες µορφές στις οποίες συναντάται η φολακίνη: το φολικό οξύ (Σχήµα 1.7) και ο εστέρας του φολικού οξέος (Σχήµα 1.8). Το φολικό οξύ, η πιό σταθερή από τις δύο µορφές, εµφανίζεται σπάνια σε τρόφιµα ή στον ανθρώπινο οργανισµό, αλλά είναι η µορφή η οποία χρησιµοποιείται πιο συχνά σε πολυβιταµινούχα σκευάσµατα και σε προµαγειρεµένα φαγητά. Η ονοµασία του 24

25 προέρχεται από την λατινική λέξη folium (φύλλο) µιας και αρχικά αποµονώθηκε στα φύλλα του σπανακιού. Αντίθετα εστέρες του φολικού οξέος, σε πληθώρα χηµικών µορφών δύνανται να βρεθούν σε διάφορα τρόφιµα και σε µεταβολικά ενεργές µορφές, στον ανθρώπινο οργανισµό, [1]. Σχήµα 1.7. Συντακτικός τύπος φολικού οξέος. Σχήµα 1.8. Συντακτικός τύπος εστέρα του φολικού οξέος. Η φολακίνη είναι µια βιταµίνη απαραίτητη στη σύνθεση πουρινών, πυριδιµινών και ορισµένων οξέων. Αποτελεί την πρόδροµη ένωση συνενζύµων που συµµετέχουν στη βιολογική µεταφορά οµάδων µ ένα άτοµο άνθρακα. Παράλληλα αλληλεπιδρά µε τις άλλες βιταµίνες, τα διάφορα αµινοξέα και ορµόνες συµµετέχοντας σε µια πληθώρα ζωτικών λειτουργιών (αντιδράσεις ανάπτυξης και µεθυλίωσης) στο ανθρώπινο σώµα. Ειδικότερα, το φολικό οξύ από κλινικής άποψης είναι: 1. Βασικό συστατικό για τον σχηµατισµό των ερυθρών αιµοσφαιρίων. 2. Απαραίτητο για την παραγωγή των νουκλεϊκών οξέων στη σύνθεση των RNA και DNA. 25

26 3. Βοηθάει την αύξηση του ποσοστού σεροτονίνης και νορεπινεφρίνης στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Αξίζει να σηµειωθεί ότι η ανεπάρκεια φολικού οξέος, αποτελεί την κλασικότερη περίπτωση διατροφικής ανεπάρκειας στον κόσµο. Ως βασικότερο σύµπτωµα, ανεπάρκειας φολικού οξέος, φέρεται να είναι η κατάθλιψη. Περαιτέρω συµπτώµατα, θεωρούνται η αναιµία, η εξάντληση, οι γενετικές διαταραχές, η κυκλοθυµικότητα, η εξασθένηση µνήµης, η αϋπνία, η διάρροια και η απώλεια βάρους. Οι βασικότερες φυσικές πηγές φολικού οξέος είναι το συκώτι, τα νεφρά, τα πράσινα λαχανικά, τα µπιζέλια, το χοιρινό και το µοσχαρίσιο κρέας, τα µανιτάρια και τα αµύγδαλα. Μεγάλες απώλειες φολικού οξέος λαµβάνουν χώρα κατά την προκατεργασία φαγητών (θέρµανση, κατάψυξη), κατά την έκθεση των τροφίµων στον ήλιο, ενώ όσον αφορά τον ανθρώπινο οργανισµό ιδιαίτερα ζηµιογόνα κρίνεται η λήψη ασπιρίνης, οιστρογόνων, αντισυλληπτικών, αντιβιοτικών και αλκοόλ [4-8] Λιποδιαλυτές βιταµίνες Οι λιποδιαλυτές βιταµίνες βρίσκονται κυρίως στο κρέας, το συκώτι, τα γαλακτοκοµικά προϊόντα, τα αυγά, καθώς και τα πράσινα λαχανικά. Ορισµένα τρόφιµα όπως το γάλα και η µαργαρίνη είναι φυσικά ενισχυµένα µε αποθέµατα βιταµίνης Α και D. Οι βιταµίνες αυτές µεταβολίζονται ταυτόχρονα µε τα λίπη στον ανθρώπινο οργανισµό και ως εκ τούτου απαιτούν λίπος για την απορρόφησή τους. Οι λιποδιαλυτές βιταµίνες δύνανται να κατακρατηθούν στον οργανισµό σε υψηλές ποσότητες και το γεγονός αυτό, σε συνδυασµό µε την τοξικότητά τους, συνεπάγεται ότι η υψηλή λήψη λιποδιαλυτών βιταµινών, εφ όσον αυτή δεν υπαγορεύεται ιατρικά θα πρέπει να αποφεύγεται µιας και ενδέχεται να αποβεί επικίνδυνη για τον οργανισµό. Θα πρέπει να σηµειωθεί ότι η ανεπάρκεια λιποδιαλυτών βιταµινών είναι σπάνιο φαινόµενο στους ενήλικες, αλλά δύναται να εµφανιστεί στα παιδιά. 26

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας.

