Stylianos Kalaitzis A1-1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Stylianos Kalaitzis A1-1"

Transcript

1 A1-το γενετικό υλικό Stylianos Kalaitzis A1-1

2 Περιεχόμενα Σημειώσεις Θεωρίας Το γενετικό υλικό Μεθοδολογία ασκήσεων έκφρασης Μεταλλάξεις και οι σχέση τους με τη μενδελική κληρονομικότητα Μενδελική κληρονομικότητα A1 A2 A3 Α4 Ασκήσεις Ασκήσεις 1ου κεφαλαιου - Το γενετικό υλικό Ασκήσεις 2ου κεφαλαιου - Αντιγραφή, έκφραση και ρύθμιση της γενετικής πληροφορίας Ασκήσεις 4ου κεφαλαίου - Η τεχνολογία του ανασυνδιασμένου DNA Ασκήσεις 5ου κεφαλαίου - Μενδελική κληρονομικότητα Ασκήσεις 6ου κεφαλαίου - Μεταλλάξεις Ασκήσεις 7ου κεφαλαίου - Αρχές και Μεθοδολογία της Βιοτεχνολογίας Ασκήσεις 8ου κεφαλαίου - Εφαρμογές της Βιοτεχνολογίας στην ιατρική Ασκήσεις 9ου κεφαλαίου - Εφαρμογές της Βιοτεχνολογίας στη Γεωργία και στην Κτηνοτροφία B1 B2 B4 B5 B6 B7 B8 B9 Θέματα Πανελληνίων εξετάσεων με απαντήσεις Θέματα και απαντήσεις Ιουνίου Θέματα και απαντήσεις Εσπερινών Θέματα και απαντήσεις Επαναληπτικών Ιουνίου Θέματα και απαντήσεις Ομογενών C1 C2 C3 C4 Παρουσιάσεις Powerpoint Powerpoint με μεθοδολογία ασκήσεων DNA Powerpoint με μεθοδολογία Mendel Powerpoint με Βιολογία Γενικής D1 D2 D3 Stylianos Kalaitzis

3 A1-το γενετικό υλικό 1.1 Το γενετικό υλικό Γιατί, που, πως και τι Γιατί ο άνθρωπος δεν είναι καρότο Σ αυτό το κεφάλαιο θα ασχοληθούμε με το γενετικό υλικό. Αλλά τι ακριβώς σημαίνει αυτό; Γνωρίζουμε ότι είμαστε μοναδικοί σ αυτόν τον κόσμο (η έτσι τουλάχιστον μας λενε οι γονείς μας). Αν και μοναδικοί τα χαρακτηριστικά μας μοιάζουν (ευτυχώς ή δυστυχώς) με αυτά των γονέων μας. Άρα κάτι μας έδωσαν οι γονείς μας που μας κάνει μοναδικούς και επειδή το πήραμε από αυτούς τους μοιάζουμε κιόλας (πόσες φορές έχετε ακούσει αυτό το «Μαρει Κλειώ, αυτού του πιδις φτυστού ου πατερς τ είν»). Αυτό το κάτι που πήραμε από τους γονείς μας και έλεγχει τα χαρακτηριστικά και τη σωστή λειτουργία του οργανισμού αποτελεί το γενετικό υλικό του ανθρώπου. Η αλλιώς: γενετικό υλικό, αγαπημένε αναγνώστη, είναι ο λόγος για τον οποίο είσαι άνθρωπος και όχι καρότο. Αν λοιπόν τα καταλάβατε τα παραπάνω προχωρήστε παρακάτω. Αν όχι, δεν πειράζει. Θα το καταλάβετε αργότερα Που είναι το γενετικό υλικό Το γενετικό υλικό βρίσκεται μέσα σε κάθε κύτταρο (ανθρώπου ή καρότου). Αν ο οργανισμός είναι ευκαρυωτικός τότε θα βρούμε το γενετικό υλικό σε τρία σημεία: στον πυρήνα, στο μιτοχόνδριο και στους χλωροπλάστες (εικόνες 1 και 2 / Πίνακας 1) Εικόνα 1.1: Φυτικό κύτταρο Εικόνα 1.2: Ζωικό κύτταρο Είδος οργανισμού Κυτταρικός τόπος Είδους γενετικού υλικού Προκαρυωτικός Πυρηνική περιοχή Δίκλωνο κυκλικό DNA (κυτταρόπλασμα) Ευκαρυωτικός Μιτοχόνδριο Δίκλωνο κυκλικό DNA Χλωροπλάστης Δίκλωνο κυκλικό DNA Πυρήνας (μεγαλύτερο ποσοστό) Δίκλωνο γραμμικό DNA (χρωμοσώματα) ιός Μέσα στην κάψα του Ότι να ναι Πίνακας 1.1: Κυτταρικός τόπος και είδος γενετικού υλικού Stylianos Kalaitzis A1-2

4 A1-το γενετικό υλικό Πως κάνει το γενετικό υλικό αυτό που κάνει και τι είναι εντέλει αυτό ακριβώς; Αν μπορούσαμε να δούμε με τι ασχολείται ένα κύτταρο θα μέναμε έκπληκτοι. Πολύ δουλειά για ένα κύτταρο! Δισεκαττομύρια μόρια τρέχουν δεξιά και αριστερά και αν συνειδητοποιήσουμε ότι ένας ανθρώπινος οργανισμός περιέχει περίπου 50 τρισεκατομμύρια κύτταρα καταλαβαίνουμε ότι η ζωή ίσως είναι λίγο πιο πολύπλοκη από ότι φανταζόμασταν. Το αστείο της υπόθεσης είναι ότι τα μόρια δεν κινούνται τυχαία. Υπάρχει ένα ακριβές πρόγραμμα και όλα είναι όμορφα και τακτοποιημένα. Το πρόγραμμα αυτό είναι γραμμένο έμμεσα στο γενετικό υλικό. Για όλες τις δουλείες μέσα στο κύτταρο υπάρχουν «εξειδικευμένα εργατάκια», οι πρωτεϊνες. Οι πρωτεϊνες είναι δομικοί λίθοι, ένζυμα και οτιδήποτε κάποιος μπορεί να φανταστεί που θα μπορούσε να σήμαινε δουλειά. Τα ένζυμα είναι πολύ εξειδικευμένα και σε γενικές γραμμές μπορούν να κάνουν μόνο ένα είδος δουλειάς. Για κάθε μια δουλειά λοιπόν έχει συνθέσει το κύτταρο και από ένα είδος πρωτεϊνης. Και τώρα... τι σχέση έχει το γενετικό υλικό με τις πρωτεϊνες; Όπως σε έναν υπολογιστή είναι αποθηκευμένες οι πληροφορίες για την εκτύπωση ενός εγγράφου, έτσι και στο γενετικό υλικό είναι αποθηκευμένες οι πληροφορίες για τη σύνθεση των πρωτεϊνών. Και αναλόγως τις διαφορετικές πρωτεϊνες, είναι και διαφορετικά τα χαρακτηριστικά (πχ. αν το ερυθροκύτταρο συνθέτει αντιγόνα Α το άτομο έχει ομάδα αίματος Α, αν συνθέτει αντιγόνο Β, έχει ομάδα αίματος Β) (εικόνα 3). Κάθε τμήμα γενετικού υλικού που έιναι υπεύθυνο για τη σύνθεση μιας πρωτεϊνης ονομάζεται γονίδιο (εικόνα 4). Εικόνα 1.3: Λειτουργία γενετικού υλικού Μετα απ όλα αυτά μπορούμε να πούμε ότι συνοπτικά οι λειτουργείες του γενετικού υλικού είναι: Η αποθήκευση της γενετικής πληροφορίας. Όπως έχουμε αναφέρει υπάρχουν στο γενετικό υλικό πληροφορίες που καθορίζουν όλα τα χαρακτηριστικά του οργανισμού και οι οποίες οργανώνονται σε λειτουργικές ομάδες, τα γονίδια. Η διατήρηση και η μεταβίβαση της γενετικής πληροφορίας από κύτταρο σε κύτταρο και από γενιά σε γενιά. Η έκφραση των γενετικών πληροφοριών, που επιτυγχάνεται με τον έλεγχο της σύνθεσης των πρωτεϊνων. Εικόνα 1.4: Το χρωμόσωμα 5 και τα διάφορα γονίδια πάνω σ αυτό Stylianos Kalaitzis A1-3

5 A1-το γενετικό υλικό 1.2 Τα πειράματα Τα πειράματα του Griffith (1928): Η πρώτη απόδειξη ότι κύτταρα μπορούν να «καθοδηγήσουν» άλλα κύτταρα σε μετασχηματισμό Ο Griffith χρησιμοποίησε για τα πειράματά του δύο διαφορετικά στελέχη του βακτηρίου πνευμονιόκοκκος (Streptococcus pneumoniae). Σημείωση: Το βιβλίο για ανεξήγητους λόγους ανεφέρει το μη υπαρκτό είδος Diplococcus pneumoniae. Αυτό να μάθετε Το ένα στέλεχος δημιουργεί ένα προστατευτικό κάλυμμα, με αποτέλεσμα να σχηματίζει λείες αποικίες. Αυτό το στέλεχος ήταν παθογόνο, δηλαδή προκαλούσε το θάνατο των ποντικών που μολύνονταν με αυτό. Κρατάμε: Λέιο προκαλεί θάνατο Το άλλο στέλεχος δεν δημιουργούσε προστατευτικό κάλυμμα (οπότε σχημάτιζε αδρές αποικίες) και δεν ήταν παθογόνο, δηλαδή οι ποντικοί που μολύνονταν με αυτό παρέμεναν ζωντανοί. Κρατάμε: Αδρό ειναι ακίνδυνο Και τώρα ήρθε η ώρα να σκοτώσουμε μερικούς ποντικούς. Για να δούμε λοιπόν: Εισάγουμε με ένεση αδρά βακτήρια στον ποντικό = ποντικός ζει Εισάγουμε με ένεση λεία βακτήρια στον ποντικό = ποντικός πεθαίνει Αν θερμάνουμε λεία βακτήρια, τότε αυτά πεθαίνουν. Νεκρά δεν μπορούνε να βλάψουνε (λογικό-αφού είναι ΝΕΚΡΑ), δηλ. δεν είναι παθογόνα για τον ποντικό. Έτσι αν ενέσουμε λεία βακτήρια που έχουν θερμαθεί, και πάλι ο ποντικός την γλυτώνει. Και τώρα το δύσκολο: αν πάρουμε αδρα (από μόνα τους δεν προκαλούν τον θάνατο) και τα κάνουμε ένα Cocktail με λεία, νεκρα βακτήρια (και αυτά από μόνα τους είναι ακίνδυνα) τότε κανονικά τι περιμένουμε; Όυτε το ένα είναι επικύνδινο, ούτε ούτε το άλλο λογικά ο ποντικός θα έπρεπε να ζει. Έλα όμως που πεθαίνει! Και όχι μόνο αυτό. Βρέθηκαν και λεία παθογόνα στους ιστούς του ποντικού. Εικόνα 5: Το πείραμα του Griffith Stylianos Kalaitzis A1-4

6 A1-το γενετικό υλικό Ο Griffith παρόλο που ήταν έξυπνος άνθρωπος (η έτσι τουλάχιστον λένε), δεν μπόρεσε να εξηγήσει καλά το φαινόμενο. Το μόνο που μπόρεσε να διαπιστώσει είναι ότι κάτι μεταφέρθηκε από το νεκρό λείο πνευμονιόκοκκο στο αδρό. Έτσι αυτό άλλαξε και από αδρό έγινε λείο (παθογόνο) και πεθανε ο ποντικός. Την αλλαγή αυτήν την ονομάζουμε μετασχηματισμό( 4 ο κεφάλαιο) Τα πειράματα των Avery, Mac-Leod και McCarty (1944): Η απόδειξη ότι ο μετασχηματισμός των κυττάρων προκαλείται από το DNA Οι ερευνητές επανέλαβαν τα πειράματα του Griffith in vitro (εξήγηση παρακάτω). Διαχώρισαν τα συστατικά των νεκρών λείων βακτηρίων σε υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λιπίδια, RNA, DNA κτλ. και έλεγξαν ποιό από αυτά τελικά έκανε το μετασχηματισμό. Διαπίστωσαν ότι το συστατικό που προκαλούσε το μετασχηματισμό ήταν το DNA των νεκρών λείων βακτηρίων (αυτός ήταν δηλαδή ο φονιάς του ποντικού). Και τώρα λίγα λατινικά: in vitro σημαίνει ότι το πείραμα έγινε τεχνικά, πχ. στο δοκιμαστικό σωλήνα. in vivo σημαίνει ότι το πείραμα πραγματοποιήθηκε σε οργανισμο πχ. αν πάρουμε έναν πίθηκο και τον πασαλείψουμε με κραγιον για να δούμε αν πάθει τίποτα (αν δεν πάθει λέμε ότι είναι δερματολογικά ελεγμένο και το πουλάμε). Υπάρχει και ex vivo, αλλά αυτό θα το δούμε αργότερα. Αυτό το πείραμα και πολλά βιοχημικά δεδομένα που υπήρχαν την ίδια εποχή έδειξαν ότι το γενετικό υλικό των οργανισμών, δηλαδή τα μόρια που μεταφέρουν γενετική πληροφορία, είναι τα μόρια του DNA.Τα βιοχημικά δεδομένα ήταν: Η ποσότητα του DNA είναι ίδια σε κάθε κύτταρο του ίδιου οργανισμού και δεν μεταβάλλεται από το περιβάλλον. Η ποσότητα του DNA είναι η μισή στους γαμέτες, δηλ. τα ωάρια και τα σπερματοζωάρια. Λογικό αφού θα πρέπει να ενωθούν για να δημιουργηθεί ο νέος οργανισμός που θα έχει ολόκληρη ποσότητα (μισό + μισό = ολόκληρο) Η ποσότητα του DNA είναι κατά κανόνα ανάλογη με την πολυπλοκότητα του οργανισμού. Δηλαδή όσο πιο πολύπλοκος, τόσο πιο πολύ DNA Τα πειράματα των Hershey και Chase (1952): Η οριστική απόδειξη ότι το DNA είναι το γενετικό υλικό των οργανισμών Οι Hershey και Chase σκέφτηκαν κάτι πολύ απλό. Να δούνε όταν μολύνει ένας ιός ένα βακτήριο, τι μπαίνει μέσα; Γιατί αυτό που θα έμπαινε μέσα, θα ήταν και το γενετικό υλικό. Το πρόβλημα: δεν μπορείς έτσι απλά να δεις τι μπαίνει μέσα, γιατί το κύτταρο είναι ολίγον τι άχρωμο. Οπότε εφάρμοσαν το εξής. Ραδιενεργό θείο 35 S είναι τμήμα των πρωτεϊνών. Αν χρησιμοποιούσαν ραδιενεργό 35 S τότε όλες οι πρωτεϊνες θα «λάμπανε» και έτσι θα μπορούσες να τις δεις. Με ανάλογο τρόπο ραδιενεργό φωσφορο 32 P πηγαίνει στο DNA και το DNA «λάμπει». Την τεχνική αύτη, δηλ. το να σημαίνουμε (το να μπορούμε να δούμε) χημικά μόρια με τη βοήθεια ραδιενεργών, φθορίζουσων ουσιών κτλ. ονομάζεται ιχνηθέτηση. Συγκρατούμε λοιπόν: 35 S πρωτεϊνες 32 P DNA. Είναι κάπως σαν να τα χρωματίζουμε με χρωματάκια για να τα βλέπουμε. Stylianos Kalaitzis A1-5

7 A1-το γενετικό υλικό Ένας βακτηριοφάγος (δηλ. Ιός των βακτηρίων-«τρώει» βακτήρια) αποτελείται από ένα πρωτεϊνικό κάλλυμα γύρω γύρω και στο κέντρο έχει DNA. Οι Hershey και Chase χρησιμοποιήσαμε τον βακτηριοφάγο Τ 2 (δεν σημαίνει Terminator 2 αλλά μπορείτε να το θυμάστε έτσι). Άν χρησιμοποιήσουμε ραδιενεργό 35 S τότε αυτό θα πάει στο πρωτεϊνικό κάλλυμα. Στην συνέχεια μολύνουμε με τον Τ 2 μερικά βακτήρια. Το πρωτεϊνικό κάλλυμα ΔΕΝ μπαίνει μέσα στο κύτταρο και αυτό το κατάλαβαν οι ερευνητές από το ότι όλη η ραδιενεργεια (δηλ. το «χρώμα» τους) βρέθηκε εκτός του κυττάρου (δείτε στο σχήμα το αριστερό μέρος). Δηλαδή: Ραδιενέργεια εκτός κυττάρου άρα πρωτεϊνες εκτός κυττάρου άρα πρωτεϊνες δεν μπαίνουν μέσα άρα πρωτεϊνες δεν είναι γενετικό υλικό (είπαμε ότι το γενετικό υλικό μπαίνει μέσα). Το ίδιο πείραμα τώρα με 32 P που όπως έχουμε πει «χρωματίζει» το DNA. Όπως φαίνεται και στο παρακάτω σχήμα το DNA θα μπεί μέσα στο κύτταρο πράγμα που θα το καταλάβουμε από το ότι η ραδιενέργεια βρέθηκε μέσα στο κύτταρο(δείτε στο σχήμα το αριστερό μέρος). Δηλαδή: Ραδιενέργεια εντός κυττάρου άρα DNA εντός κυττάρου άρα DNA μπαίνει μέσα άρα DNA είναι γενετικό υλικό (είπαμε ότι το γενετικό υλικό μπαίνει μέσα). Αποδείξαμε ότι το DNA είναι το γενετικό υλικό των οργανισμών. Εικόνα 7: Ένας φάγος ετοιμάζει να εισάγει το γενετικό του υλικό στο κύτταρο Εικόνα 6: Το πείραμα Hershey-Chase. Με κόκκινο τα ιχνηθετημένα μόρια Stylianos Kalaitzis A1-6

8 A1-το γενετικό υλικό 1.3 Λίγη χημεία Μονομερή και πολυμερή Πολλά μόρια αποτελούνται απο ίδιες, επαναλαμβανόμενες μονάδες όπως πχ. ένα κολιέ αποτελείται από πολλές χάντρες. Οι ίδιες μονάδες (χάντρες) ονομάζονται μονομερή και το μεγάλο μόριο (κολιέ) πολυμερές ή μακρομόριο. Τα μονομερή συνδέονται μεταξύ τους με ομοιοπολικούς δεσμούς, που έχουν ιδιαίτερη ονομασία αναλόγως το μακρομόριο που βρίσκονται (δες πίνακα) Μονομερές Πολυμερές Δεσμός Αμινοξύ Πολυπεπτίδιο (Πρωτεϊνη) Πεπτιδικός Νουκλεοτίδιο Νουκλεϊκό οξύ (DNA ή RNA) (3'-5' φωσφοδιεστερικός) Πίνακας 1.2: Πολυμερή Όταν ενώνονται μονομερή για να φτιάξουν πολυμερές (με σχηματισμό νερου), ονομάζεται συμπύκνωση. Το αντίθετο (σπάσιμο του πολυμερούς σε μονομερή, χρειάζεται νερό) υδρόλυση. Εικόνα 1.7: Υδρόλυση και συμπύκνωση Νουκλεϊκά οξέα Ας δούμε σ αυτό το σημείο τα νουκλεϊκα οξέα. Αν και η ακριβής χημική δομή δεν είναι εντός ύλης, βοηθάει πάρα πολύ στην κατανόηση της ύλης. Τα νουκλεϊκά οξέα (DNA ή RNA) αποτελούνται από νουκλεοτίδια. Το κάθε νουκλεοτίδιο που απαντάται στο νουκλεϊκό οξύ αποτελείται από Αζωτούχα βάση (A,T, C, G, U) Πεντόζη (Ρίβόζη ή Δεσοξυριβόζη) Φωσφορική ομάδα Δύο νουκλεοτίδια στη σειρά:δινουκλεοτίδιο κ.ο.κ. Πολλά νουκλεοτίδια: πολυνουκλεοτίδιο (νουκλεϊκό οξύ) Εικόνα 1.8: Νουκλεοτίδιο Διαφορές RNA-DNA DΝΑ είναι δίκλωνο περιέχει δεοξυριβόζη για πεντόζη θυμίνη για αζωτούχα βάση RNA είναι μονόκλωνο περιέχει ριβόζη για πεντόζη ουρακίλη για αζωτούχα βάση Stylianos Kalaitzis A1-7

9 A1-το γενετικό υλικό Τους άνθρακες της πεντόζης μπορούμε να τους μετρήσουμε και συγκεκριμένα απο δεξιά προς αριστερά από το 1 μέχρι το 5. Μας ενδιαφέρουν οι άνθρακες C 1,C 2,C 3 και C 5 (δεύτερος, τρίτος και πέμπτος άνθρακας). Κανονικά θα έπρεπε να έλεγα ο πχ. 5`άνθρακας (πέντε τονούμενο άνθρακας) για να είμαι σωστός αλλά θα κρατήσω την απλούστερη (αν και όχι τελείως σωστή) ονομασία C 5, για λόγους απλούστευσης. Ο C 1 συνδέεται με την αζωτούχο βάση. Ο C 2 καθορίζει αν είναι δεσοξυριβονουκλεοτίδιο (DNA) ή ρίβονουκλεοτίδιο (RNA). Τα ριβονουκλεοτίδια έχουν συνδεδεμένή μια ομάδα υδροξυλίου (-ΟΗ), ενώ τα δεσοξυριβονουκλεοτίδια έχουν υδρογόνο (-Η)(δεσόξυ = χωρίς οξυγόνο. Το σκέτο υδρογόνο στο DNA δεν έχει οξυγόνο!). Στον C 3 είναι πάντα συνδεδεμένη μια ομάδα υδροξυλίου ενώ στον C 5 πάντα μια φωσφορική ομάδα. Τα νουκλεοτίδια συνδέονται μεταξύ τους με σχηματισμό ομοιοπολικού δεσμού με μηχανισμό όπως περιγραφτηκε παραπάνω για όλα τα πολυμερή. Συγκεκριμένα ο ομοιοπολικός δεσμός δημιουργείται ανάμεσα στον στο υδροξύλιο του C 3 (τρίτου άνθρακα) της πεντόζης του πρώτου νουκλεοτιδίου και της φωσφορικής ομάδας που είναι συνδεδεμένη με τον C 5 (πέμπτο άνθρακα) της πεντόζης του επόμενου νουκλεοτιδίου. Ο δεσμός αυτός ονομάζεται 3-5 φωσφοδιεστερικός δεσμός. Το 3-5 έχει σχέση με τα νούμερα των ανθράκων που συνδέονται (το C 3 πρώτο, μετα το C 5 ). Εικόνα 1.9: Νουκλεοτίδιο Αν τοποθετήσουμε πολλά νουκλεοτίδια στη σειρά και φανταστούμε προς ποια μεριά αυτή μεγαλώνει, θα παρατηρήσουμε ότι στο νουκλεοτίδιο που ξεκίνησε η σύνθεση «περισσεύει» η φωσφορική ομάδα στον 5 άνθρακα ενώ στον τελευταίο νουκλεοτίδιο περισσεύει το υδροξύλιο του 3 άνθρακα. Γι αυτόν τον λόγο λέμε ότι η αλυσίδα έχει ή συντίθεται με 5 3 προσανατολισμό. Όλα αυτά ισχύουν και για το DNA και για το RNA. Stylianos Kalaitzis A1-8

10 A1-το γενετικό υλικό 1.4 Η διπλή έλικα του DNA Από τη στιγμή που έγινε γνωστό το ότι το DNA είναι το γενετικό υλικό αναρωτήθηκαν οι επιστήμονες ποια είναι η δομή του DNA στο χώρο. Βρέθηκε ότι σε ένα μόριο DNA από διαφορετικούς οργανισμούς ο αριθμός των νουκλεοτιδίων που έχουν ως βάση την αδενίνη ισούται με τον με τον αριθμό αυτών που έχουν θυμίνη. Το ίδιο ισχύει και για τις κυτοσίνες με τις γουανίνες. Δηλαδή Α=T και C=G. Επίσης με χρήση ακτινών-χ μπόρεσαν να αποκτηθούν γνώσεις που οδήγησαν στο μοντέλο της διπλής έλικας κατα Watson και Crick. Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό: Το DNA αποτελείται από δυο πολυνουκλεοτιδικές αλυσίδες που σχηματίζουν στο χώρο μια δεξιόστροφη διπλή έλικα. Η διπλή έλικα έχει ένα σταθερό σκελετό, που αποτελείται από επαναλαμβόμενες ομάδες φωσφορικής ομάδας δεοξυριβόζης, ενωμένων με φωσφοδιεστερικό δεσμό και ένα μεταβλητό τμήμα που είναι οι αζωτούχες βάσεις. Ο σκελετός είναι υδρόφιλος και οι βάσεις υδρόφοβες. Αν φανταστούμε ότι το μόριο βρίσκεται σε υδατικό περιβάλλον είναι φυσικό ο υδρόφιλος σκελετός να βρίσκεται προς το εξωτερικό (προς το νερό) και οι βάσεις προς το εσωτερικό. Οι αζωτούχες βάσεις της μιας αλυσίδας συνδέονται με τις αζωτούχες βάσεις της άλλης αλυσίδας και συγκεκριμένα με δεσμούς υδρογόνου, που σταθεροποιούν τη δευτεροταγή δομή του μορίου. Κάθε γουανίνη με κυτοσίνη (3 δεσμούς υδρογόνου) και κάθε αδενίνη με θυμίνη (DNA) ή ουρακίλη (RNA) και αντίστροφα (2 δεσμούς υδρογόνου). Τα ζεύγη των βάσεων ονομάζονται συμπληρωματικά. Οι δυο αλυσίδες ενός μορίου DNA λοιπόν είναι συμπληρωματικές και αυτό υποδηλώνει ότι η αλληλουχία της μιας καθορίζει την αλληλουχία της άλλης. Αυτή η ιδιότητα είναι πολύ σημαντική στον αυτοδιπλασιασμό του DNA, χάρη στον οποίο διατηρείται και μεταβιβάζεται η γενετική πληροφορία. Οι δύο αλυσίδες είναι αντιπαράλληλες, δηλ. απέναντι από το 5 άκρο της μιας βρίσκεται το 3 της άλλης. Εικόνα 1.10: Διπλή έλικα κατά Watson & Crick 1.5 Προκαρυωτικοί οργανισμοί και ιοι Stylianos Kalaitzis A1-9

11 A1-το γενετικό υλικό Προκαρυωτικοί οργανισμοί Τώρα αφήνουμε τη χημεία (μπιαχ...) πίσω μας με την υπόσχεση να μην την ξανακουμπήσουμε (εαν την καταλάβαμε). Για να δούμε λοιπόν πως κατανέμεται το DNA στους διάφορους οργανισμούς. Όποιος έχει προσέξει στο μάθημα της Βιολογίας τα προϋγούμενα έτη (όχι, καλύτερα μην μου πείτε πόσοι ήταν αυτοί) θα άκουσε κάτι για πρόκαρυωτικούς οργανισμούς (κάρυο = πυρήνας). Αυτοί είναι μικροοργανισμοί που υπήρχαν πριν έρθει η ιδέα να φτιαχτεί πυρήνας (προκάρυο). Δεν έχουν πυρήνα και γενικότερα δεν έχουν δομές που να χρειάζονται μεμβράνη γύρω τους (έχουν όμως ριβοσώματα, που δεν έχουν μεμβράνη). Το DNA λοιπόν κολυμπάει πάνω κάτω σκόρπιο μέσα στο κύτταρο. Υπάρχει ένα μεγάλο κυκλικό μόριο δίκλωνου DNA που είναι συνδεδεμένο σε ένα σημείο με την κυτταρική μεμβράνη. Επίσης μπορεί να υπάρχει και ένα ή περισσότερα άλλα κυκλικά μόρια δίκλωνου DNA, τα οποία είναι πολύ μικρότερα και ονομάζονται πλασμίδια ( 4 ο κεφάλαιο). Τα πλασμίδια πολλαπλάσιάζονται ανεξάρτητα από το υπόλοιπο γενετικό υλικό και έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί αν και μικρά (περιέχουν 1% - 2% Εικόνα 1.11: Σχηματική απεικόνιση προκαρυωτικού οργανισμού του συνολικού DNA ενός κυττάρου) περιέχουν γονίδια που έχουν σχέση με ανθεκτικότητα σε αντιβιοτικά και γονίδια που σχετίζονται με την μεταφορά γενετικού υλικού από το ένα κύτταρο στο άλλο. Πράγματι τα πλασμίδια μπορούν να ανταλλάζουν γενετικό υλικό και μεταξύ τους και με το βακτηριακό μόριο DNA και με άλλα κύτταρα. Καθώς εισέρχονται στο καινούργιο κύτταρο του προσδίδουν τις καινούργιες ιδιότητες των γονιδίων που έχουν πάνω τους (θυμηθείτε τα πειράματα του Griffith τώρα δεν πεθαίνεις, τώρα πεθαίνεις. Τελικά είχε μεταφερθεί γονίδιο για την θανατηφόρο κάψα). Εικόνα 1.12: Σχηματική απεικόνιση πλασμιδίου Stylianos Kalaitzis A1-10

12 A1-το γενετικό υλικό Γονιδίωμα Όλο το γενετικό υλικό ενός κυττάρου ονομάζεται γονιδίωμα. Στην περίπτωση του προκαρυωτικού οργανισμού το γονιδίωμα αποτελείται από το κύριο μόριο κυκλικού δίκλωνου DNA και τα πλασμίδια. Επειδή υπάρχει μόνο σε ένα αντίγραφο (δηλ. όχι ζεύγη), το γονιδίωμα ονομάζεται απλοειδές. Οι γαμέτες στον άνθρωπο είναι επίσης απλοειδείς. Όταν το γενετικό υλικό υπάρχει σε δύο αντίγραφα ονομάζεται διπλοειδές (πχ. σωματικά κύτταρα ανθρώπου) Είναι τρελός...είναι τρελός ο ιός Σίγουρα σας έχουμε τρελάνει με όλα αυτά τα πειράματα και όλες αυτές τις ιστορίες για να μάθετε επιτέλους ότι το DNA είναι το γενετικό υλικό. Αντε να σας πούμε και κάτι άλλο. Ας πουμε... το DNA δεν είναι γενετικό υλικό. Οι ιοί μπορεί να έχουν ως γενετικό υλικό ότι να ναι. Μπορεί να έχουν κυκλικό ή γραμμικό, μονόκλωνο ή δίκλωνο DNA ή RNA. Απ ότι φαίνεται τίποτα στην φύση δεν είναι χωρίς εξαίρεση. Άρα αν σε κάποια άσκηση δείτε ότι έχετε τίποτα παράξενο (πχ. RNA) ως γενετικό υλικό θυμηθείτε τους ιούς. Εικόνα 1.13: Απεικόνιση ιού Stylianos Kalaitzis A1-11

13 A1-το γενετικό υλικό 1.6 Ευκαρυωτικοί οργανισμοί (άνθρωπος) Γενικα Το γονιδίωμα ενός ευκαρυώτη είναι κατανεμημένο σε τρια σημεία. Στον πυρήνα, στα μιτοχόνδρια και (αν είναι φυτό) στους χλωροπλάστες. Επειδή όμως το μεγαλύτερο μέρος του γονιδιώματος βρίσκεται στον πυρήνα όταν λέμε γονιδίωμα στους ευκαρυώτες βασικά εννοούμε το DNA του πυρήνα Τι θα βρούμε στον πυρήνα Στον πυρήνα θα βρούμε τα χρωμοσώματα. Τα χρωμοσώματα είναι γραμμικά (δηλαδή έχουν αρχή και τέλος) μόρια δίκλωνου DΝΑ. Ο άνθρωπος έχει 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων. Από τη λέξη «ζεύγη» καταλαβαίνουμε ότι το γονιδίωμα του ανθρώπου είναι διπλοειδές. Αν τα βάλουμε σε σειρά (με μια διαδικασία που θα αναλυθει παρακάτω) έχουμε τον καρυότυπο (εικόνα δεξιά). Τα 22 ζεύγη (44 χρωμοσώματα) ονομάζονται αυτοσωμικά και τα υπόλοιπα 2 χρωμοσώματα καθορίζουν το φύλο του ανθρώπου. Τα δυο αυτά χρωμοσώματα μπορεί να είναι ΧΧ (οπότε μιλάμε για γυναίκα) ή ΧΥ (οπότε μιλάμε για άνδρα). Στον άνθρωπο η ύπαρξη του Υ καθορίζει το φύλο (αν υπάρχει Υ είναι άνδρας, αν όχι είναι γυναίκα). Εικόνα 1.14: Καρυότυπος άνδρα. Φαίνεται και η θέση του κεντρομεριδίου Εικόνα 1.15: Προσοχή στις έννοιες «ομόλογα χρωμοσώματα» και «αδερφές χρωματίδες». Το κάθε ζεύγος (πχ. νουμ. 5) αποτελείται από 2 ομόλογα χρωμοσώματα. Το ένα από τα δυο ομόλογα χρωμοσώματα φαίνεται στη μεγένθυση. Εκεί φαίνεται ότι αποτελείται από δυο αδερφές χρωματίδες. Αν πάρουμε τώρα ένα χρωμόσωμα θα δούμε ότι αποτελείται από δυο πανομοιότυπα μόρια που συνδέονται με μια δομή που ονομάζεται κεντρομερίδιο. Τα πανομοιότυπα μόρια ονομάζονται αδερφές χρωματίδες. Stylianos Kalaitzis A1-12

14 A1-το γενετικό υλικό Στους γαμέτες θα βρούμε 23 χρωμοσώματα (ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΑ όχι ζεύγη χρωμοσωμάτων, άρα απλοειδές γονιδίωμα): 22 αυτοσωμικά και ένα φυλετικό (πίνακας 1.4.1). Λογικό, εφόσον θα ενωθούν 2 γαμέτες για να σχηματιστεί ένα σωματικό κύτταρο (23+23=46) Αυτά τα χρωμοσώματα στους γαμέτες έχουν περίπου ζεύγη βάσεων Σωματικό κύτταρο Γαμέτης Αυτοσωμικά χρωμοσώματα Φυλετικά χρωμοσώματα 2 1 Σύνολο 46 (2n=46) 23 (n=23) Ένα Zoom στα χρωμοσώματα: το νουκλεόσωμα Αν κάνουμε ένα zoom και δούμε ένα χρωμόσωμα από πιο κοντά θα παρατηρήσουμε κάτι σαν την εικόνα Το DNA αναδιπλώνεται γύρω από πρωτεϊνες, σχηματίζοντας έτσι μια χάντρα, η οποία ονομάζεται νουκλεόσωμα. Οι πρωτεϊνες αυτές ονομάζονται ιστόνες και σχηματίζουν ένα οκταμερές. Εκτός από τις ιστόνες υπάρχουν όμως και άλλες πρωτεϊνες που βοηθούν στην αναδίπλωση. Τα νουκλεοσώματα αναδιπλώνονται συνεχώς σχηματίζοντας τα ινίδια χρωματίνης, δηλ. το νουκλεόσωμα είναι η βασική μονάδα οργάνωσης της χρωματίνης. Το κάθε νουκλεόσωμα αποτελείται από 146 ζεύγη χρωμοσωμάτων (Για να το θυμόσαστε: όσα και τα χρωμοσώματα σε ένα κύτταρο 46- με ένα 100 μπροστά). Αν τα ινίδια χρωματίνης αναδιπλωθούν περισσότερο, τότε σχηματίζουν χρωμοσώματα. Ινίδια χρωματίνης και χρωμοσώματα διαφέρουν λοιπόν βασικά στο βαθμό συσπείρωσης. Εικόνα 1.16 Αναδίπλωση DNA Ημιαυτόνομα οργανίδια: Μιτοχόνδρια και Χλωροπλάστες Στο Μιτοχόνδριο και στους χλωροπλάστες θα βρούμε δίκλωνο κυκλικό DNA, όπως και στα βακτήρια. Γι αυτό υπάρχει και μια θεωρία σύμφωνα με την οποία αυτά τα δυο οργανίδια προήλθαν από προκαρυωτικούς οργανισμούς. Εξαίρεση: κάποια κατώτερα πρωτόζωα που έχουν δίκλωνο γραμμικό DNA. Αλλά ποιός ασχολείται τώρα με τα πρωτόζωα και συγκεκριμένα με τα κατώτερα κιόλας... Τα μόρια DNA αυτά πολλαπλασιάζονται ανεξάρτητα από τον πυρήνα και κωδικοποιούν πρωτεϊνες που έχουν σχέση με την λειτουργεία του κάθε οργανιδίου (μιτοχόνδριο οξειδωτική φωσφορυλίωση, χλωροπλάστες φωτοσύνθεση). Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες έχουν και δικά τους ριβοσώματα και μπορούν να συνθέσουν πρωτεϊνες. Χρειάζονται όμως και πρωτεϊνες που κωδικοποιούνται από το γονιδίωμα του πυρήνα. Έτσι τα οργανίδια αφενώς είναι κάπως ανεξάρτητα, γιατί έχουν το γενετικό υλικό για να σχηματίσουν πρωτεϊνες, αλλά όχι τελείως γιατί χρειάζονται για τη λειτουργία τους πρωτεϊνες που κωδικοποιούνται από το γενετικό υλικό του πυρήνα. Γι αυτό ονομάζονται ημιαυτόνομα. Τα μιτοχόνδρια περιέχουν 2-10 μικρά, ενω οι χλωροπλάστες 1 μεγάλο κυκλικό μόριο. Χλωροπλάστες υπάρχουν σε φυτικούς οργανισμούς ενώ μιτοχόνδρια σε όλους τους ευκαρυωτικούς οργανισμούς. Σε μερικά πρωτόζωα τα μιτοχόνδρια δεν είναι κυκλικά, αλλά γραμμικά. Stylianos Kalaitzis A1-13

15 A1-το γενετικό υλικό 1.7 Μίτωση Ο κυτταρικός κύκλος Πολλές φορές ο οργανισμός έχει την ανάγκη από καινούργια κύτταρα (όταν κοπούμε ατο χέρι μας, καθώς χάνουμε κύτταρα καθε μέρα από το δέρμα...). Επειδή όμως κύτταρα δεν υπάρχουν στο ψιλικαντζίδικο της γειτονιάς, ο οργανισμός αναγκάζεται να τα συνθέσει μόνος του. Και συγκεκριμένα τα κύτταρα του οργανισμού φτιάχνουν καινούργια κύτταρα. Η διαδικασία με την οποία ένα κύτταρο πολλαπλασιάζεται ονομάζεται μίτωση. Χαρακτηριστικό της μίτωσης είναι ότι ο αριθμός των χρωμοσωμάτων παραμένει σταθερός. Η μίτωση καταλαμβάνει ένα μικρό μέρος (10% περίπου) της ζωής ενός κυττάρου. Όταν λοιπόν το κύτταρο δεν πολλαπλασιάζεται (δηλαδή όταν τρώει, μιλάει με άλλα κύτταρα κτλ.) τότε λέμε ότι το κύτταρο βρίσκεται στη μεσόφαση (ενδιάμεση φάση μεταξύ δυο μιτώσεων). Σχ Κυτταρικός κύκλος. Η Μίτωση με πράσινο, η Μεσοφαση με μπλε, πορτοκαλι, μοβ (Μ=Μίτωση, G 1,S,G 2 είναι φάσεις της μεσόφασης (Interphase) Μίτωση, συμπύκνωση και χρωμοσωματα Η μίτωση χωρίζεται σε 4 επιμέρους στάδια: Πρόφαση Μετάφαση Αναφαση Τελόφαση Μας ενδιαφέρει η μετάφαση, γιατί τότε τα χρωμοσώματα είναι πάρα πολύ συμπυκνωμένα. Και γιατί θέλουμε να είναι συμπυκνωμένα; Σκεφτείτε ένα νήμα. Αν προσπαθήσουμε να το δούμε απο μακριά δεν θα μπορέσουμε να το δούμε. Αν όμως το νήμα το κάνουμε κουβάρι τότε εύκολα διακρίνεται. Όταν λοιπόν το νήμα (ή το χρωμόσωμα) είναι συμπυκνωμένο, το βλέπουμε πιο εύκολα. Γι αυτό και μας ενδιαφέρει η μετάφαση, όπου τα χρωμοσώματα είναι συμπυκνωμένα. Όταν δεν είναι συμπυκνωμένο Το πρόβλημα: η μετάφαση διαρκεί πάρα πολύ λίγο. Έτσι, αν δούμε κάποια κύτταρα κάτω από το μικροσκόπιο μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό θα βρίσκεται στη μετάφαση. Η λύση: χρησιμοποιούμε πρώτα ουσίες με μιτογόνο δράση (δηλαδή ουσίες που ξεκινούν την μίτωση) και αφού τα κυτταράκια ξεκινήσουν τη μίτωση χρειαζόμαστε ουσίες που σταματούν τον κυτταρικό κύκλο στη μετάφαση. Τώρα πρέπει να βγάλουμε τα χρωμοσώματα από τα κυτταράκια μας, γι αυτό σπάμε τη κυτταρική μεμβράνη των κυττάρων, επωάζοντας τα σε υποτονικό διάλυμα. Μετά τα βάζουμε σε αντικειμενοφόρο πλάκα (αυτό το γυαλί που το χρησιμοποιούμε για να παρατηρήσουμε στο μικροσκοπιο) και τα χρωματίζουμε με διάφορες χρωστικές (αλλιώς θα δείτε ένα διαφανές πράγμα απλωμένο σε γυαλί η μάλλον δεν θα το δείτε γιατί είναι διαφανές πάνω σε γυαλί). Έτσι όταν θα παρατηρήσουμε τα κύτταρά μας όλα θα είναι σταματημένα στη μετάφαση που τα χρωμοσώματα φαίνονται χοντρά και όμορφα. Αυτή η απεικόνιση των χρωμοσωμάτων σε ζεύγη και κατα ελατούμενο μέγεθος (από το μεγαλύτερο στο μικρότερο) ονομάζεται καρυότυπος. Stylianos Kalaitzis A1-14

16 A1-το γενετικό υλικό Μεσόφαση και διπλασιασμός Επίσης ενδιαφέρουσα είναι η μεσόφαση, κάτα την οποία το κύτταρο εκτός από το να περνάει καλά, κάνει και κάτι πολύ ενδιαφέρον: διπλασιάζει το DNA του πυρήνα. Σε αυτήν τη φάση το DNA δεν είναι συμπυκνωμένο (βασικά ονομάζεται χρωματίνη τώρα και όχι χρωμόσωμα μπορείτε να θυμάστε ινη = ίνα = κλωστή) και δεν μπορεί να παρατηρηθεί με το μικροσκόπιο. ΠΡΟΣΟΧΗ: Μην μπερδεύετε μεσόφαση με μετάφαση (μετάφαση: μια από τις φάσεις της μίτωσης, που φαίνονται καλά τα χρωμοσώματα, μεσόφαση: διάστημα μεταξύ δυο διαδοχικών μιτώσεων). Δείτε λοιπόν στο σχήμα 1.2 πως ένα ζεύγος χρωμοσωμάτων (ο άνθρωπος έχει 23 τέτοια) θα χωριστεί κατα την μίτωση, έτσι ώστε μια αδερφή χρωματίδα να υπάρχει σε κάθε νέο κύτταρο. Στην συνέχεια το DNA θα αυτοδιπλασιαστεί και έτσι θα υπάρχουν πάλι οι δυο αδερφές χρωματίδες και ο κύκλος ξαναρχίζει από την αρχή. Μια περίληψη εδώ: Μίτωση ο χρόνος της κυτταρικής διαίρεσης συμπυκνωμένο DNA χρωμόσωμα = 2 αδερφές χρωματίδες φαίνεται στο μικροσκόπιο (ειδικά στη μετάφαση) Μεσόφαση ο χρόνος όταν το κύτταρο δεν διαιρείται αποσυμπυκνωμένο DNA χρωματίνη δεν φαίνεται στο μικροσκόπιο Εικόνα 1.18 Μίτωση Stylianos Kalaitzis A1-15

17 A1-το γενετικό υλικό Και τώρα όλα μαζι Αν καταλάβετε το παραπάνω σχήμα έχετε όλες τις πληροφορίες που χρειάζεστε. Ας πάρουμε ένα ζεύγος ομολόγων χρωμοσωμάτων (βασικά σε αυτό το στάδιο ονομάζονται χρωματίνη) πριν από την μίτωση (στη μεσόφαση δηλαδή). Για να τα ξεχωρίσουμε υπάρχει στο σχήμα και ένα γονίδιο (Α στο ένα ομόλογο χρωμόσωμα και α στο άλλο). Έχουμε λοιπόν 2 χρωμοσώματα που αποτελούνται το καθένα από δυο ίδια κομμάτια DNA, τις αδερφές χρωματίδες (προσοχή άλλο αδερφές χρωματίδες, αλλο χρωματίνη). Το χρωμόσωμα μπαίνει λοιπόν στη μίτωση και συμπυκνώνεται (μέγιστος βαθμός συμπύκνωσης στη μετάφαση). Μετά τη μετάφαση της μίτωσης σπάει το κεντρομερίδιο και οι δυο αδερφές χρωματίδες αποχωρίζονται. Η μια πηγαίνει στο ένα θυγατρικό (καινούργιο) κύτταρο και η άλλη στο άλλο. Το καθένα χρωμόσωμα περίεχει όλη τη γενετική πληροφορία σε δυο αντίγραφα. Το καθένα από τα θυγατρικά κύτταρα θα διπλασιάσει το DNA του. Έτσι από μια χρωματίδα (ή πιο σωστά: ένα ινίδιο χρωματίνης ο όρος «αδερφή χρωματίδα δεν υπάρχει) γίνονται δυο αδερφές. Επειδή η μια αδερφή χρωματίδα προέκυψε κατά κάποιο τρόπο από την άλλη (με αντιγραφή κεφάλαιο 2) είναι πανομοιότυπες (τελείως ίδιες). Σημείωση: Το βιβλίο θεωρεί ότι αδερφές χρωματίδες ονομάζονται μόνο όταν είναι συμπυκνωμένα, δηλ. σαν χρωμοσώματα. Μην μπερδευτείτε! Τα χρωμοσώματα που αποτελούνται από πλεον δυο αδερφές χρωματίδες μπορούν να ξαναμπούν στη μίτωση. Σημείωση: Όλα αυτά που γράψαμε σε αυτό το σημείο μπερδεύουν αρκετά. Τα γράψαμε για να είναι σε συνοχή με το βιβλίο και να μπορείτε να λύνετε ασκήσεις. Στην πραγματικότητα κανένας βιολόγος δεν χρησιμοποιεί τον όρο ινίδια χρωματίνης όπως το βιβλίο. Κανονικά μιλάμε ανεξάρτητα σε ποια φάση βρίσκονται πάντα για χρωμοσώματα, όχι για ινίδια χρωματίνης. Ο όρος «ινίδια χρωματίνης» χρησιμοποιείται μόνο για να τονίσουμε το μικρό βαθμό συσπείρωσης στη μεσόφαση και ποτέ δεν ρωτάμε για το πόσα ινίδια χρωματίνης υπάρχουν δηλαδή κανένας δε μετραει σε ινίδια χρωματίνης, αλλά πάντα σε χρωμοσώματα. Η σωστή έκφραση θα ήταν δηλαδή «έχουμε 46 χρωμοσώματα σε μορφή ινιδίων χρωματίνης». Αλλά εσείς θα γράφετε σύμφωνα με το βιβλίο και όχι σύμφωνα με το τι είναι σωστό (yeay!!!). Γι αυτό δείτε την παρακάτω λυμένη άσκηση. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα που αφορά ένα ανθρώπινο κύτταρο. Δίνεται ότι ένας γαμέτης περιέχει ζεύγη βάσεων και ότι n=23 Ινίδια Χρωματίνης Χρωμο σώματα Αριθμός μορίων DNA (αδερφές) Χρωματίδες Ζεύγη βάσεων Τέλος μεσόφασης (G2) μετά τον αυτοδιπλασιασμό Μετάφαση Σε κάθε θυγατρικό κύτταρο (αρχή μετάφασης G1) Stylianos Kalaitzis A1-16

18 A1-το γενετικό υλικό Λύση Ινίδια Χρωματίνης Χρωμο σώματα Αριθμός μορίων DNA (αδερφές) Χρωματίδες Ζεύγη βάσεων Τέλος μεσόφασης (G2) μετά τον αυτοδιπλασιασμό Μετάφαση Σε κάθε θυγατρικό κύτταρο (αρχή μετάφασης G1) Αιτιολόγηση: Για να καταλάβετε οτιδήποτε σε αυτήν την άσκηση πρέπει να έχετε την εικόνα 1.18 μπροστά σας (με τη μίτωση). Αν n=23 (απλοειδής αριθμός χρωμοσωμάτων) είναι 23 τότε 2n (διπλοειδής αριθμός χρωμοσωμάτων) είναι 46. Ο γαμέτης περιέχει 23 μόρια DNA. Άρα 23 μόρια DNA αντιστοιχούν σε ζεύγη βάσεων. Χρωμοσώματα / ινίδια χρωματίνης: Ο αριθμός των χρωμοσωμάτων παραμένει σταθερός. Είπαμε ότι ο αριθμός αυτός θα είναι 46. Η ερώτηση είναι αν τα ονομάσουμε χρωμοσώματα ή ινίδια χρωματίνης. Η απάντηση: όταν έχουμε μεσόφαση θα είναι 46 ινίδια χρωματίνης και όταν είναι μίτωση είναι 46 χρωμοσώματα (μετάφαση είναι στάδιο της μίτωσης). Μόρια DNA / Αδερφές χρωματίδες: Σε κάθε θυγατρικό κύτταρο στην αρχή της μεσόφασης αντιστοιχεί ένα ινίδιο χρωματίνης σε ένα μόριο DNA. Άρα σε αυτήν την φάση έχουμε 46 μόρια DNA. Μετά τον αυτοδιπλασιασμό (αντιγραφή) του DNA έχουμε τα διπλάσια μόρια DNA και το ένα ινίδιο χρωματίνης / χρωμόσωμα αποτελείται από δυο μόρια DNA), άρα 92 μόρια DNA στο τέλος της μεσόφασης και στη μετάφαση. Μετά τη μετάφαση σπάει το κεντρομερίδιο και οι αδερφές χρωματίδες αποχωρίζονται με αποτέλεσμα μετά τη μίτωση (=αρχή μετάφασης) να έχουμε πάλι 46 μόρια DNA. Τα μόρια DNA μπορούμε να τα ονομάσουμε αδερφές χρωματίδες οταν είναι διπλασιασμένα, δηλ. κατά το τέλος της μεσόφασης και στη μετάφαση, όπου έχουμε έτσι 92 αδερφές χρωματίδες. Ζεύγη βάσεων: Αν 23 μόρια DNA αντιστοιχούν σε ζεύγη βάσεων, τότε 46 μόρια DNA (αρχή μεσόφασης) αντιστοιχούν σε ζεύγη βάσεων και 92 μόρια DNA (τέλος μεσόφασης και μετάφαση) αντιστοιχούν σε ζεύγη βάσεων Stylianos Kalaitzis A1-17

19 A2-Κανόνες επίλυσης ασκήσεων έκφρασης γονιδίου Α) Εύρεση γονιδίου 1. Διαβάζω με κατεύθυνση 5 3 (αν δεν έχει κατευθύνσεις παίρνω υποπεριπτώσεις) 2. Βρίσκω κωδικόνιο έναρξης ATG 3. Διαβάζω ανα 3 νουκλεοτίδια 4. Βρίσκω κωδικόνιο λήξης TAA, TGA, TAG Η αλυσίδα, στην οποία βρήκα κωδικόνιο έναρξης και λήξης είναι εξ ορισμού η κωδική (ονομάζεται και μη μεταγραφόμενη). Η άλλη είναι η μεταγραφόμενη (ή μη κωδική), η οποία είναι συμπληρωματική του mrna. Προσοχή: αν υπάρχει εσώνιο τότε αυτό καθώς το διαβάζουμε, δεν του δίνουμε σημασία (σαν να μην υπήρχε). Σε περίπτωση το εσώνιο περιέχει πολλαπλάσια του 3 νουκλεοτίδια, δεν αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο διαβάζουμε τις τριπλέτες. Σε περίπτωση όμως που δεν είναι πολλαπλάσιο του 3 αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο διαβάζουμε τις τριπλέτες!!! B) Μεταγραφή Το mrna σχηματίζεται από το κωδικόνιο έναρξης μέχρι το κωδικόνιο λήξης. Aντιγράφουμε ολόκληρη την αλυσίδα. Άρα παίρνετε την κωδική αλυσίδα και αντιγράφετε ακριβώς την ίδια αντικαθιστώντας το Τ του DNΑ με U του RNA. Εναλλακτικά παίρνετε την μη κωδική (μεταγραφόμενη) αλυσιδα και σχηματίζετε την συμπληρωματική πάντα από κωδικόνιο έναρξης μέχρι λήξης. Μην ξεχάσετε να σημειώσετε τα άκρα και τις αμετάφραστες περιοχές. Εναλλακτικά μπορείτε να αντιγράψετε μόνο από το κωδικόνιο έναρξης μέχρι το λήξης. Σε ποια περίπτωση θα γραφετε αμετάφραστες περιοχές και πότε όχι θα το αναλύσουμε όταν θα ξέρουμε καλά να λύνουμε ασκήσεις. Γ) Μετάφραση Το trna είναι αντιπαράλληλο και συμπληρωματικό του mrna. Το trna, επίσης, δεν το γράφουμε σαν ένα μεγάλο μόριο, αλλα σαν τριπλέτα. Βάζουμε και προσανατολισμούς Τα αμινοξέα κωδικοποιούνται σύμφωνα με τον γενετικό κώδικα. Προσοχή: Ο γενετικός κώδικας αναφέρεται στο mrna και στην κωδική αλυσίδα. Δεν αναφέρεται στο trna ή στη μη κωδική αλυσίδα. Προσανατολισμό έχουν και τα πολυπεπτίδια, αλλα είναι διαφορετικός από τα αμινοξέα: το πρώτο αμινοξύ έχει μια αμινομάδα (ΝΗ 2 ) και η τελευταία μια καρβοξυλική ομάδα (COOH). Δοκιμάστε τις νεες σας γνώσεις στο παρακάτω παράδειγμα: 3...ACCAATGTACTGCC TGTATCATTCTG ΤGGTTACATGACGGACATAGTAAGAC...3 Όλα αυτα ωραία και καλά αλλά πως μπορούμε να αιτιολογήσουμε; Τρόποι υπάρχουν πολλοί, αρκεί το κείμενο να είναι πλήρες και κατανοητό. Δεν είναι τίποτα αυτονόητο!!! Η παρακάτω αιτιολόγηση αφορά μια απλή άσκηση που δίνεται τμήμα DNA και ζητούνται mrna και πρωτεϊνη ή το αντίστροφο. Δεν χρειάζεται να αιτιολογήσετε ακριβώς έτσι. Αυτή είναι μια από πολλές δυνατές αιτιολογήσεις. Αιτιολόγηση κωδικής / μη κωδικής αλυσίδας: Η RNA πολυμεράση προκαλεί τοπικό ξετύλιγμα της διπλής έλικας του DNA και μεταγράφει το γονίδιο διαβάζοντας τη μεταγραφόμενη (μη κωδική) αλυσίδα με διεύθυνση 3 5 και συνθέτοντας το mrna με διεύθυνση 5 3 H RNA Πολυμεράση συνθέτει σύμφωνα με τον κανόνα της συμπληρωματικότητας, μόνο που σε αυτήν την περίπτωση απέναντι από αδενίνη της μη κωδικής αλυσίδας τοποθετείται ουρακίλη στο mrna (προσοχή μη γράψετε «και το αντίστροφο»). Το mrna που προκύπτει έτσι είναι συμπληρωματικό και αντιπαρράληλο προς την μη κωδική αλυσίδα. Η κωδική αλυσίδα είναι επίσης συμπληρωματική και αντιπαράλληλη προς την μη Stylianos Kalaitzis A2-1

20 A2-Κανόνες επίλυσης ασκήσεων έκφρασης γονιδίου κωδική αλυσίδα. Έτσι καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η κωδική αλυσίδα καθώς και το mrna έχουν την ίδια αλληλουχία και προσανατολισμό (μόνο που στο mrna αντί για θυμίνη υπάρχει η ουρακίλη). Γι αυτό εξάλλου και η λέξη κωδικόνιο δεν αντιστοιχεί μόνο σε τριπλέτες στο mrna αλλά και στις αντίστοιχες της κωδικής αλυσίδας. Εφόσον περιμένουμε να βρούμε ολόκληρο το γονίδιο στο τμήμα DNA που δώθηκε, θα υπάρχει κωδικόνιο έναρξης ATG και κωδικόνιο λήξης TAA,TAG ή TGA στην κωδική αλυσίδα. Η μεταγραφή φαίνεται και σχηματικά παρακάτω (το σχήμα δεν είναι υποχρεωτικό, αλλά το να μπορείτε να το κάνετε είναι πολύ καλό για εσάς). Αιτιολόγηση mrna: Αν έχετε γράψει τα παραπάνω απλώς αναφέρετε ότι σύμφωνα με την απάντηση του προϋγούμενου ερωτήματος, το mrna είναι συμπληρωματικό της μεταγραφόμενης (μη κωδικής αλυσίδας) και αν θέλετε γράφετε τον κανόνα της συμπληρωματικότας. Παρακάτω μετά γράφετε το mrna και δεν ξεχνάτε να σημειώσετε ποιο είναι το κωδικόνιο έναρξης, κωδικόνιο λήξης, αμετάφραστες περιοχές, τυχόν εσώνια. Αν δεν σας έχει ζητήσει αιτιολόγηση της κωδικής / μη κωδικής ή σας λέει ποια είναι η κωδική / μη κωδική και δεν έχετε γράψει αιτιολόγηση, την γράφετε τώρα. Βασικά η αιτιολόγηση της κωδικής / μη κωδικής αλυσίδας πάει μαζί με την αιτιολόγηση του mrna. Αιτιολόγηση t-rna (αντικωδικόνια): «Κάθε μόριο trna έχει μις ειδική τριπλέτα νουκλεοτιδίων, το αντικωδικόνιο, με την οποία προσδένεται, λόγω συμπληρωματικότητας, με το αντίστοιχο κωδικόνιο του mrna» Άρα τα αντικωδικόνια είναι συπμληρωματικά και αντιπαράλληλα προς το mrna. To mrna το γράφουμε επίσης «μαζί», ενώ το trna το χωρίζουμε σε τριπλέτες. Αυτό γίνεται γιατί το mrna είναι ένα μόριο, ενώ κάθε τριπλέτα του trna (αντικωδικόνιο) αντιστοιχεί σε ένα μόριο trna. Αιτιολόγηση πρωτεϊνης (πεπτιδικής αλυσίδας, αμινοξέων): Προσανατολισμός: Στο άκρο που αντιστοιχει στην αρχή (κωδικόνιο έναρξης) μένει ελεύθερη μια αμινομάδα (αμινοτελικό άκρο), στο τέλος (κωδικόνιο λήξης) μένει ελεύθερη μια καρβοξυλική ομάδα (καρβοξυτελικό άκρο). Ακολουθία αμινοξέων: Μπορείτε να αναφέρετε τα χαρακτηριστικά του γενετικού κώδικα: κώδικας τριπλέτας, συνεχής, μη επικαλυπτόμενος, κωδικόνιο έναρξης και λήξης. Stylianos Kalaitzis A2-2

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015 ΘΕΜΑ Α Α1. α. in vitro β. in vivo γ. in vitro δ. in vitro Α2. γ Μεταξύ των δύο δεοξυριβονουκλεοτιδίων έχουμε συμπληρωματικότητα (Α=Τ)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το μόριο DNA μιας χρωματίδας μεταφασικού χωμοσώματος ενός φυσιολογικού ευκαρυωτικού κυττάρου περιέχει το 29% των νουκλεoτιδίων του με αζωτούχα βάση την T. a. Ποιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Διαγώνισμα 2014-15 Ενδεικτικές απαντήσεις Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Βιολογία Κατεύθυνσης Εξεταζόμενο μάθημα Γ Λυκείου Τάξη Θέμα 1 ο : 1 α, 2 γ, 3 ε, 4 α, 5 ε Θέμα 2 ο : Α. Η απεικόνιση των μεταφασικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. Η ποσότητα του DNΑ α. είναι ίδια σε όλους τους απλοειδείς οργανισµούς β. είναι σταθερή σε όλους τους διπλοειδείς οργανισµούς

Διαβάστε περισσότερα

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Στο DNA (RNA ιών) οι πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού (γονίδια) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ Από κύτταρο σε κύτταρο και από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18 / 05 / 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. β 2. δ 3. α 4. γ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού λάθους 1. Λάθος 2. Σωστό 3. Σωστό 4. Σωστό 5.

Διαβάστε περισσότερα

Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21/09/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Για το γονιδίωμα της γάτας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 123 124 σχολ. βιβλίου: «Η διαδικασία που ακολουθείται παράγουν το ένζυμο ADA». Β2. Σελ. 133 σχολ.

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 24 Μαΐου 2013. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 24 Μαΐου 2013. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 24 Μαΐου 2013 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α Α1. Βασική μονάδα οργάνωσης αποτελεί το Γ. νουκλεόσωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. α 2. γ 3. δ 4. γ 5. β 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό βιβλίο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ www.orionidef.gr ΘΕΜΑ A Α1. α Α2. δ Α3. γ Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 γ Α2 β Α3 α Α4 δ Α5 α ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 123-124: «Η διαδικασία που ακολουθείται με ενδοφλέβια ένεση στον οργανισμό». Β2. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 133: «Διαγονιδιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ στα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ στα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ στα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1: γ Α2: β Α3: α Α4: δ Α5: α ΘΕΜΑ Β Β1: σελ. 123 από: «Η διαδικασία που ακολουθείται. Εισάγονται πάλι σ αυτόν». Β2: σελ. 133 από:

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ημερησίων Γενικών Λυκείων. Η Επιτροπή Παιδείας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Ο γενετικός κώδικας είναι ένας κώδικας αντιστοίχισης των κωδικονίων του mrna με αμινοξέα στην πολυπεπτιδική αλυσίδα. Σύμφωνα με αυτόν η 3 μετάφραση όλων των mrna αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 ΘΕΜΑ Α Α1.δ Α2.γ Α3.β Α4.γ Α5.β ΘΕΜΑ Β Β1. 4,2,1,6,3,5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Β Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ. DNA δεσμάση δ. DNA ελκάση ε. RNA πολυμεράση Β3. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 98: «Η διάγνωση των

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna. Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna. Μονάδες 5 Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 2 0 1 4 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 04.06.2014 ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις 1-5 και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Γ1. Το γνώρισμα για το μέγεθος των φτερών ελέγχεται από αυτοσωμικό γονίδιο.

Γ1. Το γνώρισμα για το μέγεθος των φτερών ελέγχεται από αυτοσωμικό γονίδιο. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2013 AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1.γ Α2.β Α3.α Α4.δ Α5.α ΘΕΜΑ Β Β1. Η γονιδιακή θεραπεία εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 1990 σε ένα κορίτσι που έπασχε από έλλειψη της απαμινάσης

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΓΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΟΡΟΛΟΓΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΟΡΟΛΟΓΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1. In vitro 2. In vivo 3. Αναστολείς μίτωσης 4. Απλοειδές κύτταρο 5. Απλοειδής οργανισμός 6. Αριθμός ή αλληλουχία βάσεων 7. Αυτοσωμικά χρωμοσώματα 8. Βήμα έλικας 9. Γονιδίωμα κυττάρου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÍÅÏ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÍÅÏ ΘΕΜΑ Α Α1: γ Α2: β Α3: α Α4: δ Α5: α ΘΕΜΑ B ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1. Η γονιδιακή θεραπεία εφαρµόστηκε για πρώτη φορά το Σεπτέµβριο του 1990 σε ένα τετράχρονο

Διαβάστε περισσότερα

1 ο #Κεφάλαιο# 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ.

1 ο #Κεφάλαιο# 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ. 1 ο #Κεφάλαιο# ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ. Παραλλαγή:#δίνονται##τα#παρακάτω#διαγράμματα#που#απεικονίζουν# τη#ραδιενέργεια#στο#εσωτερικό#των#βακτηρίων,#μετά#τη#μόλυνση#με#

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α κ Θέµα 1 ο Από τις παρακάτω πολλαπλές απαντήσεις να επιλέξετε τη σωστή. 1. Αν ένα γονίδιο βακτηριακού DNA έχει µήκος 1500 ζεύγη βάσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 22 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 22 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 22 Μαΐου 2015 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. β A2. γ A3. α A4. δ Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Στην πλειονότητά

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2014 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης

Γενικές εξετάσεις 2014 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Φροντιστήρια δυαδικό ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Πασσιά Α. Γενικές εξετάσεις 20 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Θέμα Α Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Παρασκευή 22 Μαΐου 2015

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Παρασκευή 22 Μαΐου 2015 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Παρασκευή 22 Μαΐου 2015 ΘΕΜΑ Α Α1.β Α2.γ Α3.α Α4.δ Α5.γ ΘΕΜΑ Β Β1. 1A, 2B, 3B, 4A, 5A, 6A, 7B, 8B Β2. σελίδα 40 σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Το γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 22/09/2013

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 22/09/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 22/09/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Το ζεύγος των φυλετικών

Διαβάστε περισσότερα

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ Απαντήσεις Βιολογία Κατεύθυνσης 2011 ΘΕΜΑ Α Α1 α Α2 δ Α3 γ Α4 β Α5 β ΘΕΜΑ Β Β1 Σελ. 13 «Το 1928 γίνεται αυτό» Β2 Σελ 101 «βλάβες στους επιδιορθωτικά ένζυµα» (Χωρίς να απαιτείται θα θεωρηθεί σωστό να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2005 1 ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 2 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο A: 1-Α, 2-, 3-Γ, 4-Β, 5-Β ΜΟΝΑ ΕΣ 15 (3Χ5) Β. 1. Σωστή, 2. Λανθασµένη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μελλίδης Κ. Πασσιά Α. Θέμα Α Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

1 ο κεφάλαιο-το γενετικό υλικό 1.1. Το DNA είναι το γενετικό υλικό

1 ο κεφάλαιο-το γενετικό υλικό 1.1. Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1 ο κεφάλαιο-το γενετικό υλικό 1.1. Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1.1.1.Με βάση την εικόνα που σας δίνεται (πείραμα Griffith) να απαντήσετε στις ερωτήσεις που ακολουθούν. Α. Το συστατικό των βακτηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ( ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ( ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ( ΣΥΓΓΡΑΦΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Θα περιέχει ερωτήσεις θεωρίας µε απαντήσεις, ασκήσεις ανοικτούκλειστού τύπου µε

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Οι περιοχές του DNA που μεταφράζονται σε αμινοξέα ονομάζονται α. εσώνια β. εξώνια γ. υποκινητές δ. 5 αμετάφραστες περιοχές.

Α1. Οι περιοχές του DNA που μεταφράζονται σε αμινοξέα ονομάζονται α. εσώνια β. εξώνια γ. υποκινητές δ. 5 αμετάφραστες περιοχές. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. Α1 γ Α2 β Α3 α Α4 δ Α5 α ΘΕΜΑ Β. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1. Σελ 123 σχολ. Βιβλίου: Από «Η γονιδιακή θεραπεία εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το Σεπτέμβριο του 1990»

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: ΠΑΣΣΙΑ Α. Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Κάθε μεταφορικό RNA

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Θέµα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β A4. γ A5. β Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β Β1. Η σειρά των βημάτων που οδηγούν στην κατασκευή καρυοτύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Θέμα Α. Α.1. δ Α.2. γ Α.3. β Α.4. γ Α.5. β Θέμα Β. Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Β.1. 4 2 1-6 3-5 B.2. α.) DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. α, Α2. γ, Α3. δ, Α4. β, Α5. γ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (30-05-2012) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ.120 Τα µονοκλωνικά αντισώµατα χρησιµοποιούνται για την επιλογή οργάνων συµβατών για µεταµόσχευση.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. α Α2. γ Α3. δ Α4. β Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 120 «Τα κύτταρα των οργάνων να είναι επιτυχείς» Β2. Σελ. 136 «Το 1997 γέννησε την Dolly»

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στην λέξη ή τη φράση, η

Διαβάστε περισσότερα

Α3. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτήριο-ξενιστή ονομάζεται α. μικροέγχυση β. μετασχηματισμός γ. εμβολιασμός δ. κλωνοποίηση.

Α3. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτήριο-ξενιστή ονομάζεται α. μικροέγχυση β. μετασχηματισμός γ. εμβολιασμός δ. κλωνοποίηση. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o ΘΕΜΑ 1 o Γ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Γιατί τα βακτήρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν «εργοστάσια παραγωγής ανθρώπινων πρωτεϊνών»; Β. Σε ένα βακτήριο εισάγεται με τη μέθοδο του ανασυνδυασμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ α) Αφού τα σωµατικά κύτταρα της γάτας έχουν 19 ζεύγη οµολόγων χρωµοσωµάτων, άρα περιέχουν 38 απλοειδή χρωµοσώµατα στην αρχή της Μεσόφασης (G 1 -φάση), πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Θ Ε Μ Α Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Στην τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α 1 : α Α 2 : γ Α 3 : δ Α 4 : β Α 5 : γ ΘΕΜΑ Β Β 1 : σελ. 120 σχολικού: >. Β 2 :

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Κυτταρική διαίρεση: παραγωγή γενετικά πανομοιότυπων θυγατρικών κυττάρων Κυτταρική διαίρεση Μονοκύτταροι οργανισμοί: η διαίρεση του κυττάρου συνεπάγεται αναπαραγωγή ολόκληρου

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 123 σχολικού βιβλίου : Η διαδικασία που ακολουθείται... και εισάγεται πάλι

Σελίδα 123 σχολικού βιβλίου : Η διαδικασία που ακολουθείται... και εισάγεται πάλι ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. Σελίδα 123 σχολικού βιβλίου : Η διαδικασία που ακολουθείται... και εισάγεται πάλι σ αυτόν. Β2. Σελίδα 133

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1.1.1 Γιατί οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα μόρια που μεταφέρουν τη γενετική πληροφορία είναι οι πρωτεΐ νες; Οι επιστήμονες

Διαβάστε περισσότερα

www.epignosi.edu.gr ΘΕΜΑ Α

www.epignosi.edu.gr ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στην κόλλα σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 Μαΐου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ B B1. Η διαδικασία που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2014

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2014 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ : - ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2014 ΘΕΜΑ A Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ B Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. Πριμόσωμα γ. DNA δεσμάση δ. DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο. Θέμα Α. Α.1. δ. Α.2. γ. Α.3. β. Α.4. γ. Α.5. β. Θέμα Β.

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο. Θέμα Α. Α.1. δ. Α.2. γ. Α.3. β. Α.4. γ. Α.5. β. Θέμα Β. Θέμα Α. Α.1. δ Α.2. γ Α.3. β Α.4. γ Α.5. β Θέμα Β. TETAPTH 4 OYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Β.1. 4 2 1-6 3-5 B.2. α.) ) DNA πολυμεράσες β.) ) πριμόσωμα γ.) ) DNA δεσμάση δ.) ) DNA ελικάσες ε.) ) RNA

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά

Διαβάστε περισσότερα

1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά»

1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά» ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. δ 4. α 5. β ΘΕΜΑ 2ο 1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά» 2. σελ. 119-120: «Θεραπευτικά. Τα αντισώματα μπορούν να

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (Περιέχει 67 ερωτήσεις θεωρίας µε απαντήσεις, 116 ασκήσεις ανοικτού- κλειστού τύπου µε µ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 α Α2 γ Α3 δ Α4 β Α5 γ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 120 σχολ. βιβλίου: «Για την επιλογή οργάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµίας από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ 1 ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων 4 Ιουνίου 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων ΘΕΜΑ Α Α.1δ Α.2 γ Α.3 β Α.4 γ Α.5 β ΘΕΜΑ Β B.1 4 2 1 6 3 5 B.2 α. DNAπολυμεράση β. πριμόσωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Θέμα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β Θέμα Β ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α 1.Β 2.Γ 3.Α 4.Δ 5.Γ ΘΕΜΑ Β Β1) 1.Α 2.Β 3.Β 4.Α 5.Α 6.Α 7.Β 8.Β Β2) Σελ. 40 σχολικού βιβλίου : Κατά την έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης χρησιμοποιούνται:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης χρησιμοποιούνται: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/03/12 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΕΘΟΔΟ ΣΥΣΤΗΜΑ & ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ www.2001.gr Ν.ΓΡΗΓΟΡΑ & ΦΡΟΥΡΙΟΥ 9 ΤΗΛ. 2531024049

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΕΘΟΔΟ ΣΥΣΤΗΜΑ & ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ www.2001.gr Ν.ΓΡΗΓΟΡΑ & ΦΡΟΥΡΙΟΥ 9 ΤΗΛ. 2531024049 ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 5 η ΕΚΔΟΣΗ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΕΘΟΔΟ ΣΥΣΤΗΜΑ & ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ www.2001.gr Ν.ΓΡΗΓΟΡΑ & ΦΡΟΥΡΙΟΥ 9 ΤΗΛ. 2531024049 1 2 3 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ DNA και RNA DNA Δίκλωνο

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενες λύσεις ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2015

Προτεινόμενες λύσεις ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2015 Πανελλήνιες 2015 Προτεινόμενες λύσεις ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2015 ΘΕΜΑ Α Α1- β Α2- γ Α3- α Α4- δ Α5- γ ΘΕΜΑ Β Β1. Α: σωματικά κύτταρα στην αρχή της μεσόφασης -> 1,4,5,6 Β: γαμέτης:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Ασκήσεων ΚΕΦ. 2ο

Μεθοδολογία Ασκήσεων ΚΕΦ. 2ο Μεθοδολογία Ασκήσεων ΚΕΦ. 2ο 1. Ασκήσεις με βάση το μηχανισμό αντιγραφής του DΝΑ. Το DΝΑ αντιγράφεται με ημισυντηρητικό τρόπο. Η κατεύθυνση της αντιγραφής είναι πάντα 5 3. Στο αρχικό μόριο δεν περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ε Ν Δ Ε Ι Κ Τ Ι Κ Ε Σ Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 o 1 Β 2 3 Γ 4 5 Β. ΘΕΜΑ 2 o ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως στο σχολικό, σελίδα 20: «Κάθε φυσιολογικό µεταφασικό ως προς τη θέση του κεντροµεριδίου» και σελίδα «Κατά

Διαβάστε περισσότερα

8. Σε στέλεχος του βακτηρίου E.coli δε λειτουργεί το γονίδιο που παράγει τον καταστολέα του οπερόνιου της λακτόζης. Ποιο είναι το αποτέλεσμα σε σχέση

8. Σε στέλεχος του βακτηρίου E.coli δε λειτουργεί το γονίδιο που παράγει τον καταστολέα του οπερόνιου της λακτόζης. Ποιο είναι το αποτέλεσμα σε σχέση Γονιδιακή ρύθμιοη 1. Εντοπίστε δύο διαφορές στον έλεγχο της γονιδιακής έκφρασης ανάμεσα στους προκαρυωτικούς και στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς. Α. Η ρύθμιση της γσνιδιακής έκφρασης στους προκαρυωτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης 1 Παρασκευή, 22 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ Α A1. Οι περιοχές του DNA που μεταφράζονται σε αμινοξέα ονομάζονται α. εσώνια β. εξώνια γ.

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα