ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ: ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ: ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ"

Transcript

1 ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ: ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Η εργασία υποβάλλεται για τη μερική κάλυψη των απαιτήσεων με στόχο την απόκτηση του διπλώματος. ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ από ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Σπουδάστρια: Ξανθοπούλου Ευφροσύνη Επιβλέπων καθηγητής: κ. Γιαννέλης Δημήτριος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ, ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ», ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2007

2 ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ: ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

3 Το παρόν κείμενο αποτελεί πρωτότυπη εργασία και εκπονήθηκε αποκλειστικά για την απόκτηση του μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ Η συγγραφέας

4 Στη διπλωματική εργασία που παρατίθεται θα παρουσιαστούν αρχικά οι έννοιες της Θεωρίας Παιγνίων. Θα αναλυθεί η μορφή και τα είδη ενός παιγνίου, η στρατηγική που ακολουθείται σε ένα παίγνιο και πότε συντρέχει η ισορροπία κατά Nash. Επιπλέον, θα παρουσιαστεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της Θεωρίας Παιγνίων, που είναι το δίλημμα του φυλακισμένου, καθώς και διάφορες εφαρμογές του. Μια από τις πιο σημαντικές εφαρμογές του είναι η περίπτωση του ολιγοπωλίου, όπου θα εξηγηθεί ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται η Θεωρία Παιγνίων στη σύγχρονη επιχειρηματική πρακτική. Στη συνέχεια, θα αναλυθούν ορισμένα υποδείγματα της Θεωρίας Ολιγοπωλίου, που είναι τα μοντέλα που βασίζονται στον προσδιορισμό της ποσότητας, δηλαδή το μοντέλο Cournot-Nash και το μοντέλο Stackelberg, και τα μοντέλα που βασίζονται στον προσδιορισμό των τιμών, δηλαδή το μοντέλο Bertrand και το μοντέλο ηγεσίας τιμολόγησης της κυρίαρχης επιχείρησης. Η ανάλυση αυτή βοηθά, ώστε να γίνει ξεκάθαρα η σύνδεση της Θεωρίας Παιγνίων με την κατάσταση της ολιγοπωλιακής αγοράς. Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα τα συμπεράσματα που συνάγονται από αυτή την έρευνα, καθώς πολλές από τις σύγχρονες αγορές λειτουργούν σε πλαίσιο ολιγοπωλίου και όχι τέλειου ανταγωνισμού. Έπειτα, θα γίνει μια εισαγωγή στις έννοιες των συμπράξεων συμπαιγνιών όχι από πρακτική πλευρά, όπως έγινε μέχρι στιγμής, αλλά από νομική πλευρά. Θα καθοριστούν τα είδη και οι μορφές συμπράξεων όπως τα ορίζει ο νόμος, οι προϋποθέσεις δημιουργίας και διατήρησης συμπράξεων, καθώς και οι μέθοδοι επίτευξης μιας αποτελεσματικής σύμπραξης. Συνεχίζοντας, θα παρατεθούν οι κανόνες δικαίου του ανταγωνισμού που ισχύουν στις γεωγραφικές περιοχές της Αμερικής, της Ευρώπης και, τέλος, της Ελλάδας. Η έρευνα μετά θα επικεντρωθεί σε κάθε περιοχή, όπου θα παρατεθούν κάποιες από τις βασικότερες υποθέσεις παραβιάσεων της πολιτικής ανταγωνισμού που έχουν σημειωθεί μέχρι σήμερα. Για την Αμερική παρουσιάζονται οι υποθέσεις παραβίασης των κανόνων ανταγωνισμού στον κλάδο καπνοβιομηχανίας τα έτη 1923 έως 1940, στον κλάδο κατασκευής Containers τα έτη 1955 έως 1963 και στη βιομηχανία κινηματογράφου γύρω στο Για την Ευρώπη παρατίθενται οι υποθέσεις παραβίασης στη

5 βιομηχανία χαρτοπολτού τα έτη 1975 έως 1981 και στη βιομηχανία βιταμινών τα έτη 1989 έως Για την Ελλάδα αναλύονται οι υποθέσεις παραβίασης στον κλάδο ακτοπλοΐας τα έτη 1987 έως 1994 και στον κλάδο σούπερ μάρκετ το Τέλος, θα παρουσιαστούν τα κυριότερα συμπεράσματα από την ανάλυση των παραπάνω υποθέσεων. Ο στόχος της εργασίας είναι να δείξει τη σχέση μεταξύ της Θεωρίας Παιγνίων και της Θεωρίας Ολιγοπωλίου και πώς αυτές οι δύο συνδυάζονται και εφαρμόζονται ως επιχειρηματική στρατηγική. Το αποτέλεσμα της εργασίας είναι η απόδειξη με έμπρακτα παραδείγματα ότι σε μια ολιγοπωλιακή αγορά οι επιχειρηματίες κατά την προσπάθειά τους να κερδίσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα εφαρμόζοντας τη Θεωρία Παιγνίων δημιουργούν συμπράξεις σε βάρος του ανταγωνισμού, οι οποίες επί το πλείστον κρίνονται ως παράνομες από το δίκαιο ανταγωνισμού και καταδικάζονται.

6 Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον διδάκτορα κ. Γιαννέλη Δημήτριο για τη βοήθεια που μου προσέφερε κατά την εκπόνηση της παρούσας διπλωματικής και στην ολοκλήρωση της προσπάθειάς μου. Η συγγραφέας

7 Εισαγωγή σελ. 1 Κεφάλαιο 1: Θεωρία Παιγνίων σελ. 2 Ορισμός σελ. 2 Στρατηγική φόρμα παιγνίων σελ. 3 Κυρίαρχη στρατηγική Ισορροπία κατά Nash σελ. 4 Είδη παιγνίων σελ. 5 Το δίλημμα του φυλακισμένου σελ. 8 Εφαρμογές του διλήμματος του φυλακισμένου σελ. 10 Ο πόλεμος των όπλων σελ. 10 Bach ή Stravinsky σελ. 10 Κορώνα ή γράμματα σελ. 12 Ολιγοπώλιο σελ. 13 Κεφάλαιο 2: Θεωρία Ολιγοπωλίου σελ. 16 Μοντέλα βασισμένα στον προσδιορισμό της ποσότητας σελ. 16 Το μοντέλο του Cournot σελ. 16 Ισορροπία κατά Cournot Nash σελ. 22 Το μοντέλο Cournot Nash με περισσότερες από δύο επιχειρήσεις σελ. 24 Το μοντέλο Stackelberg σελ. 27 Μοντέλα βασισμένα στον προσδιορισμό των τιμών σελ. 31 Το μοντέλο Bertrand σελ. 31 Η πιθανή σημασία της διαφοροποίησης προϊόντος για την τιμή: επανεξέταση του μοντέλου Bertrand σελ. 34 Το μοντέλο ηγεσίας τιμολόγησης της κυρίαρχης επιχείρησης σελ. 36 Σύγκριση των ολιγοπωλιακών υποδειγμάτων σελ. 41

8 Κεφάλαιο 3: Συμπαιγνίες Συμπράξεις σελ. 43 Ορισμός σελ. 43 Είδη συμπράξεων σελ. 43 Μορφές συμπράξεων σελ. 46 Αντικείμενο ή αποτέλεσμα των συμπράξεων σελ. 49 Προϋποθέσεις δημιουργίας συμπράξεων σελ. 50 Προϋποθέσεις διατήρησης συμπράξεων σελ. 50 Μέθοδοι επίτευξης μιας αποτελεσματικής σύμπραξης σελ. 54 Κεφάλαιο 4: Δίκαιο του ανταγωνισμού και παραβιάσεις αυτού σελ. 58 Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής σελ. 59 Θεμελιώδεις διατάξεις κα αρχές του αμερικανικού δικαίου σελ. 59 Διατάξεις σελ. 59 Αρχές σελ. 60 Εξέλιξη σελ. 61 Υποθέσεις παραβιάσεων των κανόνων ανταγωνισμού σελ. 63 Καπνοβιομηχανία σελ. 63 Εμπλεκόμενες εταιρίες σχετική αγορά σελ. 63 Γεγονότα σελ. 67 Αγορά πρώτων υλών σελ. 67 Διανομή και πώληση προϊόντων σελ. 70 Εξέλιξη της σύμπραξης σελ. 72 Απόφαση Δικαστηρίου σελ. 72 Συμπεράσματα σελ. 73 Container Corporation σελ. 74 Εμπλεκόμενες εταιρίες σχετική αγορά σελ. 74 Γεγονότα σελ. 75 Εξέλιξη της σύμπραξης σελ. 77 Απόφαση Δικαστηρίου σελ. 77 Συμπεράσματα σελ. 78 Βιομηχανία κινηματογράφου 1948 σελ. 79 Εμπλεκόμενες εταιρίες σχετική αγορά σελ. 79 Γεγονότα σελ. 81

9 Διπλώματα ευρεσιτεχνίας (patents) σελ. 82 Άδειες προβολής (clearances) και προβολές ταινιών (runs) σελ. 83 Συμφωνίες βάσει φόρμουλας (formula deals), κύριες συμφωνίες (master agreements) και προνόμια εκμετάλλευσης επιχείρησης (franchises) σελ. 87 Block booking σελ. 90 Διακρίσεις σελ. 91 Συμπεράσματα σελ. 92 Ευρώπη Θεμελιώδεις διατάξεις και αρχές του ευρωπαϊκού κοινοτικού δικαίου σελ. 93 Η σημασία του ανταγωνισμού στην Κοινότητα σελ. 93 Διατάξεις σελ. 95 Αρχές σελ. 98 Κεντρικές έννοιες σελ. 99 Γενική σύγκριση αμερικάνικου και ευρωπαϊκού δικαίου περί ανταγωνισμού σελ. 101 Υποθέσεις παραβιάσεων των κανόνων ανταγωνισμού σελ. 103 Βιομηχανία χαρτοπολτού σελ. 103 Εμπλεκόμενες εταιρίες σχετική αγορά σελ. 103 Το προϊόν σελ. 105 Οι παραγωγοί σελ. 106 Οι πελάτες σελ. 108 Ανάπτυξη της αγοράς χαρτοπολτού σελ. 108 Γεγονότα σελ. 110 Το σύστημα τιμολόγησης των επιχειρήσεων σελ. 110 Καρτέλ των παραγωγών χαρτοπολτού των Ηνωμένων Πολιτειών (Κ.Ε.Α.) σελ. 111 Επαφές μεταξύ των παραγωγών στα πλαίσια της Fides σελ. 114 Περαιτέρω επαφές μεταξύ των παραγωγών σελ. 115 Απαγορεύσεις εξαγωγών και μεταπωλήσεων σελ. 116 Εξέλιξη της σύμπραξης σελ. 117

10 Επιχειρήματα εμπλεκομένων μερών σελ. 117 Νομική εκτίμηση σελ. 119 Άρθρο 85 παράγραφος 1 της Συνθήκης Ε.Ο.Κ. και διεθνές δίκαιο σελ. 119 Απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής σελ. 120 Α. Άρθρο 85 παράγραφος 1 της Συνθήκης Ε.Ο.Κ. σελ. 120 Εναρμονισμένος καθορισμός των τιμών εκ μέρους των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων σελ. 120 Τοποθέτηση της Επιτροπής στα επιχειρήματα των μερών σελ. 121 Συνέπειες στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών σελ. 130 Β. Άρθρο 85 παράγραφος 3 της Συνθήκης Ε.Ο.Κ. σελ. 131 Γ. Άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 17 σελ. 132 Δ. Άρθρο 15 του κανονισμού αριθ. 17 σελ. 132 Πρόστιμα σελ. 133 Συμπεράσματα σελ. 137 Βιομηχανία βιταμινών σελ. 139 Εμπλεκόμενες εταιρίες σχετική αγορά σελ. 139 Το προϊόν σελ. 139 Οι αγορές και τα προϊόντα βιταμινών σελ. 140 Οι επί μέρους αγορές βιταμινών σελ. 142 Η σχετική γεωγραφική αγορά βιταμινών Α, Ε, Β1, Β2, Β5, Β6, C, D3, H, φολικού οξέων, β καροτένιου και καροτενοειδών σελ. 153 Κύκλος εργασιών και μέγεθος αγοράς σελ. 154 Γεγονότα σελ. 155 Επιχειρήματα των εμπλεκομένων μερών και τοποθέτηση της Επιτροπής σελ. 159 Νομική εκτίμηση σελ. 168 Σχέση μεταξύ της Συνθήκης και της συμφωνίας για τον Ε.Ο.Χ. σελ. 168 Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σελ. 169 Περιορισμός του ανταγωνισμού σελ. 169

11 Επίπτωση στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και των συμβαλλομένων του Ε.Ο.Χ. σελ. 171 Διατάξεις των κανόνων ανταγωνισμού που εφαρμόζονται στην Αυστρία, τη Φιλανδία, την Ισλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία σελ. 172 Διάρκεια των παραβάσεων σελ. 173 Παραγραφή των κυρώσεων σελ. 175 Α. Άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 17 σελ. 177 Β. Άρθρο 15 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17 σελ. 177 Γενικές Διατάξεις σελ. 177 Βασικά ποσά των προστίμων σελ. 178 Τελικά ποσά των προστίμων σελ. 184 Συμπεράσματα σελ. 191 Ελλάδα σελ. 192 Το ελληνικό δίκαιο προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού σελ. 192 Ο νόμος και η διάρθρωσή του σελ. 192 Ο προστατευτικός σκοπός του νόμου σελ. 193 Επιτροπή Ανταγωνισμού σελ. 194 Σχέσεις ελληνικού και κοινοτικού δικαίου περί προστασίας του ανταγωνισμού σελ. 197 Υποθέσεις παραβιάσεων των κανόνων ανταγωνισμού σελ. 200 Κλάδος Ακτοπλοΐας σελ. 200 Εμπλεκόμενες εταιρίες σχετική αγορά σελ. 200 Γεγονότα Αποδεικτικά στοιχεία σελ. 202 Επιχειρήματα εμπλεκομένων εταιριών σελ. 203 Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σελ. 206 Τοποθέτηση ως προς τα γενικά επιχειρήματα των μερών σελ. 206 Εμπλοκή Ελληνικών Αρχών σελ. 206 Συνθήκες περιβάλλοντος σελ. 208 Διάρκεια σύμπραξης σελ. 208 Τοποθέτηση ως προς συγκεκριμένους ισχυρισμούς σελ. 208 Εμπλοκή των ναυτιλιακών εταιριών σελ. 208 Πρόστιμα σελ. 212

12 Αρχικός καθορισμός προστίμων σελ. 212 Τελικά ποσά προστίμων σελ. 217 Συμπεράσματα σελ. 218 Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος (Σ.Ε.Σ.Μ.Ε.) και Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (Σ.Ε.Β.Τ.) 2004 σελ. 219 Εμπλεκόμενες εταιρίες σχετική αγορά σελ. 219 Γεγονότα σελ. 221 Επιχειρήματα εμπλεκομένων μερών σελ. 223 Απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού σελ. 224 Διεξαγωγή έρευνας σελ. 224 Αποτελέσματα έρευνας σελ. 225 Τοποθέτηση της Επιτροπής ως προς τους ισχυρισμούς των αλυσίδων σούπερ μάρκετ σελ. 225 Πρόστιμα σελ. 226 Συμπεράσματα σελ. 227 Κεφάλαιο 5: Συμπεράσματα σελ. 228 Βιβλιογραφία σελ. 233 Παράρτημα 1 σελ. 236 Παράρτημα 2 σελ. 241

13 Κατηγορίες Παιγνίων σελ. 7 Σχήμα 1: Ισορροπία κατά Cournot για την επιχείρηση 2 όταν q 1 =45 σελ. 17 Σχήμα 2: Ισορροπία κατά Cournot για την επιχείρηση 1 όταν q 2 =22,5 σελ. 18 Σχήμα 3: Ισορροπία κατά Cournot για την επιχείρηση 2 όταν q 1 =33,75 σελ. 19 Σχήμα 4: Τελική ισορροπία κατά Cournot όταν q 1 =q 2 =30 σελ. 20 Σχήμα 5: Ισορροπία κατά Cournot Nash σελ. 21 Σχήμα 6: Μεγιστοποίηση κοινού κέρδους με σταθερό κόστος σελ. 25 Σχήμα 7: Ισορροπία κατά Cournot Nash με τρεις επιχειρήσεις σελ. 26 Σχήμα 8: Ισορροπία κατά Stackelberg σελ. 28 Σχήμα 9: Ισορροπία κατά Stackelberg και ισορροπία κατά Cournot Nash με διαφορετικό κόστος σελ. 30 Σχήμα 10: Ισορροπία κατά Bertrand σελ. 33 Σχήμα 11: Ισορροπία κατά Bertrand με διαφοροποίηση προϊόντος σελ. 35 Σχήμα 12: Παραγωγή της καμπύλης υπολειμματικής ζήτησης της κυρίαρχης επιχείρησης στο μοντέλο ηγεσίας τιμολόγησης κυρίαρχης επιχείρησης σελ. 37 Σχήμα 13: Ισορροπία στο μοντέλο ηγεσίας τιμολόγησης κυρίαρχης επιχείρησης σελ. 38 Σχήμα 14: Ισορροπία με αυξημένη την παραγωγή των μικρότερων επιχειρήσεων στο μοντέλο ηγεσίας τιμολόγησης κυρίαρχης επιχείρησης σελ. 40 Πορεία των τιμών της βιταμίνης Α τα έτη 1989 έως 1999 σελ. 144 Πορεία των τιμών της βιταμίνης Ε τα έτη 1989 έως 1999 σελ. 144 Πορεία των τιμών της βιταμίνης Β1 τα έτη 1989 έως 1999 σελ. 145 Πορεία των τιμών της βιταμίνης Β2 τα έτη 1989 έως 1999 σελ. 146 Πορεία των τιμών της βιταμίνης Β5 τα έτη 1989 έως 1999 σελ. 148 Πορεία των τιμών της βιταμίνης C τα έτη 1989 έως 1999 σελ. 150

14 Το δίλημμα του φυλακισμένου σελ. 9 Bach ή Stravinsky σελ. 11 Κορώνα ή γράμματα σελ. 12 Ολιγοπώλιο σελ. 14 Πίνακας ωφελειών κατά Cournot Nash σελ. 23 Πίνακας ωφελειών κατά Stackelberg σελ. 29 Προϋποθέσεις διατήρησης συμπράξεων σελ. 51 Καπνοβιομηχανία Ποσοστά στη συνολική παραγωγή σελ. 64 Ποσότητα παραγωγής σελ. 65 Βιομηχανία βιταμινών Οι αγορές και τα προϊόντα βιταμινών σελ. 141 Κύκλος εργασιών και μέγεθος αγοράς σελ. 155 Hoffman La Roche AG σελ. 180 BASF AG σελ. 181 Aventis SA σελ. 181 Takeda Chemical Industries Ltd σελ. 181 Solvay Pharmaceuticals BV σελ. 182 Merck KgaA σελ. 182 Daiichi Pharmaceutical Ltd σελ. 182 Eisai Co. Ltd σελ. 182 Τελικά ποσά προστίμων σελ. 185 Κλάδος ακτοπλοΐας Οι επιπτώσεις της παραβίασης στη σχετική αγορά σελ. 213 Το μέγεθος της σχετικής αγοράς σε σχέση με το σύνολο της αγοράς σελ. 214 Βάσει υπολογισμού με κριτήριο τη σοβαρότητα σελ. 214 Βασικά ποσά προστίμων σελ. 215 Τελικά ποσά προστίμων σελ. 217

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται ο ορισμός της Θεωρίας Παιγνίων. Αναλύονται η μορφή και τα είδη ενός παιγνίου, η κυρίαρχη στρατηγική και η ισορροπία κατά Nash. Μετά, παρουσιάζεται το δίλημμα του φυλακισμένου, χαρακτηριστικό παράδειγμα της Θεωρίας Παιγνίων, καθώς και οι κάτωθι εφαρμογές του: ο πόλεμος των όπλων, Bach ή Stravinsky και κορώνα ή γράμματα. Μια από τις πιο σημαντικές εφαρμογές του είναι η περίπτωση του ολιγοπωλίου, όπου εφαρμόζεται η Θεωρία Παιγνίων στη σύγχρονη επιχειρηματική πρακτική. Στο δεύτερο κεφάλαιο, αναλύονται τα εξής υποδείγματα της Θεωρίας Ολιγοπωλίου: το μοντέλο Cournot-Nash και το μοντέλο Stackelberg, δηλαδή μοντέλα που βασίζονται στον προσδιορισμό της ποσότητας, καθώς και το μοντέλο Bertrand και το μοντέλο ηγεσίας τιμολόγησης της κυρίαρχης επιχείρησης, που βασίζονται στον προσδιορισμό των τιμών. Με αυτό τον τρόπο, συνδέεται η Θεωρία Παιγνίων με τη Θεωρία Ολιγοπωλίου. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται μια εισαγωγή στις έννοιες των συμπράξεων συμπαιγνιών. Καθορίζονται τα είδη και οι μορφές συμπράξεων με βάση το νομοθετικό πλαίσιο, οι προϋποθέσεις δημιουργίας και διατήρησης συμπράξεων, καθώς και οι μέθοδοι επίτευξης μιας αποτελεσματικής σύμπραξης. Στο τέταρτο κεφάλαιο, παρατίθενται οι κανόνες δικαίου του ανταγωνισμού που εφαρμόζονται στις γεωγραφικές περιοχές της Αμερικής, της Ευρώπης και της Ελλάδας. Στη συνέχεια, αναλύονται οι εξής σημαντικές υποθέσεις παραβιάσεων της πολιτικής ανταγωνισμού: Για την Αμερική παρουσιάζονται οι υποθέσεις παραβίασης των κανόνων ανταγωνισμού στον κλάδο καπνοβιομηχανίας ( ), στον κλάδο κατασκευής Containers ( ) και στη βιομηχανία κινηματογράφου (1948), για την Ευρώπη παρατίθενται οι υποθέσεις παραβίασης στη βιομηχανία χαρτοπολτού ( ) και στη βιομηχανία βιταμινών ( ) και, τέλος, για την Ελλάδα αναλύονται οι υποθέσεις παραβίασης στον κλάδο ακτοπλοΐας ( ) και στον κλάδο σούπερ μάρκετ (2004). Τέλος, στο πέμπτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα βασικότερα συμπεράσματα από την ανάλυση των παραπάνω υποθέσεων. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μ.Π.Σ. «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ» 09/2007 1

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ «Η ζωή είναι ένα παιχνίδι που πρέπει να παίξουμε.» EDWIN ROBINSON ΟΡΙΣΜΟΣ Η Θεωρία Παιγνίων είναι η μελέτη του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις από άτομα που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Το «παίγνιο» είναι «μια ανταγωνιστική δραστηριότητα στην οποία οι παίκτες συναγωνίζονται σύμφωνα με ένα σύνολο κανόνων», όμως το εύρος της θεωρίας παιγνίων είναι πολύ μεγαλύτερο. Η θεωρία παιγνίων έχει τις ρίζες της στους κλάδους των εφαρμοσμένων μαθηματικών. Μια άλλη ονομασία της θεωρίας παιγνίων είναι «επιστήμη της στρατηγικής», διότι αναλύει περιπτώσεις στις οποίες οι τύχες των ανθρώπων αλληλεξαρτώνται. Η θεωρία παιγνίων προσφέρει ένα συστηματικό τρόπο για το σχεδιασμό στρατηγικών σε περιπτώσεις όπου η τύχη του ενός εξαρτάται από τις πράξεις των άλλων. Η θεωρία παιγνίων μπορεί να χρησιμοποιηθεί επομένως για να διαφωτίσει οικονομικά, πολιτικά και βιολογικά φαινόμενα. Αποτελεί ιδανικό εργαλείο για την ερμηνεία πολλών τύπων αποφάσεων, όπως επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται με άλλες, πολιτικοί εκπρόσωποι που ανταγωνίζονται για ψήφους, ένορκοι που αποφασίζουν για μία καταδίκη, ζώα που παλεύουν για τη λεία τους, άτομα που συμμετέχουν σε μια δημοπρασία, αδέλφια που συμπεριφέρονται ανταγωνιστικά, ειδικοί που ανταγωνίζονται για τη διάγνωση ενός προβλήματος, νομοθέτες που ψηφίζουν υπό την πίεση των ενδιαφερόμενων ομάδων, καθώς και ο ρόλος της απειλής και τιμωρίας στις μακροχρόνιες σχέσεις. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μ.Π.Σ. «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ» 09/2007 2

17 Τις τελευταίες δύο δεκαετίες οι οικονομολόγοι χρησιμοποίησαν τη θεωρία παιγνίων για την ανάλυση μιας σειράς οικονομικών αλληλεπιδράσεων. Στη βιομηχανική οικονομική, το στοιχείο που εξετάστηκε ήταν οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ ανταγωνιστικών ολιγοπωλίων και η θεωρία παιγνίων προσφέρει ένα χρήσιμο πλαίσιο εργασίας για την κατανόηση αυτών των αλληλεπιδράσεων. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΦΟΡΜΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Τα μοντέλα παιγνίων βασίζονται στη θεωρία της ορθολογικής επιλογής (rational choice). Βάσει αυτής της θεωρίας αυτός που παίρνει την απόφαση επιλέγει τον βέλτιστο τρόπο δράσης ανάμεσα στις διάφορες εναλλακτικές λύσεις σύμφωνα με τις προτιμήσεις του. Δεν υπάρχει κανένας ποιοτικός περιορισμός στις προτιμήσεις του. Ο ορθολογισμός έγκειται στη συνέπεια των αποφάσεων του όταν έρχεται αντιμέτωπος με τις διάφορες διαθέσιμες επιλογές και όχι στη φύση των προτιμήσεών του. Ένα παίγνιο περιλαμβάνει παίκτες, ενέργειες, πληροφορίες, στρατηγικές, οφέλη, αποτελέσματα και ισορροπίες. Οι παίκτες, οι ενέργειες και τα αποτελέσματα ορίζουν τους κανόνες του παιγνίου. Παίκτες: αυτοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις. Στα περισσότερα παίγνια μεταξύ επιχειρήσεων οι παίκτες θα είναι δύο ή περισσότερες ολιγοπωλιακές επιχειρήσεις ή ένα μονοπώλιο και μια δυνητική νεοεισερχόμενη στον κλάδο επιχείρηση. Ενέργειες: όλες οι πιθανές κινήσεις που μπορεί να κάνει ένας παίκτης. Πληροφορία: αυτά που γνωρίζει ο κάθε παίκτης σε κάθε στάδιο του παιγνίου. Στρατηγικές: οι κανόνες που υπαγορεύουν σε κάθε παίκτη ποια ενέργεια να επιλέξει σε κάθε στάδιο του παιγνίου. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μ.Π.Σ. «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ» 09/2007 3

18 Οφέλη: τα κέρδη ή τα αναμενόμενα κέρδη που θα λάβουν οι παίκτες, όταν όλοι επιλέξουν τις στρατηγικές τους και όταν έχει ολοκληρωθεί το παίγνιο. Αποτέλεσμα του παιγνίου: το σύνολο των εξαιρετικά ενδιαφερόντων αποτελεσμάτων που επιλέγει ο ερευνητής από τις αξίες των ενεργειών των ανταλλαγών και των άλλων μεταβλητών, μετά την ολοκλήρωση του παιγνίου. Ισορροπία: ένας συνδυασμός στρατηγικών που αποτελείται από την καλύτερη στρατηγική για κάθε παίκτη στο παίγνιο. ΚΥΡΙΑΡΧΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΤΑ NASH Στρατηγική είναι οι κανόνες που καθορίζουν τη συμπεριφορά των παικτών κατά τη διάρκεια ενός παιχνιδιού. Μια στρατηγική μπορεί να είναι πολύ απλή, όπως μια διαφημιστική καμπάνια, ή πολύ σύνθετη, όπως η απόφαση για τον καθορισμό της τιμής στην αρχή κάθε μήνα σε σχέση με τις πωλήσεις του προηγούμενου μήνα. Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η υπόθεση ότι οι παίκτες επιλέγουν τη στρατηγική τους ταυτόχρονα στην αρχή κάθε παιγνίου. Από τη στιγμή που επιλέγονται οι στρατηγικές, οι παίκτες δρουν σύμφωνα με αυτές. Υποθέτοντας ότι οι παίκτες ενεργούν βάσει της θεωρίας της ορθολογικής επιλογής, ο κάθε ένας επιλέγει τη στρατηγική με το μεγαλύτερο κέρδος. Στην περίπτωση που γίνεται λόγος για επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει τη μεγιστοποίηση του κέρδους. Κυρίαρχη στρατηγική είναι η στρατηγική που υπερτερεί οποιασδήποτε άλλης, ανεξαρτήτως της στρατηγικής που θα επιλέξει ο αντίπαλος. Όμως τα κέρδη ενός παίκτη εξαρτώνται όχι μόνο από τη δική του στρατηγική, αλλά και από τη στρατηγική των άλλων παικτών, σχέση που αποτελεί το αναγκαίο συστατικό του παιγνίου. Επομένως, όταν κάποιος παίκτης καλείται να διαλέξει στρατηγική πρέπει να λάβει υπόψη τις στρατηγικές που αναμένεται ότι θα ακολουθήσουν οι υπόλοιποι. Σε αυτή την αλληλεξάρτηση στηρίχθηκε η έννοια της ισορροπίας κατά Nash, από το όνομα του μαθηματικού John Nash, που ήταν ο πρώτος που διατύπωσε αυτή την ιδέα. Στην ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μ.Π.Σ. «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ» 09/2007 4

19 ισορροπία κατά Nash οι παίκτες επιλέγουν την καλύτερη στρατηγική, δεδομένου της απόφασης του αντιπάλου τους, με προϋπόθεση αυτό συμβαίνει ταυτόχρονα. Η έννοια της ισορροπίας κατά Nash είναι μια από τις σημαντικότερες για την εφαρμογή της θεωρίας των παιγνίων στην οικονομική συμπεριφορά. Αν και όλες οι κυρίαρχες λύσεις είναι ισορροπίες κατά Nash, ορισμένα παίγνια χωρίς μια κυρίαρχη λύση μπορεί να έχουν περισσότερες από μια ισορροπίες κατά Nash. ΕΙΔΗ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Παίγνια μηδενικού αθροίσματος παίγνια μη μηδενικού αθροίσματος. Στο παίγνιο μηδενικού αθροίσματος το κέρδος του ενός είναι η ζημιά του άλλου. Στο παίγνιο μη μηδενικού αθροίσματος όλοι οι παίκτες μπορεί να κερδίσουν ή να χάσουν, κάτι που εξαρτάται από τις ενέργειες του κάθε παίκτη. Σε όλα τα παίγνια μηδενικού αθροίσματος η κυρίαρχη λύση προκύπτει μέσα από τη χρήση της στρατηγικής ελαχίστου-μεγίστου. Σύμφωνα με αυτή, ο παίκτης προσπαθεί να ελαχιστοποιήσει το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα του αντιπάλου. Παίγνια συνεργατικά παίγνια μη συνεργατικά. Στο μη συνεργατικό παίγνιο, οι παίκτες δεν επιτρέπεται να ανταλλάσσουν πληροφορίες μεταξύ τους, ενώ στο συνεργατικό έχουν αυτή τη δυνατότητα. Παίγνια δύο παικτών παίγνια n παικτών. Ένα παίγνιο μπορεί να περιλαμβάνει δύο ή περισσότερους παίκτες. Στατικά δυναμικά παίγνια. Ένα παίγνιο είναι στατικό όταν όλοι οι παίκτες κινούνται ταυτόχρονα, ενώ είναι δυναμικό όταν οι παίκτες κινούνται κατά σειρά. Παίγνια με τέλεια ατελής, συμμετρική ασύμμετρη, ολοκληρωμένη ή βέβαιη πληροφόρηση. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μ.Π.Σ. «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ» 09/2007 5

20 Υπάρχουν τέσσερις χρήσιμοι τρόποι κατάταξης των πληροφοριών στα παίγνια: Σε ένα παίγνιο με τέλεια πληροφόρηση κάθε παίκτης γνωρίζει την κάθε κίνηση που θα κάνει ο άλλος, πριν αυτός την κάνει. Δεδομένου αυτού του ορισμού, όλα τα παίγνια στα οποία οι παίκτες κινούνται ταυτοχρόνως είναι παίγνια ατελούς πληροφόρησης, καθώς οι παίκτες δε γνωρίζουν την ταυτόχρονη κίνηση του άλλου παίκτη. Εάν όλοι οι παίκτες έχουν τις ίδιες ακριβώς πληροφορίες όταν κινείται ο κάθε παίκτης, τότε το παίγνιο έχει συμμετρική πληροφόρηση. Εάν ορισμένοι παίκτες έχουν διαφορετικές πληροφορίες από τους άλλους, τότε το παίγνιο είναι ασύμμετρης πληροφόρησης. Πολλά παίγνια απαιτούν από ένα μη παίκτη να κάνει κάποιες τυχαίες ενέργειες σε κάποιο σημείο του παιχνιδιού. Αυτός ο μη παίκτης ονομάζεται φύση. Αν ένα παίγνιο περιλαμβάνει φύση, αλλά αυτή δεν κινείται πρώτη ή αν η πρώτη κίνηση της φύσης παρατηρείται από όλους τους παίκτες, τότε το παίγνιο χαρακτηρίζεται από ολοκληρωμένη πληροφόρηση. Εάν η φύση δεν κινείται ποτέ μετά την κίνηση ενός από τους παίκτες, τότε το παίγνιο είναι βέβαιης πληροφόρησης. Επαναλαμβανόμενα παίγνια. Ένα απλό παίγνιο ταυτόχρονης κίνησης που διαρκεί μια χρονική περίοδο επαναλαμβάνεται συνεχώς. Σε κάθε νέο γύρο οι παίκτες γνωρίζουν τις προηγούμενες κινήσεις των αντιπάλων τους. Τα επαναλαμβανόμενα παίγνια αυτής της μορφής ονομάζονται παίγνια σχεδόν τέλειας πληροφόρησης. Επειδή οι κινήσεις εκτελούνται ταυτοχρόνως, το παίγνιο πρέπει να είναι ατελούς πληροφόρησης. Παίγνια μικτών στρατηγικών. Η θέση status quo είναι η κυριαρχούμενη στρατηγική. Η κυριαρχούμενη στρατηγική είναι η στρατηγική εκείνη που είναι πάντα χειρότερη από κάποια άλλη στρατηγική. Είναι χρήσιμο να αναγνωριστούν οι κυριαρχούμενες στρατηγικές ως μη βιώσιμες επιλογές, ώστε να αποκλειστούν ως πιθανές λύσεις από κάθε παίγνιο. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως, ακόμα και αν εξαλειφθούν οι κινήσεις status quo, δεν ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μ.Π.Σ. «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ» 09/2007 6

21 υπάρχει απλή λύση στο παίγνιο. Τότε, οι παίκτες πρέπει να παίξουν μικτή στρατηγική. Στην καλύτερη μικτή στρατηγική, ο κάθε παίκτης επιλέγει τυχαία τις κινήσεις του, με βάση τις δεδομένες πιθανότητες που μεγιστοποιούν τα αναμενόμενα οφέλη του, δεδομένου ότι η τυχαία επιλεγμένη στρατηγική θα παιχτεί από τον αντίπαλο. Είναι δυνατόν να αποδειχθεί ότι υπάρχει πάντα ένα κατάλληλο σύνολο πιθανοτήτων για την επίλυση αυτών των προβλημάτων. Παίγνια αλληλουχίας. Τα πιο συνήθεις παίγνια είναι στατικά παίγνια ατελούς πληροφόρησης και απεικονίζονται σε πίνακα. Υπάρχουν όμως πολλά παίγνια που παρουσιάζουν μια αλληλουχία, όπου ένας παίκτης κινείται πρώτος και ο κάθε παίκτης αντιδρά στην ενέργεια του προηγούμενου παίκτη. Όταν ένας παίκτης κινείται πρώτος είναι λάθος να απεικονίσουμε το παιχνίδι με τη μορφή πίνακα, αφού οι παίκτες γνωρίζουν την κίνηση του αντιπάλου τους πριν αυτοί κάνουν τη δική τους κίνηση. Επομένως, τα παίγνια αυτού του τύπου είναι δυναμικά, τέλειας πληροφόρησης και απεικονίζονται με δένδρα παιγνίων. Η απεικόνιση με δένδρο παιγνίου ονομάζεται και εκτεταμένη μορφή ενός παιγνίου, ενώ η απεικόνιση με τον απλό πίνακα κερδών ονομάζεται στρατηγική μορφή ενός παιγνίου. Κατηγοριες Παιγνιω ν Μηδενικου Αθροισματος Μη Μηδενικου Αθροισματος Τυχερα παιχνιδια Συνεργατικα Μη συνεργατικα Μηχανισμοι μετα φορας πλουτου Διαπραγμα τευσεις Ολιγοπωλιο Εμποριο Δημοπρασιες ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μ.Π.Σ. «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ» 09/2007 7

22 ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΟΥ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΥ Ένα από τα πιο γνωστά στρατηγικά παίγνια είναι το δίλημμα του φυλακισμένου. Το όνομά του προέρχεται από μια ιστορία που εμπλέκει δύο άτομα ύποπτα για έγκλημα. Αυτό το παίγνιο είναι ιδιαίτερα σημαντικό λόγω των ποικίλων περιπτώσεων, όπου στους συμμετέχοντες δίνονται παρόμοια κίνητρα με αυτά των υπόπτων του εγκλήματος. Το παίγνιο έχει ως εξής. Δύο ύποπτοι για ένα μεγάλο έγκλημα κρατούνται σε ξεχωριστά κελιά. Υπάρχουν αρκετά αποδεικτικά στοιχεία για να καταδικαστούν και οι δύο για πλημμέλημα, αλλά όχι επαρκείς αποδείξεις ότι διέπραξαν το μεγάλο έγκλημα, εκτός εάν ένας από τους δύο «μαρτυρήσει» τον άλλο. Αν και οι δύο παραμείνουν σιωπηλοί, ο κάθε ένας θα καταδικαστεί για πλημμέλημα και θα εκτίσουν ένα χρόνο στη φυλακή. Εάν μόνο ο ένας παραδεχτεί την ενοχή του άλλου, θα ελευθερωθεί και θα παρουσιαστεί ως μάρτυρας στη δίκη του άλλου, ο οποίος θα εκτίσει τέσσερα χρόνια στη φυλακή. Εάν ομολογήσουν και οι δύο, ο καθένας θα καταδικαστεί σε τρία χρόνια φυλάκιση. Το στρατηγικό παίγνιο μοντελοποιείται όπως φαίνεται παρακάτω: παίκτες: οι δύο ύποπτοι. ενέργειες: το σύνολο των τρόπων δράσης κάθε παίκτη, δηλαδή (σιωπεί, ομολογεί). προτιμήσεις: έστω ότι η συνάρτηση πιθανών αποτελεσμάτων ορίζεται ως u(x,y). Τότε τα αποτελέσματα για κάθε παίκτη θα είναι: Παίκτης 1: u 1 (σιωπεί, σιωπεί)=1, u 1 (σιωπεί, ομολογεί)=4, u 1 (ομολογεί, ομολογεί)=3 και u 1 (ομολογεί, σιωπεί)=0. Παίκτης 2: u 2 (σιωπεί, σιωπεί)=1, u 2 (σιωπεί, ομολογεί)=0, u 2 (ομολογεί, ομολογεί)=3 και u 2 (ομολογεί, σιωπεί)=4. Τα παραπάνω αποτελέσματα παρουσιάζονται σε πίνακα ως εξής: ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μ.Π.Σ. «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ» 09/2007 8

23 Παίκτης 1 Παίκτης 2 Σιωπεί Ομολογεί Σιωπεί 1,1 4,0 Ομολογεί 0,4 3,3 Εξετάζοντας τα τέσσερα δυνατά ζεύγη ενεργειών, είναι εμφανές ότι η μοναδική ισορροπία κατά Nash είναι (ομολογεί, ομολογεί). Δεδομένου ότι ο παίκτης 2 επιλέξει να ομολογήσει, ο παίκτης 1 προτιμά να ομολογήσει παρά να σιωπήσει. Επιπλέον, δεδομένου ότι ο παίκτης 1 επιλέξει να ομολογήσει, ο παίκτης 2 προτιμά επίσης να ομολογήσει. Καμία άλλη ενέργεια δεν αποτελεί ισορροπία κατά Nash, διότι: (σιωπεί, σιωπεί) δεν ικανοποιεί, διότι όταν ο παίκτης 2 επιλέξει να σιωπήσει, το αποτέλεσμα του παίκτη 1 είναι καλύτερο εάν αυτός ομολογήσει, παρά εάν σιωπήσει. (ομολογεί, σιωπεί) επίσης δεν ικανοποιεί, επειδή όταν ο παίκτης 1 επιλέξει να ομολογήσει, ο παίκτης 2 έχει καλύτερο αποτέλεσμα εάν αυτός ομολογήσει, παρά εάν σιωπήσει. (σιωπεί, ομολογεί) δεν ικανοποιεί, διότι όταν ο παίκτης 2 επιλέξει να ομολογήσει, ο παίκτης 1 προτιμά να ομολογήσει παρά να σιωπήσει, αφού έχει καλύτερο αποτέλεσμα. Συνοψίζοντας, στη μοναδική ισορροπία κατά Nash στο δίλημμα του φυλακισμένου και οι δύο παίκτες επιλέγουν να ομολογήσουν. Συγκεκριμένα, το κίνητρο της ελεύθερης επιλογής εξαλείφει την πιθανότητα να συμβεί το κοινά επιθυμητό ζεύγος (σιωπεί, σιωπεί). Η ισορροπία κατά Nash εδώ προσφέρει σε κάθε παίκτη την καλύτερη δυνατή ενέργεια, όχι μόνο εάν ο άλλος επιλέξει την ενέργεια της ισορροπίας (δηλαδή να ομολογήσει), αλλά και εάν αποφασίσει να ενεργήσει αντίθετα (δηλαδή να σιωπήσει). Η λύση της ομολογίας είναι ευνοϊκή για κάθε παίκτη, όταν αυτός αναμένει ότι και ο άλλος θα επιλέξει να ομολογήσει. Όμως ακόμα και αν δεν υπήρχε αυτή η προσδοκία, πάλι θα συνέφερε τον παίκτη να επιλέξει την ομολογία, κάτι που δεν συμβαίνει σε όλα τα παίγνια. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μ.Π.Σ. «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ» 09/2007 9

24 Το δίλημμα του φυλακισμένου μοντελοποιεί μια κατάσταση, στην οποία υπάρχουν κέρδη από τη συνεργασία (ο κάθε παίκτης προτιμά και οι δύο να επιλέξουν να σιωπήσουν, παρά και οι δύο να ομολογήσουν), αλλά ο καθένας έχει ένα κίνητρο στην «ελεύθερη επιλογή» (δηλαδή να ομολογήσει) σύμφωνα με ό,τι κάνει ο άλλος. Το παίγνιο είναι σημαντικό όχι επειδή είναι ενδιαφέρον να κατανοηθούν τα κίνητρα των φυλακισμένων να ομολογήσουν, αλλά επειδή πολλές άλλες περιπτώσεις έχουν παρόμοιες δομές. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΔΙΛΗΜΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΥ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΩΝ ΟΠΛΩΝ Υπό ορισμένες υποθέσεις όσον αφορά στις προτιμήσεις των διαφόρων χωρών, ο πόλεμος των όπλων μπορεί να μοντελοποιηθεί ως το δίλημμα του φυλακισμένου. Η υπόθεση είναι ότι κάθε χώρα μπορεί να κατασκευάσει ένα οπλοστάσιο με πυρηνικές βόμβες ή να απέχει από την κατασκευή. Επιπλέον, κάθε χώρα θα έχει το δυνατό βέλτιστο αποτέλεσμα εάν αυτή κατασκευάσει βόμβες, ενώ άλλη χώρα όχι. Το επόμενα λιγότερα καλύτερα αποτελέσματα έχουν ως εξής: καμία χώρα δεν έχει βόμβες, και οι δύο χώρες έχουν βόμβες, και το χειρότερο όταν μόνο η άλλη χώρα κατασκευάσει βόμβες. Ο παραλληλισμός με το δίλημμα του φυλακισμένου γίνεται εάν το «σιωπεί» αντικατασταθεί με «δεν κατασκευάζει βόμβες» και το «ομολογεί» με το «κατασκευάζει βόμβες». BACH Η STRAVINSKY Στο δίλημμα του φυλακισμένου το κυρίαρχο ερώτημα είναι εάν οι παίκτες θα επιλέξουν να συνεργαστούν και να σιωπήσουν. Στο παρακάτω παίγνιο οι παίκτες συμφωνούν ότι είναι καλύτερο να συνεργαστούν από το να μη συνεργαστούν, αλλά διαφωνούν για το ποιο θα είναι το καλύτερο αποτέλεσμα. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μ.Π.Σ. «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ» 09/

25 Το παίγνιο παρουσιάζεται παρακάτω. Δύο άτομα επιθυμούν να βγουν έξω μαζί. Υπάρχουν δύο συναυλίες, μια με μουσική του Bach και μια με μουσική του Stravinsky. Το ένα άτομο προτιμά το Bach και το άλλο το Stravinsky. Εάν πάνε σε άλλη συναυλία από αυτή που επιθυμούν, ο καθένας θα είναι το ίδιο δυσαρεστημένος ακούγοντας τη μουσική του άλλου συνθέτη. Όταν είναι μόνοι, ο καθένας είναι αδιάφορος μεταξύ της μουσικής του Bach και του Stravinsky. Αυτό το παίγνιο είναι επίσης γνωστό ως «η μάχη των φύλων», παρόλο που η διαμάχη αυτή δε συμβαίνει πιο συχνά σε άτομα διαφορετικών φύλων. Ο πίνακας του παιγνίου έχει ως εξής: Παίκτης 1 Παίκτης 2 Bach Stravinsky Bach 2,1 0,0 Stravinsky 0,0 1,2 Προκειμένου να ευρεθεί η ισορροπία κατά Nash, πρέπει να εξεταστούν τα παρακάτω ζεύγη ενεργειών: (Bach, Bach): εάν ο παίκτης 1 επιλέξει Stravinsky, τότε το αποτέλεσμα μειώνεται από 2 σε 0 και εάν ο παίκτης 2 επιλέξει Stravinsky τότε το αποτέλεσμα μειώνεται από 1 σε 0. Επομένως, η απόκλιση από το ζεύγος αυτό προκαλεί μείωση στο κέρδος για κάθε παίκτη, έτσι το ζεύγος αποτελεί ισορροπία κατά Nash. (Bach, Stravinsky): εάν ο παίκτης 1 επιλέξει Stravinsky, τότε το αποτέλεσμα αυξάνεται από 0 σε 1. Έτσι το ζεύγος αυτό δεν αποτελεί ισορροπία κατά Nash. (Stravinsky, Bach): εάν ο παίκτης 1 επιλέξει Bach, τότε το αποτέλεσμα αυξάνεται από 0 σε 2. Έτσι το ζεύγος αυτό δεν αποτελεί ισορροπία κατά Nash. (Stravinsky, Stravinsky): εάν ο παίκτης 1 επιλέξει Bach τότε το αποτέλεσμά του μειώνεται από 1 σε 0 και εάν ο παίκτης 2 επιλέξει Bach τότε το αποτέλεσμα μειώνεται από 2 σε 0. Επομένως, η απόκλιση από το ζεύγος αυτό προκαλεί μείωση στο κέρδος για κάθε παίκτη, έτσι το ζεύγος αποτελεί ισορροπία κατά Nash. Συνεπώς, το παίγνιο αυτό έχει δύο ισορροπίες κατά Nash: (Bach, Bach) και (Stravinsky, Stravinsky). Αυτό σημαίνει ότι και τα δύο αυτά ζεύγη ενεργειών αποτελούν σταθερά κοινωνικά στερεότυπα. Εφόσον και οι δύο παίκτες επιλέξουν τον ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Μ.Π.Σ. «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ» 09/

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων

Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων - Ορισμός. Αν οι επιλογές μιας επιχείρησης εξαρτώνται από την αναμενόμενη αντίδραση των υπόλοιπων επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά, τότε υπάρχει στρατηγική αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 Βρείτε την ισορροπία των ακόλουθων παιγνίων απαλείφοντας διαδοχικά τις κυριαρχούµενες στρατηγικές.

ΑΣΚΗΣΗ 1 Βρείτε την ισορροπία των ακόλουθων παιγνίων απαλείφοντας διαδοχικά τις κυριαρχούµενες στρατηγικές. ΑΣΚΗΣΗ 1 Βρείτε την ισορροπία των ακόλουθων παιγνίων απαλείφοντας διαδοχικά τις κυριαρχούµενες στρατηγικές. Α 1 Α 2 Α 3 Β 1 Β 2 Β 3 1, -1 0, 0-1, 0 0, 0 0, 6 10, -1 2, 0 10, -1-1, -1 Α 1 Α 2 Α 3 Β 1 Β

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξύ του µονοπωλίου και του τέλειου ανταγωνισµού

Μεταξύ του µονοπωλίου και του τέλειου ανταγωνισµού Ολιγοπώλιο Μεταξύ του µονοπωλίου και του τέλειου ανταγωνισµού Ο ατελής ανταγωνισµός αναφέρεται σε εκείνες τις δοµές µ της αγοράς που κυµαίνονται µεταξύ του τέλειου ανταγωνισµού και του µονοπωλίου. Μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 7. Θεωρία παιγνίων VA 28, 29

Διάλεξη 7. Θεωρία παιγνίων VA 28, 29 Διάλεξη 7 Θεωρία παιγνίων VA 28, 29 Θεωρία παιγνίων Στη θεωρία παιγνίων χρησιμοποιούμε υποδείγματα για τη στρατηγική συμπεριφορά των οικονομικών μονάδων που καταλαβαίνουν ότι οι ενέργειές τους επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

δημιουργία: http://macedonia.uom.gr/~acg επεξεργασία: Ν.Τσάντας

δημιουργία: http://macedonia.uom.gr/~acg επεξεργασία: Ν.Τσάντας Θεωρία Παιγνίων Μελέτη στοιχείων που χαρακτηρίζουν καταστάσεις ανταγωνιστικής άλληλεξάρτησης με έμφαση στη διαδικασία λήψης αποφάσεων περισσοτέρων από ένα ληπτών απόφασης (αντιπάλων). Παίγνια δύο παικτών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Τελικές Εξετάσεις Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2007 ιάρκεια εξέτασης: 3 ώρες (15:00-18:00) ΘΕΜΑ 1

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις :

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : Κεφάλαιο 1. ΤΕΛΕΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : α) Υπάρχουν πολλές εταιρίες οι

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΣΚΗΣΗ 3

ΑΣΚΗΣΗ 1 ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΣΚΗΣΗ 3 ΑΣΚΗΣΗ 1 Δύο επιχειρήσεις Α και Β, μοιράζονται το μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς για ένα συγκεκριμένο προϊόν. Καθεμία σχεδιάζει τη νέα της στρατηγική για τον επόμενο χρόνο, προκειμένου να αποσπάσει πωλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έννοια και Στόχοι της Μικροοικονομικής Θεωρίας 1. Γενικά...27 2. Το Πρόβλημα της Επιλογής...29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός. Αρ. Διάλεξης: 12

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός. Αρ. Διάλεξης: 12 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός Αρ. Διάλεξης: 12 Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός Ο Μονοπωλιακός Ανταγωνισμός αναφέρεται στην διάρθρωση της αγοράς εκείνης η οποία βρίσκεται μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ. Βfi 1 2 Αfl 1 1, 2 0, 1 2 2, 1 1, 0

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ. Βfi 1 2 Αfl 1 1, 2 0, 1 2 2, 1 1, 0 ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Παίγνιο: Συμμετέχουν τουλάχιστον δύο παίκτες με τουλάχιστον δύο στρατηγικές ο καθένας και αντίθετα συμφέροντα. Το αποτέλεσμα για κάθε παίκτη καθορίζεται από τις συνδυασμένες επιλογές όλων

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 Διάλεξη 6 Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 1 Πώς πρέπει να τιμολογεί ένα μονοπώλιο; Μέχρι στιγμής το μονοπώλιο έχει θεωρηθεί σαν μια επιχείρηση η οποία πωλεί το προϊόν της σε κάθε πελάτη στην ίδια τιμή. Δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 6ο Άλλες μορφές οργάνωσης αγοράς

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 6ο Άλλες μορφές οργάνωσης αγοράς Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Το Χρηματοοικονομικό και Θεσμικό Πλαίσιο των Αγορών Χρήματος και Κεφαλαίου» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα των Cournotκαι Bertrand

Μοντέλα των Cournotκαι Bertrand Μοντέλα των Cournotκαι Bertrand Παύλος Στ. Εφραιµίδης Τοµέας Λογισµικού και Ανάπτυξης Εφαρµογών Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Τι θα πούμε Θα εξετάσουμε αναλυτικά το μοντέλο Cournot

Διαβάστε περισσότερα

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας .. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας ίδαμε ότι η βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους με την πώληση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων ενός αγαθού στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΜΕΡΟΣ Α: «Τέλειος» ανταγωνισµός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΜΕΡΟΣ Α: «Τέλειος» ανταγωνισµός ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΑΚΡΑΙΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΜΕΡΟΣ Α: «Τέλειος» ανταγωνισµός A1. Το υπόδειγµα των εγχειριδίων Στον Πλούτο των Εθνών (1776) ο Adam Smith παρουσίασε το φηµισµένο πλέον επιχείρηµά του

Διαβάστε περισσότερα

Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης

Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης ΣΤΑΤΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΛΛΙΠΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 67 Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης ΣΤΟ ΠΑΡOΝ ΚΕΦAΛΑΙΟ ξεκινά η ανάλυση των παιγνίων ελλιπούς πληροφόρησης, τα οποία ονομάζονται και μπεϋζιανά παίγνια (bayesa

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Επισκόπηση Τύποι οικονομιών κλίμακας Τύποι ατελούς ανταγωνισμού Ολιγοπώλιο και μονοπώλιο Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΥΤΕΡΟ- ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΜΕΝΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ- PRISONER S DILLEMA ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΥΤΕΡΟ- ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΜΕΝΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ- PRISONER S DILLEMA ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΥΤΕΡΟ- ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΜΕΝΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ- PRISONER S DILLEMA ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΚΟΙΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Players-Παίκτες Rules- Κανόνες. Τιµωρείσαι εάν τους παραβιάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ(EΠΑΛ) ΟΜΑΔΑ Α

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ(EΠΑΛ) ΟΜΑΔΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ(EΠΑΛ) ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και την λέξη Σωστό, εάν είναι σωστή και Λάθος εάν είναι λανθασμένη. Α1. Ο αντιπραγματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης

Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης - Οι επιχειρήσεις δεν ανταγωνίζονται μόνο ως προς τις τιμές στις οποίες επιλέγουν να πουλήσουν τα προϊόντα τους. - Ο μη-τιμολογιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ. Κεφάλαιο 8. Οικονομικά των Επιχειρήσεων. Ε. Σαρτζετάκης 1

ΔΙΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ. Κεφάλαιο 8. Οικονομικά των Επιχειρήσεων. Ε. Σαρτζετάκης 1 ΔΙΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ Κεφάλαιο 8 Ε. Σαρτζετάκης Διαφορισμός τιμών Τιμολόγησηότανηεπιχείρησηέχειισχυρήθέσηστηναγορά: διαφορισμός τιμών Οι επιχειρήσεις οι οποίες έχουν σε κάποιο βαθμό δύναμη σε κάποια αγορά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ. Ενότητα 12: Δημοπρασίες ανερχόμενων και κατερχόμενων προσφορών. Ρεφανίδης Ιωάννης Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ. Ενότητα 12: Δημοπρασίες ανερχόμενων και κατερχόμενων προσφορών. Ρεφανίδης Ιωάννης Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Ενότητα 12: Δημοπρασίες ανερχόμενων και κατερχόμενων προσφορών Ρεφανίδης Ιωάννης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Τιμολόγηση Παράγοντες επηρεασμού της τιμής Στόχος της τιμολογιακής πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός μιας ιδανικής τιμής η οποία θα ικανοποιεί τόσο τους πωλητές όσο και τους αγοραστές.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Κεφάλαιο 11 Τα χαρακτηριστικά των ανταγωνιστικών αγορών! Τα κύρια χαρακτηριστικά των ανταγωνιστικών αγορών είναι: " Στην αγορά συµµετέχουν πολλοί αγοραστές και πωλητές

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιωτικοποίηση ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Δρ. Κων/νος Κάρρας ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Ιδιωτικοποίηση ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Δρ. Κων/νος Κάρρας ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ιδιωτικοποίηση ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Δρ. Κων/νος Κάρρας ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ιδιωτικοποίηση και Παρέμβαση Επιχειρήματα υπέρ της δημόσιας ιδιοκτησίας Ιδεολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση της ζήτησης και της προσφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Νίκος Θεοχαράκης Διάλεξη 9 Ιανουάριος 2014 Μορφές αγοράς 1. Τέλειος ανταγωνισμός [Perfect competition] 2. Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

- Παράδειγμα 2. Εκτέλεση Πέναλτι ή Κορώνα-Γράμματα (Heads or Tails) - Ένας ποδοσφαιριστής ετοιμάζεται να εκτελέσει ένα πέναλτι, το οποίο προσπαθεί να

- Παράδειγμα 2. Εκτέλεση Πέναλτι ή Κορώνα-Γράμματα (Heads or Tails) - Ένας ποδοσφαιριστής ετοιμάζεται να εκτελέσει ένα πέναλτι, το οποίο προσπαθεί να - Παράδειγμα. Εκτέλεση Πέναλτι ή Κορώνα-Γράμματα (Heads or Tails) - Ένας ποδοσφαιριστής ετοιμάζεται να εκτελέσει ένα πέναλτι, το οποίο προσπαθεί να αποκρούσει ένας τερματοφύλακας. - Αν οι δύο παίκτες επιλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική Μακροοικονομική Μικροοικονομική Η Μακροοικονομική είναι ο κλάδος της Οικονομικής Επιστήμης που ασχολείται με τη μελέτη του οικονομικού συστήματος στο σύνολό του ή μεγάλων επιμέρους τομέων του Η Μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση

Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση - Στη βραχυχρόνια περίοδο, υποθέτουμε ότι το πλήθος των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά ενός αγαθού παραμένει σταθερό. - Αντίθετα, στη μακροχρόνια περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Προσφορά & Ζήτηση Τιμολόγηση & Αγορές Βασικές Πολιτικές Τιμολόγησης

Περιεχόμενα. Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Προσφορά & Ζήτηση Τιμολόγηση & Αγορές Βασικές Πολιτικές Τιμολόγησης Περιεχόμενα Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Βασικές Τιμολόγησης 2 Τιμή & Τιμολογιακή Πολιτική Ανταγωνισμός Οικονομική Αξία Customer Company Competition Collaborators Πελάτης Εταιρεία Ανταγωνισμός Συνεργάτες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I.

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I. ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I. Γενικά Σε μαθήματα όπως η επιχειρησιακή έρευνα και ή λήψη αποφάσεων αναφέραμε τις αποφάσεις κάτω από συνθήκες βεβαιότητας, στις οποίες και εφαρμόζονται κυρίως οι τεχνικές της επιχειρησιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ, ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΘΕΜΑ 1 ο Σε μία γειτονιά, η ζήτηση ψωμιού η οποία ανέρχεται σε 1400 φραντζόλες ημερησίως,

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές Δημοπρασίες - Combinatorial Auctions

1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές Δημοπρασίες - Combinatorial Auctions ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Θεωρία Παιγνίων και Αποφάσεων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Εαρινό εξάμηνο 2015 Συμπληρωματικές σημειώσεις για τον μηχανισμό VCG 1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΚΕ ΟΝΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜ ΕΦΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙ ΠΙΓΝΙΩΝ Εξετάσεις 13 Φεβρουαρίου 2004 ιάρκεια εξέτασης: 2 ώρες (13:00-15:00) ΘΕΜ 1 ο (2.5) α) Για δύο στρατηγικές

Διαβάστε περισσότερα

Ελαχιστοποίηση του Κόστους

Ελαχιστοποίηση του Κόστους Ελαχιστοποίηση του Κόστους - H ανάλυση του προβλήματος ελαχιστοποίησης του κόστους παρουσιάζει τα εξής πλεονεκτήματα σε σχέση με το πρόβλημα μεγιστοποίησης του κέρδους: (1) Επιτρέπει τη διατύπωση μιας

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC Μέσο κόστος µέσο συνολικό κόστος (AC) 3 Προσφορά και κόστος µέσο µεταβλητό κόστος (AVC) µέσο σταθερό κόστος (AFC) Το µέσο σταθερό κόστος µειώνεται, διότι το συνολικό σταθερό κόστος κατανέµεται σε περισσότερη

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΑΣΚΗΣΗ 3 (ΜΟΝΑΔΕΣ 25) Σε ένα αγώνα ποδοσφαίρου οι προπονητές των δύο αντίπαλων ομάδων αποφάσισαν ότι έχουν 4 και 3 επιλογές συστήματος, αντίστοιχα. Η αναμενόμενη διαφορά τερμάτων δίνεται από τον παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ «ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ» Του σπουδαστή ΚΑΡΑΜΙΓΚΟΥ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ

Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ «ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ» Του σπουδαστή ΚΑΡΑΜΙΓΚΟΥ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ «ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ» Του σπουδαστή ΚΑΡΑΜΙΓΚΟΥ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ Επιβλέπων Δρ. ΓΕΡΟΝΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής ΚΑΒΑΛΑ 2006 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA Σελίδα ΕIΣΑΓΩΓΗ 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΜΑΘΗΜΑ ENATO ΤΙΜΕΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ακαδηµαϊκό Έτος 2011-2012 ΕΠΙΧ Μικροοικονοµική ιαφάνεια 1 Χαρακτηριστικά του

Διαβάστε περισσότερα

Αλγοριθμική Θεωρία Παιγνίων

Αλγοριθμική Θεωρία Παιγνίων Αλγοριθμική Θεωρία Παιγνίων ιδάσκοντες: E. Ζάχος, Α. Παγουρτζής,. Φωτάκης Επιμέλεια διαφανειών:. Φωτάκης Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Πολύπλοκα Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος Ανταγωνισµός

Τέλειος Ανταγωνισµός Τέλειος Ανταγωνισµός Χαρακτηριστικά του τέλειου ανταγωνισµού: Πολλές µικρές επιχειρήσεις, καθεµία ασήµαντη σε σχέση µε τον κλάδο ως σύνολο Οµοιογενή προϊόντα Οι καταναλωτές έχουν τέλεια πληροφόρηση. Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα.

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα. Μονοπώλιο Μια επιχείρηση θεωρείται ότι ένα µονοπώλιο, εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα ρ ης, χ. Πως δηµιουργούνται τα µονοπώλια Ο βασικός λόγος ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης 1.1. Τι είναι η Οικονομική της Διοίκησης 1.2. Τι παρέχει η οικονομική θεωρία στην Οικονομική της Διοίκησης 1.3. Οι σχέσεις της οικονομικής της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ. Κεφάλαιο 12. Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών

ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ. Κεφάλαιο 12. Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ Κεφάλαιο 12 Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών! Μονοπώλιο είναι η κατάσταση στην οποία µια µόνο επιχείρηση εξυπηρετεί ολόκληρη την αγορά! Ο µονοπωλητής σε αντίθεση µε την ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΠΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΠΑΝΤΟΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ Πτυχίο Οικονοµικής Επιστήµης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια είναι η έννοια και πως ορίζεται το πλεόνασμα του καταναλωτή και

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισµός. Ηεπιχείρησηστον τέλειο. ύο ακραίες περιπτώσεις. Οι συνθήκες µέγιστου κέρδους

Τέλειος ανταγωνισµός. Ηεπιχείρησηστον τέλειο. ύο ακραίες περιπτώσεις. Οι συνθήκες µέγιστου κέρδους Τέλειος ανταγωνισµός Τέλειος ανταγωνισµός Η συνάρτηση προσφοράς της Η συνάρτηση προσφοράς του κλάδου Βραχυχρόνια ισορροπία Μακροχρόνια ισορροπία Τούψος παραγωγής κάθε µεµονωµένης επηρεάζει ανεπαίσθητα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games)

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games) Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Gaes) Το δίληµµα των φυλακισµένων, όπως ξέρουµε έχει µια και µοναδική ισορροπία η οποία είναι σε αυστηρά κυρίαρχες στρατηγικές. C N C -8, -8 0, -10 N -10,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ (Power of a Test) Όπως είδαμε προηγουμένως, στον Στατιστικό Έλεγχο Υποθέσεων, ορίζουμε δύο είδη πιθανών λαθών (κινδύνων) που μπορεί να συμβούν όταν παίρνουμε αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα 2o Μάθηµα Αναφέραµε στο πρώτο µάθηµα τρόπους µε τους οποίους το κράτος επηρεάζει την οικονοµική συµπεριφορά µας. (νοµικό πλαίσιο, το κράτος αγοράζει και παράγει αγαθά και υπηρεσίες, ρυθµίζει τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Λέκτορας Ι. Γιαννατσής Καθηγητής Π. Φωτήλας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Οικονομική Επιστήμη: Η κοινωνική επιστήμη που ερευνά την οικονομική δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή τους στις διάφορες αγορές. - Τα οικονομικά υποδείγματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Εξεταστική περίοδος Φεβρουαρίου Η εξέταση αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Ένθετο Κεφάλαιο ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Μικροοικονομική Ε. Σαρτζετάκης 1 Καταναλωτική συμπεριφορά Σκοπός αυτής της διάλεξης είναι να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Επιχειρήσεις σε ανταγωνιστικές αγορές. Αρ. Διάλεξης: 09

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Επιχειρήσεις σε ανταγωνιστικές αγορές. Αρ. Διάλεξης: 09 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Επιχειρήσεις σε ανταγωνιστικές αγορές Αρ. Διάλεξης: 09 Τι είναι ανταγωνιστική αγορά; Η ανταγωνιστική αγορά έχει πολλούς αγοραστές/καταναλωτές και πολλούς παραγωγούς/επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger Ενότητα 2 Σχέδιο Μάρκετινγκ Κεφάλαιο 4 Τιμολόγηση Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεφάλαιο 4: Τιμολόγηση Συγγραφείς: Δρ.Andrea Grimm, Δρ.Astin Malschinger

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Παίγνιο Διοίκησης Επιχειρήσεων (business game)

Εισαγωγή στο Παίγνιο Διοίκησης Επιχειρήσεων (business game) Γιώργος Μαυρωτάς Επικ. Καθηγητής Εργαστήριο Βιομηχανικής & Ενεργειακής Οικονομίας Σχολή Χημικών Μηχανικών, Ε.Μ.Π. Εισαγωγή στο Παίγνιο Διοίκησης Επιχειρήσεων (business game) 2o Θερινό Σχολείο Νεανικής

Διαβάστε περισσότερα

Συμπληρωματικές Σημειώσεις για τη Διάλεξη 8

Συμπληρωματικές Σημειώσεις για τη Διάλεξη 8 Συμπληρωματικές Σημειώσεις για τη Διάλεξη 8 Ένα από τα παράδοξα της ισορροπίας Nash που μπορεί να θεωρηθεί και σαν αδυναμία της είναι ότι σε κάποια παίγνια οι παίκτες έχουν μεγαλύτερο όφελος αν δεν διαλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια και Μορφές Αγοράς

Έννοια και Μορφές Αγοράς κ ε φ ά λ α ι ο 2 Έννοια και Μορφές Αγοράς 2.1 ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ Οι κλάδοι οικονομικής δραστηριότητας διακρίνονται παραδοσιακά σε τέσσερεις κατηγορίες: στους πλήρως ανταγωνιστικούς, στα καθαρά μονοπώλια, στους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Ενότητα 6η: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για το αγαθό αυτό μειώνεται καθώς αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Πανεπιστήµιο Αθηνών Εαρινό Εξάµηνο 2007 ιδάσκων : Ηλίας Κουτσουπιάς

ΑΛΓΟΡΙΘΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Πανεπιστήµιο Αθηνών Εαρινό Εξάµηνο 2007 ιδάσκων : Ηλίας Κουτσουπιάς ΑΛΓΟΡΙΘΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Πανεπιστήµιο Αθηνών Εαρινό Εξάµηνο 007 ιδάσκων : Ηλίας Κουτσουπιάς Μάθηµα : Overview Of The Algorithmic Game Theory Ηµεροµηνία : 007/04/19 Σηµειώσεις : Ελενα Χατζηγιωργάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος υποδο?ών?εταφράζεταισε?ίαγενικότερηεξοικονό?ησηπαραγωγικώνπόρωνγιατηκοινωνία. τεχνικέςυποδο?ές,όπωςείναιαυτοκινητόδρο?οι,γέφυρεςκ.λ.π.ηκατασκευήτέτοιων Μιααπ τιςβασικέςλειτουργίεςτουκράτουςείναιοεφοδιασ?όςτηςκοινωνίας?εβασικές

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Τι θα παραχθεί Πως θα παραχθεί Σε τι ποσότητα Μέθοδοι και διαδικασίες παραγωγής Μελέτες για τον προσδιορισμό των αναγκών Προσδιορισμός Αναγκών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

* τη µήτρα. Κεφάλαιο 1o

* τη µήτρα. Κεφάλαιο 1o Κεφάλαιο 1o Θεωρία Παιγνίων Η θεωρία παιγνίων εξετάζει καταστάσεις στις οποίες υπάρχει αλληλεπίδραση µεταξύ ενός µικρού αριθµού ατόµων. Άρα σε οποιαδήποτε περίπτωση, αν ο αριθµός των ατόµων που συµµετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

(α) Από τους κανόνες σύνθετης παραγώγισης δύναμης συναρτήσεως και λογαρίθμου συναρτήσεως:

(α) Από τους κανόνες σύνθετης παραγώγισης δύναμης συναρτήσεως και λογαρίθμου συναρτήσεως: http://elearn.maths.gr/, maths@maths.gr, Τηλ: 6979 Ενδεικτικές απαντήσεις ης Γραπτής Εργασίας ΔΕΟ -: Άσκηση I. (α) Από τους κανόνες σύνθετης παραγώγισης δύναμης συναρτήσεως και λογαρίθμου συναρτήσεως:

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κεφάλαιο 1 Οικονομικά των Επιχειρήσεων Ε.Σ. Σαρτζετάκης 1 Εισαγωγή Το διοικητικό στέλεχος είναι ο άνθρωπος που κατευθύνει τις εισροές μιας επιχείρησης για

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Η επιστήμη της επιλογής υπό περιορισμούς

Η επιστήμη της επιλογής υπό περιορισμούς ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ 26/2/2010 1 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η επιστήμη της επιλογής υπό περιορισμούς 26/2/2010 2 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η μελέτη των επιλογών τις οποίες κάνουν οι μικρο-μονάδες μιας οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Ενότητα 11η: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Σύντομα Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Οι αρχές και η πρακτική της οικονομικής επιστήμης Κεφάλαιο 2 Οικονομικοί μέθοδοι και οικονομικά ερωτήματα Κεφάλαιο 3 Αριστοποίηση: Κάνοντας ό,τι καλύτερο μπορούμε Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟ: Επισκεφθείτε το Management Portal της Specisoft:

ΑΡΘΡΟ: Επισκεφθείτε το Management Portal της Specisoft: Specisoft ΑΡΘΡΟ: Επισκεφθείτε το Management Portal της Specisoft: NPV & IRR: Αξιολόγηση & Ιεράρχηση Επενδυτικών Αποφάσεων Από Αβραάμ Σεκέρογλου, Οικονομολόγo, Συνεργάτη της Specisoft Επισκεφθείτε το Management

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 4 ο : Η Προσφορά των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Δίνονται τα διπλανά δεδομένα μιας επιχείρησης στη βραχυχρόνια περίοδο. i. Να κάνετε

Διαβάστε περισσότερα