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας. Είναι οργανικές ενώσεις απαραίτητες για την λειτουργία του οργανισμού μας, που είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει μόνος του, είτε τις συνθέτει αλλα σε μικρότερες από τις αναγκαίες ποσότητες. Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Εδώ και χρόνια υπάρχει ένας βομβαρδισμός από πληροφορίες οτι το αυγό, που είναι πλούσιο σε χοληστερόλη, μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, τον κίνδυνο δημιουργίας αρτηριοσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Τέτοιες ιδιότητες είναι η μεγάλη θερμοχωρητικότητα, το υψηλό σημείο ζέσεως, η υψηλή διηλεκτρική σταθερά, η υψηλή επιφανειακή τάση και η θερμότητα

Τέτοιες ιδιότητες είναι η μεγάλη θερμοχωρητικότητα, το υψηλό σημείο ζέσεως, η υψηλή διηλεκτρική σταθερά, η υψηλή επιφανειακή τάση και η θερμότητα ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Νερό Η παρουσία του νερού στα τρόφιμα και η μορφή με την οποία βρίσκεται σε αυτά επηρεάζουν τις ιδιότητές τους όπως και την ικανότητα συντήρησής τους. Το μόριο του νερού αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Θρεπτικά Συστατικά Η ποιοτική διαφορά µεταξύ των τροφών, έγκειται στη περιεκτικότητα τους σε Θρεπτικά Συστατικά. Για να καταλάβει κανείς, αρκεί να συνειδητοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ :

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ : 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) ΘΕΜΑ : ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Υπευθυνος καθηγητης Οικονοµου Ιωαννης ΤΜΗΜΑ : Α1 Γκατζή Κατερίνα Αντάρη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ οργανικών, οργανομεταλλικών και ανόργανων ουσιών. Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΕΞΑΙΤΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν

Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν Γνωρίστε όλες τις βιταμίνες και πού σας ωφελούν Όλοι γνωρίζουμε ότι οι βιταμίνες και τα μεταλλικά στοιχεία είναι σημαντικά για τη διατροφή και την ευεξία μας. Πράγματι, το σώμα δεν μπορεί να λειτουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος. L 314/36 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1.12.2009 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1170/2009 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 30ής Νοεμβρίου 2009 για την τροποποίηση της οδηγίας 2002/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα περισσότερα τρόφιμα. Ζάχαρη Κρέμες, σοκολάτες Αλεύρι, δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: «XHMEIA ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΣΟΥΠΙΩΝΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ. Διδάσκουσα: ΣΟΥΠΙΩΝΗ

ΜΑΘΗΜΑ: «XHMEIA ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΣΟΥΠΙΩΝΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ. Διδάσκουσα: ΣΟΥΠΙΩΝΗ ΜΑΘΗΜΑ: «XHMEIA ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΣΟΥΠΙΩΝΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ Διδάσκουσα: ΣΟΥΠΙΩΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M)

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) Ο ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ (mcg/100g) Δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

«ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ»

«ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» «ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΚΑΙ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» Στυλ κύριου υπότιτλου Στέλιος Ιωσηφίδης Α.Μ. 3620 Ευθαλία Μαραγκοπούλου Α.Μ 3634 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Χασαπίδου

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Contents ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ... 3 ΕΝΟΤΗΤΑ 3: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΝΖΥΜΑ... 16 ΕΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες: γενικά Οργανικές ενώσεις Απαιτούνται σε µικρές ποσότητες Λειτουργούν σαν ρυθµιστές--επιτρέπουν την εξέλιξη των µεταβολικών διαδικασιών εν παρέχουν ενέργεια Υπερβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Ι) ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. της. Συνέπεια βακτηρίων αύξησή τους Η. της. αναπαραγωγής είναι η πληθυσμιακή. απλή. διαίρεση διχοτόμηση.

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Ι) ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. της. Συνέπεια βακτηρίων αύξησή τους Η. της. αναπαραγωγής είναι η πληθυσμιακή. απλή. διαίρεση διχοτόμηση. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Ευγενία Μπεζιρτζόγλου Καθηγήτρια Μικροβιολογίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Συνέπεια βακτηρίων αύξησή τους Η Ι) ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ διαίρεση διχοτόμηση. της αναπαραγωγής είναι η πληθυσμιακή

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ

ΤΟ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ ΕΛΑΙΟΝ ΤΟΥ ΒΕΡΙΚΟΚΟΥ Πολύτιμο συμπλήρωμα διατροφής με βιταμίνες Το βερίκοκο που χρησιμοποιείται στο αντίστοιχο συμπλήρωμα διατροφής της Finora plus, φέρει την επιστημονική ονομασία Promus armeniaca, και

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Βιταμίνες Οι βιταμίνες περιλαμβάνουν 13 διαφορετικά οργανικά μόρια

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA Χωρίς Ζάχαρη, Γλουτένη, Λακτόζη. Απαλλαγμένο από Τεχνητές Γεύσεις κaι Συντηρητικά Σωματική & Πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ: EVATON B 12 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ :

Διαβάστε περισσότερα

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη Η κατανόηση του τρόπου δράσης ορισµένων ιχνοστοιχείων µπορεί να οδηγήσει στη θεραπεία πολλών και σοβαρών ασθενειών όπως είναι η σχιζοφρένεια, η στειρότητα, οι

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΣΒΕΣΤΙΟ Πρόκειται για ένα μακρομέταλλο ή μακροστοιχείο ή μακροορυκτό ή ανόργανο στοιχείο. Αντιπροσωπεύει το 2% του σωματικού βάρους. Το 99% του ασβεστίου βρίσκεται στα οστά και τα δόντια. Το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος!

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος! Φαρμακευτικός,Σύλλογος,Θεσσαλονίκης, ΔΙΑ,ΒΙΟΥ,ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ, ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη20.3.2013 ΑναστασίαΔ.Κόκκαλη ΚλινικόςΔιαιτολόγος Διατροφολόγος ΥπεύθυνηΤομέαΔιαιτολογίαςΙΕΚΞΥΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η καλή διατροφή είναι σημαντική για μια καλή υγεία. Μια υγιεινή διατροφή, ποικιλόμορφη, μπορεί να βοηθήσει στην διατήρηση ενός υγιούς βάρους, να προωθήσει την γενική μακροζωία και να

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ Θέµατα ιάλεξης οµή και ρόλος των λιπών στην άσκηση ιαδικασία διάσπασης των ελεύθερων λιπαρών

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Δευτερεύοντα Συστατικά του Γάλακτος (2/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Δευτερεύοντα Συστατικά του Γάλακτος (2/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 4: Δευτερεύοντα Συστατικά του Γάλακτος (2/2), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA)

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) H ιστορική εξέλιξη των αυτόµατων µεθόδων ανάλυσης Κλασική ανάλυση Ασυνεχής αυτόµατη ανάλυση Ανάλυση συνεχούς ροής? Τα πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σχολείο: Ονοματεπώνυμα μαθητών: 1) 2). 3) 1 Προετοιμασία νωπού παρασκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους:

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Μονοσακχαρίτες γλυκόζη, φρουκτόζη Δισακχαρίτες σακχαρόζη, μαλτόζη, λακτόζη Ολιγοσακχαρίτες καλαμοσάκχαρο Πολυσακχαρίτες άμυλο, κυτταρίνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ (χηµικοί τύποι και αντιδράσεις από το βιβλίο µε τίτλο Food Chemistry, των H.-D. Belitz, W. Grosch & P. Schieberle, 4 th Edition, 2009, Springer, New York) Λιποδιαλυτές ή υδατοδιαλυτές ευαλλοίωτες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράσεις της κατάψυξης στα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων

Επιδράσεις της κατάψυξης στα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων Επιδράσεις της κατάψυξης στα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων Η διαδικασία της καταψυξης (στάδια προκατάψυξης, καταψυξη, αποθήκευση σε κατάψυξη, απόψυξη) εάν διεξαχθεί κανονικά, θεωρείται γενικά, η καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Μικροβιολογία-Ιολογία Επίκουρος Καθηγητής Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Βιοενεργητική μικροβίων Βακτηριακή Γενετική Επισκόπηση Βακτηριοφάγων Προκαρυωτική ποικιλότητα (Βακτήρια) Προκαρυωτική ποικιλότητα (Αρχαία)

Διαβάστε περισσότερα

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία ρ. Αγγελική Τριανταφύλλου - Πιτίδη Ιατρός Μικροβιολόγος Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύριο µέληµα του ανθρώπου ήταν και είναι, η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού

Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού Εισαγωγή Ε. Μπακέας 2011 Χρωµατογραφία: ποικιλία µεθόδων διαχωρισµού µίγµατος ουσιών µε παραπλήσιες χηµικές ιδιότητες Βασίζεται στη διαφορετική κατανοµή των ουσιών µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ÊÏÑÕÖÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ÊÏÑÕÖÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ:ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:3.6.2014 ΤΑΞΗ: Γ ΧΡΟΝΟΣ:1.30 ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ:10 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:. ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΒΑΘΜΟΣ:...

Διαβάστε περισσότερα

4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014

4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014 4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ Ο αθλητισμός είναι η συστηματική σωματική καλλιέργεια και

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Αντλία Στήλη Υγρό Έκλουσης Συλλέκτης κλασμάτων ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα